(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Historia critica scholiastarum latinorum: Pars 1-3."

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . qooqle . com/ 



► 




Digitized by VjOOQIC 



V: 

^ — '^ DigitizedbyVjOOQlC 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



HISTOaiA CRITICA 



SGHOLIASTABVII LATINORVSI. 



scmirsiT 
W. B. B. S U R I N G A R. 

*HIIm TBIOK. MAO. IIT< ■VK. BOCT. 

^V, WV * 

PARS PRIMA. 




IVGDVNt BJTAFORVil, 



•olirTiBDs S. KT J. LUCHTMAIfNORUM 
iT J. C. CYFVEERIL 

1834. 



Digitized by VjOOQIC 



lapiies et ligM ah 'alus acdfrio : ttedijieii iameik 
exntructio et forma^ iota nosira* Architectus^ 
ego suM , sed materiam varie undique conduxi» 
Nec aranearum sane textus ideo me/ior^ yuia^ 
ex se fita gignunt: nec noster vilior^ quia ex 
alienis libamfs ^ ut apes^* 

JusTvs Lmnrslm Notis ad Politic^^L. L c. }• 
{ Oper. Onm. T. IV. p. 203. ) 



Digitized by VjOOQIC 



UROAXA BI8T0AIA 

CamCA GAITIGA 

ScHOUAffrAAITS ScROLIAfrAAVS 

LAinrOEVS. tATIirOEVK. 

I. I. 



W* R« »• flnniO AR W. R. ]>« SITRIirOAH 

RinOlIA HinOAIA 

GAITIGA GAITIGA 

ScROUAVrA&iiR: SGHOIiIASTAAiril 

LATnrOAVH» tATIirOAITH. 

11. II. 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



C O N S P E C T U S 

PARJIS PRIMAE. 

IWTRODUCTIO. 

4 

'Dl^ A.HTIQUI8 IFTB&S& BTIB V S 

8CniPTOR0M LATINORVH .« p. 1. 

', C A P U T L 

I» B ANTIQUIS IKTBBPB B T I B US 

CARKIVUM 8ALIAl\IirM. • > 24. 

S- !• L. Aelius •. > 26, 

C A P U T IL ^ 

BB AlfTfQUI» INTBBPRBTIBUS 

hZGVlfk XH TABULARUM • « 30* 

5- 1. Sexlus Aelius ......*. w * 36. 

S- 2. L..AqIUu« ,,........ 38. 

\ 3. L. Aelius * 381, 

J. 4. Servius Sulpicius »41. 

§. 5. AntisUus Labeo . • »44. 

$, 6. Gajus ........... 47. 

J. 7. M. PareiuB Cato »51. 

s 

Digitized by VjOOQIC 



n CONSPECTtlS. 

J. 8. Valerius Messala *•.... p. 6!. 
$. 9. C. Aulus Ofiitus ....••• 68. 
$.10. Aiejus Capao • » B6* 

C A P U T IIL 

. HB AHTIQtlS INTBaraiTlBtS 
NAEVII, EHHU ET LtTCILII . . &1. 

J. 1. Cajus Octavius Lampadio ^ Quinius 
Vurguniejus, lasUus ArcAelaus. 
Veeiius, Quinius Fkaaeomms . • S8. 

J. 2. Valerius Probus •89, 

CAeliiu^lTerginius / . (in Add.) • 288. 
Flavius Caper ....... ibid. 



M 



C A P U T IV. 

DB ARTIQOIS IHTB&VABTIB V8 

U. PORCII CATORIi . 1 62. 

S- !• Staiilius Maumus ; ^ » 03. 

C A P U T V- 

DB A9TIQUIS IHTBAPaBTIBVB 

PLAVTI . ; • . > 66L 

%. I. Aruntius Cebus •..;.••> 70. 

%. 2. Flavius Caper • 7K 

%• 3. L. Comelius Sisenna .•...» 72. 

$. 4. Q. Tereniius Scaufns ...«.> 75. 

CA^ 



Digitized by VjOOQIC 



CONSPBGTUS. Tu 



C A P U T VL 



DB AlTTIQUfS I 5 Tl E P & B TI B VB 

. . . TERBMTII . . . p. 77. 

5» I. AMUVS BOITAIWS • • "78* 

(JOANHBS CAUPHVAHIVS) • ...» 84» 

5« 2. BVGmAfHIIJS ••'••••••» 86» 

{. 8b Heienius Acro. •••••.•• 90« 

5* 4L A^per • • • • » 95« 

{• 8. Aruntius' Celsus • • ••••.» 97« 

)• 6. Valeriufl Probus .••••••> 96. 

{. 7. Adesio. ...'••.•'.••» 102^ 

$• 8. Flavius Caper • • • • , • . » lOX 

J. 9« Annaeu9 Comutua. •••••• 104. 

$• 10. Euanthius • . •' • 106« 

f. 11. jjriffidius .Figuius ; > loa 

Glo$sarium:Terenti!anum • . (io Add) > 209. 

JteMsoti Jer«ii/tan«m « • • ibidt > 270* 

Martnu Saluiaris • * • • • • • • ibid. 

CaUiopius •.•■•••.••• • • • > ibid^ 

•WOLIASTBB HALBNttS ••••..• ibid», 

8GHOi.iABrBB ABOMTttvs a Majo editus • > 109* 
f. 12. AnQnTmus (X& ) in BiblioUieca . 

. . Guelpberbytana •«.•••> IIOL 
S- 13.' Servius (MS.) in BiUiotkeea Ma^ 

. nutii ... > 111. 

CA^ 



Digitized by VjOOQIC 



fiM COJISPBCTtlS. 

C.APUT VII. 

. A^Bl«LfOKlS . . . p. 112* 

$• .1. Flfivivis Caper. • .••.••«•• i IIX 
C A P U T VIII. 

DB ANTIQUIS IlT TB |^P |l KT^B U 8 

. LUCRETII . . . . , 114. 

J. I» Veliiis Longus ' • • • 115# 

C A P D T IX. 

DE ANTIQUI8 IKT B &»& ETI B 8 

CICER0NI8 • ; • • 116/ 

J. Ir ASGQlinrS PBBIAIIUS »117« 

8CBOUA9i9a BOAiBffSiB ab Aiig, Majo 
editua «•«•••••• • 132. 

8GRQLIASTB8 AMBB08IABII8 ab Mdem ' 

.editU3 . •.••.. . . * • • 134. 
f. 2. SGBQUASTA ABONrinis a Gffosuma 
^ edituB, qui a.VossiiO dieiiur wlga* 

TIUi.QALUKU.9DS.,. .' i. '• • • •147. 

JL 3. «ABjus FABivs yiGToaivus . l • »153. 

J« 4. A^BBBLlliS MAGB^OBIUS AMBEOSIUS THBO- < 

BOSIUS .......••• 101* 

$. 



Digitized by VjOOQIC 



«OSSPECTtJSf. tt 

J. '3, MVCWIUS FULOGIUS. '.•... p. 170, 
5* 6. AHICfUS- ■AltlllJS SKTERIltUS BOB- 

ntis- ••...'.•*.• > 178. 
]. 7; TuUim i^se tnterpreB- Orditohum 

suarum « • . «r • » • • • > 188» 

J. 8. Flavtus Caper. > 191. 

5* 9. InteVpretes ante Asconlum • • . > 194« 
5* 10. Interpretes in^dit] in Biblidtheea Am- 

bronana ••••••••> 19& 

j. \\. Sacer , > aOOi 

5. 12, Statiliue Maximue • • . • ; >ibid« 
$. 13. Eujinus et C. Julius Vietor • • > 204 
5* 14. Aeinius Galius et Licinius Lar^ 

gius > 20S. 

%' 15« Didymus Chalcenterus • • • • > 207^ 

$. 16. Mehssus ^ 209. 

$. 17. H. Comelius Fronto > 210» 

S- 18. Interpretes inediti in Bibliotheca Lei- 

densi » 211« 

VHAGIIBIITUH SGBOLIASTAB INBDITI 

od Ciceronem dc In\ent. Khet. . • • > 213* ^ 
C A P U T X. 
BB AHTiguis 111TBRPBBTIBV8 

SALIII8TII . . . > 2S4 
S« 1. Aemilius Asper •••••.•> 255. 



Digitized by VjOOQIC 



f GONSPEGTUai 

{. 2. Statiliu0 Haximus . . . ; • i p. ISa 
$• 8. A9coniu9 Pedianua •••••» 299; 
$• 4. Anonyuius ( HS* ) ad Salluatii Calili- 

nariam ••••••«•••» ibidi 

G A P U T XL 

DS AVTIQUI8 IKTIftf AITIBira 

€• HBLTII GllllfAB • • » 28ft 

%. \. Luclus CrHflsilius • » 2B2^ 

j. i. C. Julius Hyginus ••••••» 264i» 



Digitized by VjOOQIC 



D B 



ANTIQUIS INTERPRETIBUS 

SCBIPTORUM LATINORUM* 



I}e antiqtds interpretibtiii ^criptoriim liatind- 
nim pecnliarem notitiam exliibitaras, nisi me fort^ 
amoT «oscepti operis fallit , labor^m mihi videoi^ 
snscepisse ntiliBsimuin. Qai enim adhac de La^ 
tinis scri^tOriboa expOsuerant Viri Docti, etsi de 
niillins lande quidqaam detractuln velim, vi- 
dentar , ad nnnm omnes , in ed satid haboisse , 
qnod ihtei^ristnm commemoratibne vel levissim^ 
fancti sint , vel eos commemorare plahci neglexe* 
tinc« At Yero antiqni isti interpretes j qui , quod 
scxiptis dommtotariis sive schdliis Latinds scrip- 
tores interprfetati sint , vnlgo Commentatorum vel 
Scholiastamm nomine appellahtar^ digni omnind 
censendi snnt, in quOmm aetatem et ddctrinani 
«ccnratius inquiratur i ipsorum enim , ^Hotquot 
snpersnnty lucnbratlone^ merito plurimum pro- 
desse existimantitr Yeterum Literarum studioi 
Iftiandoquidem gtammatica ^ajusque s^riptori^ 
interpretatlo non aliunde majns sibi praesidiuni 
• A. pd-» 



Digitized by VjOOQIC 



9 DE ANTIQUIS INTERPRETIBUS 

petere possit, qnam ex antiquis commentarioran 
Teliquiis , qui conscripsi sont ab hominibas , qni 
Tei ipsoram Yeterum aeyo yixerunt vel aeTam 
illud aetate sua proxime attigerunt. 

Gausas neglectae commemorationis investiganti 
facile perspicere licet. Primum enim : aetas om— 
nium fere antiquorutn interpretum f quorum 
quippe plerique ex eo sint aeyo ut a Veteribus 
ipsis memorari non potuerint , plane obscura est , 
nec aliunde constituedda quam ex lerissimis qui— 
busdam indiciis , quae ipsi , etsi rarissime , in 
snis annotationibus injiciunu Deinde plerorum— 
que doctrina , qualis fuerit ^ quum aliena testi— 
monia desiderentur, baud aliund« potest cognosci 
quam ex ipsis lucubrationum reliquis | quae ^ si ^ 
quales ab iis couscriptae sunt^ tales etiamnum 
exstarent , facile suspicioni ct conjecturae occa- 
sionem praeberent s sed accidit bis omnibns ^ 
quotquot supersunt ^ boc malum f ut ex notis 
interpretum diversae aetatis et eruditionis 
conflatae sint» Et yero non iniqua est Crameri 
querela, qut nuper in Not« ad Scbol. Juyenal. 
p« 3. ita scripsit : ,^ SchoUaaiarum omniumfere 
haec Jacies estf ut Jundamenti loco ait anti^ 
quus aliquis Grammaticus , doctus hercie , re^ 
rumque i quas tractavit j quo propior aberat ab 
illo quem iUustrauit scriptore f tanto etiam pe^ 
riiiors ad quem vero deinceps aUi mediae ae* 
tatis jnagisteUi y monachi ^ scholares 9 suas 
nugas suaque aegri somnia alUnere institue- 
runt y neque in his sordibus substitere y sed 
quae proha recta , ea detrahendo j interpolan--^ 

dOf 



Digitized by VjOOQIC 



SCRIPTOHUM LATINORUM* 5 

«to ^ nmtando ita in pejw refomuirunt ^ ut pri* 

€tini auctarie facie$ pcusim aut plane oblitte'^ 

Tareturj aut eui prorsu* diesimilie ePodereU *^ 

Acoedit ctiam alia ^ eft4{ue non levis difficoltas : si 

enxm difficilb esC judicare dc aetate et doctrina 

«orum interpretQin y ({aarmn opera qnaliacanque 

-etiaBnniia jbabeatas y molto iane difficilius erit' 

qmdqiiaia con)icer« de ii«> quorum opera peni* 

tna incerieront; atquieoromy quotquot olim fQe*> . 

«cnty longe paucisnmi fapersonty et plurimo«* 

Tftm lacidnatioiiea ita perierunt» ut^le liia Bihil 

«d nos perfenerit praeter levem memoriam re«* 

Mntiorum Granunaiioorum 9 qui saa aetate etiam 

praedara tsta moawnenta habaerant* Longam 

eeriem ^ etsi nednm cmnes , numerat Barthius 

Adv. L. XLVII. c. li* ,yJExetant Grammati^ 

niorum Criticorum non paucae exegeeee ad da^»^ 

eicoB eeriptoree ^ guae inquirunt in tradita eo^ 

Tumy utiUa emarrant^ %eponunt guae culpam 

trakere pidentur. Quo in genere nobiliseimi 

^Umfimwit AeUue^ Stilof Jbf. Varro^ Crae* 

mtiusj Statilius Maximus^ jiMonius Pedia-^ 

nus 9 Servius ^ yictorinus ^ Donatus. Sic a 

Feterum Grammaticorum choro laudaniur A-^ 

ntnttus Celsus ad Terentium a Charisio et ab 

^odem idem ad Plautumj Asper ad SaUustium 

«6 ^odem^ ad Terentium 4t Rufino^ Fulvius 

^Saper ad MosteUariam Phmti a C/mrisio f 

'Ahnaeus Cornutus ad yirgilium ab eodem f 

JSuant&ius ad Terentium a Rufino de metris 

Terentiaais. Gnifo ad Virgilii Georgica ab 

eadem Sosipatrh Carisio. GriiKus ad Virgi^ 



Digitized by VjOOQIC 



4 DE ANTIQUIS INTERPRETIBUS 

Uum a Priaciano lihro L Gramm* \Aero He^ 
leniua ad Terentium a Chariaioy JuUus Hi-^ 
ginua ad Cinnae Propemticum ab eodem Cha^ 
risio. Sacer ad Ciceronem ab eodem^ Mar-» 
tius Salutaris ad f^irgilium ab eodem quoque p 
Scaurus in Artem Horatii ab eodem. Sisen-^ 
ha ad Plautum ab eodem. • Statilius Maximu9 
ad Catonem , Ciceronem , Sallustii Historias 
ab eodem doctissimo Grammatico. f^elius Lon'^ 
gus ad VirgiUum ab eodem etiam.*^ Vides ita-- 
qne longam csse deperditorum interpretum se- 
liem, quam nemo, qoi literis bene capit, sine 
moeroi^e legere possit. Jam Tero quale judicium 
ferendum est de singulornm istornm aetate et 
doctrina , quorum plerorumque nihil superest 
praeter levem illam memoriam Charisii alidrnmTe 
Grammaticorum recentioris aetatis. Tandem quo- 
que illud di£Bcultatem parit , quod , qui non di- 
serto Grammaticorum testimonio nominatim in- 
dicentur antiquitus scripsisse Commelitaria in 
hunc vel illum scriptorem , eos plerumque noQ 
nisi lcvi aliqua suspicione in antiquoriim inter- 
pretum numerum referre liceat« Et hoc quidem 
cos tantum spectat interpretes , quorum opera 
perierunt: quorum enim opera supersunt, il suo 
sane jure inter veteres interpretes locum sibi 
-vindicant» At vero dc his quoque quo minus fa- 
cili negotia judicium feratur , major quaedam 
difficultas prohibets qui enim supersunt Com- 
mentarii, ii plerique conscripti esse creduntur 
ab antiquis auctoribus quorum nomina prae se 
ferunt , sed continent interim l^ujusmodi res, 

quae 



Digitized by VjOOQIC 



;SCIUPTORUAl LATINOllUM. 5^ 

que nmlto recentiorem aetatem prodant: ^atm 
m rem ut nnom de multis excitem , exemplo sint 
Commentarii in PersiuQi ; alii , qui sapersunt 
Commeniarii , nuUum plane auctoris nomen prae 
se ferant, qnales sunt Commentarii in Lucanum^ 
ioL Juyenalem, alii« In utroque gen^re dilScile 
ttt qui^quam certi statuepe^ 

Hae podssimnm fuisse videntur causae neglectaa 
commemorationia : et. sane non mirum videatur 
di quem^ qui de Scholiastis Scriptorum Latinow 
rnm peculiarem notitiam exhibiturus esset^ hw^ 
jnsmodi, quales dizi, difficnltates aproposito de-^. 
terruerint. Utut est, equidem existimo Scho«* 
liastarum lucubrationes ^ quotquot supersunt , di- 
gnas esse ^ quae accarate cognoscantur (*)• 
Primum enim ex iis scholiis, ut jam diximus^ 
xnagnum sibi praesidium petit interpretatio ejus 
ipsias scriptoris ad quem conscripta sunt : quan* 
to enim propius Scholiastae aetate sua ipsorum 
Veteram aetatem secuti sunt , eo quoqiie melias 
et morum et legum *et historiarum et hominum^ 
qni a Veteribus memorantur , notiti^m habuisso 
censendi sunt* Porro, qui .Scholiastarum reli^ 

qui- 

(*) Rubnkemiini ita lau* ineditorumy genus , quin id 

dat Wytteubachius in vita Ruhnkenius legendo pertrac* 

p» 169. « nuUum erat veie^ tasset, undc reconditas^ ne^ 

rum genus monumentorum > mini cognitas , /ere emor* 

nuUum Graecorum Latino^ tuasy cum rerum gestarum 

rumque Scriptorum^ nuUum notitias , tum doctrinarum 

Crammatiedmm Sehoiiasta* reliquias expromerei.** Cf, 

ruMve^ cum editorum^ tum ibid. p. 67. et i35. 

A 5 



Digitized by VjOOQIC 



6 DE ANTIQUI6 INTERPRETIBUS 

quias oum judicio legit^ iUe interdam- ia cojh 
ruptis Veterum scriptis ezinde antiquissimas leo-* 
tiones poterit restituere; quandoquidem plurimi 
Scholiastae anticjuioris aetatis sint, quam illud 
seculnm, ex quo hodie Veterum exemplaria ma- 
nu scripta vel anti^ssima supersint» Tom qui>- 
que Scholiastarumopera maxime prosunt accu^ 
rat^iori totius Romanomm lingua^ cognitioni : cu- 
jus ut peritiores esse potuerint, fecit, quodple- 
rique et in eadem regione et lingua nati sint , e^ 
ea potissimum aetate vixerint, qu4 Romanaxttm 
iiterarum flos nondum plane marcescere coepisset^ 
Denique et antiqua Scholia, praetef scriptore^ 
ad quos conscripta sunt, eiiam plurimum juvant 
reliquorum Romanorum scripta , quae sulnndo 
excitant, comparant, interpreunturj atque haec 
quidem illi multo habuerunt et plura et integrio- 
ra quam nos habemus. Tandem hoc quoque no-> 
inine Velerum Scholiastarum opera prosunt , 
quia, quod Wyttenbachius de Rhetoribus et 
Grammaticis ait, idem valet de Scholiastia ; ȣ* 
Rhetor , inquit in viu Ruhnkenii p. 5i. et 
Grammaiicus ita quisque nobis majoris pretu 
aestimandus est ^ ut et artis rationem magis 
tenetj etinprimis utfrequentior estinmemoran-^ 
dis cum rebus ex Historia et Antiquitate non 
aliunde cognitis , ium locis et notitiis Scripta-- 
fum perditorufn. Ita enim se res habet^ ut , 
quoplures per illam medii aei^i barbariem pe^ 
rierunt boni Ubri^ eo majore cum cura ex hoe 
iamquam naufragio tabulasi colUgerc dehe(^- 



Digitized by VjOOQIC 



SCRIPTORUM LATINORUM. 7 

' Omiiiiiniy fateor, quotquot sapersanty Scholi*- 
nstaTam GommeDtarii incuria temporom multum 
depraTati mutilatiqne sunt, nec tales ab ipsis^ 
quales nuiic passim leguntur, scripti esse po- 
tnerunt : pleraque Scliolia , quae nanc habemas , ' 
eompflata sunt ex antiquioribus yariae doctinae 
interpretibus ; alia ex medii aevi scrlptis adjecta 
et ab imperids librariis monacbis intrusa viden- 
tnr; phirima quoque a Christianis ez inferiore 
aetate scriptoribus supposita reperies, quae tem* 
porum superstitionem olent ; quin omnia fere sic 
ftdulterata sunt, ut, quemadmodum sapra dixi^ 
mus, ipsos saepe auctores in operibas illorum, qao-r 
rum nomina venditant 9 quaerere necesse habeamus* 
Merito hanc in rem olim conquestus est Barthiu$ 
Adv, L. XXVI. c. 16. et nuperrime Cramerus 
in Not. ad SchoK Juvenal. p. 4. Barthius ait: 
ij Scriptores Historiae Augustae , quos in unum 
corpus ab aepo prisco redactos habemus , non 
videntur esse ipsi illi scriptores^ guos pleri-^ 
que putanU Sed vero eorum potius Epito^ 
mae quaedam a Bibliorapto quopiam secun^ 
dum captum suum in unam struem compac^ 
tae. Latinitas enim multo pejor est in mullis 
quam quae Constantini aetatem ferre possit $ 
imo ipso aepo Theodosiano et vel Justinianeo 
in plerisque deformior. •— Et hoc genus scrip'^ 
ta non pauca habemus^ qu€ie non nemo erudi-» 
torum tamen pro legitimis censet. Talis est 
facies Commentariorum priscorum in Virgi'» 
liumj Horatium^ Statium^ Persium^ Jiwend^ 
lems quorum corpora ex Serpio^ Porphyrione^ 



Digitized by VjOOQIC 



9 DE 4NTIQU1S INTERPRETIBiyS 

\4orqne^ Lutacio , Cornuio, Prohoj et aUim 
^onstipata sunt a inagi^tris Scholasticis tem-^t 
poribus jam lapaae vel in casum praecipitim 
JR.omanae aepitatis." Cramerii^: ,9 OmnUms 
accidit SchoUastiSf ut ineequentis ten^ori^ 
injuria nepoiumque ignorantia^ muUa euppxi^ 
xnerentur^ aUa insulse ^pracarentur ^ alic^ 
Tnemhris suis laxata atqjue hiuica fierent^ aut 
aUoquin ita mendo^a^ jit^ quasi i^ deposita 
9^g^o^ non sufficiat medicorum ars^ sed ipsot 
Aesculapio, ituf Ma^haone opu^ esse videa-r 
iur'' (^*). Et non dubitoj^ qnod Scaliger de 
Scholiasta Virgilii dicit, quin hoc idem de re-f 
liquis SchoUa3ti3 dici possit: „ Serpii Com-^ 
irtentariorum j iuquit iUe ad Varyon. ^e Re 
Rust. L. IIL p. 252. iantuni hodie cadoper 
pabemuSf jnonachorum barbarie et spurcitie, 



( • ) Es CanDegititer in 
Biss. de aetate et stilo Flavii 
Aviani p. j.85. „ Fbrte to* 
|W« non ea , qua nuncjerun^ 
tur , mole scripti simt tib Al^ 
bino Hli Commentarii^ sed 
multisaccessionibus aucti, aut 
. ab aliorum Commentariis , 
Qutex iudimagistrorum prae^ 
scriptis. Idem accidisse re- 
pr Coi^nentariis eorian om* 
^ium qui in Latinos scripio- 
t;es hodie circumfnwtur , 
(^ornuti , Donat^ , Servii , 



Porphfrionis, Neque etiam, 
Asconius interpretatorum ma*. 
nus effvgit. Sersfio quiden% 
Pbilargjrri notas omnes ad*, 
scriptas videmus* Qaae cau* 
sa est, Qur tantasit Commen^ 
tariorum in diversis Codicibus 
diyersitaSj de qua multi mo^ 
nuerunt. Sed quid de Com" 
mentatoribus poStarum atigua 
enarratoribu» dicoF Ipsof 
etiam poetas contafninare 
noh est verita supen^Uosf^ 
pae^tribartm n^tfo/'. 



Digitized by VjOOQIC 



5CRIPTORUM IiA.TINORUi\f. 9 

^aniaminatun^** Hoc vero maluoi quum <»ani«i 
nm fere Scholiastarum lacubratioiubas acciderit^ 
difficiie profecto maniis est genaina a falsis dis- 
cernere: quod iis demom mandari oportet, qut 
Tcl longo literaram asu et multarum rerum scien^ 
tii judicandi faculutem sibi peperere non vul- 
garem^ tcI iis qui naturae feliciute ek utantur, 
quae sagaciter odpretur et sabtiliter intelligaty 
|td qaae inteliigenda alii vix longa exercitationer 
atque studio fiunt idon^L . Si quis boc in genere 
de prima Cri^ices parte bene mereri Telit, ope- 
ramque suam coUocare in dijudicandis germanis 
^b adolt^rinis , ipsi profecto multam proderit 
exemplaria babuisse manu scripta ; sed tamea 
seiat, se et sic rem aggredi plenam laboris et 
difficolutis: qaemadmodum ait BaflbiUs ad Su- 
^ Thebaid. U, 381. ^ ^ane qui hoc genu^ 
Commentaria ex ecriptia exemplariins in or-^ 
dinem redigere veUtj perspicacem laborioBum- 
^ue Tiominem esse oportet^ ne confusa confu-* 
siora reddat^ quod noa in aliquot Poetarum 
yeterum Scholiastis sujnus experti.* Talis 
iuque quum borum operum facies sit^ taediosa 
et aterilis Scboliorum lectio plerosque deterruit : 
qnod profecto dolendum est > quandoquidem 
xaalti Tiri docti pxobaTerint se in hujusmodi iu- 
to preUosissimum haud raro aurum inTenisse» 
Quidni et in mala segete bonum aliquod spicum 
aaepe reperias? Nobis saltem, Tera fatemur^ 
Hbi confosam Scholiorum farraginem legeremus» 



■Digitized by VjOOQIC 



lo DE ANTIQUIS INTERPflETIBUS . 

sabiude saepias in mentem venere qoae apnd 
Phaedrom anas ad amphoram: 

O suavis anima, qnale in te dicam bonom 
Antehac fuisse, tales cum sint reliqaiae* 

. Probandum erat antiquos Scriptorum Latino- 
ram interpretes siye Scholiastas esse dignos, quf 
accarate cognoscantur ; quod si probaverimaSy 
patebity ni fallor, illud, quod ab initio dixi- 
mus y nos laborem suscepisse non iuutilem. 
B.estat indicare, qua ratione notitiam de Scho- 
liastis Latinis exhibituri simus* 

Gogitanti itaque mihi qua ratione Scholiasta- 
rum historiam exponerem, daplex potissimum 
sese ratio obtulit, Nam historiam Scholiasta- 
rum tradi posse arbitrabar vel ratione habita an- 
norum quibus singuii Scholiastae vixerint, vel 
xatione Scriptorum quos ipsi interpretati sint. 
Utraque ratio, ut fit^ satis habet commodi quo 
placeat , satis habet incommodi quo dispticeat. 
Aitera ratio requirit, ut, explorata siugulorum 
aetate , qui Scholia scripserunt, disputationis ini- 
tium fiat ab antiquissimo, hunc ut sequatur ille 
qui antiquissimum aetate sua prozime attigerit , et 
ita sequantur reliqui. Altera ratio requirit, ut, 
oonquisitis Scriptorum nominibus, ad quos Scho- 
lia conscripta sunt , deinceps exponatur, quos- 
nam Scholiastas, cujtiscunque aetatis , singuli 
scriptores nacti sint«' 

Nos, 



Digitized by VjOOQIC 



SCHIPTOROM LATINQRUM. u 

No6 9 eui prior ratio magis placaerit , postre^ 
mam rationem secoii samiu ; cujofl rei dupleic 
emua fuiti quominas enim Schbliastaram UstOHi 
riam aple tradere possemus ratione anxKMram qoi-* 
l>aa singuK Tixerint , impedimento foit illad , 
qnod piorimoram Scholiastaram aetas Yel omnino 
ignoretaT vel admodam obscara sit ; at vero ip^ 
sam potias exponeremas ratione Scriptoram qaos 
ipsi interpretati shit , iilad qiioqae saasit com-* 
modam , qaod sic Scboliastae , qai eandem sori-^ 
ptorem interpretati sint, singali deinceps recen- 
seantnr, qoi alioqui per interyalla subinde post 
alioram nominom seriem recensendi faissent« 

At yero tcI sio tamen , qaandoqaidem disqoi-* 
sitio de aetate cujosqae Scboliastae praecipaa 
pars {utara sit nostrae scriptionis^ non iucaute 
ClironQlogia erit negligenda ; sed bistoriam Scbo'* 
liastamm si recte expositdri simus , necesse erit 
nt banc legem nobis praescribamus : primam y ut 
scriptores ipsos, qui antiquos interpreies nacti 
snnt, ad aetatem, qua quisque vixerint, coUok 
cemus: tum» ut Seboliastas , qui eundemscripto*' 
rem interpretati sint, ad eum ordinem digera- 
mas, quo praecedat antiquior quisquey et sie 
deinceps reliqui succedant, 

Ad b^nc itaque ordinem collocabimus Scripto- 
resLatinoSy qui antiquos interpretes nacti sunt, 
nt initio facto a Saliari Carmine et Legib^s XII 
Tabularum » sic deinceps, pro aetate qua vixe- 
runty seqaantur: Gn. Naevius, Enn. et Lucil. 
M. Porcius Cato, M. Accius Plautus, P. Teren- 
tius, P. Sempronius Asellio, T. Lucrelius Ca- 

B a rusy 



Digitized by VjOOQIC 



13 DE ANTIQUIS INTERPRJETIBUS 

Ttts , M. Tulliiis Gicero , Crispas SallustioB 9 C* 
HelTius Cinna, P. Yirgilius, Q. HoratiuSy Cae— 
sar Germanicusy Seneca tragicus, LucanuS| Per» 
siuSy Papinius Statius , Juyenalis, Flarv. Avianns» 
. HaliC in rem itaque Scholiastarum opera diU— 
genter erunt legenda , ut constet quale jadiciom 
ferri oporteat de singalorum doctrina $ tum sta- 
diose colligenda erunt , yel lemsima indicia , quae 
ipsi Iiic iliic dant de sua aetate , patria et reli*- 
gione; et alia qupque subinde, pro yaria rerum 
conditione, quae notatu digna videbuntur, non 
Aihili djicemus. £t sic quidem ibi Tersabimur f 
ubi e:sponendum erit de bujusmodi Scholiastis ^ 
quorum opera supersunt ; ubi vero agetur de iis ^ 
quorum lueubrationes incurift temporum interie"* 
runty coUigemus Veterum ipsorum, a quibus 
illimemorentury judicia; tum quoque exhibebi- 
mus^ quotquot inveniri potuerint, ipsorum Iu« 
eubrstionum fragmenta : quo facto > etsi forte 
paulo audacius y aliqup saltem modo judicari po-* 
terit , quaUa illa integra fuerint opera. 

Erunt fortasse , qui hic indicari ctipiant quae* 
&am fuerit Scholiastarum origo et qualis sit ip* 
sorum denominationis ratio j qui modo SchoUas^ 
tae vocentur , modo Commentatorea » modo 
Enarratoree , modo Interpretea. Utramque 
quaestionem deincepstangemus. 

Et origo quidem Scholiastarum; qualis fuerit, 
non ita facile est indicare. Licet enim perver- 
sa opinio sit, Romanos eo demum temporc Gram- 
malicae studio operam navassc, quo jam •«- 

stinc- 



Digitized by VjOOQIC 



8CWPT0RUM LATINORUM. i3 

stiiLCtos esset Romanarum literarum vigor, hoe 
tamen ex rei naCnra Yidetor esse yerissimnm, Ro-* 
manos majomm, saoram scripta non prins per 
Commentarios fniss^ interpretataros ^ quam obi 
baec fere intelligi desiissent: ubi enim scripta 
intelligantary qut sit locus interpretationi ? Le- 
gimns qoidem apud Suetoo* delliastr.Gram. c« x6« 
Q» CaeciUum aperuisae echolam^ primumque 
f^irgUiiet aliorum poetarum carmina praelegere ' 
coepisae adoleacentulia^ sed qois qoaestf itaRoma* 
na tempora ad nostra dimetiaturi ot statoat Gae« 
ciliom istorom poStarom cannina ita praelegisso 
nt sobinde ipsa explicaret^ yel dictaret etiam in 
poerorum osam animadYersiones ad loca qaae 
intelleeta difBciliora essent et sic exstitisse Scho* 
lia? Eqoidem Romana tempora non ita ad nos* 
tri temporis morem componam, neque Telim 
cbntendere Schcliastarum |acabrationes e scho- 
iaram pnlyere profectas tsse. Sed originem 
Scholiastarnm investigare , aut ego fallor ^ aut 
fere idem est atque inquirere ^ quo tempore Ro- 
mani Majorum suornm scripta iotelligere de-, 
sierint: nbi haec enim fere intelligi desiissent^ 
tnm demom , nec Tcro prins , res ipsa declarat , 
Commentarios sire interpretationes a doctis Ro-- 
manis scribi coepisse* 

Qoibus igitnr temporibus Romanorum civitaSf 
qnae per aliquot priora secula consuetudine bel- 
landi bonarum artium rudis et fere barbara man- 
serat, panllatim coepisset liberalibus discipliois 
Tacare» conununis cirium lingua multum reces- 
sit ab inculta illa f balbutiente et barbara. Fecit 
hoc nt mox antiquissima ^ quae ex ista linguae 

B 5 . bar- 



Digitized by VjOOQIC 



ti DE ANHQUIS INTEaPRETWJS 

fcitfbarie rapdrestent, manttmeata , panktim i| 
popnlp coltiorem linguam loquente tiudligi de«* 
sinereiiU Mox: vero, ubi versus initiiim secnli 
VL Juris stadium Rooiae excoli coepisset^ ot vix 
iuteUigerentor Leges XII Tabulamm » qnae ¥0« 
eabula complectebaiitur , tauc jam plera<(ue ob- 
•oletay viri exorti sunt qui peculiare stucLiam 
collocarait in invesiigandis antiquiasimis Roma- 
nae linguae Tocabnlis* Hi igitur Leges XII Tabur 
larum y ^ppe qnae cmnis civilis et priYati juris 
fons essent , sumnftopere studaerunt per scriptoi 
Commentarios interpretari ; et bos auctorcs Gi« 
cero de Leg« L. H. c »5. sui jam aetate Yocat 
veteres interpretee Duodecim Ttibularum» Ho* 
rum interpretam exemplttm insequentibos tem* 
poribus alios excitaase videtur ut peculiare stU"» 
dium cfdiocarent in Garminum Saliarium interpre^ 
tatione f quae , quo remotiore seculo conscripta 
essent quam XII Tabularum Leges ^ eo quoque 
minus intdlecta fnisse censenda sunt. Eadem 
plane ratione de intei^Tetibns sequentiam acri- 
ptorum judicari non potest. Quod ad linguam 
attinet , ea nnirersa non . adeo erat nmtata » ut 
opns esset interpretatione singulorum yerborasi* 
Igitnr antiquissimi ScfaoiiastDC hoc inprimis age-* 
bant^ ut exempla suorum scriptorum exbibere&t 
quam maxime emendata , nt versus spurios ejice. 
rent , ut pulcfare dicta laudarent ^ quae ipsis mi>^ 
nus rectedicta videbantur, reprefaenderent, ves-* 
tigia imitationum Graecarum et veterum Roma-« 
norum persequerentur , figuras et alia sermonis «. 
inprtmis poStici , omamenta exponerent j fabu- 
las , historiam et res pauUo obscuriores ^ eas quo 

itt 



Digitized by VjOOQIC 



SGBIPTOEUM LATINORUM. iS 

mMljA^ epistolis, aliisqm Ubris respexiMeiic , 
Slwtrareiit ; deniqaie nt yocem hic illic ahticfaa 
«i?e nova significatione positam ^ explicarent. 
Hoe fuit monns , haec praestantia antiqnorum 
GrBmmatiooram. Atqne hoc illi potissimnm fa- 
ciebant in Commentariis snis. Nam Scholia, quae 
liodie mnlta exstant^ in qubas verbam fere Ter-» 
ho redditor ^ po^ticnm prosaico , ordo yerbo* 
ram ostenditar» et malta ad captam paerilis ae« 
tatis legantnr, ea sant temporis longe recentio« 
Af scripta seilicety qaam bomines Scbolastici 
pretiom majorom Commentarioram non intelli«* 
gebant, et saecoli inertia erat tanta, nt in onmi« 
bas rebns «marentar compendia^ et sermo po^« 
ticas et yerba a commani nsa remotiora non fa^ 
cQe perciperentar. Ita Scholia ista non referant 
msi tenaem aliqaam egregiorom Commentario'* 
ram ombram , et pleramqae nihil sunt nisi 
exoerpta de excerptis, aucta et inqainata saepe 
ineptis excerpentiam annotationibns* Sic amisi* 
mos in Graecis literis praeclara Grammaticoram' 
opera, et pro Didymo , nt hoe exemplo ntar, 
acoepimxu illam Homeri interpretem, qai Didy- 
mas appellala^ qoidem , sed ita trancatas est , 
nt paacissima ipsias ac Teri Oidymi remanserint. 
'Uaec perTersa stndioram ratio nobis Acronem^ 
Porphyricmem , aliosqae Grammaticos erlpnit , 
haec Scholia, qaae Tidemus^ dedit* 

Talis itaque faisse Tidetar origo stirpis illias 
antiqnomm interpretnm, qnae sero demam, ad 
exemplnm forle Graecornm interpretam, Scho- ' 

lias^ 



Digitized by VjOOQIC 



i6 DE A.NTIQDIS INTERPRETIFUS 

liastarum nomen accepit; cajas denominationii 
rationem si prias explicaTerimna , mox praefandi 
finem faciemns et ad propositam ^aestioneni 
properabimos. 

' Scholiaatarum nomen, etsi nallayetemmmen- 
tio dedaret q-ao tempore primam sic appellari 
coeperint antiqai Latinoram Scriptoram inter^ 
pretesy serioris videtur esse aetatis Tocabalnm^ 
qaam at Yeteribas |ipsis memorari potuerit. Vi-*' 
dentar vero illi ita vocati esse ad exemplam Grae» 
Goram » quibas scriptor scholioram sive inter^» 
pretationum vxi^XioifrritQ vocabatur a verbo axf^ 
Xtitla 9 id est schoHia iUustrOj interpretor^ ^xS^ 
}j» enim Graecis, interpretante Hesyobiby sont 
ff€pi»o}iMyiifMT» siv^ acitae interpretationes ^ qoae 
ita Tocabantur quod brevitate sua , facili negotio 
{ttOTi ffXO^^^)j apponi possent ad interpretatio* - 
nem diflEicilium sententiarum et yocum^ quem** 
admodum tradit auctor Lex. Reg* MS. citatus ab 
Aibertio ad Hesycbium p. i554. Zxi^i»' mflodq f 
i ipfiitmei* iii ri mrct. ^x^xity Tapxrltaricu srpdf 
.ca^Bcrkpm ipijaivdav rSv iucvoiitnv vwtiiiTay tt pif* 
fMrm {^)* Latini vero nec Scbolion nec Scbo^ 
liastes babueruntj hinc Atticus ali^uando inepis- 

( * } Cam Lez. Reg. MS. (msSxw M rdti kojkK. Lexh 

confer. Etymologicam GFaec. con Lat Papiae baec babets 

Ling. Gu(iUanum ed. a Stur* „ SchoUa id est excerpta , 

zio^ Lips. 1818. p. 519. S%^* in quibus ea quae videntur 

Xioi^f itk td %cBtk axcl>Sjy xetpa'^ obscura veldijicilia^ suntma^ 

r/dfir^ jr^ caifearipeaf ipfoj* tim et breviter perstrinfpu^ 

vsm vav dinrvo^i^ ivofjdtmv ij Utr: Groicum €S$*'\ 



Digitized by VjOOQIC 



5CRIPT0RUM LATtNORUM. ij 

tflU ad Ciceronem, ubi Wem interpretatio-> 
aem ripificari voInU , gracce nsarpavit irxif^m; 
„ VeUm, inqoit (tjc^awi/ aliquod eUmea admei 
oportuife ie iatuc facere." quae verba repetit 
Cicero in Epist, ad Attic. L. XVI. Ep. 7. 

Seriori» item aetatis videtur CommentatorUni 
denomuiatio, etsi vox Commentarius a bonis scri- 
ptoribos asarpetur. Antiquitus quidem Commen- 
toias vocabatar liber, in qoo res continuate et 
diligenter, simplidter tamen et sine ornamentis, 
breviter et quasi per capita. memoriae grafia 
descnptae erant: unde Caesar J.bros de beUiJ' 
a se gestis Commentarios inseripsit , quod, ut 
Cicero in Bruto c.75. nudi essent, om^i ornatu 
orationis, tamquam i>e,te , detractos Gelliitameii 
«Item tempore Comm^ntarius ei Commentarium 
dicebatar expositio et interpretatio scriptorom s 
»ic ipsi L. II. c 16; membrantur Grammatici qnl 
Commentaria in Virgiliam composuerunt , et L. L 
c 13. Commentaria Labeouis, quae ad XII Ta-» 
balas composuit. Ad eaudem raUonem antiquis- 
«morum interpretum explicationes Commentarii 
TOcantur ab Hieronymo, loco marime notabilii 
qni saepius nobis in partes vocandas erit : Hie- 
ronym. igitur in Apolog. adv. Rufin. L. I. p. 
367. ed. Martianay sio ait : « Commentarii 
9uid operia habent? AUeriua dicta ediaaerunt, 
yuae obacure aeripta aunty plamt aermone ma- 
mfeatantx muitorum aententiaa replicantf ei 
dicunti kune locum quidamaic ediaaerunt: alii 
tic ittterpretantur : illi aeaaum auum et inteUi" 
^ntiam hia teatimoniiay et hac nituniur ra-» 

C tia^ 



Digitized by VjOOQ lC 



^ DE ANTIQJUI3 DfTEBPRETIBUS 

^onefirmare: ut prudens Lectory qimm di* 
peraaa explanation^a legerit; et muUorunk fml 
probanda uel improbanda didicerit ^ ju^eet 
quid iferiue ait : et guaai bonua trapeziia ^ 
adulterinae monetae pecuniam- reprobet^ Num 
di^ereae interpretationie et contrariorum inter 
ee aenauum tenebitur reua y gui iu uno opere 
quod ediseerit ^ expoaitionee posuerit pbirimo^ 
Tum ? Puto quod puer legeria Aapri in VUr-^ 
giUum et Saluatium Commentarios ; VuicaiU 
in Orationes Ciceronis $ Victorini in Diabgos 
ejusj et in Terentii Comoedias Fraeceptoris mei 
Donati ^ aegue in Virgilium; et aliorum in alics$ 
Plautum i^ideUcet s Lucreiium^ Flaccumy Per^. 
eium atgue Lucanunu Argue Interpretes eo^ 
rum : guare non unam explanationem secuii 
sint: et in eadem re guidy vel sibi^ pel aUis 
videatur^ enumerent.^^ Haec Hieronymus; unde 
patet anti^joissimorum interpretum explicatioiies 
Tocatas fuisse Gonunentarios. Sed Commenta^ 
tor^ quod significet CommentarioTum seriplo^ 
rem 9 quemadmodam Horatii Sch<^i«steu a se 
editum vocavit JacoLus Gruquius , videtur esse 
Tocabulum longe infimae latinitatis^ quae causa 
£uerit ut mox post editum Gruquii librum Qon-r 
HuUi viri doeti subsannaverint atqtie adeo rejee- 
taverint dictionem istam ^ quasi minus idoneaia 
nee satia Latinam , quemadmodum ipse Gruquius 
narrat in Praef. edit^ a. i6fi. 

Meliori^ proiecto notae est Enarratontm de*- 
nominatio: sic enim qui in antiquorum poeta^ 
vum et aliorum scriptorum opeca expUcationfs 

scrip- 



Digitized by VjOOQIC 



SQMPTORUM LATmO&UM. . ^ 

0«rip#i60e&t » vooatos foisse pat^t .eK OelU^ i««» 
XIIL c 3o. et L. XVUL c 4. et explkatio ifMm. 
¥oeabatM Enarraiio , ut apml Quinctil» L. L*. 
c 4. et L» IL c« ^ . ^binde qnoqnie ali9,«ftiuk^ 
dtcviitur Enarrw^e poemata^ ui apud 6d2iilni> 
L. XDL c. lo. et L. XVIIL e. 9. . , 

NoUa iiLaadiiie plaeiuc Inierprettm noneo ualir*»' 
paire: quando^idem CiceTo de Legib* L. IL; 
c* 25L aic Tocaverit efos qui aati<iuitiis XII Ta*. , 
balarnm ieges inteipretali essenu Sa Oausa fuit 
ut Bostjmm libellom potissimum ioscribereteus t 
De aniiguis interpreiibu^ Scriptor^ni J^ino^rr 
rum. 

Hodie plernmque Scholiorum et ClommeataziO'**, 
tfum oomina fere promiseue usnrpari videmus, 
eisi proprie multum intersit inter utrumque hoe 
interpretationQm genus ^ qaemadmodum bene do^ 
cuit Henr. Yalesius de Ciritica L. IL ۥ fl. ,9 Cui'* 
vi§ y inqnit , perepicuum est , exposiiimem ni-^ 
hUaliud aeeey guam obscuriorum dictionum aq 
MeiUentiarum esplanatioMm^ Porro cum libri 
tmteree duobue modie epeplanari poeeint^ au4 
fiuiore genere interpretandi^ quod Mrii «A« 
dici eektf cum huUu periodue abeque explicaj 
iwne praetermiiiiiur .- aut etrietiore p quoiies 
obeeuriora tantum looa enarrantur , inde fit ^ 
ui dao eint genera expoeiiionie y quorum alte^ 
rum Graeei exi^o^ appellant 9 noe annoiaiionee 
ifocare poesumue j alterum proprie l^tiytiTuciy tfO'^ 
catur a Graecie y noe vulgo Commentarioe vo«* 
camue. Multum auiem intereet inter utrum^ 
que hoc genue* Nam ^XP^i» praeierquam quqd 

G 3 bre^ 



Digitized by VjOOQIC 



» DE ANTIQUIS INTERPRETIBUS 

hreQiora aunt y plerumque nihil niai dictiones ' 
ohacuraa expUcant* In Commentariie uero een^ 
9U8 iKoXouSUj et ordo ac diapositio ecriptionie 
aperitur. Et Scholia quidemfere ad latU8 H^ 
bri adscribebantur: Commentarii vero eeoreim 
edebantur , iique in libroe^ aeu rifMuq diatributi. 
Talee eunt hodie Commentarii Proeli in Ti^ 
maeum Platonia et aUi ejuadem ProcU in PoT'' 
menidem nondum editu^^ Qaae Valesias de 
Graecis interpretibas , ea non minas yalent de 
Latinis : ubi enim ille Procli Commentarios mo- 
morat , nos nominamus Macrobii Commentarios 
in Somnium Scipionis ^ sive Boetbii in Topica Gi^ 
ceronis. 

< Elias autem Vinetus in Praef. ad L. Annaei 
Cornuti Comment. in Persii Satyras y ed. Lute^ 
tiae a. CID* lOCI. nbi , quod vulgo Commenta- 
riam dicitar, Commentum dicendum es^ coa** 
tendit» loquacior est quam doctior. „ Quod ^U" 
tem y inquit , ad vocem Commentum atiinet y 
quam in titulo kgiati : Commentarius ac neu^ 
tro genere Commentarium ^ unde Commenta^ 
riokan fecit CicerOy est acriptum a&quad^ et 
liber ajd mh^idium memoriae comparatus ^ bre-* 
W8y et in quo rerum tantum capita^ eumma^ 
'que. ponuntur : quas memoriae et instructionee 
nunc fere vulgus appeUat» Hujusmodi fuit 
Vahrii Probi commentarius de occulta Uiera^ 
rum signifcatione 9 cujus meminit yfubts Gel-^ 
Uus Ubro XVII* cap. g. ac ^tcUe etiam paulo 
plenius orationis contra Domitium haiitM 
eommentarium , cujus mentionem in Bruio fa^ 

cit 



Digitized by VjOOQIC 



SCRIPTORUM LATINORURt »x 

<:ii CiceroB Horum nomiaum pluralia Com^ 

jneniarii et Commentaria y etei vim sui numeri 

plerumque reiinentf tamen ea nihil eaee nliud 

interdumj quam quod unius numero eighifitd* 

tur^ grammaticia noatrie jam pridem platuit^ 

qui wderint ^ quam recie hic praecipiant* Ve^ 

reor enimj ne cum Caesar Commentaria auti 

inecripaiij quoa apud Cicenonem commeniarioe 

leffimuaappeUatoa^ multorum Ubrorum opuain^ 

teUexerity quorum quiaque commentarii nomir' 

ne appeUeiur j quomodo EucUdia jilexandri^ 

ni geometras elementa y libri aunt tredecim^ 

qui appeUantur elemenium primumy ekmeik^ 

ium aecundam j iertium^ qaartum^ ei reU^ 

qua deincepa eodem nomine. Cotnmenia^ 

riua ruraua et Commeniarium y ac muliitudi^ 

nia nujnero Commentarii et Commentariaieaer 

piuaque Commeniariaj aicut iidem voluni prae^ 

ceptorea^ eam aignificationem habcnt ^ ui ex*^ 

pQaiiionea interpretationeaque auciorum' in Ur- 

ieraa relatae ^ ita voceniur, Ser^iue in ff- 

hrum septiTnum jieneidoa» Dicit etiam qai^ 

daiti eomineiitarias convecia legendom. Aulue 

Geliiua Ubro XX. cap. 7. apnd PluUrchuJaDi in 

qaarto ia Hesiodam commentario* Idem Ubro 

primo c. 12. Praeterea in Commentariis LabooH 

nis, qnae ad daodecim tabulas composuit. 'h'iy 

Hyginas antem noa bercie ignobilis grammaticus » 

ia Commentariis y quae in Ylrgilium feclt» * Quod 

igitur Commentarium utroque genere ^ et Coihr^ 

mentarioa ei Commentaria eaae debere tradunt 

noatri grammatici^ id Commentum fuit in 

C 5 Jlquen^ 



Digitized by VjOOQIC 



tM DE AHTIQUIS INTERPRETIBUS 

-Aqiaen^ cadice , aiciU omnea hujuamodi expcf^. 
^Miimee Comm^nta vidgo dicebantitr me puero. 
Tunc namgue praatabant paesim frirgUius ^ 
•Quidiu^et aUi aoriptoresy cumCommento : eed 
poateaj^ quam poUtiorea Kterae florere coepie'^ 
-eentp cedente. seneim harbarie: quae commen'^ 
:ta prinsum. videramj ea dici commentaria 
^oepta sunt* Sic multij qui sibi aUquid prae 
'caeterie, sapere videbantur » existimai^erunt 
ista^ Commenta barbare dici^ Commentaria 
^LdUine appettanda : sed vellem tamen ego , 
Mj qui..inter audaces istos emendatores eru-' 
ditione praecelhmty dacuissenty unde soiant^f 
-Commentaria hic rectius dici quam Commen^ 
fo« Veteribus, Ubrariis , quibus strenue om- 
tdd perdendi summum studium fuisse dieeres ^ 
-ex Cammento Commentarium, ac e» Commen" 
-tario Commentum facere facile fisit-: ipei in- 
'ferpretes scriptorum aUenorum y quomodo suas 
-expositionejs appellarint hoc nos quaerimusm 
Priscianus Ubra sexto. Seryius in Gomtnento 
Vii;gilii* Et paulo post. Servii»^ in Commen^ 
Cario tertii libdf Virgiiiani* Idem Ubro decimo, 
Servias ia Gommentario Aeneidos. Et Ubro 
^quinto decimom DQnatn» in Goramento Aener* 
do#« ita modo Commenfumj modo Commenta'-' 
rium res eadem apud Priscianum, antiquum 
et nohilem grammaticum , appeUatur^ Est 
autem Commentum propie res int^ntUf exco^ 
gitata ealUde^ ac fictai unde et trerbum Com^ 
inentari pro ini>enirey excogitare , fingere: at 
eicut Conmentum pro exposiiione nwtoris die^ 
• . tum 



Digitized by VjOOQIC 



SCBffTORim LATmORKlM. sS 

tmn eMit ^*^ OBtendimusy ita etiam hoc Coim^ 
mentari pro eo^ quod est Commentum sit^e 
Commentarium facere et interpretationem com* 
ponere in scriptorem aliquem f legimua usurpoi^. 
tum. Aulue GeUiua libro tertio cap: i& Sa-* 
binns medicns , qxd Hippocratem commodissime 
commenutas est, his Terbis enarrayit. Et hinc 
Commentator pro interpreie et commenti acri^ 
piorej frequene in Sen^ii Commentariie.*^ 

Atqne bic, praefandi manere abonde fimcti| ad 
ipsam propositam qnaestionem yeniamiis. 



^A- 



Digitized by VjOOQIC 



rai CAP. I. DE APfriQ. INTERPR* 



C A T U T I. 

DE ANTIQUIS INTERPRETIBU& 
. CARMINUM SALIARIUM. 



Vjarmina Saliaria, ets^i nil fere praeter memo- 
riam sapersit, non dabium est quin merito cen* 
seantnr antiquissimam Romanaram literaronr 
monamentam. Sant enim composita a Nama 
Pompilio ; qoi , teste Livio L. L c. 30« Salios 
duodecim Marti Gradivo legit^ eoMque per ur" 
bem ire canentee carmina cum tripudiis so-" 
knnique saltatu juasit. Quale istoram Gar-' 
minam argamentam fuerit non omnino constat; 
tive haec seripta sint ad feroces populi animos 
a barbarie et armis revocandos: siTe ad excitan- 
dam in eivium animis sedatam hilaritatem et 
piam Deoram reverentiam; hoc vero satis constat^ 
Carminum istorum orationem faisse rudem et 
inconditam, nec multum saperantem^ qaa illis 
temporibus Romani ntebantar, linguam iUam 
incultamy halbutientem et barbaram. Probant 
hoc tum fragmenta , quae ex ipsis supersunt , 
licet eiigua, tum vero etiam Yeterum ipSorum 
. ! tcs- 



Digitized by VjOOQIC 



CARMm. SAUARIUM. «; 

^t^timonia* Horatias« abi eoruin staltidam cas- 

- ttgat, ^i recentissimis spretis, caeco yeterum 

stadio et amore abrepti^ uon nisi yetasta laada- 

xe solent, non obscare fatetar se non inteOi^ 

* gere Carmina ^ ista : ipsfas verba baec sunt 

Episu n. 1. 86» 

< 
Jam SaUare Numae carmen qui laudat y et illud 
Quod mecum ignorat , aolue vuJi scire videri » 
Ingeniis non iUe fatfet plauditque sepuliiey 
Noetra eed impugnat^ nos nostraque Uuidus odit. 

Post Horatiam eandeniL qaerelam repetiit Qtiin- 
tilianus, qni, Inst. Orat. L. I. c.6« §. 4o« non 
dobitayit pronantiare Saliorum carmina vix sa-^ 
cerdotibus suis satis intellecta. Et qa^e sit 
hajas ignorantiae causa , non longe qoaerendiim 
est; Garmina enim ista Saliaria penes Salioram 
Gollegiam seryata faisse yidentnr , at qaotannis 
diebas solennibas in samma religione cantaren« 
.to^r atqne sic qaidem fortasse aliquot ' secala in 
-SAcraTio .tempK Martis jaxta Ancilia et reliqma 
SaliorunL instramenta recondita faerant. Qoi- 
bus igitur temporibas rudis illa Romanorom d'- 
yitas liberalibus paullatim disciplinis yacare coe- 
-pissety et conu4anis ci^iam lingaa ab infanti bair- 
barie recessisset , aliquando ciyes Romani et mox 
vel ipsi sacerdotes ea antiquissima monumenta 
non intellexerunt. Quod de Saliari Carmine ya« 
let, idem yalet de Legibus XII Tabaiarum, qttae, 
etsi tribus fere seculis post Saliaria Carmina scri* 
pUe essent j aeque mihus iis temporibus intellec-^ 

D Ue 



Digitized by VjOOQIC 



;36 CAP I. DE A.NTIQ. mTERPR. 

tmik fiMroxltt fubiM AomaaCMciim litesae floraitf 

mo&pnmiu Leges aafeeai istae , qvaam in RoiDa* 

«a BfSpdblioar onmia oivilii et privati jnrifl fons 

^^i^$0ntky BIQ03 feve nactae siult iaterpiTetet simnl 

icnm jmia stndii incnnabalis : Carmina inero Sa- 

liaiia Tidentnr intacta mansisse, ntut non intd- 

lecta^ ad ea nsqne tempora quibos Romae -viri 

exotiventnry c(ai peculiare stndium oollocarent in 

investigandis antiqniuimis Bomanae lingaae to- 

cabnlis»' Qunm igitnr jam din XII Tabnlanttn 

Leges e doctis Jnriaperitis snos nactae essentui- 

terpretesy Sex« Aelinm et L* Acilium^ tum de- 

jnnm>, paulo tamen ante Yarronis tempora^ Sa-- 

liaria Carmina interpretem nacta sunt Lncinm 

Aelium, Fortasse praeter hunc alii fuenmt ^i 

«iau^Cavmina interpretati sunt, sed, cnjus qmr' 

'dett ]:i|entio fiat, nemopraeter Aelinm etft. 

Lt A e 1 i u s» 

; L« Aadium inter iUustres Gnmunatioos veliBtt 
4in0fomiua, neo tamen addit qnid in eaarte prae-- 
-stiCbrit. Ipsius yerba haec sunt c 5. fy Luoius 
JkliU0' eognomine dupUci fuit : rMn ei PrAe^ 
jf^ninUBy quod pater ejus pmeconkm Jecerat ^ 
H}b^haiurj et Stilo^ guod orationee nohiUeei^ 
fM* cuique eeribere aokbat: tantu& opiintaium 
^mbr y ut Quintum MeteUum Numidieim in 
eHiUtgm oontitatuB sit.^^ Non Tero dnbito qniiL 
dtttltbnilis propterea Aelii nomen inter Gramma* 
tioos i&emoraverit y quod hic pectdiare studium 
t^loeasset in invei^tig&ndis antiquissimis Roma^ 

nae 



Digitized by VjOOQIC 



CARMIN. SA:LUBIUBL flff 

nm- KB^siae yocabtilis ei egteffm GoittintirtMSBi 
uaBfmmmt , onn m Leges XII TtliiiliinuB; 9 tam 
Texo m ortiqiiiasima Salioimm CaoMiiiiia» Qud 
enim Aefioa Oratioiies , «laontm xogala.^^ acri»» 
peisaet^ lioc ipai non inter GnaanimarCioos aed 109* 
lef OraftOMS aiiire Rfaeioret leemii vin^btam de«* 
kmaaet;. et ita Gxceao ipsi inrigtiem- laiadem tn^ 
bnit in Bvata g.56. »^ Coiiae. (^QmtioMm) pra 
^f ^^f^ Vdria^ quae iMcribiigir^ aofft IL Ae^ 
UuB m^ait. Catiatsi rogaiuk' Fuit. ir o/Tinine 
vir egregiua j et e^ftma MomanuB eum prinm 
kooe9imt:j idemque erudiiieeimue et Grraeeie /f- 
teriB et. Latinie j aniiquitatiaqUe Tioetrae et- in 
in»e/itis tebua et in aciie ^ scripiommqiid «e* 
ierum lit^ate perituem Quam, seientiam Var^ 
ro noaiier aocepiam ab illo y auatamque per ee^ 
ae 9 vir ingenio praeatane , onmiqm doatrina ^ 
pharibue et illustrioribus liieris explica/vit. Sed 
idem jieUue Stoicus esse voUdt, orator autem 
nea etuduii umquam^ nec judU Scribebat iw^ 
min oftMismes j quae.oMi dicerent>$ ut Q. Me^ 
idh P.utQ^ Caepionij ut Q. Pompejo\Rufa^ 
quam^pmm is etiam ipse scripsit eas , quibm 
pre se eetusUs^j sed non sine ^elio. His emm 
seripHs etiam ipee interfui , eum essem apud 
AeBum adoleeeens , eumque audire perstudiem 
salsrem. Oottam autem miror^ summum ipsum 
OmtorMn, minimeque ineptumy AeUanas le*» 
vss oratiuneulds voiuisse existimari suas.'' 

Hoc Ciceronis testimonium facit nt non mnl^ 
tam quaerendam ait de Aelii Stilonis aetate, qw 
^ierit^ Si enim Aelius Yarronem discipolam 

D 2 ha* 



Digitized by VjOOQIC 



36 CAP.L DE ANTIQ. INTERPR. 

.babaerTt et Gicefonem attditorem , scripseritqii^ 
Orationes , quae recitarentor a Cotta , Metello f 
Caepione et Pompejo Rufo, non dubium est^ 
qiiin L« Aelins ad ^am aetatem referendus sit, 
qua Nnmidicnm comitari potuerit^ quum is in. 
exilinm ejectus esset quod jurare nolaisset in A* 
puleji Saturnini legem y quem ipse , Gensor ^um 
M. Silano a. U. 645. a censu prohibuerat. 

Commentarii ^ quos L. Aelius in Carmina Sa- 
liaria conscripsit» quales fuerint, non facile de^- 
<?emitur , quum omnes perierint. 

Non dubito quin Varro ipsis multum usus sit t 
bic enim saepius , ubi in antiquorum voeabulo- 
rum originem et significationem inquirity Aelii 
opinionem commemorat ; quamvis non addito no* 
mine operis^ Alicubi tamen Yarro nominatim 
Aelii > interpretationem Garminum istorum com* 
memovat, L.yL de Ling. Lat. />r* p. 65. jj Sed 
ut in aoluta oratione^ sic in poemateia verba 
omnia quae habent trvfi» , poasunt dici nec 
malta^ ab eo quod non erunt in lucubratione 
liiierae proaecutae / licet multum hgerent C. 
jtielii j hominia inprimeis in Uttereis Latineis 
exercitatij interpretationem Carminum SaUa^ 
rium: videbis et exili littera expeditam ei 
praeterita obscura muUa*^* Quo loco, lit et 
duobus aliis [L.IV* p. 36. et L.VL p.^a.], jn- 
dice T. Gutberletho de Saliis p. i45* perperam 
exaratQm est C. AeUus pro L. AeUus. Plura 
fragmenu ex Aelii Commentariis servayit Fe- 
stas: 

p. 3»5# 



Digitized by VjOOQIC 



CARMIN. SALIAEIUM. ^^ 

p* 335« Manuos. in CamdnibuB Saliaribua Ae-^ 
Uu8 Stilo aignificare ait bonoa : et m^ 
feri dii Manes pro bonia dicuntur a 
mppliciter eoa venerantibue propter 
metuni jnortis / ut immanee quoque 
pro valde non bonie dicuntur* 

p. 345* MoLUCRUH. aiunt eaae lignum quod^ 
dam quadratumj ubi immolSur. Idem 
jiflius in explanatione Carminum Sa^ 
liarium eodem nomine appellari ait^ 
quod 8ub mola eupponatur» AureUue 
OpiUue appeUatj ubi molatur. 

p. 54i. Pescia. in Saliari Carmine AeUue Sti- 
h dici aitf capitia ex pettibua agni-^ 
nis facta^ quod Graeci vocent pellea 
. Tli<rxn neutro genere pluraUter. 

p. 473« Salias TXEGIKES. Cincius ait jess9' 
conducticias , quae ad SaUos adhibe^ . 
antur cum apicibus paludaiae ^ quas^ 
AeUus Stilo scripsit saerifieium facc" 
re in regia cum Pontifice pabidatas. 
cum qpicibus in modum Saliorunu 
In ireliqiiis Festi locisy ubi Aelii-opimones me-' 

moniiuiry non additnr nomen operis: in liis. 

igitnr muu Aelii explanatio Carminam Saliariam 

«gnificetiiry an yero ipsios vCommentarii in XI^ 

Tabiila8y yel alius qnidam liber , non facile de-- 

eeniitiir* 



D 5 ' Ci,- 



Digitized by VjOOQIC 



S0 CkV. II. DE AJSTIQ. INrBRPR, 



C A P U T II. 



DE ANTIQUIS INTERPRETIBUS 
LEGUM XII TABULARUM. 



jLeges Xn Tabalaram , etn post renata Juxis^ 
prndendae Roxnanae sttulia, jam inde a seculQ 
XV. ineante, ex Ik([asanun templo in vicinam 
Tliemidis aedem migrasse Yideantur^ pMcol ta^ 
men d«bio inter ifiu^trissima Latinariim Litera- 
roa monam«nta merito snom sibi Idcum vindi- 
caM» Satia enim inter emnes constat, qui Ro* 
manaaUletas amplectuntnr, exstare nulium mo* 
tiumentvm antiqnitatis iliustrius , qruam legiun 
istarum libellam , qui , yel ex Grassi teslsmomo , 
<jiim et auctorilatis pondere et utilicatis nlmrta* 
te, unus otanium Pldlosophorum Bibftotbe«as au- 
peraTit. Latae sunt istae leges cum publica Ro^ 
manorum res Tix per trecentos steterat annosw 
Qualis autem in iis legibus y dicendi fuerit r&->/ 
tio ) non parum indicant fragmenta hic illic ab 
auctoribus servatat sed si etiam de legibus istis 
nihil superesset , non dubito quin quisque facile 
conJGcisset talem in iis fuisse dicendi rationem ^ 

qua- 



Digitized by VjOOQIC 



L EG. XII T AB. 5» 

qnalaii aetas flla radis et mcalta prae se tcrreU 
Non aegre )«m Gieero de Legib. L* H. e* 7. et 4e 
Orat« L. I. e. iS. fatetcir esse in Xli Tabcdis aii'» 
dqtiitatis etEgtem , tum, qtrod ex & Terbortim pria* 
cfl Tetnstas cogBOseatar* Qaodsi eomparatfo isi- 
stilaatar iBter eam lingBasn, qna XII fstae seriptae 
smit et eam, qea Tel antiqiiissimi anctores nsi 
svaa, noB est qnod miremary ftiisse {am diu an^ 
te CtcePOBis tempora , qoi , qunm in tnoltit liae- 
sitareBt , operae pretium duxerint , seriptis in 
XH Tabalaa GommeBtariis y in priscorom isto*- 
ram et absoletorum Terborum signiflcationem in- 
qoireTe. Veteres istos interpretes memorat Ci^ 
cero de Legib. L. EL c. ^S* ubi haec ait t y^ MiAtU-^ 
re9 gentia ne radunto, net^e leasum funerie ergo 
habento. Hoc veteres ihterpretes , Sest. Ae^-^ 
Uusy L. AciUue non satis se intelligere dime^* 
runt^ eed suapicari vesiimenti aUquod^ genu» 
funehris: L. j4eUus j kssum , quasi luguhrem^ 
ejulaiionemy ut vox ipaa sighificat.*^ Eosdam 
memorat Pomponius 1. 3. §• 3. D. de Orig. Jur. 
obi baee aitt „ Deinde (i. e. post Tiberiam Co- 
nineaniam) Sextua jieliusy et frater ejua Pu* 
biiua AeUua et PubHua AtiUua maximam» aci'^ 
entuan m profitendo habuerunt : ui duo Aelii 
etiam Conaulea fuerint. AtiKua autem primua^ 
apopulo Sapiens appeUatus est. Sextum ^Ac'^ 
Uumetiamr Enniua laudavitj et exstat iUkka- 
Uter^ qui inscribitur Tripertitaj qui liber ve^ 
tuH cunahula Juris continet. Tripertita au-^ 
tem dicitur quoniam Lege XII Tabularum 
praeposiiay jungitur interpretatio ^ dein sub'^ 

te^ 



Digitized by VjOOQIC 



52 CAP. DE. OE ANTIQ.INTERPR. 

iesitur Legis actio. Ejuadem esee trea ^Uiili^ 
bri referufUur, guos tarnen quidam negant ejus'^ 
dem eeae. Hoa aectatua ad aliquid eat Mar^» 
cua Cato princeps Porcia£ JamHiae , etc. Sed 
non dabiuni est, qaia post ho6 alii qaoque fu- 
erint plares e Veteribus , XII Tabubram inter* 
pretes, passim hic illie memorati. E recentio* 
ribus harum rerum scriptoribus , ipsoram noo- 
mina recensuerunt Heineccius Hist. Jaris L* I. 
c^II. $. 5i. Brunquellus Hisu Jar. P. I. c.III. §. 
s4. et Bacbius L. L c. II. Sect. H. $• ii. Sed 
data opera Cunradas Rittershusius in Comnient. 
ad Xn Tabul* in Prolegom. 9. VI. de interpre- 
tibus istis ita exposuit: ,, Interpretea aive Com^ 
mentatorea gui in XII Tabularum legea ali^ 
guid scripserunt ^ partim sunt Veteres , par^ 
tim recentiores» Ad Veieres guod attinet^ 
plurimi olim nobilissimigue fuerunt. M. Te^ 
rentius Varro in libris de Lingua latina lau-r 
dat Veteres XII Tabularum interpreteaj sed 
eorum tam^n non . nominat guemguam. Ex 
Pomponio autem discimus Sextum AeUum 
acripaiaae librum^ gui Tripertita dicebMurj 
quo in libro primum proposuerit legem XII, 
Tabularum^ porro aubjunxerit interpretatio^ 
nem^ tandem subtexuerit legis actionem. Sit 
ergo nobis hic Sextus Aelius primus%' ex iis 
guorum nomina comperta habemus y Interprea 
XII Tabularum. — Secundus esto M* Porcius 
Cato JC. guem ipsum guogue aliguando ad 
iUustrandas XII Tabulas studium suum con-^ 
tulisse observauit Fn Balduinus. — Tertius^ 

sU 



Digitized by VjOOQIC 



L E G. XII T A B. 391 

^it Sertfiua Si$^iciu8f guem eiiam inierpre^ 
taiuoi fideee XII Tahjdae, eaiie apparei ex 
eitationiiue Feeii» >— Quattue sii Aniieiiue 
Labeo^ cujua Commeniaria laudai aUquoiie$ 
GelKue^ ut L. L c. /3. ei L. VIL c. fS* — 
Quinium numerare Ucei T. Gajumy cujua Aa* 
^imuiUXTW filpMa ?$ legimue in Indice Pandec- 
Hs Fiorentinie praefixoi videatur ei L 233. 
ei cab^iiur^ cum S eeqg» Z>. de V* S. ubi e^ 
V iihrie Guji ad Idegee XII Tabularum aliguoi 
perborum espHcaiionee afferuniur. — SexiOj 
etiam Sexiue Pompejue Feeiue non immerito 
in hunc Caialogum ini^rpreium ^nirei ^ mo'* 
do integnim habere poiuieeenme f cujue hodie 
fragmenta tanium eupereuni. — Aique' haep 
de veiueiioribue Inierpreiibue f quibue ia^ 
men eiiam Cicero adgregari pQejBe non in^ 
Jurid videiurf cum ei ipee euie librie de Le* 
gibus mulia ex XII TabuUe inseruerii , eua^ 
que inierpreiaiione elucidarii.*^ Poat Ritters- 
hnsiiiiii de antiquis XII Tabularum interpretibiis 
doete eipoeuit M* Boucband in libro, Francice 
8cripto> Commeataire sar laloi 4^ donze Tables^ 
Paris. 1787. p. 187« seqq. Sed nobi« operae pre- 
tium ndetnr ad honc locnm addere ea , qnae 
SobaliartiaJ opinatnr omissa esse « Rittershnsio : 
bic igitnr in libro de Fatis Jaiisprnd. Rom. 
Exerdt. II. C IV. Sect. 11. $. So. p. 157. edit. 
TUiing. jj Conradue Rittershusius c. VI. iu 
TfoXtyoiiivoig 9 data opera inierpreies recensetf 
quibus contenti simus ^ additis tamen vel tri^ 
hus ab ipso pmissis. Ex antiquis tertiq loco 

E Ser-- 



Digitized by VjOOQIC 



54 CAP. H. DE ANTIQ. mTERPR. 

Sennum Sufyieium ( i ) im^at^ cum guo Fe^tm 
eonjungU Opainu fu^ conaUlkim^ et nfom Yet^ 
leriam Memlam in XXI explicaliom^, quorum 
nuBa ibi mentio Jkfita. Utriueguo notiOa m- 
teriegum cubores intricittior. Anfoitte Opi^ 
Tiua eat C. Aul OfiUuBy Serpii dieeipuhte? de 
quo Pompaniue noeter {i) is fisut CaeMiri fani^ 
-Uarisriimzs ^ et Mhtoe de ]%a% ^ivili piorimos , at 
/jui omnem-paFlem operi$*&uidmiit, i«liqidt(S). 
yerborum preprietati eum fuUse dedkum no-- 
vimue ex Gaji tahularum expoeitione. Praeter^ 
ea mutatio elementorum f atque F apud H^ 
hrarioeper inecitiam propriorum nominum/a^ 
eitSma noecitur. — De Valerio Meeeala ree 
non adeo empedita videtur^ qui Augueti aetate 
memeriamreddidit inctUam ^ praeelarie ingenii 
monumentie^ in quibue vix kgae^ eum jurie 
euUu praecettuieee. M. Seneca (4) aB inge-- 
'Tiio laudatj in omnee etudiorum partee ver- 
eatiiij et quolifuerit eermonie patrii diiigm^ 
HeMimue. Interim quae nohie A OelUue (5) 
yragm^ntA praeetitit integra^ majtnu teetwi^ 
tur^ et quod augur^ aSohmque munerum ea^ 
pax^ ignorare citntatie euae legee non potue^ 
rit. — FamiUa Sexti AeUi^ qui Ubrum Tri-^ 
pertita dictum^ vebtt juHb cunahula per^it 
in tabUlaej exhnie deecribitur ab Henrico 

(O Ce^ in Commentarus (3) / a34, de V.S. %.%. 

Juru Ciyilfs. Bos. ad AU. (4) XIL Controv. 

ep. p, m. 207. (5) XIII. N. A. c. XV. 

{t)L2.ff.diO. J.l^T. 



Digitized by VjOOQIC 



LE6. Xn r kB. u 

Uorijdo IKfoert* UL p.iig.'€0qg^j^ in Ceno* 
tiiphdis JPisanisy opere ^lenJidOf malioque 
labore faetQ. JNondum de eo inier doctoe eon^ 
penity quae ratio hujue denominationis, ia jnre 
AeUano» Sunt qui ad communem denomina-* 
tionem noa remittuntj quaei Sacrum^ PubU^ 
eum et Prit^atum complecteretur. Alii primo 
hca tahulae coBocantf eecundo eorum Comf» 
mentarioe^ tertio legie actionenu In tanta 
GMUgine rerum mhU decemimue» Qui poei 
MiUerehueium id egerunty et quoe nee ipee 
nominoffiif inier eoe Paulue Merula atque Jac^ 
Gothqfroduef antiquierie doctrinae et legum 
antietiiejBf inprimie eminet^.** \ 

No8y etsi nihil noTi prolatariy nngolo8« qm 
ex professo XII Tabnlarom leges interpretati 
sonty deincepa breyiter retractemosi ita^ nt 
dau opera in cujnsque aet^tem inquiramas) enm 
autem seqnemor ordinem f nt primnm recensea- 
mus, qaos certissime conscat interpretafos essd 
XU Tabnlas f tnpi eos de quibas dabia res est;, 
et potios saspicio qnaedam levis. JSt Tero eti'- 
fipi eos tantam interpretes recensebimosy qno* 
Xam nomina prostant; de iis enim, qoi non no^- 
mioantory. insanam sit andacter HaTiolari Telle» 
Passun enim» notante Gotbofredo L. IV^ ad XI[ 
TaboL in OtU Thesanr. T. IIL p. liS. Te« 
teres int^rpretes f non addius nominib,ns p memo* 
rantar : a Varrone L» IV. de L* L* n. 4« 99 ^m- 
biiuef iter quod circumeundo teritur: nam 
ambitue , circumitue. Ab eoqu^ XII.Tabularum 
interpretee Ambitum parietie\f circumitum 

E 3 «s- 



Digitized by VjOOQIC. 



56 CAP. n. DE ANTIQ. INTfiRPR. 

€8S3 describunt.*^ A Pomponio 1. 21. ff. ie 
Stalalib* ,, Quod ita scriptum est^ ^idebi" 
iur ; pro hoc Mcipi debet , videri poteritm 
Et eic verba Ugia XII Tabularum veteres in^ 
ierpretati sunt: si aqua pluifia nocet, id estf 
si nocere poterit.** A Cicerone L. 11. de Legib* 
C..25.' j, ^Nostrae hgis interpretes y quo capitd 
jubentur, sumptus et bsctum remoi^ere a Deo-^ 
rum Manium jure^ Koc intelUgunt inprimis^ 
sepuJcrorum magnificentiam esse minuendam ** 
Et a Festo p. 424. ^, Recinium , omne vesti-^ 
Tnentum guadratunu liy qui interpretati sunt^ 
esse dixerunt virilem togam , qua mulieres 
utebantur f praetextam clwo purpureo.'*^ 



Sextus Aelius. 

n 

Hunc , qu6 probetur referendum csse inter 
antiquos XII Tabularum interpretes^ argumento 
cst locus Cicerbnis de Legib. L. II. c. 25. quem 
fiupra exhibuimus« Ennii yersus, qnem Pompo- 
nius significat, notissimus est: Egregie cordatus 
liomo Catus uieliu* Sextus : citatus a Cicerone 
tum alibi, tum de Republ. L. L c. 18. in Ennii 
edit. Hesselian. p. 128. Non dubium est quin 
Aelii ndmen merito inler JCtos locum sibi Tin- 
dicet : audi modo testimonium Ciceronis de Orat. 
L. I. 6.48. if Sin autem quaereretur^ quis-^ 
nam JCtus vere nominaretur ; eum dicerem^ 
qui legum^ et consuetudinis ejus y qua privafi 
in cii^itate uterentur ^ et ad respondendumj et 

ad 

Digitized by VjOOQIC 



LE G. XII T AJ. 57 

«1 senbendum^ et ad cas^ndum^ perUi^ ««* 
eeif et ex eof g^rje .Se$. AeUum^ M^Manili* 
wuny P* Mucium^ non^inc^rem :^' practerea pro- 
pter jnris scientiam' laadator ab eodem L. 1« 
e. 45« L. m. c. 53. ei ip BrntQ c* 20. 
• jam qnod ad aetatem attinet ^ Sext. Aelius 
Putos Catus in Fastia Gonsularibus memoratur 
Goiisnl foisse cum T» Quinctio Flaminino a« U. 
SS5m Hi igitur , licet ^ notante Pighio in AnnaL 
T. IL p. 2So* praeter ordinem magistratuum Con* 
soles crcati sint , ( „ Quinctius es Quaeatura 
multo ante geeta^ Scxm AeUue es AediUtate 
CuruUs eic ut neuter Praeturam et iUe nec 
AediUtatem attigerit*^) Terosimiliter ambo ad 
initiam Seculi YL referendi videntur. 

Commentarii aatem, <|uo$ in Xil scripsit, omnes 
perierunt ; et hij, quantum scio , a nemine nomi« 
nadmmemorantar; qni enim apud Giceronem de 
Orat. L.L c«56. Commentarii memorantur, ju- 
dice Bachio Hist. Jnr. L« IL c. 11« Sect« IV* 
$• 33. sunt ipsius Commentarii de Jure CitfiU^ 
qaos Jac* Gronoyius opinatur quoque significari 
a Gellip L* IV* c 1. quum ibi pro Sejo AeUo 
legeadum conjiciat SeSto AeUo s quam conjec- . 
toram etiam amplectitur Perizon* Animad. Hist* 
c« 11. p» yu Sed ad Commentarios ^ quos in 
Xn Tabulas scripsit Aelius, fortasse referenda 
est ipsius ezplicatio vpcis locuplee 9 quam memo- 
rat Gcero in Top. c. )• ,, Cum les aesiduo vin^ 
dicem aeeiduum eese jubeai , looupktem juhet 
locupleti: Locuplee enim est Assiduus^ ut att 
AeUus^ dppeUatue ab aere (1. asse) da/ido*** 

E 5 Et 



Digitized by VjOOQIC 



98 C\P. n. DE fflSfTIQi INTERPR. 

Et ad edsfdem refez^i^iidas Tidenff F^fl locdi*^^ 

xuaxime truncatus, pj 5^2 # • c^ euria^ 

ta fettur^ quo Hann. \ •.;#•• Romde €«SMft 
Metf nec ex praeaicU • • • • Q. Fahiue M^ 
ximua Verrii • • • • • MarcelUle Cos^ /kSBr& 
in • . . • . vit Aeliua ih XII. eig. #•'•••• 

§• »• 

L« Acilius* 

Alter, quem Ciceronis teatimonio docetnur re- 
ferendum esse inter XII Tabularum interpretes ^ 
est L* Acilius , qui y notante Bachio Ifist. Jur« 
Ii. n. c. II. Sect. IV. §. ai. etrore sive Pom- 
ponii f sive librariorum ^ Atilius nominatur in 
1. 3. §. 58. D. de O. J. Hujus ^anta fuerlt 
Juris Ciyilis scientiay exinde patet quod a Ve^ 
teribus xar' i^oxhv Sapiens cognominatus sit: 
cujus rei mentio fit apud Ciceron. de Amicit» 
e. 2. ubi Fannius ad Laelium ita : j^ Scimua Zf. 
jicilium apud patres nostros appelldtum esse 
Sapientemj — quia prudens esse in Jure CUiU 
putabatur j* ad quem locum Doct. Gernhard 
JPoniponii scripturam sequitur. 

Acilii aetas, quantum scip, non diserte ixit^ 
moratur \ argumento quod ipsius et Sex^ Aelii 
mentio apud Ciceronem uno loco fiat^ conji"» 
ciam ambos ejusdem aetatis fuisse» Ita quoque 
BachiuSt fortasse non alio argumento. Consen- 
tientem babemus Wjttenbacbium in Scbolis . ad 
Cicer. de Legib. p. 345. edit. Greu». Si igitor 

et 



Digitized by VjOOQIC 



kxain aetai< refi&Oenda est ad imtiain 
Sacafi YI. marito ipeos Cicerb jam aaa aetate 
veterea inUrpretee appeUavit» 

Cnmimmtarii ad XII Tabuka omnes perie- 
mit* Tanebiimy iibi. ad Cioeron* de Legib. 
L.I& e» ^* notat^ Aoilium aFesto^ vl juris in« 
tarpvetem^ citari^ mejboria falsum ess^ opinor, 
fonHBa, n qim fides babenda en Daeeriano in'« 
diciy maUlKWfiiam apad Festodft L« Aolii men* 
tio fiat» 

L^ Aelius. 

L. Adinfi^ qnalem sibi inter Oratores etGram* 
matieos locam Tindieet^ supra ex Ciceronis et 
Snetonii testimoniis exposaimu8« Inter XII Ta-« 
bniMm interpretes tertiam ipsi locum Tindi-^ 
eal Giceronis testimonium de Legib. L« II. c« aZ» 
obi Cicero ^ dom quaerat quid leesum in XH 
l^fif^t, bujas, ^ttam Sex. Aelii 6t L. Acilii^ 
ttagis Teram esse interpretationem jadicat. In 
isto tero Ciceronis loco, licet simul cam Sez« 
A^o et L. Acilio commemoretar^ boc non po- 
tm tnse argamento, qao probetar ipsam cum 
bis ejasdem faisse aetatis : Sex» enim Aeliam et 
I* Aefiiam^ at modo diximas^ Cicero sua jam 
aetale yoeat veteres interpretee ; sed de L« 
Aelio loquitor , qaasi vel ea aetate virente ^ Tel 
aon ita dia mortao* 

In 



Digitized by VjOOQIC 



*P CAP. n, &E ANTIQ. INTERPIL 

In antiqoii aacem Gtceronis ediiionibas aos 

Z/. Aeliua sed LaeUua ex&ratam era-t, qaod 

Tnrnebus demum eraendavit: Gothofredas igitur 

]» c. p. i45* quam Lcteliua legeret., duiiiUTit an 

bic esset Laelias Fdix y memoratas GciUio^ L* 

XV* c. 27^ad' eoQ;iqiie pertinere existimat lloiic 

locnm Plinii H. N. L. XIV. c i3, „ Laufia$ima 

apud priscos vina erant^ myrrhcte odore. eon^ 

dita. Ideo quidam aromatite debotaioe mdxi'^ 

me decernunt» Scaevolam quoque et LasUum , 

et Atejum Capitonem in eadem aententia fuis'^ 

video y quoniam in Pseudolo [IL 4. 5i.] sit. 

« Quod si opus est ut duhe promat indidem , 

ecquid habet ? Rogas ? Murrhinam y passum y 

defrutum^ mella^^^ arbitratus Laelium eam sen- 

tentiam exhibnisse in interpretatione legis tnw 

rata* potio. mortuo. ne* inditon Post Turnebi 

igitur demnm emendationem L. Aelius saum in- 

ter XII Tabularum interpretes locum occapa^ic; 

Commentarii , quos L. Aelius in XII scripsisse 

perhibetury diu omnes perieriint. Nominatim^ 

quod scioy a nemine citantur. Festus multn ex 

Aelio Stilone h^asit, sed non addit e qaibus 

operibus; ubi de Sontico morbo agit^ sine da« 

bio significat Aelii Commentarios in XII Taba- 

las: audi locum Festi p*5i7« ^f Sonticum mor^ 

hum in duodecim significare ait AeUus Stilo 

certum cum justa causa : quem nonnulU pu'^ 

tant esse^ qui nocetj quod sontes signijicet no^ 

centes* Naevius qit : Sonticam esse oportet 

causam , quamobrem perdas muUerem^'* 

In 



Digitized by VjOOQIC 



L E G.. XII T A Bt 4i 

In xeliqiib Feiti loots ^ abi AeUi niexitio fit f 
W lii Ckimiiientarii agnificantiir , yel ipsios £x<* 
planatio Ganmniun Saliarioiny Yel Libri de an- 
tiqnilate Romana, si lios scripait» qaod e Cice- 
zofi* Acad. L« L c 9* perhibet Bachiaa in Hist, 
Jw. L. IL c II. Seot. IV. 5. 33. n. k. et Sckat- 
^os in ClaT* Ciceroiu T. L p. 9f 

$.4. 

Servius Sulpiciu& 

Serrii Salpicii etsi a nemine Teteram Com* 
meutarii in XII Tabalaa nominatim memorentar ^ 
ita tamen passim Festas ^ abi de XII exponit ^ 
ipsias nomen citat, at facUe appareat ipsam 
aliqaando XII Tabidas interpreUtum esse. Qain 
ety notante Cajacio ObserT. L. X. c. 36. Cajus 
in libroV. ad Legem XIITabalaram ipsiasmen* < 
tionem facit tamqaam qai ante se istas leges in- 
terpretatos sit. Caji fragmentam est* in I. 357. 
D. de V. S. ,, DuobuB /legativis ver^is quaai 
pemdttit lex magia y quam prohibuit s idque 
etiam Servius . animadvertitJ** Ipsias laudes 
insigniter praedicantar a Cicerone in Brato c. 
4i. 99 Non facile quem dixerim plus studiiy 
quam ittum^ et ad dicendum^ et ad omnes bo^ 
narum rerum discipUnds adhibuisse. Nam et 
in iisdem exefcitationibus , ineunte a^tate ^ 
Juimus s et postea una Rhodum ille eiiam 
profectus estf quo melior esset et doctiorj et ^ 

F w- 



Digitized by VjOOQIC 



4i GAP. ir. Dfi AffriQ. mtERPR. 

Uis ut f^dHi « i^ideHur fKShi in smmia optte 
primu^ e9t(e maluhm^ quwh w prtma ^eewih^ 
dtt04 Atque hand eeie ^ on par prinfdpH»^ 
effie poiuistetr ^d JhrM9S& mxOt^ ^ i(t qu&f 
eet adeptue^ long^ emni&fn^ Hbn ejuedem m/tfda 
a^tatiSf eed ^rWH etiamf qui fili9»n^y irt 
jure ciifiU eeae princepem* CMtV eifani ptd l\fa«»- 
raeii« c 7* et Philipp. IX. c. i. et alibi , qiiao 
loca diligenter congesak Ct. Otto, qoi Snlpicii 
vitam f studia , scripta et honores singnlari li<* 
bello ezpoftit, inieriD T. V. ThesafOri» c. YL 
p. i586« seqq. 

Qoalis Solpicio aetas fuerit , facile definitor. 
Teste Gellio L. II. c. lo. Salpieias et Varro li- 
teras inter 8% mutnat scripsernnt: Ciceronis qno«* 
que ad eum aliquot epistolae exstant in Libra 
IV. ad Familiares^ et Sidpicii ad Giceyonem dnae 
exstant « L. IV* £p» 5 et 13. Et quod Sulpicios. 
Ciceronis fiierit aequalis emfirmant yerba Briiti ^ 
qqibus in libro de Clar. Orat. c. 4o. Cieeronem 
ita- alloquiturs }, De te et de Sen^. Sulpicio 
eogitane » eaee quamdam vobia einUUtudinem 
judico : quia aetates vestrae nihily aut fion 
fere midtum differunt^* Neque igitur multum 
quoque ipsius aetas distare potuit a M. Marcelli 
aetate, quocnm , a tT. 703. Consolatum gessit ^ 
teste Pigtio AnnaL f . III. p. 4i6. 

Conunentarii , quos in XH Tabulas scripsitf 
omnes perierunt^ praetw pao^ia fragmenia quae 
servavit Festus ^ quae nobis operae pretium.vi- 
detur colligere. Festos igitur; 

P* 



Digitized by VjOOQIC 



LEa XIITAB. 4S 

p. SJu Pstfn nmtiv. in duode^im^igai/Semi 

fiigit^ ut adt Ser. Su^neiua^ 
p,4;^ S&HAti&ff. quaei tanati appeUaii^ id 
e^t eanotae mentis. Sulpicive autem 
Ruftie Sanateef «* OppiiSu^ Aure^ 
Uue emistimant diei inferierie hoi gen^ 
tee ut Tiburt^ et aHoej qui eum po^ 
pukf T&urte habiPxrtM in^ agro Ti^ 
burti^ id eet peregrinoe inferieriafM 
hei gem^ef itaqm eeriptmm eet im 
XIL ne»e. eeluto^. ftrti. eamtiqkS. 
ideth. fua. eeto. 
p.iSOi Sajlcito. in duodeoim Sen^iue Sul'^ 
piciue aif eignificare^ damnum aolvi^ 
toj praeetatOk 
p. ^4« YiNDiciAE* oUm . dieebantur iBke , 
quae es fundo aumtae in jus adlatae 
erant. At Set. Sulpicius . . . jam 
singulariter fbrmato vindiciam esse 
ait . . • . qua ds re conitoversia estf 
ab eo quod vindicatur • • • • et in 

duodecimi si vindieiam falsam tuUt. 
Piaelma Sulpdciiis apad eandem Festam ci*» 
VkVst^ non tfddito nomine operis t 
p»t8ft • • ut Ser. Sulpicius ...... apud 

poetas autem et oratores ponitur pro 
ou^a. 
Hoe fragmentam , n Sidpicios nodlos praeter^a 
libios seripsifsety sine dobio ad Gommentarios ia 
XUTabolas referendam essetj sed qanm Sal*- 
picins reliqaerit prope centum et ocioginta li** 
bwi, nt est in !• %. %. 45. D. de O. J. res ad- 

F ^ ifto- 



Digitized by VjOOQIC 



44 CAP. IL DE ANTIQ. INTERPR. 

modtuii dubia Tiderl pomt i sad qunm in Fe^t^ 
moxy post Attii rersas citationem^ haec Tttrba 
BeqQantor Item cum les jubet noxae dedere ^ 
pro peccato dedi jubet ^ iion dubito qnin et 
hoc . ioco Festus citayerit Snlpicii Comme&tarios 
ad XII Tabiilas. 

- Gotbofredns autem !• c p. i45« nbi reliquias 
•veteram interpretnm coUegit^ de Servio Sulpi- 
•cio tacet ; sed mox p* i56» ubi ,ad verba pe- 
demve eiruii commentator^. non dubitat Servium 
JSlilpicinm inter XII Tabiilarum interpretes re<» 
ferre f qua in re ipsum .aequitur Et* Otto, plu- 
jribus argumentis ufius » in Praef. ad T«III« Tbe& 
f • XXyUL et mox in libro aingulari de vita et 
scripUs Sulpicii C. VII. S*III. in T. V, Tbesauri 
p. |5j)8. 

Afitistius Laheo. 

Qui Sulpicium aliquo intervallo sequitur , An- 
tistias Liibeoy Angusti aetate floruit, celebenri- 
mus Jurisconsultus ; Atejo Capitoni aequaliSy a 
quo in Juris scbola plurimum dbseniit: -alter, 
^toicam severitatem afiectans, strenuus libertatis 
defensor : alter , aulae deditus f bonorum appe- 
lentissimus. Labeoiiis laudem insigniter praedi- 
cat Gellins L. XIII. c. lo. ,9 Labeo Antistiue 
Juris quidem civiKe dieciplinam principaii eiu» 
'dio exercuitj et consulehtibue de Jure publice 
responeilaffit ; ceterarum quoque bonarum «r- 

iium 



Digitized by VjOOQIC 



L E G. XII T A B. 45 

iium non exper^ fuit : et in GrammaticaTfi ee», 
Me dique DicUecticam ^ SteraeqUe antiquiore» 
altioreBqUe penetraverat ^ Latinarunique vo'^ 
cum originea rationesque percaUuerat : eaque 
praecipue scieniia ad enodandoe pleroeque Ju* 
rU laqueoe utebatur.*^. Sed Hor&tiaSy ubi SaU 
L. L S* 82. ait : Laheone ineanior inter Sa^^ 
nos dieatur ? vel aliam intelligit Labeonem ^ 
vel ipsom insaniim dixit ^ Angosto adnlataras ^ 
adversus quem^ ut Scholiaata Porphyrio no-* 
tat^ Labeo 9 mejnor tibertatie j in quanatue 
eraif muUa coniumaciter dixisse et feeisee di-^ 
ciiur., Tacitos qaoqae Annal« L* 111« c* ^S, nar^ 
rat Lab^nem intra Praeturam stetiseef id eat^ 
fonctiim qoidem Praetoria dignitate^ nomqaam 
tam^ Consalari: Capitoni enim, nl inqnit, 
Consulatum acceleraverdt Auguetus^ ut La'^ 
heonem Arttistium dignatione ejue magistrtUue 
anteiret* Sed ne disaenaioy qoae Labeonem in«^ 
ter et Capitonem fait^ nos.moretor s aatis ea.d0 
le eiposaenmt aactores-qaos. citat Bacbios H*|J* 
L.IH. c.L Sect.yi. $.7* seqq. Gaeteram qaan«. 
to Labeoni a posterioribns JCtis babka stt aae^n 
toriias , nornm est ex^pr. Inst. de^ GodicilL 

Labeoai^ Gbmmenlarii^ qaos in XII Tabolas 
scripshy perieroni» .Fragmenta ezipsis doo ser-* 
Tarit GeUios ; alternm L. L c. 12. i^ In Com^ 
meniariis Labeonis f quae €uL duodeodm tabulae 
composuity ita scriptum est : Virgo VestU'^ 
Hs neque heres est cuiquam intestato j neque 
iniesiaiae quisquam :. sed. bona ejus in pubti^ 
cum redigi ajunt. Id quo jure Jiatf quaeri-^ 

F $ titr:'* 



Digitized by VjOOQIC 



4S CAP. IL DB ANTIQ. INTERPR. 

tur.** altenim L. VIL e« tS. ^ Labeo in Uhro 

de duodeeim taiuHe eecundo ^ acria . et eevera 

judicia de jurtie hohita ee^e apud Veteree 

eeripeit: idque Jtrutum eoUtum dicere^ Jwrti 

damnatum eeee^ qui jumentum aUoreum cb^- 

Myw^, quam quo utendum. acceperat i item qui 

longiue produxerat^ quam quem in locum,pe^ 

tierat4^^ £t ijfisoinim gaoque meminit Fatorinus 

PUlosopAiWy apad GieUiam L. XX. c. i*' qui 

eam Sexto GaeciUo de XII Tahulis loquens luiec 

aii: ,, Videntur quaedam in XII TabuHe im^ 

pendio molHoru eeee .* nonne tibi quoque vide^ 

twr ^nimie esee dUutmm 9 quod ita de injuria 

poenienda ecrtptum eet: su injuriam» faxiu 

edtei^ mgintL quinque aerie^ poenae. euntom 

quie ^enim enii tam inepe , quem ab in/uriaa 

Jaeiendae lubidine mginti quinque aeeee de^ 

terreant? itaque .^quum eam legem Q« La^eo 

fueque veeter in Ubriej quoe ad duodeeim 

Tabulae eoneeripeitf non probarei; Quidam^ 

inquitf Ludue Femtiue fuit^ egregie homo 

knprobue atque immani vecordia : ie pro i2e* 

leetamento habebat 9 oe hominie Uberi man^e 

euae pabna verberare: eum eervue eequeba^ 

tur f crumenam pknam aeeium pertitane i et^ 

fuemeumque depalmaverat ^ numemri etatimj» 

eeeundum duodecim 'Tabulaef quiaque et vi^ 

ginti aeeee jubebat i proptereOf inquit^ Prae^ 

toree poetea hanc aboleecere et rettnqui cen^ 

eueruntf in/uriieque aestimandie recuperato^ 

ree ee daturee edistemnt.'* 



Digitized by VjOOQIC 



LEQ. %ll TAK If 

Gajus. 

in XU TabvUrnm «xpUoatuHi« • seoo^ ett Ca* 
]m, ¥el G^i^Sy elegaojta iagenii J<irisoe«i«altoe, 
fw et mnltoB Ilbros* scrjpiit «pod ipias Yeteni 
MgBo uea wimtoat et noii panoe expoeoift in 
fuilws ante ipsam.reUqoomia JGtoroio tik qoie* 
qmaia exercnoejcat iiigeoinnu Hin^ fMOte %«i • 
poaleBboiibos . JC^ hakk^ «t enotoritei» Mlqm 
e8i.ex:f.6» PcoQfim^Jasritotioopim^BbilQBlm^ 
nos haec ait t jf In quatuor Ubro^ InatUutiQ^ 
me$ pmniri jimknmf mU aimt toUm hgUim/ae 
mdentiae prima Mlemmilm* Qme w tomntiw am^ 
tiqupmm rlnstitMioniitie^ et pra00ipu0 m mm* 
mmtariia Caji noBtri^ tam Imetiti4ti9num^ ftiom 
Reram fieotddianarum t aUieqm, maUie com^ 
maniariie^ compaeitaef eum iree Viri pruden^ 
te9 nobie obtukruntf ei iegimue st- reoognmir 
mue^ et ptenieeimum uoatMrum Goneiitniionnm 
m&HT eie aceommodawn^^*^^ 

la defixiionda G^i »etaio ^reretitiMww ila .dis- 
Mtiiint 9 nt ae ^ trecentos jqoidem joufeas con^ 
semiantt slii ensm^ «t exposait £t* Otto im 
Ffaef: id Thes. T. L p. XV. ipaom ad Ha^ 
driani . tempora ^ alii ad Jostiniam. imperiom 
vetokrant : est aotem ab Ifodxiani morto od Jos* 
iinianei imperii aospicia iMervalkim troeontorain 
oetoginta novem aonorom. 

Quao 



DigitizedbyCjOOgle 



48 CAP. U. DE ANTlQ. INTERPR. 

Qoae- Heineccias ip Hist. Jar. L. I. C nr# 
$• 5i5« attolit f mihi facile persaadent Gajam Tt- 
xisse sab Hadriano ^ ita . nt etiam Antonino Pio 
superstes faerit. 

Qaidqoid hac de re sit, Gajns ea saltem aeta- 
te Tikit, qna silperstites faerant integrae XII Ta- 
bolaram leges ; harum enim ipsa verba ^ at ajant ^ 
uMri ftii» interpretatns est. Commentarii antem 
isti, quos sex librts conscripsit} dadom omnea 
periierant praeter qaaedem fragmenta , in Pande* 
ctis servata^ qaae^ ad Tabularam ordinem ia 
nnam' collegit Oothofredos in Ottonis Tfaesan» 
T. III. >p. 147. qaem secatos ' est Heineccios in' 
Hist. Jnr. L. I. c. 11. §. 52. ^t Bouchaad* 1. c 
p. 194. . 

Safficiat indicasse loca^ qnibns ea fragment» 
in Pandectartun corpof^ prostant : L 1. D. de 
Orig. Jnr. 1. 18* L 30. L 93. D. de in jas Toc. L 6» 
D. A qnis cant. in jad. sist. fact. non obtemp. 
L d. L 4. D. arb. farU caes. 1. 48. D* de pact. L 
45. D« ad leg. Jal. de adolt. 1. 9. D. de incend« 
rain. naufr. 1. nlt. D. de Gblleg. L olt. D. fin. 
reg. L 5. D. de litigios. 1. 1^ de nsnc. L 955. ). 
334. L 355. L 336. L 2S7. L sSS. D. de Verb. signif. 

His qaidem fragmentis , notante V. CL l^ksen 
in Conunent. German. ad leges XII Tabol* 
p. 19. addi poterit fragmentom qnod seryattun 
est ab Joanne Laarentio Lydo Philadelpheno , 
in opere de Magistrat* Reip. Rom. L. L c 34. 
qni haeft ait: 9, T£log i voficypdcpc^ fivrk ri|ry rS» 
xvatoTipe^y riiP isxotpipixiiy ipx^^ ivaipipsij f4fi^^^ 
vfig ipfitiv€l»¥ TOtiroi$* xoM^ffg 3i auyx^^^^^ 



Digitized by VjOOQIC 



L K a. XII T A. B. 4§ 

tSr ir^/E4«]r» ^ti f&if ypiif^fiaTi' re^iifiSvpfV^ 
ToT^ irfciyfju»7i ytvofjuivn^ sx rfjg t&v cipxiif^ 
r«r Kx) TOti iiifiou ita0opig » ii^f/^mri 
noiif^ rng^ ^ouXij^ xai tou iiifAOt} %ivT€9 
fiiv oi ipx^vreg ixiviid^iffav^ iiKOt ii fii* 

VOig ivipitfi T^V ^pOVTli» t9^ VOXtTtl»^ 

rApHofrav* Avto^ il trrixxov^iv {i i^TO^ 
pld (p^ff)v') eig 'aMv^^ ^irovpiov UoiFTOti^ 
fifov, AS)LOvMipKtovj xa) UouTrXiOv ZouA^ 
rtKiOv. TSv ii Iv) TpiBTii xp^^o^ i*«r 
fipaivvivTOiVf icog KOt) Tovg XgiTTOfAivovg 
iAtfiV»l»v ^vifcovg TdTg isKCi iiXTOtg ivar* 
Xi^v^iy Hka vposfiiKBTo i iyjptog ivipc^g 
ivtsfiofiivovg ruv ^p^yfAXToav^ &v i vpHw 
Tog Tifg viXioag 0v^»^ Trpognyopiiin (3 
kaA* ifi^cig ^o^lapxog)* ^E^IfffjfA» 2i Tijg 
i^ovvlag ^v aiTJ^ ivoKc^liiKX ^ifiioi* Tolg 
ii Xoivolg' oix ovTcogj iT^o^ipdg- ii iv^ . 
ixairrov iJg xi) fiivog* T^ yi fAMv iroXir 
ipZ¥ x«i ri^ig ivipav royaTfiCpiiyccv^ Ka,l 
fafiiovxoit K») iifffii^ Ka) Svx la^fiiv^ 
Tapnv.^^ Aliud praeterea fragmentum idem ille 
Lydus servayii L. I. c. 2i6« t» Viiog i vofiiKig iv T$ iTi* 
ypeupof^vcp xctp* airov ad legem XII Tabolaruxa 
{ofov^ i\g riv vifMv rcv ivoKxiiixaiixrov) airoTg fiifj^atri 
iFpig ipfiijvilav ravri ^ifviv* ig ii ri ya^o^v^ 
hixiov rov iiifiov ilg ivlioviv Jixti^ 
TpoiXiipl^f^^^v Kvatarrcjpig vv\p r^g 
dirov (ppovTliogn ird rifg npiTOiiia^i asg 
Ka) ^yXaxJig ruv xp^ f^^*^^^ ovrug ivo» 
fiaati^ng^ ^Ttaih H vip) Ki^aMxfjg 

G t;- 



Digitized by VjOOQIC 



66 GAP. IL DE ANTIQ. INTERPR. 

Ttfi»plmg evz i^fjy to79 ipxouvi x»^i 
Vcjfi^alov vrohlrov ^vitpi^xTimi^ vpoi0^4* 
ijivav KvmlffTtip64 ^r-mfliixlitot {^ff^pei 
xpiT») Xra\ itK-»(rTa} tSv froXlT»TS dws^ 

'PostTemi autein hujas ira^enti mentioiiem 
non facit GL Dirksen: -Iiinc conjicio ipaampro-> 
bafise opinionem Fossii^ qni, in IN^ot. ad Lydizm 
p.48* opinatns est, errasse -Lydum , qni ea.yerba 
Gajotribuerity qoaePomponio tribuenda fuksent; 
qnandoquidem Pomponius iisdem fere verbis rem 
istam narret in 1. 2« D« de Or. Jur. §• ^^* 
jy Deinde cum aerarium popuU auctiue eeae 
iDoepisaetf ut eeaentf gui iUi praeeeeent j con^ 
etituti sunt Quaestores^ qui pecuniae praeee^ 
^ent : dicti ab eo » quod inquirendae et ean» 
eerpandae pecuniae causa creati eranU Ei 
quia^ ut diximusj de capite ciffis Rmumi 
injussu popuUj non erat lege permissmn 4jon'- 
-suUbus f jus dieere , propterea Quaestores eon^ 
etituebantur a populo^ qui capiiaUhus reius 
praesssents hi appeUabantur Quaestores par^ 
ricidiis quorum etiam meminit JLex XII jTa* 
iuiarunu^* 



Addamus quoque ad faunc locum eorum no* 

mina, de quibus dubia res est an revera le- 

ges XII Tabularum interpretati sint, id est, M. 

Porcii Catonis, Valerii Messalae, G. Auli Ofi- 

Ju et Ateji Gapitonis.^ 

S- 7* 



Digitized by 



Googk 



L B a XII T A B. Si 

t M» Porcius Cato* 

Itf. Porcias Cato inter Xlf Tabalamm inter* 
pretes refertur a Rittersliasio L c. ad exemplom 
Balduiniy qui obsermt^erit Catonem aliquando 
ad illustrandas XII Tahulas studium suum 
contulisse* Hic autem quibns argumentis n^us 
sit^ nescio, qnnm Balduini locum non inyene-* 
rim ; at vereor ut argumenta proferat^ quae sa- 
tb decernant. Equidem scio Catonem a Gras- 
soy apnd Giceron. de Orat, L. L c. $/• Tocari 
Joris Cirilis omnium perilissimum : et ab An- 
tonio y ibidem L« IL c. 35« diserte inter JGtof 
reierri; sed a nemine, quantum scio, Catonis 
noBiine citantur Commentariiy quibus data ope-« 
ra XH Tabularum leges interpretatus sit* For-* 
tasse qnidem Cato in Commentariis Juris Ci-* 
viUsj qui saepius a Festo et Nonio memorantur^ 
leges XIX Tabularum non intactas reliqueriti 
sed boc bnjusmodi est, ut banc ob rem Catoni 
inter XII Tabularum mterpretes non magis Io« 
CQs Tindicetnr quttn Ciceroni et Festo^ quod bi 
passiiQ^ non ex professo^ quasdam istarum legum 
explicaerint* 

%. 8. i 

-Va][€riru*s MesMla; 

. I» 
Valerii M^ssalae nomen inter XII Tabularum 
ioterpretes non memora^ Brnnquellvs Hist* Jur« 

G 2 P. L 



Digitized by VjOOQIC 



ifs CAP. It. DE ANTIQ- iNtERPR^ 

P. 1« c. III. $• 94« neqne Bachios Hist. Jor* L« 1«; 
c« IL SecU 11. $• 11. secuti hac in re, nt vide<* 
tur, exemplam Rittershusii , qui, in Proleg* ad 
XII Tabulas c. VI. ubi antiquos istarum legum 
iQterpretes recenset^ Messalae mentionem non 
injicit. Schubartius I. c« rem sibi non adeo 
expeditam videri inquit. Et vero merilo dabi- 
tari licet an Messala inter XII Tabularum inter- 
pretes locum sibi vindicet, Si Festi loca sana 
essent et integra , facilius fuerit hac in re discer- 
nere ; sed omnia illa Festi loca , in quibus 
Messalae Explanatio Xll Tabnlarum citatur, a- 
deo sont truncata , nt haud scio .an absque alio- 
rum testimonio hac in re satis docere possint* 
Nos, ubi alii dubitarnnt, ignorieintiam fateri ma- 
luinuSy quam audacius afBrmare. Gothofredas 
autem I. c. p. i46« non dubitavit, Messalam in« 
ier veteres Xll Tabularum interpretes referre, 
argumento fragmentorum , quae a Feslo citantor. 
Festi loca haec sunt: 

p. 35o« Pecunia quae erogatur in ludos 
€t spectacula » appellatur lucarie^ 
dicta quod e Lucis captetur • • • • • 

• • in eodem li6ro •••••• dici exis" 

timaty cujus opinionis est et Valerius 
Messala in explanatione XII. 

pt4o9« ••••••• quae erogatur ••••••• 

• •••••••• earie 

dictq •••• •• 

• • in eodem libro •••••• dixit exis^ 

iimxit ••••• •'••••• 

• • ssala in expkma • • • 

Qaod 



Digitized by VjOOQIC 



LE G. XII T A b: SS 

Qnod fraginentiim GotboiredaSy nt alii inter* 
pretes docaemnty perperam rejecit ad vocem 
pipuhm^ qnnm manifeste appareat, hoc frag- 
jnentom idem esae quod exstat p. 53o* male a 
sno loco diyolsam» 
p# 47& ^ . 

• 9 eosque sanatis • • • • praeier opinio 
p • • • • sset sanaifissetque et • • • • 
cisci potuissety no • • . Cincius Uhm 
II. d • • • • • sulti ne Valerius • • • 

• • m • . in XII expUcati . . . 

P*|579* • • ^'^ ^ tecto appellantur ....... 

Mordida. ^franius in tugu- 

rium est turpe . . . . bolimaeo. Habi^ 
iab.'. • • • • perculom Quo nomine^ • • 

• •, tione /3 ait etia .......... p 

• •.•.♦ • 9 • • cari. ' • 

Haee, inqnam, Festi loca^ si sana'essent et 
integray faci)ius fa|sset decernere; in difficili 
qaaestione dnbitarr malaimos, qaam aadacias 
affirmare» 

C. Aalas Ofilias, 

ۥ Anlam Ofiliam^ jadice Ey. Ottone in Praei* 
ad T.nL Thesaori p. XXVIII. perperam Schu- 
hartiiis L c* inter XII Tabalaraxn. interpretes 
referty ipsamqne cum OpiUIo Aarelio confun- 
dit, cajas plas decieS' Festus meminit. Otto 
quidem non dabitat Ofilium inter Seryii Sulpi* 
cii aaditores referre : quin et ipsum Tocat ejus* 
dem stndii imiutorem, ita ut et hic diligens fa-v 

G 5 cri( 



Digitized by VjOOQIC 



M CAK IL DE AlfTIQ. INTERPR. 

eril in antiqiii^ Tocabulis ex oaaxi vetastate ex- 
plieaadis; sed non ausas est ipsam inter XII 
Tabalarum inljerpretes referre* Eqnidem , etiam 
01 Schubartii emendatio ( pro OpiUiua Aure^ 
liusj apud Festum, legentis Aulua Ofilius) ad- 
snittatur » fateor , me non asseqiu , quo jure liic 
inter XII Tabularum interpretes referendus sit. 
DpilUum enim Festus quidem plaribns locis citat , 
iBxponentem de antiqms Tocabulis , sed nusquam 
profitetur^ Opilium ea verba explicuisse ad XII 
Tabularum leges. Conjicio Schubartium ea re 
deceptum esse, quod Festos^ alicubi alios XII 
Tabularum interpretes citans^ simul in iisdem 
locis Opillii nomen exhibeat. Loca Festi haec 
Buntt 

J>. 478 ti appeUa Sulpicius 

. • « • OpiUius . • • »\ . dici 

inferio ut Tiburtea 

populo Tiburt0 Tiburti^ id 

• • • • riorieque lod .•.••••,. •« 
in^ XIL ne • • . . forti aanati .... 
p» 479. Sanctum ...... Uu8 quod .... 

at AeUus •• •....•• t/i^ 

deatur • . 

p. 56o. Tamne^ eouaquej ut AeUua Stilo^ et 

Opitiua AureUus interpretantur $ iia^ 

que Afranius •" Tamne arcula tua 

flena eat aranearum? 

yides itaque quam levi argumento Schnfcsirtins 

Opillium s. Ofilium iater antiquos XII Tabnla- 

jum iaterpretes retuleiit. 

S* 10. 



Digitized by VjOOQIC 



X 1 O. Xtt ¥ A B. Sk 

At€}«« Capiio. 

C. Ate)iis Gapito , noii spernendas Angnsti aeii 
JGtns j OfiGi auditor , ntriun merito haben^ 
dns nt antiqaomm interpretum nhmero , perH 
qnam doBitasse Tidentur Gothofreda», Baehias 
et reliqni harom remm scriptores , gunm omnes 
Ateji nomen in interpretam iiioram commemo« 
jratione tacuerint, Bertrandns rero de Jurispe* 
rit. L. n. c, Su laudat Ateji Capitonis Com- 
inentaria ad Leges XII Tabolaram ^ «ed , ut rec- 
te Yidit Ev. Otto in Praef. T. III. Thes. p, 
XXYIIL qnae Bertrandns citat Ateji Capitonis 
nomine , snnt Antistii Labeonis Commentaria , 
anctore GdSio. Bertrandus fortasse sibi yisas est 
adstnmsse opinionem saam argamento gravissi^ 
mo; hoc antem qaum falsum esse probayerit Ot- 
tO) nemo non Atejam facile anti<piorum inter- 
pretom numero exdudet* Heineccius 1. c. p, 99* 
opinatar Atejum fortassis XII Tabulas interpre * 
tatom esse, quippe cnjus mentio, apud Plinium, 
cam Scaerolae et L. AeHi <$ommemoratione con- 
jangalur. Hoc autem quam leve sit modo in 
Ofilii exposidone ostendimus. In illo quidem 
Plinii loco non L. uieliua sed LaeUua comme- 
moratur : hoc autem non valde urgendum est y 
qutun vetus ille interpres , de quo supra egi- 
mnSy in antiquis Ciceronis editionibus ante Tur- 
nebi emendationem , item vocaretnr LaeUua $ et 

Got. 



Digitized by VjOOQIC 



6$ CAP. & DE ANTIQ. INTERPR. 

Grothofredas hanc , nt vidimus f eundem esse 
opinabatur, ac cajus meminit Plinius. Audia<- 
mus igitar integrum Piinii locum : exstat in L« 
Xiy* Hist. Nau c.i5* n Lautissima apud prism 
cos /vina- erant^ myrrJiae odore condila^ ut ap^ 
paret in Plauti fabiUa ^ quae Peraa inacribi^ 
tur 9 quamquam in ea et calamum addi Jubet. 
Ideo quidam^ aromatite delectatos maxime cre^ 
dunt. Sed Fabius Dosaenus his ver.sibus -de^ 
cernit : « Mittebam wnum puLcrum , murrhi» 
nam'*'* et iih Acharistione z m Panem et polen* 
tam , vinum murrJiinam " Scaevolam quoque 
et Laelium et Atejum Capitonem in eadem 
sententia fuisse video^ quoniam in Pseudolo 
sit [IL 4. 5i*] «r Quod si opus siet^ ut dul-^ 
ce promat indidem , ecquid habet? Rogas? 
Murrhinamy passum^ defrutum^ mella.*^ Quim 
bus apparet ^ non inter vina modo i^rrhinamj 
sed inter dulcia quoque nominatum,^* Hucus^ 
que locus Plinii ; ex quo Heineccius cqnjicit 
Atejum Capitonem interpretatum esse XII Tabu-^ 
las ; quum enim Gotbofredus , ut supra notayi* 
mus 9 arbitratus esset, Laelium eam sententiam 
fortasse exhibuisse in interpretatione legis mu^ 
rata^ potio* mortuo. ncm inditor* Heiaeccius 
Tidetur opinari Atejum Capitonem eam sentea^ 
tiatn in nullo alio libro potuisse tradere j niai in 
qao eandem illam legem interpretaretur» £a mi« 
bi videtur opinio paulo audacior , jn aliorum 
1;^stium desiderio : et eodem adeo jure Heinec^ 
cius Scaevolam inter XII Tabnlarum interpretes^ 
referre debuisset. 

C A* 



Digitized by VjOOQIC 



msvnt ENim et luciul 



CArUT II L 

DE ANTIQUIS INTERPBETIBUS 
NAEVII, ENNip ET LUGILIL 



rost antiquissima illa altissimaa memoriae mo* 
nainenta, sequantur ipsi scriptores Latini^ sin- 
£uli « qai quidem antiquos interpretes nacti sint ^ 
deinceps recensendi. Antiqaissimus scriptonmi 
LaUnorum fuit Livius Andronicus ; sed liunc ^ 
ntpote nulios de Veteribus nactum interpretes^ 
facile silentio praeterimus* £t vero, si tantum* 
niodo ii scriptbres essent commemorandi , qui 
diserta Veterum mentione ab antiquis interpre- 
tibas, scriptis commentariis , enucleati esse me- . 
morantar , fortasse et Naevius et Ennius et Luci« 
Jios praetereundi jfuisseut ; praeplacet tanien nec 
€0s qaidem omittere , qui vel levissima suspicio* 
ne antiquos interpretes nacti esse videntur* Ag- 
men itaque ducant Naevius , Ennius et Lucilius ; 
^ornm commemoratione coQJunctim defungemur^ 
«^uandoquidem unus Suetonii locus absolvat,.qua- 
ies interpretes antiquos illi poetae nacti sint. 

H $. u 



Digitized by VjOOQIC 



5^ GAiPi QL DE AIITIQ. omSBFR. 



$ 1. 

Gajas Octavias Lampadio, Qaintas 

Vargantejasy Laeiias Archelaas^ 

Vectiasi .Qaintas Philocomas. 

Ubi inqairendam est , qaales interpretes nacti 
sint poeta^ totiqoissimi Nlietins , Enniiis et Lo- 
cilios f ]*es -ndetaS^ ^epetetida esie a longe anti- 
qaissimis Romanae reip. temporibas , id est ab 
ea fere aeute, qaae istoram poetaram aeutem 
proxime secata est« Fostqaam enim Grammati- 
cae stadiam primus in Utbem intoliss^t Crates 
Mallotes y Aristarcbi aequalis , missus ad Senatam 
kb Attalo rege , inter secundnm ac telrtiuni bel- 
ium Pubicumy sub ips^ Ennii mortem, is- 
V]ue ftoinae , per omne legatiotiid tempus , pla- 
Umas dxpoiffiis subinde fecisset y assidueque dis- 
seruisset et civibus exemplo fuisset ad imitan* 
dum f exstiterunt alii , qui ^ tesle Suelon. de II- 
lustr. Gramm* c 2. ,, Carmina parutn adhuc 
divulgata^ vel defilnctorum amicorumf ^el si 
quorum attorum prohassent ^ dittgentiua re- 
tractarentf ac Ugendo commentandoque etiam 
ceterie notafacerenti ut Cajus Octavius JLami^ 
padio Naevii Punicum bellum , quod unico vo^ 
lumine et continenii acriptura expoaitum^ dz' 
viait in septem Ubros •• ut postea Quintu^ 
VargUntejus Annales JBnnii^ quos certis die* 
hus in rnagna frequentia pronuntiabat : ul 
Laettus ArcJielaus , Vectius , Quintus Philo- 

i CO' 



Digitized by VjOOQIC 



KAEVn, EEnni ET LUCIttL ^ %> 

eoH»$ iMeim Baiira^ fdTrtiliaris aaU*^ Nm-^ 
ym itaqae saonuii Garmiimm interpmim nM^ 
tns est Gajiim OctATiom Lampadionem | Ennini^ 
Qiiintam Yargimtejnm , et^ qnemadmodttm OeU 
Hqs innoit L« XVIIL c. 5« Lampadionem ; Ln- 
dliiu, Laeliam Archelanm^ Vectiamy Qointam 
Pbilocoinam. Ast vero interpretes iUi^ etai ne« 
gari ncm gneat, ipsos in istoram poStaram 6Crip<^ 
tis interpretandis non nihil operae coUocasse ^ an 
CBmiinay qnae legerint » scriptis Commentariis 
interpretati fnerinti sammopere dubia res est» 
Eqmdem crediderim hos interpretes anagnOsta* 
nun magis qnam Grammaticoram manere fonc** 
tos e»e j ipsqramqne recitationem , in cirCOm^ 
stantiiun corona, fere referre Graecornm RliA** 
psodoram morem. Proprie itaque onminm ho 
rom nomina hic reticeri potnissent ^ qnandoqni<« 
dem , 81 Tere rem spectas , nemo istOrnm qais^ 
qwn locom sibi Tindicet in antiqaoram int6z«« 
pretmn nomero. 

Ad calcem hajns Capitis adjiciamos de leTi 
nspicione qaae Valerinm Probam NaeTii ckrnii« 
na uiterpretatam esse pronantiat* 

s. 2. 

Valerius Probas* 

.Valerias Probas tantam in Grammaticae studio 
sdeptns est laudem , ut et Charisius et Priscianus 
et reliqui harum rerum scriptores , si quid In 
dispatando aflirmare Telint , ipsius aaotorilati 

H 2 sab* 



Digitized by VjOOQIC 



6o, CAP.m DE ANTIQ. INTBRPB. 

8iii>scribaiit. Quibua aiitein.potisdiaium'scripti«> 
tantaxn lauaem adeptus sit, .non oninino con* 
stat; quum nec ipsa tantum scnpta, Bed yel ip- 
sorum nomina plurimam partem perierint. Cha- 
lisius autem alicubi sic Probi nomen citat^ ut 
fiicile quis .in eam opiaionem adduci possity ip- 
8um peculiari commentario jyaeTii carmina in- 
terpretatnm esse^ Cbarisii {*) locus est^ p. 17& 
53. .^jEfflictim^ Naevius in CoroUaria: jjNolo 
ego adeo efJUctim amckre 9 diu vivat volo , ut 
mihi prodease possit»'' ubi Probua^ Usque do^ 
nicum exfligatur.^^ Sic enim solent Grammati- 
ciy praecipue Charisius, usurpare voculam ubi^ 
ut si cujus .nomine ad eum modum j antiqui 
scriptoris interpretationem citent, is scriptorem 
illum^ peculiari opere» interpretatus esee^ con«^ 
jici possit, JSujusce rei exempla Tidebimus in* 
fra* Sed quantopere . hac in re caute pronun- 
tiare oporteat, hoc ipsum exemplum docet: neo 
enim , sicubi Probi nomine citatur interpretatio 
Naeviani cujusdam Tersus, ideo sequitur^ Pro-*- 
bum omnes aliquando Naevii fabulas et Annalea 
interpretatum esse » vel ne ipsam fabulain qui-r 
dem omnem , ad qnam f ea interpretatio pertinet» 
Quum enim Valerius Probus plures libros scrip-- 
serit Grammatici tirgumenti, cujusmodi sunt Li^ 
bri Dubii Generisj citati Prisciano p. GSg. et 
Liber de Catholicis Nominum y citatus eidem 

P^ 

( * ) Cbarisium , Pnscianuni quos citamus ad pagipas edi* 
Dioroedem et reliquos Gram- tionis Heliae Putschii, Iianp« 
maticae Latioae auctores anti* viae i6o5» 



Digitized by VjOOQIC 



. WAETII, ENNn ET LUCILIL 61 

p. 68g. et Inatituta Artium 9 oitata eidem p* 

pj* fortasse in his Valerias passim Naevii, nt 

et aliornmpoStaram , yersas citavit et sabinde 

interpretationem addidit* Et hujasmodi qaidem 

opinioni admodam favere videtur locus Prisciani 

p. 906. 20. ^5 jijo f, cujus decliaatio in u»u 

frequenti non est , quartae conjugaiionia esse 

ostenditur ab imperativo in I terminantei Sic 

em0 ProbuB , . de diibio perfecto tractans » o*- 

tendit Nqevium protuUeae^ a An nata eet 

$poma praegnane? vel aij vel nega.'' Hinc 

igilur qaom pateat NaeTianum yersam , a Proio , 

dind dum ageret, citatum esse, dubito an e 

Gharisii levissimo indicio suspicari liceat Probum 

singniarem commentariam in Ifaeiii CoroMariam 

seripsisse. Non immerito itaque nobis dubitasse 

yidemar, an Yalerius Prokus dici mereatur data 

opera Naevium explicaisse^ quum quidem, prae«- 

ter levissimom illud Cbarisii indicium^ quantum 

scio, apud neminem bujus rei mentio fiat. Pro- 

prie itaque et Probi nomen ad bunc locum reti- 

oeri potttisset : infra tamen, jure suo, comme- 

morandam, inter antiquos Terentianarttm fabu-- 

Urom interpretes. 



H 5 c Jk^ 



Digitiz.ed by VjOOQIC 



f f CAF. IV. OE ANTIQ. IlfTERFR. 



C A P U T IV. 

DE ANTIQUIS INTERPRBTIBUS 
M. PORCII CATONIS. 



(jAtoiiU HistorUiram libri, iibi n^moraiitar ^ 
jaoB duLia^i est, quin, intelligendum sit eelebiratiS'^ 
isi^)^^ il}ii^ OrigmuBi opas^ de quo disertam mmf^ 
^ipueixL facit Nepp^ 19 Cat^ c. 5 ) quod etsi n^get 
£)lLr. Colenif iq mtifi pd Sal}u8tii Hist^ L.L {*)^ 
jpputieudens Caton^i^ pra^ter Qi^iginuin hhn» 
fipripsis^e ^i^tfH^iaxuy a7g^»nento , qupd Noniw 
i^, T. cqUisG^ryjit ^itet G^ionem de bello Cbr- 
ihaginien&i % n.o$ npn aegre Vps^ii sent^jotiani se«- 
imi^nr 9 qui A§ Hjst. I^stit* I^f If c. 5. p# si. non 
dubitat pronuntiare Caitonis librum de bello Cai}- 
tbaginiensi , non bistoriam , verum orationem 
fnisse , ut aperte Yocat Gellius L« IX. c. i4. 

itfar- 

( * ) Coleri ut et Yossii opi- scriptis et fragmentis, edita ab 

nioiiis oommemorationem fhi» J. H. Van Bolhuis ^ Trajecti 

sU^ qaaesiTi in Diatribe Li- i8a6. et in Gatonianis ecL ab 

teraria de M. Porcii Catonis H. A. Lioni Grottingae i8a6. 



DigitizedbyVjOOQlC ' 



BL «ORiCn CATom 6S 

Marcus Cato in oraiioM^ qumni de biflo Car^ 
thagifdaMi eompoauii. Ili«d qaidem &cilB cre« 
dident Vo^ms-^ «acion^ia. eam fdisse Originum 
libris inclosam , qaum id fecisse aliqnoties Gato- 
Bem, manifeste ostendaft «liiculentiiB Livii Ibcos in 
Epit. L. !XJLIX. Kd omntno Keg»t G<fctonem di- 
▼emm A OrigiBnm libns hiatoiiam seripsisse* 
Si tea^ue ^obari poMrlt Catonia Hasioriaram 
IflMros, aiiqvmi de V^teribw inTenisse interpre- 
tDBy 'penaaama aobis baiieimBnf ^ boe intelli- 
geBdnn esse ^ OrigHmm iibris. Cujos quidem 
rei, etsi non exstet diserta memoria , ne&s sit yel 
le^e indiei«m mef^gete. 



Statilius Maximus. 



Chanidns^ ubi de antiquiornm yocabulorom 
osa et eigniilciaione disputat , saepissime citat 
opera Gatonis senis ^ ita quid^m , ut baeq , quae 
noac fiere omnia perieront^ ipsius aetate super* 
foisse videantur-* Atqui bic illic manifeste in- 
nmt antiqua ista yocabnla in CaXonis operibuf 
jaoi ante se obseryata ftusse a Statilio Maximo } 
aec tamen addit Cbarisias f quo libro baec ob- 
seiraverit Maximus: quin imo Maximi obserra- 
tiones ad Catonem interdum sic yocat in partes , 
at iaclle qnia conjicere possit a Maximo peculia- 
rem Gommentarium compositnm esse ad Gatonif 

li- 



Digitized by VjOOQIC 



$i) CAlP. IV. DE ANTIQ. INTERPIL 

libros. Charkii loea appohemns : 
p. i8i. 5o. IMPERIABIXITJBR. Cato senex Ci|J« 
ubi Maximuapro nimis imperiose et 
dure% 
p/i9i« 45« Paiho fedato. Cato eenex m 
hiatoriarum II. [in fragm. ed« Cortii p, 
11.'] « Inhisduobus belUe alterae ati^ 
pendio agrique parte mulctatiy alteras 
• oppidum vi captum f aiterae primo pCm 
. dato\et secundom* Xlt MoMimua nqtat^ 
hodiegue nostri per CaTnpaniam eie 
loquuntur. 
p. igS. 54. Secundo* Cato eeneXf [a]* ut Ma* 

ximua notat. 
p. 196. l4. Tetrb. Cato senex [in fragnu p.i7#] 
« Tetre aetatem exigit " ut Maximus^ 
p. 2i5. * 57. ViTA dettm iHMORTALirv. Ca^o «e- 
nex 9 [5]. ubi Statiliua Maximusj ixcp&^ 
y^trtg , inquit , i^x^ixi\ , &q a iriTrph 
Haec sunt y quae de Statilii obseryationibns 
servaTit Charisius; quae fragmenta mihi qtd- 
dem satis persuadent Statiliom aliquando non-* 
nihil operae collocasse in interpretandis Catonis 
Originibus. Neque hoc dubitaTit Fabricius, qui in 
BibU Lat. T. I. p. 56« ubi de Catonis Originibns 
disputat 9. haec ait : ,, Laudat hoc opus Cice* 
ro Bruto c, XVII* lUustraverat olim Stati" 

Uua 

[ 1 1 Doct Yan Bolbuis hoc (s) Van BoUiuis ibid. p. 
fragmentum rejecit ]nler/>tig;. si3. et Uon. p. 86. 

ittccrti lod, p. 9IO. et (3) Van Bolhuis ibid. p4 



ita quoque Lioa 1. c p. 86. ai^. et Lion p. 86, 



Digitized by VjOOQIC 



M. PORCn CATOOTS. 65 

HuM Maximus , ut e Charisio coUigiturJ* Et 
Fabricium satis placide seqnitar H* k» Lion p« 
i4^ Nobis Tero venit ia mentem peccasse in eo 
noTissimos Gatonis editores y quod fragmenta, quae 
CharisioS p. i8i« xgS* et di3« memorat^ dixerint 
esse hei inceTti ^ quandoquidem boc argumento 
satisprobari possit, ea ad Originum libros refer- 
ri oportnisse* 

De Sutilii aetate, in tanto Veterum silentiOi 
nibil^ qoantum scio, atiquid certi constat, et 
band ' scio an ipse te qna alia notns sit « quam 
qaod ipsius nomine libri ferantur fuisse de Sin- 
galaribos apud Ciceronem et Commentarii ad 
Sallastiiun; de qaibus singulis libris infrai suo 
qaoqae loco , mentionem faciemuSi 



C A- 



Digitized by VjOOQIC 



66 CAP. V. DE ANTIQ. INTERPR. 



C A P U T V» 

DE ANTIQtflS INTERPRETIBUS 
M. ACCn PLAUTI. 



£ipositQri de us, qui aliqnando Plaati co« 
moedias ficriptis Cwimentariis illustraTerint ^ ite^ 
rum per snspicionem hariolandum erit, qaod 
per disertam Yeterom commemorationem con- 
firmari nequit; itaqne et plenisse operft no8tr& 
defuncti videbimur, si sola ipsorum nomina me- 
moraYerimns , qui quovis levi indicio inter Plau« 
ti interpretes referuntur. De singulorum enim 
aetate vel doctrina quis , quaeso , yelit audacter 
liariolari, in ^tanta argumentorum penuria? Ne- 
que ^nim tantnmmodo eorum omnium Commen- 
tarii penitus interierunt, sed rarissima sant qno- 
que subinde testimonia recentiorum Grammati» 
corum, qui ipsorum nomina memorant. Locnm 
autem hic sibi yindicare yidentur Aruntius Gel- 
sus, Flavius Caper, et L. Sisenna: quorum nt* 
pote nominibus passim scholia ad Plautum ci- 
tantur a Sosipatro Charisio. De singnlis igitur 
deinceps peculiariter exponemus. 

An-» 



Digitized by VjOOQIC 



M. ACCII PLAUTL 67 

Ante tamen ad hune locam mentio facienda 
«rit AeUiy Sedigiti, Gkudii, Aurelii^ Accii et 
Mairilfis qui^ etri proprie non scripserint Com- 
mentarios^ sed cc^nfecerint IndiceB in Piauti fa- 
Jbnlasy alitfuo saltem modo istius poiltae inter- 
pretationi profuemnt. Inprimis quoqae memo- 
Tandns est M« Varro y qui libros scripsit de Co^ 
fnoedii* Pkuitinisf sive lit a ESomede de Arte 
Gramm* L;IIL p. 485« vocanturj Qucteationuni 
PkaUinarttm Libross Tarro eiifm etsi non dedita 
opera rideatur Plautum intetpretatas esse , ubi ta- 
men in liis libris inquireret, quaenam fabulae re- 
Irera a Plauto essent scriptae , quae ipsius nomini 
snppositae^ sine dubio addidit suarutn opinionnm 
ooisas 9 et sic ibrte Plautnin subinde explicarit. 
Omniuin Tcro ittorum eommemoratlonem unus 
tfl>8olvet Gellii locus L. UL t. 3« ^, VerUm essd 
^amperior^ inquit^ quod quoBddm hene Utera^ 
io€ homines dicere audi^ii qui pleraeque Ptau" 
ti comaediae curioee atque contente lectitarunfj 
non Indidbu^ jielii^ net Sedigiti^ nec Clau^ 
diif nec Aureliiy nec Accii^ net ManiUi eu^ 
per hie fahuUe^ quae dicuntur amhigudej cre^ 
ditutoe^ sed ipsi Phmto moribu^que ingenii 
aique Unguae ejus* Hac enim judicii normd 
Varronem quoque esse usum videmus. Nani 
praeier illas unam et ^iginti^ quae Varro-* 
nianae tHfcantur; quas idcirco a ceteris SC" 
gregwitf quoniam dubiosae non erant^ sed 
consensu omniuni Plauti esse censebantur i 
quasdam item aUae probapit adductus stilo 
uique facetia sermonis Plauta congruentisy 

I 3 eaar. 



Digitized by VjOOQIC 



68 CAP. V. DE ANTIQ. INTERPR. 

Msquejam nominibus ahorum occupatas Plduta 
^indicopit ; sicuti istam quam nuperrime le-^ 
gebamus » c^i eei nomen ^ Boeotia* Nam quum 
m illis una et viginti non eity et eese Aquitii 
dicaturi rUhil tamen Varro duhitavit^ quin 
Plauti foret^ neque alius quisquam non in'* 
frequens Plauti Isctor duhita^erit^ si vel hos 
solos versus ex eafabula cognot^erit^ qui quo-^ 
niam sunt ^ ut de illius more dicam^ Plauti^ 
nissimi^ propterea et meminimus eos et ad^ 
scripsimus* Parasitus ibi esuriens haec dieit : 

Vt iUum diperdanty primus qui horas repperit^ 
^Qiuque adeo primus statuit hic soJarium. 
Qui mihi comminuit misero articulatim diem p 
Nam me puero venter erat solarium 
Multo omnium istorum optumum et verissinusmf 
Ubij ubi iste monebatf esse^ nisi quum nifuleriU* 
Nunc enim quod estf non est^ nisi Soli bihetm 
Itaque adeo jam oppletum est oppidum solariis^ 
Major pars popuU aridi reptantfame^ 

Faiforinus quoque noster^ quum Nerffolariam 
Plauti legeremj quae inter incertas est habi^ 
ta ; et audisset ex ea comoedia versum hunc» 

Serattae ^ scrupedae y strictipillae , sordidae : 
delectatus faceta verborum antiqmtatey mere^ 
tricum vitia atque deformitates significanti'^ 
um^ Veltmus hercle ^ inquitf hic versus PlaU'» 
ti esse hanc fahulam satis potest fidsi fecisse. 
No9 quoque ipsi nuperrime quum legeremus 
Fi^tum {nomen est id comoediae , quam Plau^ 

ti 



Digitized by VjOOQIC 



M. ACCII PLAUTI. ' 69 

ti esse quidam non putant) haud qutcquam 
dubiUwimuB quin Plauti foreff et omnium ma^ 
sime genuina. Ex qua duos hoa vetauk ex^' 
ecripaimue , ut hiMtoriam quaereremus oraculi 
arietini.9 

• ••••• nunc illud est* . 

Quodarietinum reaponsum magnia ludirdicitur: 
Peribo , si non fecero : si faxo , vapulabo. 

3fareus autem Varro in librp de comoediis 
Plautinis primo Accii verha haec ponit : 
tfam nec Gemini^ nec Leonesj nec CondaU" 
um^ nec Anus Plauti^ nec Bis compressa^ 
nec Boeotia umquam fuit^ neque adeo ''Aypot* 
xoq f neque Commorientes : sed M, Aquilii» 
In eodem libro Varronis id quoque scriptum 
est y Plautium fuisse quempiam poetam co-' 
moediarum , cujus quoniam fabulae Plau^ 
ii inscriptae forent , acceptas esse quasi 
Plautinas^ eum essent non a Plauto Plau^ 
tinae » sed a Plautio Plautianae» Ferunlur 
autem sub Plauti nomine comoediae circiter 
centum atque triginta f sed homo eruditis^ 
simus .Lm Aelius quinque et viginti esse ejus 
soJas €xistimai^it*^\ Gellii integram locam ex- 
bibere operae pretiam daximas , qao pateret 
qoali nomine Varro et Aelias de Plaati fabu- 
lis mernerint, Et erat hoc praecipaam opus 
Tetemm Grammaticoram , ut non modo versus 
censoria quadam virgula notarenty sed et li^ 
bros » qui falso viderentur inscripti , tamquam 
subditiiios submoverent famiUa ^ quemadmodam 
ait Quintilian. Inst. Orat. L. I. c. 4« citatus a 

15 Bur- 



Digitized by VjOOQIC 



jo CAP. V. DE ANTIQ, INTERPR. 

Barmcinno , gui docte de ea re disputat in NotU 
ad Yalesium de Gritica p. i46« Sed jam a4 reli* 
quos Plauli interpretes progrediamur. 



Aruntlus Gejsus, 

Hunc / guo probetur Scholia scripsisse in Plaa-« 
tum 9 yel saltem in fabulam Stichufu , unicum est 
Sosipatri Charisii testimoniumy gui p« 190. 39« haec 
habett ,, Publicitua» Plautus in eadem (*)^ 
«( Nonne hoc publicitua*^ JJbi Cehua: PubUcitus 
et Claritus , inquity dicunt: noa publice clareque 
dicinma.^^ Ex aliis ejusdem Charisii locis docemur 
Gelsum qiiogue Scholia scripsisse in Terentium; 
nec dubium est quin scripserit quoque in Virgili- 
um* Yidit hoc jam Fabricius^ qui in BibL Lat» 
T« III« p* 577« not. t* ita scribit ; „ Aruntius 
Celsua j Grrammaticua olim clarua VirgUium et 
Terentium acholiia interpretatua eat^ aed quAa 
non tulere aetatemm" Baec autem suis locis data 
opera exponemus. Caeterum , ubi ipsius opera a 
Charisio in partes VQcatur , modo Aruntii, qiodo 
{)elsi nomine insi^nitur; pleno nomine Anut'^ 

iius 

( ♦ ) Significator Stichus , nc vereor ne Charisius Plfiu- 

quam paddo ante citaverat tum bic male citaverit pro 

Charisius. Hodie autcm ista Terentio » cujns haec sunt in 

yerba npn reperiuntnr in ea Phorpi. Y. 7. 85. « Ifon hoc 

fabula I sicuti notat Pareus publicUus scelus hine deporia^ 

^ (.ex. Plaiit* in y, Sed pe« rkr In soUis isrrasP**. 



Digitized by VjOOQIC 



M. ACCII PLAUTL 71 

iiiM Cehu9 vocator a Charirio p* 196» xS. et 
p. 197. i5. Feeit hoc, ut Bnrinaniius iu 
Piaefl ad Yurgilium p* 4o. dubitayerit , num hic 
idem esset qui cogilomine Aruniii Claudii me-> 
moratur Diomedi L. L p. So/. Sed ante Bur- 
>mo»ituim hoc jam viderat Elias Patscliius in In- 
diee Auctor. ad 6ramm« Vet. 

Aruntii aetas non facile ^ credo, difiniri pote-^ 
xit) u tanta ai^mentCNcum penuria. Saxius in 
Praef. ad Onomasu Lit. p. XXIV. ipsum recen- 
set inter GrammaticoSy ipii, ut ipse ait. in as" 
UUi» caUgine versanturm Nisi quis contentus 
sit» si sciat ipsum iis auctoribus saltem, a quibas 
dtetur, aetate anteccisse , i. e« Sosipatro Charisio, 
Philargyrio , Servio. 



Flavius Caper, 

Aruntio subjungatiti' Fta^vius Caper, qui, utrum 
ipso aetate fuerit antiquior an recentior^ non 
omnino constat. Sasius L c. p. XXV« et bunc 
refert inter eos Grammaticos, qui in aetatis ca'^ 
Ugine versantur* Et vero plane desunt argu- 
meatay quibus ipsius aetas constituatnr. Habet 
quoque Gaper boc commune cum Aruntio, ut 
Bon nisi leTissimo argumento probetur , ipsum 
aliquando Scbolia in Plautnm conscripsisse. 
Unicam enim exstat Cbarisii testimonium , ad 
qnod et Barthius provocavit in Advers. L. XLVIL 
«. i4. GhariMas igitur p. 176. i. haeo habet: 



Digitized by VjOOQIC 



f2 CAP. V. DE ANTIQ. INTERPR. 

p^ Abhinc. Plautus in Moateli. [II* 2. 63]. « Qu$ 
abhinc quadraginta annis occisus foret.^ ubi 
Capers utroque casu recte dicimusy guampis 
ut sordidum et vulgare^ inquit^ quidam im^ 
probenU^^ Hoc Gharisii t^stimonium , quod scio, 
unicuiai e^t argupientum ^x quo coUigitur, Caprum 
aliquando Plauti fabnlas , Mostellaiiam saltem , 
Sqholiis fuisse interpretatunu Caeterum Capri 
nomen inter Grammatii^os fuit darissimum, scri^ 
ptis in hoc genere mnltis libris» qui tamen plu- 
ximam partem nunc deperditi sunt; soperstites 
edidit Futschius iix GoUectione Gramm* Yeter. 
p. 3359 -* !I250« 

Memoraiitur praeterea Capri Commentarii ab 
Hieronymo in Rufin* p. Zcff.. quo nominey qui 
Jibri ipsius significentnr non facile conjicitur$ 
Tidetur enim quoque sci|4psisse in Terentium^ 
Asellionem^ Virgilium , Giceronem et alios : qu^i 
d^ r^ suQ Iqco agemust 

L. Gornelius Sisenna. 

Si unicum unius Gharisii testimonium suffecit 
quo probaretur, Celsum et Caprum aliquanda 
Plauti fabulas interpretatos esse, non dubito quin 
\k. Sisenna eodem ^t ma)oii jure inter Plauti 
Scholiastas referendua videatur* Sisennae euim 
non semel meutionem facit Gharisitta^ sed qua- 
tupr Iqcis diversis. Sed vero i^ gingulis iis locia 
titntummodo citautuv Si^enuae schoUa nd Ampbi- 

tryO' 



Djgitized by VjOOQIC 



M. ACCII PLAUTI. 75 

tryonem; ande qtiid qtiis conjicere velit pro 
lobita est: siyey quod Sisenna in eam modo 
fcbidam scripserit : siye , qaod Gommeatarii re- 
liqoi perditi faerint Gharisii aetate : sive tandem, 
qaod ita fortana yolaerity ut ^ qaae Charisius 
memorata digna censeret, ea ad anam illam fa« 
bolam notata essent* Nos potissimum coujicimas, 
Siscnnam non in reliquas Plauti fabolas conscrip- 
sisse Scholia , sed tantummcdo in Ampbitryonenu 
Sed coUigamus ipsa ,Gharisii loca, quae quatuor 
firagmenta exhibent ex Sisennae Gommentariis 
deperdltis. Gharisius igitur s 
p. i^S. 57* BXAHUS8IM. Plautus iti Amplii^ 
tryone [11. 2« ■ 3i5. ] « Examuasim 
esi optima*^ ubi Sisenna^ Pro exami^' 
nato^ inquit: amussis enim est tabuJa 
rubricata, quae dimittitur examinandi 
operis gratia^ an reetum opus surgat. 
p. 182. 44. L0CI. Plautus in Amphitryone 
[L 1. ii]. « Hoc bici** ubi Sisenna^ 
Quaecunque nomina E Utera ablatit^ 
singulari terminantur^ I litera finita 
ad^^erbia fiunt j ut mani» 
P*i96. 10. TUATIM. Plautus in Amphit. 
[IL I* 4.] Hi Jam tuatim facis^^ ubi 
Sisenna , ut nostratim : significat au^ 
tem^ tuo more. 
P- 196. i5b TRACTIM. Plautus in Amphitryo^ 
ne [1. i. 157.] ubi Sisenna pro lente^ 
inquit : non ut Maro f pro jugiter , 
quarto Georgic. [▼. 260.] « Trttctim" 
^ue susurrant^* inquit^ 

K Hdo 



Digitized by VjOOQIC 



7* CAP. V. DE ANTIQ. INTERPR. 

Hoc igitur constet • in Plauto explica^do hho^ 
rayisse aliqn^ndo L* Sisennam; cajus yero men* 
tionem non eam ob causam post Aruntii et Gapri 
demum injecimus, quod aut ipsius doctiinam 
£iisse minorem aut aetatem recentiprem cpmper- 
tum habeamus , sed ita egimus ^ ut si quis Pianti 
Scholiastas eo ordine memoratos inTeniret a^Bar- 
ihio Adv. L. XLVir. c. i4. et Fabricio BibL 
Lau T. L p. i4. ipsos eodem ordine a nobis 
in/Bmoratos reperiret. Nam quod ad singnlorum 
Grammatices doctrinam attinet, fragmenta» quae 
a Charisio exhibentur^ minorasont, qt^am ut ex^ 
inde quidquam judicare liceat. Aruntii et Capri 
aetatem incertam esse , suo loco diximus : Sisen- . 
nae aetas notior est propter testimonia Yeteram. 
Significatur ipsa a Cicerone in Bruto c. 64. ubi 
ait. 9f Inferioria autem aetatia erat proximus 
L* Siaenna ^ doctua vir , et atudUa optimia de^* 
difua y hene Latine loquena ^ gnarua rei publi^ 
cae f non aine facetiia / «* interjectuaque inter 
duaa aetatea Hortenaii et Sulpiciif nec majo-^ 
rem conaequi poterat et minori neceaae erat 
cfidere**^ Ad quae Ciceronis verba apte citatur 
Velleji Paterculi locus ex L. II. c. g. i|bi ait : 
„ Celebre et Lucilii nomen fuit^ qui auh P. 
JLfricano , Numantino bello equea militaverat. 
Quo quidem tempore juvenia adhuc Jugurtha 
ac Mariua , auh eodem Africano miUUintea , in 
iiadem caatria didicere , quae poatea in contra^ 
riia facerent. Hiatoriarum auctor jam tum 
Siaerma erat juvenia : aed dpUB beUi civilia 
Syllani poat aliquot annoa ab eo aeniore edi^ 

tum 



Digitized by VjOOQIC 



J». ACGII PLAUTI. ^S^ 

tum esff 'Vetw^or Siaennafuit Daeliw^ ae^-* 

qualU SJfiennM Auiiliust Ckuidiusque Qua^* 

drigariue €i Vahriue Antias^^^ Quum igitur 

SUeimae aetas Borteiiisio loaior.sed Sulpieio mi- 

nor faifse dicattur, xnerito ipsius natales ad a. U* 

635. reUilisse yidetar Fr. EUenddas in Prolo'* 

gom. ^d Ciceroiu Brutum p. loa. qai reliqan 

Yetempi scTiptoram loea coUegit , in qaibos Si- 

sennae fiistoriae memorantor. Vossias de Hist« 

Lat». L. L c. lo. obi de Sisennae Historiis egit, 

baec addit : ,, Vertit Siaenna etiam fabulae 

Mileeiacas Arietidis : ut diximue L. III. de 

Hist* Graec* [p. 55i ]. Meminit Ouidiue Ij. 

IL Trietium [v. 445]. « Vertit Ariatidem 

Sisennaj nec ohfuit illi Historiae turpes inse^ 

ruisse jocos.'' Pluscula autem ex iatis Sisen-^ 

nae MUesiacis passim citat Charisius [p. 175« 

176. 177. 180. i85. 186. 187. 197 !• Laudat et 

Servius [ad Aen. I. 101. 246. et XI. 5i6]. Jftf- 

minere etiam Veteres Grammatici Commenta" 

rii ejus in Plautum. Sed de eo agere non est 

hujus instituti. Sobim dicam^ nihil mirum 

eaae , si eo in seriptore enucleando operam po^ 

auerit tantus antiqui sermonis amaton qualem 

eum nobis describit Cic^ro in Bruto»** 

§. 4. 
Q. Terentius Scaaras« 

Fabricias in BibK Lat. T. I. p. l4* ubi de 
reteribus Grammaticis agit , qoi Plaatum olim 

K 2 il- 



Digitized by VjOOQIC 



76 CAP. V. DE ANTIQ. INTERPR. 

iUastraverant , nominat qaoqfue Q. Terentinm 
Scanrum ^ sed non addit quiboa testimoniis id 
didicerit. No8 quidem nu«qaam hujos rei men- 
tionem reperimus* Harlesius qnoque in Intro- 
duct* in notitiam Literat. Ronu VoL L p. 90i« 
testimonia desiderasse Yidetur , quandoquidem 
Scauri nomen taceat : yjPlautuniy inquity olim 
iUustrtMnierunt Grammatici veterea Aruntiue 
Celeue ^ Flopiue Caper y et L. Sisenna , guo" 
rum vero laboree pariter , atque aliorum ve^ 
ierum indicee super Plautinie fabuUs scripti^ 
imidia temporis perierunt^^ 



c A- 



Digitized by VjOOQIC 



TERENTIL Jf^ 



O A P IT T VI. 

DE ANTIQUIS INTERPRETIBUS 
TERENTIL 



Venio nnne ad Terentituny qni qoidem an^ 
liqiussimus est eornm poStarum ^ in qnos Vetns- 
ti Commentarii snpersunt; ab hoc igitur fuisset 
ordiendum, si, neglectis iis qui perierunt, de 
supersutibus tantummodo interpretibus ezponere 
Toloissem. Neque vero tamen omnes illi inter- 
pretes supersunt, qui antiquitus Terentium illu* 
strayerunu Snpersunt tantum duo, neque ii an« 
tiqnissimi , Donatus et Eugrapbius. Reliquos sic 
recenset Fabricius B. L. T. L p. i^. ^y E ve^ 
teribus Grammaticis , praeter utelium Dona" 
tnm et Eugraphium , qui exstant , Terentius 
Ulustratus oUm fidt ab Helenio Acrone , Ade^ 
sione ( nisi nomen apud Donatum p. fffj. cor^ 
ruptum sit)j Asproy Flapiq Capro^ Aruntio 
Celso y Annaeo Cornuto , Euanthio ^ Nigidio 
Figub^ et Valerio Probof quos laudant Hie^ 
ronymus Apologia L in Rufirmm , Sosipater 
Charisius j Donatus ^ et in UbeUo , de metris 

K 5 2V- 



Digitized by VjOOQIC 



78 CAP. VI. m AlfTlQ. INTERPR. 

Terentiania^ Grammaticu^ ^ntiochenus.** An- 
te Fabricium , horam nomina , alio iicet ordine , 
jam Gollegerat Lindenbrbgin^ in ObserTat. ad 
Donati Gomment, quas snbjecit Terentii editioni 
a. 1635. p. 65i* Gaye vero, credas, Fabricimn 
deperditos i^os^ interpretes^ nominasse ad aeta- 
tem, qna singnli vixemnt: immo^ nominavit is- 
tos ad literam, qua cajasque nomen scribi in« 
cipit. Et est quoqae qaod moneam, de iis om- 
nibus f gui perierunt , non ita rem esse expedi- 
tam y ut ipsos re yera Terentium illustrasse , di«* 
serte pronuntiare liceat* De Donato quidem et 
Eugrapbio res certa est ; de reliquis , qui perie- 
runt y est tantum' suspicio : quae vel levior est ^ 
vel probabflior , pro ratione testimoniorum , qui- 
bus ilia probari debet. De singulis peculiariter 
exponemus ; eo ordine servato , ut primam ii in 
censum veniant, de qu3)us res certa est: porro^ 
de quibus suspicio est probabilior ; denique , de 
quibus testimonia leviora suut ^ quam quae rem 
dabialn persu4deant« 

AELIUS DONATUS (*)• 

Dbnati nomen , et ad bunc locum commemo« 
randum est , et infra , ubi de Yirgilii interpre- 

ti- 

( * ) Lindenbit^gras 1. c« p. berius vocatur. Eiiam in pe- 
pZi, de Donati nomine faaec tusiissimo MS, Cod- qtttm 
notat : « Ab anliqws C/. Ti* Flovtntiae in BihllotJieca Du-^ 

cis 



Digitized by VjOOQIC 



T E R E N T I I. fi^ 

ttbos exponemas : ad utnim^e enim poStam , id 
eft, «d Tereimam et ad Virgiiiam , Donati no- 
mine scripti Commentarii ferantur. Dabitari 
Tero pooit an Vii^ii interpres idem sit qui Te* 
mit&: yirgilianus enim Tiberii Claudii nomina 
prae se fiert, Terentianus Aelii nomine insigni* 
nitnr. Hac de re non dubitasse Tidetur Linden* 
brogins, <jui 1. c. p. 633. adeo dicit Aeliom Do- 
Batnm, Terentii interpretem, ab antiquis no* 
minatum esse Tib* Claudium: sed non addit^ 
qui sint iili antiqui* Fabricii sententia , qualis 
bac in re fuerit , non assequor : ubi enim de 
Yirgiliano interprete ezponit y T* L p. 345* ita 
ait : „ VtrgiUi interpres antiquus est Ti. 
Claudius Donatusy diversus ab Aelio Donato^ 
et eo jurdbr : " mox vero T. IIL p. 4c^. ait : 
„ Exstant Scholia Donati in Virgilii Aeneida 
et Terentium y cum utriusque poetae vita '% 
Yidetar adeo Fabricius sibi non constare, 
quum scbolia in Terentium et in Virgilinm , mo- 
do ad duos diversos referat, modo ad unum 
eundemque auctorem* Priorem Fabricii senten- 

tiam 

tis Hetntriae vidL Donati natus Proconsul Africae , ad 

^ometi AJrteanum esL S. Aw quem scribit Augusiin, Epist^ 

gusiin. Ep, t63. « Quamquam 137. Et Donatus iste Kut' 

cntm Danati nomen . Afrum thaginiensis , qui postea see* 

esse soleat y non tamen irv tae suae nomendedit; et Do^ 

pugnaret a vero , ut vel pajr natus Bagajensis, et alii , qui 

'««w Hlarum aliquis vocare- hic minime sunt recensendi^ 
^ nomine Afro." Inde Do^ 



Digitized by VjOOQI^ 



8o CAP. VI. DE ANTIQ. INTERPR. 

liam sequitur Saxius a4 a. 555« Ononu Lit* T»L 
p. 4o8. ,9 Aelius Donatus^ Orator ^ hoc est 
ex senau iUorum tempprum BJietor^ et Gram^ 
maticufi Romanus, Praeceptor S* Hieronymif 
diversus a Ti» Claudio Donato , recentioris 
sed incertae aetatis » Gramnmtico , vitae Vir^» 
gilianae « item scholiorum in VirgiUum et ar-^ 
gumentorum in tibros Metamorphoseon Ovidia^ 
narum consarcinatore^^^ At vero Saxius , ubi 
imlla argumenta affert, fortasse sola nominis di- 
versitate in eam opinionem adductus.esty <{uaie ^ 
si Lindenborgio credas • non admodum urgenda 
yidetur. Exstat autem locus Hieronymi , qui sa- 
tis probat Terentium. ct Virgilium ab uno eo« 
demque Donato scriptis Commentariis illustratos 
essei ,» PutOj inquit ille in Apolog. adv. Rufin. 
L. I. p. 567. quod puer legeris Aspri in Vir'- 
gitium et Sabistium Commentarios ; Vulcdtii 
in Orationes Ciceronis; Victorini in Dialo^ 
gos ejus ; et in Terentii Comoedias Praecep- 
toris mei Donatij aeque in VirgiUumJ^ Hie.- 
ronjmi vero auctoritas, quippe qui Donatum ha- 
buerit praeceptorem « ipsumque fortasse expo- 
nentem audiverit et Terentii fabulas et Virgilii 
Aeneidem^ non dubito quin hac in re qnantiyis 
. pretii censenda sit. Et quale Terentiani Gom- 
mentarii prae se ferunt Aelii nomen , idem no-*> 
men gerunt libelli Grammatici, editi a Putschio 
inter Gramm. Vet. p* i^55* seqq. , qui , quanti 
olim fuerint usus , vel exinde apparet , quod iis 
ipsis temporibus y quibus Typographia inventa 
' . ' es- 



Digitized by VjOOQIC 



TPERENTtl. 8i 

taety mox per Laur. Costerum iterata et tertui 
tlcc eTcnsi sint ( * )- 

De Donati vita et aetate semo Vetemm discirte 
monnit ; in fronte CSonuneataiionun Vocatur Vm Cm 
Orator Urbiv Romae t qtiae dignitas eademfuissd 
Tidetur qnam Marins yictorinns obtinuit , qui in 
fironte Ezpositionis in Ciceronem vocatur Rhe^ 
tor Vrbis Romtie. Nam Orator idem signifiea^ 
bat iis temporibnsy qaod olim Rhetor; nt esten->^. 
dit £Qlink«in Praefat. ad Rutil. Lupum^ p. XX VL 
Interim boo certo constat, Donatum fuiase Hie-» 
ronymi praeceptorem , a quo et alibi memora^ 
tar et in Gommenti in EcdLes* c. L et inChrOfi^ 
nieo ad a. D«\55& ,, yictorinM Rhetor ei 
Donatus Grammaticue meua Rojnae iheignea 
Aab^ntur»^' Donati vitam aliquando scripsit Flao-^ 
cnl Rebius in epistola ad Minutium RaUliamt 
sed haec ita conscripta est, ut auctor vei yide-* 
ator faisse bomo indoctusy tcI pueralus^ cui for- 
tasse magister mandayerity ut novi aliqnid anime 
fingeret de yita Donati ^ idque exercitii causa 
sisriptis consignaret ; edita est ex schedis Petri 
Danielis , qui eam ex reteri Codiee Regis Galliae 
descripserat , in Fabricii BibL Lat. T. IIL p^ 
4o8. nbi ipsam yocat otioai ingenii abortum et . 
nuUa fide dignum , insulsumque ac ^idioulunU 
Narrantar res potissimum obscoenaci qaas, nolla 

fi- 

( * ) Literis adeo incisis in Difpntatiofiie , qnae a. 1816L 
tabolas ligneas ; specimina a Societ Harlem. praemie Xiv*' 
reperiontar in Meerraanni xkB^ tsl^ Oi^er denootipronfl 
Or^.Typograph. p. 107. 3i8. der Boskdrukkunst , p. iiii 
Con£ Jacobus Konlng , in xao seqq. ' 

li 



Digitized by VjOOQIC 



8s CAP. VL DE ANT8Q. HfTERPR. 

fide digaaa^ el Qoiitteie i^raeplacet et Tero se^ 
petere pudet. 

Commeiitarii , qaos in Terentii iabolas scxipsit 
Donatofl, etsi. magnam partem truncati muti^ 
latiqney eximie prodesse censendi sant Teren- 
tianaruvi fabulanun interpretationi ^ qaemadmo-» 
dom plures passim Editores. testaii sunt» Et Tera 
pvaeterea multum condncant ad universam Lin* 
gvae Latinae cognitionem; neque' hoc mirum Ti« 
deatur. Terentianas fahnlas docto interpreti oc<« 
easionem dedisse optime merendi* de uniTersa 
Lingaa> Latina 9 quiom in boc poSta , judice Ca- 
aaabono (^)f tantam sit Literarom Romanaram 
^raesidium ut nejno Latine Jocuturus sit hene^ 
.qui Terentinm non eontrii^erit* Libens repe- 
tam WesterhoTii Tocum , qui , in Praef. ad T« L 
p« 8. ait: ^ O TJtinam integer superesset Do^ 
natust ita vero Tnulta in Comicorum principe ^ 
t[uae etiam nunc in interiore angulo recondi'* 
ta lateniy dudum iUustrata cerneres* Vervm^ 
ut nunc est j contenti simus hoc Catone. ^c- 
ddit nimirum optinvo Interpreti ^ quod a^cci^ 
disse olim plaribus non pessimae notae scrip" 
toribus merita dolent hruditij ut nindrum ho^ 
tUL isvi parte f mutilati ad nos pervenirenU^* 
Sed et*-6emmentaEio&,. iquales. eos none babe- 
mus , non integros^ sed mutilatos jesse, in eo ple- 

(*) Casaub. in Iiteris d«- Fabrido in BibL LaU T. L 
tis Paris. 1609. ad filiam p. 45, boU </. 
Mericum. puerum , cilatus a 



Digitized by VjOOQIC 



TERKKTIL 85 

tiqiie» ^pii qiiidem aliquo jadiciQ pnestitc^imt » 
ooDseiiserant Yiri Docti. A WesterhoTio citatitr 
Petros Nannias MiscelL L.. I. c 6. qoi Com* 
mentaiiorum istoram aactorem yocat indoetU^if 
mum nebuhnem y . qui pro Aelio Donaio ee 
wnditaverit , et Tafiaq. Faber ad Phaedr. L*L 
L 4« qoi nilMlo, m^tiojs jadicipm talit, ffDicam 
audaciery inqoit^ eed vercj non magie Ser^ 
tfium hodie ha^&mue ^ quam Donati. in Tereffr 
tiiifrn Commemario^^ JS^.erpta tantum euper^ 
mmt: et saepius a mala manu. Temere, lofid 
credis? Quod demonetrare^ ei quie eibi poer 
iidejt 9 tam equidem id poeeim Jitcile j quam* 
ostendere A)« 8tb» ihc^t rirrapsU*^ Similiter jiHUr 
caTit Fabrickis in BrhU Lat. T.L p*^4g» nota h» 
99 Dmaii • inqnit , in eefas qidnque Comoedia^ 
Comjneniaria Tnibemue 9 neque integra Jbrtae4 
eis 9 eed e Donato tt aliie ^^cerpta atque ooin 
lectanea* Confer Jani Parrhasii Epiet*6€ et 
^g. et Toiz. FahrumLf L Epiet. 69. ubi de 
^srt^io in VirgiUuni cum dixiseet^ eclogae tan^ 
tum eeu cottectionee tanli noe operie habere e# 
saepiseime ab imperitis .heminibue consarcina^ 
tasf e idem^ inquity eentio deDonato* Hoc 
certe perliquido dejerauerimj posse in utroque 
suprd bie nUUe errores deprehendu*^ Qfestwe 
pretiam eat addere qaoqae Lindeaborgii' jadi<n 
dom, qui in Obaerrat» ad. Don^tt Gomnienlj 
p. 65i. sic ait : . ^' Commentarium hune j . qui 
AeUo Donato^ V* C. Oratori urbis Rcmae 
adecribitur j sic quidem illiUe esse censeo ^ u4 
integriorem mulio eum oUm esetitissef mea 

L 3 gw«- 



Digitized by VjOOQIC 



i84 CAP. Vt DE ANTIQ. INtERPR^ 

^quidem opinio bU ; quaknt autem nunc hahe^ 
ntus\ coikctanea potiue sit^e excerpta dicenda 
eese^ quam ipsissimum Donati opi4>a. Id quod 
arguere pidentur frequentes aateriscij et quod 
totiens eadem repetttntur , nonnuUa etiam pw 
^rum dihicide explicentur* Quin biiam Hie- 
ronymus Gomment* in Eccles. c. f»' attestatuKf 
'Donatumj praecepttrrem suumj cum tfersicu-^ 
ium ' illum Nihil est dietum , quod non sit 
dtciwm priusj interpretaretur y ^pereantj di^ 
missMy qui ante nos nostra dixeruntJ^ Qaoe 
sane ^erha in hisee- Commentariis^ nunc mini*' 
me hguntur» Dein^ quae ex Probo et aliis 
hic adferuntur^ quia negaret ea coUectoris po^ 
iiu9 studio j quam Donati judicio inserta ea^ 
se% Praeter hunc enim et alios ptures certum 
^st in Terentium Commentaria edidisse. JEu^ 
anthiumj puta^ Aruntium Celsum^ Flavium 
XJaprum , Helenium Acronem , Asprum , Pro^ 
bum, Nigidium^ et si vera lectio y Adesionem. 
At quidquid sitj contenti simus hoc Catone ^ 
qui ex tdntorum naufragio sohxs pericuhun 
quaUter qualiier et/asit»** 

Donatns sine dubio in omoes sez' Terentii fa« 
bulas ^cripsit Gommentarios : iique supersont ^ 
praelerquam in Heautontimorumenon ; quas enim 
in istam fabulam nonnulli producnnt interprc'* 
tationes, eae, notante Vossio de Vitiis Sermon* 
li. 1. c. 5. rindicandae sunt Joanni Calphurnio^ 
homini Bririeosi, qni Poiitiani et Laurentii Val- 
lae aeqnalis fuit et Patavii decessit eirca a. i5o3« 
qUemsMdmodum notat Nic.Commenus Papadopoli 

Uist. 



Digitized by VjOOQIC 



TERENTJI. «5 

Hist. Gymnasii Patai^ini T. L p. qqi. Perditoa 
aatem Donati Gomiuentarios Calphnmias tam ap- 
ie sapplevit, at Westerhoyias sibi fere persaa* 
serit Galpharniam etiam possedisse Donatam in 
Heaatontimoramenon , ita , ut ille a saspicione. 
plagu haad mnltam abesset* Sed Galpharnium 
defendit Qairini in Specimine Variae Literaturae 
Briziensis Part. L p« 53* ( apad Gpet^. in Merk«- 
wiirdigkeiten der Dresdn* Biblioth. L p« 234. ) 
luutos ab Harlesio in Notilia Lit» Rpm. YoL L 
p. 232. 

Dooati Gommentarios . se propediem edit^ram 
promisit LndoTicos Scopenas t de cujus viri ex* 
cellenti stodio quaevis optima sperari posse eit 
alii labores spondent et vero Spedmen illad 
Emendatioiiis in Ael» Donati Commentarios Te- 
rentianos, qnod nnper proposait ^ad novam to- 
tias operis editionem indicendam ^ in libro , ctd 
titolos est: Reinisches Maseum fiir Jurispra- 
denz 9 Philologie etc« Bonn 1827. p« i5i <— 158. 

Monnit autem Schopenas, Donati Gommenta^* 
riis nbiqae immixtas e»se enarrationes aliorum» 
Nos qaidem et facile eam saspicionem ampleC'* 
timor, et vero insigni exemplo probare possa* 
mas. Qnae enim bodie legaotur in Donati Gom- 
mentariis ad Andr. IV. 3. !!• ea ipsa yerba Ie-> 
gantnr qnoqae apad Acronem ad Horat. L* lY,, 
«J» i^. ?♦ 



L5, §• > 



Digitized by VjOOQIC 



«B CAP. VI. DE ANTIQ. INTERPR. 

EUGRAPHIUS. 

QaoMin Commentaria in Teranfiam bodieqne 
tafierdant ^ aher est Engrapbios y Donato et «e* 
tate minor, etviliori pretio aesunundos. Ipsins 
C<mitnmtarii non nisi panlatim eru<Kto orbi in- 
notnenint': primns enm omniam Iragmenta ba<^ 
jas scriptoris e suo Codice edidit Gabriel Faer<^ 
nas , sed perpauca illft » neque fere qaidquam , 
praeterqnam in Prologos Terentianos. Po^t FaSr- 
nnm Lindenbrogius snas baie soriptori manos 
adjecity osas ille, at ipse ait in Praef* p. 3. et 
nntiqaissimo libro Ant. Loiselli JC» et Codice 
Franc* OKvarii r qftiibas praesidiis ingentes -qui^ 
dem ille lacnnas bona parte expleidty sic tamen 
*at Kecyra integra, praeter utramqatf Prologamy 
integrae item Pbormionis scenae desiderarentar. 
Tandem Westerhovius baic interpreti suppetias 
conqaisiyit es duplici exemplo, quod seryatair 
in Bibliotbeca Leidensi^ qaorum alteram qnon- 
dam fuerat Is« Yossii, alterum Dionysii Petavii. 
WesterboTXus igitur demam absconditas Eagra- 
pbii lucubrationes ^ quantum fieri potuit ^ inte- 
gras luci restitoit: passimque, sed parcam, la* 
cerato iuterpreti medicam manum adjecit ; i^a 
quidem , yp Eruditiorum conjecturae et emenda*-^ 
tioni locum reliquerit amplissimum. 

Et sic qnidem facile eitposuimus, qua aetate 
Ei^apbii Commentaxta in Eruditorum manus 

pcr- 



Digitized by VjOOQIC 



TERETfTlL 8^ 

y f y eae t A nt t qna aetate n, mcuuh iiunia 9|Ele-* 
riiit , non ita facile dictn eat* 

Oratio qnidcm, q[iiali EagraphiuB utitary aeta-* 
tem prodit Donato reeentiorem, sed qnum netno 
de y«teribcia nllam istorom Gommentariomm 
mentionem faclat , neqne anctor ipse qnidqnam 
aetatis tnae indicinm injieiat, difficillimnm est 
pronnntiare^ coi secnlo Eugraphias adserlben- 
dns flit« F|J[>riciaB in Bibl^ Lat. T*L p.4^ noClL 
/. et Saxios in Onom. Lit* T* IL p« i65* £ngra- 
pldi aeUtem referont ad tempora Ottonis IIL 
X€gis Germaniaey id est, ad Secnli Deciini fi» 
nem; in qnam opinionem qno argafiiento addud* 
ti flinty mon longe qiiaerendum est iv LttkdenlhroN 
giofl enim in Praef. p. g« excitaT6rat*4id&c loS&iii 
Gerberti tx EpisU VII. ad Airardam : ,, FetU 
tionibuM tuU awudmuss nosira ut exequart^ 
negotia , pelut propria monemus* PUniu» eyner^ 
detur f EugraphiuB recipiatur.^^ Ad enntqae 
locnm liaec nouveratt ^, Gerbertue hic postea 
PP.factus^ Sylvester dictU^ftdt ^ ifixiique suh 
Othone III. Imp. cirea ji.^C DCCCCXCf^III. 
Vid. FascicuL tempor. Onuphrius Parufin. ih 
Chron. Eccles. et aUi.^* Hoc itaqae Gerberti 
testimoninm cnm Lindenbrogii annotatione saa- 
flisse yidetar Fabricio et postea Saxio^ at Eagra- 
pliii aetatem ad Ottonis III^ tempora referendam 
esse eentferet. Pro eadem opiiiiotief aliad arga^ 
mentnm ajBTert WesterjioVihs ih PrjK p.-8. nb! 
ait j se in antiqao illo/tliodice Dionjsii Peuvii., 
in fronte y haec verba invemsse : Mbo Floriac^ 
j/bbas in Epistolis meminii Euffraphii ad* 

dit. 



Digitized by VjOOQIC 



88 CIP* VL DE AKTIQ. INTERPR. 

dU^e AbbcUem autem iUum Floriaeeneem S^ 
eulo X* floruisse constat* Unde de.Eugraphii 
aetate conjectura fit. Exinde si WestarhoTius 
pvobare volaity EugTaphiom, utut aetatis obsca- 
ra^ , non recentiorem fuisse Secalp X* non da*r 
bito eam opinionem amplecti ; ita cpidem y at 
Fabricii tamen ^tionem, Eagrapbii aetatem di- 
Berte t^d Ottonis tempora refereptis , paulo auda* 
ciorcm esse prbnuntiem* 

Etsi vero non dubitem quin Eugrapbius Dona* 
ti aeiate multum fuerit pQsteripr , ipsom tamea 
liujus Commentarios legisse nou ausim affirmare. 
Westerboi^iaa» etsi de ea re non diserte pronua- 
tiet, hoc tamen sibi persuasum habuisse videtur* 
Ubi euim in Eugrapbii Gommentariis ad £un« 
Prol« ^7. &i id est peecatum^ peccatum hoc 
^st haec verba prostant An hoc pecpatum sil 
verum donat y Westerhovius legendum censet 
^/» hoc piccatum sitv* JOonat* quod sit vide 
JDonatum* Ista quidepaL emepdatio , etsi veri 
aliquam sp^ciem piM i# ferre videatur « timeo a^ 
ab onmi partC probetor, quandoquidem* si Do« 
nati locum evolvis^ aon invenias, quae ab Eu« 
graphio proinittuntur. 'Sed non exinde tantum 
cpnjicio eam WesterhQvio talem fuisse opinio^ 
liem^ verum quoque, ubi in Eugraphii Commen- 
tariis ad Hecyram L i. 8. baec verba^prostant; 
I, MutHes^ Hmc estj debiles refida^. .JJnde 
fijunt^ qutftdandus sit f^ulcanusj inde dictum 
esse res vimis posuit mulier. Quaniquam iHic, 
inielligi potest, quod omnia mulceat^ et nioi'- 
iif^ fij[f(e fa(:i(ii f^* annot^j Wes^^l^Q^^H^ e» ^'®Jf- 



Digitized by VjOOQIC 



T E R E N T I L 89 

bt 6Sf6 cOmptay legiqve oporterc e. DtfMto 
jQttodclaudus ait Vulcanus dicius Poetia Mul^ 
dberf qaum in Douati Gommentariis haec repe- 
mntor: Et inde Mulciber Vulcanue^ quod sit 
mutilaius ac debiUsj id est elaudus: nampro^ 
prie Muiciber dictus est^ quod omnia mulce'» 
at, ideat^ TnoUiat ac vincat. Eqoidem , etsi 
non infidaa iverim Eugraphii verba e Donato 
posse emendari , non tamen video ^ utriasqae 
Tcrba ad epLm modum inter se convenire , ut al- 
ter ex aliero hausisse censendas sit. 

De pretio, quale habendum sit Eugraphil G<xa- 
mentariis, aliorom sententiam referre neqneo; ne- 
mo qaisqaamy quod scio, de ipsis aliquod jadi- 
ciam protaliu Mihi quidem, etsi ipsos Donatl 
Commentariis et oratlonis et interpretationis honi- 
tate, longe postponendos censeam, adeumtamen 
modam prohantur y ut non dignos censeam f qoi • 
a Terentii interpretibu» , omnino negligantar. 
Eographitis enim , qaaqua aetate vixerit f uhi 
n hom inttirpretis oiEdo TerentianaB fahulas 
expositnras esset, ea, qaae sua aetas praesidia 
praeberet , qualiacunque in suos usus . adhihere 
dehnit: quin et fortasse, licet ejus rei disertam 
mentionemnon injiciat, antiquiorum interpretum 
operas , quae nunc perierunt , consulere potuit. 

Engraphii nomine, et hoc tandem quoque mo- 
nendidn est, practer istos Gommentarios, «ezstat 
in MSto. God* aliud Gommentum iu Terentiam, 
sed' indoctum illud et insulsum , de quo ita Lin*^ 
denborgias in Praef. p. 5. „ Exiat quidem Pa^ 
viiiiM in hibliotheca regia Commentum in hunc 



Digitized by VjOOQIC 



93 CAP. VI, DE ANTIQ. INTERPR. 

p« 95« 5o. AlCBO^. Terentiua in Adefyhie [V. 

9. 5. ] « Usque a pueris curaPi 00%-* 

boa sedulo^^ ^Salbistius quoque Hi^ 

storiarum Ubro quarto [iiied.Coru p. 

. 986. ] « Inter me atque LucuUum pro^ 

pe inopia rusus ambos incessif^ Id'* 

que Helenius^ Acron sic oportere di^ 

ci j in eadem Terentii fabula dis^ 

putatfit y yerriumque dicit errare , 

qui putat hoc ambo dici debere : in-^ 

differenter autem locutos Veterea , 

uberiora dabuntur exempla» Afranius 

in Pantaleo « Contemnensy inquity &% 

ber natus est^ ita mater ejus dixit in 

Gallia , cum ambos emerem.^^ Item idem 

in eadem ^ Sed eccos ambos^\ Qui 

autem cum Helenio faciunt , hanc af^ 

ferunt causam^ quia omnis accusaiif^us 

numeri pluralis, exceptis neutraUbua 

et monoptotisy S Uterd finiri debety 

quoniam et has ambas ut docias , pic 

tas : hos item ambos ut doqtos f pictosy 

par erit dicere^ 

p. xoi. 17. DuQ. Jios duo. Accius in Epi-r 
nausimacJie « Martes armis duo con" 
gressoa crederes.'' Terentius in Adel^ 
phis [V. 5. 23. J « Tu iUos duo olim 
pro re toUebas tua '' ubi Helenius A^ 
crony Pro duos. 

p. lo5. 1. Fructi. Terentiua in Adelphis 

[ Vr 4, 16. ] K Nunc exacta aetate Jioq 

fructi pro labore ab Jiia feroy^ ubi 

He^ 



Digitized by VjOOQIC 



t E fi E ir T I I. 95 

Jffekniua Acronj tt huju9 fructuis j ut 
Senatuia Fetere$ extuhrunt. 

p. 173. 58* Videtit Heleniue Acron Com^ 
mentariie ^ quoa AdeJphia Terentii 
non indiligent^e attulitj quSd altioria 
caueae reive perapexerit y nam ita di^ 
cit. « Ut faUo 5 inquit ^ et conaidto ita 
eedulo dictatum*^ niai forte eine dolo 
putat eaae eedulo. 

]>• 17& 8. DURITSH, Terentiua in Adelphia 
[L 1. 30«] « Ruri agere vitam^ eem-^ 
per parce , ac duriter Sese hahere.^^ 
JJbi Aerony Secundum antiquorum^ 
ihquit y coneuetudinem : nam et JEh" 
niue in Phoenice [ ed. Hess. p. a^/j» ] 
K Quam tibi ex ore orationem duriter 
dictie dtdit:' 

p. i8o. i5. HiLARiTElu ah eo quod eef hila^ 
He: hilare autem ab hilarua^ ut He^ 
leniue Acron in Terentii Adelphia ^ 
ubi TerentiuB [ II. 4« 25« ] « Hilarem 
hunc eumamue y inquit y diem** 

p« i8o. 36- Interea loci. Terentiue in Eu^ 
nucho [I, 3* 46.] « Interea loci:* Ubi 
Acron , Quaeritur , inquit , quo ac" 
ceniu dici debeat f interea loci. 

P» i88» 5- Prima. pro primo, Terentiua in 
Adelphia [Prolog. 9.] cc /« primafa'» 
bula '' ubi Heleniua Acronj pto in pri" 
mo s et Maro [ Aen. IX. 944. ] « ^/- 
dimue obacuria primam auh vaHihua 
urbem.^^ 

M 5 p. 



Digitized by VjOOQIC 



^ CAP. VI. m 4WTIQ. INTERPR. 

p» i8& 7« Palua. Ifro jneli^s ^ utiiiua^ a#i« 

tiguiue» Terfintiua in Eunut^Jio [ L i« 

5; J « Nihil prius negue fortiue " to- 

«z Heknium Acronem errasee dicen^ 

» cfion eff^y qui prius^ non sic inteUexit^ 

neque fortius ^ id est ghriosius y quamr 

quam juxta sit summum et egregium 

exceUentemqtie esse laude virtutis» Ita-^ 

que Plautus in Bacchidibus [IL 3« 

434 ] « Fortasse jam opus est \ immo 

. ; etiam prius»^* - 

p. 193. 2(u QuoD FOTBRI5. Tcrentius in Eu* 

nucho [IL 1* 8*] «c Munus nostrum or^ 

> nato ^erbis quod poteris " ubi Hele" 

{ nius Acron , pro in quantum^poterism 

p* 194». 34* SsDULO. Helenius Acrofi in A^ 

delphis Terentii y ut falso^ inquit^ et 

consultoy ita .sedulo dictitatum: nisi 

forte hio est sine dolo • [ Aclelph. V. 

. 9. 5.] « Usque a pueris curat^i am^» 

V hos seduUu^^ QuaPnquam sit sine do'* 

lo j per, se tamen sedulo sic utique estf 

ui falso. 

p. 2o4. 3. Atque. pro et* Terentius in A^ 

delphis [ L 1« \5* ] <{ Atque es me hic 

natus non est y sed ex fratre*' Mdfi 

Acron^ Argute^ inquit^ namper hatsc 

confunctionem iransitum fecit. €ui nar^ 

rationem. 

£t ba^c quidem snnt fragmenta, qnae de toto 

Afironii opere snpersunt : sive id Mnscriptam 

fuerit ad omjaes Terentii fabulas ^ sivc untum- 

mo« 



Digitized by VjOOQIC 



TERENTII. 95 

modoad Adelpbo» et Eunaclmm; e qvdbw fr«g« * 
mestis u de touus operis pretio conjiciendaia 
esty qu«le integrum fuerity non dobium eat 
qnin in ipsius interita insigiiem jacturam feeerit 
et Terentiaram fabularum. interpretatio et om'* 
nis Romanarom literarum intelligentia# 

$.4- 

A s p e n 

Et de Aapero quoque snspicio admodum vi« 
detar prol^abiBs. Etsi enim Hieronymas in Apo- 
log. ady. Riifiii. L. I» p* 967. ubi ipsius Gom- 
mentarios in Tirgilium et Sallustium commemo* 
m, siieat de Gommentariis in Terentium,^ ni- 
Irilominus tamen non aegre credimus ab Aspero 
quoque eonacriptos esse Gommentarios in Te« 
rentium, quandoquidem et istiusmodi silentium. 
ia re dnbia parum decemere videatur , et alibi 
Inijas rei reperiantor indida* Afferamus igitur 
iMthnooia , qaae illam suspicionem reddant pro- 
babilem* Et primum quidem in censum Teniat 
locos Grammatici Antiocbeni , quo nominatim 
citatur Asper in Commentario Terentii ; baec 
^iA!iUi»»<^be , in libello de Metris Terenda- 
w» p. Sfo5. 58. cd. Putscbii: a Aeper inCom^ 
^nentario Terentii aics hoece iferaue agere ooe^ 
pisseie ItA ni pHtrts He advinfUm^ virl^ii htnc 
ibl98i dijnJbnu Et deincepe quae sequuntur 
quadrati.*' Gujos loci, misere quide^ turbaxi » 

prio-. 



Digitized by VjOOQIC 



96 CAP. VI. DE ANTIQ. iNTERtR. 

priora tamen verba videntar salya. Aceedat yero' 

Donati auetoritas , qoi qnidem ipsina nomen ali-' 

qnolies sic yocat in partes^ nt merito conjicia» 

Donatom cognoyisse Asperi Commentarios in Te«^ 

rentium* Donati loca haec snnt : 

ad Adelph. III. 3. nS. Quid FBSTiKAa Hi G^ 

TA. Probua aaaignat hoc Soatra'^ 

I tae. Asper non viUt ad omnia ser^ 

j vum reepondere t sed nutricem pu^ 

tat hoc laquim 

ad Adelpli. IV. 2. ao. Hbm, Tidb vt dwci- 

DiT I.ABRUH. Aaper mediam toi- 

gam a caedendo accipitt ego me^ 

diam brevem a scindendo. 

ad Phomu L 3. ai< Mbmihi RBLiNQin XE f 

DEO IRATO XBO. Sic VirgiUu9 

[ Aen. XII. '559* ] . • .«r nec Di texe^ 

re Cupenium^ Aenea ifenientCy suim'* 

Hoc Aaper. Sed mihi pidetur ad 

hoc addidisse meo 9 ne esset ificpl* 

fiohovj cui diceretf Irato deo. Nae^* 

ifius in Stalagmoj « Deo meo pro» 

pitioy meus homo estj** 

Haec sunt Donati loca^ quae quidem satis pro* 

bare Tidentor Asperum aliquando Gommentarios 

in Terentiam scripsisse. Celerum Asperi nomea 

eiut etiam Joan. Lydus de Magistr. Reip. Bon. 

L. L c. 7* qui , ubi de Insignibut Regis dispntat f 

hae<l fait : ,, Tlv II Apivov eoKtov ivix^plwg AviiMtZw 

ivTt T09 9i\>ilov KOtft^ dvrlffTOiX^f S^ (pnffiv 6 'POi-* 

fioffo^ "Avrpo^ • i mU &K>^ti9 9iXiov irfi Toi ffi?uicp 

ixi 



Digitized by VjOOQIC 



T E R E N T i L 9; 

ixixowj olo¥'i) JAJxAifpoy/' Hoc vero fragmentam 
kn refbrri debeat ad Asperi Cooiin^ntarios ia 
Terentiiim , res viddtur dubia , quandocjuidem 
Iiic quoque praeterea in Sallustium et Yirgilium 
Commentarios scripsisse dicatur ; qua de re in-^ 
fra, suo loco dicemus» 

Aruiitius Celsu& 

Aruntd Celsi nomen supra jam memoravimus | 

^i de Plauti interpretibus exposuimus* Ejus« 

^ftoi ad bunc quoque locum mentio injicienda 

est, quandoqnidem constet, ipsum aliquando socip« 

tis Gomment|u:iis etiam Terentium illustrasse. Ei 

hajas q lidem rei ndn umcum exstat testimonium 

apad Charisium* cujus singula loca apponemus^ 

iQ qnibas Arantii Commentaria citantur. Est "Ve** 

roy qaod dubitem contendere Aruntium omnes 

Terentii fabulas sdriptis Commentariis illustras<\ 

se j qaanddquidem omnia ea fragmenta , qUao 

Charislas ex istis serravity spectent tant<ummodo 

PHornuonem et Hecyram, Charisii loca haec sunt ; 

P- 185. aS, NiMiUM QUANTUM. Tdrentius iri 

Phormione [IV. 5« 38.] ubi Cehua pro 

nindumj uti immane quantum^ incre'^ 

dibile. ^uantutn. Licet quidani sic &« 

gant f inquitf ut nimium^ servus di^ 

' catj quantumveroy senexj sed sequen^ 

tia non inielligunt» 

h 189. 18. PtuRiMUM. Terentius in Phor-»^ 

fhione [1. 4. 17» J * « Ibiplurimum est 

N ubi 



Digitized by VjOOQIC 



S8 CA.P. VI. DE ANTIQ. iNTEftPK. 

ubi Cflsusj^ mme adverhium 0$tproihi 
saepe , ihi frequenter esU Cicero pro 
Sexto Roseio [ c. I. ] n A me id cou'^ 
tenderuntf qui apud me et amicitia et 
dignitate plurimum possunt**^ 
p. igo. i4. Perdite. pro i^alde» Terentius in 
Phormione [ I. 3« 33* ] « Eam amare 
coepit perdite*^ nam itM Anmtius Ce/- 
^siss 9 et . addit : antiqui enim dicebant 
ardere pro tanare. 
p. 197. i4. Ut. pro utinam. Terentius in 
Ffiormione [ IV. 4. 6. ] iclJt te quidem 
ojnnes dii deaeque.^ XJhi Aruntius CeU 
sus pro Vtinanu 
p. igjr. 54. Victkiae. TsrontiM in Hecyra 
[ .^ • • ] tc Hw viciniae *' ubi Cdsus 
adiferhiaUter j inquit^ ut domi militiae^ 
quem Plautus in Bacchidihus fll. 3. 
27. ] « Proximae picinicLC.*' 
Praetcr Charisiiaii , nemOy qaantum scio, istos 
Commentariofl memorat: uBi enim Celsi nomen 
occurrit apud Seryium el PMargjrium , viden- 
tur intelligendi esse Commentarii « qnos in Vir« 
•gilinm scripsit. De liiis infra ezponemos^ 

$• «. 

Valerius Probus. 

Frobi nomen jam snpinr memoravimus, nbi 
qoalicunqne disputatione inquisivimus an ipse 
laerito dicatur peeuliari Conunentario Naerium 

il- 



Digitized by VjOOQIC 



JlfiE.BK riL ' M 

ilhitqaie^ Ejiiideni ad himc fpioqack loeam 

anilio faeienda est, ia Terentii interpretam 

BOiBero: idqae majori aliqao jara^ qaandoqai- 

dcM certisAime constat, ipsam aliqoando Gom- 

mentarios in Terentit fabolas cohscHpsisse. £st 

qoidem nolla Yeterain mentio^ qaae nominatim 

istos Gommeii.tarios commemoraty sed Donatus^ 

qaem aeUte antecessit^ in sais* ad Terentiam 

Gommentariis , toties Flrobi sententitoi memorat 

ttt eziiide £EiciK negotib con jiciatar , scriptos eaae 

ab ipso Gommenlarios 9 qai Bott^ti aetate snper- 

Uites fuerint* Isti vero Gommentttii« qaam om- 

nes perierint, quales fuisse eeiisendi sint, in 

taato Yetenm silmitio , noli f^icile est jodicare^ 

nisi qois ipsos tales foisse aatomet^ qaales Probi 

nomi^n pdliceri tideatar , id est , doctos : qoan- 

doquidem ProU doctrina^.et PrisciiinaB et rell*-^ 

qni Gcapunatici maiimam aactoritatem habae<^ 

rint» Conqairamas^e Donato eos loqos, in qai- 

bos e Probi Commentariis ad Terentiam firag- 

menta qoaliacanqae senrata sant: 

«d iLndr^ Y. 3* 4. A.IH TANDBli. Qudirii 

Probusf ain? quM pare orationia 

sitz et an una sit^ eat autem ain^ 

quaii aisne. Et nUrs guaai ipse 

dicatj quod Dutms dixsrit* Erga 

ain* percontati0um i^erbum ^s#« 

•d Eanacftu L 1. i. Non* bak , irfc srtmo Qiff!«' 

DBX. Nbn eamj Probud dtsiingUtti 

Junguntj qui secuhdum MtMidri 

exemplum legunt. 

N j^ a# 



Digitized by VjOOQIC 



poo CAP. VJt DE ANTIQ- INTERPR. 

»d Af{elpli«QL 3. a& QviB i^BaTiHAs mi gb^ 
TA. Probus aeaignai hoc Sostra^ 
tae. Aeper non vuU ad omnia «er- 
vum reapondere : aed nutricem pu^ 
iat ho€ loquu 
»d Heeyr* Prd. Prfor, 3, ViTnm bt CKtkMt^ 
TA«. Tranelatio eei ab augurio 9 
et vitio eYeaii dicuntur coneulee. 
Calamiiae wMfi rify xmxififiv dici" 
iur: cladee quia clamatur: ut dUud 
eit grandinie cubnum frangeniie , 
t»tiud Jurti , aut doli mali. Sie 
Probue. 
•d Phoniu L 5. 5. iNCOGiTAm. Temeranue. 
Probuey incogiiane^ inqniej in ueu 
eei : at non eodem modo cogitane. 
ad Phorm. IL S. ^5% Pbecin' hebo absbntt 
MA1.B 2.0QUI. 'Aeri(npc(po9 per xa^ 
piutmtt. Maleloquipro male dice^ 
re. JEt quaerii Probus^ quie aM^ 
Tereniium dixerit. 
•a Phom. .V. 8. 16. Mi HO«o. Qua»rit Pro^ 
biu, an matrona tam famOiariUir 
Mi homo recte- dicat aUeno t wd 
fruatray nam foeminarwn oratio , 
' _ «*« /MM Sianditttr, blanda est. 

Haec font fi»ginenta, qmaitam gnidem »cio, 
flouua, qaotqaot de Prohi CommentMiis saper-^ 
«ttit, serrata a Donato. Et piaeter Donaiam 
«emaqaiaqqam ip»mm meminiu Credat forto 
ahqiu. ipsos, etsi non diaerte nominentar, dgni- 
%Wi a PnscwnoL. VI. p. 701. ati «it: ,, Sa^ 

tur 



Digitized by VjOO^IC 



T'ERENTIL 101 



r 



tar€9t seeundae decUnationis \ qvia fahit fe^ 
muunum in a deeinene^ id ettf haec Satura. ' 
Terentiue in SLeq^ra [Y. 3. 35« ] «r Sed cum 
tu eatura atque ebria erie » puer ut satur sit 
facito " quod a Probo praetermieewn f doctie* 
eime praeceptor noater attpndit Theoctistuef 
omnis ehquentiae decuej cui quidquid in me 
eit doctrinae j>oet Deum imputo*',^ -^SeAeifoi^ 
dem crediderim Priscianam eo loca ooii si^nifi- 
casse Probi Commentarios in Terentlum: imme* 
rito enim Probnm negligentiae accusavisset Pria* 
danos , quandoquidem in Terentiani istlos yer* 
SUB interpretatione, bnjasmodi quid faciie sine 
Golpa pxaetermitti potaerit. Yerius itaque existi* 
mem eo loco Priscianam significare Prpbi libros 
Dubii generis f qaos et alibi citat idem Pris- 
ctanus L. Y. p« 659« rel quodlibet aliud eorum 
operum, quae a Probo conscript^ esse supra 
memoraTimus^ 



Praeter eoa, quorum commemoratiotie defunc* 
ti sumus f a Lindenbrogio et Fabricio , ut supra 
diximus , in Tereutii interpretnm nutnero nomi* 
nantur quoque Adesib^ FkTius Gaper, Annaeus 
Cornutusy Euantbius et Nigidius Figulus. Uof 
tamen equidem dubitaTerim an merito ad istum 
anmerum referri oporteat f quaxidoquidem f mea 
quidem sententia, testimonia leviora Tideantur, 
quam quae rem dubiam persuadeant* Est ta« 
men operae preitum de singulis peculiariter ex« 

N 5 P«- 



Digitized by VjOOQIC 



loa CAP. VI. DE ANTIQ. INTERPR. 

]>one|^ • et data opera. mfoir^e q&iliQmaBPt in^ 
diciis Lindenbrogias et Fabricioi^ in .eam <mlr 
luoneni adducU sint. 

$•7* 
. A d e 8 i 0» 

Et de Adesione q^oijdem et ijtse FaLoricias dur 
bitaTit; hlc enim| nbi Adesionis nomen memo« 
raty in BibL Lat. T. L p. ^g. baec addit: ^ni-^ 
si nomen apud Donatum p» 163* corrvptum 
siti^* quin et praei^erat Lindenbrogias, ajste- 
riscam isti nomini adjungens» Donati iocu^ hic. 
est; 

ad Eunucb. lY. 4. - 23. Colore hu^teltjno. 
Erraifit Terentius^ non intelligens 
Menandricum iUud y pvroq i^r^v.- 
yccXeiirfig ylpav» Ait aiitem Steln 
lionem y animal quod lacertae non 
dissimile estj Tnaculoso corio» Nempe 
ad id genus coloris facies exprimiiur 
Eunuchorum corporis n quia plerigfie 
lentiginosi sunt. Hinc ergo srrwii^ 
ideo , quia y «.A 9 MusjteUq dicitur y 
ya^ediTij^ Siellio* 'Q,^ VAf^- ^A* 
fiiaro(^ivsi iy TSs(pi^^ig [v.i^i^]) 

icpdroug* Ego, Aiiesionem s^quor^ 

. qui recte ini^llexip Terenifum scien'^, 

.iem mustfiUino colore Eunuchuns, 

disissex coloratuniy velut sublif^i^oz 

quia 



Digitized by VjOOQIC 



TERENTMt io5 

qida vere ^unuchi aut e» cttndi^ 

diaeimia lentiginoai fiunt , ut e» 

Gattis , et hujuarmdi oocidentali" 

buss aut ex ^fusciSf euhUi^idi^ ut ex 

jfrmeniisj et aUia OrientaUhua. 

Hic ^dein Donat! locas Lindenbrogio et Fa-* 

bricio fccrit indicio, quejm eqaidem totum pu- 

tayerim confasnm, nec talem« qaalis iste nanc 

Atj a Donati manu profectum^ et tcI Graeca 

ista i^ ncaf ^Api^o^im Iv KsCpi^Mi^ alienam ma-i* 

nam iddicint. 

$. 8. 

FlayiusCaper» 

Et Kunc quoque malim referre in eorum nu« 
merum, de quibus non satis certo constat an 
data opera, scriptis Commentariis , Terentium 
illostraYerint* Et vero nusquam exstat hujus rei 
memoria* Lindenbrogins tamen in Obseryat. ad 
Donat. p. 63 !• et Fabricins in BibL Lat« T. L 
p« ^9« ipsom nom dubitanter inter Terentii in- 
terpretes referant: sed, quae sint hujus rei tes- 
timonia , non addnnt. Fortasse in eam opinionem 
ipsos adduxerit Charisiusy qai p. 175. 4o. haeo 
habet: ,, jiUae. prb aUter. Terent. in And. 
[HI. «. 49.] « Quid aUaa maUm quam hodie 
ha$ fieri nuptias^* ubi FL Caper: de tatini" 
tate non aueim affirmare 9 aUaa pro aliter dici: 
nam neque pronomen eet y neque adperbium 

temporis est / sed proximum vero est , ut pro 



Digitized by VjOOQIC 



iq4 CIP. VI. DE ANTIQ. INTERPR. 

r ; ' ■ » 

60,. quod est aUterj dictum eMse fateamur^^ 
At vereor ut iste Charisi locus sit ^atis sanuSy 
nec Vero dubito quin interpnnctioiie laboret , ita 
forte restitnendus : ubi FLCaper de Latiniia'- 
te : hon ausim affirmare aliaa pro aliter dici s 
nt Gharisius citasse yideatur Gapri libros. de 
liatinitate « quos idem citat alibi ^ p. i86« 4^ 
)9 NoifisBims. Tiro in Pandecte non recte ait. 
dici , adjiciique quod sua coeperit aeiate id 
adiferhium $ ubi FL Caper de Latiniiate i 
Miror\ inquit , id dixiase Tironem^ cuin, 
VaL Antias Ubro secundo: Maier cum noifis^ 
sime aegrotassetj inquii^ vovisse fertur^ Eo- 
dem jure dixeris Gapram scripsisse Gommenta- 
ribs ad Tironis Pan^ectas. Suspi^or igitnr Ca- 
prum non data opera Terentium illustrasse, sed 
subinde in libris de Latinitate d^ pluxium anc- 
torupi locis disputasse. Fortasse idem statuenduni 
sit de interpretatione Plauti» As^Uionis, aliorum^ 

§• ?' 
Anna^us Gornutus« 

De Annaeo Cornuto y qnae dicenda habemns « 
infra dicemus, ubi exposituri sumus de Persii 
Scholiastis. Interim ad hunc quoque locnm ip« 
aius mentio facienda est « quandoquidem sit 
quaedam fama , etsi leyis illa ^ quae pronuntiet 
Cornutum scripsliie Gommentarios in Terentium. 
Fama. inquam, levis; non diserta Veterum men-- 
tio. Yidit et hoc Doct. de Martini in Diaputat. 

' dc 



Digitized by VjOOQIC 



T ER E N T I 1. ^ i»5f 

ifi L. Aimaoo Comato P« IL $• X. vbi de ;bis 
GoBimeniariis agit f atpote cpios Gornati esse ; 
aofi certo constet; ait aQtein sic p. loi* .^ Cbr-: 
nuti in Terentium Commentarios fuia%e , lei^e- 
est indiciunii Duae etenim n^morantur Te-^^ 
rertU editiones a PFe^terhoifio in Fraef.^ Ba-^ 
sikae apud Froben. foL i558 et Antv. 8^ i646#: 
quarum titulus eat : Terentiue cum SchoUia e»- 
Donati , . Asperi et Cornuti Cammentariie.' 
Neutram mihi inspicere licuitJ* Et vero neci 
milii inspicere licnit. GQnjicio tasiQB esse in iis 
edidQnibas ipsaai vulgarera Donatam. Editor 
fbrtasse illam titulam maluerit praepooere» ju-: 
dicaosy eos Gommeatarios , qui Donati ncflQoine: 
ierantar, conflatos esse ex Donati, Asperi etCor-, 
nati Gommeatariis , ideoqae nec solias Donati 
nomini inscribendos. Saadent boc Westerhovii 
Terba in Praef. p. IX : „ Quid Erasmus qui^ 
dem de Donato censuerit , w/ titulus editionis 
Frobenianae indicat^ in quo haec leguntur: Ha^ 
hes hic^ Amice Lector^ P. Terentii Comoedi- 
asj una cum^ SchoUis ex Donatij Aiperi e^. 
Comuti Commentariis decerptis.^ Fabricias 
qmdem in Bibl. Lat. T. L p. ig. idqae non da- 
bitansy Gomati nomen inter reliquos Teren-. 
tii interpretes recenset % neque tamen addit , qai* 
i>as testimonils in eam opinionem addoctas sit» 
^^detar itaqae et bic famam illam secatas esse^ 
Lindenbrogios qaidem pntat Enaotbii esse, quao 
tamqaani cx Aspero vel Cornuto de Tragoedia 
et Comoedia nonnallis Terentii edilionibus prae* 
Buttantar. 

O Fa- 



Digitized by VjOOQIC 



io6 CAP- VL m ANf IQ. UWERPR. 

FaeiU UMem negotid aBqiA h(6»!^imt ftilerpi^ 
albmjiu 9f»iptfoiUf ^m y«rrefa nbii e^ SMebaftt 
im, qui Oo^oeB deseritebiM, adttoe Mif^fittL 
mNuiulla 4e libvb OraiiimatteoHiia ^oi^timiim 
enerpta, quaie pertiMre arbtv^kbantfrt ad e^tjpli-* 
cali.daB]b «nctorii mi vitatti , ai^utae&tttm , me-» 
mfniy alia^ laia Oartkiitiis^, ai ^oii ierip^HtCte* 
tteiitaTioa in ipauBi Terenlioin » taiini^ silie dn^ 
bio miilta Imfasaa^i acripsit, quae. optime ad 
ittnatMfidutai Tere»tton vefem pc^sent, Ita no- 
iMn 'Cornutiy semel in evemplo aliquo, ▼«! ante 
i»aam dimidtatatnve x paginam positum , deinde 
ab aUiSy boc esiemplum ddicribetotibus , in nu- 
ifier«a!^ inSfsvpvetuiii reftt^battir, quo tiliiius etiatoi 
comiheftdatio&e tMti nomiuis fieret apedbsior. 

$• lo. 
Euan tbius. 

Cnandiiaiii, qu'em Hieron^us Botat iisdem^ 
ae Doimtttm» temporibus, hoe eat^ -Olyinp. a85, 
regnonte Cohstantio Fil. Constanttni^ Constan-^ 
tiaopoli floruisse ^ biunc , inquam y Fabricius is 
Bibl. Lat. T. I. p. 49* et Saxius in Praef. T. U 
Onom. Lit. p. XXY. non dnfaitant Tocarer In-» 
terpretem Terentii«. Fateor equidem e]tis nei di-* 
sertam mentionem exstare ^ qnandoquidem a 
€rrammatico Antiocbeno, in libeUo de Metris 
Terentianis p. 2^5» a^» ed. Putscbii, nominu*^ 
tim citetur Euanthiu9 in Commentario Teren^ 
tii. Et WesterboTius , ubi editurus essct £n-«. 

gra- 



Digitized by VjOOQIC 



rBHBH T t L i0f 

andqaiim Godicem Dionyvli I^feu^, iA o^fM 
quocpe fronte iiaee TorlMi adsoriptli ors&iit t 
,, Rufinu9 in Ccmmentario db ifiBtrii S^n* 
ihium Saoerdotem in T^sr^mtium cttait»" S^d 
qm in illo Codice Rafinns nominatur , idem est 
qni Grammatici Antioolieni nomine editas est a 
Patscliio; qao facto sit modo anicam testimo* 
niiunt quod qlk6 t^ns co^o^^alnry ipsom ex- 
hiheamns locnm. Est igitar'liajasmodi; ,, JEw^ 
anthiuu in Commentario ^eitentii de fiSiM , 
koe eet , de Comoedia aie ditdi : CarudHnm w^ 
gumento , boneueiucUni cdh/ftf^a ^ utiiie eentm^ 
tiisf grata ealibus ^ apta kKtriK itt poefea 
sic: Veteree etei usi fpai qubgfse metrSe^raf^' 
gligeniius jambici 'vereus duntaaat in eediimde 
et quoirto Jooo\, iamen a Terentih wnmsr^tur 
resolutione kujue metri quantum poteet eom^ 
mmuti ad irAaginem prosae orationis*^' Hie 
itaqae locas Fabriciam in eam opinioiietti «d^ 
dnxisse tridetoxy uit cced^ecet Euanthioin aKquail* 
do Terealii &ba]Ai illastiSajsse t qaam quidem 
o^iniouem^nAt ita tefSie aeqaao^ nisi aKa a^ciga^ 
loema afferalitar. Etsi enikn ii^iiiatim qoid-^m 
Euanthius iA ' Commentario Terentii memwe- 
tQr» licet tamen dabitare >aa Cotpmentarius iste 
qaidqaam aliad fae^it, qoam dispmtatikincula illli 
^ Tragoedia et Comoedia ,. quae plerisqae Te* 
rentii editioikibas pEaemittixtir , modo CiDrnnti , 
modo Afiperl nomini tributa; quandoqoidem iit 
Qlo libello ea ipsa Euantbii Verba , qaae Gvm-^ 

O a ma- 



Digitized by VjOOQIC 



uA CA.P. VL DE ANTIQ. INTERPR. 

madeos AntibcbetiiiJi ' citat , etitiiuiam I^gantari' 
qnod dnbito an Fabricias probe tenuerit. 

De Eaantkio itaqae nostra sententiaeo redit, 
ut opinemtir ipsam sibi non merito locnm Tindi- 
care inter Terentianaram fabalaram int^rpretea* 

S* 11* 

Nigidias Figulas^ 

, P. Nigidias Figalas , ille , qaem Cicero in ex-< 
atinguenda Catilinae conjaratione sociam habuit 
et adjutoremy et quo Giceroy sicati Plutarcb. in 
Cic p. 870. ait , r^ x}.i7rra m) fiiyitrra xapi 
r^ mXiTMi^ IXf^TO ^pi^eig , magnam inter Ro* 
manos conHecutus est nominis famam f scriptis 
complnribus libris , quorum fragmenta , quae pa^- 
sim Grammaticis servata stint, diligenter collegit 
Jan^ Rutgersias Var. Lect. L. IIL c. XYI.* p« 
346 — 289. 

Hajus Nigidii nomen inter antiquos Terentii 
interpretes retulit Fabricias in Bibl. Lat. T. L 
p« 49. (eumque sequitur Harlesius in Introd. ad 
'Not. Lit. Rom. Vd. IL p. 178.), qtii quum hon 
addat qua potissimum auctoritate id faciat, nos- 
conquiramus , quibus testimoniis in eam optnio* 
nem adductus esse rideatur. Et Donatus quidem 
in snis ad Terentium Commentartis aKquoties 
Nigidii nomen in partes vocat, et aiicubi ita, ut' 
facile quis conjiciat Nigidium olim ad Terentium 
adnotasse* Donati testlmonia baec sunt ; 

ad 



Digitized by VjOOQIC 



TER^NTIt M) 

•d PlK»nD. L ^ 4. Gbla&i. Nigidiu^ , eelaM 

rij guaeritf uirum pknum sitf an 
« pressum. 
«d Phorjii* L 4. i3* PaoTiNUs in fbdbs. Pro^ 

tinamfuit: et eic Nigidiue legii. ■ 
td Pkorm. II. i. 5« NoN PUDEaB. Hic Ni^ 

gidiue adnotamt ^ neminem videri 

pudere ante delictum^ 
£z his potiMimiim locisi credo^ Pabridas*con<* 
jeoerit Nigidiom Gonimentarios in Terentiam 
seripsisse: et jane postremos ille locns qaodam-^ 
modo hoc suadere videtor, Sed dalnto an Fa- 
hriciosy nbi haec jcriberet, probe tennerit^ Ni« 
gidiiu&y qni^ sieuti Gellias L. IV* c* 9« arbitra- 
tnr^ justa f^arronem fnerit doctiaeimue f scrip* 
siss^ Commentariam Grammaticam f opas molto^ 
rcun librorum, cujos adeo Ubrum XXX* citat 
fffomBs T, nixurite* In jeo qnidem Commontario 
opinor Nigidium.saepins politamm Tersns exei- 
tasse, comparasse et snbinde interpreutam esse^ 
nec dobitOy qnin, quae Donatus Nigidii nomine 
citat, in eo Commentario notari potuerint. E« 
qnidem npn itf( fkcile. dieam Nigidium y data ope* 
ra , scrlptis in ipsnm Gommentariis f Terentiam 
iUnstrasse, quum nuUa usquam Yeteribus hnjas 
rei mentio fiaU * 



Et sic quiilem Terentii iuterpretnm .connne* 
moratione defunctus esse ridear. Sero demum 
intellexi Angelum Idajum ante aliquot annos edi- 

3 dis* 



Digitized by VjOOQIC 



iko GAP. VL D£ AHTIQ. INT£R^lL 

dim antifU SplioUa.«d Tiareiiliiiiu . M^«s feniv 
ia Pj(«efi^ti(Ki0 ad firagmente Sez Qrationam Gi- 
ceronis , ediu Halensis a. i8a4. uhi *de antiquo 
in^erprele ToUiano » a se reperto , disputat , p. 
5q£d kaec ails ,» £fo mm ingeniBm SehoUo^ 
rum numerum AfV annie legij qwu iemporiiu^ 
iMruditis BcriptittUa Buut^ Scholia ad Te- 
rer^iium dnte decinkum saBculum nata ego ipae 
Jmi mandiu^f quae quidem ab hujus TulBani 
interpretia nbbHitate quam longe dheint ^ dieiia 
cotifirmare nil opue eet** Utot rero fberint 
i3t4 scholilky nos qtudem wi^yim^ dolemiis librmn 
istui|i ad nbstras regtones aondmn penenisse* 
De Vaticano igitnr Scholiasla tom demnm ezpo* 
HeODkiiSy si qnando ad incndem rerocanda soma^ 
ana quae hic pro Tiribas de Terentii interpva^ 
tihns dispatarini]^ 

Addamns tamen qnae de daobns Schollastis 
aondnsa editis docet Fabricias. 

$• 11«. 

Anonjma^ M S^ 

Tctote igitar Fabrido in Bibl. LaU T. L p. A^ 
nota h* ,, Scholia Anonymi veterie in Teren-^ 
tium mnt MSta in BibL GuelpJierbytana quae 
Conringius non contemnenda judicabat. Vide 
jtmoenitatee Uterariae Jo* Georg. ScheUiomii 
T. r. p. 4g54'' 



Tes- 



Digitized by VjOOQIC 



t £ R fi N T t L m 

$• i5. 

Seryius MS« 

Teste eodem Fabricio in Bibl* Lat. T« (• p* 
So» jf In notUi elegctutUMinus Mureti ad Ca^^ 
iuUunij VenetiU 1664-. 8. apud Paubmi Ma^ 
n^tium editie^ h^^ p% 7«. *• CoUocare pro^ 
prie dieuntur in lecto pronubae novam nup^ 
tanu' jiuctor Serfdue in Terentitm^ non ille 
quidem ementitue Servius ^ cujua Pulgo inep^ 
iiae quaedam in Terentium circumferuntur ; 
uiv€tu§ idf Sfirfliuef cujue in TerentiumCom^ 
m^nfari^. nwquftifi i^diuo escueoa , rnagno etu* 
dioaorwn bofi^ propediem editurue est Manv^ 
tius*^ Equidea^ n<Da afsequor .qnemuajii Serlriam 
lA^UeaM^t Muretns illum ementitum^ cujue 
vulg^ in^ptiai^ quaedifm in Terentium circum^ 
ferunfur^ Fofft^s^ Mv^W lap^iwi est in Vir- 
gUii et Teremii ScUoUa^tajrum ftomixubus » e^ 
p^tiu« sifiii.fiGari Y<4pit Donatuinif Rubxikenin^ 
omiiem iUapoi nodt^pi. de Servio omisity in sua 
e4iu Ope^. Mwetii T« U# p« 8o3. 



C A- 



Digitized by VjOOQIC 



iW CAP. m DE ANTIQ. mTERpR; 



C A P V T VII. 

bE ANTIQUIS INTERPRETIBtJS 
P. SEMPRONII ASELLIONIS. 



Qai Tefrentiuni ihter 61 Lacretinni intfdias 
intercedit , istam iocam occapet Semproniiis A« 
sellioy scriptdr Historicas, qui jadice IK6n. Ha^ 
l!c. L. I. p. 9. unas fuit ^^iSsritm r£v *V»iudm 
ffvyypa^icQV* cpiale jodicium, haud scio an jujsto 
honorificentius , magnopere differt a Giceronis 
testimonio ^ qui de Legib. L. L e. 3. hune adeo f 
ut Geliios et Clodium , scripsisse censet ad an^ 
tiquorum languoreTH atque inscitianu Sed quid- 
quid sit de horUm discrepanti judicio, nec nos* 
tram est istam quaestionem dirimere , nec facilci 
admodum .Sempronii laudes judicantur, quum 
ipsius opera omnico perierint, praeter paucissi* 
xpa fragmenta , quae collegit FulTiu3 Ursinus in 
l^^ragm. Historic Antv. iSgS. p. l4« et Cortius 
post SaUust. ed* p; 44« Sempronii aetatem, qua 
yixerit , ita constituit Gellius L. IL c. i5. »9 A^ 
eellio sub P. Scipione Africano trihunus . im* 
liium ad Numantiam fuit : resque eas y qui^ 
bUa gerendis ipse interfuit , conscripsit,^* Coe* 

pil 



Digitized by VjOOQIC 



• *• SEMPRONn ASELLIONIS. iij 

pil autem bellam Namantinnm «• U. 6i4. Q. 
Servilio Caepione et C. Laelio Sapiente Coss. 
finitamqne est a. U. 69i. P. Macio Scaevola et 
L. Calpornio Pisone Frogi Coss. cajas qoidem 
belli liistoria guom a Sempronioi teate ocalato, 
coiiscripta sit , fadle apparet, ipsom et his, et, 
qase haec proxJmb attigerant , temp6ribas fio- ' 
roisse. Hicitoqne Asellio, nnme Veteribns quem* 
qaam Historiae snae interpretem nacUis sity eqni« 
dem sospicari ^ qnam absolnte contendere ma- 

Flavius Gaper« 

Oilmis ilk aaipicio, , qna Caprnm qnidem 
proBontiem Tideri inlerpretatnm esae Asdlionis 
scripta, nmico mtitnr Charisii indicio: qui, et- 
a noB diserte istam rcm commemorety iajns ta* 
mea noaien alicubi ad Asellionis loenm sic. exci«- 
ut, nt inde qaaedam aaspieio oriAtnr. Charisii 
locns hic est, p. 176. ^4. „ Artificio^e. A^lUo 
Rentm Romananm Quadragesimo t ^ Tam 
pukhrum opus^ ^amque artifioiose factum^ 
passus est dirui.'' ubi FL Caper , guamvis 
^fidosius dioi non posset^ut maUciosius.'' 
NiMciions aatem Charisii morem, qoi sicsoleat 
'«««'pMfe vocnlam ubi^ qnemadiaodom docoimus 
*«>P» p. 60. Sed est , inqnam , sospieio. Et 
eqoidem alia testimonia desiderem^ quae plenios 
naa istam comprobent. ^ 



c A- 



Digitized by VjOOQIC 



ii4 C/fP, VHI» DE ANTIQ. INTERPR. 



^mmummm.ifi-^ 



A fr ix T V 1 1 i. 



DB A-rTIQUfS mTERPREtiBtrS 
t. LtJCREtn CARt. 



Sequitnr Lncretias , po8ta Giceronis aeqiialis ^ 
q«i Ubroa' ilfiil^ ««fensuit^ ipso tamen pa^o 
andtqtuor^ qai qmtr et aiioa e yeteribns naotaa 
ak interpretea^ noa: dabitetidtim Tidetnr^ (|unm 
HiercATnitis. ia JkfmL c^ BxLSm p. S6^i nbi de 
Plaulay Giefironis eft rdiqaoi^ani GommentatoribM 
agitv. aperte t^Hetdv^ m alicfnatido Orammati'* 
eovam CwmMtarios in Lncrcrtium legisse. Et 
aane. Lacsetii oarmina digata fherant ad qnae 
Orammalic» ingeidam avnm exeroerent. Merito 
«im ipea existinlantar non minimnm facei^ ad 
latinae lingaae eognitionem t qnin et l^ere latinae 
Ungaae oapidam excitvnt cjiaasi' et imp^nnt ad 
inqairendum in ipaias nbertatem atqne pvK^prie- 
tatem brationis* Sed a qmibns ifli Gommentarii 
eonscripti sinty quos se legisse dieit Hierony* 
mus y penitas ignoratur , quum ipsi et omne» 
interierinty et, quantum scio, a ncminc nomi- 

na^ 



Digitized by VjOOQIC 



T. tUCRETJ! CARI. ii* 

taatim memoTentur. Charisias tamen obiter citat 
Veliiim LongiHn. Hiijas igitur mentionem ad 
bunc locom injiciamns. > 

Velius Longus» 

Sosipater igitur Charisiiis p. 187. 44. liacc 
habet : „ Pritnum. Lucretiua [ III. $4. ] 
«r Prinum animum dico ^ ntentem quam eMpe 
poeamue'' uhi VeUus Longue^ Primum^ inr^ 
quity adtferbiaUter audiendum eet.'^ Ex hoc 
loco Fibriciu^ in Bibl. Lat. T. I. p. f 9. conji- 
cit hnnc aliqnando in istum poetam Commenta- 
rios scripsisse. Sed plura de Velio Longo non 
^it Falmein^. Ijlsiiu terba haec sunt : ^ In 
Lucretium ecrip^erat. oUm Veliue Lmgua ^ 
9U}m Cmkmentariiy citati a Chariaio^ jam 
pridem iMeroidia)re.*^ Nec yero etiam plura ad- 
dtm pdfttit Fabricius , tpxMasL edrum Comihenta« 
riaram nnAquam Alibi ineniid occurat. Diibitari 
«tfln litoc an hic Vdius Lohgus sit idfem illc, 
Ottfi» exstat de Drthographia libellui , editus 
i Pfttscliio inler Grainm; Vfet. p. 231 3 — !1258. 
edjus ^dem aetatein SAxids ih Ondm'. Lit. 
T. L p. ig4. refert ad' Adriani tmperatoris 
*cmjKJlra, id est, clrca a. Aerae Chr. 120. se- 
iifttis kae in re Hehricam Norisium; qui in 
OirihogtTipftia p. iSff. obker adnolavit Velium 
scripsisse tante Adriani princ^p&tut!i« 



CA- 



Digitized by VjOQQIC 



ix$ CAP. IX. OE ANTIQ. HfTERPfi. 



o ▲ p y T I X« 

0E ARTIQUIS INTERPRETIBUS 
M. TULLII CICERONIS. 



M. ToUiafl Cieero el mulu» et emditm iiae<- 
taa est raoram operam interpretas; qaod qmdcm 
adeo non mimm Tideator. Cicero enim et apod 
eequales et.apnd posteros tantam habmc namiiiis 
gloriamy qnantam nemo reliqaomm vetermn seri^ 
ptoram consecutaa est: quin et ipsiaa admiratio 
adeo semper mentea omniam o^capaTit, at qvid^ 
quid ab eo scnptam est « id fere omai tempore 
sine dabiooptimam jadicatam sit« EtinCiceroQe 
interpretando non tantam Grammatici laborave- 
rant, qaoram esset locos pbsenros enacleare» 
sensns grammaticos aperire , bistoriam temponim 
explicare j honiinum yitas et munera descrihere ^ 
in leges praeterea inqnirerey et mores et eon* 
auetudines; verum etiam PbiiosQpbi £ieraat y q^ni 
peculiarem operam posuerint in interpretandis iis ^ 
quac de Philosopbia scripsit Cicero. Interpretes 
Grammatici explicandas sibi 5Umsei*unt Orationes; 

fn- 



Digitized by VjOOQIC 



U. TULLII GICEROiriS* nr 

IsinrpTClet Flulofopki, poduimiuii Somniam e t To« • 
pici. In altero genere nomiiiaTi meretnr Asconias 
etYidettiiis; in altero Macrobias, Enlogius et Boe-- 
tkina: praeterea in Rhetoricos libros seripstt Vic*' 
tofiniis* Et borom qoidem omninm opera pla« 
riiman partem iniegra sapersonty ezceptis Yolcatii 
GonoBentariis y qoi omnes onmino periernnt, nisi 
sint iHi.qm Anonymi Scboliastae nomine pro^. 
slant in ^qnot Ciceronis editionibns» 



ASCONIUS PEDIANUS. (*) 

Si Temm est^ qnod nemo dabitat^at TaHU- 
BMmmenlft ceteroram anctorom reliqaias multis 
nonniiibas longissime saperent, non est infitian* 
dom AiCQniom tanto praestitisse celeroram Gom- 
mentaUNnun lacobrationes doctrina^ qaanto Tal- 
liasipse antecedat oanctos scriptores Romanos*' 
Nam qooties^onqae bajoa Gommentarios evolve- 
tkf nen dnbito^ qnin semper continaa mirae ip- 

si- 

(*) iintii|ius8imi Editores eorrqpith VU jnrima in Pe» 

Pedisni nomen per diphthou- dianus Mpud Silium [XII* 

^am scripseninU- Utilia do- aia.] j^c in veteri lapide 

ant Yossitts L. I. de Hist, simpUci vocali haec sh)x exa* 

I^ c rj* Apad Suidam ratur^ Observat hoc Scaliger 

seribitmr lUflto^i guasi /a* quoque in ammadversiouibu^ 

let « wmHoif vei rtuM.^ Ssd ad Eus^ium/* Coojicio sig'» 

esi a Pedio : cupis prima nificari lapidem apud Grute* 

Mprni Perum H 85.] est rump.DGGCCLXXXyn.i5. 

P 5 



Digitized by VjOOQIC 



ii8, CAP. IX- DE AHTIQ, UfTBRi^Ja, 

sins 'doetrinae admiratiiuie UuMrii; lieel fnin 
in Sckaliis adkiberi fere aieq«eai omiwia nliev- 
taSy nitec taman ia iis Umata ipiaedam et riatma 
et Terborum miinditief* Nesdas prepe in liaia 
aeriptis, emditionis an latinttatis lant mejor eoB«* 
tineatur; si liane apectea, dixeris eamaiaf^eAteat^ 
immo anrea aetate dignissimam^ cnm' |nm »1 
ubiqne» pressa, simplex, niUda, elegauss si «d 
eruditionis laadem animttm intendasi Tel bebea 
sis necesse est, vel mira perspicaitate et brevitate 
movearis, guft loci obscun ab ipso enudeentnry 
sensus grammatici aperiantury bistoria tempo- 
rum eicplicetur , boininum yitae et municira descri- 
bantur , tum leges praeterea , mores ^ consuetn- 
dines praesertim nrbanae et judieioramk Haec 
igitur omnia ita diligenter et accurate complexna 
est Asconius , ut non dubitem , (piin » nisi iUina 
. praeclarae lucubrationes exstarent , mnlto magia 
mutilatam contaminatamque baberemus Romam 
populi historiaiti. -^ Erunt fortasse , non dnliilo ^ 
qui exfstiment bic jasto majorem lauden^ a me 
ti*ibutam e$se Asconii doctrinae) bi autem^ sx 
didicerint ad eundem modum omni fere tempore 
de praeclaris illis monumentis judicatum essCf 
facil^ sibi piBrsuasnm habebnnt, me et bac in re 
judices secutnm esse satis idoneo8« Quo igiiur 
appareat uuam omninm consentientem fuisse. in- 
telligeDtium vocem, de Asconii meritis, sequen-* 
tia ^dscribo judicia , quae etsi prolata sint ab 
auctoribus ex recentiori aevo, tamen eo plurisfaci*» 
enda afbitror , quo ab llac nostra aelate fuerint re- 
nioUorcs, — £ditor Parisiacus a. MDXXt baec prae- 

fa^ 



Digitized by VjOOQIC 



/ 



HL rULLII CIGERONIS. 119 

€riBrs ffJEs omnikum qui Ccmmeniaria in MroM 
Cieeroms ocryMonmif n uo fmmm m» ookbran^ 
ktr domiiaoimi ae diiigomiiooimi duOf Amco^ 
miuo JPaodianuo oi JFab. Fipiorinuo. Sed Pae^ 
dianao tU aHato priarf iia dooirina ouporior% 
Soripmrai quidom io oiogmniiooimao ac doctio^ 
oimoo onarraiionoo in oraiionoo aUquoi 4f« Ci^ 
ooroniof quHuo mulia f^eiorum insiituta no9'»^ 
irio ignota iOBupQribuo pulcherrime ac dociia^ 
oimo etq^licahantur. Adnoiat^rai ei muiia ad 
htimae Unguao praprieiaiem pertinentiaf o 
qnHm ncmuUa oiiam in Ubroo eiegantiatum 
Lauroniiuo iranoiuUooo oxiaiimaiur: utinam^ 
qm non iranatuliaaei modoy aed omnia etiam 
cwn puiffioeulof ui didiurf coat^errisaet ! Ne^ 
quo enim eruditiaaimum opuo , eujua utnhram 
oim adhuc tenemuaf noaira fiaoc aetaa deaide^ 
rarot*^ Fraaeisoof Asciil»m in Praef* ed, Al^ 
diiiae a« MDXXIL ^ F^ii Aaeomua ui auorum 
iemporum eruditiaainuaa f iia taiiua antiquita^ 
iiOf et Cioeronia praeoertim aiudioaiaaimua* 
Atque uiinam ad noa inioger porvenire potuia^ 
oet! ui quae in ipais oraiionHua perlegendis 
ali q u id bacio requiroro videniur f ab homine 
dotiieoimo ittuatrarentur f ot non a quibuedam 
noairia hominibua inaulaa quaedam in eaa et 
puerilia eonaoribereniur^^^ Joannes Lodoicas in 
' haef. cd. Parisiacae a. MDXXXVL „ Haec As- 
conU fragmenta , quamvia exigua et lacera f 
quae nobia rdiqua tantum ex naufragio euper-^ 
eant , <ilmnde ot plane , quod ajunt f leonem ex 

un" 



'Digitized by VjOOQIC 



lao CAP. IX. D£ AJNTIQ* INTERBR. 

imgiubus o^tendmmi* ' Qaae eam hginuiMi re^ 
Uquarum eju$ aiceuraiiaeimarmm lucubrationum 
summo desideria non isneri - non posmmu^ 
Quippe qui haec ipsa quaHaefmqueadkuc fii^ 
erunt^ adeo ' nacessaria inielligemus y ui eitse 
iis muUa cmiiqui moris ihstituta^ Cieerotsie 
^oci nan pauci ohscuriores mteUigi nequeant^ 
ac vehementer errare eum sii necesse^ qui Pae* 
dianum nonjuerit secutus* QMumio beno Oi^ 
ceronian€ie lectionis studiosis esset^ si ncbie 
hic integer diviniius aliquando tandem dare^ 
tar ! quod ut in ceieris est Veterwm monuf^ 
mentis deplorundum^ sie in koc vel masimem*' 
Sed ut de Ascpnii doctrina et mexUts «na - 
omniam intelligentiiuii et consentieai vox eet > 
ita de Asconii aetate, qna Tixeril , .nnllias noa 
dJscrepans ett )udiciaou Et yero ut suam ^ms^ 
que amplectitar senlentianiy ita difficile est jadi*» 
care quae ad veritatem prozime accedat : praeei* 
pue in tanta argumentornm penurii. Nam licet 
in Gommentariis iatis reperiantar, qoae f atis pro* 
bent ipsoram auctorem, nim nisi brevi inter- 
vallo f Gicerone foisse posteriorem , . desideran'*» 
tur tamen argumenla intemay qaibos auctoris.ae'* 
tas accurate constitui possit» Nobis eorum sequi 
senteiitiam praeplaeet, qui Asoonium sub Tiberii 
imperio vixisse arbitrantur* Nititur ea sententia 
potissimum tesiimonio Saidae^ qui Asconium facic 
M. Apicii aequalem et Junii Blaesi Gon8uli$ fa<* 
miliarem , baec aiens x *Arixsog Mdpxeg * oS haf^' 
pu fivplcv ivo(M IttI ts a^oorl^. k»\ woXwikdif , nai 
i^(fToni<rti l5iou y koc) KXKoixtfAOciv^ ^^onri" uwira 

ih 



Digitized by VjOOQIC 



M. TULLII CICER6NIS. 121 

mHb Azkiiwov htkywm ^ArxAiftef Tlmhmfh* i^p ykf 
ndiriMXivoifo oioifA ^mk^ imndl^ TmpmuOjSh r^dg 
nA Qii r>y ^A^htm m) cptxom mik dr^Svi rkn o^ 
Hm^-ftm» rkif immS^ s» r. A. Accidisfle auieiii^ 
hocee lidetor conririina . a* U. 776« qoi fidt Ti««< 
bcm.deciiniiSy quo qnippe Jimiiim Blaesam eum^ 
Lecio cmsolem 6uSS»ctiim fuisse constet^ Vid» 
TArt dc Yirifier les detes T. L p. 5Su et Ma« 
ratov« cd Non Thcs. Insoript» p* CCCI. 4« 

Ex eodcm SvidM loco Vossias Tcro de Hist* 
LftUL'97# coaiicit Asconii metelem fnisse snb 
Gdbae et Vitellii temporilms^ crgamento qaod 
tiib his Bkesus Tizisse memoretar a Tacito Hist* 
L. L n et ni. Sed nt a Tadlo docti fatemnr 
Tixissc Blaesam qoemdam Galbae et Vitellii tcm<' 
poribas, ita tamen hac in caosa reqniriinns <es* 
teni, qni prohet eam Blaesam, qai in Tadti Ifis- 
toriis nMBnaretnrf nmqnam fnisse Consolem^ qno 
mancre fanetos esse dcbet qni a Soida memora* 
tor. Miror igitur Vossiam non respexisse ad Ja« 
niflm.Bbesam majoremy qoi tcste Tacito AnnaL 
IIL 3fi» Froconsalatum AAicae' gessit, ctjas 
anucus Tel aeqaalis saltem esse potuit' M« Api« 
cics, qaem Athenaeos L. L p* 7. t« 5* snb Ti^ 
bciio Tizisse mcmorat* Yidentnr igitnr Vosni 
ientcnriae haec dno obstare : primam , qnod non 
ptd»atam sit» Apiciom Tixisse snb Galba ct Vi^ 
teliio^ toiii y Blaesom istnm ^ qai sob his in Ta« 
citi Historus niisse mcmorator ^ nmqaam fuisse 
Gpiisalcnu 

Q Jam 



Digitized by VjOOQIC 



1^2^ CAP. IX. DE ANTIQ: INTERPR. 

Jain aul^m;, H AfeoniM visit 8ikb'Tiberii anaa 
X« {U* C. 7^6#)« ^iuModo igilnr iKe Vii^pUom 
nu^e pQliu^ diceiiteiti 4e'i& Elcloga s?a lertia 
GrwuMtidb fixisae crnoeiii? quod dborie nArreft 
Pbilergyrias itd iEelcf* IQ. io5. eojiUy ad Yirgili»» 
num Trie paMit cmli. spatiumfion ampUua uh 
Tiaa 9 liaec Terba msAi ^, uiseoMius Fedianum aii^ 
m tuidisBe f^irgiUum diceniem ^ in hoe hco ee 
Grcdnmaiicie crucem fixisee ^ quaesituros eoe ^ 
si quid siudiosius oceuUareiur. Dioii auiem 
poeta .CaeUum Mantuanum.** Respoademns. hoe 
xiiJbU ohstaM tpiomiiitfs dictam seatentiam tnea- 
m«r. Obiit enim Virgiliaa a U« 735« a qvko ad 
Tiberii decimom ( U. C* ff6. ) intercedit spai-» 
tiiim 4i annorvm» Si igiiar AsGoniiis , invenia 
^ KBnoramy Yivgiliam anao.aate moriem {^S^) 
aadivil, et a* U* yj&^ oiun Goosuie Blaeso apnd 
Apicium doenavit , oo tempore^ ad TBiniiaam 6» 
annoraiin aetatem babnit, qoalis aetas cqagrmt 
eam a^te reliqaoram Apicti coBVxvaraaiy q«om 
a Saida, praeter *lT(i»pmf\ &ii9fu waXMtiy pih 4)* 

Y^tUj etiam yipom^s^ ikkot isd coavivio inler* 
ftiisse narrentnr* Nee vero ad Inbitum et levi 
argummito altam senectutem Aaeoiiio obtigiase 
perhibemus j (jnippe cojus rei praeterea testi* 
moniam proferat D. HierooTmns in Ghrenieo 
Eiisebiano , nbi ad annum septimum Yespasia'- 
ni (*) sic scribit: ,, Q^ Asconius Pediamie 

sorip^ 

( * ) Becte Hierouymiim duinus ad Plinium \ax Indi* 
meUchronismi argult Uar* ce Auctorum T. I. p. 54. pro^ 

ba« 



Digitized by VjOOQIC 



ML TULLlI CiCKROiriS. idS 

9pr^or hhiori^ darm hMJtAtux fui LXXUX 
qeloii» «MM anno capp^ l^mmbusp XII pos^ 
i^ aimi0 in '4Hmmo omnUim homr^ coniane^ 
tf^**' — Qva4n faa ponpniMmt AMoninm po*-' 
tflii^ Mdiro Vi^gilinmy niliil obtlaUt .qaomuiuf» 
et ipiom OtlK Mqiulem faiiio itauumoi^ ijaqd^ 
inanii Serau ad VirgiL £cl* IV. xu iJMBit- 
^ jfscMius PmUanm a GaBo audisse se rcK 
feri hanc Balogmm in hoaarem suum fiwianu^^ 
9m qdt Mnete conteaden ¥eUt ed haao rem 
mjaiii aeuiem nltra la annoi , qei iMjorem» 
Asconio ad Galli mortem IribiMre noa «idemoi f 
qnnm liie leite IMone L# LIII. p« 5is« Yol|U|ta» 
rioi nfai naoriem conseiTerit a« U# 798«f 

Atqne sie qvidem igitnr en argnmentai eatteniji 
videnmr noMs, qnaniam poltamWy aatii aooarato 
Mmriiie Aacoaii aetalem. * Est wo etiam aHod 
afgnmentom 9 internnm illad > qood ^aidem p 
qnantom jadico, a nonmiiUiB joito piminm ufw 
$m tidetor^ nec tamen neiw «ileatio praeier-» 



In Comme&lariis enim ad Oat. pro Seanra 
t* ti# p# 17& {edit. Lugd. JBat. f644r. ) nbi de 
Seanri domo agitnr, haeo prostants ^», Demon-^, 
etraese vobis memini mo hano domum ia ea par^^ 
te PabBtii eeee^ quae^ cum ab Sacra via da 
wenderief ei per prommum vioumj gui est ah 

ei-* 

batus in Scaligeraiia Ensebii te commoti , perperam duos 
editione aitera p. soo. quum effiazerat Asconios. vid. Fa- 
Scaliger in priore editione briciui in Bibl% Lat» T« EL 
p. iSS. et oim 00 Yotiiiis , p. 6i5. 
Clniiici Eafebiaoi auctoriiar 

Qa 



Digitized by VjOOQIC 



134 CAP- IX. DE ANTIO. INTERPR. 

simsira parte , prodieriM , poaitd eei : poeaidct 
eam nunc Longue Caeeina ^ qui Coneul fuH 
cvm Claudio$ in hujue domue atriajueruni gua* 
tuor eolumnae marmoreme inaigni magnitudihe^ 
quae > nunc eaae in regia iheatri MareelU di^ 
cuntur.** ete. Jam "rero quiim in Fastls Goii«' 
solaribw Longi Caecinaie nomaii fitistra qa&en« 
tnry tkovL defoeraiit qtii boc nmnen in scriptis' 
Cemmentaim comiptom esse cenaerenty jodica* 
rentqne legendum esa^Largua Caeeinaj qui Ccn* 
sel fiierit cum Clandio Imperatose a. U. 79^ 
Placait kaee emendatio Mnrmtorio AnnaL ItaL 
T. II* p. at« ct Lipsio ad Tacit. AnnaL XI. 55» 
nec temerCy quum ipsum illud nomen -exhilMft^ 
tur in lapide NeapoUtanoapnd Gruterum p» CXYL 
5« et^Spanbenu de Uau Numism. T« II. p. 9* 

yideamus qmd ex iiocce interno argumento 
disoi possit et quatenus hoo congruat cnm iia , 
qaae' n^ ex argumentb «ternia protulimua» 
DisismM igitur ex Asconii loco^ si is salTus esse 
censendus sit, non modo Asconinm fitisse ae«-^ 
qualem Largi Gaecinae , faed etiam Asconium ^ 
saltem eam Commentariomm partem, quae esf 
ad Orationem pro Scauro, demum post enm aii* 
num scripsisse qno Claudius Consulatum ' ges*^ 
sit eam Caeeina ( U. C 795« ) Jam si aimoe 
computamus a eonTivio Apicii^ oui Asconiua» se?« 
nex interfuisse videtur, quod diximus incidisse 
in Tiberii decimum (U. C. 776«), ad Caecinae 
usque et Claudii Consulatum (U. C. 795.) in- 
tcjcedit spatium. annornm undeyiginti. Fuerat 
autem, ut diximus, Asconius in Apicii con« 
vivio senex ad minimum 63 annorum; cnm-» 

que^ 



Digitized by VjOOQIC 



ML TUI^m GICERONrSv t^ 

^, .nt liieronjmM lesuttir f A«oomo obtigeric 
ki^a 85 aBHorum senocliu^ nihil obsUt qaoiai^ 
HBf ipsnmy poM Apieii eonvivittm^ etiam 19 'annos 
liziase statnaiyms; qao iacto^ fuerit Aacoaiaa, 
tempore qao in Scanrianam acripflit> aenex 81 
annoram. «— Sed dicat forte aliqnii,.attigit qoi- 
dem AflconinSy leite Hieronymo» aetatem 8& «n* 
norami aed tesie eodem^ dnodecim poateriores 
annos lofflinibna fnit eaptna» ai igilnr netatia an» 
no 75 ocnloram Inmijw amint^ qnomodoille 8 
anais poat Ckmunentarios in Cieeronem potoit 
al>sQl?ere? Respondemna wo revora aliquid dif« 
fiealtatis; aed fortasse Asconins f nt seneXy sensim 
sensiaiqne captns est Innriailwis» nee slafim ita 
at plane ia&peditns iiierit qnominns ipse sciberet. 
Scribae saltem^ nt mos erat, dictare potnit* Et 
Teroy A boc displieet, possnmns banc ipsam 75 
annorom aetatem sub Caeicinae et Clandii consu« 
lata Ascenio tribnere» ri ipsi^ circa.mortem Vir- 
giliiy nont nt noa ante fecimus» jaTentutem aO 
aanornm adscribammsi sed pneritam la annoram^ 
qaae aetaa non minor cenaenda est quam ut ct 
Ascoaias VirgiUam loquentem andire potuis- 
seu(*> 

Oo 

(*)lfiror Fabridisenteno hoc fH^tuennt auetores , nesclo: 
tini, tpiim BibL Lat. T.II. 2*. LMuBni ita hls usum, ejf 
p. 6S. mt rideri sHm Qutnclio Fediano camperi^ qui et ipse 
liaimm Pediaiii foisse audito* eum eequebatur.^ Nos aiitein 
vemt argnmeiito ,- quod hic priuSy quam nobis persuaderi 
iDStit Onit h J* c. 7. dioat: patiamur quemquam et Tu*- 
• Sihe ei Qiiase scriptum in gHiam audlre et a Qumctl. 
mtdtprum (ibris est, sed an liano audiri potuisscf, ha il. 

lum 
Q 5 



* DigitizedbyVjOOQlC 



irf CAB. IX* DE AJltlQ. INf EAPR* 

I>e' pomft Akconii' itei^ M diffldlllmam emi 
«Jiipiid mtiierei V(Nii{ti!$> ^[tiideifi di$ Hiat. Lftt. 
Sjih aKXVI* pt45*noift dubitavit ijmm Voeflr^ 
JPaltemnium ^, Nitc difficUe est^ incpiit ^ /iro* 
bdtUf eum jimmiM (^) dtcit Litifif nonVtt ^ 
re^eiii^^ non «^o yttscCely»^ qiio ^caUgl^y puta^ 
bai , f z4&t fdrrdUariter lAMio ueue eity ^ quta 
JPataninuiB tf*»»fw Quad toOigo ek JftKo ItaNcb 
quandfo mor^ poiftatufn in eo^^fuem antiquie 
jfuiiee iemporibue eommini^citur ^ celebrat fa^ 
miiiatem aiqUe amicum hune eaum* Vhrid 
Si&i mni ieta L* XIL [ Vi 9id« ] 

^ir^tMkumia-fUi^nt^ Peiidnus in. armie 
BMa Agiididt atrodpf Tt(^andqu^ eemind, et ortM^ 

At^ 

lam locimi interprelari mala* cCtorem , licet hic ipse locus 
nius I ut Quinctiiianum hoc e in Asconianarum lucubratio" 
lecto jiotius quatn bz atiditd nutn reliquiis nunc quideai 
Pediann eomp^se statua» non reperiatdt*. ' 
pms. Gmft enim Qtdiieiilia*^ ( * ) AMmii TeriHi \am 
ans natus foX a. p. Cb. (^. wA^ in Gommcnt ad Omtk 
qui est U. G. 796. in Hispaniae ^ Gonielio p. i38. ^ Cme^ 
oppido Galagurri , et post terum quiddm non duos Tri" 
Neronis necem adolescens ad* bunas pL ut Cicero dicii^ seA 
inodum (27 annorum) a Gal- guinque tradunt creatos tum 
ba Romam perductus ait a; esse , singuhs ex swgeii» 
p. Gh. 69. (qui est U. G. 8i3-) classibus. Sunt tamm , fM 
uttraditHieronymusinGhro* mdem iUwn duonun iubm* 
nico, nontemeremihiTideor row, qu^ CicerOy ponantt 
statuere , Quinctiiianum Asoo- inter quos TudUanuSy et Patm 
nu , qui , ut suspicor , mor- pomus Atlicus, Ziviusque nos^ 
tuus est circa o. 799. lccto- tcr:' 
rem potius fuisse quam aiJi'* 



Digitized by VjOOQIC 



. M. TULLII CICERONtS. 127 

jUium AMmQreo mm de •iirpe Jhrebat^ 
Haud kpior generia fkmd^ sacrogue Timcwo 
Ohriaj ei Euganeie dilectum noTnen in oris. 
Hmepaier£ridanu8ff^enetaequee^orclinegenieef 
Jtque Apeno gaudene popubie ^ eeu beSacieretf 
Seu Mueae ptacidae^ doctaeque eilentia vUae 
MaOeif et jitmioe pleetro muUfere laboree^ 
Non ulbam ^Umiv parem^ nee notior alter» 

Quae non in aUas gratiam finmit^ guamf ui 
dijtif anUci sui AsconU. At Pediaon eiy quem'^ 
admodum vidimue y aperte patriam iribuit Pa- 
iaeium,f ^ntenoris opuih Xlnde ei pduJo poei 
ait^ [t. 357]« 

• •••%••• Macte o virtutis a^fitae ^ 
Macte Antenoride. 

Itaque eum esttrd contrwersiam sii f lApium 
esse Patopinumf et vel e» istis SiUi versibusf 
Patapinum etiam Pedianum esse^ videanvues 
ns illud quidem dubium erit f qui cum Aeco^ 
nius dicit. Liviiu BoHer, e6mmunem^ ut aje^ 
hamf pairiam t^ipexit.^^ Et VoMimn boii da- 
IbHint^ seqmtur FabricitiSf in Bibl^ LaU T* IL 
p. 65ii qui liac in rc conferendum citat Bemar- 
dimm Scardeoninih de antiquitate Urbis Pa^» 
iaeii et claris cufibus PatOf^inis p* 44. seq. 
*tijiu libri copiam mihi nondum factam esae do- 
feo. Joannes qtroqne Metelkis, in literis ad Pi- 
gliiiim y opinatns est Aaconihm fnisse Patavi- 
mmi; ct idem, ubi anctor libelli de Origino 
Gentis Romanae c. 1. mcntionem feeisset Com- 

nien- 



Djgitized by VjOOQIC 



ia8 CAP. IX. DE ANTIQ. INTERPR. ' 

mentationis de Origine Paiapina^ cottjedt hv^ 
jas aactorem esse Asconiam Pedianamy quem^ 
aic ille Metellas inqait, potiue quam alium^ 
euae gentis originem ecripeieee verisimile eet. 
Sed Anna Fabri filia, in Notii ad AoreL Victor» 
p. 5. ait: ,9 de his judicium *euum ferre ni'^ 
mis .pericuhsum est. Hoc unum dicam non 
eatis liquere Patopinum Aseonium fiusse^^ 

De Asconii familia haad scio an qaidqaam 
Constet. Habait ille filios^ ad eosqae scripsisse 
tidetar saos Commentarios , qnemadmodam fa<- 
conjecit Hotomannus. in Praef. p«9« ex ipsis As- 
conii Terbis ad Orat« pro Milone p. 196« nbi aif: 
j^Quid sit dividere sententiam ^ - ut e/iarran-^ 
dum siij vestra aetas j filii ^ facit.*^ Eqaidem, 
si qaod ientio dicere fas est, non sine caosa 
conjicere mihi Tideor, Asconium praecipao con- 
aili6 Cdmmentarios in Ciceronem scripsisse, ut 
fiUoS ipse saos adjuvaret in legendo absolutissiilia 
Giceronianae doctrinae monumenta. Suadet eam 
conjecturam ipsa. enarrationis forma 9 quae paa* 
flim ejusmodi est 9 ut y ubi, ipsam legis , sabinde 
fere tibi videaris Asconiom dictantem audire* 
Saffioiat excitasse unom alterumque exeqnplum: 
ad Orat. pro C. Cornelio p. i5l. ait : ,, Puto 
vos reminisciy has esse leges LUfias, quas Hlie 
Consulibus Mm Idifius Drusus Tnbunus pL 
tulerit.^^ Ad Orat. pro M. Scauro p. 176. ait: 
9» iVe forte erretiSf et eundem hunc Cn* Do-- 
labeUam putetis esse^ in quem C. Caesaris 
orationes legitisf sdre vos oportet^ duos eo^ 
dem tempore fuisse j et praenomine^ et nomi^ 

ne m 



Dtgitized by VjOOQIC 



M. TULLII CICERONIS. 139 

ne , et cognomine 9 DolabeUas.** Et ad OraU 
pro IVIilone p. 197. ait : „ Illud vos meminis^ 
ee non dubitOj per Q* Fufium factum^ ne a 
Senatu asperius decerneretur.** Adde locam» 
quem ipsi supra exhibuimus p. i25« 

Commentarii , quos scripsit Asconius in.Gice- 
ronem» non omnes supersunt. Habetaius modo 
cos, qui sant ad Orationem in Q. Caecilium quao 
Divinalio dicitur, in Prooemium Actionis in Ver- 
retn, ad Orat. in Verrem de Praetura urbana, 
ad Orat. in Verrem de Jurisdictione Siciliensi p 
ad OraL Pro C. CorneliOy ad Orat. in toga can- 
dida contra C. Anlonium et' L. Catilinam, ad 
Orau contra L. Pisonem, ad Orat. Pro M. Scau- 
ro, ad Orat. pro A. Milone. Cave Ycro credas 
Comuientarios istos, quales ab Asconio scripti 
smt| tales etiamnum esse; imo Tero^ misere pas- 
sim uoncaii mutiU;ique sunU Hinc Hotomannus 
in praef. p. 2. ait : ,, Sed quemadmodum in 
pita magaum vulnus accepit Asconius , orba* 
tus videlicei usu praestantissimae et nobiHssi^ 
mie partis sui corporis : eodem modo ingenti 
profecto calamitate post mortem affectus est , 
amissa hominum ac temporum vitio maxima 
et pulckerrima parte eorum quae literis ?nan^ 
daverat: eaque insuper ipsa quae nobis reJi^ 
quafacta est muUis mendis et quasi macuUs 
inqmnata. Quod nisi aliquot aetatis nostrae 
truditi hamines in iis repurgandis operam 
suam coUocassent j jacuisset profecto Asconius 
nuUo numero et plane ad nuUcim rem utiUs.'^ 
Iusiint vero etiam passim quaedam in Ascouii 

R Com- 



Digitized by VjOOQIC 



i3o CAP. IX. DE AlfTIQ. INTERPR. 

Gommentariii , qnae et minoa latfna et Af conid 
indigna censentur ; «ed ea yidentor a seqniore 
manu inserta esse* Ita jam opinalus est Hadria- 
tus Gardinalis in libro de Modis Latine Lo« 
quendi p« i5i* j^ jisconiua Pedianus ^ incfuit f 
tametsi aub jiugu%io CaeBare Jlorvit^ bonaque 
mulia atgue eleganiia ecripsit , aicuti Ubello 
eive potius fragmento , quoi ante hos annos 
repertum est, colligi poiestf mulia Jluit ac 
icatet barbarie* Quam tamen barbariem non 
dh illo certSf qui bono eiiam tunctempore eru^ 
4iius est j provenire putos sed potius ab aUquo 
insutso atque ineleganii Gramniatico ^ qui m-* 
terpretis vice functus^ inepta mutta conse^ 
ruiff quae postea una cum bonis auctoris ver^ 
his descripia sunt*^* Et ita qoidem pleriqne 
Viri Docti opinati annt p et nnper confessns est 
CaroL Fr» Heinrichius in sna editione Partinm 
ineditarum Ciceronis Orationum ^ KJliae i8i6* 
'p« io3. nbi hac in re conferendum citat Sciop- 
pium Consnlut. de scholarum et stud* ratione 
p» 59. eundemque in Infam. Fam« p. iii. et de 
Stilo Hist. p. i6g. 

Num ad omnes aliqoando Ciceronis Orationes 
scripserit AsconiaSy aegre contendant alii. Ipse 
qnidem nusquam illud diserte profitetun Vide- 
tur tamen adeo plares Orationes interpretatus 
esse, qnam in quas hodie Commentarii super- 
snnt. Hujus quidem suspicionis hoc sit indicio^ 
qnod Asconius saepius provocet ad res , quas ali<- 
bi se enarrasse profitetur et qnae tamen in editis 
Commentariis frustra quaeruntur. Sic et Pliniu» 

ali- 



Digitized by VjOOQIC 



M. TtJLtll CICERONIS; tZi 

ificiibi ab Aseomo qnid comperisse tesutor^ 
^od nunc in Asconio non reperitnr: „ Samu^ 
lam quoque , inqnit Piinins in Hist. Nat. L. YH. 
c 4& centum annie vixisae^ auctor eat Asco^ 
niua Pediimua.*^ Tnm vero etiam ad Orationem 
pTO Sex. Roscio Aflconinm aliqnando scripsisse^ 
facile Gonjicere licet e Geilio^ qni istnm Asco- 
nii ccnunentariam sna aeUte snperstitem habnis- 
se Tidecar. „ Comeliua Nepoe, inqnit Gelliits 
L. XV. c 28. et rerum memoriae non indiU^ 
gene^ et Jf. Ciceronia > ut qui maxime^ a7n£* 
cua JhmiUaria fuit s atque ia ihrnen in primo 
Hbrorumy quoa de vita Uliua compoauit y er- 
raaae videturj quum eum acripait trea et v/- 
ginti annoa natum , primam cauadm judicil 
pubKci egiaae > Sextumque Roacium parricidii 
reum defendiaaec dinumeratia quippe annia a 
Q. Caepione et Q. Serrano^ quibua Conauli^ 
bua ante diem IIL nonaa Jdnuariaa U. Cice^ 
ro natua eat, ad M. Tuttium et Cn. Dolaiel^ 
lam^ quibua Conautibua causam privatam pro 
Quiritio apud Aquilium Gattum judicem di- 
xitj aex et viginti anni reperiuntur : neque 
duhhtm eat , quin poat annum , quam pro Quin^ 
tio dixerat^ Sex. Roacium reum parricidii de^ 
fenderit , annoa jam aeptem atque viginti na* 
tua , L. Sulla FeUce Q. Metello. Pio Coaa. in 
qua re etiam Feneatellam erraaae Pedianua 
Aaconiua ahimadvertit ^ quod eum acripaerit 
aexto viceaimo' aetatia anno pro Sex. Rdacio 
dixiaae.^* 

E X An« 



Digitized by VjOOQIC 



i5a CAP. IX. DE ANTIQ- WTERPR. 



Anteaqiiam nostram disputationem de Asconii 
Commentariis finiamusy est quoque ,nobis me&<** 
tio facienda Scholioram , quae ante aliqnoi an« 
nos ex Ambrosianae Bibliotbecae latebris in . In- 
cem protracta sunt ab Angelo Majo. Primnm 
edita sunt illa Scbolia Mediolani a* x8i4« simul 
cum partibns ineditis orationum pro SeaurOy 
pro Tullio et pro Flacco ; et mox repetita Ki- 
liae a« i8i6. com Emendat* et Gommeat* Cra« 
meri et Heinricbii. £t ea quidem Scholia Ma-* 
]U8 non dubitanter opinatur ab Asconio profecta 
'esse. Inventi hujus bistoriam sic narrat Editor 
in Principis editionis Praefisitione Prima $• V# 

^ In Codicibus ego^ qui bobienses inscribantor, 
^ unum deprebendi , in quo Sedulii cbristiani poS« 
^tae opera edita continentnr, qurai quum acu'* 
II tissimia ocnlorum. acie Instrarem , et sub poste- 
^ riore scriptura priorem rimarer ; o Deus immoT'* 
^talisf repente elamorem sustuli^ qaid demnm 
^ video 1 £n Ciceronem , en lumen romanae fa- 
^onndiae indignissimis tenebris circumseptain ! 
91 Agnosco deperditas TuUii orationes , sentio ejas 
^eloquentiam ex his latebris divina quadam yi 
Pi fluere^ abundantem sooantibus verbis uberibns* 
9, que sententiis* Tituli quoque operum in mar* 
^gine Codicis sese paulatim aperuerunt. Atque 
^ bic ego quantis laetiliis incessi , cum partes in-» 
yf gentes ineditas triom Ciceronis orationum depre- 
^ bendi| pro Scauro nimirum ^ pro Tullio et pro 



Digitized by VjOOQIC 



M. TULLII GlCEROIfI& x3S 

j) Fbtcco f Grandibas et pQlcherriaiis litteris ea 
M constat scriptnray et in tria tuiaif aaeqae pagella 
y^ latercala distinguitar» Tam oratio pro Scauro 
fyelegantissimis scholiis stipalar^ qooram alia litte* 
«ris qoadratis vetastissimis,(etsi minutioribaSyexa* 
„ rata sant « alia rndioribas qaidem , sed eadem 
„ taaen antiqna ^ atque ab eodem , jA plane ride*- 
M toTy auctore profecta» Scriptorem horom scho- 
D iioram Asconiom Pedianum fuisse suspicor : nam 
Y^ et stilas » et naturalis quidam color , et totam 
,1 genos seribendi id indicare Tidentar. Porro qui 
n )am pridem extat Asconii commentarius in ora- 
y^ Aontm pro Scauro , non piane integer €S8e po« 
„ testy qaam ipsa oratio paene tota ante nostram 
,,ediuoBem desideraretor." 

Sic Majus ; equidem non miror » ipsnm detecto 
pretiosissimo thesauro adeo laetatum fuisse : ueque 
id magis Ciceronis, quam Asconii causa. Suntenim 
et illa Asconiana guaniivis pretii^ ut ait Heinri* 
chinsinPraeL p.XXI* quibus sine mtelligentiae 
deirimenio earere nemo poiesU Gramerus quidem 
opiuatur ea Scholia non ab Asconio profecta esse ; 
sed qoibos potissimum argamentis id neget y ex*- 
spectariy qnam addere malait: y^ Aniiquiaaima 
e$$e haee scholia 9 inquit , p* 4* ipee litierarum 
characier osiendii ; jisconii esse dubiiare licet f 
cum neque.ad docirinam^ neque ad siilum ac^ 
cedere videaniur*^^ Sed Cramerum opportune 
refatarit Majus in Commentationibus de edit. 
princ* MedioL Fragmentorum Ciceronis , quae 
sobjectae sunt editioni Ualensi 182^» p» 6x6. seq. 

R 5 Prae- 



Digitized by VjOOQIC 



i54 CAT. IX. DE ANTIQ. INTERPIU 



Praeter illa Scholia in oratioiieiii pro Scaa<' 
ro 9 alia mox , eodem tamen abno iSii. Afedio-- 
lani edidit Angelus Majua in libro , ca)as in-* 
tegra haec est inacriptio: Af. JhiUii Cioeronia 
irium Orationum f in Clodium et Curionem, 
de Aere aUeno Milonis , de Rege Aleaandri^ 
tto^ Fragmenta inedita^ Item ad tres prac* 
dictas Orationee y et ad aliae TuUianae ^fua'* 
tuor editaa , Commentanue antiquue inedi^ 
tus , qui videtur Asconii^ Pedianu Scholia in-^ 
euper antiqua et inedila, quae videntur Ex^ 
cerpta e Commentario deperdito ejusdem As'-, 
conii Pediani , ad aUas rursus quatuor Cice'' 
ronis editas OratUmes» Omnia es antiquieei^ 
mis MSS. cum criticie notis edidit Angeitue 
Majus. MedioL 18^4'. In Iioc praestanlissimo 
opere acris ille ingenii Italas, pro graTitate ar-» 
gumenti, perquam doctissime disputat de Seho^ 
liis islis ineditis» et magno doctrinae apparatu 
exponity quibus ille momentit adductus Aaco-* 
nium in Ambrosiano palimpsesto se iitrenisse ar<* 
bitretur. Nos quidem libenter doctissimam Ma)i 
disputaiionem hic repetimus ^ nec vero dnbita- 
musy quin hac in re apud nostrates aliquidgra-* 
tiae habituri simus. 

M Quod si Deo visum esset, ut pro his pretiosis 
y^ quidem sed distractis atque abruptis Ciceronis 
iifragmentis ipsos integros libros effoderemus^ 
y^ tunc demum omnium eruditorum gaudinm esseC 
fi cumulatum, Nunc id desideriam sane grave at- 

»<1W 



Digitized by VjOOQIC 



M. TULLII CIGERONIS. i55 

M fpt acerbum Gonunentariiu copiof q« inedituf 
J9 noa parnm solatnr. In qno quidem scripto an- 
,1 tiqniasimo quid Tehementios admirer hon dis* 
a pieio i an latiniutif yidelicet puritatem» an elocu- 
ji tionis nitorem j an doctrinae sapientiam , an Iq« 
9 terpretis denique in suo officio prorsns perfecti 
M accoratissimam sedulitatem* Hnc accedit , quod 
^ Talde praedaras et novas, qui m>strnm Interpre- 
„ lem legett notitias hauriet* Quis ante hujus edi. 
n tionem andiyit de opere Ciceronis quod inscrip- 
« tom fberit Edictum L. Racilii Tribuni Plebi ? 
« Qnis praeterea Quintum Marci fratrem praefuisse 
M praetorem causae, quam Marcus dixit pro A. Li- 
^ cinio^rchia? Nequid dicam de perutilibns gram* 
«maticae ipd^ orthographiae , historiae, et philo- 
n logiae locis , qnos non incnriosi lectores passim 
n offendent» Neqnid dicam de Afranii et Sinnii 
ji Gapitonis anctoritatibns ^ qnae semel laudantur. 
9iNequid denique dicam de C» Gracchi nobili 
n ontionis fragmento» qnod in his ipsis commen- 
n tariis qoasi gemma lectissima elucet« Quid hoc 
nfrnsto brevius, dicet aliquis? At quantns ora- 
ittQrl Haec eqnidem particula non solum latinae 
,1 Uagoae bonitate me delectayit , sed etiam com* 
„ nemoratione famosi hominis et mirae antiquiu* 
11 tis memoria» Osculemur igitur flagrantisslmi trl- 
M bnm plebis , Scipionum de stirpe geniti, oratoris 
n ante TnUinm natum facile prindpis Tenerandas 
lyreliquiasy qnae ad aspiciendam aetatis nostrae 
^iHGeme semplternis tenebris emerserunt* 

9iNnnc mihi paulo difficillor quaestio commo<« 
»1 Tenda est, cui nimirum auctori ingens hic et in«- 
9 cditus commentarius tribuendus sit« Multi qui« 

ji dem 



Digitized by VjOOQIC 



i36 CAP. IX. DE ANTIQ. INTERPR. 

^ clcm veteres ernditi orationes Ciceronis scriptb 
^ commentariis illustraverant, qaos inter videtur 
^ TuUias ipse auctor, cai rei fidem faciant Asco^ 
„ nias , Qaintilianas atque Diomedes, Viilcatii 
,, commentarios in orationes Ciceropis D* Hiero* 
„ nymus memorat. Gaprum Agroetius in commen*- 
^ tando Cicerone praecipuum vocat t qaod recte 
9, ne an secus dictum sit , amisso Gapro ^ judicare 
yy non possumus. Et quidem Capri commentarios 
^ D* etiam Hieronymus nominat. Denique et prae» 
^ dictus Asconius alios interpretes haad raro in- 
„ dicat orationum Giceronis. Sed enim ea cancta 
5, scripta perierunt, praeterquam Asconii et cujus- 
,/dam Scholiastae anonymi , quorum laborea in 
^ aliquot Giceronis editionibns conjunguntor. Goai* 
I, mentarium a me nuper repertum , quia is pari* 
^ ter est anonymus, statim, ut par erat, cum As« 
^ conio et cum editis scboliis contoli : ac facila 
^ sane cognovi • inyenta mea stili elegantil eradi- 
y, tionisque praestantid ad Asconinm prorsos acce- 
,, dere , a siccitate autem et duritia Scholiastae 
^ yehementer recedere, Quumque praeterea yide* 
^ rem^ miro quodam eyentu commentarium meom 
^ ad eas ipsas TuUii orationes pertinere^ quae As« 
^ conianis adnotationibus injuria temporis orbatae 
^essent, in eam protinus sententiam concessiy me 
^ Asconii Pediani labores detexisse reliquos , qui 
^ magno cum Utterarom detrimento jam dim pe« 
I, rierant. 

^ Jam ego qnibus momentis addnctas Aseoniam 
^ me in ambrosiano palimpsesto inVenisse arbitrer» 
n breTiter exponam. Id autem priasquam adgre« 

19 dior ^ 



Digitized by VjOOQIC 



M. TULLII CICERONIS. iS? 

% dior ; oiagDnm hoic sententbe pondus adfcram » 
), ambrosianornm doctoroDci auclorieate citata. Nam- 
n <pie his «[nnm ego mea de Asconio imper a me 
9,reperto argnmenta perpendenda proponerem^ 
), hoc ab ipsis gratissimum responsnm i^etnli : ea 
y^ iddrco probabiliora videri ^ quod olim snspicio 
,1 aliqna oborta esset, Asconinm fortasse in ambro- 
,1 sianis codicibns latitare. Sed enim ante recog* 
^ nitam , exseriptam et ordinatam bnjos , de quo 
,9 agimns , palimpsesti materiam elucere nondum 
»res poterat. Nunc vero quum tanta pars com« 
n mentarii in pabHcam lucem emerserit , quantam 
,, ne praeteritae quidem editiones coroplesae fue-* 
,yrant, ex accurata utriusqne operis coUatione^ de 
91 vero auetore inediti commentarii satis prababi- 
,9 liter conjcctare jam possum. Conjecturae au<- 
^ tem meae haec fere capita sunt» 

1« Elocutionis et stili genus mihi prorsus idem 
,1 ridetur in codice inedito atque in Asconii edi"* 
9) tionibns , pnrum videlicet utrobique y pressum f 
iisimplexy nitidum» elegans» et argentea immo 
^anrea aetate dignissimum. 
' 2» Methodus ipsa et materia eommentarii ea* 
fi dem est in codiee inedito atque in Asconii libris 
,, impressis. Utrobique siquidem praeponitur ar.» 
)9 gumentumhistoricum et satis ernditum Tullianaa 
D orationis. Utrobique mira perspicnitate et bre- 
9,ritate lociobscuri enncleantur, sensus gramma^ 
9 tici aperinntur, historia temporum tangitnr, mnU 
y^ tomm hominum vitae et munera : tnm leges , 
yyttores, consuetud^nes praesertim urbanae et 
lyjndieioram perpetuo deseribuntur* 

S 3. 



Digitized by VjOOQIC 



i38 CAP. I3L DE ANTIQ. DITEftPIL 

. 5« Tam ez edito Aiconto quam ex codiee faxedi- 
^to apparet» aaeloreia Conunentarii posteriorena 
^ quidem aliqaanto esae ipio Cicerone, aed breyi 
01 interTaUo» Adeo malta in ntroque acripto nar« 
^ranjtar sea minata» aea reeondita, qaae noa 
3P nisi ab eo^ qoi iia reboa aetate eMet prozimoa p 
^reaeiri potuiasent* 

4« Moa eat Aaconii aalia freqoena proyoeandi 
^ ad paolo ante a ae dicta. Idem aaepe iacit nos- 
^ ter Interpres. 

5* Ad orationemM Vatmium IX^ 5« indicat 
'^ omninoInterpres»seacripsisse in orationem»qaao 
^ banc praecederet , nempe in Sestiamm , qaae , 
^ ob,ipsammateriam9^a/<;}iai9a0praeponitar« Jwdol 
^ vero putatar Asconios commentatoa faisse in om- 
n nes prope Cieer<mis orationes* 

6. In codicis commentario ad orationem pro 
y^Plancio XIV* 4* aatis aignificat Interpres, se 
^scripsisse in Yerrinas. Tom ad orationem ii^ 
ji yatinium IX. 4« ait , saepe se fecisse mentionen 
^ iegom Aeliae et Fafiae. Jam Tcro in Verrinas 
^ scripsit AsconiaSy nt in editi<mibas ridere est^ 
^ ibidemqae multos Ciceronis jocoa notarit* Tnmt 
^ legis Fufiae meminit reYcra in Ferr» de praetm 
ji urh* XLIL Fufiae et Aeliae contra Fieon* lY* 
j^ Phires alias congruentias Asconii editi cum com- 
^ mentario inedito sais locis infra nolamus i exm 
^ gr« ad orationem L editam/>ro C. CorneUo scri* 
^ bit Asconius : « J9ic eet Cotta , de guo jan% 
^ eaepe diximus**' Et revera apud InterpretenL 
^ etiam nostram dicitnr de boc Cotta ad orationem 
^ in Clodium et Curionem VII* 4« Tw ad edi* 

^taxn 



Digitized by VjOOQIC 



M. TULLII GICERONIS. iSg 

^ Um oMtionom in Fisanm XIV. ^citor : « P* 
f^Cbdii Appm ClaudiuSf sicut jam aaepe eigni» 
^ficoifimuej fuit fraUr.^^ Fie aatem ejas rei 
^ menuo etiam in scholiii a me nopev editis ad 
^ orationm pro Scanro YL ^uae mihi item ad- 
^ notatiottes Asconianae pUtae yidebanttur, 

7» Ad orationem editam pro Milone V« seribit 
MAsconiaB: « lUud we meminieae nondubiio^ 
^per Q. Fufium iUo guoque 4emporej quo de^ 
^inceetu F. Clodii actuM eat ^ faetum^ ne a 
M eenatu aeperiue decerneretur*^* Quo loco vi-- 
ndetiir Asconins proToeare ad ea qnae dicta 
« sdnt in argomento orationis in Clodium et Cu^ 



n 



nonem» 



& In commimurio edito ad orationem pro Mi^ 
^ hne XXXIL ait Asconins patare se jam signifi- 
y^ casie legem, quam GlodioiB ferro proposuerat de 
^ saffragio libertinoram» Jam Tero ea narratio 
y nosguam occarrit in-Asconio edito» legitur au<» 
I, tem apud nostrum Interpretem ad orationem 
I, de aere aSeno Miionie lY. i« Tideri Glodiom 
19 eam legem fiusse laturam. 

g. Item in conmientario edito ad orationem in 
^ Pieonem X. scribit Asconias se jam dizisscy L# 
^Lamiam a Gabinio console edicto relegatam 
9iesse« Id autem quam frustra quaesiTeris in 
^ Asconio edito, ocearret tibi apud Inierprelem 
^ nostrom ad orationem pro Plancio XXXV» a. 

ia« Incommoda ipsa quibus tum editas Asconius 
^tum Intcrpres noster ineditus laborant, ejasdem 
^ generis sunt* Uterque enim injuria temporum et 
ii scribsrom incuria male habitus est. In utroque 

S a n s"»^ 



Digitized by VjOOQIC 



lio CAP. IX. DE ANTIQ. INTERPR. 

,,8unt lacunae modoTerboruoiy modo aententiaiF 
9, rora. In ntroqne non raro canunentarins eat ace«» 
^ phaloa ant mutilos. Qaare in emendando aut 
), declarando Pediani textn strennam operam po- 
y, snernnt doctissimi Tiri Gulielmos Bndaens ^ Lo- 
„ doicus AlvarnSy Panlns Manntins» Carolos Sigo* 
t^nios, Andreas Patricius» Franciscns Fabricins,^ 
^ Petras Nannius, Petms Danesins, T* Popma 
^ Phrjtsius, Jacobns Qrnqaius, Tbomas Crenius^ 
f^ Joanoes Pridericus GronoTius , Franciscns Ho-> 
^ tomannns et alii : eaeque adnotationes partim 
^ saltem eilitioni Ascouii Lugdnni Batayomm anni 
„ MDCLXXV. subjunguntur. Denique tnm in caK 
,, ce parisiacae ediiionis anni MDXX* tnm ab An** 
,, drea Patricio in editione Lugduni Batavorum 
^ p. 384. monemur, Asconii verba aegre interdum 
yy in codicibus a Ciceronis verbis distingui« Id mi- 
^ hi quoqne, dum codicem exscriberem , hand ra* 
yy ro molestiam et perpleicitatem creabat* 

^ Asconius igitur prorsus a nobis judicatnr nos* 
n ter Interpres , tnm propter bas omnes conjectn« 
^ ras y tum praecipue ob octavam et nonam. Jam 
^ si cuiqne scriptori natnra estf snns cnique co-» 
y, lor ae paene vultus ; nihil autem editus olim As<- 
^ conii textus , ab eo qui primum nnnc editur » 
^ differre videtur ; reliquum est,.nt nos deperditaa 
^ Asconii partes magnoDei beneficio deprehende* 
,, rimus. Quumqne ad IX* tantnm Tnllii oratio^ 
^ nes Commentario Asconii nteremiir , nnnc jam 
,, XVI. ab eo illustratas legamns s quas inter ora« 
^ tionem pro Scauro nova parte commentarii )am 

»itt-. 



Digitized by VjOOQIC 



M. TULLII CICERONIS. ii% 

A| iBStTacum. Immo ([utim Scholia , qiiae ad Ca« 
y, tiUnariam quartami Marcellianam ^ Ligaria-^ 
„ naiHf et pro rege Dejotaro infra addemus , eo- 
^ dem fenne jure Asconiana possint haberi ; XX. 
^ )am Cic^ronis orationes interprete sno , quo mi* 
y^rifice gaadenty Asconio exornantar/' 

Hisce potissimum argumentis suam opiuionem 
firmare stnduit Majus ^ quae mei quidem sen- 
tentift plarimam partem hujusmodi sunt, ut facile 
persaadeanU Sed Majo mox se opposuit Nie- 
buhrius in Pracf. ad Fronton, p. XXXIV. n. 4. 
^ Hic Ciceronianus Interprea^ inquit ille, mug^ 
ni eane pretii est et doctus p non tamen est 
Aeeanius / eed idem qui in Verrinae ecripdt , 
quarti aaeculi homo. Nam is quoque commen^ 
iarius non recte Aaconio tribuitur , atque mihi 
duhium non eat , in Poggianis Asconii apo^ 
graphiB hunc non exatitisse ^ sed aliunde edi^ 
tum eeae^^ Nos quiden^ xnaxime dolemus acer-* 
rimnm iilom Criticum ita ex tripod^ enuntiare^ 
qnam snaram opinionum argumenta exponere 
maluisse* Majua tamen, auditft Niebuhrii inter- 
cessione» non dubitaTit in eo stare quod semel 
jadicaverat ; hinc in Commentat« L c p. 6io« 
primum quidem miratus est quo pacto Niebuh- 
rias confirmety Interpretem Verrinarum e»^^ 
qoarti saeculi hominem, et qua vel auctoritate 
Tel vi detrahat Asconio Commentarium , quem 
commonis sententia y quem codices eidem i^sco* 
nio vindicent : tum vero etiam » ut de recens ia • 
vento Interprete dictam sententiam tueretur , 
pinximos modos seu locos ex Ambrpsiano Inter*' 

S 5 pre- 



Digitized by VjOOQIC 



t43 CAP. IX. DE ANTIQ. INTERPIL 

prete notavit ^ qni oum AsconianM magnopertf 
coDgruant. Caeterum discrepantis hnjtts jadicii 
dijudicationem exapectamas a Celeb. Heinricbio^ 
qui in Praef. edit* Riloniensis p. XXII. profi-* 
tetur, se et haec Scholia suscepisse proxime in 
Germania animadversionibus additis repetenda. 

Praeter Niebahrium alius guoque Vir Doctatf 
dubia sua movit , qui in universali bibliotheca 
Genevensi m. Novemb. i8i6. p« 217* sq* Maji 
editionem perpendendam describendamque vin-* 
dicavit* Is quidem Yir Doctas Maji opinionem 
de Asconio invento minime improbans , eo tamen 
loco nonnihil offendi visus est, quo Conunentari} 
auctor ad Orat. pro Plancio IX. i. ait : ,, Fe-^ 
riarum latinarum sacrificio solebat hoc obser'^ 
varip ut Hostia et civitates adjaceniea por^^ 
tiunculaa carnia accipeTent ex Albano monte 
eecundum veterem auperaiitionem** .Viro ita-» 
que isti Docto faaud quaquam dicturus faisse vi** 
detur Asconius eas caerimonias aecundum vete^ 
rem auperatitionem usurpari, quoniam eae sxm 
aetate summa adhuc veneratione freqTientabantar«^ 
Objecto argumentoMajus ut occurrat^ respondets 
Vocabulum auperatitio de religioso ritu sine con « 
tumelia usurpatum esse a scriptoribus' ethnicis» 
Porro auperatitionem f seu caerimoniam petendi 
carnem ex Albano monte feriis latinis, jam ipso 
tempore Asconii veierem faisse, quandoquideni 
a Bomse regibus fuerit instituta, 

De pretio , quale habendum sit Sclioliis isiia 
recens detectis, recte judicavit Angelus Majusj 
miramur sane in iis et latinitatis puritatem , et 

eio* 



Digitized by VjOOQIC 



M. TITLLII CIGEROKtS. i45 

dociitioiiis nitOTemy et doctrinae sapientiamy et- 

iiiterpretis denique in sno officio prorsns perfeoti 

accaratissimam sedulitatenu Notitiae Tero, quas 

inde haorire licety praeclarae et novae snnt. Nunc 

demnm ^ qnod antea nnmqnam anditum fnerat , 

innotnit, scriptnm esae a Gicerone libellum^ £- 

dictian Lucii RaciUi Tr. pL Docet hoc Sclioli« 

•ata Ambrosianus ad OraU pro Plancio e. XXXIL 

^ Sedquordam omniaper Hacilium videbantur 

impleta^ non expetisae ee dicit^ ut etiam itte 

€s avperftuo laboraret , qui tantum eibi m 

quaestura Macedonica praeatitieeets Estai au^ 

tem UbeBue ejuedem Cieeronis ^qui ita inscrU 

bitur: Edictum LucU RaciBi Tribuni PMi^ 

quod sub nomine ipsius Gcero viseripsU in 

invectionem P. Clodi.*^ — Afiam porro notim 

tiam eidem Scholiastae debemus de Praetore ean^. 

aae nobilissimaey quam Gicero dixit pro A« Li^* 

nio Archia* Huic enim causae quis Praetov pme* 

fuisset , anlea omnino dubium fuit , qnemadmo* 

dum ostendit Wyttenbaehius in disputatiuaeufai 

de eo ipso argumento 9 quam exhibet J* T« Net^ 

scher in Disput. de Ciceronis Orat. pro Arehiit 

p. 34 •* 38. Atqui Scholiasta Ambrosianus docet 

cansae isti Praetorem adfnisse Quintnm Gtcero^ 

nem, Marci fratrem ; audi ipsnm ad Orat« pr0 

Arch* c n* „ Non vacat quod mentionem/a^ 

eit Praetoris ipsius , id est fratris sui Q. CU 

ceronis , * qui judicio praeerat. Opportunissi-^ 

mum quippe' ait de laudibus poetae boni apui 

eum dicere qid studiis Jiujusmodi delectetur. 

Fuit enim Q. JhdHus mn- soium epici^ verum 

etiam 



[3igitizedbyG00gte 



1« CAP. IX. DE ANTIQ. INTERm 

etiam Iragici carminis scribion^^ — Minoritf 
fortasse momeati vider! poterit notitia de Afra— 
nio tragoedo eC de Capitone grammatico ; est 
illa tamen de utroque nova. Ad Orat. in Clo- 
diam et Carioo^m c V« baec ait : ,, Calauticam 
Ornamenti genus , quo feminae capila vela" 
bani y hoc nomine ferebatur* Et Afranius 
meminit in Consobrinis ita dicens s « Cum 
mithris Caiauticis.** Tum in Argument. Orat« 
de Aere alieno Milonis baec habet ; ,, Teriia 
haee est interrogandi speciesj ut Sinnio Ca^ 
piioni videturj pertinens ad officium et con-- 
sueiudinem senatorianu Quando enim aliguis 
senientiam loco suojam dixerat^ et alius pos^ 
tea interrogaius quaedam videbatur ita locw* 
iuSf' ui refutari pojsse justissime viderentur ^ 
posiulabai ille qui jam senlentiam dixerat^ ut 
eibii Ueerei interrogarCf hoc est Ulum redar^ 
guere^ cujus eenieniia in multis quasi mendax 
ei cdkmniosa redargui posseim^* — Sed elucet 
in Imce Commentariis , si quidguam aliud , quasi 
genima lectiasima , nobile fragmentum Orationis 
C* Gracchi De Legibus Promulgatism Ubi enim 
Gicero in Orat* pro SyUa c. IX. ita locutus fue« 
rat : Ego tar^iis a me beneficiis in rep» po^ 
eitiSp si nullum aliud mihi praemium ab «Se- 
natu populoque R» nisi honestum otium postw^ 
larem^ quis concederei? hoc praiestantissimum 
scholion exhibet ScboL Ambrosianus : „ Glorio^ 
ee in hunc locum.decurrit orator laudibus suis 
plurimis demeritis erga rem publicam iribu^ 
ens^ quod ianiis jarn p^rfuncius periculis ho^ 

nes-^ 



Digitized by VjOOQIC 



M. TULLII CICERONIS* 144 

fke^ie poMet ah omni lahore requiencerej niei 
nmnuie ntdb poeeet otio eoneeneecere* Et hic , 
yguantum mea opinio est^ imitatue eet C Gt(tc* 
chumm Sic enim et ille De Legibui^ Promulga'^ 
iisj ut ipsiue etiam verborum /aciarh mentio'^ 
nem^ Si vellem^ inquit , aput voe ver* 
ba facercy et a vobie poatulatef cum 
genere Mummb ortue eseemy ei cum 
fratrem propter voe amisiesem^ nec 
quie.qttam de P. Africani et Tiberi 
Gracchi familid y niei ego et puer 
restaremue^ ut pateremini hoc tem^ 
pore me quiescere y ne a stirpe ge* 
nus nostrum interiret ^ et uti ali-* 
qua propago generis nostri reliqua 
esset$ haud scio an lubentibus a vo^ 
bis impetrassem*^* — Et vcro pmeter in'*, 
fiignes illag notitias y alia plurima in hisce sc\ko-^ 
IHs reperies , quAe et Granunaticae et Ortho^ 
grapbiae et Historiae utilissima snnt. Equidem 
libenter Majo adsentior, qni in iis nibil csse di->. ^ 
cit, qnod ab Asconii Tcl doctrina yel stilo ab-< 
borreu 

£st tamen ^liqnid, quod videri pos^it Maji sen-^ 
tentiae repagnare y adeoque probibere y quominns 
Ambrosianos Gommentarios ab Ascoaio cotiscrip« 
tos ewe eAuntiemns. Supra quidem saspicari 
sos diximus y Asconium praecipuo consilio Com- 
mentarios in Ciceronem scripsisae^ ut filjos ipse 
sao6 doeeret; quidquid de ista suspicione sit^' 
locai quae tanc excitavimuS| satis prQbant| As-^ 



Digitized by VjQOQIC 



i46 CAP. IX- DE ANTIQ. INTERPR. 

coniam in Gommentariis editis ad pliires sabinde 
.peraonas locatum ease* lu Gommentarifs vero 
Ambrosianis aactor ubiqne lectorem singalari 
persona aUoqaitur. Sic ad Orat. in Glodiom et 
Garion. H. 4. ^, Ne quaeaierU ejus persanam^ 
de quo videtur hoc dicere.** Ad Orat, pro 
Plancio. VIII. ^y Ne Jianc laudem nude imperti^ 
ri Atinatibua arbitreris»" Ad Orat. eandem 
XXVIL »• „ Nota gratificationem mokstam^^' 
Ad Orat. eandem XXXL i. ,, Animadverte quo 
modestiae temperamento haec exsequatur.*' Ad 
Orat. pro Marcelio VI* 2* ^^ Vide qua modera^ 
tione temperaverit eulpam^'^ Hae jam localiones 
ai cnm iis comparentur, quas supra^ p, I93* 
ex Asconio edito citaTimuft, non immerito ali*- 
quam formae diyersitatem animadrertere licet* 
Alibi yero saepius quoque enarrationis forma 
ejusmodi est , quae aptissime in dictantis perso^ 
nam cadere yideatur. Ad Orat« in Giod. et 
Cur. VL 2. „ Notemus verborum medietates 
elegantiasime ab oratore suspendi.*^ Ad Orat« 
de Rege Alexandrino III. 5. ,, Notemus gra^ 
datim fieri argumenta*^* Ad Orat. pro Sylla 
Vn* 5« y, Animadvertamus quantis aeuleis as" 
peritatis tallionem M* TuUius referat hic Tor^ 
quato^^ Ad Orat. pro Plancio XXVL 3. ,, Quae 
omnia jactantius ab iUo dicta , quam eleganter 
elevet et abjiciat M. TuUius, consideremus*" 
Ad Orat. eandem XXVTII. i. ,» Verbum hoe 
quoque non incuriose adnotemus ^ quod debi-* 
tionem pecuniae dixit.** 



Digitized by VjOOQIC 



ML ttJlLll CICERONIS. Hf 
SCHOLIASTA ANONYMUS 

QUI A VOSSIO DICITUR 

VULCATIUS GALLICANU& 



ViJcajtii nomen^ non diibiam est quin inier 
Ciceronis interpretes jure sno commemorationeni 
mereator* HieronjiQus enim ipsnm Commanta* 
lios in Orationes Ciceronis scripsisse satis mani-^ 
feste dedaraty loco illo notabili in ApoL adr^ 
RnfiA- L. L p« 567. ^y PutQ quod puer legeria 
A^pri in Virgilium et SabiBtium Commenta^ 
rio8j Vulcatii in Orationee CiteronisJ** Dd 
Vnlcatii ConmientariiS) quandoquidem et yel no-- 
mina ignoremiis Orationum, ad quas scripsit, ni-^ 
hil omnino superesse ^ Tulgaris Yirorum Doctoruiut 
opinio ezistim&yit : Isaacus Vossius yero , ubi in 
ditissima sua MStomm penu r^perisset fragmen* 
tum aliquod Gommentariorum ad Ciceronis ora^ 
tionesy mox sibi visus est detexisse Vulcatium, il* 
lam qui ab Hieronymo dictus esMti Gommenta« 
rios in Ciceronis Orationes scripsisse» Novum 
igitar iilnd qnaleeunqae inventam ut Vossius 
eam GronoYio et Graevio communicavit , uter-* 
qae qnidem j ut videtur , dubitavit illud frag^ 
mtntom Ydicatto tribuere^ sed digiium tamejol 

1' H ecn* 



Digitized by VjOOQIC 



1« CA.P. IX. DE ANTIQ. IirrERnL 

«iensait quod eradito orbi notesceret. Fabriciiis 
in Bibl. Lat. T. L p. i56. a. ita banc rem nar- 
rats f^ Sc/ioliasten istum anonymum pridem 
laudavit Petrus Pithoeus in notia ad Mosai^ 
carum et Romanarum legum coUationem titu^ 
lo VIII. Editus jest primum in editione Cice^ 
ronis Gronoviana atque mox in Graet^iana ^ 
vefbisque Cicercnis per singulas paginas sub^ 
etratus , e Codice MS. Is. Vossii , cujiis Ca'- 
tahgum MSS. pide sis inter laiinos num. 163. 
[leg. iSa.] An auctor sit Volcatius Sejus Galli'' 
canus f non plane certum esse existimo , quam^ 
quam Volcatium in Oraiiones Ciceronis serip-* 
sisse testatur S. Hieronymus I in Rufinum z 
placet id autem Is. Vossio , qui ad Catutt. p. 
31S. {*) fragmentum; in Verr* e Vohatii Com* 

ment» 

(*) Lege potinfl p. 3i8. nuUis hac raiiane expediat 

iibi haec sunt Vossii verba : Ut iciamus qiud apud Cice^ 

« Clarum quid dbi velil Ca-' ranem sU oiUhepsa , operae 

iuHus^ cum Mamurram ollae pretium fuerit verba antiqui 

comparei , quae solo sacra interpretis , Vulcatii , ut pu^ 

faciat olere. Porro ut et hoe to, Gallieani adscrihere. Sic 

quoque moneam , non ita pri" itaque iUe ad hune hcum : 

dem vir doctus , mihique per" « Auihtpsa wts est aquarium , 

quamamicus, significavit mi-' « quod interjecta laminafa* 

hi locum hune sibi intelligen* « bricatis arte fornacibus 

dum videri de authepsa*, m* « compendium portat .* insi- 

se nempe seu olla , ut puta^ « mul ignis contrarii elemen' 

hat , qud sponte sua olcra « ti defensa vieinitasV Hinc 

coquerentur « cujus mentio ui opinor non difficulter eon» 

epud Ciceronem in Verrinis» Jicias\ authepsam non fidsse 

Verum non facile quis vel ollamqudolera coquerentur, 

sensum vd acwnen epigram^ sed brvokifiifta seu vas milia- 

riumj* 



Digitized by VjOOQIC 



M. TULLII CICERONIS. 1*9 

mentm adjert. Ceierum Commentarium anony^ 
mi hujua SclioUastiie in priorem partem Ora" 
tionie pro Sex* Roscio ^ in Gronoviana editio'^ 
ne quaeres in Clariss» editoris praefatione.'** 

B.ecte Fabiicius ubi non plane certam esse exi* 
stimat an ^ Commentarii istius anctor sit yalca« 
tius. Quin et boc non ita facile credidisse vide- 
tor Graevios, qnemadmodum patet ex inscrip- 
tione , quam hajnsmodi fecit Anonymi Vetusti 
Inierpretis Notae in Orationem , ctc, tum yero 
etiam exinde qaod in Praefatione, nbi de isto 
fragmento disserit, omnino Vulcatii nomen reti^- 
ccat. „ Interpretes , inqait , accipies integros. 
Aseonium cum MS. a me coUatumj et scho-^ 
Uasten anonymum , quem olim mecum commu^ 
nicatfit i xdyu Isaacus Vossius^ et guem ex 
eodem libro descriptum divulgai^it in editione 
novissima Leidensi Vir Celeberrimus Jacobus 
Groruxfius*^* 

Vossii opinionem , nemo , qaantnm scio , sc- 
catus est 5 eqaidem Tellem addidisset Vossins qui» 
busnam indiciis in tam altae antiqultalis suspi- 
cionem adductus esset ; qnandoquidem Vulcatil 
Gallicani aetas , teste Saxio in Ononu Lit. T. I. 
p« 378. referenda sit ad a. 290« id est , ad ea tem- 

po- 

rmm.'* HaecYoasins; lallitar 919. AuOiepsa vas aquariwn^ 

«rtem aie obi Yerriiias ci- quod mterjecta laminafabri* 

*«tj dtandam csset cap. 46. catis arte fornacihus caXidam 

Orat pro Rosdo Amerino. portat : portati simul ignis 

^oliasue iocum sic corri- contrarii d&nenti dcfensa vi- 

pndnm jadkat Graetios p. ciniias. 

T 5 



Digitized by VjOOQIC 



x$o CAP. IX* DE ANTIQ. INTERPR, 

pora, qtiibas Diocletianiis et Mazimianas Hercu^ 
leas, alter in Oriente, alter in Occidente^ im-r 
periam teneret* 

No8 qaidem, ubi qaaereremos qaibasnam in- 
dicHs Vossias in tam altae antiqaitatis suspicio- 
nem addaci potaerit, operae pretiam duzimas 
ipsum illum Codicem oculis nostris lostrare» At-» 
qui ut Codicem aperimos, in fronte ad margi-r 
llem Tidemus ab antiqua , recentiore tamen qaam 
quae Codicem exaravit , manu adscriptum esse 
illum Hieronymi iocum , quem supra exbibui- 
mus : et mox haec verba : ,y j4n Vulcatii Gal^ 
Ucani cujus exatant aliquot Impp* ifitaej** De 
Vossiana oplnione quid statuendum sit, ab aliis 
doceri cupio. 

In Commentariis ipsis nuUam suae aetatis ^di- 
sertam mentionem facit auctor $ meminit ille 
quidem alicubi. consuetudinis Ecclesiae Roma^ 
xiae, quae suo tempore obtinuerit: „ Delubra^ 
inquit ad Divinat* in Q* Caecilium c. L dicun" 
tur templa. nihilominus tamen et aimulacrxu ab 
eo quod dolantur* Hic vero templa aignifi^. 
pat. Alii dicunt loca iUa interna templorum 
^ase debibra j ubi aqua hominum dehiuntur 
peccata: aut iUa quae ante templa sunt sine 
tecto et quae pluuia deluuntur* aut ubi a- 
gua posita estj ut ingredientes in temph 
spargendo se deluant^ purgationis causa hoc 
^cilicet facientes^^ Ex bujus vero consuetudinis' 
pommemoratione nibil quidqqam certi de auctoris 
aetate conjici posse opinamur. Antiquissimi enim 
(Ihristiani, Ju^aeon^n instifu|a srputi, prias qaam 

ae- 



Digitized by VjOOQIC 



M. TULLII CICERONIS. iSi 

aedes sacras ingrcdereiitar ^ manus abluere soliti 
faennt 9 et omnino distinguendus est hic mos ^b . 
aqoae benedictae sive lustralis usu, qui iion ante 
saeealam IV inyaluit. (*y 

De pretio istarum annotationum quid sentiam^ 
non reticebo* Est in iis aiiquid sane boni , pluri- 
mae tamen aabinde reperiuntur nugae, et quisquis 
dicatar istias Commentarii auctor fuisse , milii 
qoidem ille , et doctrin& , et oratione , post As- 
coniam longe inferior' censendus videtur, Res^ 
qoae explicantur, plurimam partem aiiunde, id- 
qae meiias, cognoscuntur ; et hoc quoque vaiet 
de bomiaam , munerum et consuetudiuum noti- 
liis ; qoin et dubitare licet , an Grammaticae 
stadium exinde multum proficiat. Cognovit ille 
tamen et Graecos aliquot optimos scriptores , He- 
rodotum, Demosthenem; tum de Latinis, Sal« 
lostiam, Yirgilium, Lucanumy e qiiibus hic illic 
pro interpretis munere historias et locutioues ex-' 
citat* Praeterea quoque alia veteris aevi monu- 
menta cognovisse videtur, quae hodie non super- 
sunt: loquitur alicubi de Ennii fabula, quae 
Achilles inscribitur ; quem scholiastae locum non 
cognoverunt ii, qui Ennii fragmenta ediderunt. 
Exhibeamos illum, qualis in Codice prostat^yb- 
Uo 46. id est ad Orat. pro Rosc. Amer. c. 52» 
Fterro Frugio. In Ennio haec fabula induci'^ 
tur AchiUia. guo tempore propter Briseidam 

cum 

{*) *Vid. Bmghami Orig. Hamelsveld Algem* KerkeL 

Ecdes. T. m, p. 179. sq. J. Gesch. der ChrisL Vol, YI.» 

M. Schrodch Ghrisil. Kirchen* p. a3o. 
gesch, Yol.UL p. 3a5. Y. van 



Digitized by VjOOQIC 



iSi CAP, IX. DE ANTIQ. INTERPB, 

cum Graecia pugnare noluit. g»o etiam tQmpor^ 
Hecior classem eorum incendit. in hac pugna 
Uiixea vulneratue inducitur* etfugiem Achilkm 
venit. cum interrogaretur ah Ajace eurfugisset^ 
ille ut celaret dedecus vitium.^^ Ejusdem fabulae 
alibi meininity faUo i4. id est ad L.L in Yerrem 
G. 18. Ita m^gni fiuctus ejiciehanturm Emiano 
emistichio usu§ est 9 e^ tragoedia quae Achillee 
inscrihitur^^* Et vero etiam hujus Scboliastae 
aetate superstiteq faisse videntur Messalae Ojra«« 
tiones. Ad Orat. pro Rosc« Amer^ c. 2. in Cod^ 
fQlio 59. haec ille notat: Non ego qui maximo 
mgenio. Messalajn maxime significat 9 cufu^ 
maxime exstanf orationes^'' 

Ouot Ciceronjs oratione^ Scboliastes commen«* 
taiiis illustjaverity certo quidem definiri nequit; 
sed si Vossiano Codici fides babenda est, vide- 
tur ille ad satis plqrimas scripsisse* Librarius 
euim quum in margine passim paginarum nume* 
ros notaverit de Codice antiquo, quem descri* 
bebat , facile deteguntur lacunae maxime insignes« 
3ervati ^unt Commentarii ad Divinationem in Q« 
Caecilium , ad Actionem primam in Verrem , a4 
Gatilinariam secandam, ad Catilinariam tertiam^ 
ad Catilinariam quartam, ad Qrat. pro Ligario, 
ad Orat. pro IVI.MarceIIo, ad Orat. proPejoUro» 
ad Orat. pro Roscio Amerino, ad Orat. pro Le* 
ge Manilia, ad Orat. pro Milone: sed v^ro iti^ 
^ervati sunt, ut ad alias orationes initium , ad aliaa 
iinis Commentariorum desideretur } tum vero 
etiam passim ita confusi mutUatique sunt, u| 
quid sibi velit interpies , plane ^on intelligatur* 

$.5. 



Digilized by VjOOQIC 



M. TULLII CICERO?fIS. i55 

S- 5. 

MARIUS FABIUS VICTORINUS. (*) 

Yictorini nomen apud cos, qai de illustribns 
Ecclesiae scriptoribus exposuerunt, frequentissime 
memora^m reperitur. Neque tamen non yictorini 
mentio inter Ciceronia Commentatores jure suo 
locnm sibi Tindicare videtar. Exstat enim hoc 
nomine Commentarias i» M. T, Ciceronis libros 
Rbetoricos , de quo hujusmodi judicium tulit 
Barthios Adv. L. XXXVI. c. i. „ reteHs Cri- 
ticae apud Latinos^ nam Graecorum hac in re 

non 

( * ) De nomine baec ha- ci Hieronymi in Prooem. 

bctBarlbias Adv.l4.XXXVL Comment. in Ep. Pauli ad 

<^ '• 9, TituJus est Mi&iL iA« Galatas p. aaa. ubi Yictorino 

m. ncioiixr. Quem pro eo tribuitar praenomen cAn. -« 

«w, qm Victorinus fuit^ Praeterea Victorini nomini* 

^"r^oio jam Romanorum no^ bos LAvianTn nomen interpo- 

'Wm ordine, cur repudie^ situm esAe a Sirmondo ad 

»iw non video. JSst alia L. L Epist Ennodii, notat 

apud nos ediiio , Aifti proB' Fabricius in BibL Med. et 

scnptum habens, et cum A^ Inf. Lat. Vol. VL p. 819, 

y^ oh Hieronymo [de IIL c[ui opinatur ipsum fecisse 

*«l Scrtpt. c 101.] et^Ho» hoc er Codicibus * antiquis , 

wiw [ de 111. EccL Script ad quos tamen non indicaVerit. 

* 370.] hic scriptor dieatur^ Notante eodem Fabricio L c 

fortassis inde tabii nomen^ p. 82©. Putschius in Gram- 

ob quintilianum ^ RketoHca- mat Veter. [p. 1989] ipsum 

rum exscriptoribus notius , perperam vocavit Maximwii 

aatum estP Miror Barthium Viclorinumt 
littUMm mentioqem fecisse lo-* 

V 



Digitized by VjOOQIC 



i54 CAP. IX. DE AWTIQ. INTEm. 

non paullo potior fortuna fuit , parvae admo^ 
dum tenuesque ad noa peruenerunt reUquiae. 
Genuinae quidem^ nam futilium glosMematum 
immanis uhique copia est. JEarum cum prinus 
cenaeas Victorini Rhetoris Commentaria in 
libros Rhetoricos^M. TuUiii librum bonarum 
rerum plenum et judicio conscriptum proboJ^* 
Editos est ille Comnientarias in collectione Rhe«* 
torom antiquoroni Fr. Pithoei p. 79 — 3^9* ubi 
Hanc habet inscriptionem: Marii f^ictorini Rhe-^ 
thoris Urbis Romae Espositio in Jibros RJie^ 
torioSn Ciceronis $ et aeoreim quoque ipeum 
typis exarayerunt 4>nton. Zarotus MedioL i4^. 
Aacensius Faris. i&)8« et Roh* Stephanus Pa» 
ris* i537# 

De aetate, qua Tixerit hujus Expositionis auc- 
tor, non facile est quidquam certi pronuntiare, 
quum ejusdem nominis complures fueriut; adeo 
quidem, ut perquam difficile sit rite discernere 
ea, quae de illis singulis apud Tarios auctores 
exstanty testimonia. Non inutilem itaque ope- 
ram fecisse videtur Launojus, qui, testc Fabricio 
in Bibl* Lat, T. III. p. 46i. singularem conscri* 
psit Dissertationem de Victorinis , quae exstat 
in ipsius Oper. T. II. P. i. p. 654. 

T^os f ubi quaerimus , quis de quatuor Victori- 
nis, qui passim memorantury auctor fuerit hujns 
Expositionis , Tidemur nobis certissimam rationem 
sequi , si probe teneamus quae ex libri titulo do» 
cemur. Htc enim auctor vocatur Marius Victo» 
rinus et fuisse dicitur Rhetor Urhis Romae. 
Jam vero , si haec dno tenemus , quis dubitet, 

quin 



Digitized by VjOOQIC 



ML TU.LLII CICERONIS. iSi 

qniH bic idem Yictorinns sity cajns mendoneid 
facil Hieronym. in Prooenu Comment. in EpisU 
Paoli ad Gnlatas T. lY* p« 332. nbi ait se non 
ignorare ^ Gajum Marium yictorinum j qui 
Romae pueros Ahetoricam docuitj edidisae. 
Commentarioe in Apostolurti^^ Atqui ^ si hoe 
tesiimoniumi pertinet ad '^ctorinnm hujus Ex^ 
posiuonis anctoremy ad eundem pertinere ne*" 
cesse sit ejusdem Hieronymi testimoninm in Ubro 
de Ulostr. Ejscit Script. c. loi. nbi ad a. 56o, 
haechabec: ,^ Victorinus^ natione Afer^ JR.o-'' 
mae 0uh ConHantino principe Rhetoricam do-^^ 
cuit: et in eaUrema •enectute^ Christi ae tra^^ 
dens fidei^ scripsit adversus Arium Ubrosj 
jnore Dial^ctico falde obseurosy qui ab erudi'^' 
tis modo inteUiguntur : et Commentarios in A^ 
poatolum.'* Seqaitur porro quod idem sit iUe* 
Viclorinus^ qui apud Augustin. Confess* L.YHL 
c. 2. dicitur : ,, quondam Rhetor urbis Ro^ • 
mae — quosdam libros Platonicorum in lati" 
nam Unguam transtuUsse — defunctus esse 
Christianus — senex doctissimus — usque ad 
iUam aetatem i^enerator idolorum — qui non 
erubuerit esse puer Christi.** Neque igitor. 
qaemqnam alium Victorinum, praeterquam ii— 
lam j spectare potest illa iaudatio Augustini , 
qaae in eod. Confess. c» 3« r^peritur, ubi Yicto-*. 
rinos vocatar : ,, doctissimus senex^ et omnium 
KberaUum doctrinarum peritissimus y ^ quique 
phihsophorum tam multa legerat et dijudica^ 
iferatf doctor tot nobiUum Senatorum^ qui 

y 3 etiam 



Digitized by VjOOQIC 



i55 CAP. IX. DE ANTIQ. INTERPR. 

eiiam ob inaigne pra^clari magisteriiy quod ci'^ 
ves hujus mundi exinuum putant^ statuam in 
Romano foro meruerat et acceperatJ'* Et de 
fitatna consentit Hieronym. in Ghronico ad a^ 
555. ubi ait t ^, yictorinus Rhetor et Dona" 
tus Qrammaticus meus^ Romae insignes ha^ 
benturj e quibus f^ictorinus eiiam statuam in 
foro Trajani meruit.** 

Quodsi itaqne haec Hieronymi et Augnstini 
testimonia in Victorinumy Bhetoricae Expositio- 
nis auctorem , cadant , non duhia res erit de 
ipsins patria et religione. Patria quidem certe 
fuit Africa, sed non dubium est, quin postea Ro- 
xnam migpraverit, ibique juTenes, Tel potissimum 
nobilissimos , Rhetoricam docuerit. Praeter ar« 
gumenta , qaae hac in re jam excitata sunt , valet 
etiam testimoniam Simpliciani, qui apud Augus* 
tin. Confess. L. VIII. c. 2. testatar , se , Romae 
cum esset f familiarissime Victorinum notfisse^ 
. Quod ad religionem atlinet, ex Augustino sa* 
tis aperte docemur , ipsum foisse paganum , gen- 
tilisque superstitionis sectatorem, et, in senec- 
tute demum ad veram fidem conversum, Chris* 
tianae religioni dedisse nome^. Faceta ipsins 
eonfessio et familiaris hac de re confabolatio ex* 
ponitur apud Aognstin. Confess. L. Vill. c« 2* 
,, Legebat Victorinus , sicut ait SimpUcianus , 
sanciam scripturamy omnesque Christianas li^ 
teras inuesiigabat studiosissime et perscruta^ 
hatur^ et dicebat SimpUciano non palam^ sed 
secretius et familiarius «c Noueris me jam esse 
Christianum " et respondebat ilie <( Non cre^ 

dam 



Digitized by VjOOQIC 



M. TULtll CICERONIS. iSf 

dom, nec deputabo te inier Christianos y nisi 
in Ecclesia Christi te i^idero.** JUe autem irri^ 
dehatf dioens: ^ Ergo parietes faciunt Chris^ 
tianos?^^ Et hoc saepe dicebatjjam se esse 
Christianumj et SimpUcianus ittud saepe re-^ 
spondebat 9 et saepe ab iUo parietum irrisio 
repetebatur**^ 

Huc itaque redit nostra de hujas Rhetoricae 
Expoiitioiiis auctore sententia : Commentarii in 
dnos Ciceronis . libros de Inventione ' Rbetorica 
«cripti sunt a Mario Yictorino , artis Rbetoricae 
peridssimo doctore, homine Psgano, natione Afro» 
qoi alta demom senectute Christianam reiigionem 
professiis est ; ita ut ab boc probe discerni debe- 
ant Victorinus, Pitabionensis Episcopus, memora* 
tus Hieronymo de Illustr. Eccl. Script. c. 74. et 
Yictorinus , rbetor Massiliensis , memoratus Gen« 
nadio de IIL Eccl. Scr. c. 6o. et Victoriniis y n»- 
tione Aqditanicus , memoratus eidem Gennadio 
de lU. Eccl. Scr. c. 88. 

Expositio Victorini 9 quae duobus libris absol- 
vitur, conscripta est, quod ad formam attinet, 
eadem ratione, qna Asconii Commentarii; i. e. 
quemadmodum Asconii Commentarii explicatio- 
nem cbntinent singnlarum fere sententiarum quae 
in Orationibus occurrunt, ita Victorini Exposi* 
tio interpretatur singulas sententias ex libris de 
Inventione Rhetorica ; non est igitur oratio in- 
tegra , sed auctor quasi ad marginem notavit Ci« 
ceronis Terba quae expUcaturus esset et his suam 
deinceps explicationem subjanxit. Sed ut Asco- 
nii et Victorini op^ra non multam differant for- 

V5 ma, 



Digitized by VjOOQIC 



t$6 CAP. iX. DB ANUQ. 1OT*ERPR. 

mft, qua atriosqiie conscripta snnt » perquam ia^ 
rigniter differimt et dictione et doctrinl. In As^ 
conii -soriptis OTalio obiqae aorea est yel anreae 
proxima; dictio Victorini eat profnnda obiqae et 
dura , et saepe ^ pro aeyi ingeaio » obacura. Si 
doctrinam spectas, Yictorinus prodit qoidem di« 
ligentem Ciceronis lectionem, sed saepius vag&^ 
tor extra orbitam $ admiscetqoe res y qoae ad lo-^ 
cum ubi notantur f minus esseht necessariae ; jii«- 
dicio valet admodum , pra aetatc sciUcet qua vi*» 
xit. Caeterum non duUitOy quin, qui ipsius Ex^ 
positionem evolrit diligenterque legit , doctioi^ 
interdum ab ipsius lectioae recedat. Videturque 
eam saltem sibi laudem rindicare , quod satis dili^ 
genter studuerit ut inter doctos Ciceronis inter'* 
pretes referretur. 

Superest quaestio ut inquiramus, an Victori* 
nusy praeter superstitem Expositionem in librov 
de Inventione, scripserit quoqae in a|ios Ciee-- 
ronis libros Expositiones y quae perierint* Desi** 
deramus quidem ipsius Yictorini testimonium^ 
quum nusquam in libris soperstitibus ullam ba*^ 
jus rei faciat mentionem; sed sunt externa ar^ 
gumenta, i. e« aliofnm scriptorum testimonia^ 
quae banc rem certo certius probant* Ut ap« 
pareat igitur Victorinum quoque interpretatum 
esse Topicornm libeUum, exfaibeamus ad bunc 
loCum Boetbii testimonium ex L, I. Commenu 
in Topic« Giceron. p. u ubi ait : „ In if. Tul» 
Ui Topica Victorinus , rhetor phirimae in di&^ 
serendi arie notitiae ^ commenta conscripsiim — 
Quatuor voluminibue Vietorinue in Topica 

con-* 



Digitized by VjOOQIC 



IL TULLII CIGERONIS. iSg 

cmumpiiBf eorum primo in declarandia tantim 
Ubri principiis occupaturt additetianty si qua 
in eodem volumine praedieenda Juisse perpen* 
dit: ui ah exordio vobiminis Topicorumy quod 
estj Majores nos res scribere ingressos, Treba*^ 
fa, , usque ad eum locum , qui est [ia fine c. i. j 
Sed jam tempos est ad id quod instituimas, ac- 
tedere »j9r/m/ volunUnis Victorini expositio ter^ 
mineturm Secundo voiumine de judicandi at^ 
que inpeniendi Dialecticae partibus et de loco-* 
rum atque argumenti definitione pertractatf 
wt ab eo loco Topicorum^ qui est [ c. 9. j Cum 
omiiis ratio diligens disserendi duas habeat pai?* 
teSy unam inveniendi , alteram judicandi^ usque 
ad eum locum , qui est [ in medio c« 9* ] Ita<* 
qne licet definire locum , esse argumenti sedem* 
Argomentum autem rationem, quae rei dubiae 
faciat fidem y secundi libri Commeniariorum e»-* 
planatio subsistatm Tertius vero atque quar^^ 
tusj discretionem locorum inter scy eorumque 
exempla multifomUter persequuntur t ita ut 
tertiue quidem TulUana sibi de jure proponat 
exempla s quartus vero eosdem locos per alias 
rursus similitudines monstretj es Virgilio vel 
Terentio poetis: oratoribusj Cicerone et Ca^ 
tones ut quod praeceptis ostenditury exempHs 
eoBucescatf neque ab eo loco qui est in Topi» 
cis [ in medio c* 9. ] Sed ex his locis , in qui« 
bms argnmenta indusa sunt^ expositio pro^ 
gressUy eum transcendit locumy qui est [ad 
finem e. 4*] Yflleat aequitas, quae paribus in 
paria jnra desiderat* Quanta vero pars 

re- 



Digitized by VjOOQIC 



i6o CAP. IX. DE.ANTIQ. INTERPR- 

reliqua Topicorum sitj ipsius vobaninia mag* 
rdtudo demonatrat y quam^ Victorinua neque at^ 
tingit , neque attingere potuisset f ita rebue 
minimis immoratusj niai opus muha Ubrorum 
pluralitate diatenderet.^* Haec aatem qaatuor 
Commentariorunv volumina , in quibas nedum 
Topicorum libellus ad dimidiam partem absolu- 
tus fuity Boethii aetate superfuisse yidentur, sed 
nunc plane temporum injuria perierunt, 

Boetbii testimonium, etsi aliorum «bac in re 
.desint , satis aperte probare videtur j Victorinam 
quoque aliquando Commehtarios scrip^isse in To* 
pica Ciceronis ; eique propterea eo potius fidem 
babemus, quod BoeAius eos non obiter tantum 
citaYerity sed plenissime explicuerit quid singulis 
]ibris expositum esset. Non igitur boc famft ac- 
cepit y sed procul dubio bosce Commentarios ipse 
legit Boetbiusy eundem Topicorum iibellum ex* 
plicaturus. 

Sunt autem qui putent^ Victorinum quoque 
praeterea Commentarios scripsisse in Ciceronem 
de .Republica. Hoc yero non ita facile probatnn 
Unicum exstat bac in re testimoniam apud Hiero-. 
nym« contra Rufin. L« L p» 367» ubi memorantur 
T^ictorini Commentarii ad DiaJogoa Ciceronis. 
Hoc autem nomine quinam Ciceronis libri intelli*' 
^endi sint, dubia fere res est. Andreas Scbottus 
Nod. Cicer. L. IIL c.5* opinatur signtficari libros 
de Republica, qui potissimum xar £^();^y Dialogus 
nominentur^ quod nuUa disputatio majori sit 
contentione ac tempore habiia aut inter plures^ 

Ad- 



Digitized by VjOOQIC 



,HL TULLII CICBRONIS« iSl 

AMity «imiliter qaoqae Iios libros Tocatos es-^ 
se Dialogum a Rafino de Metris^ Diomede et a 
plerisqne onmibas. Schotto adsentitar Patriciai 
in Prae£ ad Cic* fragnu de Rep* et A* Majoa in 
Sdiolio ante L» IV. de Rep* — » Nos^ ut non. 
Mgre concedimna^ libroa de Repnblica^ ob eo- 
nm praecipnam dignitatemy mereri qni jmt' 
iifi^ Dialogas appellentnr, praeter Hierony* 
mam, alia teatimonia reqnirimna qnae plenins. 
probent Victorinnm acripsiaae Gommentarioa ia. 
Ciceronia de Repnblica Ubroa» 

AURELIUS MACROBJUS AM* 
BROSIUSTHEODOSIUS. (*) 

Anrelii Macrobii Commentarii ^ qnos scripsit 
in Ciceronis Somninm Scipionis , etsi potissimani 
partem Tersentnr in qnaestionibns Astronomicii 

et 

(*) In soribendis kisoe pdsgae deUgnahatut. Quam 
nominibiis non oonstans usos U est Macrobii nomen, 
est Gothofredus ad Godici ITam quod Aviamu in E» 
Theodos. L. YL T. 8. scri* fnstola^ qaam TabuJUi tom 
bendam ease GeDset, Aveb- is praefixii , ei Boiiiut 
uvjL Ajmoffnit. TasoDoniif. Theodosium vocanif pro ar* 
M aiCB0m». « Proprkmi scr* hitHo suo id fscere" Cae« 
Seet etqusque nomen per t^rum in Godiee aliqao M Sto 
hmee tempora id erai^ quod aBarthio Adf.p. 1697. reper^ 
posireikum coOoeabatur, qua tum est Macrobii nominl ad* 
tmo videHceip cidn plurim ditum nomen Oriniooensis t 
tms oMmere pHaceret y unus" qua togs aut patriam aul 

X 



Digitized by VjOOQIC 



lU. CAf.IX. DE OHQ. fiS^TERM. 

e% Fhjrieir» sno umefn {uve hic siM lofStttn Tindi«- 
caim • S«nt cpiUfcem iHi plane diversi a* Commen- 
taraa AMon\tj.$eA hoc feoie argnmetitiipropositi 
drreOT^* Interpre» Somnii, nemo, nisi Philo* 
soplipsi, esw posstt :- ^^iippe* quo* libelto nniTersae 
PUIophiae' integp^iilts eontineatur ; nuUhmj nt< 
lilMro&iitt ipier ait L« H* c.i^. di6 tHhu& Tht^ 
h^^phiM p<»tibHs TuilitM in hoc somnio prae^ 
UPmiiitf num iOa' ttd ^oirtuPB» amorentqu& pa^ 
tfiaO' et ad eontemptum gloriae adhortatio^. 
quid aliud eontine* niei EthvoM Philoeophia& 
inatituta moralia? cum vero vel de Sphaera^ 
Tum modo vel de noi^itate swe magnitudine «/- 
derum^ deque principatu Solis et circis coc'' 
leatiBue- cinguReqiie terrestribue et Oceani situ 
loquiturj et JuiTMoniae euperihn pandh arca-- 
numy Physicae secreia commemoratj at cum 
de motu e$ immortmUtate animae disputat^ 
ew nihii' canstat ihesse corporeum^ cujusqu^ 
esi^nfiam nuSiue semeus sed sola ratie di^re*^ 
Jttndit f illic ad altitudinemPhilosophiae ratio^ 
nalis ascendit*^* Omnem autem illam Philoso- 
phiam tam egregie in iis Commentariis interpre- 
tatus est Macrobius, ut, edamsi praeterea nihil 
MiripsiMet^ pxocul dttbio» si gloriae^t ^ita posc 

naor* 

potfes 'Oairoaritieam^reqyioe» crisiusdieimssstq. Sonmionm 

le eEacriptaram BarCfaius e« jadexf idso quia osSsndlt et 

siilimat In alio Codioe TOOb* dijudicai , quae Somnia siet 

ttir Onosnsius » et ad nomeil twm et quas aliguid desi^ 

iUud isterpres ad margiiMm meni ^ si quac uon/* 
Gedios.haee uotaTit „ Omo* 



Digitized by VjOOQIC 



M. TULLII CICERONIS. i65 

l&ortemy vere nomine suo apiid poueritatem fnu 
potoisset. 

In Macrobii doctrinae landem consentiunt ae« 
qnaKnm et posterorum testimonia ; Flavias Avia* 
nns in Praef. ad Fabulas ita ad ipsnm scribits 
^ Quia tecum de oratione^ quia de poemate 
loqueretur? quum in utroque Uterarum genere 
et Atticos Graeca eruditione euperea , et Lati^ 
nitate Romanos.^* Sed testimoninm Aviani^ 
qoi fere fuit ipsius aequalis, qnemque juvenem 
Macrobius inducit loquentem in Satnrnal, L«I« 
c 4* L. VI. c. /• et L. VIL c. 5. videri possit 
bWditiis benivoientiam colli^ere voluisse* Au« 
diatur igitur testimbnium Jobannis Sarisberien^ 
sis, qui est scriptop e seculo XII. pbilosopbq^ 
et grammaticus. Sarisberiensis L. VIIL Poli'^ 
crat. c 10. tale judicium profert: „ Macrobiue 
conspicuus est in sententiis f in verbis floridus • 
et tanta rerum penustate rediindahs ^ ut in 
institutione conpiifii, et dispensatione Socrati'' 
cam videdtur dulcedinem propinareJ^ A Lau- 
rentio Valla in L. L Elegant. c. i5. Macrobiuj 
vocatnr curiosissimus in loquendo et recondi^^ 
tissimae scientiae» 

Vixit autem Macrobius iis temporibus, quibu^ 
llngua Latina jamjam senescere coeperat^ aetas 
quidemipsa non certe definiri potest; inciditvero 
fortasse in finem saeculi IV. non valde extremum. 
Nam^ quemadmodum e Codice Tbeodosiano L« 
VI. t. 8. apparet, Macrobius fuit Sacri Cubi* 
ciili praepositus sub Honorio et Tbeodosio Ju- 
more. Regnavit quidem Thcodosius in Oriente 

X 2 us- 



Digitized by VjOOQIC 



i6i CAP. IX. DB ANTIQ« INTERPIK 

lugne nd a. 45o. sed quum MacTobios lioc tnuc^ 
nere fanctus dicatur suh Honorio et Theodosio, 
intelligendum videtur illud tempus, quo ambo^ 
iiic in Oriente, ille in Occidente regnaverunt» 
JFIonorii autem regnnm cessavit a* 435« Sed et 
antea, i. e. sub Arcadio et Honorio» Macrobius 
jam fuerat Praefectus Praetorio Hispaniarum , 
quemadmodum apparet ex inscriptione legb cu-* 
jusdam in Cod« Justin* L« I. t* ii« quae lex data 
est Raven. a. 599* Quodsi igitar boc anno dig-* 
nitatem obtinuit Praefecti Praetorio, ipsius na- 
talis incidere debuit in finem saeculi IV noii 
valde extremunu Et banc ob rem quoque Ma« 
crobii aetas a Saxio relata est ad a* 4io. 

De religione et patria Macrobii dubia res est« 
Fuit peregrinus : sed quo loco natus sit ^ non 
constaU Romanum enim se ipse diserte negat 
in Praef* ad SatnrnaL ubi aequi bonique con* 
suli cupit| si sub alio ortum coelo latinae Un» 
guae uena non adjuffety vel, si in suo sermone 
Romani ori» elegantia desideretur. Christianis 
ipsum annumerat Bartbius in Adv* p* 2a58« ita ta- 
men ut ipse alibi in Adv. p* ifgS. fateatuTt in Ma« 
crobii libris vix unum et alterum ejus rei vestigium 
reperiri. Spanheinius contra in Dub. EvangeL T. 
!• p. 553* ipsum Etbnicum fuisse opinatur ; cui 
opinioni assentitur Fabricius in Bibl* Lat* T. III. 
p. i8o. qui et bac de re legendos citat Grotium 
ad Matth. II. i6* et Huetium p. 789. et Jo. Mas- 
sonum in Epistola, subjuncta Eduardi Chand.- 
leri , Episcopi ^ libro Anglice edito Lond. 1728. 

Sed 



Digitized by VjOOQIC 



»L TULLII CICBRONIS. i65 

Sed Macrobins etsi peregrmn^, sive Cbristia" 
nna, siye EtlmiGaA fuerit, in libris sais res trac-- 
taty quae egregie Veterum pbilologiam et philo- 
sopliiam iUustrant. Convinornm Saturnaliorum 
Libri VII complectuntur» baud minus ac Geltii 
IToctes j res diversissimas ^ quae tamen omnes 
snum aingulae conferunt ad Veterum scriptorum 
intelligentianu Sunt qui putent, Macrobianos 
Conimentarios in Somnium Scipioni$ esse partem 
Satumaliorum 9 perperam ab illis dirulsam. Opi- 
natur sic Bartfaius ad Clandian* p* gi8. et 791« 
ubi narrat se in membranis manu exaratis ahti- 
quissimis hanc invenisse inscriptionem : MacrO'^ 
hii Theodosii Viri Conauldris et lUustris Com* 
Tnentariorum tertiae diei Saturnaliorum libcr 
primue ii^eipit. Ednde conjicit Bartbias, Macro* 
bium non in libros opns illudsuum sed in dies 
distribuisse : singulorum autem diernm operas 
aliquot libris distiniLisse^ quorum tertium oecn- 
parint bi de Somnio Scipionis Commentarii. Sed , 
aut ego fallor, aut Bartbins nimium auctoritatis 
tribuit unius Codicis scriptioni et non attendit 
ad Dialogorum formam, qud Saturnalioram libri 
concepti sunt; in bis enim inter se colloquentes 
inducuntur amici^ qui ad conviviam convenerant , 
Yectias Praetextatus, rex mensae, Flavianusy jQ. 
Aurelii Symmacbi frater, Symmacbus ipse, Cae^ 
cinna Decius Albinus , Furius Albinus ^ Etista- 
4hius j Nicomachus ATienus » admodum adhuc 
adolescens , Evangelus , Eusebius Rhetor , Disa- 
rius MedicuSy Horus et Servius Grammaticas. 
Fiexi potest , ut de tertio et quarto libro , qualea 

X 3 ho-- 



Digitized by VjOOQIC 



x66 CAP. IX. DE ANTIQ. INT&RPR. 

bodie sant, quaedam perieriut; sed qaomiiins 

Coinmentarli inter alterutrum Sataroajioraia U- 

brum iDtrudendi Yideanlar , satis contradicit di- 

. Tersitas formae ^ c[uA atrum^ue opos ^onscrjlp^ 

. tam esL 

Commentarii aatem in Somniam Scipionis» qui 
sine dubio peculiare Macrobii opas sunt * integra 
oratione conscripti« duobas libris absolYunlary 
qui singuli magnitudine superant totum , ut anz^c 
est, Ciceronianum de Rep. Tolumen. 

In Libro Primo ad stellifera^ sphaerae car* 

sum et subjectarum septem, sermo procedit; fi- 

.nitur ille liber in Somnii verba Nam ea quae 

' est media et fiona tellus^ neque movetur^ et 

. infima est » et in eam feruntur . omnia nutu 

suo pondera , quae sant in fine c. XYIL ed. 

Maji. 

In Libro Secundo de Musica earum modula^» 
.tione disputatur ; absolyit ille liber reliquam Sooi* 
nii partem, incipiens, quo prior desierat^ a 
principio c. XVIII. Quae cum intuerer siur 
pens^ ut me recepi^ quid? hicy inquam^ quis 
est qui complet aures meas tantus et tam dut» 
cis soniis? 

Utcrque liber distinctas est capitibus ; prior 
habet XXIL posterior XVIL Singula capita.suapi 
iiabent titulum, unde fit ut facile videas, quale 
sit cujasque argumentum quod tractetur. Yerba 
Somnii passim ioserta sunt; quae res fecit, ut, 
.quum omnes de Republica libri periisseot, Som- 
nium ipsum in Macrobi^ Commentariis seryatam 
sit. 

Qaod 



Digitized by VjOOQIC 



«t TULlxII CICt;Rt)NtS. 167 

'Qflod jid dedjcation^ni attinet : aUoqoititr Mt« 
exoUaa filiim saum Eustathittm , «juem L. L c. u 
MBt abi dicit vitae pariter dulcedinem et glo^ 
riam$ ct L. II* c. i* ipaam esse sibi dicit luee 
-dileciiarenu Sed et eandem alloqaitar in prin- 
cipio L»L Saturnalioram* 

De Macrdbii artis Aatronomicae peritia non 
jndicare posaam: hoc aoio^ qnod ipsias opera a 
Mcantioribus Astronomis non neglecta sint. Gro- 
Jiofias, iniimine editionis suae, prolixa ^uaedam 
loca ex Geometria Aaonymi Veteris et ex alio 
MSto Anglicano incerti aactoris, in qoibus Ma« 
erbbius in tesiimoniam citatur et quorum ater«- 
qiie se prodit Gommentarios in Somnium Scipio- 
sis legisse. Porro frequenter Macrobii mentiC'- 
nem injicit Honorius Aagastodanensis , qoi flo*- 
nit sub Heiirieo Quinto imperatore ^ ad annum 
1130« et in opere de Pbilosophia mundi L. L 
& 21. L. L c. 20* L» TV. c. i5* et in opere dte 
Soiis affectibus c. 5« in quibus locis praecipae 
ex Macrobii Gommentariis in partes vocantor Li*- 
bri primi eapita 6* i6. et 21» E recentissimis 
scriptoribns Astronomis, qui de Macrobii doc- 
trina suum judicium protulerant, excitasse suf* 
ficiat Montudam et Oelambre* Montuda igi- 
tar Histoire dto Math£matiques T. L p. 493 : 
99 Macrobe ^tale quelques connaissancee aatro^ 
Tiomiques dana son Commentaire sur le songe 
de Scipions mais souvent avec peu de discer^^ 
nement et d^exactitude.*^ Ddambre Histoire de 
l'Astronomie Ancienne T« L p* 299. ^, Aure- 
lius Theodose Macrobe dtait un des chambeU 

lans 



Digitized by VjOOQIC 



t63 CAP. nL DE ANTIQ. INTERPIL 

lans de Pen^reur Th4odoee* 8on nom annon* 
ee nn Grec^ et lui mSme noue dit que le &»- 
tin n*est pae sa langue maternelle. Son Con^ 
mentaire sur le songe de Scipion , renfermB 
quelquts notions ^Astronomie* ' 11 4trit en 
philologue^ et noue devons noue aitendre A 
ne trouMr ddae eon Commentaire rien de 
neuf^ rien qui lui appartienne. Mais U peui 
avoir reoeuiUi quelquee idies , prisee dane dee 
Tr<utis perdus* Jlpeut nous apprendre quel^ 
gues ^taient lee connaissanees qu^on avait 4 
la cour de Rome.*^ 

' Sed licet Macrobii doctrina param bmorifice 
•lAudata ait a recentiMimis baram remm peritis 
•acriptoribns, Macrobiani tamen Ckmuaentarii aU- 
•quando digni yiri sQnt , qtu nna cam Somnio ia 
Graecam sermonem Terterentar a Maximo Piana«- 
de ; non a Theodoro Gaza ( * ) 9 ut quidam opi- 
nantar) qaam versionem hactenas incditam ia 
sua bibliotheca babuit Jacobas Cojacius, et ca<^ 
ju8 saepius meminit Guliehnus Morellius in Tbe* 
sauro vocum Graecarom, qui in Praef. baec ait: 
^, Quod somnium Scipionis Graece tranelatum^ 
perperam Gazae tribuatur » Veteres Codicee 
Manuscripti testantur : in quibus non modo 
id Soinnium ^ verum etiam tota Macrobii ejue 

Sonpm 

( * ) Theodonis' Gasa dod io editione Cicerenis iidiaa 

GomnieDtarios Macrobii sed et in Sturmiana Argentorar 

tantummodo Soronium Graece tensi in 8. Tid. Fabriciua 

tertit i eafiue* Tersio exstat BihL Lat» T, I» p. soo. 



Digitized by VjOOQIC 



M. TULLII CICERONIS* 169 

Sommi explioatio Graeea continetury Masimo^ 
fue Pianudi iulacribitur*** £t liaec rtfsiOf 
qaemadmodtim Fabricius narrat» reporitur ia 
Kbliotheca regis Franciaey Codice683* teste Lab- 
beo BibU noT« MSS, p* 380» et eadem memora* 
tnr in Catalogo MSS» Graecomm Segnierii p. 
• 120 ia Celeber. Montefalconii Bibliolb. Coifllinia* 
na p. Sto* 

Qaae two in Macrobii operibus legnntar, ea 
nOD onuua snnt Macrobiana t sed ipsam plarima 
e Seneca» Gellio praecipaoi taniex Yalerio Ma«- 
zimoy Platarcho et aliis scriptoribasy etiamquan- 
do non nominety mataatam esse» yiderant Ja« 
cob» ThiMnasias de Plagio. §• 5o3* p* 244» seqq. 
Hieron« Mercarial* Var* Lect. L. IIL c» 5. et 
Golielnu Saldenos de libris p* 167* et 176. seq. 
qnos anetores citat Fabricios p* iSa. Neqae ali* 
ter Mnretns ad Senecam de Benefic. L* IIL c. i8« 
,1 Totam hancy inquit^ diaputationem de Ser^ 
vUj num dominie heneficia tribuere possintf 
partim ex hoc Senecae loco^ partim ex JEpiet. 
47. partim ex Kalerio eonearcinatam Macro" 
biue Ij. L Saturn^ c. s. pro eud venditasfit. 
Sed et ex jigeUio et Plutarchi Sympoaiacia 
tam multa nuUo pudore in aeptimum Uhrum 
SaturnaUorum euorum tranatuUt , ut appareaty 
€um factitaese eandem artem , quam plerique 
Koe saecuh factitant ^ qui ita humani nihil 
a se aUenum putant^ ut aUenis aeque utantur 
ut euism^ Jocose igitur hanc ob rem a Petro 
Criniu de Honesta DiscipL p« 554« Macrobius 
TOcetor homo satis quidem eruditus ^ sed inge^ 

Y /w- 



Digitizfd by VjOOQIC 



170 CAP. Xt DE ANTEQ. WTERPIL 

nio maxime ingratOj ac prape impudenii^ W 
qui tanto aeris alieni cumuio nusqutm erediior' 
rie nomen profiteatur. 

$. 5. 
FAVONIUS EULOGIUS. (*) 

Praeter Macrobiain qaoque Somniiim Seipid* 
nis explicandum sibi samsit FaTonias Eulogin» i 
'cujns mentio atrum ante Macrobiom , an Tero poft 
illam, inserenda sit, non plane liqaet* Qaom 
enim nec ille ha)as ^ nec bic illias mentionem nl- 
lam in)iciat, desnnt omnino argamentaf cpiibns 
probetur , num Eulogius Macrobio aetate superior 
an inferior fuisse censendas sit* Saxius in Onom* 
Lit« P. L p. 459. f acit Eulogiam anti({uiorem, tri*- 
l>ueoB Macrobio annam 4io« Eulogio annnm 5§6. 
'Ego potius Eulogium putaverim Macrobio fnisae 
juniorem , etsi fortasse Eulogins non ultra annnm 
'5g6. rejiciendus sit: sed foi*tasse minns reote a 
Saxio Macrobii aetas relata est ad a. 4io» qnom 



(*) Andms Sebottus in 
iPrae£ ad fii^log. p.7. de hu- 
.}us nomine sic disputat : « Ve* 
9io ad Eulogium , de cujus )uc 
praenomine Favouii ( quod 
aUbi legere non meniini) ve- , 
nil in mentem duhitare an e 
Fabii vd Fldviani sii eor- 
jvptums vel denique Fla^nif 
jtf Flavud Vegetius ejus pro* 
pe aequalis Miliiarium scrip» 
ior dicius est» Muiare ia» 
men religio sit^ quod et in 



Jfnoa^ et sequiort iUo ae^ 
vo Bomana praenomina., §091" 
iiumque ac Jamilianun nO" 
mina , non ad amussim serva* 
rentur, quin ideniidem in alia 
verterent.'* Gaetenuu dubi* 
lari posnt de nomnie t|M.f 
fiulogiusne an filogius scsi- 
beudnm sit. In Augustiut 
editionibns scribitur Elogius; 
quod ,sequitur Barthins in 
Adv. L. n. c. 19. et alibi. 



Digitized by VjOOQIC 



. M. TULLII €ICERONIS. i^ 

ilbaltem TigiiUi anxus prias menioranda fuisflet $ qvto 
facto^ Eulogios habeatar M acrobii aeqaalis , ipso 
.tamen aliquantam jonior. 

Euloj^as natione fuit Carthaginiensis » qnod ' 
^robatar et ex inscription^ ipaios libri et e tes^^ 
jdmonio S. Aogostini, cajus in arte Rbetorica 
discipalas fait : quemadmodam bic narrat in li« - 
bro de Cora pro mortais c« XL ^, Carthaginif 
Rheior ElogiiM ^ qui meua in eadem arte die^^ 
cipub/kB fidty eicut mihi ipee ^ posieaquam i^ 
Afrioam remeavivm^^ retuUty cum Rhetori^ 
C09 Ciceronie Ubroe discipuUe suis tradereitf 
recensens lectionem quam postridie fuerattra^ 
diiurus , quemdam locum offendit obscurum •* 
quo non inteUecto^ ids potuit dormire^ solU'^ 
cUuss qud nocte somrUanti ego ilU quod nom 
intelUgebatj exposuiy imo non ego y sed imago 
mea nesciente me«" Titalos libelli est : FawQ^ 
nU Eulogiij Oratoris almae KarfaginiSf Disr 
putatio de Somnio Scipionis ^ scripta Superio^ 
V. C Cosm Provinciae Bixacenae.**y 

Ez aeqnalibns, qoantam scio , Eulogii mentio? 
nem aemo injecit ; et Tel inter recenti(Nram seca* 
lorom Yiros doctos paaci sant qai ipsam legerunlt 
Unjas rei <^a$a haec est, qnod ad seculom usqae 
XYn in MSto latnerit ; quo demum tempore e 
Tetosto Codice Gemblacensi primum erutas ^$t 
ab Andrea Schotto^ snbjanctusque libro quintp^ 
Qoaestion. Tnllianar» edit. Antw* i6i3. Postea 
repetitas est a Graeyio, subjunctasque Cicei*onis 
Officiorum editioni a* i688* Barthius tamen, qui 
fere nollam ex antiqais scriptoribos intactum 

y 2 rc- 



Digitized by VjOOQIC 



«7» CAP. IX. DE ANTIQ. IlfTERPB. 

'reliqait, etiank acl E^logii libellam dOigentem 
^anatti admovit : non dabitat ille in Adv. L* VII« 
c, i& Favonii dispatationem Tocare aureohan 
UheUum^Quij ita pergit, eo carior nobie esae 
debeiy quo paucioree huju$ generis auperstitee 
-ex immened clade barbarorum eeculorum^ reti^ 
nere potuimus. Nam si Macrobium • CapeUam^ 
Boethium^ Cassiodorum demaSf unde Latino^ 
rum literis haee materia iUustrari possit j vis 
unae alteraeque plagellae supereruntm^^ Vereor 
tamen> ne a Bartbio niminm landis tribatnm sit 
'bnicce acriptiancalae : qnum aactor ipte mani- 
feste declaret, cpxim panun operae in ipsam a 
se consumtam sit. lu Epilogo partis prioris ait : 
Habes de numeris quod sine libris in agello 
potui reminiscif' et in Epilogo partis alterios 
ait.* SciOj me j Vir doctissime^ reprehendi 
posse in hdc temeritatis audacid^ qui haec jam 
ddusolis (leg.sciolis) aboUta^ non meditatd sed 
tumultuarid lucubratione digesserim. Sed Aa- 
heant aHi scientiae glqriamy mihi pro ^defen^ 
•sione sit studio tuo paruisse.*' (*) 

E titolo, qnem Scbottus in Codice invenit, 
Tidemus ipsam disputationem scriptam esse Sa* 
perio, V. Cl. Cos. Provinciae Bizacenae. Hic 
yevo quis faerit, apud neminem. quantom scio^ 
memoriae pfoditam est. In disputatioais prae- 
fatione vocatur ffir Clarissimus et sublimis tam in 

Epi- 

'( ^ ) Sine. dubio soUs cor- L c. scioiis\ ciijns et reoepi- 

ruptum est Andr. Scbottus mus veFborum transpositlo- 

coDJicit schoUs dbdita rel nem. Id editis enim- est 

cbolila. Hectius Bjulbius non (umidluand std medilaid. 



Digitized by 



GooQle 



SL TULLII CICERONIS- 175 

Epflogo vir dociisaimus. Caeterum de proviQcui 

Bizac^na, qaae intelligenda sit , exponnnt ancto^ 

res, qnos citat Barthius in Adv, L. V. c. 7. Si 

qmd rero de origine et consilio hujas dispn* 

tatinncnlae hariolari licet » conjecerim ipsam con- 

scriptam esse in gratiam Superii, qoi fortasse^ 

quum Somnium non intelligeret , rogaverit Eulo- 

gium, ut sibi qualemcunque interpretationem mit-^ 

tereU Hanc conjecturam suadere Tidetur et ex- 

tema opusculi brevissimi formay et tempus^ quo 

ipsmn conscriptum narratur. Nisi enim ex aUus 

rogatu haec acriptio suscepta esse dicatur | qua- 

re, quaesOy confici illa debnit ab EnlogiOf quum 

in agro degeret e% privatus esset libris ( * ) , qui 

profecto ad hu)us generis scriptionem perquam 

foissent necessarii? Et vero etiami ni fallor 9 

hanc conjecturam confirmant verba, quibus Eu« 

log^as in fine disputauonis Superium alloqiutur , 

habeant ^iUi acientiae gloriam j mihi pro <2e« 

jenaime ait tuo atucUo paruiaae» 

Eologii Disputatio duas habet partes : altera 
eiponit doctrinam numerorum ad Philosophiam 
translaiorum I altera agit de coelestium orbium 

canto* 

Ope* 

(^)Ei]logins scripsithanc tet ettam m hoc opiisonlo 

(li^tationeqi 4{aum in agro iragmentum Varroni^» quod, 

degoet ct sine libris esset. noUnte Barthio Adv. JL \L 

Hoc tamen non prohibuisse C 6. non relatam est ab iis 

▼idetur quominus memoriler qui Varronis fragmenta ooh 

tliorom acriptonim , inprimis legeruut» 
Yirgilu, loca cxcitareU La- 

Y 5 



Digitized by VjOOQIC 



174 CA?-IX. DE ANTIQ. INTER#R. 

Operae pretium daco acl Iiunc locutn inserere 
ea, quae me prd sua hnmanitate docere voluit 
Vir Docu J. J* de Gelder, qui de Eulogianae 
disputationis argumcnto a me consultQs, baec re« 
8crii>ere voluit. ,, Quid de Eulogio sentiam, ro** 
^ gas? — Quoniam sine doctrina numerorum ad 
f^ PUlosopliiam translatorum j cujns disciplinae 
,1 originem recte a Pythagora repetit, Somtiium 
^ Sdpionis tIx possit intelligi , eam pro suo 
^ Captu explanare carat Ealogius. Primum igi- 
^ tur quid sit numerus explicat. — ( Hoc tamen 
^ utruni recte fecerit nec ne ^ Tid. Theon de A«- 
p ritbm. cap. UI. et IV. p.25. seq.) — Tum in- 
^ dicftt, quid differant Monas et numerus p. 
„ 43^n Porro y usque ad p. 442. duadis , terna- 
n rii 9 qaaternarii , quinarii j senarii et septena* 
^ rii 9 explicat naturam! , i. e. rationem illostrat j 
^ qua illos numeros in philosophiam conferre so- 
yj lehant phII6sophi| Pjthagorae et Platbnis aecCa- 
I, tores. Deinceps p. i42 — i44« de octonario nu- 
n meiro pauca dicens^ quaedam adjungit de no-* 
^ Tenario* Sed quae ah Eidogio huc usque dicta 
^ sant , parum differunt ab iis j quae in eandeni 
I, rem disputaTit Theon Smyrnaeus de Mus. cap. 
^ 4o — 5o. p. i55. ct Auctor Theolog. Arithm. 

^'Seqmtur alttfa pars Conmientarii Eulogiani 
^ p. 444-^447« de codestinm oribinm canta. 
^ In hac partedictioftes' Masicae explicantury 
I, ita ut, quae dicta sunt , mox ad Harmoniam or- 
^ hiom coeiestiam traducantnr , qtiae cantum i)q 
„ i$i w^Sv efficit) Tcl f (ut nostri Musici loquun- 



Digitized by 



Google 



Wt tULLII ClCEROfSriS. 19$: 

II m) qnae tonos ararpat, qni dhiabas iiiitM-*' 
^ nientihlasici ocrtauis co6iprehendantur. 

„ Qni xecte de- £alogio jadicare Telit, s^tilo 
,1 ccmferat ejua Commentariumcam MacroUOy' eom'' 
,1 Platarcho de animae procreatione e Timaeo 9 
j^ Tbeone de Musica, et aoctore in Theolognme* 
y^ nis Arithmeticae* Nimio siTe brevitatis atadio» 
y^ siTO libroram defecta im|)ed]tasy Barrat qm- 
^ dem Eologius , qaid illi nameri significent, sed 
^ pardas rationes aperinntar , qnibns efficiantor 
,1 et alii originem ex aliis trahant ^ tom etiiam oar 
„ Hlam in philosophia yim acceperint ^ qnod re*^ 
,1 liqni hi interpretes egregie confecerant.^' Hnc^ 
asqoe Doct« de Gelder^ coi pro accorata hacce/ 
aotttia jastas gratias habemas« 

Caetemm praeter Commentariom , sire Dispa- 
tationem de Sorimio ScipioniSy an phires libroi^ 
scr^seritBtdogiaSy dabitari licet. Barthios qat«« 
dcm iaf itdy* L« IL c«i9*'non dabitat, ai<ensi 
n FavonittM Bhgiu9 , perquam ' exactus scrip^ 
tor j ctijus uiinam ad nos pbirtL veniasent mo^ 
nmnenta qtutm brevia iUa Somnii Scipionie 
tnarratio j cwn coUigamus 'ex iUo opusculo ptu-^ 
ra aBa ipsi composita/* Sed haec Barthii sen*^' 
tenda hand scio an ex Edogii verbis probaripbs* 
sit, qaam Eulogias modo dicat se alios libros 
compositaram; sic enim aitr-^^ Has igitur ra-^ 
tionesj guibus supra positi tdri (sc. Scipionis) 
pita perficitur^ Arithmeticis approbationibus 
explanantes , prudentiae tuae , Superi , Vir 
Clarissime atque sublimis , non ut novas ig^ 
notasque narmmus , sed in recordatiorierh qua 

pos^ 



Digitized by VjOOQIC 



iy6: CAP. DL* DE AWTIQ. INTERPK. 

po9Sumus commemoraiione reducimus» Quaeei 
doctis auribus tuis placsre perifidero , ad aiia 
gMoque audaciusy quae jubere dignaris^ operam 
stylumque com^ertanu'' 

%. 6. 

ANICIUS MANLIUS SEVERINUS 
BOETHIUS. 

JHaa e$t praetereanda hoc loco Boethiani Com- 
menurii commemoradoy qui licet a pancb lega* 
XxiXy egregiam tamen doctrinae^ qaae in ipso 
fonspicitar ^ conunepdationem mereri yidetnr. 
Com enin< Ciceroni id praeoipue in Topicis 
(iieril; propositnm , nt Topica Aristotelis , ohscu* 
riora illa et dii&ciliay ita latine illnstraret, nt 
magU facilia et jucnnda fierent intellectai ne» 
mini profecto, praeterquam Bo<ithioy, fptins iata 
proyincia demandari potnisset^ interpretandi ea 
ipsa Topica ^ qnalia a Cicerone relicta esaent. 
Omnes enim illos Graecos scriptores , qaorom 
accarata lectio perqaam necessaria et ntiiissima 
djicitnr interpreti Giceronianoram Topicommy 
qaales sant Aristoteles Philosophns, atetPjtha* 
goras Masicos et Ptolemaeas Astronomas y et Nir 
comachas Arithmelicos et Eaclides Geometra e^ 
Plato, Theologus et Archimedes Mathematicas , 
eos omnes Boethius, teste Gassiodoro» Latine io* 
quentes ita Latio stitit^ nt Athenarum exuTils 
patriiMQa docte opuleutam reddiderit. Judice Yosr 
«io de Poet* Lat. c. V* p. 65« t» Bocthius vir 

fuit 



Digitized by VjOOQIC 



hL TULLII CICERONIS. iff 

Juii Latine et Graece doctissimut y m omni 
discipUnaTum genere esceUeney qiioque Aoma 
a Farronis teThporibue non habuerit undecun^ 
gue doctiorenu Quantum idem carmine va^ 
lueritj ostenduni Ubri quinque de Consoldtio'* 
ne Philoeophiae » quo» exeul Ticini scripeiim 
Omnino nihil in poesi venustiue habuit^ vel 
iBiid aevum , vel etiam quod proxijne anieces^ 
cessit^* Vos^o adsentitur Bartliiiu Adyersar. L* 
XV1L c. i5. et L. XXiy. c i5. j^ Severini 
Boeihii ingenium tieque anie ie muUos^ neque 
post se aUquem toto AoTjiahi Jmperii ief/tpore 
hdbuit similem > adeo ei viro cum sumtna dis'^ 
cipUnarum atque gravissimarum cognitionSf 
etiam eUfgantiores Musae omnem suum favo^ 
refn tradidete» — J^ideas ejus duyxP^v^^gf om^ ' 
nee a nativo fiore Latinitdtis in adjectaioe 
ebgantiae numeros abeunt^ Fbimen Romani 
sermonis apud hunc fere sohim temdnsitJ* 
Non sine causa v^ro cam Boethio yetits Roma- 
noram eloi{iientii^ desii^se perbibetnr, qnamob-* 
rem scite iniervallam illud temporis a Bo^thio 
usqae ad Petrarebam in Rolandi Ataresii Episto- 
Bs L. Il# p. 533* Yocatax' interregnum ac pelu 
Uteraruni deUqidum. 

De Boetbii aetat^ non est qnod multam qnae* 
ramns i su£Sciat excitass^ testimoniam Prooopii 
L« L de Bello Gotboram c. li. ,, Symmachus 
et hujus gener Boethius, nobilissima stirpe 
majoruMy Senatus Romdni jacile principee 
eranty consulari uterque dignitate justitiae ei 
Philosophide dpinione atque siudiis , primi oe- 



Digitized by VjOOQIC 



1^8 CAP. OL DE ANTIQ, IKTfiRPlL 

tati^f, muUorum egentiae atque opjtre^sioni f twfi 
civium quam exterorum , succurreraAt $ JJi 
virtute ad auTrunum honprie cub^n^ proifeeti ^ 
teterrimo cuique exosi ei^ant •* quoru^ cqnsiUiM 
astuque et- delatione- Theodoricus captus,^ ui 
rerum novarum molitores , utrumque peremit ^ 
hpnis h^stae subj.ectisJ' Regnavit autqpi Theo^ 
doricas usqrae ad annum 53& <pio. tegipore. Oa* 
trogothorum imperium pef^venit ad Athalaiiciuiu 
Biennio ante mortem B^i^tbius Ticinum in eicir^ 
lium missus fuerat; cujus exilii duobus feresaC"- 
culis postea, id est f. drca tempora Caroli M^gni ^, 
in carminibus suis meminit TheQdjulj»has Auxffr 
lianensis L. lY. carm* g« 

fy Ipse Seperinus magna eet dejectus ab urhe.f 
Consul Romana clarus ah arce procuV* 

Antea autem y . quam per mfila^ auliqorom ho- 
minum artes de summa digpitate^dejectu^esset,- 
illaiE 9 quft apud Thepdo|ncum valebat , ^ntijstai.^ 
tum e^ con^ularem dignitateixi fcMrtiter tuitus es^. 
Tidetur , qaippo qui Bomanam Jurispr^dentiam. 
egr^^, callebatt Hujps- rei spe^imina adsuiit in 
eo ipso Gommentarioy de quo loquimur, q^9.e^ 
hic illic diligentcB nota^it doctus interpres Jori^ 
prudentia/^ 'Tullianae in Topicis ezpositae Fran^» 
God., Tan.Ljnden p. ii3« I25. 139^ i53» et alibi^ 
jto&thii Commen^irius hoc hi2>et. sibi prorpri- 
um, ut in ipso non ■ adeo verba auctoris expli* 
centur^. quam quidem. sententiae ; quales emiit. 
ia Asconio» in Seryio, Dpnato et aliis reperioM'» 

tur 



Digitized by VjOOQIC 



U. TULLII CICtKOUflS. 179 

tuf qdaesddiies y sive de Iiiigua et loquendi ge- 
nere , slve de coiistructionis forma , sive de uni- 
Tersa ahtlqbitate agitataey hujusmodi quaestio* 
nes ih Boetliiano Gonunentario nbn reperiuntur, 
Qiiuin^'e ]6oetliius in hocce Commentario, se 
Pliilosoplium praestiterity hon Grammaticuin, fru- 
stra qaoque in ipso quaeres aliorum scriptorum 
excitationem y quemadmbdum in aliis Gommenta- 
toribos saepe freqiiehs et abundans est ^ quibus 
eiinde laus haita esij qui cafet BoetKius, ser- 
vatortim fragmentorum ex iis scriptoribiiis , quo- 
r6m opefa, vel el n6mina, al)sque ebrum com- 
memoratione plahe interiissent. Universa ratio 
bdjus Commentarii et consilium aperitur ih ele- 
ganii praefatiohe ad Patricium , cui libellum mi- 
sit : ubi ^betbius * ita' loquitur : ^ Exhortatione 
tua, Pdtrici rTietorum peritiasime f quae^ et 
praeaentia honestaie propositif et futurae oe- . 
tatis utilitate conjuhcta est ^ nihil antiquius 
existimavi* Cui muneri Ubentius^aequievi : non 
qiLod ad instruendum te^ Commentarios in M. 
Tuliii Topica laborare w^ crediderim: ridi- 
cidus quippe forem si Minermm docere veUem , 
ut ajunt y Uteras : sed ut ex discipUnarum li^ 
heraUum\sumptum penu, nostrae apud te sem- 
per pignus amicitiae perwJUneret» Quod enim mu^ 
nus ex animo diUgentibuSy jucuiidius inveniri 
potest , 'quam quod ipsius animi partes format 
ei instruit ? Nam cetera fere caduca , im- 
heciUa , labantia , e/, si dd fortunae yicem 
spectes ^ pene semper aUena sunt» At vero 
opuhhtiam Uterarum liec praesens imminuil 

Z a ae--. 



Digitized by VjOOQIC 



i8o CAP. IX. DE ANTIQ. INTERPK. 

aetas: earumque authoriiatem ipea etiam cun&^ 
ta . conjiciena auget potius et confirmat i^etus'* 
tas. Accipe igitur opue non efficientiae secu-^ 
ritate j sed amicitiae praesumiione susceptum : 
apud quam nescio quonam. inter suos pacta 
etiam garrire non dedecet : simul quia prae^ 
lato a nobis munere , cum tuorum cUiquid pos^ 
tulavero , injurius fueris , si negahis. Sed cum 
in Mi TuUii Topica Victorinus^ rlietor pluri-- 
mae in disserendi arte notitiae , commenta 
scripserit: non jne oportuisset melioribus for'^ 
sitan attentata contingere , ni esset aUquid f 
quo se nosfer quoque lator exercere atque pa^ 
rare potuisset. Quatuor enim voluminibus^ 
Victorinus in Topica eonscriptis , eprum pri- 
mo in declarandis tantum libri principiis oc^^ 
eupatur s addit etiam , si qua in eodem volu" 
mine praedicendafuisse perpendit: ut ab exor" 
dio voluminis Topicorum , quod est ^ M ajores 
ikos res scriLere ingressos , Trebati , usque ad 
eum locum qui est Cin fine e. i« j Sed jam 
tempos est ad id , qaod instrtaimus , accedere ,' 
primi voluminis Victorini expqsitio terminetur. 
Secundo volumine de judicandi atque invenien^ 
dS Dialecticae partibus et de locorum atque • 
arguThenti definitione pertractat: ut ab eo lo^ 
,co Topicorumy qui est [c. 3*] Cum omnis ra-* 
tio diligens disserendi duas habeat partes, unam 
inyeniendi, alteram judicandi, usque ad eum 
locum j qui est [ in medio c. 3. ] Itaque licet 
definire locum , esse argumenti scdem» Argu-' 
mtntum autem rationem , quae rei dubiae faciat 



Digitized by VjOOQIC 



M. TULLIl CICERONIS. i8i 

r 
fidem f tecundi libri Commentariorum exglana'* 
iio subsistat* Tertiua vero atque quartus , 
discretionem locorum inter ^e , eorumque exem-- 
pla multijormiter persequuntur : ita ut ter^ 
tius quidem Tulliana sipi de jure proponat 
exempla : quartus vero eosdem locos per aUas 
rursus similitudines monstret , ex Virgilio vel 
Terentio poetisi oratoribus ^ Cicerone et Ca^ 
ione: ut quod praeceptis ostenditur^ exemptts 
coSucescat j neque ab eo toco qui est in .Topi'* 
cis [in medio c. 3*3 Sed ex Yna locis^ in qai* 
bus argnmenta iiiclnsa sxmlj expositio progres^ 
sa f eum transcendit locum , qui est [ ad finelki 
c 4« ] Valeat aequitas , quae paribus in . causis 
paria ]ura d^siderat* Quanta vero pars reUqua 
Topicorum sit , ipsius voluminis mngnitudo 
demonstrat j quam Victorinus neque attingitj 
neque attingere potuisset ita rebus minimis 
immoratus , nisi opus mufta librorum plurali" 
tate distenderet. Nos (fero et hanc ipsam par^ 
f ticulam , qitam T^ictorinus attigit , diUgenter , 
ut possumusy aggrediamur : et longius exposim 
tione progressi , cum Topicorum habemus fine 
consistere.^* 

Boethianus Gommentarius sex llbros habet, 
qui singuli Ciceronianorum Topicorum Tolumen 
facile magnitudine aeqnant. 

In libro primo Boethius de Topicae faculta'« 
tis ratione pertractat, postquam prooemium, quo 
ad Trebadum TuUius utitur, paucis absolvit; 
Pfocurrit hic liber usque ad locum , qni est 

Z S (c« a^ 



• DigitizedbyVjOOQlC 



( c. ^* in f. ) Jj^cupkf enim qsnduua , ut ai^ 
Aelius^ appeUatua ah aaae dando. 

Liber secundns contmetproprios locos j eoramr 
^ieexempla; incipit a c,'5. pr. Ducuntureti* 
qm argumenta ex Jiis rebus^guae quodammpdq 
affectae eunt ad id^ de ^uo quaeritur» et finitnr 
}^n Terbis C f^* &• pr.) Sed quoniam.apidum ho'^ 
miaem ad Jias discendi epula9 recepij aic acr 
cipiam , ut reliquiarum ait potiue aUquid ^ 
quam te Jiinc patiar non saiiatum discedere. 

In Iibro tertio agitur de locomm vi atque ordi- 
Tie^ deinde explicatur Ciceronis disputatio de de«* 
finitionibus , quae incipit a jC. 5. Quando er^o 
nnuaquisque eorum locorum etc. et fipitur ad 
c. 7» in f. Quod ad definitionea attinetj kac* 
ienues reliqua mdcamus. 

In libro <juarto fit trausitus ad partitlop^,^^ 
et Gxplicatur Ciceronis doctrina de partium enu- 
meratione et quomodo hac in argumentatipj||}>i^^ 
ntendum sit. Incipit hic liber a c. 8. PariitioM 
autem sic utendum est ^ et procurrit nsque a^ 
finem c. 12. et quidquid repugnatj id ejusmodi 
€8t ut coJiaerere numquam possitm 

In libro quinto Boethins agit de $ieptem cpn- 
ditionalibus SjUogismis et inquirit quae eorum 
. Tiatura sit et propositionum contextio. Incioit 
a r. i5. pr, Cum tripertito igitur distriluatur 
locus Jiic etc. et procurrit usq^ue ad ea verba ^ 
qnne sunt in niedio c. 17. ut ea quae volup^tqr 
ria suntj aut necessaria interdupty aut eerte 
ignorata videantur. 

In 



Digitized by VjOOQIC 



M. TULLII CICEROtflS. i8j 

tn tibro sdxto Bo^iliias dispntat ^e tota loco- 
^um rktion^ , deqne argiimentatlone , ac de quae- 
atioxiibtu et pi^opositionibus , earumque terminis. 
Inciptt a c« 17« m« "Tdto igitur loco cauaa^ 
rttrtt txpUcato etc. et procurrit ad eum usque 
locilhi ubi Cicero de concursione agit, id est 
uaque a^ tnedinm c 7o% 

Postrema Topicorum p&rs, inde a medio capite 3o* 
Bujiis etiam generis eat fama ^uulgi quoddam 
inultitudinia testimonium^ caret Commentario; 
ied mihi per^uadere non possum banc partem a 
Boethio intactain relictam esse. Videtni' igitur pe^ 
riisac liber septimus, in qno explicita fuerit pars 
illa postrema libelli Ciceroniani. Et hoc i ta fuisse , 
jde quis dubitet, excitemus ipsius JBoethii locum ex 
opere de Diflerentiis Topicis L. I. ubi dicit: 
), Sed de toia diifiaione communiter disserer 
tnua 9 locorum tantum , ex quibus (irguTnentii 
nascunturf definitiones, exempla^ differenti^ 
asque colUg^ntesi singula vero pro quaUtate 
operis diUgentius in his octo voUiminibus ex" 
pedita aunt^ quibus AristoteUs Topica in la^ 
iinam vertimus oratiohem , vel his Septem ^ 
quibus Marci TuUii Topicis lucem ptenae ex^ 
positionis infudimus.^^ 

BoSlhiani aevi ingenium quale Aierit et quale 
de suo libro judicium exspectayerlt, significatnr 
in PraeC sA L. !!• „ In tam difficiUimi operis 
eursu non sum nescius^ nu Patriciy quin la» 
iorhic noster^ quem ie adkortante suscepimus^ 
dum judicio muliitudinis impfiriiae aut eleifa^ 

tUJHf 



Digitized by VjOOQIC 



i84 CAP.nL QE ANTIQ. INTERPR; 

tuTf aut premiturf fc^ile variU reprehensio^ 
nibue mordeatur* Nam et quihue hoc totun^ 
dieeerendi dieplicet genue , veiut eupen^acane^ 
um etudium fandUari propie mentibue coifilla^ 
tione deepiciunt. Et qui maximum hujue ecien" 
tiae fructum ^utant ^ eua cetero^ eegnitie me * 
tieniee ^ ianto noe operi paree eeee non aeeii^. 
jnantf Quorum quidem prioree ^ ei non imfidiO' 
laborie aUeni aeetimationem premunty eed re^ 
pteheneioni judicioque coneentiunt : nuUo modoi 
ferendoe eeee puto* Multoque in me Ubentium, 
detoreerim pravq^ opinionie irwidiamy ac noe^ 
trie eoe diffidere viribue faciUime patiar po^ 
tiuef quam tantae diecipUnae calcare rationenu^ 
Sed proh diifinam atque humanam fidem^^ 
guae e^t haec hominum pravit<ie? quae. tantae 
eet imprudentiae caecitae ? ut pene eua eeee 
ipai confeseione condemnent* NuUue eet enint 
qui ee videri noUt peritiasimum disserendi^ 
quin etiam objectare ipsi aUquidy et resob^ere 
objecta conantur: et si facile id factu est^ 
cuncti ad scientiam logicae discipUnae , vebt^t 
ad communia quaedam sapientiae lucra con-r 
currerent. Jam vero quid ahsurdius fingi po^, 
testf quam quod probabiUbus, ut ipsi existi-^ 
muntf argumentisj inutile studium dialecticae 
nituntur astruere? Quid enim com^enit die-* 
eerendi artem disserendo peruertere . ut cujua 
affectee opinionem^ ejusdem despicias verita^. 
tem ?** Et ad eundem modum de imperita multi-^ 
dine quaeritur in Praef* ad L» VI. 9» Fore quoei- 

dam^ 



Digitized by VjOOQIC 



M. TULLII CIC£RONIS. i85 

dam^ Pdirici Khetorum peritiaaiTne ^ non du^ 
hitoperim^ qui huno in Topieia altiorem ex 
ptulosopJua tractatum^ varia obtrectatione re*» 
preJiendant : quia inter logicam diaputationem, 
physicam interposuerif. li vero sunt y vel 
guibue hoc totum philoaophari dispUceat : vel 
gui in argumentorum locis naturaks admisceri 
causas ' oportuisse non existimant^ ceu Sed 
quam modeste Boethius de se ipse ^entiat et quan- 
topere difficili hujos scriptionis muneri se fere 
unparem judicet et simul imperitae multitudinis 
judicium refellat, operae pretium est cognosce- 
rc ex Praef. ad L. IV. ,, ExpUcare non pos^. 
sum^ mi Patrici^ quantas saepe in difficil'- 
Und operi^ cursu vires afferat amicitiae con-' 
templatio : cum et iis studiosius compona^ 
mus , quos repo'sito penitus amore diUgi-- 
muSf et placere cupientibus multa sese rerwn, 
eopia subministret. Huc accedit ^ quod ut 
quaeque in mentem venerint^ injudicata^ at^ 
que etiam incastigata promuntur; quandoqui^ 
dem apud cari pectoris secretum nihil est pc'* 
ricuU proferre quod seritias. Est igitur ndhij 
cum tuam benepolentiam specto^ pronum omne^ 
atque ut ita dicam , voluptarium quod in tuae 
praescriptum jucunditatis impenditur. Sed 
cum memet ipse perpendoj vereor ne imparato 
muneri par esse non possim^ et deficientis 
cu^ in adhortantis cedat injurianu Quo 
fit^ ut tibi etiam atque etiam prot^idendum sit^ 
ne tuis ipse moribus emendatusj nostri ajicu-^ 
jus erroris sarcinam feras. Nosti oblatrantis 

A a mor^ 



Digitifed by VjOOQIC 



tZ6 CAP. IX. DE ANTIQ. rBmERWl. 

morau9 intfidiae / nos^i quam fkcittime in dif-^ 
ficiUimi9 cauais U^or juditium fsrat. Quaeso, 
igitur estremam noetro operi manum^ commu* 
nie negoiU atudioeue y imponaa: ahundantia 
resecea^ hiantia suppleae, errata reprehendae; 
eie poetremo nostri lahoria , tuaeque adhorta^ 
tionie assertor t cum praesertim securum ms 
peractum reddat offieium: te amici pudor dig- 
nus possit copufenire^ si displicet.** 

Quod ad PatriGimn attinet, ciiju* ncminii B0€- 
thius hoaee libros iDSisripsit, foit ille rbetoricaeT 
artii peritiasimas , BoSthS aetpialis et familiari^, 
atqne a Patilo Diacotio habetar simul etim Sym- 
macho et Bo^thio tmcidatas esse, quemadmodum. 
palet e Cassiodoro qoi ad n. 52i. haec scriHl: 
„ Quomodo iUi duo a Theoderico aint occtii^ 
superiui (i. e. ad a. 5o8.) ex Procopio narra- 
mmua. Sed id postea factum. Paulus Dittco^ 
nus t^ro iUx inquit : <r Theodericus rabie »uae 
iniquitatis stimulaius j SymmacJtum exconsu^ 
lem et patricium et Boethium senaforem et 
excomulem , catJtoUcoa viroa y gtadio iruci^ 
dapit.'' 

Caeterum, praeter Commentarium huncce in 
T<^Jca Ciceronis, Boetbius qrioqnc «rcriprit Li- 
bros Quatuor de DiflSGrentiis Topicis , qui cditi 
«iit Parisiia a. MDXXXVIL ct hos qoidem 
acripsisse videtur posf absolotum CommentArfum 
in Ciceronem, quippe cojus mcntio m ipsis flst, 
tum loco quem modo excitavimus, tum in fiue 
L, IV. jj Mareus TktUius Topica non eo modo, 
quo de ipsis disputari possit j dhseruii : sed 

quem" 



^ DigitizedbyVjOOQlC 



guemutdwqdu^ rhetpricae fyci^tatf^ ^^SVO^r 

UgfniM4 es^edipSmu0% §tfi a mJ^i^ in iVWftfiW 
Cicf^nis Tqpica cqfiperip^ ^^%' 



cerfHus lii^rpTetibTjLs^ ^uoirw V^W 9ft^V9i.hj9r 
dle sqpersimt* B.eaiat loq^ir^ii^affb ^W JlT^^\^T 
hos alii ({apndam fiiisse mempreiitary qnj jm in^ 
ferp^eJtftndo Ciqerone peiciiliarem Qpemn^ poauei- 
rint; qnoram lucnhratipiiJ^ iuj^rji& l^^pjc^iA T^ 
perierint vel in Bibliothecarum pulvere latere di- 
cantan Angelas Majus qnidem nequaqaam du- 
hitat qain plares aliqaando fuerint: sed testi- 
moniay qaae h.^i^c in rei^ ei^cHat^ me& quidem 
sententijt, ^an satis diljfen^er esQtv^Usfi iddeinr. 
^ MuUiy inqnit ille, tfeteres eruditi Oratio" 
7ze# Ciceronia ^oriptis Commentariie il^^fa^ 
^n/tntf guos inter v\detur l^^Uiua ijpae ajicr 
^oft c^i rei fidem faciunt Asconius \adOr(itf 
iatoga canffida^ Quintilianua [Inptitf ^f.^*^ 
oftqu^ Diomfdea [ if\ ((itachio, f* 36S,. 45» ] — 
Vufpatii Commfntarioa in ora^ionee Cic^ro^ 
nis D* Hi^ronymua memorat [Zc /• contif^ 
Rh^JII* edil. Veron. T. IL p. ^/^.J — Gc^t 
frum Agroetiu9 [ in Puitachio p., 226S. fA-^ J 
in commentando Ciceronje praecipuuin vocat,: 
quod recfe ne an a^cue dictum $it^ an^issp 
Caproj judicare non possumus. Et ^iiiditf^it 
Capri Commentario9 D. etiam Ilieronymua 
• A a 3 no" 



Digitized by VjOOQIC 



i88 CAP. IX.^DE ANTIQ. INTERPR. 

nominat [L. IL contra Rufinum p«^57.] — 
Deniqut et praedictua A^conius atioa inier-^ 
pretea haud raro indicat orationum Ciceroni» y 
[ad Du^in. in Verr. IV. VIL X. XL Act. I. 
c. VI. VIIL Lih. 11. in argunu'}. Sed enim ea 
cuncta ecripta perierunt.** Hacnsqne Majns; 
qojom testimoiiiay qnae pro stta opiDione affert , 
hon nbiqne satia diligenter ezcnssisse pntamns. 
De singulis pecnliariter , pro argnmenti gravitate, 
operae pretinm est dispntare. Dicemns itaqne 
primnm de Tnllio ipso, tum de Gapro, (de 
ynicatio enim snpra jam yidimns) deniqne de 
Interpretibns ante Asconinm. 

S- 7* 

Tnliins ipse 
Interpres Orationum snarnm. 

M. Tnllins Gicero nbi a Majo perkibetnr snas 
ipse Orationes scriptis Commentariis ilinstras- 
se, Tereor ne sagax novaram rerum repertor 
erraverity vel adeo videtnr non satis cogitas*- 
se qnales libri intelligendi sint illi Commen- 
tarii , qnornm mentionem faciant Asconins , 
Qnintilianns et Diomedes , quos ille testes bnic 
rei fidem facere contendit. In Asconii enim , 
et QuintOiani testimoniis , meA quidem sententift , 
non alii libri significantnr, qaam quales a Cice- 
rone confici solebant, anteqnam orationem babe* 
rety ad cansae dispositionem et memoriami qut 
rerum sumnus et praecipna accusationis vel de- 

fen- 



Digitized by VjOOQIC 



M. TVLLII CICERONI& 189 

lensioiiis capita complectebantnr. Cicero emmf 
ut notnm est , orationes snas non de scripto pro- 
nonciare solebai, sed Graecorom potissimmn Ora- 
tonun consuetudinem secutos est, qai qnidem. 
praedpna capita iy rJsroi^» nti illi loqnuitari 
yel iy wrofofiifutffi notare » tum et orationnm Exor- 
dia scriptis consignare solebant, reliquam vero 
orationem ex tempore pronuntiabant* Hinc ^ 
qood non raro accidit, si quae orationea, ad 
quas habendas oratores praecipua jam capita 
notayeranty sive propter reipnblicae motum sive 
propter comitiay in longius tempus differrentur^ 
Tel plane non haberentur, bae dicebantar h rt^ 
TW vel h vyrofAfiiiMfft xctraXi^el^dAi ^ quemadmo*» 
dum docte explicuit Tajlorus ad Demosthenem 
in Apparatn Reisk. VoL L p. 33i et 56i« citatus 
ab Heinrichio 1. 1. p. i4. In hujusmodi autem 
Commentariisy facile, ut opinor, fatebitur Ma- 
jus» orationes ipsas non fuisse illustratas^ quan* 
doqnidem bae nondum scriptae^ nedum editae 
essent* 

Et tales libros significari ab Asconio, quisque 
sibi facile persuaderi patietur , qui Asconii locum 
paulo diligentius intueri velit* Memoratur enim 
in isto Asconii scholio, ad Orat* in toga candi- 
da p. i45« Fenestellae opinio, qui existimabat 
Catilinam a M. Cicerone defensum fuisse, quum 
hic Torquato et CotU Coss. ex Africa reversus 
a P, Clodio adolescente repetundarum accusatas 
cssei: quod addubitat Asconius , argumentis ex 
hac ipsa contra Antoniam et Catilinam habita 
oratione diictis ; postremo haec addit ; ,, Prac'* 

A a 5 ter^ 



Digitized by VjOOQIC 



i^ CAP. tH DE ANTIQ. INtfiRpA. 

t^y^a lAxitrei mej qubd, cum aint CotMiBhtdH^ 
CitfiiraniB siiahim etiatn diefenaionutn y Cam^ 
nttritoHuM taTneH htijun defeh^oniB dut pfin'- 
clpiuM nuHum irUfiniarh. Itaque puto don de^ 
findlsHj s^d tantum c^ defendendo dogitasseJ^ 
SigiiiflcfiLt igitnr Ascbnlns Aon hujiismodiCoininen- 
taribs, quibu^ Cicero stias ipse Oratibnes illn^ta* 
vit y sed Vero libros , iH qtiibus ille , ubi oratlo- 
Hefn babiturus tsseiy maxime necessaria et ud- 
qtt^' ol^ationis Cxorctium scripto consignare solebati 

£t v6ro nibil plane aliud docet locus ille Quln- 

tiliSLni ex L. X. Inst. c« VI. Htc enim, ubi iu^d- 

disputatum est de facultate dicendi ex tempted^ 

exposituinqae quam sit utilis illa faculta^ et n^- 

cessaria, tum quomodo comparari, conservarique 

possit j haec tandem addit Quintilianus : „ Ple-^ 

rumque autem fnuUa agentibus accidit 9 ut 

maxime necessdrid, et utique initia scHbant : 

ceterct quae dorhd afferunt ^ cogitatione cofn^ 

pleciantur , subiiis ex tempore oc6uffdni% 

Quod fecisse M. TulUum Commentariis ipsius 

apparet.^^ Dicit igitur Quintilianus Ciceronem 

non semper integras orationes ex tempore pro-- 

nuutiasse, sed interdum, ubi multaageret^ prae«- 

cipua capita et utique Exordia scripsisse ; illud* 

quc potissimum ek ipsius Commentariis apparere, 

id est, ex iis ipsis Iibellis, quos ad praesens 

orationis habendae tempus aptaverat. 

Bestat locus Diomedis p. 565. 45. ex quo Ma- 
ji opinio nihil quidquam magis proficere videtur, 
quam ex Asconii et Quintiiiani locis. Diomedes 
euim, ubi dixerat ^erbum vendo in passiva for- 

ma 



Digitized 6V VjOOQIC 



iL T^LLII CICERONI& igt 

iauk fMtve vmae^ luec addict „ JSe$ Ummn 
ftfr#<if . yintftrrt Henieor «^ venditus staa^ ut Or' 
pmdr JSfkuiturn ISt^gau incesto Tom. HI« ]>• 
58i> ediU BenIiiL} « £^ ;ie ilU veneat.^* 
3%«MM «/Mm c2e agricuitura primo : a Pa^ 
temm* faHfiiMat nmdaeem magir' quam ema^ 
cmm ex^dit ee^e; nam id melius emitur 
quam veuditwJ^ Cicero Cauearum XIIL 
« jEbe^ vendita iierum emtaJ** unde- manife^tum 
fit^Yemta.noa diei^ ^ed aut yeiaanAet^ aut ven- 
Akeu" EYittde si Mejm vult probari^ Giceronein 
snaa ipattoaOradoMs interpreCatam esse, maniflBS^ 
t^ psodiiaa IXoiiiedis vexba non recte intelieusfe. 
FMile aalein apparit quomodo in istam errorem 
indiici potnexit: pntavit ille^ &rtasse-ita Gicero« 
nis.lociuaaiADiomede legendnm esse : Metwidita. 
iterwn emta^: ita qaidem^ nt altenun alterins 
interpretamcntaak'. yideretuw Sed Majom ndn 
laiAbat » nasqnam a Cicerone nsarpari Terluim 
remitderei et tum qaoque re^endere non sig- 
raStfixe itenm enmrej tt^ iterum vendere^ qna 
sigaificatione hojs veFbnm a Jaliano et Ulpicno 
passim asnrpari. Lexica. docenu 

f. 8. 

Flavius Caper. 

FlaTiam Capram.non ctnbiunter Majas referc 
inter amiqiioram Ciceronis interpretam .name<- 
ram^ equidem, quin hic insignem aliquan*» 
do operam posmfrit in interpretandis Yeteram 
i^criptisy nulius dubito^ et satis indicavit ubi 
de Plauti, Terentii ct Asellionis interpretibus 

ex- 



Digitized by VjOOQIC 



193 CAP. IX. DE ANTIQ. nfTERPiL 

expotiuim est; num yero idem ille merito sibi 
locum Tindicet inter Ciceronis interpreteSy rem 
potius ease dicam admodnm dubiam* Non enim 
tanti aestimo indicinm Agroetii, quod a Majo 
proTocatum est. Agroetiat in Epistola, prae- 
missa libello de Ortbograpbia et Prop. et Differ* 
Sermonis , ed. a Putscbio p« 3965. ita scribit ad 
Dominum Eucberium Episcopumx „ LibeUum 
Capri de Orihographia miaisti mihi : haec 
quoque res proposito tuo et moribua tuia cori'^ 
grua eetf ut quia scilicet noe in hujue vitae 
actibus corrigere vie^ etiam in scribendi stu^ 
diie emendares» Nihil ergo quod in nobis est , 
alienum a casligatione tua credis ; omnia nos^ 
tra etiam quae dictu parva suntf soUicita in^ 
dage rimaris j a i^ufendo ad scribendum f ab 
animo ad Tnanum , a corde ad articubtm per^ 
venis. Hoc est pere summum sacerdotem Dei 
esse y commissos sibi homines , ut ipsi dicitis , 
et secundum spiritum imbuere ^ et secundum 
Uteram perdocere. Huic ergo Capri libeUo y de 
Orthographia et proprietate ac differentia ser^ 
monumj quaedam adjicienda subjeci; non quod 
vir tantae peritiae aUquid praetermiserit, tam 
multis praesertim Uterarum operibus celebra^ 
tus , qui in commentando etiam Cicerone prae^^ 
cipuus : sed quia nos difflciUa putamus , quae 
iUe ut faciUa neglexit i Ego autem credidi 
haec ambigua aUquantis pideriy quia mihi ob^ 
scura frequenter fuissent. Ad te hoc igitur 
opus mittitur y in quo laborabis pbirimum^ 
cui necesse est emendare ipsum^ qui aKquid 

emen'* 



Digitized by VjOOQIC 



. I^ TULIiIl CICERONIS* 195. 

emendare praesumaiU Donabit dipina pieias f 
ut qui scriptum abs, te obseruare wlumus^ 
etiam scriptum servare tuum possimus. f^ale 
memor nostri y decus et praesidium meum ! ** 

Yideril Agroetias ipse, qao nomine Capram to« 
oaterit in commentahdo Cicerone praecipuum ) 
nos aliamm testinioma requirimasy qaae illdm 
rem plenins affirment* Et Hieronymi quoqae 
testinioniam 9 mihi qiiidem j^oa sofficitt memo« 
rantar ab illo Capri Conunentarii ^ hoc fateorj 
sed y nt snpra diximas , p. 79« est hoc maxime 
dnbiumy qaodnam Gapri opaa hoc nomine ^ig* 
nificetar« 

Hieronymi locns est haiatmodi in L» U* con« 
tra RafinajDDi p« 597« ^y 8i quaestiones de ani'^ 
mae statu in urbe commotae sunt y quae esi 
ista querimania i^l quereluy quae utrum re- 
eipidebeaty Episcoporum judicio relinquiturf 
nisi /orte quaestioneni ei quaerimoniam idip-^ 
swn significare putat: quia in Capri Com-* 
meniariis hujusmodi figuram reperit** Eqai- 
dem, cpod aapra^ p. loi. dixi de Gapri com* 
mentariis in Terentiam» idem valere opinor de 
Gceronis interpretatione ; suspicor itaqae Ca-- 
prain non data opera Giceronem commentariis / 
iUastrasse, sed snbiade in libris de Latinitate 
d« phiriom aactoram locis dispatasse* 



Bb S- 9- 



Digitized by VjOOQIC 



rgtt ChP. IX. I& ANTiQ. iNTERtH. 

$.9- 
Interpretes «Bie Afconiuiiu 

Aliqaant6 Teriote m existmte Maji opinioneflK> 

4e Interpretibna ante Aaeoniam. Majns enim, 

^uody qaantnm scioy nemo ante illom animad-': 

Terttty nbi Aaconiom editom legeret, vidit bie 

illic fieri mentionem afiomm interpretnm. Hi 

antem^ qnandoquidem non nominatim memoreh^ 

tur^ nec Majna hariolari Tolnlty qnimm fnerint^ 

nec qoisqnamy nt opinory in tanto yeteram si— 

lentioy temere haridbri audebit. Asconii testi— 

monia^ quae Majus bac in re citarity plersquo 

snnt ez Conunentariis ad Dirinatioiiem in Yer^ 

rem, tnm duo ex Commentariis ad Actionem prih* 

iKiamy et unnm ex argumento L* II. Operae pie-% 

tium duco ea ipsa loca integra exUberet 

ad OiTin* in Verr. c* IV. vvo dUXi^KA TB& 

k'AXiMA« Sjrraeuaanorum autem cri^ 

mma alH eiiam ds Heraelid bonie^ 

• guae cum palaestritis pariiius Ver^ 

ree eat : et de Cleomenie Na^archi 

fiagitiof et de dUie muUie rebue in^ 

terpretantur* 

paulo infra. VT ocvLis tudicarb posdiTis^ 

Hoc quidam kviter a Cicerone dictum 

et neoterice putant: eed aptum est os- 

eeverationi. 

ibid. C. yn. CU7US EGO CAU8A LABORO. Inep^ 

ti sunt honnneSf qui hanc clausulam 

no^ 



Digitized by VjOOQIC 



H, TQLLU CICERONI& 11)5 

nQtaaif utmakms cum siiex spondeo 
et hachio dfi induetria durior ad ex^ 
primendcm eententiam positUp more 
CicerofdBi. 

pnulp infra* A quapritplatoribus. Quadru^ 
j^^ote.9 delatoree erant criminum pw 
bUcorum : in qua re quartam partem 
de proecriptorum bonie , quoe detule^ 
rantf aeeequebantur. AIU dicunt^ Quoi* 
druplatoree ' eeee eorum reorum aecu^ 
eatore0 9 qui convicti quadrupli dam^ 
narf ^okani » ut aleae f aut pecuniae 
gravioribue ueuris fbeneratae f quam 
pro con^uetudine z aut ejuempdi aSo-^ 
rum criminunu 

9»i4« P«X« QuABBJTua sicii.ia tota. Inepte 
qiiidam miranturf cur haec Tuttiue in 
accueando Verre non objecerit Caeci* 
GOfet muUa aUa i et non intelUgunt 
haec ad tempue commode adjungif quae 
victo Caeeilio non eunt neceeearia. 

ibid. O^^XL SUKT AZilA XAGI5 OCCUX.TA FUR-* 
TA« Jneptc a -quihuedam quaeritur f 
guae eint: nuUa eunt enims eed ora^ 
torum eetf neque minuere laudee f vel 
criminUf neque oetendere.. 

td AcuL c* YI* Redrkvtxo xst huius iudi* 
CU VACTA* 8ic quidam MC^iunt, qua' 
ei hoc dicat CicerOf corrupti eunt isti 
judicesm cet. 

ilnd. c.yUI. A quodax aBHATORR ai>. equi* 

TBH ROHANUH» Horum nomina qui" 

B b a dam 



Digitized by VjOOQIC 



19« GkV.TX. DE ANTtQ. iJfTEHI^R. 

daminepie quaerunt: quaai eertumeitf 

quod dicitur. Itaque suapicantur se^ 

ndtorem aUi OrasBum , alii Hortensiunu 

panlo infra. Equitem ROV. AUi neminempro-' 

ferunt ; AUi PubUcium quemdam , tem^ 

poribus iBis in dividenda pecunia po^ 

pub famosissimunu 

ad Argnm. Ii. II. Incipit autem a laude Sid» 

liae 9 et egreditur ad crimen Dionis f 

deinde Sosippi et Epicratis: sed de 

jure Siculorum everso frustra quidam 

Ciceronem reprehendunt ^ quod non in-- 

de coeperit. 

Haec quidem loca snat^ qnae Majam susplcari 

feceranty fnisse jam ante Asconiam aliquos, qni 

Ciceconem interpcetati esse Tideantnr* Et revera 

manifestam est t Asconium in iis locis aliorum lio* 

minum interpretationes retulisse; hi vero, num 

data bpera Commentarios scripserint ad illastran- 

dum Ciceronem^ an vero in aliis scriptis, aliud 

dnm agerenty subinde istas animadyersiones im-* 

miseuerint, non immerito dubiure possa vide-' 

mnv. Sunt vero praeievea ct itlia loca in Asconii 

Conamentariis y ubi alioram opinrones et inter* 

pretationeS' yd memorantur vel refutantur. Ez-* 

citabimus ea ad pagiuas edit. Lugd* Bat. i644» 

qua potissimum uli placet: 

p. 23« SE8TERTIUM MILLIES BX LE6E REPETO» 

Frustra caJumniantur Ciceronem ho^ 
ifiines^ et modo eumsesteriium milUes 
dieunt repeterCf modo quitdringeniies^ 



Digitized by VjOOQIC 



M. TULLII CICEJIONIS. 197 

p« Siw JSabst Ai.UBin7M. CaeciKus $cittcet 
jiUienum autem wdunt inteUigi propri^ 
wn nomen esse quasi ab jiUia , ut Vir-^ 
gilius [Aen. ¥11.717«] «r Quosque se^ 
cans infcuistum intervenit Allia nomeriJ*^ 
jiUi Attienum non nomen proprium pu^ 
tant esse f sed alienumy et alterius jw 
diciif et non ex auditorio Pra^toris ^ 
majorumque causarum , sed a subsel^ 
Uisj hoc estf non a tribunalibus* 

^44* InYBNZT I8TE, QUI 8IBI Ili ACHAJAM. 

AUi hunc RupiUum^ aUi Oppium pu^ 
tant* Suntf qui.RupiUum dicunt accu- 
satoremj Oppium reum. AUi Q* Jfe* 
teUum Nepotem accusaiorem » Curio^ 
nem reunu 

p. 75. Adiujo enix Couperenbinatuu. Com^ 
perendinatum pro Comperendinatione 
posuit» Comperendinatio vero utriusque 
. partis recitatio est. AUi sic adnotdnt 9 
Comperendinatio est secunda actim* cet. 
AUi sicf inter Comperendinationem et 
ampUationem hoc interest^ eet. < 

P«79. AUT EX ISTOy QUEH SUI 8IX1LLIMUM 

produxit. rReprehendunt hqmines stul^ 
tissimi. TuUium^ quod in fiUo Verris 
innoxiam laedat aetatenu 

^•89. Graeco morb biberetub. Grandi'^ 
busj inquiuntj pocuUsj et meracis po^ 
tionibusj qui non inteUigunt dicta Ci^ 
ceroais s et hoc putant Oraeco ^ more 
polare. 

• ' B b 5 pau- 



Digitized by VjOOQIC 



198 Cklf. tJL DE ANTIQ. INTERPR. 

panlo infra. PdscVNT HAiOfikBm; SunP^ 41» 
producia iciBoet O Uiera Poscunt k^ 
guntf qua^if Saepe patant* Sed Poe^ 
cunt Propocant inteBigendum est. 

p. 98. Nbqub CBNSU5 B68BT. Neque centum 
millia eeBiertium poenideret. AUi eic 
inteUigunt: Neque ceneue eeeet y hoc 
eetf neque censue ejue in quinquenni'- 
um iUud eeeet factue'. cet* 

p« 103. O UODBSTtrH OBBINBM. Qida ordi'^ 
nem dixit^ equitum Ronumorum ordi-' 
nem dici quidam putant : eed Uberti'* 
' noe eignificat. 

p.130. Sl QUID PBRFBRAHJVDTCABIT 8BNA- 

TU8« Multi eubdietinguuntf 'et eepa-^ 

tim adduntj eenatue^ ut quaei per in-^ 

terrogaiionem oatendat ^ *ne eenatui 

quidem cujuequam cipitatie in potee* 

tate fuieee jvdicare ' quod eenserai. 

Ex hts omkiibas igitnr locis appsreaty foisse 

jaxnAnte Asconiomaliqaos qm Giceronis Orado- 

nea interpretati aint. Mihi /tamen, si qoocl eqoi- 

dem sentio dicere fas est» non adm«xiam yidetor 

absnrdam , contendere Af coniam istaa interpre- 

tationes aeqae ex alioram tonfabolatiodibos qaam 

scriptis libris cognosceve potuisse. 

S« 10« 

Interpretes iiiediti* 

Praeter SchoHa» qaae edita snnt» teste eodem 
Majo, plorima adhac latent in Bibliotfaeca Am- 

bro- 



Digitized by VjOOQIC 



VL TULLU GIGER0N18. 199 

i% y^AlUv^ro^ inqmtMajiiSy TulUi inier» 
^reiefi » qui plurimi in AmJbrQ9iani$ Codicibua 
Jatenty neque mulia neque bona erudiiione 
poUeni z eiymologiae vocabulohum , figurarum 
noiaiionee^ aliaeque nugae pueriliier conaec^ 
taniur. Quid re/eram elocuiionia ilhmem? 
quid verba de barbarie flueniia ? quid scabiem 
ei porriginem? quid acholaeticam let^iiaiem? 
uieconianue eonira Commeniarius earum om^ 
nium bieubrationum objurgat ineanianu Ad*^ 
de quod in- Codicum receniiorum paene omni^ 
'iue echoUie Chrieiiani eparsim riide semina 
npparentf at in Asconianis secus fii.^ Alibi 
•d Ofau pro MarceUo c* L 2. ut ostenderet 
tpiantom inter antiquomm et seqaiorum tempo- 
nm scripta interresset , ex iaediti cujusdam 
'Siiholiastae annotationibus hoc specimen exhibuit: 
y^ Cun^uh. Bst diminuiufum de Curia* Vel 
eUcitur a Ciceronej quod Consulares ^ qui con^ 
peniebaiUj in eo loco habebani iractare ardua. 
£t ideo quia iUuc ibant 9 tania frequentia in^ 
^eedebant^ ut currere viderentur.*^ Si reliquao 
inaditomm interpretam annotationes meliora non 
docttif y c{aam hoc specimine docemur , ista sca- 
bies et porrigo non digna est quae luce fruatur. 

Aliquanto meliorem spem fovere licet de An« 
notationibus ineditis , quae latent in Bibliotheca 
Vaticana j quas se aliquando editurum dudum 
promisit Majns ad Ciccronem de Rep, L« L 
€• 3o» his Terbis : ,, Id argumenium nobUssime 
trwBtat Cicero in oraiione pro\ Sexiio ^ cujus 

lu^ 



Digitized by VjOOQIC 



aoo CAP.IX. DE ANTIQ. INTERPR. 

luctiJenium ei pknum varia- enuUiione Cam^ 
mentdrium ineditum e Fatioano pcidimpeeeio 
daiurue eum.** . . 

$• ^>* 

Sacer. 

Ad calcexQ hujns capitis commemoraxidi ror 
stant Sacer et Statillus Maximus^ aaorum llic 
saepins^ ille semel a Chai^isio^ ciuttur. Et Statilii 
qaidem mentionem supra )am fecimos , nbi de 
Catonis interpretibus agehamus ; sed alterins no- 
men est fere inauditum» equidem saltem alibi 
me legere non memini. Scripsit ille conimenta* 
rios in Ciceronis Orationem proRabirio; qu«m« 
admodum conjicere licet ex hoc Charlsii testimo-» 
Bio p. 188. 4o. „ Per^properquam valde\ ui 
perduelliof perquam duelUo^ et plue quam ho^ 
atis^utRabiriue: ¥ Qui perdueUionem fecie^ 
ee dicebatur.'' id eet, contra Remp. eeneieee. 
quodjudicii genue Sacer in eadem OratioM 
M. TulUi^ ah Horatio eumtum ait, dictunu]U€ 
quodper tempue betti ait factum ^ cum ie i» 
eororem euam gladio ueue eeeei.'* 

§• 12, 

Statilius Maximus, 

Statilius Maximus , num inter Ciceronis inter^* ^ 
preies merito sibi commemorationem yindicet, 

du- 



Digitized by VjOOQIC 



m. TttLit C1CERONI84 wi\ 

dlibitare , qjttam audft^iiis coataulmrd vMnu Iiw 

terpretes sdlic^ GictenHiik non ^« intelligo scri- 

ptoiM, quoninfr ^ujudibet generit scripta proant 

aliqaa parte Ciceronis iBterpretatiQni ; sed eos per 

txoellentiam intelligOt qui peooliari studio Goni« 

menlarios in hoc yel illud Giceronianae doctri* 

^nae nionumentum compo8uerunl* De Statilio, quan* 

Aoqttidem et ipdus acripta perierint ^ et nulla Te- 

terum mentio declaret, qualia fuerint^ difficite 

dictu est t qu&nam ratione judicari oporteat. Cha- 

risiuSy praeter quem nemo, quantum scio, Sta« 

lUii nientionem injecit , pauca quaedam ipsius fra**, 

gmenta servarit ; quae fragmenta utrum oomia ex 

eodem opere desumta sint , hoe illud- est, de 

quo quaeremii8« Gharidus scilicct non ubique adk 

dit nomen libri , ex quo haunt , sed duobus tan« 

luisi locis Statilii librum J9e Singulanbus apud 

iHcertmem po$iiis memdrat: . 

p. 175. 9. Ei tamen passim magni te ^ &cit a$m 

cimus et multi , et quia saepenumer^ 

eontendere a nobis non tiesinifis ^ licei 

Statilius Maximus de Singularibus apui 

Cieeronem quoque positis saepenumero 

notetf ut in cwteris an ratio teneai 

examen , per easdem vias pedetentim 

subire eonabimur^ cet. 

p. 193. 48. • Stomaqhqsv^ Cieero [Att. X. 6*]» 

ui Statilius Maxim%s de Singularibus 

apud eum positis notat. 

&eliqua fragmenta , ubi Gbarisius non addit ex 

tfno hbro desumserit, haec sunt: 

Gc p. 



Digitized by VjPOQlC 



an CAP. n. db AXifQ. nrrnm. 



|H 187. 1. Omjotm. m^aiim. Ci^m^ [1^;I¥. 

2^ ct 24] Qmmd SiaiilmB Mmarimm 

noiai nMounu, Ttniia mi wmimmo.^^tim' 

Om esij €0Himmmiim /refm^nSminmmb* 
p. 169. 84. PLA€4m Cteero { fasDJL IV. 1. ) 

mi Ma ximmM gmofme noimi » Pkmmio oi 

modoraio /trawmsJ * 
p. iga U. VvwBmR. Cioero [QumL 11«] «I* 

oiiam Meusimme noiail 
p. 191« a» PABim. pro ffariliier. Cic^ro [ImI« 

16..] «/ Maximms noiai, 
p. 19Sh 7* &tfiiiTiifo. /xro repenie* Ciemro 

[QumU 4.) K/ S/aiiHmM JfmMmme «#* 

p. I98* 12. HAfti. Cieero pro rmro [ • • • } 

mbi idem Maxbmue noi€U Cmianem fmo* 
s yue iia loemium^ Sed ei Plmmime t>i Mm* 

dente [IV* 3. 66.] k rermn rmre cmr 

piiur»*^ 
"pv 198. %U HUMMvm. Cieero [ • • • } ui idem 

Mmsimue noiaif pro rmro* 
p. t94. 80. SALfiTAMTn* Cicero [Brut, 2. ct 
'^ ^ Fam. X. 21.] ui idem Mamimme noiai^ 

qmasi eulmbriier» 
)». 194. 82. SALtrrAKivs. Cicero .ft • • • \ mi 

idem notai^ ^uasi ealubrime. 
«p. 195« 10. SnaxrhkMUL. pro aingulariier.^ fum^ 

et uniee. Cieero [ • • • ]• ^ Maximue 

notaim . 
^p. ^196. la^ SfiKNTUs. Cieero (Tubc. IV. 88.] 

qued apud eundem Maximus eemel po* 

situm notat^ 

Haec 



Digitized by VjOOQIC 



M. TULLII OiqERONIS. 

Haec aulan fragmenta ad quale Statilii opua re- 
fiemicla siiit , audax ait quidquam certi velle sta^ 
tiiere, quaiidoquidem Chariaius nomen operia non 
addideriU Potuenint istfi deiuiiite em f yariis 
Commentariorum libris, quibua Statilius explieuerit 
^im Ciceron» acripta. Sed ita alii aonudent de 
Slatilii doctriiuit ut ipmia (evi hocoo arguuMilo 
in onmeB iatos GicerGnia libros e^qdicationem acri* 
p6m Gontendant. Nobis potiwimum ea jmeplacet 
opiniot qua omnia ista fragmenta desumta esae cU«> 
cantur ex uno illo opere de Singularibus apud Ci'» 
eermem* Quis enim unius hominis esse dicat Com* 
menlaiioe consoiibere in omnes^ istos (Seevonis fibros , 
ad quQS firagmenta illa pexlinenl? Aceedit eliam quod 
CiiBrisiui posl cilaliim Gieeronis nomen non dicat 
si&i SimHlim$ notai { de signifioatioM Tocidae nbt 
aupra disputaTimiis), sed dicat ni Siaiiliue noiai^ 
CtansBiiima Tero nostrae opimcius preesidium ex 
indolo islonmi fragmenlonim petimus» 8i enim ex 
ittscrqilione Slaliliaiii operisi de argumento, qua- 
Je contiaueffit, haridiari licel, contjnuisse illud.di- 
cemus notitiam eorqm, quae in Cicerooe £^0^ 
Tel nasifla^ XtyoptiM reperiantur. Jam Tero quid 
didnlamus ad istum librum ea fragmenta refer- 
Ve, quae omnino cum illius libri indole conve- 
«iant? 

Koslr4 igitnr senlenliA Stalilius non merxlo sibi 
Jocum Tindicat inler Giceroais inlerpreles, elsi non 
negtmus ipsum scriplis suis libris quidquam conlu* 
ad Ciceronis inteipretalionenk 

Gg2 S- 



Digitized by VjOOQIC 



904 CAP; t. I>E ANTIQ. HfJtmfRi 

f 

Rufinus et C. Julias Yictor. 

IVon majori jmre yd RafiBus Te) Julilir l^ctor 
Scholiastanim uumero habetur, quamqu&di nuper 
utriusque laborem inter Ciceronis Schofialitas edi» 
derit Orelliaa P. I. p. 188^194 et p. M»— 267« 
<VoL V. ParU I.) 



Rufim libelluflTy qu^m Orellius et Cappeivoiierii 
edtfione repetiit , hunc habet fitulum : Versu» Hw^ 
fini V. Ct. IdiieratimB de ComposMone ei de MeT^ 

rts Oraiorum. Sed hac scriptibne A Rafikio 1<^ 
«tim inter Cicerbnis Scholiastas vindicare vdis, &^ 
dem inter Terehtii et Plauti Scholiastas locus detuf 
necesse est , cujus utpote in eodem genere exsleni 

Versus Rufini Grammati^ de Meirts Tereniii et 
Plauii ei aliorum , editi a Putschio in Grammc^ 
licae Latinae Auct Antiq« p^ ^TOtf ~ 2718^ ^ 



C Julium Victorem (cujus opus ric inflcriptuM 
esf: C. Julii Victoris Ats' Khetorica Hermagi^ 
rae^ Cieeronis^ Quiniitialii^ Aquilii^ MareomaH^ 
nt , TaOani) Orellius duas propter causas adjun^ 
zit Ciceronis Scholiastis « ei quia i sic ipse icribti 
in Praet p. 185. per se faoU ad ioiam nplm ei 
TuUianam ei Quini^ianeam ei quia semel adkum 



Digitized by VjOOQIC 



9L TULLII CICBROIfia. M» 

^Jnge/oMaJQ V. C. Romme M.DCCC.XXUI. 

«X uno Oiiobiano Fciiicanae biUioikecae membra^ 

naceo eodice J968. seculi XII. Foriunaiiani quo* 

que rAeiorieam eshibenie edUus^ vix sine kis 

euis eomiiibus repeH poiuissei in Germania , 

gMum i€MeiJi opi^bife sii * ui cmivis philolego Ger^ 

flMjf p .Oidiius ad eum paieai. Quam utramqu^ cau- 

nm ui facHe probo , quin kno laetor <piod auctore 

QeeUiOfin multorum mahu8 TeDcril libellusi quo 

omn^ f hoc Orellii judicium eat» qutbus vel oum 

Cieerone^ Vfii eum Quiniiliano res esi « carere 

neuiifuam possumus , eisi per se speciaius fu-^ 

iiUs esi seripior ei inepius; nam quodcunque bo^ 

ni kabei^ aiiis debei ^ ui index libri ingenue fa^ 

iefur : contra opinor nullo omnino jure SeboUftsfae 

iioniea Iribui po88e huic Julio Victori , quippe quod 

liilis iit operis ab eo conscripti forma, quaetipai 

inter Hhelorea , nequaquam vero inter Soholiaalas» 

Ipeim viodicek 

f." 14.' • . 

ABioius Gallas et Lieiniui ^ 
JLargitta. 

Badem da oausa Aniuus Gallus et Lieinius Lar« 
giuft Teterum Scholiastarum numera excludendt nmt:- 
ttl qui n0c Cioeronis sc^pta interpretati aint ,nec 
qHidquam contulerint .quod horum inleUigdntiae 
pfodene powt « sed « perrerso atudii genere abducti 
m eo laboriirint ut «ummum oratorem reprebe^de* 

ronr« 



Digitized by VjOOQIC 



JK» GAP. VI. DE ANTIQ. INTERPR. 

re&t* Adeoque hos polius inter CfceroniB Obtrecta- 
lores refereados etse (^inor. 



De Galli Jaboret qui dudum periit, loquitur PK« 
nius in TII. Epist. 4. unde diseimus GaHum id «lu- 
duiM ut parenii mo Asinio Poliioni de Cwcerone 
palma deeuayue dareiur. Adyersus hunc autem 
Claudiua Caesar, lesle Sueton. in vita c.4K acripr 
ftl Cieereme defeneiemem euH» erudHamm 



lAkjpgii liber , cui aorB non melior obllgit , infiia- 
dum tiluhim habuit CteeromaetiXf quemadmodum 
doeet CMIiua N. A. XVII. c. I. cujus notitiam, 
qim^ loei classici instaf ait , operae pretium eat co* 
gnoscere. Ui fuidam fuerunt moneira Ammjmm» , 
ric tcribit Gelliu8t yui de due immoriaHbue impiae 
fcUeaeque opinionee prodideruni: iia nonnulU 
iam prodigiosi iamyue veeordee exeiiieruni ( m 
quiiue euni Gaiiue Asintue ei Largiue Lieinius^ 
cujue hber eiiam /eriur infando iiiulo Cicero- 
mastix) ui eeribere auei eini M. Ciceronem pa^ 
rum iniegre aique improprie aique ineoneideraie 
loeuium: aifue alia quidem^ quae reprekende^ 
runi^ neque dioiu nJbque audOu digna euni: eed 
enim in hoe^ in quo eibimei ipei praeier eeiem 
esse viei euni verborum peneiiaioree eubHUeeimi^ 
oedOf quaie id eii oonsuteif^emue. Mi Cieero pra 
M* OoeUo [c. 3.} t/a eeripeiii > Nam quod ob* 

» jcc- 



Digitized by VjOOQIC 



M. TULLIt CICBRONIS. . 20» 

> jectm eflt de pudicitia : quodque onMMum accu* 

» salonim non crimiiiibus^ led vooibus maiedietie- 

• que oeletiratum est ; id numquam tam acerbe fe- 

B rel M. Coeliu8t ul eum paenileat non deformem 

» ene Balam.** Abn existimani verbo jnreprio ee* 

te «rMifi, qued m/, paenileal; e^que id prepe 

inepium eHmm.esee diouni : nam paenitere, m- 

qwimni^ ium dicere eolemue^ quum^ quae ipsi/e-^ 

dwme , aui quae de noeira voluniaie i noehroque 

imuilie fada euni^ e^ noiie poei inmpiuni diW" 

pUeerof eenieniiamque in iie noeiram demuia- 

mue. Neminem auiem reeie iia loqui » poenae- 

re eeee quod naiue eii^* aui ^ poenHere quod 

marioHe eit^ aui > quod ex offenso forie vulne^ 

raioque eerpare dolorem eenimi**: quando isiiue' 

miodi rerum , nee eoneHium eii noeirum , Hec ar» 

hiirium; eed ea ingratne nosirie vi ac neeessi^ 

iaie uaiurae nobis aeeidani: sie kerde » inquiuni^ 

non voluniarium fuH M. CoeHo , quali ferwsa 

naseereiur; eujus eum dixH non paeniiere: Akm- 

quam in ea eausa res essei , ui raHonem eaperei 

paenOentU. Bei haee quidem » cet. * 

$• 15. 
Didymua Chalcentertts. 

luAer Cieeronis interpretes nullo jure referlur, qui 
ilcm inter Obtreciatores referalur^ Didymus, Clud- 
cealeri cognomine adualui, quad aenea intesLina 
habens, propter legendi scribendiquc aaudMituteiif , 
ut qui tria millia et quingenta volumina cooscrip- 

sis- 



Digitized by VjOOQIC 



aOB CAP. IX. OE ANTIQ. INTKIlPll. 



dicatur auciore Suida in Yoce: Aliufioif Aj^u* 
fMV T»ptx9Ti?<ou « ypaf/tfi^TtKi^ *KpiVTipx^*H » * Am$- 
mtiipiu^^rkyom^ M ^A»rmUu xMi Kixipmo^ » nx) ?«^ 
AiyouJTOU* XcthitiyiTipo^ xXfitAq » it» tkv wep) t» jSi^ 
fiklct lirtfAOuiiy* ^oil yitp ctuTh vuyyiypa(pivat uirip 
vi Tpt^xl^'^ ^ wtwaKdatm /3^/3a/«. In hoc librorum 
Aum(ero 8ex fuenmt » quos iciinus data opera ad- 
Tersus Ciceronem scriptos easa; de quibus sic loqui- 
tur Animian. Harcdllinuf I«. XXXI. c 16, 4lexaH^ 
dria T^ amisii regioms maxtmam pariem^ gua^ 
Bruehion appellabaiur^ ditUumumpraesioHiiu^k 
Aotmnufu domioiUum. Vnde Jrisiarchue -— etlu- 
fue plurimi scripioree muliorum in iiiieris na^ 
hilium siudiorum: inier q^os CAaleenierus emi' 
wuii Didymus^ muiiiplicts seienOae seripOs me^ 
morabilis: qui in ilUs sex libris^ ubi wknnum^ 
quam imperfecie Tullium reprehendii^ sitlogra^ 
phos imiiaius scriptores maledieos ^ judieio do^ 
tarum aurium incusaiur , ui immania fremeniem 
leonem puiredulis V9cibus eanie eaiMlus iongius 
^rcumlafr^ns^ 

Contra hos pidymi Mhtos pro Cicarone «cripiiaie 
Suetonium TranquiUum narrat Suidas in yoce: 
T^»y«wAAw, i SfwrArw XPntiaThaq. rpapLfumxig 
*f.ot(Amoq^ lypd^fi Tsp) Tfiy Tap* "E^n^rt vathSy fit^ 
fixloy JL — li€p\ Tijq Kjxlpuvog> ToXtTila^ <*• dvrt^iy^ 
ii T^ Atitjpujp* ~ "LuyrevtKh Kctt^ipuu • vmix^^ >* 
Koi piou4 uot) itdioxi^ ain&v inh ^louXlou hs^ Aopu- 
TMvou , 0i0xla ^» Ez quo loco docemur , id quod 
ex Ammian. Marcell. incertum erat, Bidjmum libros 
4« Republica reprehendiase* 



Digitized by VjOOQIC 



IL TULLII GICER0NI8. M» 

S. ift. 

• De Hclitto res admoclum dubia est^ et in alioium 
ieetium desiderio equittem non audeo conteadeve 
hunc (kmmentarioB in Giceronem scripdsie. Qut 
aecua opinantuT, onme «lae opinionis {meridium 
.petunt ex lacunoea quadam glossa, quam fiarthius 
ezprisco Maronis Codice edidit in Advers* L.XXXVII. 
c. S. quae hujusmodi est i 

AHsn, PoBia erot Antkonu^ de quo Mel in 

PhHippica Ciceronte \dixii * quem H- 

bi agrum dondverai Anionius '^ 

ad q* L Bavthius notavit : Ariiiror Melieeum Gram- 

maiieum Criiieum hic nominarif eujus nome» non 

ignobiU. Yiiejoeephum Sea^gerum Auson. Leei. 

. /• /. c. XIV. 

Non nesciot fuisse olim hoc nomine Grammatieuoi, 
C^jum Melissum Spoletmun; qttem, delegante Aih 
gusto » curam ordinandarum hibliothecarum in.Oo«' 
tariae porticu suscepisse narrat. Sueton. de IUustr* 
Gramm. c. 21. Sed » - praeterquam quod in ista 
glossa auctoris nomen sit abruptum, magnopepe 
haesito truncatae ig^i glossatoris notitiae plenisair. 
mam continuo fidem habere* 



Dd 



Digitized by VjOOQIC 



fefO GAP. IX. DE ANTIQ; IirTER:AL 

$. 19« 
M« Cornelittt Fronto. * 

Gertior 6m»ino res e^ de Frontone* ftk: eaim 
quia annoUiliones in Ciceronem ecripterit, quam- 
«ftiani eM in fulgus ezire noluit , nunc platie non 
dubilamus » postquam luculeotinima IVontonis mo- 
aumenla per Maji aagacitatem innotuemnt* Sic 
«nira ipfle Fnmlo Bpiat. ad Amicos L. IL 2. flcribft 
Yolumnio Quadrato : Oioer^nianos tmenduios ti 
disiincios habebis adnotiiios -a me. Leges ipse: 
iJt wigus enim eoe exire quare noiimf scrAam 
ed ie diligenitMS. 

Quid caiuae fuerit quod Fronto annotationes suas 
eum erudilo orbe communicari nolueriti ignoraluri 
quandoquidem ea epistola, in (pia causam rediB- 
luTus erat, aut nuDHjiiara a Frontcme scripta «iri 
aut saitem in Fragmentis , cpiotquot mioc ipiidem 
iMbemuf I tton reperiatur» Nec mngis nolum est, 
ad quosnam CiceroniB liiiros Fronlo an^tatioiies 
ecripBerit* 

Tix «otem neoesse est dicei» , quanUim iucri fa- 
etunm esset Latinarum Literamm studium , quan- 
tomque locis esset accessurum susami oratoris scri- 
flis , 81 qnando es lenebria erulae prodirent uHae , 
quas nunc periisse dolenms, Fronlonis lucubralio- 
nesy illtusy qui merito Romanae eloqneniiae non 
seeundum sed aiierum decus vocatur* 



s- 



Digitized by VjOOQIC 



M. TULLII CICBRONIS. 211 

S. 18. 

Interpretes ineditt 

in 

Bibliotheeft LeidentL 

Praeler iatost quorum Commmtarii ediii fluntf 
phiret alii aniiquo aero fuerunt Gicercuus interpre- 
tei, quorum labores adhuc latent in ditioribus Bi« 
bliolheeia» Ift Ambrodaxia y. c BiUioUiecai ut 
mipn dizimus {. 10. Ang. Hajiis jam plurimoa Tul« 
iii delezit interpreles ineditoSf ia iisque loouleB* 
tum el Tacia eruditidne plenum Commentalorem in 
Ontionem pro Sextio* In aliis alii detegenlur. 

BiUiotbeea Lddeiisis tres possidet Codices MStoa » 
in quibua Sdiolia ad Ciceronem rqieriuntur. De 
hiSt priusquam buic Capiti ^em ini|>onamiiSy fer* 



PrimiiB (in Catalogo p. 874» B* notatos n^ 91«) 
in charta» rcfcenti admodum aerOi soriptus, con« 
linet Oraliones pro Lege Manilia, pro Marcello; 
aliasque » cum Gloasis interiinearibus et Scholns 
marginalibusy pards tamen: sed ab Asconii kbore 
direnjs. 



Secuadus (in Catalogo p.379. B. notatus n^.38.) 
in nipmbrana scriplus» aliquanto antiquioris aeri 

Dd 2 ia- 



Digitized by VjOOQIC 



212 CAP. IX. DE AlfTlQ. IRTjBRPR. 

indicia referens, continet Ciceronis Rhetoricorum 
libros IL cum Scholiis ad marginem et inter lineas 
positia, diyersis a Yictbrini labore: quamquani hio 
aliquoties c^alur, t|t et Boeth^ npmen: paBsim satia 
uberibus» versus finem vero admodum parcis. 

De utrisque parum inteirest uUerius exponere. Du« 
bito enim^q^amimaxjrne a^ .q»idqua9)i boni com- 
plectantur, quod adhuc ignorabamus» 



Teitius (in Gatalogo p. 333. A. notatus n^ 189.) 
contiaet quatuor folia , quibus exhibetur initium 
Commentarii admodum ampli in Rhetorica Cioero* 
nis. Cugus auctor^Anonjrmus, quamquam post Yi- 
ctorinum ^ yel post BoSthium yixit , tam docte 
Cicerdnem interpretatus est, ncc multum seculi sui 
tnaculis inquinatuB, ut magnopere ddendum sit, 
^od; loacpe laaijor Commentarii pars desiderejtur. 
fieri potest, ut plenius apographum inter nondum 
excussos peregrinarum Bibbothecarum thesauros la- 
teat, Quod si quando, idque ita fore speramu^t 
a justis haium rerum aestimatoribus rc|periatur, aon 
fluh^taipus quin insigne Literis aocessurum ail in^ 
crementum* Concedenle GeeUo V, GI. (cujus hu* 
manilatem ei Literas adjuvandi studium. laudare -^ 
TaleOf qiU mihi cum ad editos tum ad ineditos Bi« 
bliothecae thesauros aditum praebuerit) equidem» 
quo aliorum ' industria excitctur , publicabo hoc , 
^^qpiantuni in Codice Leidensi reperitiir ; 



Digitized by VjOOQIC 



M. Tttitll ClCSRONfS. S^ 



niAGMENTDM SCHOLIASTAE INEDITI 

AD aCERONEMt 

DE INVEITT. RHET. 



t* Praefatio.} 

tlt ftpetrbnios ait, nos magistri ih kchblia sbfi re^ 
liiupjdmur nioi multos 'palpemus et insidiaa auribitf 

I QfBOB Ynifas GofBmefttarS aador^sit, iiloaptu» ettt id« 
4f^^ opiDor, meertaiii msiiebity qooad in aliis BiUiotliecte 
pleBibs apographom repertum foerit , quod aiucloris Benen 
hi fronle fomt. In Godiee Leidenai oulk prostal epigra» 
phe , praeierqQam baec : Annotaiione$ in Bhetorka Ck&* 
nmtg^ sed scripta manu reoeirti^ forlasse Petri Danidis^ 
^i» ttt in cake legtUir , hnnc Codicem possedit a. 1664« 
De aetale Scboliastae res Tidetnr aUqoanto certiar. lYide-» 
Uir , inqnam ; qoibus enim cerlissime defiaiatnr , io hot 
quuiett fragnento non repeiio argumenta. B<>iUhii con» 
nenoratio jubet eogitare de temporibus aecule sezto noa 
prioriboa. Hoc atiqne intunte Bo^thiuSj teste Frooojpie et 
CaiaiodorD ad a. So8^ trucidatus est* Si auctox nomen Bo<l« 
thii cum aliqna amieitbe yel laudis testificatione eonumtm 
aomaet » non dnbitarein fere, quin hic Gommentaripis ha^ 
kndos esset PaUidi labor ^ illius , quem Bo^thins Tocal 
t^kuonun perUissimum et cujus nomini hic Goinmentarioe 



Digitized by VjOOQIC 



«M FR\Gi[BirraK aciioumAS niBDin 

feoerimuf, Ego vero non i(a. Nam melius et fidiiis 
patioorum gmlia mtiltis mea prostitui. Sic tainen 

ocm* 



1 in Toptca inscripsil, ot supra diximcui p. ifS. Jani vero 
qnum hoc in his saltem reliqiitis non factum sit, ignoran« 
tiam fateri malo quam lemerariM hMndatlonis in me tra« 
here notam; qua carebo, si auctorem incertum esse .dixera. 
Qnod aulem -in Pneiationt mentio fit Theodorichi ab im- 
peritis reprehensi , id suaaet oroatno ut ea cogitemus tem* 
pora, quibus raemoria hujus imperantis nondum tenaerat; 
adeoque aucioris ^etatem panU post' annum 5&6. colicKan* 
dam esse suspicemur, quo utpote Theodorichi regnum ad 
Athalarichum pervenit Non sine causa suspicart posse mihi 
Tideor , auctorem tafgst Lndimaglstfum ^ qui , pnbliea an« 
ctontate oonstitutus , non solum in palatio docuerit jutentu* 
^oi ag^entia0 atudiosam: sed quem , insigni nominis fama 
florentipm» etiam alii, iique non admodum literarum doctri* 
naeque amanies', audiyennt, sola magistri gloria ducti Nec 
fere dubito quiu talis omnino Tir fuerit , quem optimi qni* 
qne probarent et diligerent , id est qui ingenuum animi 
candomn cunr* doctciiia C09|«ng«rel* Talom peim , aMt ^ 
ftittor f ant facile ilium i^osce», si Prae&tiotte^ legaa , uhi 
flieiBfie ie disoipliBa SMa seribits Qaod de tKO^flitrig dicU Pe^ 
Ir0mr, htfewUU nontLoeidiU Nam disdpUnam i 
dieeipuhrmn numera impendiy eeqae tmmem fn\ 
pm&s eHibue capimfL In ipm re feeisse miid eideer i 
etfidius^ qttamsiingraUapmueorumaegaietfissemf mHdgim^ 
maii Psitemus , in scMis seius essem reHeius. Kegue iemem 
kee meum consOium md cmnm oemino pertinuU* Ham ei 
msdl0s exdusi , imperilos et petulantee, Estprueteren uUud 
JgsuuST ki y ut simident se mugno esse iugemOf studisL exe^ 
^rantKT^ dicenies non esse necessuriuT aliidicuntse dem e * 
efico sittdSo artem rketoricam ^scere d Jkciie mugistra cu^ 
f^eretimikiniur tamtn n^brpm scheilasUcae nostrae dispu* 
tuHcmiSy ted pertersa me ridknda mtiene^ udeo u(t 
"^ertorum strepitu suppleuHij qwsd u usriiuie et < 



Digitized by VjOOQIC 



IftireiCBllfMinMIIIVlllT. l^. 2U 

m WBMm- eoitfmi ul vMlgiis proranuin ei fiurri^ 
aefaoUe pemleaiii m^ttdesenu HeiD fimuU«> 

dbfsf. C/>rtiiiifii0 gMtf , ef ^, ■< «iiotf , ytecb mgsffiv 
«vmt «f MAflw i99gauim »^gre jmiatU^ ei qm 4omu 9m 
ifi^Bmnk mmt magisiH, $amea, m^ petuni et meam^dUclpU'^ 
jmtm uqmuffur , Hid pmpotMn « non publicam impalaiio, Hi 
ut adme vcniant, hecfama tantam mei nominis et disei» 
'piimu effUits non veniunt capti amore perae doeirinaey sed 
ut imn ambute mmen ei cognoseani^dt qua iam' mmlia a 
mtdtis narrantur, Nam.ipsam docJ>imm et fiiems milM- 
in p»# Stant enim a partibus Gothorum conira Amaiasum» 
iikam, ei ui aiios bonos failant et in suam factionem ira^ 
haai j eaiumnianiur quoquep Thebdorichum fuisse Uierarum 
rudem, ei tamen fortissimum hominem ei optimum regemt 
non itaque esse caus^^ curjimaiasuntha iantopere iiteris 
faveai, etfiUum Athaiarichum, nimio disctplinarum amore oi« 
cendat et corrurppaty quem potius , anliquo Oothorum more^ 
^enaiione iXudSsque rege digniorihus esse durandmii, Msto^ 
^Cam^dam tls muUes\ mvuis AkMes^fmesefqriiesimPtp se4 
wi miki concedantt se non ptus sapere qudm anum decrepitam* 
Sed finem facio praefandi : ne is ^ qui aiiquando hunc ii" 
ira» meum-sit d^cwipturus^ lume pra^fa^onem uropier iom^ 
^smdiaim toUet.- liaque CemmmUarii nesiri jam panc in^ 
dpiant. C Eiega»t«m hftne pMik «twouriom Praefationii 
PanphEft&tn deheo PeeKikampio V. CLf cyfua egregii viri 
coMliuM «ue hto/ liim alibi praeito mihi (uissCfHoa pot. 
eam qoin fraliasima meate profitaar ] 

9 Petnmii bcua eat Sat c. 3. « Minimum in Hs estef 
eisutionibms docSorte pectmnt, qui n^esse. hahenteum im- 
sanientibus furere. Nam nisi dixerUUp quae mdoUseenttdi 
probentyutait Cicero [pro Coelio .XVU. 1 , soli in scko- 
Uereiimquentur; sictit fieti aduiaiores , qumn ceemas 
diiriiwm captant^ nSul psius meditantur^ quam idqumdpm- 
-emm gtgiisehmam audilmibus fore: {mee emim: mUier imp^- 



. Digitized by VjOOQIC 



2i^ FtlA6»E!NTtJH SCBOtUmC tfmttt 

tores itogemi exsecrand^ studiuoi et imfeMorei 
mestici sitidii tUssifnidtodo fHAgislrum • tamen «t 
ScAioIasticae disputationis histriones inanium yerbo- 
rum pugnis armati tales quidem mea castra sequun* 
tur sed extra palalium quos sola nominis detulit aor 
ta cum in partibus suis studio fallaciae Theodori^ 
chum ^ mentiantur. Sed ut ait ^ Persius: '%ftto ; dum 
nec deterius sapiat pannucea Baucis, Atqiie haec 
hacten^us ; ne , cui praefatio incumbit » is eam pro« 
lixitatis arguens, forte rescindat. Atque hinc initiuni 
Commentarii 'sumat. Explicit« 



[Intrbdttctio.] 

Ciroa artem rbetoricam X consideranda sunt s 
Quid stt genus ipsius artis. Quid ipsa ars sit*' Quac 

qut 

trubunt, quod peiuni^ nisi qumdam insidias nurim 
bus fecerin ti) sie ehqaentiae magister , nisit tamqiMm 
piscatorp eam imposuerit kamis escam^ t/uam seierit appea" 
turos esse piseiados , sine spe ptaedae moratur in scapaloV 
a Hana loqaeudi forraaUip refero ad macalas q«as Scho* 
liastes a secuii sui barbarie cbotraxiL Mentiri ra^d est quod 
Auietor Epist ad Hebr. YI* iS. dicit sljeufforBai ^bS». Siokiit» 
ter Goninientator Gniq. ad Horat. Bpod. XVIL 3. Diama 
mimina non maUiendam • 

4 Peftius Sat. iV. so. 

5 Legendum' videtor samantf ut sit.* nnnejani Conme»* 
tarit nosUi tncipianU Si sumat servandum , significal: iit is 
btCy ubi nnnc Fraefiitio iegilury iocipiat sGniicitt (iomn 
fuios, 



Digitized by VjOOQIC 



AD CICEROWEM DE INVENT. RHET. 217 

^us materia. Quid offtcium* Qujs finia. Quae par« 
tes. Quae species» Quid iustrumentuziu Quis arti* 
fex. Cur.vocelur rhetorica. 

Artem definiendi hoc est dividendi et rationibus 
comprobandi, anti(jui rhetores arietn exMnsecus 
Yocant, eoquod extra, et antequam ad doclrinam 
agendi peryeniaturi oportet ista praescire. /a- 
irinsecus yero arfem appellant, ipsam aitem eIo« 
quendi j quia ad eam prior scientia introductoria est« 
ITon tamen idcirco haec distinguimus, quod duaa 
artes ainty.sed quoniam his duobus modis una ea- 
demque ars docetur* 

Deinde circa librum TuIIii, quem ezposituri su« 
miis , consideranda sunt duo : Quae sit ipsius au- 
ctoria intentio et quae libri utilitas. Horum unum* 
^odque eo ordine, quoproposuimus, ostendendum 

GxxTJS igitur artis rhetoricae est qualitas ipsius ar« 
ijficii aecundum ejus effectum: hoc autemest, quod 
ipflum artillcium est , pars civilis scientiae major. Nam 
civiliaratiodieitur, quidquid civitas aut rationabili- 
ter dicit aut agit ; dicimus enhn : ratio est hoc, vel 
illud facere Tel dicere* Item civilis ratio dicitur, 
seientia dicendi aliqiud rationabiliter et faciendL 
St haec quidem ratio» scientia civilis dicitur, cu- 
ju8 quidem parsintegra, veletiam major, rhetorica 
ttlU Nam sapientia i. e. rerum conceptio secun- 
dum earum naturam , et rhetorica civilem scientiam 
componunt* Et enim nisi quis saptens et eloquens 
fiierit, civilem scientiam habere non dicitur. Major 
wro pars civilis scientiae dicitur rhetorica , quo- 
maipis operatur in civilibus causis quam sa- 
Ee . pi« 



Digitized by VjOOQIC 



218 FRArGirEJITlJir SCHOLrASTAE* tmDITE 

ptelifia , etsi sme sapientia ikihil prosit. Maxinunii 
enim' ▼ipCutem babet eloqiiciitia iti civifafet. si sa- 
pientiae juneta sit* Quam rem TuIIius.in seque»- 
tibtifl ostencfit. ftem secuncbim ' Bo^Chium , genu» 
arfis rhetoricac est quod ipsa e^t faciiltai i. e. tst^ 
cundumeffieiens, quod est (sic) esse majofem par* 
tem civilis scScntlae. Dicitiur aulem una eademqtie 
scientia et ars in magistro, quoniam regulis ^arc- 
tat disciplinam , et facultas in oratore , quontan» 
eum efficit ' facundiim. Non est autem dieendumy 
rfaetoricam auf rogicam e^ aut ejus parfem , id* 
circo quod logica circa thesin solaih i. e. circa ^e^ 
Bera agendi» tantummodo Versatur. 

Dbv niTrro artis rhetoricae apud anliquod rhetbre» 
Taria et multiplex est. Hcim qtddam hoe modo d^- 
finiunt : Rhetorica est scientiii ut^ndi in privatii et 

1 Boahtus' d)e DiffeFeiit. T<>{)ia C« ly. t»« t&v (ed. Wlf« 
gelini 1604.) Rheioricae igfiur genits €H»fttouHa^9^ 
spccies pero tres : judicialcy demonsiraJtimm » deliberativtuiu 
mm Materia vero kajus /acuUatis est omnis quidem res pr»* 
posiia ad dicdonem. ^ere autem est ciuiUs quaestia, Et p» 
176. Qttore genus est Jlthetoricdey facultas. Bha^ 
toncoB vero spedes tris: pkdkiah^ demohstrarivkrin ^ dtA^ 
beraiirum, Matena autem civilis.quaestia, q^ae^ dieiiat em»* 
^sa. Cetenim eundem. hunc BoSlhikim « quftroqiudfki scni«l 
modo nomiDavit , saepius hu|us latriidueiiotiis aactor secn» 
tus est. — 9 Badem etymologia legitur apud Festom m ip« 
Artifices et Diomedem L. It p. 414. BTeliorem dedit DcL 
Battts ad IWent. Andt. 1"« i. 4. Ars card r^ ipeT^ dieta e^ 
per syneopawi^ -*> 3 Infra ad Cap. V. (§^'6) pattlo atiier 
smlAiifacultatemappellat ai egeeiu sue ^ ee>qu0df0r 
eilem in cldquendo reddit oratorem* 



Digitized by VjOOQIC 



Kii CICEROrTEH DE mVENT. RHET. 219 

pablicisi causis plena et perfecta eloquentia. Stinl' 
alii, qui hbc modo eam definiunt : Rhetorica esf 
actenlte apposita dicendi ad persuadeiidum de cau- 
sk proposita« Definiunt etiam Philosbphi rheioncam 
«flSs modiis: quos si quis scire desiderat, lega^ 
QtiiJUaSi^um de Iiislitufiohibus OrabriK 



ifdnc de ISateiiia artis. Matena artfscujiis 

«ft id^qtfod artifex debet secundum artem tira^tarel' 

AieHi igittir artis rhetoricae est Hypothesis, quae* 

a lalims causa dicitur » quoniam orhtor illaim s^- 

^idiAiM' artein rhetoricam tractare debet. Hypo- 

xMtsnA ieto , me causa , est res qiiae habet in ^ se 

<k>iitir6Vefraam iii dicehdo positam de certo dicto 

iti &6tb' aJ^ciijus certae p^r&onae. tJt Haec cdn- 

ttoTCTtid: An Orestes ju^i^ occid^riV matre&'| an 

noxL l#(aC aUte^ dEico Homicidium aiit furtiim* aul 

adiflterium aut aliquid hujusmodi esse materiam ar- 

tis rheloricae, sed rem in controversia positam, 

quae probalillibus ar|;umentis aut vera :aut fabi^ 

esse 08tea£ potesi; ut argumeitlia probabitibus oaw. 

tenifiliir t tftf Oi^t6B jcrfe* oi^cideril lOatreBi , an ndfl*} 

Qtiaci T^ cdusa dicitU)^\ e6 quod &at^^afit di&itSf 

aBqucsn d6 re aliqua 'impiefere et ih litem adduJ^ 

eere. Yel ideo causa dicitur quod antiqui djceb^nf 

caUMturi^ de aMqua re querekre s aam causa dici* 

tur quaBi' de alitpitt re querela; HypotheBis' vefo 

t 

t linpehr^ pro adoriri satis freqtk^a' a boiiis scripfoH^ 
haa nsorpktar. Yarro de A R. Ifl. 16: impct&ttes a si ^Ji^ 
eamt fueos. Lncanus VI. asa. se roiat in vulnus : telamqws 
irata rtcepiwn ImpsUt, 

£e 2 



Digitized by VjOOQIC 



fi^ FRAGMENTnH SCHOLIASTAE INEDIir 

i. e. suppositum, dicitur quoniam sub theri continetinv 
Dicitur eadem quaestio implicita circumstanltiis i. e» 
certis determinationibus personarum , faotorum , cau-^ 
sarum, locorum, temporum » modorum , faeultatum» 
Quae circumstantiae hoc Tersu designantur : ' Qui9 ^ 
quid^ Ubt\ quibuB auxiliis y our ^ quomodo ^ quan^ 
do. Sed quid sit circumstantia « in sequentibus melhis 
4icetur. Giyiles autem controversiae aut de justo 
ante judices esse solent et tunc illae controrersiae 
<Musae judicialea dicuntur : aut de utili apud r. p» 
aut ^ privati procuratores et tunc eausae deli&e* 
rativae dicuntur : aut de honesto apud populum in 
concionibus et tunc causae demonstrativae dicun- 
tur«; Sunt igitur hae tres res L e. justum, utile» 
honestum , fin^s omnium causarum ex quibus omnes 
causae nascuntur i, e. civiles controversiae. Haea 
igitur causa triplex , artis rhetoricae materia est. 

Of- 

' I Enmdeinr ver^m cogitasse vtddtur Bo^lBhis » uBi Aaee 
scripsit de Diferent. Topic. L» IV. p. i58 Thesis vero tsf- 
sim ciraansuauas: ipMesHo. Bhttorka vera de kjpothesi* 
bttS:<, id est , de ^uofstionibus cireumstmmtiarum mtdiiiadinct 
i/uiusis tractai et disserif. Circumstantiae vero sunt: quiSp 
quid^ u bii quandoy cnr^ quomodo , quihus ad* 
miniculiSm Tum it«rum p. 1 73» Cireumstantiae pmi , 
quae convenienies substantiam quaestionis ^fficiuni. Nisi 
enim sii qui fBcerii et quidfeeerit^ causaque curfisce^ 
rt>, locus iempusque qua fe^it ^ modus eOam ^ 
/acultat esque si desint , causa non stabit •- Religuas 
vero circumstantias ^ quae suni, guid f cur ^quomodop 
Uhi 9 quando t quibus auxiiiis ceU — » Procura« 
tox privatarum rerum ,a CommeHtatore vocatiir Procufator 
TOJ privati i quam substantivam formam alibi me legere 
lion memini. 



Digitized by VjOOQIC 



AD «CfiROto DE INVENT; RHET. 221 

* IdrfictHM outem cujuslibet artis esl id» quod arti- 
lex debet facere secundum artem rhetoricam. Id 
aut^ e^ apposite dicere ad persuadendum i. e. di« 
cere ea quae conyeniunt i.. e. mifficiimt ad persua- 
dendum ; etri ortrtor non persuadeat. ' Unde ' A.ri- 
^teles in primo Topicorum: Orator non semper 
«oadehilv aed n ex contingentibiis nihil omiserit/ 
auflSrienter eum habore propoaitum dicemus* 

TitfiB artis cujuslibet est id , ad quod arlifex len« 
dit aecundum bfficium. Finis igilur artis rhetori- 
cae esl id, ad quod tendit orator secundum suum 
officiuQL Id autem est * persuadere dictione , quod 
est penuadere quantum in se dicentem est etsi 
in audiloribus remaneat. ' El hunc finem semper' 
ars oonaequitur. Est autem alius finis artis, quem 
non semper consequitur , i. e. auditoribus per«' 
soadeTe, ut supra monstratum est. Non est autem' 
idem finis artis, quod ejus utilitas varia et multi- 
ptez* Finis yero id solum quod praediximus. Si- 
niiliter intentio artis est sive oratoris, movere audi- 
tores til sibi credant. Officium vero id solum quod 
praediximus. 

PAnTBS autem oratoris sunl, quae convenienter' 
oratorem efficiunt et quarum si una defuerit , non 
est orator. Dictae partes ad similitudinem par- 

tium 

1 JLristoteles Topic. L I. c. s. Ovre ykp 6 fifTopaci^ i» irMnhq 
TpoMreu relffei, ovf o taTpacd^ yyidffet' oXA' i&v ruv ivJexofiiyay /ujy« 
Jky rapai^hry , uupoi; aMf ex^of t^v hnffrtffaiv fiffOfjnv. «— a Ui* 
Boelbius. 1. c p« lyo. 



Digitized by VjOOQIC 



^fU ,8i autem uEia dofyerit^ t0|tm& n(m est H|b|i 
aiitem partes V si^t : * Ii^y.eD^iiQ , Djfppp^p \]f^ 
nunciatio ^ Slemoria f l^o^utip. $i Jbf Q .quingjjie|^ 
in aiiquo conyenerint , 9|rator ^U. Si autem 1)9^9 
defuerit, orator 1^9^ est. JSt b^c ^^inidlit^^me di« 
cuntur partes » cuiq ^injt pf&ci^ pjra^prip. 

Spkgim aotem artSs Tfieloricae tunt genera cnxt* 
wmiftu Qenera yero causf mi^ aiu^ h e» fpi^lUlifea 
caus^rijun ^^(^i^erale^ a^c)^un^ j|)3^m^ jpiaej^. K^ 
ij^es ca,i^annn sjuul • ut ^jijpejriu^ dic^unf eft, *ul 
jjjfstiim, aut Jion^^jufp^ ?iut uf^e. ]^,Qj(ii^tu)ri[;^jKM^ 
carisap qvalit^t^eBl h#np r^pfpUvfX^ ^d.WJlJwdi- 
Qiales au]t demQn^/^ratiffe i^ut de^I^er^tiyite d^cun- 
tw. GeneraleiB ver,Q p^ep .dicunfur hpJM^^jtiji^ ijua^ 
litates oausaruin, guojniam unumiquQdqiijie ^ornfQ 
l^rum omnep cp^stit»(ione$ Wtw/?^ ?W 4h' 
cuntur ge^er^ c^^sarvn} t quoniaip px gi^^dbblatibus 
IMraediGtpnim finiuip Qp^ii^ CAUf^e gjifp^nfflm. S^ 
cips yero artis rh^Qr^c^e iif fingulis dicuntur ge- 
nera causarum, 11911 qifp^ r^torii^ dp ip9is praf$r 
oicetur, sed hac simiUtudine , quod ooines pnrtes 
rhetoricae in aangulis causarum generibus ^ exer- 
emtor, iioul genus lolum aingulis qpectabua ineat. 

iHSTBijmwuM ^uteip rhetoricae artis est pfptio, 
rhetorica» quae constat ex VI partibus: ^Exordio^ 
Harratione, Partitione et ceteris» quia orator per eam 

agil 

1 Gf. Bodtbitis K c p. i6t. ^ 9 C£ Boifthius L c. p. 17«^ 
^ 3 Cr. Boethius L c p. 163. et 170. 



Digitized by VjOOQIC 



jU) qcmom B8 INVKIT. «ivr. m 

acil ^ Afiui laliaiiis' Aitifex iier instnunfinlufli ajik in 

ABtinx yero hujos artis est * oratdr. Orator' ve- 
Yo est Yir bomis , dicendi peritus , qui in privatis 
«t pdblicis ' causis plena et perfecta utitur eloquen* 
fia. Rhetor vero et orator itf hoc differunt , quod 
Aetor quidem doctor est artis : oratOr vero qui se- 
^cundttm aitem causas civiles tractare novit» Et 
Aepe contSngit quod ncque tftcftores sint oratores^, 
tiieqfie oratores rhetores. 

. idis aMem iflta ABBvoaiea dicilm* a oopja lo- 
qMMdi. * Rhelorjee Graeoe , Copia loqucadt Latiue 
4icltur qttod elM|ueutem faeiat. 
. OBlaBM illis quae cunca artem rhetoricam conai- 
deranila auuty «uue quae circa hunc librum TuUii 
aontt dioendum est. 



iaTBKTio TuUii in hoc opere est, unam solam 
jpariem artis rhetoricae , scilicel Inventionem, doceve* 

• UviUTAS Tcro librl est ^cntia inyeniendi rhe* 
tor{c;sitni 

* Hiac aeeedamus ad Pro6emium. 



[Coiam^ntajrius.] 
Cap. L $• 1. Saepe et muhum hoc mecum co« 

. I G£ B^^iUus L G» p. lyou >*• 1 Godax htbot: Rethoros. 



Digitized by VjOOQIC 



224 MACMETmiM Se^ 

giiaivi* Slttdendtiin - bne *arti 'rfaetorioaie Tdllicts ikifai^ 
dit persuaderet tom artem rheloricam eomtnendaild6 
in qua reddit attentos lectores , tum eandm deficm- 
dendo contra Platonem et A.ristotcIem. , Querum Plata 
affirmaverat rhetoricam non esse artemy aed honu^ 
nibus naturaliter insitam : Aristoteles autem arteia 
quidem esse affirmabat » sed malam » eo quod per 
eam Teritas multoties inpugnaretur q,uia et.folsitas 
pro ?ero in opinionem hominum induceretur, Ideo- 
que necessarium putat Tullius in hoc Prooenuo et 
artem probare contra Platonem* et bonam esse coit* 
Ira Ariatotelem». la qna re aaditores reddit beni-* 
voIo9 ergpa artem rhetoricam, qoi ab ea aKeaati 
emnt auctoritate iliorum pbilosophorum* Igitur Tul^ 
fius, contra tantos philoaophoff locuturttSy.atit&rtiixo* 
dam' genere Prooemii « quod dicituv insfinoatto /qna» 
si non audens aperte tantae auctoritali ecMitradioa^ 
re. Quid autem insinuatio sit , in sequentibus dice* 
tur. ' ttitut eliam gtoere causae deliberafiyo juxta 
illam qualitatem, qiia^ dicitur causae admirabilb 
gaiu$ causarum. ]Est pnim Admirabile genus cwaae, 
cum id defenditur, in quo auditores alienati sunU 
Tullius igitur juxta Ofdinem deliberationis iigyirimis 
ponit ipsas causas dehberationis : deinde exsecu* 
tiones partium: postea sententiam suam quid sibi 
potius de alterutra parte videatur : ad ultimum 
probationem suae sententiae. £t in his IIII totum 
Prooemium consumitur. Partes ergd deliberationia 
sic ponit: Saepe cogitavi mecum o^ rhetoriGa 
jilus boni attulerit hominibus an mah\ ITon enim 
Tulliusinhoc loco qualitatem artis, quam exercet» 
habet i sed quam accepit ex eis, qui ea utuntur. Ar« 

tem 



Digitized by VjOOQIC 



AD CrcERONEJrT)E INVENT. RHEt. 225 

Wm eniin rhetoricam ex se bpna.m eflse , apud omnM 
constat. Mala yero miilta confert hominibua , «i f^ 
taali abutantur. Cuiii igitur constet, artem ex ae 
bonam esse, in malis yero' hominibus nociyam, iii 
1)onis artem utilem, Cum, inquam, hoc sit, TuIUua 
inquirit aimpljciter an bona an mala dt; hoc enin^ 
ambi{;«iitatem faceret, utrum de natura artiSj an de 
^ectu ddiberarelur ; immo yero circa effectum deli« 
beraty, an plus boni scilicet, anpluamali hominibua 
efficiat. Si enim plua mali confert , malam esse ho» 
uunibua constat , qualiscunc^ue in se fuerit , nec ei stu* 
dendum est. Quod Aristoteies putarit. 8i autem plu^ 
boni 9 bonam esse putandum ^est. Bonum Vpr6 siye 
tnalum ' aeqmyoce dicitiir; yel qu6d retinet m se 
quafitatem alterius eorum, ^elquodbonam rem vet 
malam efficif, Dicit autem Tulfius se iaepe cogi« 
tasse. Ilotat irequentiarti C9gitati6nis. Multum ve* 
ro notat assidi^itatem studil. Secum autem , ut' ge« 
m» delibenitianis ostender6t; deliberat enim quis 
aKquando secum , aliquando cum aliis. Bono au- 
tem ordine qnaesirit, bonine an inali plus attulerit : 
quoniam doquentia prius profuit , postea vero no« 
cait , homtntbus id est rebus privatis , et ctviiati^ 
bu9 id estrebus pubHcia. Ram in his duobiis coh- 
stat ^respttblica. » ' 

Cofia dicendt ae summum eloquentiae studium. 
Alleram istorum eSbctus est artis rhetoricae, i. el 

t AdT. aequiiwee (Gr. hfcwvfm) in Lepcis noodam rep6* 
ritar. — t Idein dixil Yictorinus ^ non ad h. I sed paulo mm 
ferius (p. 14. i4. Oreli.) Hominibus el cmlatibus : hUduo>*, 
bus emm nspubiica oonflata cst, 

Ff 



Digitized by VjOOQIC 



eopia ificendi ^ae est eloquenUay giioMMin rlie|o« 
^ca eI6(juentes facit. Allenim autem cura q$t artis 
)^ftetoric'ae \ qi^opiam si q[uis perfecte ia (eloquentji^ 
/ iBtudiient^ per illud si^clium smnmum i. e. pejri[ep^ 
tu^) ',, .aHem r^ctoricam. assc^i pot|e$L B^ne f^fgf^ 
¥utlius 4rteip rhetoricam per ejiis* curam atcnie ef- 
fectum aengnavjit. . , , 

'* tfamet 4sum nostrae reip. detrimenium* conu* 
deroJ nic incipi/t partium xleliberationis e^secutio» 
Kxseqiii autem paji^te^ praedictae dcliberationis nihil 
eVratiua^us^ ostendere, partim commodji, partjni^ 
itdomn^oda^eipr^etoncf cQo^ecuta e9se:.i4fn$|uura- 
lur ^uae eorub magis ^ ^s^ coQS^citf^ Wt* Qmua 
igitur iuIUus. in^inuatione utilur ut defeflgone in^ 
finuet^ priup p^iite^ : ificon^inodorup^ o^tendii fU« 
cens : Nani pMO^ confiderp. detrimeni^ fm j^.. demii- 
ntitiones nostr^f^ ^f p^ quas pinfteaen^ OQulja ^idi, ei 
cuW colli^am i^ amm^ u «e. ismai ^ menioria ve^ 
colo , ma^marum dvitaituJia vet/^re» c/inifiufif^aif^ L e^ 
dcbilitationes fiive 4^stfuctionts , Cuin , inqaam , 
Kacc <^QQQdero ipiajsipjcfiesentf , iUfidqiie ci>I^go qua* 
ai n\Men^^ ^vidcQ i« e. intel^go, non auairnam p4ur« 
lem inpoinmodioYwn invectam easc^ p^r^dis^i$n* 
fnoshow^ine^ i,.e^ ptr ^os qi4 Imbeia satis ^loquep- 
liae, parum vero yel nihil sapientiaOf fiieemlo 
Buitoi^d^trimfintum^ qpiod leye ^aomum dicjip(elt 
iet veieres c^damiiaies ^^ npn aoy^s , et non nffmnM^^ 
pariem incommodorum , haec , inquam , dicendo » 
satis attenuat partem illam^ quae ad vituperium 
4rjMf tfaeioricae p^tinere yidetur. Non «uiem 'dicit 
mvenlum esse malom per artem rhetoricam sed per 

di. 



Digitized by VjOOQIC 



adscribatur. 

C^m.f$uifimres a.noi^tr^ fi^e^qri^ pro^fer ve» 
iusjtaiem remoias cet« Par^a^ cp^)fapdo|t>^ h|p 
fomii et sicut studio defe^dei^d; arteqa, par^m ia* 
Gommp<|orum atteziuaTit , ita epdem 9(udio partem 
atudiofum amplificat dic^ : cum if^tiiuo ' re^e- 
/efie i. e. cum proponp ^d mQmoriapi irjeducerep 
ejp lifterarum monumentis i« ^^ ^j .^^al<^3 4ii^ 
ptpt lintorias y res a nostrfi mpmoriif fff^ter ffer 
iusfaiem remotas i. e. res ^infJb no^ir^m f^eta^em 
geslas et ^ae propte|r ai^tiquit^teip .9 ipofifni^vM^ iPCr 
mo^ja cecideruut, Cun^^iUjcpiam, jbae<[^ cf^sidero^ 
inteDijo ex eloquentia i. e« ez rl|e|prifAj raiioni 
animi L e. juncta •sapientiae , haec bpna prpvenire: 
uilniun scilicet cpnstjUutiones et ceterii (juae 8(*cpMm- 
tur , qyae de^re superflMurn^udicayi^ Suasi (sIq) 
enim omnia rhetorice freqyeqler praedict^ proyenire 
ae^t. Quod autem dixit ea fieri /afnlius per 
eloqueniiam , sic est intelligenduip : quod haep 
duo , sapientia scilicet e^ elo^jue^tia , in rectis per- 
siiasionibus sp cpaduna^t et xieutrum sine alterp 



t Bepeiere est Terbum Ciceronifl, pro quo Qpdtnf- p^ftpvrnf 
habel fgpfftls* f X hi^us mQdi i^utem xUip jst^j/cari pos^e «ihl 
videor , hnnc Gomn^entariuin ei^ antiquiori Codice esse ^* 
Kriptum , nec eum habere auctorem , eujus manu eiaratus siC 
ftmidem suspicionem oonfirmant iacunae, quae passimin hoc 
CommcDtario proslant : quin et , quae Praefationi subscrip- 
ta esl y vpx EtTf^U^ quam fere dubito aW ifiSv attCtOces 
«leiiipiaribus a se scriplis subjicere consuevteint;- 

Ff 2 



Digitized by VjOOQIC 



228 FkAGHENTCM ^CHOLIIISTAE VXtmt 

Valet. Sed tamen ejus rei iiijstrum^ntiim majus elo- 
quentia est. 

Ac me qutdem diu cogiiantem cet* Positifl ' par- 
libus deliberationis et eisdem ^exsecutis, ponit in 
hoc loco suam sententiam quatuor propositionibus 
cbmprehensam , quarum tres praemittit et easdem 
probat. Et quibus probatis quartam in Gne Prode- 
knii infert , scilicet : ^ studendum esse eloquentiae. 
Illarum vero propositionum, quas praemittit et pro- 
bat, prima est: quod eapteniia stne eloquenita 
parum prosii civiiatibue L e« ad congregandum 
homined ut jure viyant , quod maxime per eloquen* 
liam administratur. Secunda propositio est: J?/o- 
queniiam sine sapieniia nimis obesse^ numquam 
vero prodesee» 

Plerumque autem ideo dixit, quia nec aemper 
hec nimis semper nocet sed ubi ait quod raiio 
duxii eum in hane senieniiam* 

Quare si quis omissis reciissimis ei honejstis' 
simis siudiis cet. Positis duabus propositionibua, 
prima scilicet atque secunda, ex eis sic infert: quia 
eloquentia sine sapientia mullum obest , ergo si ali- 
quis studuerit in sola eloquentia , is et suis inuiilis 
tipairiae pemiciosus esi ^ quia nec suis consulit el 
palriae nocet. 

Siudium autem rationis ei officii appellant stu* 
ditun sapientiae, quod philosophiam nominamua; 

I Coclez habel partis. — s Passifa huius ▼erbi for- 
ma Gum alii utuntur, tum Justinus ViL 3t a. «• 3 GC «4 
Ci lY, pr. p, »44. 



Digitized by VjOOQIC . 



AD CfCETlONEX DE INVENT. RHET. 22» 

Kst eium sapientia , integra cognitio aul raiionis , 
quae pertinet ad speculativam et logicam : aut o/** 
fieitf cpiod etiam ad Ethicam pertinet. 

Rectissimum autem ad rationem refertur: konS'^ 
sium Tero ad oflicium, quod est congnius actus 
uniuscujusque peraonae secundum morem patriae. 

SxercUaiio yero dieendi definilio est studioelo- 
quentiae. 

,Qui vero iia sese armai elojueniia ceU Ter* 
tiam propositionem his verbis TuUius ostendit et est 
sensus verborum tah*8: Quivero ita se armai elo^ 
quenHa u e« qui ila sapientia defendit se quasi 
quibusdam armis per eloquentiam ut non oppugna* ' 
re palriam « sed pro ea pugnare possit L e. per eIo« 
quentiam « sapientiae junctam ^ defendere patriam 
aptus sil, Qui, inquam, est talis, is videtur uiiiis 
suis raiionibusLe^Tebus suis gerendis, et pubiicis 
ratiomhus amieus ^ in ordine gerendoniin, quae 
ad remp. pertinent , bem'gnus. Raiio enim in hoc 
Joco » ordo gerendorum , dicitur. Bene autem dicit 
de isto quod is et patriae utilis sit , contra hoc 
quod de illo dixerat , qui solam eloquentiam tenet, 
quod aibi inutilis sit et patriae pemiciosus* 

{. % Ac si volumus hujus rei quae voeaiur 
eloqueniia cet, Propositiones superius positas ab 
hoe loco probare incipit, ordine convcrso, quoeas 
superius posuerat* Nam postremam propositionem 
primo probat: deinde mediam: ultimo loco pri- 
mam* Inprimis igitur eloquentiam sapientiae junc- 
tam multum prodesse ostendit dicens: Si volumus\ 
eonssderare principium eioquenHae i« e. eloquen- 
liae inchoationem « reperiemus illud principium 

eau'* 



Digitized by VjOOQIC 



2d0 FRAGHENTUn SC60UASTAE INEDITT 

causa honesiissima ftaium u e. hdnefltiMtno impubu 
animi inchoaiuih ti opiimis rcUionibus per/ectum 
L e. optimo ordine gestum. Nam qui vult ifcekoa- ' 
tionem alicujus rei inquirere, ei primum ejusdeni 
inchoationid causa adtendeiida est. Quod autrai 
interposuit: sive artis ' • • • studii cet. Istucff 
inquam, dubitatio quaedam est de origine eloqueh* 
tiae, utrum ex arte, an ex studio, an exercitatione,' 
an ex naturali faxsuUaie i« e. ex ingenio naturali , 
nascatur. ^ Inter studium autem et exercitaiibnem 
boc interest: quod studium est animi ad aliquid 
a|;endum perlinacia : exercitaiio vero suscepti acUir 
continuatio. Ordo autem totius sententiae yerbo- 
rum talis est: Si, inquit, toIuqius considerare in- 
choationem eloquentiae, cujus origo aut ars est , auC 
sludium, aut aliquid de ceteris, Si/inquam, hoc 
vplumus considerare , reperiemus illam inchoatio* 
n^ ex honcstissima causa natam. Inter initium 
autem et prindpium hoc interest, quod initium 
quidem in hoc loco dicitur origo'eIoquentiae sectm* 
dum actum. 

* Cap. H. llfcem fuii quoddam iempus .cet, Cau* 
8as,ex quibus nata est, i. e. secundum actum' in* 
choata' eloqueiltia , volens TuIIius ostendere, prima 
ruditfitem hominum bestialem, quae in principio 
mundi fuit, breviter et commode descripsit; ul 

1 Est lacuna ia Godic^^ SUi^^ sipki, -^' 9 Plaiie sirtilm' 
l«^untuV ia Viclorini Gonuneotario ad b, L (p. ^t. ik Orell.)! 
Jfiter sludium ouitm et exertiiationm hoc inteimi : Siu^ 
dium €st animi ad aliquid agendum pcrtinacia i £xcn^ 
citutio at suscepti actut continutttto. 



Digitized by VjOOQIC 



AD dlCEllONEtf BE IIIVENT. RtfET. 251 

|i6r dbqueiitiiam junctam sapientiae tunc primo ^t 
pnxffer hanc ihcboatam ostendat et ruditatem illam 
hoauilian fuisse (fepulsam et civitates constitutas et 
mHlta idia commoda , (|uae litterft ostenduntur Qai^o 
weB facit lectores arti rhetoiicae benerolos* Sensus 
autem verborum talis est: Q;uoddam tempiis fii^t 
kk ^jiilicipio mundi) in quo homines ruc(es erant et. 
more bestiarum yivebantynec ullum stiodium S£^« 
pientiae exerceban^, sed solas vires corporis abs(|.y^e 
uUa ratione« In. quQ tempoi-e qdidam rir sapiens 
et eloquens , qui in homine animam divi^am al 
ratimiem inesse yidebat, unde videlicet sciebat eum 
aptum esse et cui persuader^ po^et,. idcirco tunc ,et 
cetera. fiac de ^ausa impulsus iile sapiens coep^ 
utitcloqyientia et ruditatem iUorum depulit et ho- 
mix^es ad j.are vivendum congregavit et congregatis 
jura recte vivendi moastijtvit. In ^m s^ate&tia 
.osliuiditur et-incboatio exercitii* eloquentiae ^et.cau* 
sa ex qua coepit exerceri et ordo qucS commodiss^* 
jne^gesta est et pr^^t» Nunc litteram persani* 
^owir.v . 

Kagabaniur notat sine dbmibus esse. , ^ . 
. jPr<]j0d^a6«Mi/ viitom.i. e. sustentabant. 

Ferino vzctu i» e. crudis. camibus et h& cibis 
.qilibiisliei^e solentutir Vel/en/io viciu^ qf^a,more 
%arum ultra diumamveutris satietatc^ 1109 .po)* 
j^ebant* , . :» 

Pleraque dicit, quia non omnia viribus corpO" 
ris iulminisirabani i. e. faciebant. Nam naturales 
aiqtetitu^,. ut esuiirey-.sitire et tajia, ^on.:vsn)i|is Qec 
ratione agebant. ...,>» - 

Nondum divinae religionis cet. Hic dicit eos 

non« 



Digitized by VjOOQIC 



232 FJUGVEHTnH SGHOLIASTAE HfEDIH 

nondum exercuisse studiiun sapieotiae, quae in duo- 
Bus y in divinis seilicet et humanis , Tersatur. 

Raiionem aaiem (Itvtruie reltgioni$y cognitio— 
nem diyinonmi appeUaYit, quae rhetorica i.e. spe- 
'culatita dicitur. 

^Rationem autem offitii^ humanorum cognitionem » 
quam Ethicam yocant 

Nemo nuptias , cet. Persequitur ea quae ad Zthi- 
' cam pertinent ; quoniam ea sunt , circa quae maxime 
orator versatur. 

Nupiia» legUimuH Tocat copulationem maris et 
feminae secundum legum dispensationem* 

Incertos autem liberos , quorum parentes igno* 
rantur. Qui ideo incerti erant, quia legitimae nup* 
tiae non erant. 

Ju8 autem appellavit jlistitiam. Quod addidit 
aequcAile , proprietas justitiae est , eo quod per eam 
distribuitiir unicuique quod suum est* 

Non acceperat dixit quasi ab alio non d&di- 
cerat 

' Ita propter erroremctU Inter errorem et " ik^ 
scienttam hoc interest , quod inscientia esl nescire 
quod vere nescias: error vero est * si putas le «cire 
quod niescis. £t caedtatem ad inscientiam: teme^ 
ritdteM' Teiuiil ad errorem. 

Pemiciosiesimis scUellitibus cet. Wtes coTpo« 
ris drcit esse cupiditatis ministras ad se saturandam , 
quae cupiditas in animis hominum quamdam exer- 
, cet 

' t Gojlex hftbet seUnUanu — t In Godioe Ua legostiir 
UrtNi u putau 



Digitized by VjOOQIC 



Uk CTCEEO^IEH D£ INVCirr. RHEt. asg: 

tciel lyranhidem » poatqaaiKk uaus wationis ddSsl^ ^tf Au- 

ieUUnr fidetur quasi maie Utebatur. 
Qmo iempore fuwiam magnus cet. tempus^ 

qttando usus eloquentia^ inchoatus est, ostendit** 

M{ignMm Tero dicit viruni prepter wtulem: ia^ 

pieniem propler disGr^oton. 

Maieriam autem tnesse ammie Aomtnum : quae- 
ttittria |x>8n3[»lilat est. ipsiiis animi ut ex rudi fiat 
ipM ipktuosus, aut discretus, aut e ' * .. ». «. ' 

Opporiuniiaiem vero ad maxmas res^ appellat 
ipsius animi lacilitatem ad motum faciendum. 8i pei^ 
docftrinam ipse animus elieiaiuru e. ad actum com- 
Boneatun 8unt enim multae materiae, ex quibusf 
elsi noa facile , tamen posttbile est aliqnid fieri# 
Quonmr utnmque animis hominiiin inerat. Undei 
Immu naturftUler sunt mdiores per doelrinam effecti^ 
, Qti» tUspersos kemines cet. Stzimus superius 
^uid ess^ canpa ex qua doquentia nata fuiti et 
quid esset roHo i« e< ger^dae ordo necessarius» qua 
ipsa eloquentia perfecta est. Gausam superius ostendili 
Runc ergo de ratione dicit et idcirco aitt roMbn^ 
quadam compulii in unUm. Ut autem ostcnderel 
ordinem gerendae, ideo dixit eompuUi^ ^quasiin- 
¥itost deinde yero oon^rtf^ovs/^quasi jam volente^^ 
InducenSff quasi ihductionibus utensad osten^ 
dsndum qiji^ utile , <|uid honestum* . . > 

l^Post literam e vacuum in Godlee relinquitur spatiura* 
Suspicor deesseeomiSf yel simile qnid quod respondeat Cicc^ 
tonis yerbis ex/eris et immani^us mites reddidtt et mansuetos» 
Ceterum attende yocabuU discretio , virtuosiis et discretus^ 
•- • Haec' auCtor del>et Ticlorino » qui ad h. I, ( p. 9 35. 
Or. ) sic Kripsit : Compuiit , quasi invitorum est : Jani 

6« 



Digitized by VjOOQIC 



236 FRAGMENTUK^SCHOLUSTAE INEOtir' 

. Gravi itiqtiif ttc sUavt. ''Gi^Titas ad senUmtkm* 
suavitas vero ad yerborum omatum refertur. * '» 

jiHjus yeto *d&seeiuiete sine vt iHbSi eit aliud 
^azti sfaie idla ^' coaMon^ ad tenet&dkm ;^titiaM' 
' humiliafi. .' ' ; * 

Jocundissimafn vh^ cohsuetudiiiem SLppSiSfi be- ' 
stialem libihinnm >8U(ierius ^ d^criplioiiem, '<luw< 
pfopter 'antiqttitatefii iim naturae obttilebat. 

Ae pfimo ipndem sie nata ctU Probant pproi- 
positiones has/scilicet? eloquentiam sapietttiae juni* 
• <^am multum^rodesse, et sapientiam 8ineeloi{ueii«*' 
tSa psinahi prodesse ciyitatibus« Repelit igiliir bie* 
▼iter' qtiae ]^li^0dibta sunt , ot ad sSxm piia|MMttio«> 
Afein 4ranseat. Dicit' enim eloq^eniiam aio nmiamr 
k e.inchoaiam, sicut ipse adperius bstendii: *dieil- 
etiam ftee /on^tW /mi^7^«sim^c^*0|^^ ratiaM 
perfeclam , iicut ipse oalenditi 

Masnmas vero res j9am*e#'M(b'appeUalDft, qiiaf 
l^ d^qii^am gesta aont tam pace ^qpMm fa^ki. 
"""/•' Sum^ 

., .i.^ep itemni .VictartQO debe^tort qnamquam noa qo« 
minato* Is utique ad h. 1. (p. la. 4*. Or.] scrips^': Gra^ 
piiatem ad sapientiam ,'suav'itat em' id dotftwn&im 
referamus. Imrho grav i tat em ad s&UeniiaM , Tint p U a* 
iem ad perborum omamdUarefenamU- ^. trjfme eoaeUons 
lifbit jt>6 impulsUme $Mbn^ s^oa sigiiificatioiie hi|iip y^cem 
ab rfiiji iimrpatam. esse» Lexica non docent.^ 3 Vox fra^ 
quens Scriptoribus Ecclesiasticis , tX Cypf iano , SalTiano , 
aliisqoef sed apud bonos scrtptores non obvia. im 4 A.^ 
iende dictionis formam besfiaUm hominufn sUpeHos descri^ 
ptionem » pro , bestialem descripttonem «upef ims memor»- 
tam, vel>i beslialem homimm conditionem su|)eriiis (nlmi- 
mm ab imtio huia«:Gapitjs) dcsc^iptani. * . 



Digitized by VnOOQlC 



' S mmiMam autetottlfiiMte/eSi appelht eaifll , quae 
Cum'>hoiie^<^ eil. » ■ - | 

lii^ipit pi^bat^^Vc^dtitfo&ijibf ^eilicer: eloquentiam 

rine itapientia nviltum obe»re. Dicit autem quosdam 

YenotCMrhominte fuisse, quiy consecuti eloquentiam 

fiiiie «apienlia » jperrerteiimt urb^s et Tttas hbminum 

tabefiictaverunt. litterar* Vero mc jungenda est: 

•Bki^pifnftia j(mcta isapientiae, i!it praedietum est, 

nuiltam profiJdt, Sed pdsigiiain commodiias q%uie' 

. -dam L e. ' nmiUtudd prava : prava viriutis imiia'- 

irix f flunt enim quidam , qui per eloquentiam 8i« 

iBulaiit ae habere sapientiam» cum non habeant: 

sine raiione ojfficii L e. sine sapientia , dioendi ' 

a^piam i. e. eloquentiam , consecuti sunt ; ium in^ 

gomo freia maliiia i. e. mali homines ' in calKdi- 

tale sua confiai , perverieruni urhes i. e. a bono 

teUft ad malum deduxerunt , et viias hominUm 

labe/acimveruni i. e. a yirlute in vitium cadere 

-fecenml. Notahda vero est differentia inter sapien* 

•tSam et caffiditatem. Nam sapientia numquam sihe 

yirtute; calliditas vero in multis sine virtute re* 

•peritar. 

Cap. in. Aique exordium hujus quoque cet. 
Sicut superins ostendit multa bona per eloquenliam 

> in- 

I Quod Scboliastes similiiado f id Cieero simalatio vocat 
sd A.tt VII. 1. Qiuim non est facilis virtus! quani vero 
difficiUs efus Muiurna simulaiio ! et in Bruto c. XIV. It» 
BnUus summum prutknUam simulatione stultitiae texit. 



Digitized by VjOOQIC 



338 FI^aMENTUill JBCiatOLUSTAP INCDin 

iiichoaU^s9e et ad, fia^^B^ducU \ ita iu hoo lo« 
co ostendit inchoationem mali « qutp^ por eloquea* 
ti^m y4ci4am a ^ienXU QQKtiAgil « flicena |. tthi yi* 
deri q^oddam tempus /i^i«8e in .quo elpquentea hcH 
inmes, qui et sapieptes esaent, occumitoa fuisse qir* 
oa soIa« res publiqas nec ad pri^ta.negotia ecce* 
dere potuisse, Quoniano^ yerq.iaapienles non .potenmt 
accedere iMlfrivata negotia., ap«nrit TuIIius, quosdaoa 
vej^utos homiaes t4un fuiaaetquif in privatis negotiii 
se. exerqenles , et tantapi) garnilitatem oou^ecuti wnt 
}\^ venim (?ontradicerei\t ,. et » ^ssiduitata dicendi 
ita audaces facti siiiit ut muUas injurias ciribus el 
amicis sppienlum infprrent Propter , quas ii\ji|riaa 
i>)ii>]!tnit illos suj^riores, causa dcfendendi amj* 
CQs suQS, ad privatas^ causas accedere. Ibique 
oum illi gan^uli pr^pt^r clamorem pares autsm^e* 
Vk^res essp sapientibus a vulgo oredereatiir; inde 
fieba^ ut a plebe indQ^ta ^d gabernationcm civita- 
4mn garip^U eJig^rentur. Ac per faoo rebos pubKcis 
jniaximum periculuoi m^rito oontigit, alque ita do^ 
que^tia sine sapientia muitum «Afuit, I^c textum 
ioquiramuss 

1« 4* Vert smiUimum i. e« Ta|de Teri flfoiile. 
Confirmat opinionem suam sine dubietate esse* 

Neqm i% pubH^. Publicas res appeOat com* 
ffiunia in eivitate, ut est ipsa ciritat et muri et 
templa et consimilia: Gausas scilicet publicas ad 
haeo pertinentes. 

In/anies vocat ineloquentee* 

ilTee vero ad privafa^ cel. Privatas causas cB» 
eit t cauilas pertiiientes ad res uniuscujusque. 



Digitized by VjOOQIC 



4B €iCBIU»f«l W UIYBIIT. Wiir. «9 

Magm^ ac fkM^ou ' Miypios !• e. sapieaitsi 
disertos u e. eloquentesi oontra hoc quod dixerat 
iiifantfti el inripieiiles. 

SM eum a Mummis. Summot. vocfit » quofl supt- 
rius magiios ac diserios, proplerea <piod in sununi- 
lale reipttblicae cousliluti erant, 

Maxinw res dicit res pubUcas. 
. CaUulas Tocat rersulos ^ qui dolo ac firaude rir- 
luleai imiiaAtur* 

. jid pmrv€$s cet. PriYata causa « alia panra » alia. 
ipagna. Dipit ergo illos magnos a paryis inpepis- 
se • deiade ad magnas causas se ingesaisse. 

Qtubus in coniroversus cet. De paryis dicit a 
fuibus inceperunt. 

Siare vero a mendacio contra v^rum est , uti 
mendacii oratione contra veram causam. Gum ergo 
^c incepissent et in panris loqui Contra Terum con- 
suerissenti assiduitas dicendi aluit audaciam et ita 
Cecil eos audaces ut etiam ad magnas causas se in* 
gereraot et amicis magnorum hominum tantas inju* 
fj^ ioferrent,* ut neccssario i. e. quadam necessi- 
late, non enim sua sponte , ilH superiores i. e. reip* 
^dmixustratores* propier injurias civium i.e. illa« 
tas .ci?ibus , eogereniur i. e, inviti compellerentur, 
opiiulari u e. auxiliari, suis neoessariis i. e. amicis. 
llecettarius autem amicus dieitur ab amicitiae utilitate. 

//a- 

1 YictoriiittS ad h. L (p. i5. 8. Or.) Ideo guia publicafuerunt 
aHtepomemia pnvaUs^ magnos ad sapientiami diserios 
ud eioqueniiam referamus. — % Viclorinus ad h. L (p. i5. 
iai Or* ) C^liidi suni , gui doio ecjraude exiium viKiuiis 
tmUaniiurm 



Digitized by VjOOQIC 



lia^ue cum in tH^ndo cet Dictum est magmyi 
liomitied iii oausid alocilddriim rMitisse malis : et ita ' 
cum in dicendo u e« in agentio cHiifias/'/^ au|* 
s\iperi0r u e.' acqualirfauf^-victor,- vhus es^ei u e, 
falso cre(Mrefurf| iTqui omisso sHuUo i*e, djmia^ 
«gu Ifotat negligeutian^. Siudinm sapienHt^ T!ki4' 
lo8ophiam vocat. * Sthil praeier eloqueiiHam ^om-^ 
pafuvi^set iV e. acquisiTisset. Gum» mquam, ha 
esset , conlingebat ut muliiiudinis judido i.e. istiil^ 
toriun ' etistimatione. ' Nam multitudo stultonuii 
est't paucitas vero sapienlium. Ei suo jMicia^ 
Ron est sapiens qui se laudan$[o ingerit, Videreiut^ 
* • • • et clignus rector reipublicae reputaretur. 

Hinc nimirum cet. Quia mali homines facti sunl 
rectores civitatum, inde nimirum res pervenil ftc| 
^iunc exitum, ut respublica periclitaretur. 

Jfon injuriu dicit, quia merito damninn patitu» 
qui se inconsulte rectorem eligit. 

Ad guhtmacula i. e. ad regimen: el esl me-« 
taphora inter navem el civilatem , rectorera el 
iiaulam: nam gubemacula el naufragia naviuia- 
^t. 

Temerarii atque tmdaces. P Hoc esl inter auda». 

ceo^ 

I Vickoriikas ad h. L (p. i5. 91. Or.) MuHitudinis ^ 
iiquit^ judicio. Jam in multitudine varietas ipsa vilis;, 
^st. Quod autem ait suo judicio^ hoc quoque irw 
ntum est^ Quisnam aut de se potest aut debet habere judi'^ 
^ium? -!• 9 Lacuna in Cpdice. •<- 3 VictQriDus ad fa. L fpu 
i5 3i. Or. ) Hoc aufem interest inter audacem et temermm, 
rium: Audax potest interdam ei pro bono accipij t^^ 
p^er^rii/ts aon riisi malus. 



Digitized by VjOOQIC 



HA ik ftMerariiiiH; ^€F'tem^riu8ttl>|)^ jh ni^ 
)Nmittir: 'MAak Vero potCM' ifttMlum et pio honA 
nccipi* ''Bene^aqu^'Ttilli)id/*poitqtxam dijut ieme^i 
Tano9 y «I3jjmixit audacei , ' ut ex praecedetiti verbQ 
quaiitaa &udaciaii 'notaretut. 

• Mamnia et fniserrima nauftagia. « PerseTerat 
1n liietaplidra. ' Post max/ma subjumdt miserrimaX 
vX augeret, Quonim primum ad qumititatem , aIto« 
"rum Vero ad qualitiitem reftrtur. ' * 

Qmiius reius cet. Didtum est eloquentiam ih 
maUl homiiiibus habulisise malum effectumy iam in 
'prhalis cauns , quam in regimine ciTitatum. Didt 
ergo propter has res u e. propter Hqs effectus quoa 
habuit*in malia, tantum odii suscepigse L e. in 
tantum babitam esse odio atque invidiae i. e. infe* 
itotionL InTidia enim et liTorem aignificat et infe^ 
itatioiiem. Ac si dioeret : in tantum propter prae* 
dictum incommodum fecta eat eloquentia iofesta ul 
bomines ingeniosiasimi , sicut Aristoteles et Plato et 
eorum multi sequaces , ex seditiosa et tumultuosa 
vita i. e. ez studio eloquentiae seditioso , propter 
discordias quas mali persuadebant : tumultuosa 
propler contentiones eorum irrationabiles ; ut illi in- 
geoiosi ex tali Titae studio eui cetera studia quie' 
ta i. e. ad alias «rtes quae his litibus carenti sese 
transferrent ; sicpt aliquis nauta , turbatus tempesta« 
t^a libenter se transfert in porlum. Eandem meta- 

pho- 

I yiclorinus «d h* L (p. i5. ftS. Or.) In mdaphora 
permoiisil: gubi^rnaculun^ si naufragia utrumqi» 

Uh 



Digitized by VjOOQIC 



pboiam tenelt guam i^pra nalaTiituiB. Td 4« ncv 
^n|iu^.c}y)tatiim dicil quod imligiiaii oouiei publi^ 
(pas lea dimiaetiiit el in otiiiia m pontvleamU 
. QMre mihi t(ideniur ceL Quia ing^oa dimi- 
serunt studium eloquentiae i. e» rfaetoncam, et ad 
pterai. «rtes, ad 13ieoriam aeilieet et Practicam , 
ae contulerunlf ideo» ii^iuit Tullius, yideyQtur mihi 
peiera siudia U e. ceterae artes ^ reeia fUque Ao* 
i»e«/a. Recta 9 -quantum ad {uraciic^i jboij^sta. te- 
jTO i^ quantum ,ad theoriam* 

Per oiium oopoeiMraia cet. Otjum liip^wpellat 
ceasationem ab administratione r^rum ' secmariunu 
Concelebraia dicit ab eis laudabiliter tractata. 
Bniiuisse u e. clarulsse , tum fama tum pulchri* 
tudine. 

Boc nero id est studium rhetoricae. 
A plerisque eorum* Quasi diceret non ab ^ ho« 
minibus.. Deserium ohsolevisse u e. ^ viluisse. 

Eo tempore cet. Desertum dico, quoniam multo 
veheinentius erat tenendum et studendo adaugendura. 
Vehemeniiam vocat in hoc loco perseverantiam in 
aliqua re. Quaeritur in hoc loco quos TuIIius re« 
prehendat, an eos, quos superius optimos vocavit| 
an alios. Et dicimus quod alios reprehcndat , 
Graecos sciTicet auctores , in quibus indignatio supe- 
ravit perseyerantiam. Sie ergo intelligendum est 
quod dixit plerieyue eorum L e. ingeniosorum , 

non 

1 Dilecta yoK Scriptorum EcdesiastioorunL ^ • Leget mam 
ah omnihus, — 3 Fnrma perfecta hujns verbi utttar quoque 
Avieans in P«r»pbrAsi Pbaenoni, Arati vs. 5ia. Mpestquam 
ar^gcnlo definvUs vUuU aeku. 



Digitized by VjOOQIC 



:A&eicttaiffBit»i]iinR^inli^ ^ 



MB opliiiokiiiiu SubI edioi wmUkwtmmom^yu'^ 
lulecaieiiL' •' ./..-^,.^ ;";1j i:>' v^ 

iofion pmeferaiulum fi0Mv,'pnfi>ati'«b'l^aiietlo at 
mk uliK«iIMcit «rgd: iiaiti'9rW i^ ^ quasto , '«nfi^- 
WM i.^ co|itra'ioi4%Bilatemvieni'lioii^ani «et, 

Mem honesiam et reciam v*ca|i.':ttii#Dtt(,*ieIo<> 
qnttitiaec Aow^nm' tjuidiBi ^♦'qya ii^oiiifaile^^t: 
•wecium ^efo r quia per doqaealiaiB reotuHi'ortendi-> 
tur. St e0t penuaaio ab honeilo; . ' .;. :« . ./ 
. Fiolmbai i h. ^emmqiebatu ' >- 

SiuUe^m^ cet Hic pf nuadet V ifaiDili i ' mh» >qui 
eiulii i. e. iiisipieiitea> wsxkl^ h^ Impnbi 'ii. e^ Mtn- 
le earelitea i evaot odverfarfi ; idoirco '«ii nteiatcipe 
laciie fiiit* • - - ';: •».•''< • 

Cmmjemiimo reipy dUNmofUo ^ntiu Hicab«fili 
perftuadet. Nam quoniam ipsi mali magnilm doiti^ 
miomium L «b demiButioMii leip. iiBiBrebaiU, ideo 
eis reastere utile fuit. .. j 

£oMiudt\>9me oA. .Tola Moatnictio nt«oU%eii- 
da est: Nam quanto indignius cet. eo \.je. tantOt 
eiudienue u e.~ attentius, est illis «esislendum in 
causis scilicet deliberatiYis. 

Cap. ly. Quod illum nosirum ceU 'Persuadet 
ab auctoritate. 

Quod u e* roalis resistere. 

NfmJugiiCaionem i% e. Cato iUud 'lugil. 

Noeirum i. e. Romanum. Praefert Romanos €bM- 
cis , qui Graeci propter gamilos a studio rfa<Horiciie 
cito desierant, 

j Lege : sdviU 

Hh2 



Digitized by VjOOQIC 



tm r^MmammBm[)UAsmx.Mjamm 



>.i^^hi^A>>iiwijpiii ■mwii otiL; Canimendai alto^t 

nim auctoritatem peisuadet, dicendo edtto 
-bflbeiftoi»wiMeiiiTi,je<xpfivteq{^^4^ eC ainp- 

Jinaili ;idi!ibittxnjfuSitqqMHM8dam:«liueboRta8^{8ed mh 
^ipkgasL^ olqfuiii» nenf hei^ent perCQplam iaapientiaii»; 
.aed an.ihiit«oit i;maigLma.: imQtii^tas , iqui pecfiectam 
*«apiettliita:}faaiici»ki' 4..r/. r. . 

:c.^/l9iMa6iiAdr m^va leei»' jBioit eaptentiam et a^- 
-dtaffilaten^fpef flioq[tien)iam oKnari ^et «peo eamden 

defendi rempubliQaOom •! i'.> . ••)'.' 

Quare meo ^i^iVifetil^.cMifBieicet* .Quift hQnefltum» 
?iqiiia<iiAile v ^qtiafiCieile;* :-q^ia magai yixi atuduenmt , 
-ety» BDn:minu8K]iropter(imaIo9-<fitud!endum esi eki* 
•^qiientiaei Secuiuluiz^ i*. *Yietorittumiuc poditur quat- 

tapropotttio, haecscilicet: quod eloquenliie^ alil* 
xidiBmc sH. Hode >aapeiitM' harlatur ut elo^iwetitiae 

--atudeaiiti i i- - : ;: • 

< • Mfia aimitti.«.^'JBeouiiduBi Bieam MfltimalioiieBi^ 

Iltsi i. e. quamTis. >. 

•>• J^iwaiiwiit jniUie9 i^ e. .ia priTatb oaugii ot 
, pliblicis. 
iM kPerveree ^abuiuniur i. e« pervertendo rea ea u- 

tuntur. 

Sed eo vehementius cet. Studeudum.esse elo- 

quentiae , bortando persuadet ab utili , ab bonesto » 



I «YictoriDHS ad k 1. (p. lyi 9S. Or.) Ife quis ergo exis^ 

' 'Simet ehtfuaUitkm semj^ esseftigkndtim t quippe midia in^ 

, . eommoda per hanc contigisse mQnslra$dt\ necessario quar» 

t a haec thesis est ^ studendwn eloqmntitte , ted quae mix» 

,.tasU sapientiae» Et est hic quasi exhortatio. — 3 Lege: 

studendnm sit^ £t ita supra scripsit ad C| I. p. 328. ' 



Digitized by VjOOQIC 



TkeloriMiik commeiidare , feddtai «titiiCos. • ittcff 
ergo, ncm minus propler raaloiLtsiwMidaDiv wItm 



ir^ maH phtrimm pM9M u* c^ilo 'm 
poMMMlfr riiit t quonim •potoslaff wl detrioieiitum bo^ 
ii6ram est «t ad omnium fHtnmi§m' i. e; destnic^ 
tioiltei« HoiUitio esl ab olilL* Bftile esloiiim mak 

C)bKi ^raas^Vii 4Sel« Item hoilalitf ah utili!,' ab 
honesto. . .UA 

CuM ptmesfifiim i. e* euii& imeoiiiiuofao^ «it if<afii» 
V. imicimi et aiiigidare, quod el- od 'pri?ata...et.«k 
piAIKoa niaxime perHneai ii e» utile •«!• 

jSoo ha^u Quia per eloquenliiinluemOr eld^ 
fffWMtndfc ' I 

JToe honeMtu* Hiiouaqiie Jib . Utili ; imme ab h'o« 
Mslo iittul' €1 ab iMfli. fiibit' ergo hoc 'AtmocAi 
i. e. tMeMhifis. ' ' 

* jffifo ith^iri$ i.. e: magnae flunaoi' quod^oit Atiie 
«I honeBluim " ' : ! 

Bee Mdbm. A& A dicerel : per eloqneotiAn ho^ 
mdf jocMnduM eH^i. e* plae^» '(piod siiailiter ut^ 
el honeBliim cM« 

Jfiitii» hine cet* Diettfhninit qoomodo ^loquentia 
ntiliasil litm in publieis quKm in prifatis, ila flei« 
licet: si praesio esi sapieniia/ i.e. -si junctft estM* 
piteliae, f^ hocquod ait: Nam Aine,o^. quaAtum 
iid publica. Hine ad ipsos cet. hoc dicitur quan- 
tum ad privata. 

Laus ad ilfustre« Aono^^^ero ct digniias adlio- 
nesCum* • ' * 

MCnc 



Digitized by VjOOQIC 



Tutiin aiitefltf poMI esse jirMflkiiuai, iMm ttiMi eer^ 
liim;idcif«o falCMa^diio ooi^wxit» i .. 

Ac mthi yuidenu Augmentum laudia rln)tffri<;e4 
pw ^wnparatioaem tiletti. Gajh»» JMpiit, baniivea 
> in midtisziwlm^ 4tifiiiftl9r## 9 qwnl^ %d imgdili»? 
d]n6m%.et tnj£rimimi9jMtii0« qiMiatiiiii ad fir^ ln^ 
meii in heo befltiAft oobieB majuine ivpcRant ^pio<| 
loqut ^ possuni i e. quod apti nati sunt ^ loh 
quendiim. Mdxtwm^ loro djeit« ^Wd^etWA wUidi-' 
late superantf 

i^nan prneakfrumt/^ Qme im^0(imm eifc ho-- 
mim in Joqiifnde sayeiAie b^a$ «* erjfo; mttUo pvaof 
darius est aiioa Imiiiines ki eodem mnfmf^i V^ 
eonHngifc e» rhektficaiitttMOapefc in ea.iEt.^itecdlat 
hominibufl , in qaa re ipsi homines praettanl iHMtiiib 

ifte m/arie\M. Uaqiie «A huno loeum oottra 
imlotelem probavit vbeloricam boiymi eiie es e£- 
fectu ejus, * icilicet ex eloquentia» qune boM est 
^ A modo verp contra Platonem » qoi dicebal |fae« 
loricam non esse artem aed naturanu Dicit ergp 
^c: Aee, adlieet eloquentia» ei forte iioii ntftera 
wuula i« «b ti wm tanlnanmQdo evi n^turali ingenia 
habetur. Praeclare diut nofi iuMfummodQ:' eil 
mm initium doquentiae a aaturax ab arte tero 
perfettio. Forte ycko dixH , qiiia tenipefate oonta 
natoiwn loqui loluil. 

ifrajriie escereiiaiione oeL Tofaien«iit i|uidem mlo 



t (J!oto perperam habet t nom mu^ -* t Godez iteraiii 
babet: loqUi non possunL ^ Z Siclegeadam pro eo, qaod ia 
Codioe est, su — 4 Attende voculam a modo% 



Digitized by VjOOQIC 



Jd) CaKZ&ORSH n IHTERT. IBT. : 3cr 

unl~aM^fr'MeM(|uiri dfMfiiiAilfahit qttos ileniai 
TrpdSiL^ Bl sie ooMigitur lola conlructiox X^ mb- 
tanlumincfdo lialutfa ^l exercilalione eloqucailia 
ooiAottiii^f.aed eliaii aHe ^^mpaniur i. e» aoqui*' 
lilttn CiMiineDdal a poaribiU* flludendukn eaim do^^ 
qwliiHi eilf qnia aiie cuia|rf eli ttidi (lottet Sr^ 
iwiiiate i lioc etl^ non eal ^dienUM i« e. aib utiltla-«' 
le mnoianit wtere i*e«. inleffigeiey praecepta an«^ 
tiquoram de rkiloma. GolUgil eniin TuUius iibt 
]ftrMcepU el ardus' • « • ^ • 

Sed mieqmam ceU Poslquani fiecil: TuHutt be-* 
■irolos leckMres defendoBdb arleflit attedlos aiirtcnty) 
eamdem eommendiuidn i nnnc demam' reddil kcle^ 
les docileSf pratelibando ea de quibus Itfaclalnnis est#* 

Ifigm kU retme eeU Reddil causim qUare isla ^ 
quibns am etl r Ma s ccu s oontinelur»* 

Fnmle feto eslt quod sine magno laiMire^pOkst 
fieri t ^xpeditmm vero , quod aiBe uHo. • 

Mafiometk i&o ei tfusm arUe appeHal praeocpUi 
arlis mtioAabililer ordinala; 

Gap; y. S.& CiinUe qmaedam m/te eei. R jam 
eMndil genus aHis» IMctum esl aateminprinoipio^ 
quid easet feikus artis. If unc crgo Htleram ndea^ 
iBiiSi Dicendo autem quamdam eivilem, raiionem 
tmc jTwae eonsiai ex mulUs cet. hoc , inquam » 
dioendo sTgidficftt iHam cinlem rationem qu4e ver^ 
iatur in disceptatione. Alia est enim civilii ratio 

I LMma in Codice. ^ t Sine doblo ad K L deM ver» 
bum , «paiDqnain m Godice non reperiitir vacaum tpaliiiiii; 



Digitized by 



Google 



Se FRAGlffiirtUH SCdOUASrAE OKDm 

in opdre ut aliqaid fkcere aut dieere nie^ ulta dii^' 
ceptattone de eis: alia Tero ratio est dbce|ptaiidi 
de dictis et factis. Baec disceptatrijc ' dicitur scieift'*' 
tia dicendi et facieDdi et constat ejir^' ifivM» rebus 
quantion ad numenim, es magnU quanfam mA 
hoc quod utilia et difficilia flunt, de quibus jn eo. 
duceptatte, ut est lumeslum , justum, utfle» . fiujas 
disceptatricis mtegralis pars.xuia est. ilietoriCa: aliac 
Tcro sapientia L e. rerum conceptia secundum ea** 
rum naturam. Nam rhetorica jpncta sapientiae facit 
ciTilem sciientianii disceptatiicem. Nisi emm quis elo« 
qanns .fuerit et naturam rerum faene cognotmt» ciTi«^ 
lem scSentiam habere noUTiotest. Amplam ytro dixit ^ 
quasi ad mubn i 'magnim^' quasi ad utilia et diffi^ 
cilia , ^ertinentem* Ariifioiosam Tero eloqumHam 
rhetoricam Tocayity quati arttficium eloquendi. 

Nam neifie eumhzs^cet, Fuerunt multi quonmi 
alii putabant ciYilem scientiam tantum esse rheto^ 
liCam: ahi Tero eam esse sdlam sapientiara et non 
ex his constare. Ab utrisque dicitse Tullius dis8eii-«i 
tire et hoc est quod ait: JVam neque cum kts cet. 
' Jtheiorism etfjarHficie cet ^r/e^/CctvM rfaetoria 
appdlal' eoientiam docendi artem rfaeloricam* Yim 
Tero, sdentiam ezercendi ipsam secundum praecq>ta« 

1 Yerba i&Wtor scientia^hu^us disceptaincU bis m Ca« 
dice leguDtar y qaa re ^tenim confirmari opinory bunc Com- 
nentariUm nbn autographum e^se. -^ sln Godice legitur miif-i 
ifffus ; cujusmodi vitium a librario , non ab auctore, committi 
potuif Similiter inSchpliis adVirgilium MSS. ineditts, guae 
Bibliotheca Leidensis possidet, ad^eorg. I. 3i4/ librarfiitf 
Kripsit maturibus frugibus. * 



Digitized by VjOOQIC 



AirtaciaMnrsrDriimNT.KHEr. uir 

f ^iMrre Atemcet. Quili riietorica juncta sapien» 
Uae facit ci?iiem sctentiain* Igitur rhetoiica est 
Bcioitia hujuflgeneriB i. e* qaalitatiS) tfuo^ rit parr 
cirilis scientiaew Unde in hoc loco pro quaiitate rei 
ave materia aodpitur* FctcuUaiem Teio rhetorioam 
appellat ab e&ctai rao , eo quod ^ fadlem et aplum 
in eloquendo reddit oratorem. 
- Offimtm aiffemcet. Ostendit dffibium ai^iis i4ie« 
toricae et fiiiem , et ister ipsa differentiami Qitaie 
quoniam superius diligenter expedila aunt » buiid cb^ 
Hltem aliqnidldicaiDUa^ 

Quad m o^ctb cet. Quod est dicere : Ojiemm. 
cDBinderatiir, quAndO) qwd orator debeat &c^re 
«ecundum artem, adtenditur> . Mim9i r^rOr qoando^» 
quid fj^ffhio <miirenia/ i e. teeundum* «fficium Skn 
debeatf emrideratttn : ,■- : ^- ■ 
' Ut medici ojficAtm dici^s «vae cet; .Sinailifud»^ 
ert» per i|Bam |iraedicla intdl^aiituvi; . . . "^ -' 
Item eraioris cet. Adaptatio aimilitudinia^ r 
/f m hi>c eat ailDililar» . . 
• $• 7iK MiBtmam af^ cet, Ooceli no9 maieriftm \ 
artis rhetoricae. Sed quoniam dUigentei^ dictumjeat ^ 
in superioribua quid rit aHis ihettfrteae materia et 
quibua in .generihus contineatur • nune solam aufficit • 
litteram.iOTestigarec . . r 

Ars et facndtas in hoc diSenmi: ^quod ofv est 
pnieceiytio^.quod ad aliquid faciendum . praecepia - 
fonnamus, et Tocatur ara eo <|uod fegMlia'^^ arcet. , 

/«• 

T Tva re<*tia8 ixiffjuXs^fTai qaam Sapr^ p* si8. et moSK ad 
1*9 — s Lege arciet, at supra p si8« 

li 



Digitized by VjOOQIC 



«eddat. Facultas tdbeirBft arle pfoeadit , quonimfitf 
per prtieciBptionenl fit aKqws ftieiaRlp» Sciit i^^ 
tnr ortis materia Gaiufei' eat , in eadenr catifRi fa4^iii»'> 
tatn materiam esae neeesie est» ff ft omm\ orntor ae^- 

'. oimd^m facultokem , '.qinm ex wke iHMiaeqttituh', eai»*- 
' aaa pertractat. 

- 0mni9 ora dkit , iquia gfenetaliter de maleria di* 

joalibet artia pvaenisit ut ciompetQiitm ad ortcm 

rtelofioam deaccMderet. 

Ui medicinae cet l^imilitiidiaNm d^ «Ba.arto all 

aKaixi. ^ 

'*'Ariem rem 9€rMrt .m maiefia loStdk eat 'aliacl» 

qifam eam in^matena exercerL i . ' 

72ea» qwUm» cet. A^nptalio aiffliiitakliiBi: ad «r^ 

tem rhetoricam descensus. Fonilavi dioel aliquia 

qiMfd Jiic |)otiQa ea diei debilifimil, qaae aale ddc^ 

la sunt. Sed ideii^^praemiamiis qiiod eoipmi cqg^* 

nitio' -'# ♦•• » > * 

i7M ati/eiii ree^ alii plnrw^eM fmueiwHB e3^^ 

sitnimlfrmni^ - Opfni&nelrquDtandam alnflbnim f&^ 

nll de ntatt^ hrtia rhelarioaeu 
Pturee aulem dhitft piH^ter eoe,^ qm materisnv 

aiipiia modum aaiigtiafefiiiily liout «n qad eahoria^ 

tionem et consolationem in malerfa pommt. 
'fawno^' Tero' propier eoa, qui «hra modmir 

iiMitlfridtti aadgiiantr sicut illi ^ai deiaoBSlitatt»am 

cafanaik do mwNieria %>Ihmk 
^ltum Gorgias eei. Oslcndit qui ultra modum 

I Lacuna in Codice. f 



Digitized by VjOOQIC 



119 eiqB|Lpfi^;W iraiix. iiirfi^^ m. 

m^mwat dc8^||ia|it } illi Acilice^ t iqui ia verbia Gor- 
2;^js emTeruiifi piUwlef qi^od iUe philofopliuf 
omoem rem %rti$ rtetQric^e maleriam amgoaMet- 

J9e omnib^s r^bus orai^rem opttme poese -di^ 
cetrp exietmavii^ Sf^ i|}e vfir^ /teBteatiaiii prptu* 
lit« quam ' TuUiu&ipiQquein libro de.Oratore 0011* 
Sfiut* Non.enim 4ixit quod fie <;^miiibu« rebu^' lo- 
^jifgeebirf q^pd iUi pulaTeruAt; apd ^me de .oe^ 
«Atf^ i^ e* de quacuiifue loquitur« de, ea c^me 
loquibjr« Y^Iu^ diiB^ur ; litierfitua et tapiena optime 
OHUiia. eiiNOs^l^.nail qnpd ompiai «ed quod ea d^ 
fffnbtm apmfy» loquitur^. Un^e Tulliua noa vepref 
iiaadil ^nffi fium nqrmaforafit icfrehendat , rpo^ 
nentem materiam .in paiiGiorit9i»muIto quam omnea 
m moL, 

Mip ii^m^am e/. immenemm imc wrHfifdo maier 
rim i^tgiHre vi$hi^... I^finU^m pluf est quani 
inimtMim».et ad numenun referlur ; imwiensum 
jautrai» ad quantitatem» Videtur aulem dizil, quaof 
lum.ad eo(^,.qui pulaTeinu^, eum dixiase quod 
non dizit. .. . > * > 

Jrieioteiee auiem^ fui Auie urii plurima mtju* 
menta at^ue omdmenta subminieirauit ceU Opir 
nionem AriatoteliB de materia ponit» quam etiam 
aequitur, quoiiiam nihjl nllrf modiJ|m de materia 
eonslituit. IVam Aristotelea putayit materiam rheto- 
in i. e. oratoris, in iribus generibus rerum )Don« 
tineri L e. nec ultra portendi nec infra contra- 
«ia, ecflicet in demonatrativa^causa et deliberativa 

d jodiciafi. Dicit aulem Ariatotelem huic pluri" 
i' ma 

I Qkmo de OraU I. tr«^ III. ^t» 

li 2 



DigitizedbyVjOOQlC . 



202 FRAGMirrUM SCBOLUSTAfi HfWittt 

fna €uljumenta tribuere , quoniam primus inTenlio^ 
tiem distincle et aperfb scripdt. Inyentio enim ad^ 
jumentum oratoris dieilur , quoniam per eam et 9t 
ilefendit et adTersaribs ' impugnat. * Adjumenia, 
Butem tribuit Aristoteles, quoniam ipse primus elo* 
Gutionem sub certis Tegtdis comprehendit. 
' JDemonstraHvum hst cet. Dixit illa tria mate- 
riadi artis rhetoricae esse. Vult hic ostendere quid 
rit unumquodque eokim. IKcit ergo dediotistrati • 
Vam causam esse quod tributtur th aitcujus cef^ 
i. e. quae tractatur de laude aut yituperatioi&e ali- 
cujus certae personae* Sciifendum Tcro M, TuIKuni 
definire hic demoni/tratiTam causam fiecundum hoc 
"quod inditidua est M in pubiicis negotiis agitur. 
Kam in priyatis negotiis inter consultos juris yel 
antc praetorem specfaliter u e. sine certa persona 
Iractari solent, quoniam factis yir laiidktur generali* 
ter. Et quaintis faujusnfnodi cansa hominft certae 
personae careat,'tamen, qubniam habet afias tit'- 
eumstantias aliquas , yel noifnuimquam omnes » idcir* 
co conyenienter causa appellatur. 
' Deliberaiivum yero dicitur, quae proposita est ia 
disceptaiione hoc est • • •• 

[Reliqua ddsunt*] v 

In sequenti Godicis folio incipit textus libri primi 
de Inv.ent. Rhet. eademmanu, qua hicce Con^nei^ 
larius I scriptus : sed non ad finem perductus,. tmo » 
quum yersa secundi folii pagina yacua ait , suspica^ 

ri 

I Codex habet impttgntmiwr, mm • Lege : Onrnnienia^ 



Digitized by VjOOQIC 



AB dCflLpKEH DE INVENT. imET. 313 

ri lieet^ librarium in ipso suscepti l&boris in^ressu 
•ubstitis^e. Quae res non multo meliorem spem de 
Commentario fovere sinit. 

Equidem fed« quod potui, id est, certissimo 
arguinento probavi fuisse tfntiquitusy praeter Vic* 
torinum 9 alium quemdam non imperitum Gramma- 
ticum t qui Giceronis de Inyentione Rhetorica li- 
hrfis scripto Commentario explicuerit. Perquam 
laetabor, si afius, hoc apeeimine ad inquirendum 
incitatus , Tel reliquam , quae in hoc Godice desi- 
deratur, partem, vel aliud plenius apbgraphum 
inyenerity quod ipsum Auctoris ttOHQen in fronte 
gcrat* . ' .1 • 



# 



CA. 



Digitized by VjOOQIC 



284 cap. X. ^t AMfiQ. t<iihnii>&.' 



^^n^^^^^^^^M 



C 4i P V T A. 

DE ANTIQUIS INTER PRETIBUS 
SALLUSfli. • 



VJ' Crispi SalluBlit Historiae, si qua perrulg^atae 
opinioni fides habeatur « ita- conscriptae fuenmt , 
ut jam antiquitus non uniua hominis literati ope- 
ram exercuefint* Nam SaUustiuB, non contentus 
eioquentia aeculi sui , Tetussimos soriptores ae- 
mulatus est « et antiqua Teriba , ex Catonis potia- 
flimum Originibus, ita frequenter excerpnt, ut Le- 
naeus, teste Sueton. de IUu8tr« Gramm. c. XY. 
non dubitaTerit Sallustium appellare priscorum 
Catontsque verborum inerudUissimum furem ( i )• 
Fecit hoc ut librum scripserit Aainius PoIUo, in 
quo y teste Suetonio de lUustr. Gramnu c. X« 
SaUusHi scripia » ut nimia priscorum verbo^ 

rum 



( I ) Eodcm spectat yetus 
Epigrainnoay a QuintiliaDO L. 
Vill. c 3 roemonitum : Et 
verba antiqid mtdlum furate 
CatoniSf Crispe^ Jugurthinac 
condttor hi^nae^ Ceteriun 



in re ootissima siifBciat citas-i 
se Senecam Epist. ii4 «^ 
Controv. L. V. s5. Qointilia* 
num L. IL c. 5 HL ic IV. 
s. X. I. et GeUium L. 1. c i5> 



Digitized by VjOOQIC 



«AliLOSTIi. ^ 

rmm . jf^gl^mtione obUta n^^kcmtH* Biq i[erp « 
etai lorUme iumi iiihil Mntidjnit ad Salliistii intet; 
i;eaiiain« noa , meretvr tamea jnter Scholiastanua 
mtmenim jBeferri. 

SeA praeter hunc t queinadmodum tet Fabri* 
c»u8 ja» ia BiU. Lat, T. I, p, 240. aii > BiU- 
(u9Hi Xistorias o Ve/eriiiHs GrammBOticis illu^^ 
sirmferunt Asper st Sfjatilius Maximus^ iau-^ 
tfati 4S Charisia. Ssd korum.Cowmentarii ho^ 
die desiderantur.'* I||e ntro^e pecutiariter Yete« 
pm te H ima n i t eaffmmm^ . 

Aemiliae Asper» (*) 

Atperi nMiM sapni jam memorttyimQS , nbi de 
TGTentii Scbcdiastis exposuimus , et mox ^pqui 
inemomndam erit , ubi de Tirgilii Scb<rfta«ti« 
«^mi». In ringuloa entm illos auctores, id eftt, 
Terentiiim , Sallukium et Yirgilium Commenta^ 
rii, Asperi nomine pattim menKyrantnr. Exstal 
praeldiM in Putscbii Grammaticomm Corpore p» 
4725 — 1730* Ubellua , ita inscriptua : AspMJu^ 
«sun^ Ars^ Babitari pearit an baec omnia ope«- 
ra ab uno Aspero cbnscripta rint , an rero plu- 

re« 

(*) A Charisio ubiqtteXv- ' mm '▼«rialttr ia- dediaaHdo 
^KT w^jtim^ AfimUu oomen mnmi^s : » Putschio editnr 
rep^rilur apud ^Prohuia ad ^speup ia Qiewi^ynii editio* 
Yirgil. Edojg. Yl« 3i. Cete- nibus, est A^u^ 



Digitized by VjOOQIC 



SM CAP. i. DE AWTIQ. INtERPR. 

ves flierint ejusdeii^ noiniiiis viri. Pabridus In 
Hist. Bibl» P. III. ^ p 496. praeeiinte Frisio iij 
Epit. Biblioth. Gesner. p. 86. opinatur Asperum 
Juniorem , id est « auctorem Artis « scripsisse in 
Terentium, eumqucf distinguendum *e6se ab Aeaii- 
lio AsperOt Yirgilii' interjjlrete. ' £a distinctio, ot* 
a per se forte non impix>bandia , tmmerito taeet 
de Sallustii interprete. Nos tamen videinur posse 
affirmare, iilkterpretem Safhistii fiiisse eundem il- 
lufn Asperum, qui'in Tirgilium acripsisse dicatur» 
liaiiifeste , ni failor , hoc ddcent' Hieronjini ver* 
ba adv. Rufin. p. 367. » Puio quod puer le^ 
geri9 Aspri in Yirgilium et Sallustvum Com* 
meniarios.*^ Sed quo argumento Asper Jmuor 
idcm dicatucf , qui Tetentii interpres:, non comper^ 
tum habcmus. 

. H[(>e vero. wnatet, Yirj^lii €om»ienJtatorem' et 
'SsAlnstii, fuisse auclorem eumdem; de ctijus aet^* 
te>.nu8quam diserle aliquid kgi^ui. Saxius.in:Prae& 
Ooom. Lit« T*. I. p. XXi?v ipsum refert inter eoa 
Gi^mmaiioos, qui iii aetati^caligine>ersantur. In« 
fra, ubi de VirgiUi inlerpretibus ' aseAdum. e^iti 
docebin^ua, A;q}erum aetate anteqessisse ,Augustino» 
JKacvobio, Servio, Probo, Philargjrio; l^uod Sie- 
roaymi tem^Kkribus fuerii- antiqui^r ^ pleniatime 
ip«iu9 commpmQratio declarAl« 

;GommentHrii vero ipsi in Sallustium jam omnes 

periei unt : videntur superstites fuisse aetate Sosipa^^ 

tri> Gharisii, qui eos saepe-oita4» \ 

p^ 177. 16. C4KTBMV. SmUustiu» BisJMidfkim 

iibrtt' tfuatfo [in ftit^. edit*.\Cbrtii n. 

967.] ' t Scio' eyiiiSetk tibi mdgnds o« 

P^ 



Digitized by VjOOQIC 



S A LL'0 8 T IL 26!^ 

-'^ * ./Mt iitroram I arm&mmf ei *muri e«» 
se: ei ea re db nobie a4 sadeiatem^ 
ab itUe ad praedam peteris. Caeie^ 
r«m eonsHoim eet Tigranis^ regno in^ 
tegro 9 mei» naUtibue belli jffudi&nH^ 
bu9^ proctU a domd\per noHra^dorp^ 
ra beUum eonjieere.** Ubi Asper^ Gaete- 
tam quo medo posiium e#/> pro alio- 
quin coneilium esif an pro roliquuit» 
consilium esif 

p. 187; 5. Obviam. pro' obtfius. Sallusi. Hisi. 
II. [ in fragm. p- 967. J Vbi A^per aii: ' 
veiusie » obviam fuere^^ ^^idverbio tma^ 
luii uHf quam nomine. 

p. 191. 28. P&oCTO. Satlnsi. Hisioriarum II. 
[in fragm. p. 957.] » Nam prooul ei 
diversis ex regionibus.** Ubi Asper, 
Ergo procul, e loco esi. 

f. 192. 42. RuMoai parao. Sallusiius HisiO'^ 
riarum /• [ in fragm* p* 9S6* ] f^f^^ -^^* 
per 9 JYon esi , inquii , nomen , .sed ad* 
verbium^ ui illud [YirgiL Aen. L 613.] 
c Obsiupuit primo adspeoiu Sidonia 
Ifidor 

p, 192« 45. Rbcbks. Asper Commeni. Sallusiii 

Hisioriarum primo , nunc adverbium \ 

nuno nomen id , esse dicii , < . recens 

seripsi;^ poiesi eHam esse iemporis. 

PNioter haec fragmentaw quantum icio>« mhil 

de Salhiftianis Commentarib 8upere8t-( i). Quid in 

( I ) Nescao enim tttmm ad hos, ap irero ad VirgQianot 



Digitized by VjOOQIC 



cAP.x Di anriQ. isrERPR. 



'tnrum inteiitu pmMimamf iiiinHigiiBm t A ccm- 
iMdmunas, ^MBin «ple doolae •bie^liimes con* 
-flcribi potuerhift a4 Molot«tti« «tfSqilorum Tor- 
lionim flffeclatomiiv ab Jiwiiiae praeflertim/qui 
^ Virgilium JMi iMler|mlatufl eeat» lafladem opi- 
•nioiiem de Afpero Sofnm ▼ideliir Vo^fliuA de ffiflU 
lat. L. L €. X¥. p. 70. nU «H^ « Utinmm 
-vefo •X9iar§i Atfmr QrawmmHom^^ £Uiu$iu im- 

$, 2. . 

Statiliujs Maximu^. 

. Hie eil idon iUe , qm flcripat life 5tti(^Am'5ii# 
Mi/yW CiceroitBm et cigflp Goionieiilarii ^d Catonia 
Jlitlorinn memoi^aAlur a Oiamio. Praeler Ghari- 
flium aulem , ni dixmHB « nm» uaquapi ^ Yete- 

ComaienUrios , referendam auiodUu thesaararwii^ pra 

jtiX qDod memorat Servius ad custodtae ; Aa mim eiiam 

i^en. Xf. 8bi. AvKAt. flo^' ^/rer MeBgU t Ueei mIU m^ 

^ ^Hfikfua keiio^ Mfam^ f toAiM aecumUimm vciUU. 

apud majores trahebatur m» Sed fere noa dnVto qain «d 

\ieniwm.M Qraaeo g%nUwMS yirgUianosCotnflfentflnosrcu 

singularis. Hinc ssi U pa- ferendiim sit, yix enim co- 

Wfamilias et materfaraliias : gitare llcet SerYinm, ii Sal« 

^uae duo tarttum nomina re^ luatianos CommeiitarioB oo^ 

immfeitmr. Pasn iwe hnjus novisset , homro nodo semel 



is didmttSf «flDlu^os Qi- m aflti D u e m Iniflie fi«laniaiy 

(fftodifli ^ectfli^dm 4^«^^^ qwim yilgilfflnof Jafpins iii 

JU jy. Hist* i in fragm. p. partes Tocaverit , ut in 8eq[« 

^i*] qui aiis « Casteila Gap* §. 9. exponemus» 



Digitized by VjOOQIC 



8 A L L U S T r i. ^ ^ 259 

ribus ullam hujus Cominentatoris meutionem ia- 

jecit. Gharisii veriMi htee mnt: 

p. 17S. 40« CoffFBSTfH. Pro coniinuo ei #tne m» 
iervailot sed jugi fentinaiionis studio 
pergenHs. SaUmsi. Ub. ^ • /eeii tU 
nunciis eonfestim lugubribus.** Ubi St€im 
iiiius ,Maximus: Ordine^ inf^itf ^ '>'* 
ne intermissione.** 
Sallustii fregmentum C^itius «d L. YL Historia- 

ram retulit p« 9981 

Aso^niua Pediauui* . . 

Perperam vero inter Sallu5tii inteiprdt^ refere- 

tur Ascbnim Pedianiis, qui nihil quippe ad Sal- 

lustii interpretotionem scripserit nisi Sallustii ti« 

tam; cijus mennnit Acro ad llorat.L. L Sat.2. 4h 

Illb n.AOBLiis An hortkh cabsos. Moe de 

Satlusiio videtur dicere» Sallustius enim 

Crispus in Fdustae filiae SyHae ad» 

ulterio deprehensus y ab Annio MUo'- 

ne Jlagellis ca^sus esse dicitut ^ quem 

Aseonius Pedianus in vita ejus signi^ 

Jicat. 

s- ^ 

Anonymus {MS.) ad Sallustii 
Gatilifiarian. 

i 

Teste Fabricio in BibL LaL T. L p, 240. « Fe* 
terem inierpretem in Sallustii CatiUnariam ex 
memhranis Pauli Stepham\ laudat Goldastus 

notis ad Bginkardum p. J75 ^ 

Kk 2 GA- 



Digitized by VjOOQIC 



200 GAP. XI. DE ^miq. INTERPR. 



A 9 V V XI. 



OE AHTIQUIS INTERPRETIBUS 
C. HELYII GINNAE^ 

A riusquam ad Yirgilium accedam, commemoratio- 
nem hic sibi yihdicat C» Uehius Cimia « poetano- 
bititfimus., Yirgilio aliquot amiis , superior ^ Catulli . 
iutimua. Hic scripsit carmen, nomine Sv^yrna ^ 
qfipd in ma j[;na celebratione apud^ antiquos fuit ; 
de cujus argumento, quale fuerit, diserepat Doci- 
lorum opinio. Parthenius , ad Gatull. c. XGV. eiisti- 
mavit Tersatum hoc fuisse in rebus el fatis Smymae , 
Amazonis , a qua ofAiwfAOV' urbem conditam yel no- 
minatam fuisse , Geo^raphi docent Alii , in his Tur- 
nebus Advers. L. XVIL' c. 17 , crediderunt Ginnam 
celebrasse fabulam nefandi amoris Smymaef illius 
quae et Myrrha vooatur, cuiyUi Hy^inus ait Fab* 
LVIII. Fenus infandum amorem objecit , adea 
ut pairem suum ( Ginyi^am ) amaret» Alii aliam 
rem hujus poimatis argumentum fiiia^e opinantur« 
Qualecunque autem hoc ftierit, de quo fusius dis* 
putare nec hujus loci esse nec post egregium Wci- 
eherti (i) laborem necesse duxeriili: satis sit dhis- 
• • '• se, 

( t } M. Aug. Wekhcrt dtME Kiipiiit CoimuenUtioaes de 

C 



Digitized by VjOOQIC 



C. HEIrYII GlilNA& Ml 

^i Cumae cameii adeo fiii»e obsciiram intenectu, 
* ut nonnulli ejus aelatis Grammatici istud intef^retaii 
atuduerint , queraadmodum docet vetus Yirgiiii scho- 
liasta Philargyrius ad EcL IX. W.Cinna Smymam 
teripfit^ quam nonum posi annum^ ui CoinUus 
Carm. XCIII. ( i ) oi/ , edtdii. Id quod ei Qutii^ 
mianus aii (2). Unde eiiam fforaiium in Arie 
Poiiica dicuni €ut eum allueiase^ cum aii [va. 
888.] 1 Nonumque premaiur in annnm.^* Fuii 
auiem USer ibeeume adeo^ ui ei nfmrmUli ejue 
aeiaiis GrammaHci in eum scripserini , moff* 
namfue ex efus enarmiione sini glofiam conse* 
cutL Quod obscurus fuer&^ eHam MwrHaHs oi^ 
ienda in iUo versu [L. X. Bp. 21.] c Judiee ie 
meUsr CMiw Marone >W/* Hocinque PliUargy. 

CHfiUio Gima^GrioMe edi- hiemsm: •» . Smyrna^ easms 

tas a. i8tt. qaas, una cam. Atacis peniius mUtetur nd 

aL'is similis arguitieDti Com- undaSy Smjrmam inc^uuL^u 

' menlatioDibfis , repetituravit secuia pervoltiini^^ de' qii6 

itt diMAissimo librocai tito- loco docte (ii8|>atavif Wei« 

•lumfiMit: PoiUansn Laiino^' ehertus p. lOase^ 

. rHiii , HostU^ LaevU, C, li^ . ( a ) QumiiJiiiMus. !• ^ 

eimiCaivij C^Heiw Ciimae^ lostit. Orat c 4. « Tempo^ 

0. yaleiiBufi , Domilii Marsi ris <fuoque esse debet modus. 

'adsrumijiue 'VHtu tt carrhi" Nam quod Cinnae Smyrnam 

mtm Beliquiae » icripsit coU fidvem annis aeeepimus scrip^ 

isgU et edtiit M, Augustus imm , ei Pmmegfrietun Iso^ 

WeiclmHf Idpsiae iddo. crfUiSt^uipmreissims^ deeem 

( 1 ) Catullus 1. c (in Doe* annis dicunt daboratmn , ad 

riagii edit c XCV. ) « Smjr^ oratorem nifUl pertinet .* cic- 

na mei Cinnae , nonam post jtts nuUum erit ,si tam tardum 

denique messemf Quam coep^ fuetU auxiHiunJ* 

9a est, nomunque cdiUtpost 



Digitized by VjOOQiC 



rii acboIiQB^ quD pcaedpua de boe tcrioton iw^ 
titia oontinelur, quodque adeo luiramiir n^ «f- 
latuiq. esse a Doetiii^ ad diclum CatulU c^maa* 
SoJemiif Tero quam mxime quod Philavoviqs non 
addiderit nomiiia istoisum Grammaticorum qui ^ 
Ginoae emuratiocie gloriam qonaeculi tin^ 

Lucius Crassitiudi 

. BI4 Tetua iHe Scholiafllet, ubi. Itadil^ nomillM 

Grammatioofl ex Cinuae podmatis eiMirtAtioiie mag- 

nam -gioriam conseeutos emt non noininalim indi* 

. eaveot quinam40ti interpretea lutfint^ luiliua sUmtm 

equidem dubito quin in istum numerum refisrendua 

ait Lucius Casflitius , utpote qui a Suetonio dicatoir 

Commentario Smymae edito magnopem incianiisBe. 

Suetonii locus dignus est qui integer adscribatur. 

Hic igilur de lUustr. Gramm. c* XVIII^ i ZudHS 

,CrumUiu9 gemerB Tareniinu»^. ontims Ubertini^ 

eognomine Pasiclee t moop Panemn ee IranenamX' 

' Tuani. Mie iniiio eirca soenam versaiue eei^ dum 

Mimhgraphos adjuvii ; deinde in pergula doeuii^ 

donefi Commeniario- Smymae ediio adeo inciar 

ruiif ui Aaeo de eo eerihereniur : 

Uni Craseiiio se aredere Smyma probasfiit 

JtesinOe indoeH conjugio kane peiere* 
Soli Crassiiio se dixii nubere velle: 
Iniima cui soli noia sua exiiierini. ( i )• ' 

( 1 ) Post PiUioeum et Sca» ligemm hoc anoDymi poetae 

fi. 



Digitized by VjOOQIC 



, C ElL?n CINiriE. 21» 

S^ %umi mlomfnBi jtm mulim « ac noiik^ , ik 
Uh JmlhmAmionium f iffimimiti JUmm , ui FenVo 
^moifue ttaoco cmmfmrareiur f dlmiscm repnPM 
9€Aoi0 , ihifUiii ud QumHScwiii pkapsojM mo* 
imm^ Hon enguam igilar laudsni OnMrilw «k)erri-> 
nM cati4|uiUtf htbitam lulMe declarat 0MtoitiHJi , 
qiiapN>pter nerito dolenK» quod de ppaeehm ieto < 
GmtttsKBMui^ itiiiil ecBniiM^f praeteniuaiii nienno* 
rin , aerrafuni al^ 

- De OraMWi aecale , qtia titerili mm ipm • Qemi- 
ne Yelenmi 4i0ene memoMup, neii diffieile eel 
canjieere t quaBdoqfnklem Suetoniui aliquod ipahtt * 
indMnm habeak VkHt* et< imc Bunnannut, <3pA\ 
Cracniium , inquit, Ctnnae Commeniaiarem pau-- 
lojumorem exieiimo qnam Cinnam e/ CaiuUum^ 
qnia Sueipniut <Ucii ^eum docmeee Julium^ Anio^ 
nium Ttikmvifi JUium(ekJu8 jUium Ml Anio^ 
mium memorai eub Clandio cap. XI. ) ei compa^ 
r&/umijuisse Verrio flacco ^ quem eub Tiberio dz^ 
eessisee SueioniuH fesiaiur^ qut eum anie Cran^ 
siitum recensei.^^ Kt haee cpiideita bene proce- 
^unf Y licet Yerrius ille Flaccus in Eusdbii Chronicis 
dieailiir floruiflve ad anmim Cbristi decimumi e«t 
rero tenendum , quod hie Verriue , narrante Suelo» 
nio de Illiistr. Gramm* c. XTII. decesserit aeioHs 
exadae sub Tiberio. 

Fuerit igitur Crassitius Vefrio Flacco aliquol an« 
nis inferior; Jnlio Antonio , discipulo, aetate sua 
eerte aliquanto mliquior. 

ma- 

Etyigramina Bunnannus edidlt qui hoc tetrastichoD Catdllo 
iii AnthoL LaU T. i. p. 440. rhidicare ?oIebat. 
ubi Gayeti sententiam refataty 



Digitized by VjOOQIC 



2M CAP. XI. DE A1fTIQ« IIITEIIP&. 

Praeter Suetonium , quantum scioy nemo qifis^ 
qtiam de Veteribus Craantii memoriam celebra¥it« 
Barthius nomea hujus inter clariramoe GrammaticM 
recensety idque proeul dubio non alia de causa» 
quam propter scripti ilUtis Gommeatarii memoriam* 
• Lavdanfur^ inquit iUe Adfers. L» XLVIf* c.l4« 
ei exsiant Crrammaiicorum Criiteorum fkon pau^ 
eae esegeses ad claseieoB seripiores ^ quae inqui* 
runi in iradita eorum^ uiilia ef^rrani.t sepo^, 
nuni quae eutpam irahere videniur. Quo in ge^ 
nere nobiHssimi fueruni oUm Aeliusi^ SiHo^ M. 
Tarroy Crassiiius^ SiaHlms Maxmu^f Asto^. 
nfus PedianuSf Servius^ ViciotinuSf Jfbnaius^** 

C Jullus Hyginus. 

Praeter obscurissimum istud Sroymae carmeti » 
HeWius Cinna scripsit etiam Propempiicon 
Pollionis ( i ). Iski quidem nulla Veterum 

men*» 

( I ) Plx^pemptfocm est hn- est optbio Jo. H. YdMii ad 

iiMiaodi p^Sma , quo abeantes VirgiL BcL IX. p* 674. «u»pi*. 

•mioos vel votU rel boniar cantlf boc carmen a Ciona 

omiDibus proseqiiiiniir , quale scriptnm fuisse cum PolltQ 

ad Virgiiium scripsit Horatius Antonii juasu , adversus Par- 

L. f. €• 3. et ar) Metium Ge« thinos ciim ezercitu proficts- 

lerem Statius L. III. Syl?« si ceretur a. IT; 714. de qoa 

de quo carminis genere conf. expeditione meminit CLThor* * 

JuL Gaes. bcaltger in PoStict beckius in Comment de G.' 

L. UI. c. 104. et.Joannes a A.sinio Pollione p* 3i aet{i\m 

Wower 10 rolyraath c. i3, Conf Wcicherlus p. i55scq. 

» Ceterum sclta admodum 190 stfi. 



Digitized by VjOOQIC 



& HSLVII GINffAB; 26S 

mflUio^ quae'^h6e ^rmcin aeq^e o6(KMriun fuisB^ 
nieiimat; et tiiiiienfuil aliquii qui hdc iiiter|)re« 
tarittuduif. Vestem huju^''fei habeniua ChariAiuii 
p. lOS seq. obf ha(M) iit \ /ItiIu; /tilius Byp^ 
nnt m' CifAufe Fropemptteo: c j^6 Actio m^ 
vigaUes eUidBig 49; veniuni od htkmum Len* 
«MUmttML Hiikolintf Herut minueMi causa « 
rmHuleo^ fuem graeee itimm^a dicunty navem 
/rMboere." Paeuvme quoque iterii dixii^ quod 
geniiiva plurali una eyllaba dehei piue erescere 
quam esi neminaiivus singularis. IninBa. Idem 
m eodem ; « Qt$aeruni , inquii , eiiam nonnul" 
U quamobrem ^us eura jubeai jtciio nmigare » 
^uod esi e regione iraducOdnis £eucadiensis\ 
et rursus ab AcHo eiroa insulam maneai ire , 
ijnam a Coreyra rectum iiener ad LeucaiamJ* 
Qmdam hmen sic isiud notani , juasi sit unum 
ac nwmm duabus eyllafns crescens.* Sed qua 
Cinnae Propempticon, eAdem temporis injurid Hy^ 
gini Gommentarius interiit; cujus adeo nihil 8u-> 
perest pmeter duo ista fragmenta. 

De Hygini aetate et doctrinae rehquiis difficilli^ 
mum eit quidquam eerti statuere. Adeo quidem 
ipsius res dubia est , ut nullus fere scriptor ita Doc« 
toram Tirorum ingenium fatigaTerit. Data opera 
de Hygino ezpoiuerunt Jo. Schefferus et Thomas 
lunokenis in Praefationibus ad Hygini fabulas: 
led ita uterque» ut rem non ita facile ad liquidum 
referri poase fateantur. Nobis quidem Sch^eri et 
luttckeri labores citasse, quam difiiciUifflam rem 
leviter attigisse praeplacet. Utiiia quoque docue* 

1 1 tm\ 



Digitized by VjOOQIC 



266 CAP. JL ©P ANyiQ, INTERPR. 



nuil interpretfp ^d, jSpejtcynupi de 'Illustr» 
c. ^. et Radb. H^rm. Scbeliuq in ]Pro}9gpfi|eDM »d 
Polybii ejf Hygini eaftra lit. d, 8« jqitatitt a tS^z»^ 
in Oaom. Xit. T. I. p. l^jQ^ ^quiji^^ii.addeiuiQ^ ert 
Nic. Ajatoniu^ii} Bjbh Ve;^. Hiq^. It Jf c» 1,. .et.Geb 
Penr. Bode ia P]ro5em.jl4. ^jPnP^RViS ^^W& JEy- 
thi.carum<Latinos tr^s, RomaenMDVf repnrtQ^.iC^ 
lis 1834. > p. XIV fcq^J!. ' . ,, . , . . . ' 



A D: 



Digitized by VjOOQIC 



A quo hiGce KBettus typis'de8cribl coeptus^esl, 
qtdnUi^jani exttt axmus. Hoc temporis ' intervallo' 
tum praecipuam libhitfae ' sUpeUectilis , qiia' ca- 
rai, paitem nancisci contij^l, tum multi ' {>rodIe- 
runt boid libri, qyims , 'si hluic scribendum erat,« 
eum inaigm fructu uti posaem. De his iri ad cillcem 
libri nuhc breviter monuero', erroresque correxero,^' 
qui et mea et typothetarum cufpa irrepseruht, ope« 
rae pretxum me factuitun fore arbitror» 

p. JL L & yro: consciripai sunt kge: conflcrqpCi sunt. 
L1& pro: xeliquii. %e: reliquiis. 

p.7. Lltt» "^uUe^ Barth« AdTers. L« XX. c. 2* ad 

Statium Theb. 1« SSiS* et Petrua Nannius in SjlL 

■ifloelL L. 1« c.5. (in€kuteri Fac« Grit. T.L p. 

1299. * Uiinam tandem eii aUqme JiemUea ^ 

qwi Augiae eiaiulvm.e^gfntrget^^emque ejiaiat 

e CemmentarHe magnorum virerrnm^ quae illie 

faleo adecriimntur. Jfoctieeimue ei eteganiiesif- 

wMe eet inierpree jieron, eeierum iia ibruiue 

eet tneuieieeimie naem^t , ut neepectem fuidem 

eui reHueOi. IWm Commentaria iik Yergilii Ae- 

ueida .fnaeeui MonaU nimme eirkumfemnikr , 

aueim furure i ne^veMftknfuidem BonaH habere. 

AHquie indociue H^eetSseimie v^bis parapAra- 

em eer^eU in Donatum^ id jam mundo no*- 

irudiiurpro Bonato, ei a magnie virie^, ium 

Ll 2 i» 



Digitized by VjOOQIC 



268 

in Itaiim % ium tn Germanut pto legiimo agiuh^ 
sciiur ; ianium esi pAilirum in magnijleis H^ 
iuHs. SiomaoAari ,w^ Jaieor: quis emm nom, 
aegr4 /erai ioi dobiisei siudiosis imposiuram 
. fierif per isias insdiissimas nugaSf nee rebuSp 

nee eleganOa sermonis instrueias.*^ . • 

^*. 16. 1« 23^ LaUni nro nec Scholion nec Scfadi»-^ 
gtes babuenint /eyf^ : .JLatiiU fero.nec ScAolipn. 
nec Scholiasies lial^uerunt^ 
p. 36. 1. 12. qui inteiprelaU jninl. lege : • qui Xtl in- 

terpretati sunt 
p. 37« i 82. fimendationem propodtam cenfinaari 
Codice Monacensi , dpci^it Off Ilius in ^ddend* a^ 
Scholiastas Ciceronis Partf I* Eamdem confirinat 
locus Charisii p.fi8 L i^Jldsiduus fuidamper 
. d sdfibuni^ quasi sii a sedendofigmraium^.tsd 
errani. Jfam eum a Sermo. TuiHo popuius in 
. quifufue ctaises essei - divisus i ui iritmtutn^ 
. prout quisque possidorei^ inferret: ^diHofi»^ 
. qui 9MS dahant^ naridni dicti iuni;.ei .guo-- 
, uiam soU m negoiiis puiliois /refuentfie. ad" 
erdnt^ ees^.gui /refuenies adsuni^9UuiduM ab 
\ i^mbmdixerunt*^^ » 
^ p. 40. 1. 11. fuia* video.' lege: (ukse fidfiOt 
p. 4& L 10. quaedem.. iege:^ quaedanu 
p 57. Inter Bnnii int)»prete8 mnBioniri debueranl, C» 
. AElilUS et VEILGIMICS , quorum menupit Varrq de 
, Ling. Lal. L.VI. p 79L ^JpudMnmum: |p.3Q6.) 
. > jftque prvus pariei loeusia. iueam io uem *^* 
Luca » bos elepias. Cur ii^ sit dioius , duobms 
modis inveni sertpi$sm% Nam ei in C« Jelii 
Commentaf io erai , a Lihfci^ Lueas ; et , in 

Ver. 



Digitized by VjOOQIC 



' ferginii Commentario^ ab Lucanu Zuea$t ab 
eo fuxHt * nostri eum maicimam quadrupedem^ 

* yiram ip9i habereni^ vocarent bovem: et in Lu^ 
' eawie Pyrrki bello primum vidiseent apud ho^ 
' etes elephantdSf id est ^ yutulrupbdes comutas 

{nam quos dentes multi dicuni^ suni comua) 

* lueam bovem appellasseV 

St FL; CAPER , de quo Charirius loquitur L. I. 

p. 107. 4 »Hbbbh. Ennius in XVL [p. 113.] 
' nbt Fl. Caper: non ut adjunctrve^ sed appeU 

loHve esi loeutus.** 
p.66« h 8. plenine. lege: plenininie. 
p.7&.'L2ft releribus, lege: veteribus. 
I^ 77. Iiiter Terentii interpfetes memorari debue* 

* rat SCHOLIA.STES HALENSIS , editus a PauL Jac. 

* Brunfto (Halae 1811. 2 ▼oIL) Hujus autem scho- 

* Ua cum iis, quae Angehis Majus a» 1815. Hedio- 
« lani edkfit, tam mirifioe congruonl, ut pro iia- 

- dem omnino agnoscenda tideantur. Disco' hoc 

* CK Lud. Schopeni DieeertaHone Critiea de Te- 
t reniio ei Donaio ejus inie^^prete (Bonnae JSSJ.) 

p. 40. quamegregiam opellam mihi nunc demum 

* innbluisse doleo , utpote qiia opportuhe uti po« 

- tuisBrai. Posl Schopenum idem docait Godofr. 
\ .SlaBhamniu» in ObsetffaL in Bonaium , subjec- 
-.4ii Yolomini VI. ediU Terenlii {Hpsiae J8SJ.) 

p. m 

Xum Tero memorari polueral 6L0SSAR1UH 
. IMiEHTlASlillmjeGiossarium Fooum quarum^ 

* dmmapudFublium TereniHm^ quodStallbaumiuB 
4tx veleri codicepublicaTit ad calcem edit Terenlii. 
. £t > quod equidem multo majoris aestimandum 

ccn- 



Digitized by VjOOQIC 



censco. LEXIGON T^SKENTIANUH . eujus partem 
(edidit Bariluus Adrers* L. XXXYIII. c» 15. 

Neutrius vero oper^e.auctor intfsr Teouitii Scho- 
liasCfis referri meretur ; uti nec MA&Ti.US S ALtT- 
TABiS 9 quem pcrperam eo refeirt Jaaua Parrlias. 
Qua^sit, per Epist. p. 122. Steph» nee CALLIO« 
PIUS, utpote qui Terentii fobulas rec^nsuit, non 
vero. interpretatus est* Vide SchopeQiim' p« 90 
et 42. 
p.78. De Donati Commentarijs no?ani, aon ta* 
men valde probabilem suspicionem propofluit Gar« 
Guemher. Reinhold ia Anwki» Crit. in Tertni^ 
( Prtmtslavtae J830* ). p. 23. b utique ppinalur 
Donatum numquam Commentarios in Terentium 
edidiflse : quae Tero^ipsius nomtne feraatur Scho- 
lia , ea esse reliquias Dictatorumt qwe a diiGi'* 
pulia negligenter descriptae^ mbinde mutalae, 
mulilAtaeque et in brevius contractae sint* Hujiis 
aoteorbpinionisrefulationem exflpectamua a Scho* 
peno t cqJus dudum promissam Donnii Gommeii* 
lariorum editionem breTi in lucem exituram ene , 
Gertiasima faoia acoepimtt8. 
p. 1I7# Indisputatione de Asconio TeHm uli po« 
, luissem cor^ctiorei Orellii editione» ^ Sed ea de- 
mum a. 1833« jHrodiiU Quod Tero quam mazime 
doleo , hdc est , quod , qdd lempore hanc displi« 
lationem in lucem edidi, id est d. 16 Maji a* 
1829l non co^OTcHm Jo. Nic. Madyigii €h Q. 
A^conii Pediani et aliorum veterum inierpre* 
tum in Cieeronis Otationes CommentarUe Dis^ 
jmtaiionem Criticam editam HaTniae 1828. ct 
ejfisdem Ajipmdicem Disputationis eod. anno 
> cdi» 



Digitized by VjOOQIC 



271 

ediiani. Quas fii cognoyissem , non tam placi- 
de profecto accrediturus fuissem , Scholia ab 
Angelo Majo publicata pro Asconii labore ha« 
benda esse* Hadvigii opim'onem nuperrime expo- 

' suenmt novisque argumentis cobfirmarunt Sluite* 
ru8 in Specimtne j^oademico in Ciceronie Bi^ 
vinai. in CaecUium ( Lugd. Bai, J8S3. ) et Ra- 
?iu8 in Var. Leci. libro ad Cioeronem perHnen" 
te ( ibid. J8S4. ) Cujus utriusque laudabilem di- 
Iq^oitiam non neglectum iri confido a Wundero , 
quem singulari cura Asconii Commentarios illu- 
slntunim, inlegritatique , quatenus fieri poasit, 
restitulurum esse, nuperrime cognovi ex Orellii 
^stola ad Hadrigium p. XIY* 

p. I4B. 1. 8. lectorum. lege : lectorem. 

p,151. 26« qualis Codice. lege: qualis in Codice. 

P.IS8. 12. Expositionum. iege: Expositionem. 

p. 19a 28. Interpretes inediti. lege : Interpretes in- 
editi in Bibliotheca Ambrosiana. 

Reliquis , qui supererunt , crroribus ut benevo- 
Ic ignosccre, totamque hanc juvenilem opellam 
bona cum venia judicare velinl Leclorcs , modcstc» 
pie , officioseque rogat auctor. 



Digitized by VjOOQIC 



It? 



:: \ 



• M 



Digitized by VjOOQIC 



HISTORU GRITICA 
SGHOIiIASTiBVllt Li.TI]^OBU]|I. 



soaiPsiT 
W. H. D. S U R I N G A R. 

rHIb CHBOK. KAO. LIT. ■VK^BOCT. 

PARS SECUNnA. 



IVGD. UNI BJTArORUM, 

SQXPTiBDS S. XT J. LUCHTMANNORnM 
Bi J. C CYFVEERIL 

1834. 



Digitized by VjOOQIC 



JLapides e/ lignu ah aUin accijHOt medifieii iamen 
exBiruciio ei forma^ ioia nosinu ArokUeeius 
ego 8um , eed materiam varie undique eonduxi. 
Nec aranearum sane iextue ideo metior^ qma 
ex ee fila gignuni: nec nosier vilior^ quia ex 
alienis libamuSj ui ape9. 

Jvsnri ursnrs in Nolis ad Polittc* L. L c* !• 
(Oper. Omn. T.IY. p.203.) 



Digitized by VjOOQIC 



CONSPECTtS 
PARTIS SEGUNDAE 



C A P U T i 1 1. 

tS JkVTlQVlS HrTBBFftBTIBtfS 
r* VIRGILII MARONIS. 



{• 1. Yaleriim Probus « • • 

S« 2L B8SUBP-PB09I» • • •• • 

$• 3. TfBBBIUS CI.AUDI1T8 D0HATU8 

{• 4« MAhWS SBBVIUS 90irOBATU8 

{• 6. JUBIU8 ?HII.A^0TJIIU8 • • 

$• 6. 8GROI.IA9TA B4KTPIAinJ9 • 

$• 7« SGHQLIAffrA TBBOJIBinU • 
. (lULIUS P0HP0KIU8 SABIBUs) 

( DOJHTIU8 CALMBIirUS TBBOKBITSIS 

J. Si L* Aniu Gornutus 

f. 9. Aemilius Asper 

%• 10. AJexaniler « • « 

!• II. Apronienut • • • 

$. 12. Aniutius Gebusa • 



8U 
69. 

100. 
102. 

loei 

IIK 
118. 
124. 

149. 
lOflii 



Digitized by VjOOQIC 



tt' CONSPECTUS. 

$• 13« Titufl GaIIu8 et Gaudentius . : • p: 167. 

$• 14. Haterianus > 170. 

S* 15« Julius Hygmus . • » 172« 

§. ib. Yelius Longus ••«•••• » 184» 
§• 17* Q. Terentius Scaurus • . • • > 188» 

§• 18. Urbanus • • • > I90L 

5« 19« Anonymi Comment^tores • • • > 196« 
$• 20. *Tucca et Fanus •••••. > 197« 
J. 2U Adamantiua Mariyriu» • • • > 200. 

J. 22« Aemilius > 201. 

S* 23. Arrianus > 202. 

J. 24. Arusianus Messus ' > ibicL 

j. 26« Ascanius Pedianus • • , • • > 206« 
%. 26. 17. Augustinus •.••••> 212. 

J. 27. Avienus • • > 213« 

5. 28. Baebius Macer > 214« 

%. 29. Calvus • > 216. 

%. 30* Fiavius Caper. ••.•••> 217^ 

J. 31« Carminius > 220« 

%. 32. Carvilius Picior , if. Fipsamus jI- 
grippa^ Eerennius^ PerUius Fau* 
sHnuSt Qk Ociavius Aviius • • > 222* 

\. 33. Comificius^ .4 > 223* 

\. 34. Comeliani Commeniarii . « • > 225« 
%. 85. BedamaHonum Aueior ... > 226. 



. DigitizedbyVjOOQlC 



CONSPECTUS. nt 



5. 38. Eros . . . . . . • . • • • • P* ^^'« 

J. 87. Fabius- Planctades Fulgenttua . » 228. 

J. 38. Gloasariolum Virgilianum acripto- 

'ris ineerii » ^}^ 

J. 30. Gnifo » ^^ 

$. 40. Griilius . . »>*>»<*• 

J. 41. ITeSru» • »231. 

5. 42. Martiua Salutaris ...... 282. 

5. 43. MeUssus »234. 

$. 44 Metrodorus »236. 

J. 45. Aufidius Modestus ' » 237, 

J. 46. Modicius »239« 

$. 47. P. Nigidius Figulus . . . . » i^id. 

%. 48. Nisus '240. 

5, 49. Pius Commentator » 242. 

J. 50. Asinius Poliio .243. 

J. 61. Pompejus .246. 

. 247 
J. 52. Sulpieiua • • » ^"' 

J. 63. Titianus . » 249. 

J. 54. Trogua » 25Q- 

5. 55. Victorinus » ^i. 

J. 56. rirgilioniasitx * ^"^^* 

5,57. Casuus Sacerd^s ( MS. ^ . . • »256. 

«. 58. SchoUastae Anonymi (MSS.) Biblio- 

thccae Bernensis ' ^ " 



Digitized by VjOOQIC 



▼III CONSPSCTOS. 

{. &9. Schdliastae A 110071111 (HSS.) BiUiO'» 

Ihecae Ambraaaiiae # • • • • > 2B& 
S* 60. Gabriel Tryphcm (HS«) • • • » ibidL 
$* 61« Cynlhiu8 Genelenais (HS.)« • • > ibicU 
J. 62» Scholiastea et Glossographua , quos 
lama est aenrari in Biblioth* Leidenn 

ineditos 26S« 

J. 63« Scholiastea Yossianua qui aerratur in | 

Bibliotbeca Leidenai inedilua • • > 209. 
Sfiecimen Scholiorum inediliNrum « • > 272. 



Digitized by VjOOQIC 



■<ix^M 



c ▲ p ir t 



XII. 



bS ANTIQDIS IRTERPRETIBtral 
t. YIRGILII HARONIS. 



Virgiliiis mullos^ adaoqpie plures quam ^jiumjmad 
Uina Scriptorum Latinorum , naclus est antiquos ini 
ierpretes. Gujus rei cauaam ubi quaererem » Tenit 
iii mentem, narrari , carmina Virgilii jam paiilb post 
^ofitae morteiii» et adhitc Afigusti aevo, ih scholii 
|[tra'electa et einarrata esse ( T) : putd?i<^e ailiquan- 
do, liin<!i acddisstf, fit lanttis jam' inter antiquoi 



(i) Suetoniiii de lUofttr. 
Gnumiu e. XYI. • Qmnius 
CmdUta Bpirota — ad Car^ 
n^um Galbtm se eaatuUi^ 
PUtUque iM» JamSiarissima* 
Poil dtinde damnafiafHftit ; 
meHemgua Q^IU, echolam 
i^Mnitt fnmuB, diciiur ea$ 
iimpan diiputassa, primas^ 
gue VirgSium at aUospoSias 
nofos pradegera eoepisseJ' 
Hecalia fatisequintium |em- 
porom ralio. Testis esl An* 
giutiikiis de Ckti Dei L, 1. c, 



m- 

^ ui» flcribtt : » FayOnifNiMu^ 
mdiiegiuUj ut mddieaiPoS^ 
ia magmts omaiumqua prae* 
clarissimus atque opiimus , 
ieaeris ebibitusanniSf nonfa^ 
cde obUvionapossitaMmi.'^ et 
Augustini aoqoalis , Orosiotf ' 
L. 1« & sa. « Amsas , io- 
qnit, quaUA per iriennimd 
beila excitaverii , quanioS 
populos impUcuerit, odio er« 
eidioque affUxeriS^ iudi liie^ 
rarii discipUnd nostrae qnof* 
que memQriac umtum est^" 
A 



Digitized by VjOOQIC 



CAP. XII. DE ANTIQ. INTERPR. 



intefpretum numenis Eipli(*aliones , Enarrationeir ^ 
Commentarios et Sdbalia in himc poetam coiucri-* 
pserit. Hox rero, ubi recordabar vix unum inter 
ho8 interpretes fuisse , qui dici possit Commentarios 
suos in schol^rpt^ usum scripsissef suspicafus sum 
potiorem hujus rei causam in Aeneidos excellentia et 
jucunditate quaerendam esse. Ncque hoc mirum 
ifidiKitw i ^rat enim ai^Kipqjentum ^Vfi lo^lorffi -pa- 
Iriae conjunctum : cpg^ai quae de gener^ et origine 
nobilium stirpium , quae de siirpe Julia canat pofi- 
ta (I). Praeterea vero, idque aeque praecipua 
causa haberi possit , non dubium est quin Graipitia- 
itci po^m espKcarr innaverint , guem ^ciebanl 
plaota» IlBpcMtoriliua» 



, Qmi primus Virgilii iirf«rpi:c(um mmMnd coaqMi? 
rifit. ^uantum icio, ert OeQcgiu» fnhiiGiuf m 
Praef. ^d VifgiJii edijt.. PwiU* 1547/ UflW m wl- 
y^rein Vijc^iUanArMm iBJteEprelum auw^cuiu d m^ 

gu- 

( I ) Nec adeo a Gramma* 
licis^alknum fiil oreddre Yir» 
giiium in 4«&ei<le RooMmaiD 
Hiatoinaiii celebrasse* Hujiia 
opinionia iike^lio fll in Scrvii 
Commenlarii» ad Aeu. 'Vi» 
9Sa. M Qm beme cotmderant , 
ioqiiil , invmu0$i omnem JElo* 
manatn hkiorUm uh Amead 
admUu y ustptM ad SM iem^ 
pora sununaiim eekbratse 
yirgiiiym: quod ideo latet^ 
ijuia eoitfuMi e$t ardo: nmm 
tvemo JUi et Aeneae erro» 
rts, advomus, bMimquie , om- 



nifssta suni: Albanos 
regee , Romanee eHam Com^* 
ieSf MifuSos^ tmSonem^ OoM 
sarem ^ AnguSUsm^ eS nudiM 
ad kistoriam Bomanam pes^ 
iineiUia hie indieat toens» 
Cetera qoao hio iniernUssm 
Sunif ln i^aterclV ooeuaa* 
moraif undo Hiam in ant$* 
qtds in^nimus, ojmskocap' 
peilatum esse non AeDeidem^f 
sed Gesta PopuU Sonasi 
guod ideo mtStaiumesiy qsda 
nomen mn a parte sed a io* 
io d€bet dari:' 



Digitized by VjOOQIC 



gMltti yirgilianae poefieQs.pracftta&Ua.M^tdiulum 
e«e diijgiU « /n «omift^ ila inquii ille, oirfAoniffi 
iNOfiM9ieii^t>t.>9Y&^a. omnmpi^ moriaUum jud£ei0 
ei tpi ^ewfytmfi cqnse^u sapienUae e/ er^cUiiQ^ 
wis i^fn^ e04 tribula\ acpittere necesfie esi, ui sem^ 
f^ ^Uquid niowm ei observuiiane dignum ses^ 
Sjfarai^ JS4 re/acium esi t ui ad un^m kune Pf^e^ 
iam iuq^lie^mdum^ iQt hodie exieni , ioi olim seri- 
fH siaU a viris erudHis lihri: quorum iamet^i 
p^ffmuei i$d posieriiaiem perv^nerini^ fadl^ ^in\ 
m/m fo^/ifiimust idqm p^ne in VergUio effedsft 
lgtmo9 » gnod in ff^mero suo conaii suni Gracf^, 
«, k4 e^m omniltu^ ^ ariis ei ingenii qug^i aon . 
tm^uspmgffr^ ^i e^fornar^. JVam , ui praet^r-^ 
eom Odauium AvHum^ qui mulHs votumn^itus^ 
fuoM ah aUis aee^perii PoHta versus , ansiotavii: 
Arueimsum M^swm^ qui/ormas ioq^endi xeeol^ 
vH e$ UbeUum elocuttbnum oampamii: festum 
Jkvimm^i fui /abutas iUius oms^s jambfeo car« 
mme deseripsii : Arrianum^ qui Tiberiitempcirikus 
metvphrasim Georgieorum edidit i quanta o&seero 
jueiura /aoia esi^ amissis UUs ^ qui non vuiga* 
rem doeirrnae opinionem kabuerunii et veierumf 
ubmeorum sane kominumt judioiis suni ornati% 
Suni auiem de quibus nos legimus aui suspica^- 
tKur^ nominaii in primis^ Anionius Gnipko^ Ju^» 
Hus Biginus ^ Annaeus Comuius ^ Velius Lonm 
gus f Aemiiius Aspw , Mariius Saluiaris ^ Ruf^ 
fus Apronianus , Aruniius Celsus , Flavius Cof^ 
per , Alexander , Vrbanus , , Carminius , Viciori^ 
nus. Commemorantur et alii^ sed aui obscuri^ 
uui non cer/i nominis inierpretes : et in sejc/um 

A 2 /£- 



Digitized by VjOOQIC 



i CAP. Xn. D£ ANTIQ. INTERPR. 

IfArififi, qui recondiine dodrinae plenue et/, 4 
pUrisqne iniegri iraeiaiua , eeu , u/ ipei voearuni ^ 
vpctyfMfTdcu oonaeriptae fueruiU {\ )i Neque de^ 
fuemni diUgefiie$ hdminee^ qui ikemaium ind^ 
inaierias^i ei oraiionum argumenta aiicKid^^i&us 
proposueruni : unde dectamaiionum THiafii'^^ 
Calvi apudVeieres fii m/enOo ^ ei Bieu9 ipee 
Amgueiinus se idem in Rheiorutk sekoHs puerum 
feeissfe' ecmjlieiur j e/» quod in eo ingenu-ffl&riO'*' 
iam cupide nhnis quaesiverii^ jam senex <A)ib/« 
Fulg&nHus Uhrum reliquri^in quo praeeepiiit^ae 
ae morum e Vergilio exquisivii'^: ei ^dum: nomine 
poiiam^ revera phitosophum ^ttxitxrsp fniase 
probavU. Verum ui ad eos , de quiius noUs^aH'^ 
quid teHqui esi ^ inierpreies iand^m veniamue ? 
exiani M. Valerii Prohi in minora VergUU openr 
parHeulae ^i fragmenia quaedam : melior enim 
pars in Aeneida desideraiur: sicuH eOam Bona^^ 
H in sermones rusHeos ei Hbros de Agrieulium 
explieaHones. Relicius esi ex omnifms unus \ vel 
prope inier onmes olim singularis ei praedpuus , 
Servius Maurus JEfonoraius^ sed' apparei ojuf 
Commeniariis plurima adsuia esse.'* 
Po«l Fabrieium » hanc Spartam (Huare studuit Pe«* 

Inu 

( t } FabrtciQS baec rcfert €$tm Ei tUcwUur dliqua stm* 

auctore Servio , in cujus Gom* pliciter , muUa dc kisioriu » 

inCDUnisadprincipiuinL. VI. nadta per alUun sciemiiam 

Aen. haec leguntur : « Totta Phiiosopkorum , Thsohgieo^ 

^pddem FirgilittS seieniia pie^ ram Aegjptisrem $ adeo ut 

maesi .* in qua hic UberpoS'^ plnriqus dc his singidis hqus 

sidei principatum , cujus ex liin-i iiUegras scHpseriat nfs^ 

Hemcro pars major sumpia ^ftarsiai» 



Digitized by VjOOQIC 



VIRGIUL 6 

)ni8 Burmamiua Junior in Praefatioiie ad Vir^n 
editionem , quapi , patrui obitu intemiptam , abtol« 
vit. Hic omzuno laudem meretur quod calalogum, 
a Fabricio factum, recensuerit eumque conquisitis 
undique Yeterum testimoniis confirmaverit. 8ed, 
quod Praefationis ratio ipsum jubere videbatur, lar- 
l^iua quidem de Servio« Philargyrio, Probo et Do- 
nato locutus» reliquos fere ita dimiait« ut alus d^ 
sputandi materiam reliquerit. 

Dala opera de his interpretibus disierere , aliquan^ 
do cmstituerat Heynin^.» magnus iUc Virgilii «ospi- 
lAtor: sed/regti tmpeiun^t ita ipse inquit»- ^iioi/ 
OMdieramf ViraB dociissimos tnier Belgas cum 
:maxime eum lapidem volvere (1). Quis nostratium 
,a(> He]^o 9ignificetur , ignoro; et sane vereor ne fnju* 
airacperemus» Heyuius tamen, ne prorsus cxq>ectalio- 
jaem. destilueret, nomina antiquorum interpretum, 
^quae ipsi.se. obtulerant 9 apposuit, alphabelicum or- 
dinem secutus, quij^ quod de temponun% qu^ 
-buaTixerint» ralionibus^pArum auLnihil constet. Et 
ab ipso quidem haec ncMSiina refenmtur; Ac^^unaj»- 
tius Hartyrius» Aemilius» AlexandOT» X» Annaeus 
Cotuutus, Apronianus» Arusianus Messius, Asconaus 
Pedianus» Asper, Avienus, Avilus, BaebiusMacer. 
Calvus, Gaper, Garminius, Garvilius Pictor , Gasuus 
S^cerdos, Gelsus, Declamatioillps in Virgilhun , TL 
Glaudius Ponatus» Eros» Fabius Planciades Fulgen- 

tiust 

( 1 ) Heyidi disputatiuiicHla cbum Codicum etKditionumJ 

de anUquis VirgilU interprO' Tovru Y* p. ^ag-^SSS. edit« 

Ubus extat in Y irgilii operi* tertiae , quem locum i emel 

btts ab ipsa editi» post filen* d^sse suffioats 



Digitized by VjOOQIC 



e . CAP. XII. DE ANTIQ. INTERPR. 

/ 

i|iu8, Glomariolum Virgiliatium , Gnifo, Grillius> 
Hebrus, HerenBius, Hyginus, Juniud' Philargyrius, 
Julju» Pompoimui Sabinus , Martius Salutaris , Helia* 
«»«, Hodicius, Nidigius, Nisus, Perilius Fau8tinus« 
Poltio, Probus, Servius Maurus Honoratus. Teren* 
iius Soaurus, Titianus. Tfogus, Yelius Longus» 
Yictorinus, Yirgiliomastix , Urbanus.- Illud tero 
-praeflitur omnino Heyivus, paucissimos esse, si di* 
ligentius inquiras» quos data opera in Virgilium 
commentatos esse eonstet: plerosque enim in libellis 
suis Grkmmatieis verba ex Virgilio laudasse et illu^ 
atrasse» et propter haec male in Cotnaientatomni 
numerum relatos esse. Gui quidein opinioni noft 
dubilo calculum adjicere, et omnind laudandam 
#S8e oenseo diligentiam, quam Heynius in istorum 
nominum relatione adhibuit; nam et htc, ul in 
•aliis « ita siimmus ille vir rem suam cgit , ut in ob^ 
flcura quaestione difficillimum sit post ipsius curaiti 
aowm aliquid et {Htibabile disserere. 

IVobis igitur in animo est , Heynianam operam in 
Bostrum usum adhibeite , et hanc , si quae nomina 
de^sse putabimus , novis notitiis supplere. Brevitatis 
eatisa Heynius plerumque fontes modo citavit: nos 
ipsa auctorum verba exhibebimus. £t prb more, quem 
in aKis secuti sumus, primum oos interpretes recen- 
sebimus, quorum opera supersunt; porro eos, quo- 
rum Gommentaria perierunt ; denique , qui male in 
inlerpretum numerum refetamtur: tandem addituri 
de ineditis interpretibus , quorum Scholia adhuc in 
Bibliothecarum claustris latent* 

rost Heynii autem aetatem huic argumento , quod 
j^m satis grave crat , noQnihil pondoris accessit* 



Digitized by VjOOQIC 



VIRGIIII. 



r • 



K%%pfT «niot fib hAgelo Vajo , fn Codice tMilinpsesta 
Verolfkeiili reperta mnt inedita Scholia in Virj^ilicmi :^ 
<tuae , quaitiyis inl!R?re laCera sint et propterea Vir<^ 
giKI quidem interpittAtioni parmn prodease Tidean^ 
tur , m hnjus tamen argumenti tractatione Vidi 
quantivis esse pretii ( 1 ). Reperto enim illo Vero- 
nensi Scholiasta « non sohim, quod ipsum jam me- 
morabile esset, ad superiorum interprctum catalo- 
gum novus inteipres accessit^j sed| quod gravissi- 
mum est, discimus inde aliorum quoque interpre- 
tum nomina, quae antea omnino inaudita ernnt. 

l!f on nescio me aggredi periculosae plenum opus 
aleae , in quo multa obscura , pauca verosimilia 
sunt, et in quo, donec aliae inaccessae ipsorum 
Velerum notitiae innotescant, vix quidquam pro« 
babile disputari poterit. Quod enim Majus, qui el 
ipae de hoc argumeolo Gogiiavit (2), ait in Praefat. 



(t) Sdfta snnt Iioctitulo: 
VirgiUi MtaroHis Inierpreies 
r^ems / MPKR , CORNV' 

nrs, HAtKRijiNV8,imi' 

GUS^ mSUS, PROBU8, 
SCAURU8 ^ SULPICXUS 
et ANONYMUS^ ederUenO" 
tisque UlustranU Angelo Ma" 
fo. MMtUOatd iSi8. 

(i) lnPraelkU$.y. •Vir- 
gilianonun Inierpretum , quO' 
nun pleraqufi seripta perie* 
wwUy memoria equidem ulr 
cumque superesi, eorwntamen 
accunUum et ntiis dociuai 



catalogum ego quidem non* 
dum naetus surn. Namqtte ei 
Burmanaus in Servio , Pki* 
Uwgyrio , pseudo-Probo d 
Donato diuOus versatus , re^ 
iiquos Ifene multos vias salu^ 
tati et ipse Hejrnius, Virg^Ui ' 
ediiorum mulio luculentissi^ 
mus, nttda paenenomina Tn* 
terpretum recitat : cujus bre^ 
vitatis kanc causam obtendU $ 
quod ninurum audisset » w*o$ 
doctissimos inter Btlgtis euni 
maxinu; eum. lapidem vol^we. 
Jam 6l ego num reapsc Uet- 
gae, 



Digitized by VjOOQIC 



q CAP. Xn. DB ANHQ* intkrpr. 

]. Vn. non niagis de mterpretibut reoens d^ectii 
quam de reliquis Telet: ^Profeeio de iot uucUnrim 
bus^ tim veiusiiBt aaepe eOam WMmjpmu^ mo 
raro inierpolaiie , dijficile eei guicq[uam defimire^ 
^qft ^qn in pmgmafn obeeuriiaiem, inenrraf^* 

Valerius Probus. 

In censura YirgiKanonim interprelum, qui qui- 
dem de antiquis supersunt , omnium pnmus meritp 
nominandus est Valerius Probus: et propter nomi* 
nis celebritatem , quam inter veteres Grammaticoa 
nactus est, et prepter aetatem» qua ipsum tixisse 
probabile est. 

Etsi enim non omnmo certum sit , qua «etat^^ 
Tixerit , boc tamen satis constat » ipsum et SernOf 
et Donfito fuisse antiquiorem , quandoquidein bi m 
Commentanis ad YirgiUum et Terentium frequente^ 
Probl mentiQnem injiciant. Saxius in Qnoou lAt^ 
T. 1. p. 240. Yalerium Probura refierl ad anBi^n 
65. P. Q. argumentOi quod ab ffieronymo in Chro^ 
nic. Cuseb. p. 161. ad Olymp. CCYIII. 4. referai» 
iur, et a Cassiodoro in Chron. ad Consulafum Harr 
cellm P\ Avipla^ ^ k. e« A. U. 807^ qyi. est Aera^ 

vul« 

gae f fuod sperdhai Hejrnms ^ neseire .* ium alus euris M-* 
de FirgiUi InterpreUtits nuper sUntus , huic universo negot^ 
^Ugtddspripserintffateorme vacare ium qu/tof^ 



Digitized by VjOOQIC 



flRGlLn* 



iMgftni GlirisliaBAe B5 ( 1 )• Qun m reele proee-: 
daBt, Valerius ProbtiB dieatur Aaeoiiiiim Pediauiini 
habMiiwe aeqoalem et Auhim GeHium tanto tempo« 
lis intenrallo praeeesngM, ut«liie cum iis loqui po^ 
luerit, qni YalefiDm Probum diMrentem aiidieraiit,. 
Si de naminis |)elebritate qMaeria» k^Ghariiiiim, 

Pri, 



(i) 4b bqe calaulo tton 
]|ittltam dif crepat Ed. Corsi- 
nns m Proleg. ad Notas Graor 
corum p. i3» Allam compu- 
tationem imit noristos ad 
CSenQtaphia Pisana Diasert 
IT. p. 464« m Jn Chronico 
f Eosebiiyita inquit^ 4icitur 
Probuj Grammaticus anno 
aecondo imperii lleronis 
floruisse. Idem postremo 
loeo inler Grammaticos a 
Saetonxo Bumeratur, lUun» 
efiam sub Domitiano Prin- 
cipe Tizisse patet ex ejus- 
dem 19>/s. qui Caikolioa 
inscribitor; ibi enim p. t4^ 
Mttrliaiis epigramma addo- 
di, qjOLod Qomi^iano prin- 
dpe editum fuit« Gellius 
L. IIL & I. et i5. et L. 
Xnr. c iS. et 19. scribit se 
cum iis loontam 9 qoi Yar 
lerium Prpbnm disserentem 
aadierant» Idem TOro Gel- 
lius testatur se adolescen* 
tem Bomae ooluisse Uero* 
dem Altidun Tiram consu* 



laMin , L IX. e. t. Hie 

Toro anuo Tulgaris aerae 
146. consulatum gessit, An* 
lonino Pio Imperatore. £t 
L H. e 96L aiti Favarimig 
FhUosoplau eum iid FU 
Frontanem ootuulammpo* 
d(hus aegrofum viserel , po^ 
hut me quoque ad eum se* 
ctan ire. At Gomelius Fron- 
to oonsul sufllBCtiis foit m 
M. Aurelio priQeipe^ e« 
Au^nio ip panegyrico ad 
Gratia^um. Bx bis coUigQ 
Probum usque ad Trajanl 
fent nuperiiui Tixisse. Id 
-probari poiset^ quod iq 
libro de Dio^ qa{:eidein 
inscribitur , sub Utera I ioi» 
gamus: In ForO Trajani^ 
At cum in lit S. seribaturs 
SEY. AYG. ARM. PAB1\ 
SemvSf jiugustuM , jirmm 
nicus , FarUucus ; ntrum^ 
que eidem libro aliena 
manu insertum fuit ; Te) 
aiium plane auctorem ii-« 
Ind Tolumen babuit/^ 



Digitized by VjOOQIC 



10 CAP. XII. DE AlfTIQ. IKTERPR. 

P-riaciaBiiait rdiquosque GrammatiGos ; hi, ai qtoci' 
{a diqmtando ottataiBxe rdbii « haud aiitcr quam 
qmd de Pythagorae diaeipufis Bamtur , in Probi 
Teiiia jimiBt Hojus tamen pieraque operat ^in 
et ipaoram nokiaiiay phitimam partem perieruutr 
iinde fit , tit oeai omuiiio constet, quibuspotiatimum 
aeriptis tantam laudem adeptua sit. 

Gelliusv qui pasrim honorificam Probi mentionem 
faeit V BOnnulla ref(Ht » quae i^ ex Probi famiba- 
ribua audierat; quae arquis legat. non dubitoquin 
facilc persuaderi sibi patiatur» Probum non magia 
libnw edendo , quam respondendo et coUoquendo 
inter lamiliaret , bene de Grlftmmatica meniiaae: 
» Valerium Proiumt inquit ille L.l« c. 15. Chram-- 
maticum illustrem , ex familiari eju9 docio viro 
Compen\ Satlusfianum illud [Gatih c.S. $.4.] Sa« 
tis eloquentiae» aapientiae parum^ brevi aniefuam 
vHa deeederetf sie legere eoepisee , et eie a SaUu^ 
siio relietum affirmas^e , Satis loquentiae , sapien-' 
tiae parum , quod loquentia navatori verborwk Sal" 
lustio maxime eongrueret } doquentia eum inm^ 
pientia minime convemrei„** 

L. IIL c« I. » Ffj^ ego haee dtx^tam mneta^ 
hundus ; atque inihi juisptam de sectatoribus fa* 
vorim\ qui videbatur esse in Hteris veterator^ 
Valerium , inquit , Probum audivi hoe dicere ; 
nsum esse SaUustium circumlocutione quadam 
po€ti6ay c/, quum dieere vellet bominem avaritia 
eorrumpi^ corpus et animum dixisse^ qUae duae 
xes hominem demonstrarent : namque homo ex 
anima ei corpore est: Numquam » inquit Favo-» 
Hnus^ quod ejisidem scioj tam importuna iam^ 

quo' 



Digitized by VjOOQIC 



!fne audani arguiia fuii no9ier Frobus r «^ Sai^ 
iMsitum^ vel 9u6iiU$$imum breviiaiis ariifiosm^^ 
periphrci^in po^iarum facere dteerei. 

L. IX. c. 9. > Bi queniam de iraneferemlie 
seTtieniiie loquor^ memini audie^e me e» Valeru 
Probi diseipuliSi doeti Aomims ei in intell^en^ 
dis pensiiandisque veieriius scripiis bene eaUidi^ 
soliium eum dieete ^mkU quiequam iam improspe^ 
re VirgiUum [ Aen. l. 496. ] ex Hsmero veriisse^^ 
quam versus hos amoenissimos ^^ quos de Ifausi* 
oaa Homerus feoU [OdjM. Yl. 102. J 

Orif cf* ^A^vtf^ «J«» uax* ov^fof ioxia*^^ 
'*Ji uara TtfiytToif nt^*^^»9T0¥ ^ ^ ^S^fMt^ihv^ 
T^^o/^iiMI jvdir^oMy» ual 4n9l^ li^oMMir* 
Tf #1 #* e^ Ni»pkpaof «o^^cu J^^ aiyUx*^ t 
'jtffoi4/ooo 0€U(ov0o* tht^* ^^ '^* f ^* A^iTm* ^ 

'FtZa e* d^v&Tii ^IAfTO* * uaXat ^i n naaa»» 

Oualis in Eurotae riffis , aui psr jufa Cyniki 
ISseresi IHona ehoret ; qusm mUle $eoutas 
Himo a^qas Mne gloeisraniur Oreadss : illa pkareiram 
fsri humero; gradieneque deas eupereminet omnie: 
taionae iaeiium pertentani gaudia pectus^ 

Primum omnium id visum esse dioehani Pro^ 
bo^ quod apud Homerum fuidem virgo Ifausicaa 
ludibunda inier familiares puelias in loeis soUs 
recie aique commode covferiur cum Jhana VO' 
nanie in jugis 'moniium inier agrestes deas ; 
nequaquam auiem conveniens Virgilium fecisse » 
quoniam Dido in urbe media ihgrediens inter 
Tyrios Principes, cuttu afque incessu serio ^ iii- 



Digitized by VjOOQIC 



12 CAP. XU. DE ANTIQ. INTERPR. 

ttani opcri» 9ieui ip9e aU^ regniMiue fiituriiSt nii 
tUl 0fms ntmUiudini$ eapere possei^ quae lusi* 
bus aifue venaHtus lHanm congruii. * TWm pa^ 
siea qued Memerus siudia aique oileoiamenia in 
venando JDianae homesie aperteque dieii; Virgi'' 
Ous auiem « quum de venaiu deae nikil dixissei,^ 
pkareirasn ianiwm faoii eam ferre in kumen^^ 
iamquam si onue ei eardnam* aique ittud m- 
pense Probum esse demiraium in Yirgilio dic^ 
bant, quod Momeriea quidem Avr^b gaudium gaur 
deai genuinum ei. iniimum , tdque in ipso p^nsr 
irali conUs ei animae vigens {siquidem non aUud 
esi ylyijti H rt (ppiva AifTw ) ipse auiem imiari 
hoc volens gaudia fecerii pigra ei levia ei cun'* 
eiimiia ei quasi in summo peeiore supemaniidm 
Neseire enim sese quid signijlearei aliud perten- 
tant. Praeier isia omniai florem^ipst%s iofius 
loei VirgUium videri omisissSt quod hune ffoms^ 
ri versum emgue secuius sH 

*PiXA ^ ii^in% nilMtfU* tMUl di %m maam^ 

Quando nulla major eumulaiiorque pulehriil^ 
dinis iaus dici potuerii ^ quam quod una int^ 
. ^mnis pulekras exc^Uerei^ una faeHe ex omni* 
bus noscereiurJ* 

L. XIII. c. 20» » Inierrogaius esi frobus F^- 
Urius (quod ex famUiari ejus quondam eomperi) 
hsme urbis, an has urbes, e/ hauc turrem , fp^ 
hanc tunrim , diei oporierei. Si aut versum t tn- 
quii 9 pangiSf aui oraiionem soluiam siruis, ai-^ 
qtie ea v^rba iibi di^enda suni^ non Jiniiiones 
ifl^t praerancidas , neque faetuhnas grammaH'^ 

eas 



Digitized by VjOOQIC 



VIIUilUL 18^ 

dtt speetm^erUf sed autwm imam mterm^af fua. 
qmd leeo eanvetiiai dioerei qwed iUa MUOMerit^ , 
id prefeeto erii reetiseimMm. Tum ie « ijpri fuae^\ 
eieraif quonam modo, inquii^ uie aurem fneam 
itUerrogemf ei Probum adt re^ndieee ^ quo 
euam Virgiliue percunciatus eat^ qui diverefein,i 
loeie tirbeseVurbit dixiif arhiirio eoneiUoque ueue 
auris .* nam m primo Oeorgiedn^ q^^^fiw M- 
quii^ iibrum manu fpeiue correctum^ Jegi ^ ^mhie, 
per i Hieram ecripeit. Verba e verei^ 6;ff#. 
Aodc eunt [ Georg. L .25.] . 

Urbiene imeiiere^ Coe^Af, 
Terrarumque velie curaeL 

eerte 'ejiim, et muta^ ui url>ef dioaef uieuiidAuf 
lietou) quid faeiee et pinguiue. Contra in ieriia 
dekeidoe urbes oEm^ per e literam [Aen. lil» 106») 

Cenium urbee habiiani magnae* 

Bic iiem muta-^ ut xiAiB didas } fiimie exilie 
vox erii et exsanguis: tanta quippe juncturae 
dijffirentia est in consonantia vooum proximarum. 
Praeterea idem Virgilius turrim dicit ^ non int* 
rem, et eecurim, non securem [Aen. II. 40(1 } 

Turrim im praeoifUi eia^Uem* 

JSt [Aen. n. 224.] 

* Ineeriam ieeuuU c4rvice eeemtiau 

> 
quae sunt , opinor , jucundioris gracilitatis , 
quam si euQ utrumque loco per e literam dicas. 

At 



Digitized by VjOOQIC 



U CAP. in. DB ANHQ. ISTEIVPR. 

At iUe\ ffOi intm^auermi^ rudis prtjfm^kif ^ 
aure agreaH homo^ Cntj ^mquit^ alimt aUo im 
loee poiiu^ ^wsimefue .oeso ^Heas , non eane iniel* 
1^0* TumProdusjam oom^mQHor^ JSoli^ inyuiif 
igttl^r < laborure i uirum ieiorum dgbeas dioeret 
tri^ie an lirbda t nmm yuum id genue sis , yuosi 
vUe&i ui sine Jaoiura iui pseoes^ niAHperdee.^ 
mirum dtkefis. Eie iun nerbie Probus oi iapfiwi 
iomenem dmisiit ui mos ejus fuii erga indoei^ 
lee , prepe inclemenief\** Haec omme Gdiim ^ 
quaei etiamai praeterea luliil de . Piobi BCiipys att'. 
paresset, satis probarent Probum qoxl ignobilem sibi 
inter Graminaticae disciplinae doctores locum vin- 
dieare* Et eundem morem respondendi et collo-' 

qoeDditBler&niJiRrMjtouit SfiietcuMu^f H^* ^i W 
libio de IlhMtr. QraxmL. e, XMY^ Yakm Frobi vi- 
^sk expoml^ Jbaee. «it; : n^Mie non tam (f^scipuios^ 
fuam seciaiores aliquoi^ habuii. Numquam enim 
iia doouii f ui magistri personam susHneretm 
Unum vel alterumt velr quum plurimos^ iree^ 
UMi quaiUQr^ postmeridianis horis^ admUtere so* 
lebaff cubansque^ inter longos ac vulgares ser-- 
mones « legere quaedam » idque perraro" 

Sodciupd Viri Pocti saepius quidem levi argumentc^ 
faciunt , ut , si parum inter se conveniant quae de 
alicujus scriptoris aetate, vitae ratioae vel scriben- 
di genere traduntur, duos ejusdem nominis scri- 
ptores fuisse contendant , boc nobis , ubi de- Pro* 
^bo dif|)utamus« fociundum videmus : etsi probe 
flcimus quam periculosum sit ad dirimendam- litem 
aic Deum ex nube arcescere. Quum enim, quae 
Gellius» Macrabius et Servius e Probo cxcitant, iu 

Pro* 



Digitized by VjOOQIC 



l^rolii ComtiieQta^ quoi nuBC <d Tirgilii Bdoga» 
U CiMfsiGii hAbenuiBt noii Umtiim daidareBliir^ 
Terum loiillo «Kter k^iitiir^ «pntunest^ nen iflloi 
C fflnawi tMyw 91H «l^rttuiti eod aUot ab iis «0» 
ptorjibus sigiiificatos esse* Accedit, quod , quA ho« 
diena Prehi Seholia «icmaaripta sittit oralione el 
doctruuif non posail csse seriptoiis qui GelliiiQi 4it 
lacrohiiim aetate antecessil^ lanlasque ah i^ lai»i 
des lufit ; sunl enbh ista fere tam jejviia el leBimsl 4 
Qltanti nomipis nro prorsus indignii videanlar; sed 
scripta potiiis siTe a recenliori^ quodam Froho, siva 
aliaa nominis panlm docto homuncionet qiii suum 
iomiatatAe doclEinae felum ohifiisfaiio auoloii mqBM 
posuflriL M itn quoque eenBuil Burmamnis, ^01 in 
PraeC ad Tvgil. (p. 0«) de oditia Prohi Goimaentmmi 
diiputanahaecaitt »:Biiibilo veio. an faio Virgilii'In« 
lerpies idem sil , ae Marcns Valeriui Preto, «u^ 
jua tfla exstat ^>ud Suelon. de IllQstrt flfmum 
e.9^ et de quo vide nolas Grouov. ad Gell. L. Ij 
€, 16* V^enmt enim duo Valerii Pnd>i GramoMi^ 
tici, altelr secuK Neroniani, alter Hadrianei, cu<k 
ju^ scr^la nonnuUa habeiqua, ut librum de Ko^ 
lis lilevanim, de. quo vid. Von. L. I. de Art^ 
Ciramm. c. S9. p. 145. ^ic idem est ac Valerius 
ille Probus, qui commentarium de occulta JLite-* 
rarum stgniiicatione I^stolarum C. Gaesaris scri*- 
psil, teste Oellio L. XVIL c. 0. ubi ride notas: 
illud enim opus diyersum est a Iibello de Notif 
Literarum , superstite quidem , 'sed interpolato ral 
de et cprrupto, d^ quo vide Pifir. ad L. XIL 
Aen. 169. Probi quoque Valerii qitae hodie cii^ 
cumferuntur io Virgilium , supposititia essc judi-» 

1 cat 



Digitized by VjOOQIC 



l^ 



16 CAP. III. Bt ANltQ. INTERPii. 

• imt «Heiir. Slephantis Diaso^. de Ciitieis p« lUltK/ 
^ jU Vaiefnum^ Probum yuod adHMti verear ^ 
M.iUi, Mjuriam faeiamust nui^pUrafue sub ejus 
miwniine edUa iamfuam i^fsuliHypaipa rejiaia^ 
B mu$4* 

., De M» qtddem , quae hodie Probi' nomine feraiH 
tar«. Scholiu mok agemus: mmc autem, ut «ppa-* 
fleatylqiiale fuertt deperditoium antiquioris PnAf 
QoaimenlatiQrmn pretiuuf , mm ihutile erit, qsinor ( 
eoUigflre qUidquid inde in Macrofaiif 8er?ii, alio^ 
fuinque acflriiplis servalum est. 

Yerum igitur Probi Coinlneistarium superrt i l ie m 
fiune .opinor Macrobii et Servii aetale : qui inde 
«lif^ot.loca eaeitanL Macrabius quid«m ^iaa nia 
munaa ' fragmeiftum , ^eA valde notabfle, aervairtt 
L. Y. Satuni. 0.22; ubi ait: % Ajmd VirgHium 
Pan, mveif lanae ihunere Lunam HlelKisee per^ 
iiieiur [Cfeorg. III. 901. ] > In nemora alta toi 
0ant t Munere dc niveo lanae , A credere dignum 
C8t«" ei reliqua. In hoe loeo Valerius Prohus (1)^ 
vt^ perfeciissimus i noiai neseire ee Aane .hisio^ 
riam sive fabulam quo referai auciore. Quod 
ianium virum fugisse miror. Nam Nieander ku* 

jui 

. ( I ) Hanc igtiorfltatiae co^ /»So con/tubitu diciiur poUicit 

fessionem non reperies in tas, ei . duas paries fedsse 

cdito Probi Coromentario. !• gregum^ quarum alteram can» 

dno, ibi liaec prostant ad istuin didiorem , sed lanae crassio* 

tersum ; Pon, Mercurii fi-» ris ; Lunam , deeeptam can-^ 

iiltf , cum Lunamconcupisset, dore , detenus pecus abdun 

€i hahertt aptimum pccus , xisse , ui pOita signifi^ati 
posec^tc ea, partem peeoris 



Digitized by VjOOQIC 



VIRGIUI. . 17 

\ 

JU9^ $si anMfpr ki$tqriae ( 1 ) , pa^ta , quem Didjf^ 

Tmus , Grammaitcorum omntum quique sitU quique 

ymeainl inUruttissimue \ fabulosum mcat ; quf^ 

M^ns Virgjilius^ adjecit s si credere dignum est,'* 

wsdeo se fabuUso usum /atetur atictrn^/^ 

Cierfiiis autem firequeatissime Probi Commentarios 

in wum U8)im adhibuil, ex iisque fragmenta me« 

mofaTil cum ad Eclogas et Georgica tum rero ad 

AffHfidnp ; ^imde liqel conjicere Probum nullam Viv- 

^iljaiiae poSseoa parlem intactam reliquisse. Fra- 

gmenta, quae Servius .nominatim inde servaTil^ 

Jbfiec.amlt 

ftd tcL VL 76« \njjam . eatbs. Per Tapinostn 

. dictum.esi. Nam nen vesavii^ sed ever^ 

iiij quod Probus,(2) vuli kac ratione 

4efen4sre « dieens : veiasse venire a& eo « 

quod esi Ytho^ vecto, vexo; tii vexaase 

sii portasse^ et sine dubio pro arbitrio 

sm evertiese. 

kd Ge. 1*^277. Pallii>us oaciis. Quia pallidos 

facit, Nam ipse ntger est, Probus Or- 

chus legii ( 3 }• Comutus vetai adspiram 

j 

(v) Euodaita hu)u»rabtil«€ poierai eiss Hisi' OroeeUi; 

amftorem agnoscit Pbilai-gy-^ (a) i^n CommteDtarfo qni 

riat.tfd Ge. ilL Z^i. Fabw* Miic Probi nomiBe fertiir^ 

im sic eSt: . Pan^ cum 2«ii^ niliil oronino ad hunc v^rsuni 

aae amare fiagrarei, ut illi annotatiim prostat. Et ^e 

fermoses vuiereiur f mws verbo vs^sse m toto Com« 

veUerihus jse eircumdedU , menrtario nec voli nec veith^ 

aique Ua eam ad rem vene^ giuni rcperitui*. 

ill£»it.> Hujus opinio^ (5) Meque Ifnjiis rci vcsth 



ius aactor est Nicander ; nec c''-'" '-^ ^" i*^^ Cuiwuenta* 



Digitized by VjOOQIC 



CAP, Xn. Ht ANTIQ. INTEKPR. 



feonem ttMenehm. Benodus ffrfmm pgSn^. 
M tmna dtmt naium. 

ftd Aen. I. I. T»oja». Probus a» Tn9}mn« em*. 
jo§ ei Ajax non deiero per wtmm i jr«ft»fe 

ad Acn. f. M. Tofvtxm tA.t« EfcftWi. In fi^&K 
adfnnota sunt: ei adno^sndkm^ Ht duo 
H eximaniur^ nikOominue sensue erU 
tnfeger, 

ad Aen. I. 44. nAimmo notfmt. f^Sme tsm* 
pore/e^/, ufipse [Aenb IX. BSB.] t£ip^ 

* quefaoti> tempwa plumBo.*^ 

ad Aen. I. 194 PAaTinra. Sallustius pn Jbf . c, 
XLR. l.J aifr » Profnncias infer sejntr^ 
Hveranf.** jfkm et partio et paitior Aet- 
mus: ef esf verBum de his, yuae^ eum ufrcan^ 
que recipianf decSfnafionem , pro nostra 
volunfafe , acfivae famen sunf sign^lca^ 
tioniM^ ir/pcimo, punior; fidOriGO , fabricor ; 
labo, labor; quamquam fenfaver^ Pro^ 
hus ( 1 ) faeere diffireniiam infer aetivetm 

pas^ 



•W* Ctteram iUad Orchtis 
ooiniptam esse pato| adfpi» 
nalift •aim«.fiiam 8aadelPn>- 
bns , nQO in med^a roce po« 
9«nda est, sed ab initbs 
Tesqribi oportare cen«eo JESor* 
afif. Qnod BormaBBiim fu« 
git <|iik Hcsiodi loaim ad bmi* 
sMa non babaerit, fifttaulem i» 
Oper. eiDieb. ▼•• to4« ^Erui/u^ 



(t) Eandem opinioiMm pco* 
dit Probua in Catbolids pw 
i4aa» • T MttSt ia kabeiks^ 

▼i fiKieS ipsdc, pep^cSu^ 
partio, parlivi, ds Cisef0 
[ •■ . } c fNsfitSeiwsSm* JK^ 

inlsliifieAi mefi^HisiiSf msiver» 
U cemmunis partior. Wir^ 
gUms [Aen. I. 194.} • arjo* 
cioff poftiiur in emnsL'^ Qu» 
io- 



Digitized by VjOOQIC 



ViHGlLlI. » 

pttnAumjme signtJUaiionem ; ui dicamuw 

(kg. didmto).* titndeo alierumi iondeot 

c^ itlieroi 
pL441. Lionmiiixis uim«A« Aui tepH^ 

mtk^ {i) TDMUs €${ f ami ieeundum Pro^ 
^nm genHwuSf ui eii laeHsaiitius um- 

brae: eieui SaUuetiue (ia fragm^ ed« 

CSorlii pySSfti] » ftugum pmbuUjue lae^ 

iue.e^ferJ^ 
ad Aim. n. 15. IiMAA.. JTemen eei indedHnahih ; 

Htei Prebme [iit CathoBcis ^. 145&7 ^m 
. ^iMiedeeiinuverii, ui Mctaris» 
aA Acbu IL 178. 8ai««8 eemsei. Probo dieplicei 

aftbua ffidor « e/ eupervaeue peeiium vi^ 

deiur* Boe auiem Snniue [«.] de iMe 

mie disii. 
ad Aen. m. 3. Fcmat. ^wW mH Probue ^ ad 

diseemendum ien^mtei eireun^icienddm 

uUimam ejfUabam^ ui inteUigamue fuma-> 

?il, non procedU. 
«d Aeik iiL 88. Hmttio. tieei Ptehu^ ^quadrati 

quM eU jungkttiia ho^itio dextiw, iamen 

eepeimue caeue esi^ ii e* jure hoepiia* 

liiaiie. 
ftd AfUi ly. 850. Ha kxaMve bamt^ Acoep/s ^ 

esi 

loca pro Cidero conrigetiduiui denmtfiU, hnjiiaf Catonis eet 

AdJUfU ei iepiMm Mum^ 



(i) D« wptiino Gan sk! iie&tfi c«iit<2iciautf.* nostenM 
acribit Aspor m Arte p. 1799* tel mari ▼ectos» ^ut ^eciefU 
tt CkAi» eominum surU sex. ablatis^i habet , nec iamHi 
tfeminaiiims, ul bk: Cato: esL** 

B 2 



Digitized by VjOOQIC 



10 CAP. XII. DE ASXiq. INTEHPR. 

e#/ PleonMtnus. Haurit mumpro percipH 
jfonebaui veferes : ^t ideo q;HA\pottS9t-^' 
mum parte sensus percipianl.adjunguni^ 
ui [Koxk. XII. 26.] » Simul Aoc oi^foMr 
^ haun:' et (.Aen. IV. 6C1.] » Hauriat 
hunc oeuUo ignem^' Probus.oMtem qiU: 
Neni/o kaurit vocem. 

ftd Aeii.IV/ 418^ Br tAUi i^ssm.- Prohus sane 
sic adnotavii : Si Aufia versum onUtie^ 

^ rei , melius /eeissei» 

ad Ae]ki>VI. 1* Sec t atva hxCKVuim» Samescien^ 
dum I Ucei primos duos versus. Profms 
ei alii in guinii reliyuerint fene ^ prWff' 
denier ad iniiium se^ esse iranslaios. 

ad Aclk. VI« 177. Aaamoub sipirLG&r.. Probus ei 
Donatus de hoc loco requirendum adhuc 
eseei dixeruni* 

ad Aat.VI. 473. PAi8riii08. Prior: quod difficile 
inveniiur^ JXam de hoc semione quaerii 
et Probus et aliu 

«d Aen. VI. 783, Ahimqs abqvabit. oixkpo* Jfd^ 
gnanimiiaie aequaiiiur ooelo^ J)e koc 
autem foc^ ei Trogus ei Probus quae" 
runt. ' 

ad Aen. VI. Q66w Ibstam. Sindlitudo : ei esi n^ 
men » quod non recipii praepositionem. 
Ad instar enim non dicimus , guod Pro- 
bus deelarat (1. declinat). 

ad Aen* VII. S4S. Et qonybxa per AVBa9.- Pro^ 
buSy Asper^ Bonatus ^ dic^nt ^ hoc loco 
pcr bis acctpiendum , nt allbquatur Ju^^ 
nonem per coeli convexa et p^r aura^ 

ad 



. DigitizedbyVjOOQlC 



meiLiL « 

mA Aen* TIL 773. PoiHiGiHJkM. Jlfairis poena ge^ 
mium. Alu Phoebigenam legunt^ ui 
Pr^bus» 

ad Aen. YIIL 406. GoirjuGis infu8V8 grvhio. Hoc 
estf ante eoncubuiif et sic gmevii^ Pra* 
bus vero ei Carmvnius proptor sensum 
oacephaion infusum leguni ^ ut sii sen- 
sus: Dormiii eum oonjuge dormisniei 
u e. peiiit soporem infusum^ ^tiam in 
conjugis gremio. 

ad Aen. IX. 814. Piasoa qitatit abgi& anbii.itim^ 
Probus ait : Commodius kic est aeg«r 
qumm in quinio [ts. 432.] • Vastos jua" 
tiiaeger anhelitus" quamms eonsuetudo 
mi Virgilio ista mutaTuU. * 

td Aen* X. 18. O patke , o hohikum , »r?t&HQUK ai-^ 
TimirA FOTI8TA8. Huno loeum Probus quae^ 
rii: sed dixit unam rem secundum Phy^ 
eieos^ alteram see^ndum MaXhematicos^ 
Jfam dirAm potestai esf^ fuiu ipse est 
aefher qui etemeniorum possidet princi" 
patum: hoiBinum vero ideo^ quia bona 
Jwie trradiatio. honores hominibus tri" 
buH. 
•d Aen. X. 83^ Niqub illo8 iutuis auxilio. Con^^ 
eessAms esi iste madus^ secundum Pro^ 
bum: namque in Artibus non inveni* 
tur (1). Fii autem^ quotiene taedio con^ 

tCKr 

( I ) Uaxunus Victorinus in tndicativus^ Tromissiv^Sy Im 4 
Arte Grainmatica g. 90. p. pcraiivus , Optalipns ^ Con* 
'd49« « Modi sunt decem,'* Junciwus , Concessivus , Infi^ 



Digitized by VjOOQIC 



t» CAP, XIL m AHTIQ. INTERPR, 

ieiUionvf qumsi videmMr conced^ i ytf qif 
iamen nolumus fieru Jfam id ^»gii Yenue 
hoc loco , ui Jupiier magie yrweiei au^ 
xilium^ 

^d Aen. X. 178. Asr UiTa TUCBHTQf |ii8Qi*a« Pro^ 
6uM trecei|to6 eubdieiingui vuli 9 ui insuln 
Bequeniibue junguiur^ 

ftd Aeii.X. 180. Tbbgshtvii ▲niictuirT. Prohue ad«p 
'jiqiiml at^aeeni % ei quaei Jusia euni . 
iradii. 

eA Aon, X. 808. Y^m D<meo nvii nRDfir iniQWt 
Prohu9 ?adi9 dorso /»^ vado fAfc^i» /n<« 
/o/ ui in Georgioie (IIL 4M.] » i^or^o 

Ad Ae^. X. 444, Abquo^b iimso. Pro , ipei jueeii 
ei eet neurpaium pariieipium. Smt^ Jift* 
beor nen dieimuM^ unde poHsi venire 
ju88iis« Qu€mvie inierdum sie dieaiur^ 
ui Lucanme {fll. I4tk] 9 Cujus serva^ 
veris fiwira», &\ fmdqmid jubeare^ 
• velfr," Sio erge Uc pariieipium ueur-' 
pavii^ui EoraOusveriMm^ diee^s (Epist, 
I. 9. 31. ] % Maee ega praem r a/re ei ido^ 
neus imperor ei non Inviiue^* ^^g^ m* 
tis Ucenier didum esi^ adee ui ProBme 
kuic loca eorr upin Alogum eippoeuerii^ 

( m ieg* vt einead. Qurxn.) 

ad 

ni^^is^Impenonak^GenauUf tf fui , ui leges OpiatitWfi 

Hortandi modus. Adduntqui* utioftm leg^rem? CoaiwHitU 

'^m Percuactatirtun modttm» rus , cum lcgam : ConeessfR 

IndictUivus , ui lego : Pro* vus, ut legerim : cet, c£ Dlq- 

Bi/<«VKjr K^ le|;am : Impcr^. medes p. 3^0. 



Digitized by VjOOQIC 



mi kmL X* filO* miaiiivi» ijiait. ji»per no fe* 
gii 9 H miiimr Sailusi^ ejfemple ^ qui [ia 
Anignu Hisl. X.YL p. lOOSL] aU: bEjuo 
' o^lTife oiMr tningmbus.'* Pnius verm 
j&iif ailN» alhis dmii Jegendum^ ui albae 
uewiee aeoqntmuef fmae eaoerdeiibue con* . 
gruae^ euni : eieui Siaiiue de Amphutrao 
dwU [Theb. lY. 217.] m JOafue pun^ 
jmreae mierpHcai tnfula erieiae.'* 

md Aen. XI. Bft4 Namm ihpligat» Probue de Jteo 
leco arpUamplaeam • • • < ( 1 )• 

ad Am»!!. 086. GBatm* Prebue aui cespil0'^ 
aui ee^fUe pro eampo , eciiioei quod «^ 
epee gleba eO^ («c ccnrigatur Burai. «dit») 

ui Amu JU. 8I0. Amwl EuiirQimt. AUi exmk 
nliaqimnt ieguni^ Probue hjfpallagen vuH^ 
9el eonirarium » ui ipea, relkiquit 

«d Aaii.Xn« 17d» PATttnQraALTAftU ubait»* J^ra^ 
^ altaria id eei in altaria Accir «/ pateril 
pro ex pateris, n/tfmKm aliaria inieiHga'' 
mue. JBaenim quae in aliaHafundumiur^ 
altaria dieivoluii : idualiaria, speoiee arte^ 
rum iraduni. (lio leg. ex edit. Conttndiiii.) 

eA Amu XII. 60B. vlatos -Lkronk caiiiniB. AnOquu 
leeHe flotoi Aabmi i.ie. Jloruhniee , jm/- 
ehroe: ei eei Enmanue eerme [p. 3&S* 
HeM. ] Probue eic tutnoiaieti : Neoiericum 
erai flaw, ergo bene floros, nam seguUur 

^Ei 

( 1 } Loens troncatu& Mo- makbat daieaffQf nliffi»vL 
aente fiurmaiuio l/Orvflliuf 



Digitized by VjOOQIC 



U GAP. xu. 1» viisnq. interpr. 

' , %& xo$ea9 laniatu ffetuu.^'- A^iuk zu BeMk 

jchxs: > Namjlori orines ffulfin ui propa^ 

xt jacewtJ^ . fn usdem : > JEi Idnugo Jlam 

ra nun^demumirrtffot.^* Pacuvius Aniioi 

pfiL : c Cermicum Jhroe tUsperdite orinesJ^ 

(«c leg« ex.emend.. Qtonw. ad tiell. III. 9.) 

Plutaapud Servimn nommatiin quidem non me- 

«BMBQlur fragmenta e Probi Gommentavfi^ ; quam-. 

quam ncm duhium est quia Ser?ius , qtiod et in 

nUisfecit, multOities Jhtdbi interpretatianes,. nbs 

addito nomine, ^uis.ScfaoIus inaeraerit. Satis autem 

Jtiaec comprobant qualem jacturam in istorum (1oib« 

mentariorum interltu Literae fecerint.' Equidem non 

4a 8um • qui quaecunqiie Probi nomine' a SerYio 

«nemorantur,. probanda cenaeam; nam et.SA^iui 

ji{M multa reprehendit ; jlkid tamen affirmare non 

vereor, jprobumt «i verus.ipsiu» Gommenlariua mx^ 

|HB^sse(« et principem .inter Qr^mmatioo9 Ug^vm 

il^Grito i&n fiiisse .TindiiDaturMm.» et notn t4m exiguo 

JionoresfulMnjtqn fijisse.apud plerosque Yir^s Doctoa, 

^ui Aune hiijua Uudes p ^pppsilis .ipaKUs nomini 

XJoipmQntariis judicant. •. . 

'..,Bis «^ddq .tria fr^gmfnta^ .quae SchoUagtes Ano-> 

.j[iy>32M9t. qui novisaiina «eiL Codice. Veroncfiar i^Mi^ 

pfie^tQ ah Angelq Ifif/a^o edilM9 est , iservavit : 

.f4 Acn^ II- 173« 3alsij9. suq^oi^ xct.-. JRr^us mala 

. , , ^pitfh^to puta4 u^um po^tc^in* .Sritici ve^. 

. T^ nat^ralia ^jntk^fa ^nvAquiem ^nhonesia 

putant locari, 

(id Aen. IX. 360. Ibawt. Alio loco ostenM illoe 

.' ^ a Tumo misso/s. Moc loco. adnotant Pro^ 

bus et Sulpicius contraiium ilk eese 

[VII, 



Digitized by VjOOQIC 



' TIRGILIL SB 

• { VIL OQft» ) 9 Septii 9t iecH» rerumque 

relwfmii ka6ena9J\ 

9d AeiL QL, 873. Sd&IiIotjii nocnfl nr unm4. Pro* 

iu9 kic po$uii €qM9»mum esfemplum' em 

MofMio [Ganii.m.27.31.] ^Noefeeubim^ 

eiri nikU ^atra- praeier YicHi ef undae^^ 

Neqfuequam ycro dubiiiiii eil, ut monet Mcqus in 

Pm^. %. VL quia* qui m bia Seholiis ocoamt 

Probufl, idemait, ciigus auctoritate saepe utitur 8ei> 

vius^ Ham quod ^udorie epitbetou in primo horum 

aehotiorum reprebendit Probua, idten coaistat eodeni 

JMO epud Semum Prdbo displiquitte» . . 

$. 2* 

\ l^SEUDO-PROBUS. 

' 'Hoe iKnmiie srgnificamus auctorem Gommentario* 
niin in Eclogas et €reorgica qui hodie Probi norni* 
ue circQmferuntar ; stve' ii scHpti slint a recentiori 
quodam Probo , sire ab ahus nominis homine in^- 
docto. Ho8 mim quominus ab antiquo Probo , illo » 
qm Macrobium fet.BerTiiun aetate antecbssit, scri-^ 
]tlM ease opinemur, faoit^ ut diximus, cum Scho- 
•HAraai istcmitil jejunitaset tenuitas: tum yero prae- 
e^o haec causa, quod fra^enta quae Hacrobiua 
et SenriuB sua aetate e Probi ' Commehtariis exbe^- 
'psm« aieqttaquam in istislegantur. 

Fuisse autem plures Probos grammaticos, in hia 
clarissimos duos : alterum Neronis , altenim Hadpa* 
ni aetate, qtii in Virgilium scripserint, opinatus e^ 
Jo. Alb. Fabricius in BibU Lat. T.I.p. 342. cujus 
Henteatiain et 3urmannus et Ueynius secuti sunt 

• Por- 



Digitized by VjOOQIC 



S8 GAP. XII. 0B AlffH!^, IirrERPR. 



Poim idtdk Baliriont arUtrttwr ^ de fNCori Uxpi 
Hacrobium L.y. c. 23. «ed ad aittnini pertinere 
nCtti Pvobi a SaeftoaEio aeriplain. Ab bac mibm 
«ententia, qiiaiims in obeoum ^uaeitime difficile nt 
eerti aUqind ttatuere, diaceckndum pnto , opinatus, 
Pfdbum qui a Gelik>, Macrdbioetauetonioniemora^ 
Inr, eundbm ene^ oujus potianMnB mos fiMsrit re* 
apondendi et inter lamiliares de grammaticis ai^fii- 
•mfltttis «(dloqiiendi. iilod fero, quod deinde «dxttt 
Fabfieius, magis proba^vefim: ffmee SoMidi, arr- 
apiit, met neuirum perimeni^ md&nturjme PrM 
nomzni auppwUn^ quanxpMm, quod Hejnji joA^ 
cium est, non negaverim quae passim bonae frugis 
in istis re[)eriantur, e» fbrlasse excerpta esse e rero 
Probi Gommentario nunc deperdiitp (1); quorum 
quidem, ut videtur, rationebabita, Rubnkeniua in 
Epist. Crit. H. p. 197» Probqm vpoavit <ifniiiip€i* 
ticum ipso Servio dodHarom. -7 

: Qua aetate baeo Scholia ita, ut nmc auut, aort- 
pta sint^definiri nequit, quandoquideoi auotor md* 
fam plane suae aetatis mentionem {adat* Semel 
.iIIeAIaxandrum (ad EoL U. S4») semelitai Aape- 
.rum («d Ed, TI. 81.) t antiquicms VirgiUi iater* 
pretes, memorat: sed binc quid potesl probail, 
nisi hoc, quod borum aetate , quae et ipaa «atis in^ 
certa est, non fiierit antiquior? 

IfoTam borum Sqholionim editioaeBi ali^pMHido 

pa« 



( I } De edito Probi Gom* twr, SfdnomineUmim; 

mentario sic icribri Heynius s enim , uno vd altero ioco 

m ChmmenianttS tjus ih Bw fbrft excepto, temda efjejuha 

eoUcm ei Oeorgiea dramfer^ exeerpiafea^ imerpotata.'* 



Digitized by VjOOQIC 



imMfee cNie{nt LaoieBttiii Amtflidut , Metus in eMH 
Mm liS. Ck>d. PMr}3kuni,^eii^8 mentioMin ft€it 
RuhnlumuB in l^ Gi«. H. f,WA.6^€pMmam 
liunc laborem , ut et tnultoe dios, qaoa aggimai fae- 
*m|, perficeret iile qui veve egregim patme nb- 
9trae decus ftnt (et quem BunHiaBiiiis ad Prape»t«if» 
-18. 3&. Tooat Jnvmem opiimum^ Mu^amm a e fm e 
m Thmido0 eruditae umorem ei Venerum Pro^ 
perHanarumeallentisetiumfk) immatura «Qorle pro- 
-iiil>itus{uit. Interimliu|ua doeliMimi Tiri apparatus» 
^em nune Bibliotheca Leidenaii poflflidet, fortasfle 
J>itTi doctum el justaB aefltimatorem nanciflcetur. 
. A recenlioribtts Virgiiii inlerprelibufl parum uaur» 
|)ati flunt hi Commentarii ; cujufl rei cauea potisfli* 
nmm haec tidetur , quod lam pauea in iifl rt^ 
-yiantm quae ?ir^ii emcndationem et ^plicationem 
iampBler pos*it adjuFare. Pomponiufl tero Sabinua 
frequenter inde sua hausil , modo lcmgiora scholia 
in breriti» conlrahenflt «aepiufl tam«i ad ferbum 
'tfeflcribeiis. Singula loca recenflert, {engum cst; 
tjnod lamen a quis mfltiltiere telilt non duhito 
^mn fliAinde corrupta, ut nmic flunli Probi Scho- 
Ik emendare poflrfl : utpole qnowm iwnccctiua 
«xemplum Pomponiua babuiflfle iMetur, ^ 

Aliud eflt quodPompMnw SabinuB pafleim quoquo 
9robi acholia ad Aeneidem memoret; unde conji- 
cere licet. eundem illum Probum, cnjuflnunc non 
tibi in Eclogas et Georgica Scholia flupersunt, etiam 
in Acneidcm Commentarios scripsisse , qui Pomponii 
aetate superstitcs fuermt, Fragmenta , quae inde a 
Pomponio servata sunt, collecturus, nccesse ducO 
piQnerePomponium,qui,ul videlur, ignoravit duos 

fu* 



Digitized by VjOOQIC 



aB CAP. XII. JB9B ANTIQ. INTERPR. 

Umt^Vwdlm: qtii in TirgUmm comlneiiUlr.sHitt ^ 

utriusqiie ProlM ComiBeuUunii ptotniflcue fimgmenla . 

m emot mo f it^.ul qune enliqui illius PnrfM tint, o 

.GeUm.el Servioi quee Tevo recentioris Probt» er 

•ipM faKyue Commenlarii» ilunw videator. Vwupo^ 

. nii ita^ baec . 0iittt : 

f^ Aen^I* 603. QvMitt 19 avaoTaft aim. £x E<h 
^ «MTO tmmHuUii iUe N^i^ni^^ JUime 
Mcinqi^ c^mparai JHanamf VirgiliHf 
Jtitb^ Pnbus sibi hoe in FirgiUo mm 
placoro aii (1) « qMomdo Mom^iu ofHme 
oompqraivii jmellam^ Jfi^nae vonairwi, 
YirgiUue mm , iene , qui reginam danfem 
jura ei soiio JSBtteniem oomparai. 

^ Aen. U» 681. OMniA runA. Jh^obue aH^ M^ 
fue Aaeo omina firma^ mei enim pe^ 
tHseei ominaf numfuam eof^firmari op^ 
iaeeei^ 

itd Ae^. Yf 117« Mbvmi. Famdia Memmierum im- 
biUseimfa/uii. Lucreiius poiUacpue euua^ 
eeribii ad Memmium. Frobus vuii hunc lor 
omm sumium a primo bello Pumoo : nene^ 
, Jlemaiu\ vioUs in puMri Sieulo Poenis^ 
naumaietaam insiiiuere. Mihinon^plaee^ 

<ad Aen. T* 824. PHoacx. Probus aa/uiese duos 
Phorcos, ei ^leum m^ris^ ei regem ap^ 
4phri0a^ 

eA 

. ( I ) Hanc Probl senteni- ouius verba supra memoraxi 
ttam Pomp. Sabinus discere p» ii^ 
potuit e GeUio I* Ut. c g. 



Digitized by VjOOQIC 



' versAus, m^fuU yJmUwr kieliicr in TWc^ 

< «oe e/ Camelianif C^htmikia^ (1^« ; 

td A«&. Vl« 14. Ut faha «ot« i^rate» Wc «u'/." 
Po^fortiiuyrobcU) mm emae lopiniQni 
^Ham /amam conMenHre jframtntidi; ni 
. eH iUMd \^m..\i\^\ ri^mmmjuno 
fenur terris magie omniius una ^M^ 
habiia c^issS Atmio.'^ ef\ Aea^ VI. 14 ) 
- 9 Jfaedalu^ ui fama eeiJ* el (Aen. UI^ 
578.] % Fama est xEkceladi, 

hA Aeii.,yi. IOO4 TtaA. ^uae^ wera^fuiura erani^- 
Probus €Sii :■ ^era / Imcida^ , • 

id AcB. Vl^ 177. AftAfl. BieU armm^ fuid ro^ 
gks^ id iai^pfrUf nenfiaSM' «^e aris ^ 
ui aH Froius (»>. 

M Aen. VI* 473. Pmsiiires. id eiei^pniJir. Pro^ 
hns de hoc vocabuia dubiiat \^^ 

ird Aeii.VI. 724. P&i5Gt»io coB&uai. 'Frebus aii^ 
Ignem- iri eo inierpreiabiwmr ^ quod cdt^ 
Titaniaque astra:/ ea emm esee ignea 
frobat — ^— /n his v^sibuSi aiiPrt^ 
bus , spiriium pro aSre cumpimnus. 

ad Aetu VI. 860.. Inmai* Probus. deoUnai , hoo 
insiar^ hujus insiaris (4). 

ad Aen. VI. 888. Reqiorb aebis. Probus in hoc 

loeo ait , Aer qui segndus jaeet per sum-- 

ma montmm ei ima ierrarum , eUd po'^ 

• " ^ ^ ' • •'- iest 

( I ): CC Semot «d k L ( 4 ) CT. Skrt ius ad. .Aeiv 

^a ) Cf. SisryiQs.ad k k UU i5 «t Vt mn i . ,„ 
p ) CC berrius ad h, l 



Digitized by VjOOQIC 



m CkP. JOI. 06 ANtlQ. INTER^lt 

cMl infirurmm oMmU 

: /tW €Wrmi»«ii» Mprmdii aii JUmtmam 
eue dmm ( \)a Pr^bmM ait^ Albuneam 

<. ofO&uiumi JbMnf , • f «o /mo iftc/a. 

ad A«i« VU. 778« BMbmMiiM^ Gmitmm Phoe-^ 

... el j^M^kAtiBMaM fcj^fMfti FhoAite»ani (2). 

ad Aexu VIII. WB. FkLtt »sm« Qiim Ifares, noii 
lUMtaft J^oiiiaii* >itW f i< ^\4Lphtkf>P-, 
gtim, uiVmH&J^i XydeMh apml\aniiquoM 

* . /enMftoiaiiliii?' tn ct , ti/ Ttitam TyAs^^ 
.^anHitiiMf arai «n ir, «I Tlmi», Tydis: 
tn ftne carmiskM abji^iiur », n/ Thesi, 
Tydt i ett; Keri a Na^ e^/;? renM^jiif 
^eemiMlaMfo ui AehiUetis e/ UljraBeiis, A- 
clulles ei UlyMe, fu6rum genOivui (m 
earmine esi AcshtUi ei Wjmi* Probus 
memimi* 

«d AeA^ VIIL 40& Gchiiua» ntfoseft Probus e/ 
CanR»«t«« inlufliini leguni ^ ui soporem 
infueum in gremio% sciHeeii auod gr^ 

^ mium 

( I ) ftgniltcitnr antiqcm TihurHna jfdmUi praesideni 

fierati» flcholieslMf Pompo* ei FirgUiiU testis est gui iu 

aina Porp1iyrio« ftptid quem septimo (vs.Sd.] oif.- Lucetr 

hoo Scholioa l^itur ad L« !• fue ^ aita ConsuUt Albuma 



C: ^, «s* ftoMifs ALB-VBBAB. neMofum gmae maxima . 
Mbmeam dam in rsgione <s) O. Sernns ad h. ^ 



Digitized by VjOOQIC 



TIROIUI. »1 

FSm^m nijpgr m «f piiet&m ^iff^ 

MflT yeruB. Ii^ ProAM cAr A#cr /teAr 
fHMHlf ** Mw divAn potc H M, .ftita 719^^ 
fikf r 99l oM^, qwi e9i prineejps efe» 
menionm amnmm^ ptim baniimie ei fe^ 
w igmiiui e Jaeie m&rimles vAmnir utuie 
/ufiHer, jmeane paier (2). 

l«AM.X.fla6i kMw. Seilumi imHbme mlHe^ 
qnae emeerJeiiine eemveninnt: ui' oM 
I^eiue m. 

•d Gum Sir CBCttOTn» uowtnxm^ A Ceor^AHbeH^ 
nmrum rege* Mi Beriulum Spumri in^ 
ieHigU^ nam^ ui mii Prelm^^ MpUM 
eedam eeeuim eei WirgiHue. 

. Amiasis Tero istia Coinniexit&riis in Aeneidem nOM 
valde inagfni jaeturam fecifse lilera» opinamur« 
fH^ quod Aispicari licet, similes fere fuerint iis quoi 
in BucoKca et Georgica possidemus» Hoa enim e&t 
lUwe» non est qupd abunde laetemur» 

i. z. 

«BERIUS CLAUMUS DONAmS. 

Sequitur TiB. CI. Donatua. Hunc etsi Saiius iit 
Obom. Lit. T. L p. 406« et HeyniUfl ad YirgiL t. V« 

(I) cr. Smiia ad lu 1; (5) CC 8er?i«f td h. b 



DigitizedbyVjOOQlC _ 



m GAP. XII. DB ANTIQ. IMTERPR. 

^ 63Ai tariasm soift nommk «diveMiUle ia eai^ 
opinioiiein adducti » diversum fuis^ dieant a Te- 
^mttiABo iBlerpre^r* Aelio .Donato , 8. .Bm^yim 
{iraecejptore i ^ equidem tsttDea potius dpinor unum 
^uadeinque PoMtUBi ad.utniiiKfuej^Qgtavif id est* 
AdTerentiutt et ad Virsilium Goouiie&tarios acri- 
{liUse» Keque enim ^eo urgendmn ewe cenaeo 
JBtanQ: nnroinnm divmitalem.^ ttete enun lindenlHNH 
gio, ut diximui oap> YI^ p. Tfrteq^ (dt Terentianua 
jntei|tfrea afa* antiquis. vteatur GL Tiberiq$ » iledu|lM 
$n, vetMsaimo 1I& God. qiiea» Floeentifte m Biblio* 
theca Ducis Hetruriae vidit Xtncientrogius. Quin 
jFero plurimi hdc in roS* flievmymt facin mSM» 
Msukt q«ff Donati fint cybcipulua. BSo enim, nid 
ipiun et ^evenltii fabukff.et YirgUu oanuiotf .exponen*^ 
tem praeceptfMtem aOMm audivisse faleariSt saUem 
probe flcivifise cenaendus est, quld et quale a prae* 
46eptdre siio Scrfptam esset. Atqui Eieronjmu^ ia 
Apefog. adt. Rnfinl L. I. p. 987. manifeste iiidicieii 
ti Terentium et Vir^ilium ab imo eodemque DdmL^^, 
t6, fnriieceptbre-stidjcommentariis ilhistratos eds^s* 
Ubi dicit : » Pftfd q^t^d pwerlegeris Aspri in Ftt'^, 
gilium ei Satlustium Commentarios j Vukata in 
Orationes Ciceronis ; "ficiorini in Diatogos ejus ; 
ei in TereniiiComoedias Praecej^ioris mei Donn^ 
M^ aegfUe in Yirgitiiim^^ 

. Qufie de. Donati Gommentatiis.iu Xejrentium d^ri- 
txluSi eadem fere valeut de Coimm^iitAriis qiios in 
Vir^ilium icfipsit; nam^ethi, etsi passim truncau 
ffautilatique , eximie tamen prodesse censendi sunt 
Virgilianae pocseoa interprelalionK. Flurimi bos, (e- 
cit Georgius Fabricius', qui q^idom tir, seculi sui 

• do* 



Digitized by VjOOQIC 



VIK6ILIL aS 

do rt aM fa Hrt, cam de idiquorum Ybfitii ft BdnrtSi 
iiitefprelum SoholiiS, tumTeio. inpninit de Dooati 
Commenlariis in Yirf^um optime meritus est ; hic 
igitiir in Praef. md Yirgilii edit. BasiL 1547; haec 
ttit: » Tiberii Donaii Commeniario9 ^ quo9 in 
VergiUi Aenouia eane erucHios scripeit^ ui emen* 
darem .€$ique ederem , non inviius /eeip Quamr 
vis enim poei JodmUs Poniani moriem » in cujuM 
BiilioiAeoa /aiuerani^ aliquoi anie annoe sini a 
Neispoliianis ediH : mendis tamen iia repleii 
erani ^ ui ei ediii ei non ediii videreniur. Quam 
€iiam eauetm fuisse exisHmo , quare ei illi qui 
kmbereni^ minms fruereniur, ei vix paums vel 
plmnie nuUis^ m Germama cognHi esseni» liaque 
quum iam veierem f /«./««» eopiosum inierpreimn 
foedum depratfaiumque Aaieri^ ideoque in ob» 
eeuria esse doierem^ quanium dUigenHa ei siu^ 
dio efficere poiui^ ianium euravi^ ui es korrido 
cubus^ ei ex ienebris cum quodam splendore in 
lueem redirei : laborem suscipiens minime qui-^ 
dem jucundum miht^ sed nee ingraium neque tJi- 
uHlem fuiurum »>, qui in Vergilii lecHone aut 
interpreitUione versanikr^ Siquidem kujus viri 
industria adjutit quum mulio rectius opHmum ei 
sapientissimum Po€iam inietligeni ^ ium copiam 
et varifiiaiem oraiionis , caeierasque dicendi vir^ 
iutee propius iniuebuniur. Neque enim , ui vuU 
gus interpreium solei , minuia quaedam ei levia 
persefuiiurt sed oraiione augei ei illusirat ea, 
quae ei exdiare ei alere disceniium ingenia pos* 
eunt:* 

G Ca« 



Digitized by VjOOQIC 



ii CAP. XIL »fi AimQ. INTBRPR. 

' Cave ieH) credas , qaae a fkmato ad Vvf^Bntn 
annotafa mmt , ea onmia {M^ibaiiida ette ; idio imo, 
inAmt ifttis Goinmentanis multa , quae, noii uodo 
post diligentem eiplorationem , culpae notam me- 
tebuntur t' sed quae et ipso aspectu appare^t al^ 
'surda* Quamquam hic semper tetiendum , in tanta 
verorum librorum jactura, et omnium istorum Com- 
mentariorum perturbatione ac mutilatione, dictu 
esfle dffidle, quid a Donato seriptum, quid ab iiH 
farctrice manu additum flit. 

Heynius Donati Gommentarium culpat quod ad 
fMHdium referlus sti argufiis rheioriois : hoo ta- 
'men' fortaase ipsi igndicatur, quqipo quod plerique 
et fere omneB antiqiii interpretes rlietorioas fomas 
explicctndi studio ihsamtisriiil* 

lUud Tero, haiid scio an tali doctori igno^oen- 
dum sit, quod tantam ubique metricae quantitatis 
ignorationem prodit ; meritoque hac in re Donatim 
)bl Senrio notatum esse censet Henr. Stephanus de 
Criticis p«207« ubi sic scribit: > Serrium plenim- 
» qde jep/r/ie^v .quamdam in alios enarratores exer- 
» cere censuram rideilnus: ac minime dnplr»g il- 
» lam quidem interdum. Sed neminem' et saepius 
> et justins ab eo 'reprehensum fiiisse puto quam 
» Tlberium Donatum : quippe qui alicubi nonnuUa 
» repugnantia etiam quantitati syllabicae in medium 
» affert. Tale est quod de voce &'//»« scribit in 
» istud hemistichium , libri Aen. II. [ts. B37. ] ^a- 
» cei ingens liliare iruncus^ hlc Tocera iMus 
» rignificare locum ante aras, a Uiundo didum* 
» Quam ejus fiententiam Servius referens , merito ra- 

» tio- 



Digitized by VjOOQIC 



» tjgnp tmft tradtt : , (juum a litando necem nt 

> breyem esse ssllab^ U: ita^ iit atait^ ttowia non 
» pooil (1 ). Sic Tero et ia iiium loeum/UbiiyilL 
» (v». 643]« 

Haud procul inde ciiae Metium in diverea qvalrigaa 
DisiuhranL 

% Donatum contra metrum sentire admoneti quum 
» cifae exponit, divisaet nam (uius quum divisum 

> significaty syllabam ct longam habere. Sed haec 

> tamen duo ifiafTifAaTct^ sir^ dao dyy<»i(iaira quan* 
1 titatis syllabicae, magis yenia possint Tideii digna 
» quam alia quaedam : ex quibus est i quod. pro 

> exMo acribit ex Ilto^ in isto rersUi guem habei 

> finis libri secundi [ys« 798.] . 

CelUetam eailie puiem^ mieerabtliB tuJguSm 

a Quomodo enim iguosci huic ignorationi queat« 
B I/ium, primam syllabam productam habere (SL)? 
% Digoa esty autetiam digi^or, quae eodem in un^ 

> mero ponatur , quaedam ejus in faunc locum 
% commenti|tio» quac a Servio refeirtur» Quum, enim 
% lq;amus libro III. [ys. 639.] 



(t ) HabuU Doqahii lioc 
Cusfi ivpUiSf etiam .doaijori* 
buf , Roraanis oommuDe yi- 
tiiua. Nam in Etjmologiis 
'nemo fere Roroanus sapiebat. 
Mee quflfntitas semper fuit ob« 
scrf»U.I7sos saepepraet aloit. 



ffna 

(a) Possis dleere Dboatum 
Ilio accepisse tamquam bi- 
syllabam , nl; conmikio ap, 
VirgiL Aen. L 77, est trisjl- 
labum. Nam 11 in bac iFOce 
non est auceps sed longa. 

G2 



Digitized by VjOOQIC 



as CAP. xn. Dfi ANTiQ. nfTmit 

* 

Vna undique eircwm ' 
FmmJ U nm ri el teh lumen ierebrmmue aeuiOf 
Tngens, quod ten>a eelum eub fronie latehui 
jirgolici elypei aui Phoebeae lampadie ineiar.* 

' Ei iandem laeH eoo. etc 

» ille t Donatus inquam , laiebat auaus esl laie pC' 
» iebai exponere. Aliquid noTi jam attuleratt 
» quum ierebramue in ienebramus mutandum cen- 
>. suerat : sed hoc fortasse risum tantum moyere de» 
» bebat: at cui post risum non etiam bilem alter 
B rum illud moveat ? Atqui non leguntur baec 
» verba in typographicis Gommentariorum Bonati 
B editionibus, nec in suo veteri Godice ea inyenfl 
» Pieriu^. Quid tum? Sicut alia plurima quae 
> Donatus scripsit, in iis qiiae exstant exemplaribus 
» non leguntur, (ut taceam tam multas in lam 
» multos locos l^Xsl^pag ) « ita , boc non legi « mi* 
c nime mirandum est: praesertim quum non absi^ 
» mile T^ sit, aliquem« honori illius Grammatici 
» consulere volentem, ea yerba detraxisse. Utcun- 
» que certe se res habcat, nequaquam credibile 
» est, Servium tale quidquam ausurum fuissefingere 
» apud eos qui mendacii statim convincere Ulum 
» poterant. Adde quod alia multa apud eum ab- 
» surda faciunl ut hoc etiam, quantumvis abaur- 
» dum, alienum ab eo videri non possit." Haec Sle- 
phanus: qui, A ipsi visum esset, multo plura p<^ 
tuisset notare; nan^ multoties, quam quos Stepha* 
nus notavit, Donati errores reprehendit Servius.' 
Operae prctium duco e Servii Commentariis singula 
loca colligere , in quibus Donati interpretationes .di- 

ju- 



Digitized by VjOOQIC 



YIRGIUL 87 

jvdicantiir. Scito autem / pleraque qutdeni , quae 
a Serrio- inde citata sunt, in Donati Gomnieatariist 
quales eos nunc habemus , non repeiiri. Servii loca 
haec aunt: 

ad Aen. II. 646. Nbquidquah ruBiriiif . Id esi , 
non pependtt: vel secundum Donaium 
[ad h. L]: Peneircdo scilicei aXiqua ex 
parie souii poniexiu , ielum pendens in^ 
haerebai. 
ad Aen. IL 557. Jaget iitgb^s ^ UToas TanKciTS. 
Quod auiem Bonaius [ad h. 1«] dicii li-» 
tus iocum esse anie tiras^ a litando dic* 
tum^ vel quod lituo illud spaHum desig^^ 
naiur^ raiione carei» Nam a litando Li 
irevis esi « ei siare non ^pote^t vfirsHSi . 
ad Aeiu II* 796. Exilio.^ ad exfHum. Donaius 
\ ad h* L ] oonira n^etrum sensii » di^ 
cens £x IIio« quasi de Ilio,. Nam i lon^ 
ga esi. 
ad Aen, IIL 242« Yis pluiiis vllav* Naiurale 
enim esi , ui eludai icium plumarum /e- 
viias. Vnde ei addidii plumis. Nam , 
quod Donaius [ < • ] nlicit^ vdeo eas fuis^ 
se, invulnerabUes , quia de Stjfg0 erani . 
naiae , non probaiur. 
ad A^.in. 535« Iw latxt. Re vera procul in» 
tueniibus. Unde esi [ Aen. HL 530. ] 
• Poriusque paieseii'* Nam seeundum 
Bonaium [ • • ], late patet, non stai 
versus* 
tdAen.IIL 636. Latxbat* Dormienii scilicei* 
Nam male seniil Jfonaius [ . . ] dicens 

La* 



Digitized by VjOOQIC 



» GAF. Xll. DE ANTIQ. INTERPR. 

. Ii«le {mtebat , conira metrum. liem id&- 
citt oup^lis feffeiaiur: aui latebni^ coT'* 
poris oomparafione. 

ad Aen. YI. 177. ABAHQiiB sbpulcbi* Probu^ ei 
Dondius [ad h. 1.] fle hoc loto requiren* 
dum arlhuc esse dixeruni, 

ad Aeti. VI. 230, Fblicis olivab; Arboris fesiae* 
^ed moris fuerat^ Ut de lauro ferei^ 
SanSf ui dicii Donatus [ , • ]» hoc pro» 
pier Augustum mutavii. 

ad Aeii.Vl« 38B. Evfusus in imDis. 'Archaismos 
tsi^ quamquam Donaius [ ad h. 1, ] esse 
di^inem velii: dum ^ervai sidera in «is* 
dis medUs* 

«d A«ii« VI. 5SB« Rosbib AtKOftA QirAraiGis. JDo^ 
naius [ • • ] dieit , auroram cum fwatiri^ 
gis po^iiam ^ Solem signiflcare. 

ad Aitiu VI« 623, Hio THAtAMim nfTAsrr vatab. 
Quod Bonatus [ • • ] dieii , nefiM esi 
eredi^diciumesse de Tullio: quodcelmi» 
eimm a Sallustio , Ciceronis inimico , na- 
ium eeii gui [Dcclam, in Cicer. el II. 5« 
.. K.] de iilo inquii : » Filia matris pellex.^ 

ad Am» ¥|. ^823, Vbtitosqvb vthbbabos, Legibus 
seilieet: nam dicendo ^titos» osiendii 
fuisse rmon veiiios ^ ui est apud Pereas 
kodiofue.^ Unde Caiullus [XC. 8.] ait de 
eencwmbeniibus cum fnutre Persis ? » Nam 
mugUs'ex mkUre et gndto gignaiur opor^' 
- iet , Siyera esi Persarum impia relltgio.*^ 
ifnde jBonaius {ad h, L] male "aU : iMUrk 
^ legibue veUioe. 

ad 



Digitized by VjOOQIC 



VIRGIUL %l 

aidAeiLTII* !• Nostbis* Hac esi Italicis: ui 
(Georg. 11« 89. ] » Non eadem arboribus 
pendei vindemia nosirisJ'* Non , ui Do* 
naius [ • • ] a<V, in comparaiionem 0- 
ceani navigabUihus. 
ad Aen. YII. 543. £t coiryBXA pe& aueas. Pro'- 
6u9i Asper^ Donatus [ • . ] dicuni^ hoc 
loco per bis accipiendum^ ui alloquaiur 
Junonem per coeli coxiTexa ei per auras. 

ad Acn. TIL 563. Esr tocus italjas. Donaius 
[ . • ] dicii Canusiae esse , vel Imoaniae^ 
qui describiiur^ locum circa Jluvium^ 
fui Calor vocaiur; quod ideo non proce* 
dU , quia aii ; > liaXiae medio sub mon^ 
Hbus aiiis:' 

ad Aen. VIII. 383. PBMOXQnB bxtbbha. Id esi^ 
aui per exirema pelagi acium: aui^ ui 
dicii Donaius [ • • ] » per pelagus e^ire^ 
ma sequeniem , ui pelagi adverbium sii, ' 

ad AeD. Yin« 373. Bicris Bnrtinjii a. a. ifuod 
didi Donaius [ • • ] i poiuisse fieri^ ui 
cum Anchisa concumberei Venus^ anie^ 
quam Vulcano nuberei , non proeedH. 
Consai enim * a prinoipio Venerem uso^ 
rem/uisse Vulcani. 

id Aen. VIIL 642. Gitab hbtivii nr bitbb«a qvA^ 
MIOAB* Donaius [ • . ] hoc .ioco conira 
meirum sentii dicens: Gtae» diviaae: 
ui esi in jure » Xrcio non dio!* id esi^ 
patrimovxo vel herediiaie non divisa. 
jBfam ci^JJA-cum diTisas sigmfieai^ ci /««• 
ga esi. Ergo citae, yeloces ini^lligamus . 

ad 



Digitized by VjOOQIC 



40 CAP. XII. M ANTIQ. INTERPl^. 

«d. Aen. IX. 31* Altvs pbe TAcmm gavgss. FAr« 
viM Indtae eit^ qui secundum Senecam 
(in Fragm. ed; Ruhk. Vol.V. p.45L] m 
siiu Indidej novem Olifeis Jfluiij eecun-' 
dum Melam [III. 7.] septem: qui iamen 
ei ipse commemorai^ nonnuiios dicere^ 
quod iribus tantum atveisjluai. Virgilius 
iamen'^ Nilo eum jungens ^ s^piem alveos 
kabere signijlcat. Hanc varieiaiem Do» 
noJius [ad h« X.^fugien^s longum Syper* 
baionfacii^ dicens : Ceu surgens sepiem 
amnibu^ Nilus aui Ganges. 

«d Aen. IX. 363. Posr xoaTBH. Seilicei RemuU^ 
seeundum supra dicium sensum. Nam 
JOonatua [ • . ] dioii : Posi moriem Nm 
ei Euryali^ bello potM sunt JtuiuH: quod 
non proeedit^ si diligenier adverias. 

nd Aeiu IX* 647« VmrfBQVB a^ thoiah kisuat 

A»f8. Se6undum Donaium [.•'\% veiiiis 

' fdiOf quia siare Troja diuHus vefahdt^ 

tur; sed meliusj lege miHiari inielligi'^ 

mus I qua servi a miHiia prokibebaniur. 

nd Aeh. EL 676. Duci» impbilio connsA. liem 
tegimius i Mnesthea ei Seresikum dueiores 
fuissCt ei rerum magtsiros ^ non Fan* 
darum ei Biiiam, Unde apparet qwod 
huho locum male iniellexii Bonatus [ . . ] , 
* dicens « Commiasam porlaffn , id esi , cre- 
diidm Pandaro ei Biiiae; qui duoes non 
orant. 

td Aen^ IX. 763. Kaptas. Be hosiHiius cadave^ 
ribus. Nmm quod dusii Donatus [..], 

nb 



Digitized by VjOOQIC 



TIRGiLII* U 

ab armigero, nonprooedii^ neeenim he-' 
tum e9i. 

ad heou X. S81« Divlbxit paatim. Male aii ilo* 
naiue [••] koo loco Uniedioiorum obti* , 
iumeeee Virgilium^ quod posi Jovie pro* 
kibiitonem bellis /acii numina inieresee; 
non respiciens Jovem magis deos horia» 
ium esse in foedera , guam a belUe pro* 
hibuisse, Nam ei pauio posi iam Juno 
quamjuiuma bellis iniereruni* 

sA kmu TL 468. ViCToasHQux nsjm* Donaius 
[ • • ] dieii meminerint: sed meiius esi au- 
•tuieaiit t fuasi pondus ei poenam. Ifec 
emm meminisse oouii possmU^^ 

td Aen. X. 497. I»u8iohqub vmjkB^ Inseulpium 
nefas JDanaidum. Bonaius [ • • ] iamen 
impiresBum dioii , eoaeium^ quod a paire 
eompulsae sunifaoere. 
mi Acn. JI. 81« Paebiiasio buaboeo. Ateadio « a ct« 
miaieAreadiae^ quamDjonaiue[..1vuli 
a parrha aei dieiam ; 4^od proeedH , ei 
parrha nemen psi Graecum: ei auiem 
iaHnum esi y siulie sensii. Nam Orae^ 
eam nomen eiymologiam LaHnam non 
reeipii^ 

MlAeB«XI. 124« FASA WOBBS, INOBirTIOB. AB- 

«18. Frusira aii Donaius [ • • ] t hoe no^ 
men de his esse^ quae non reoipiuni 
eomparmiionem* 
ad Aeiu XL 316. Esr AimQinjs. Moe loeo Donor 
§us [4.] erratriif dteenSf agrum^ quem 



Digitized by VjOOQIC 



IS CAP. Xn. DE AXnQ. INTERPR- 

iaiinu$ donare Mt diMpwU , ew m Cem- 
pania juxta Vfeniem fiuMMm. 

«1 Am» XI. 8I& AmiuNGi BiTTUtiQm sBauiis'» Sm- 
perfluum eti^ quod aU Benaius [..•]t 
non poimsse fieri^ ui ptna^MOnie TWr» 
no ager Auiulorum a LaUno donareiur 
Aenea/B. 

«d Acn* XI. 782. Hic Aauiu subit. Jfonaiue eiiam 

> «&«/ , e«<e jnaii^ee/tfm t^mini« eocium ei 

fuuse: yuod ApoUia/em Soraoiie inuocai 

wMiUis:.do fuo Tumo' ^venuee ^ ooneimi 

«l.AeB.XiL 86S. EMin. Tiracii. Nam Mdon 
num» 09i^TArmciae. Sane edendum^ Jkoe 
iqcoimmtsse Monaium [ • •] , qui di&ii £- 
doiui eeee legendum ui do breois sii secun* 

. .. dum iMcanmm^ qui [Phan.L 635.] i&ca: 

c Edonis .Ogjfgio decurrii plena I^aeo.'* 
. ) . Jfamque oerium ee/» sjfsiolen /ocssea Lm» 
o aU s tm n Unde Edoai legendum esi. 

-aA Anu XI(. 866. * Sbquitubvvr ab utoba Ftuc- 
TUi» MaioaiiJfonaius {..}^mom4emesse^ 
mnde.fiai Boreas; oum osrium sii^ eum 
^ ds Hyporhoreis moniibus fiare. 

ad AeH. XII. 507. C08TAJSBTGBATB8»BCTOBI8.i?Olia- 

tus [ . , ] smper/luam vuli esee conjumcUo^ 

\ nem^ ei^ ut ^ Epexegesis , adigii ensem 

*^s, , ..pmr coeiMjf id^^ pecioris onaies ^ u6i 

celerius/aia compleniur. 
-•dolie&^XII. 514. Owvm. JDonaius [ad lul.] 
sHoii aui.gonHlo ,esoet ,a^i paironj/mi' 
<■ ^ cumf ui nomen ejus proprium sii Echio- 

niuSt 



Digitized by VjOOQIC 



YIRGILII. 48 

nius. Sed koc non procedii ^ quia neyue 
patronymicum in tes exii: neque Onyies 
a (fua genie veniai^ usquam lecium ^si. 
Proprium ergo esi. 
ad AeiLXII. 529. Mu&iLHAinjH hig atatos, Su»^ 
perfluum esi^ quod dii Oonaius [ad h« 
I.] debere nos accipere inierempium esse 
Mu^hanum^ dum avos ei aiavos TurnSr 
commemorai. 
Aen. XII. 585. TaAHUirt nx hoehia aBUH. . 
Jfondius [ • • ] dicHf trahunt in moenia». 
prot dilacerani in moenibus rumoriius 
suis. 
'Haec qiildem sunt loca» quantmn scio^omniat. 
in quibus Donati interpretationes ad Tirgini Aenei-. 
dem a Servio dijudicantur : quae singula, ColU* 
gendo 81 quis me parum utilem laborem jiraesti- 
tisse dicati respondeo hanc esse tiamj qua et Ser^» 
TJi et Donati doctrina cognoscatur. Tidemus autem 
inde» esse quidem in Donati Goimnentariis non- 
nulla, quilbus suum calculum non neget Serrius; 
pleraqiie tamen a Servio improbari; quae, sic exi* 
stimo, yel aequissimo judici improbanda yidebun-, 
tur. Et fortasse jam antiqmtOs sic judicayerinl 
librarn paulo doctiores; quandoquidem enim ista, 
qnae Senrius in Donato reprehendit, maximam par- 
tem in edifis Donati exemplaribus non reperiantur» 
probabiEs Tidetur Stephani opinio , suspioanti^, 
fuisse blim^ qui tanti doctoris gloriam tueri volue* 
rint 9 ob eamque causam plcrasque istas explicatio- 
nes, quae ipso adspectu perversae viderentur, in 
describendo omitti curaverint, ne Commentariit qui 

ce- 



Digitized by VjOOQIC 



44 CAP. XII. DE ANTIQ, INTERPIL 

ceteroquin non parum frugi compiecterentur» tantia 
maculia inquinati manerent. Et hinc quoque for^ 
tasse factum est ut passim integrae etiam istorum 
Commentariorum ^partes interierint: desiderantur 
enim libri IV et YIII partes exti*emae, et initium 
libri YI usque ad vs. 118. et in libro XII a ts. 619, 
ad 664. et a vs. 689, ad 756. et a vs. 780, ad847. 
Monendum vero est» de Donati interpretationi- 
bus , quas in Yirgilium conscripsit , solos nunc 8u- 
peresse Gommentarios in Acneida: reliquos, id est, 
Commehtarios in Eclogas et Georgica, temporuni 
iikjuria integros periisse. Hos enim quin aliquando 
Bcripserit, etsi ipse.hujus rei^nulkm mentioneai fa* 
ciati nequaquam dubium videri potest: Servius sal- 
%tm t ubi minora Yirgilii carmina interpretatur , 
aliquoties Poniati cxplicationes memorat, quas ipsum 
oipnino probabile est scripsisse ad eos ipsos versus 
aci quos a Servio memorantur, Huc pertinent haec 
Siervii scholid'; , 

ad £cl* II. 17. FOKMosK PUEa. Bene dtcit Do^ 
naius suspendendum O et sic dicenduwu 
formose puer; ut intelligamus ^ per iro-- 
niam eum aliud voluisse dicere. 
ad EcL III. 88. Quibus Toaico fagius. Donatus 
sic legit. Zegitur tamen et torno facili: 
ad excludenda duo epitheta^ quod esi 
in latti%itaie vitiosum^ si sit^ lenta fa- 
cilis vitis. 
' ad Ge. L 120. £t AMAais zkttba fibais. Do^ 
natus dicit : mate guidatA intybam 
avem quamdam amari jecoris aan'^ 
piunt, 

ad 



Digitized by VjOOQIC 



Ad 6e. 1. 198. Ni tis mnkVA. Po99ibiUiM. Sal^ 
iusHus Caiii. [ c. I. J. 2; ] » Sed nosira 
omnts vis in animo ei corpore siia esiJ^ 
Aui cerie mulHtudo. Tamen verius esi 
vii, quasi vioieniia sii in rebus^ quae 
coniranaiuram veriuniurinmeUus. Sie 
entm ei JDondius sensiij dieens: Nisi 
violenHa fiai naiurae i omnia in deie^ 
rius caJuni. 
ad Gc. 1. 424. Lukasquk sBQUisifTis. Donaius 
dieii: Lunas noctes accijriendas ; sed 
male. 
ad Ge. H. 4. Huc o patwk lbvabb. lenaeus 
iri Toi Xfivoti dicHur, id esi, a taeu. 
Ndm quod Donaius dicii^ a6 eo , quod 
meniem leniai , non procedH : nec enim 
poiesi Graecum nomen LaOnam e/y- 
mologiam recipere. 
ad Ge. II. 324. Vbkb TUttBiiT tubae. Asper 
simpliciier accipii , ui terrae nomirMi^ 
vus pluralis sii. Dondius vero tenrae 
geniiivum vuli esse sinffularem^ ui sii 
sensus muiaia disHnciione : Vere tu- 
ment sOvae , scilicei a superiorihus ; 
terrae et genitalia semina poscunt. Id 
esi, iumeni silvae ei geniiaiia semina 
terrarum requiruni. Sed meUus As'» 
perum sequimur. 
ad Ge. U. 412. Laudato iNOBirTiA auaA. Nam 
ei Caio , ui diximus , ei Cicero in Oeco- 
nomicis.obkocldudanipraedia laiifun^ 
did; velquody ui dicU DonaiuSy eOam 

non 



Digitized by VjOOQIC 



^ CAP. xn. nuMsm^. inteiipr. 

non cmka praeii^ mligmid damm^ 
«d JEe. II. 514. HmG pwkum. JPomo/m villmm 

inielligii^ non retfera pairiam. 

ad 6e« lY. I5S» Soxab cownua mjlto^ Bmm 

mi etiam Donatus dicii^ iragumm esi^ 

ei ulira carmen Georgioum^ eiaoe^riOf^ 

mus f pro qua mercede exclamaiionem 

esse: ut siif pro fuania hoo meroede 

feceruntf seiHcet ui Jooem aleroni. 

ad Ge. lY. 340« Vulgahi XAaTisQiJK »o(oe- Se» 

cundum Dot^atum hie distinguendum 

estf ut dolos ad Vulcanum^ forta dnl- 

cia, id est^ adulierium^ re/eramsis ad 

Martem: sdmus enim» ^fuod Sole m* 

diGCf Mars cum Venere deprekensus 

estt et per artem Vulcani esi reiigaius 

catenis. 

Serm auctoritatem con&rmat tegtimoniimi Apule* 

ji , cujus fragmenta de Orthographia nuper ab A. 

■ajo leperta Mmt, Hac enim quum ( Eragm. XII. 

ed« Fr. Oaaim. p. 6. ) haec acribat : > Fuit auiem 

Siapkylus aetolus ; de qup VirgiUus [Georg. I. 

IK ] > Poculaque inventis acheioia miscuit uvis /' 

Donaio Proboque ( 1 ) testihus , pastor Oenei re- 

. ( I ) Iftrinft ProlA laborem bun deJktiBsnt» notami uuam 

significet Apnl^us , defioire praecipus , sedentem (leg. se- 

nolo. Gommentarii , qni Pro- cedentem) agr^e » laeUorem 

bi nomine feruntnr , haec qui» cetens , redpientem se serius 

dlsmhibentadistumTeisum: in' praesepla. Ctgus rei ut 

m' A^tpkm paster SSaplgim ^ causim eogneseeret, secutus 

Oetfsi eepdles in pabu^ sst eam ekun^ 4i in rsmoia 



Digitized by VjOOQIC 



gm. tt ct^m ftoMM ZtStr pro. tnv9^ ghria 
Miatmi mmi» mnMm. appellari^^' m dubiMm «st 
quin Donali Cominentarium. ad Georgica » qui nupc 
iQliu iatenitt sua aetate supentitem habuezit. 

Jam itaqiie «^oiutet, OonatuiQ et ad Aeneidem et 
ad Sel6§aS'6fc «d Georgica quondam CommeQtarios 
wtiaftu$t ,' e quibw qunm reliqui perieriat, hi soli 
in Aeneidem «npenunt; de quorum praestantia et 
um- pifuiqttam judiGium feramus, audiemua quae 
BumuttliiiA Junior in Piwt ad Yirgilii edilionem 
a Pttlrtid iadioatam , de iMis expoiuit. 

» HSb. CK Donati Commentarii in Yirgilii Aeneida 
9 (sic sofifait p. 87«) {Hfimum a Ioh« Joriano Ponta* 
» tto reperti sunt^ et per Scipionem Gapycium pro^ 
B dierunt AeapoL 1S86. foL ride Ijeonard. IVico* 
» dem. in Addit. ad Nic. Toppii Biblioth. Neapolit. 
» p. 237* tum in Bamlienribus G. Fabricii et Lud* 
» Ludi, 'et recentioribus ali(mmi editionilKie ha^ 
» hentur. 

> Mendoriflrimos tamen , et per inferiorum lem« 
I porum Grammatifltas conspurcatos valde hos Com* 

men» 

stirpc ammadverlii lawn e- Oeneo Oenon (leg« otvoif) ap* 

deniem , pomum ei meognUwn^ peUaretur ¥inwn : a Staphyh, 

et sustuUt, regigue pertuUt upa Staphfle (\eg. ara^vHy 

Oeneo; qui^ ezpresso humo» Sed hic locus fortasse uqub 

reddectatuSy cum eum ve^ ex iis habendus e«t qui ex 

tustate cognoseeret miteseere p antiquioris Probi GommenU« • 

libero patri apposuit, accep' tub desumti sunt 1 qum ct fleri 

to a se hospitio^ Cujus rei potest , ut alia non multum 

eukum eum d^nanstraret Li* dissimilia in antiquioris Probi 

ber y ut perpetua imfentorum Scholiis annotata tegerit Apa* 

esset^oHa, coHStituUt ut ab lejus. 



Digiized by VjOOQIC 



48 CAV.m. DE ANTIQ. INTERPR. 

meiitarios esae queritur Barih. ad SUit fib. IV* 
Tb. Ts. 446. ( • Mirifida » inquil, modiM coiupur^ 
caia suni haee universa Commeniaria. Eaiiia 
ninUrum pro lacunis ^ in guas venena euu 
omnes nebulones egerereni.^*\ et Iib* XI. ts. 
615. (1 ) ubi optatt ut pro bis Donati Gommeii- 
tariis ezstaret potius ejusdem liber nunc deperdi-* 
tus, quo Urbium, Fluviorum» Deorum, Dea* 
rumque nomina apud Yirgilium occurrentia cum 
Historica Aeneidos Exegesi exppsuit. Yide et de 
eorum interpolatione Henr. Steph. de Gritieis p. 
72. 209. et 248. et in Schediasm. de Deleet. in 
Lect. Yirgil. p. 4^. ex quo patebit magnam ea- 
se differentiam inter illa, quae in editis Doiia* 
ti exemplaribus, ^t inter ea, quae in codictbua 
manu exaratis habentur, et saepe Senium pro* 
ducere nonnulla ex Donato, quae in eo repra- 
hendit , quae nunc in Irulgatis ik>nati Soiurfiis 

• non 

( f ) Lege potius U XL ys. mimme dubium esss deheoL 

543. (T. IIL p. i3S6 ) ubi baec Uiinam vero^ 9d eum jmeht' 

acribit Bartbius: • Fusre au^ ra horum Cemmsniaricram , 

fem non unius gensris Maro-' Donati hujus liber exstofsS » 

niani oUm intsrpretes\ atque quo Urbium ^ Fiuviorum , 

ex veris CrUids et Philologis Deorum , Dearumque, eie, 

doetistimis eorrasa sunt Com" Firgilio uswrpatorum namina » 

mentaria, quae Servii nunc cum Historiea Exegssi Ae» 

tituio prestant Ita ex pa^ neidos ipsius , eomprehen^ 

raphraste fum uno videntur Multo utiquB majore endiiio^ 



constipata% ,quae Donati no* nis/ama nune esseif l 

men praeferfmt ^ etsf DonO' utique post sacram Seryftm^ 

tum ad Donattanum Jilium ram , pretiosissimas , et omni 

hasc commentatum esse , ex . admiratione dignissimasi os* 

itisenptionei cpsris et re ipsa ' dor" " 



Digitized by VjOOQIC 



viRcaut. 



mvtwimtar» yide ad Ub. IIL AflH* ttS5* 
et 036« 

ft HiAc supfjorititium esBe Doiiat^m judieat Meru-^ 
la ad Enmum^p. BS» (1) his yerbisi Suppo^^ 
imm appellqlfonaium^ nec injuriak Quae emm 
ianit mamenti raHo me indueet^ ni eredam eum 
aeee Ponaiumf diligeniem alioquin scripiorum 
^erum inie^preiem^puitam obeiinaia ei morum^ 
yuireiro » et a^ciQrum in Commentarii$ eanepro^ 
iixie praeiertuiseio» Ne ipee quidem Georg* Fa* 
hridue fidem mihifaoiet t mea mene illaf Quae 
BonaH nonfinfi in Virgtlium ciroumferuntur ^ 
non Jfonatiesee » eed alieujue^ non ineruditi ta^ 
men^ Paraphraeiis» Jfe mutHaiis^ yuae nobis 
^Uae, obiruduni edUiones^ eileo. Diisentil a Merula 
|larliiiu9 lib. XXXIII. Advers. cap. 13. ubi adfir- 
nat .DoQialum revera esse horum Commenlarioruia 
auetoiem (2), seque in Anglia perreleres mem? 

» bra-4 



(i) Merulae adsentitar 1^6« 
MamiiQS in SylL Misoel* 
bn» L. t. ew 5. ( in Gruteii 
FaK^ Cr. T. L p. titg.) .« Comr 
maUaria in Verffiii Aeneida, 
^uae sub Donati nomine cir" 
ewnferunttir , aiuim jurare , 
ne verbitm quidem DonaH 
ftaierB. Aiiifuis tndectui iV 
dseiissimis verbis parapkro' 
sin seripsU in Danatum^ id 
jem muttde obtruditur pro 
DcmUo et a magnis idris 
tum JB Xte2ia, tum in Ger» 
Wania pro legitimo agncsci^ 



tur t ianium sst phSirum in 
magnijicis tiiuUs* ^omacha^ 
ri meftUeor, guis enim nom 
asgre fsrai tot dottis et siU'> 
diosis imposturam fieri? per 
istas insdtissimas nugas^ nee 
rebus^ nec eiegantia sermMi 
instructas*** 

(») Cf.ad.Stai..Theb IYa 
445. ubi haec ait i < Tibe- 
riumDonaium et nos in mem* 
branis vidimus $ ne audianturf 
qui doetissimo Fabricio ne- 
gotium eo nemine volunt/a* 
eessers* M XI. 543* « Non 
D 



Digitized by VjOOQIC 



SO GAP. XII. DE ANTIQ. INTllRPR* 

brana» > e?oI?iMe nomen ejus ognosoentes ; aed n 
Georg. Fabricio pro lubitu contracta , et in ordineof 
dispoBita fuisse t laudatque eum nt Bixraphrusien 
non ineptum Med dUigeniem 9 frueiruque Pauk 
Merulam iiiulum BotuM adepemaium esse f 
quamquam Georg. Fabrioiua tamen eum neque le- 
eiionem observaeee^ neque ver&orum exquisiium 
fuisse inierpreiem notel ad lib. X. Aen. n. 277^ 
» Ifon cMe tamen Donati haec GoBmMntariat 
quae in Yirgilii Aeneida circumfenmtur, aed po* 
tius Asinii Pollionis, contendit Ptolemaeus Flavius 
in Conjectaneor. Centur. cap. 86. apud Gffulo^ 
in Fac. Critic. T.L p.992. 
» > /» iria illa^*" inquit Flafius , cQJus dilpQla« 
tionem hic inseremus, > » emineniissimii P<s&ais 
» VergUa opera pleriqus eprisois oom$neniarios 
» ediderunif ui Serviu0f Eyginus^ Probus^ 
» Asper^ Urbakus^ ConMuSf A^inius ^ Poius* 
» ius , Pollio ei alii^ quo^m vigiUae eum ma^ 
» gna ex parie inierierini^ ei quae essiani in 

> nan paucis muiilae sini^ non nurum est^ s^ 
» quae Pollioms Asimi suni^ JfofUiti iiiuhieiinm 
» eumferantur. Nam quod nennmUi suspiean^ 
» iur , eum esse Tiberium JDonatum^ nknquam tn 
» eam suspicionem incidissent^ si hujus Tiberii 

> Jtonati jcommeniarios in manibus sumsissent^ 
» quorum eopidm fecit miAi tempore HUus ea« 



inscitaatniquasTibeno Do* bsnLNvlOAtnimeaasasruiih 

ftaio adscribuniur , gua in re Ujingendi, aai ineidemUi 

Gesr^ FabricU fldsm i«. Firg^Uanum inisrprstsmC 
maito nommili mspceiam Ao* 



Digitized by VjOOQIC 



Viil6iLtt. st 

tdmiiosi Ulli ttltrii^ Alexaiul^ tfMiifUUju^ 
ri9eonsulius ex genie eui nomiiiie. Ne ere^ 
dam esse ojms BonaH eeMerfimi Grdmma^ 
Hci^ Servius facit^ gfUi cum Mulii ab illo dis^ 
sentiatti^ korum nullajH miiniio in lUs €^oin« 
meniartts^ qni ilUui tiomine impr/muniurk 
Praeierea Jfonaius , ui ex eodem Sertfio di* 
seimus^ %n ipsa quoque €feorgiea stftipserai 
sekoUd i juorum nmllum dpparei vesiigium f 
at Aaee ramenia ieia^ in fuibns quoHdie e&m^ 
pendia Jieri a ehalcographis videmMe » BontUi 
pkrasin non redoleni^ si quii modo exacie 
jvdicei^ Ui AsinU PolKonis esse eredam^ 
ServHex Aeneidos verhafaduni in eo hemi^ 
etickio [Aen. II. 7.] Aat dnri milei Ulys^ 
A^ % Blad auteiHt qtiod Aainius Pollio dieit# 
etntX Tatione t de Acfaemaenide dictam , milea 
IJlTtti;** Jf<m in eo, q^ erediturlfonatus « si4 
leges: > Talia quaeris me nartaTef quAC etiani ' 
ho«ti8 ri atidneti non • abaiineret a lacdrymis/^ 
la enim fuH unus ex Craecis Achaemenidee 
quem jteiutum dieii. Si quando de ipso 
AsiniOf quod raro ctcddit^ meminefit Ser^ 
viuSf neque illius commenium depfekendes 
in exemplaribus ^ non erii mirandum in iania 
codieum muiilaiione^ cum kaec quae diavi^ 
mus in aHquibus non legantur* Hic esi ille 
Asinius PoUio.9 ?««» ^t docei SoraHuS, ira^ 
goetUas scribebaii ei res memoraiu digna$ 
hisioriarum monumentis mandabai , ad qua^ 
aUusii Maro [Ecl. III. 86.] t PolHo ei ipse 
faeii nova carmina.'* " ] 

D 2 Ger« 



Digitized by VjOOQIC 



52 CAP. Xn. DE ANTK^ INmPIl. 

• Gerte ge&ui&uiii ac rmm Donalum (ita pergit^ 
Bunn.) no8 hodie noii habere docenl codices ejus 
MSSti» qui ab editis longe diversi et inlegriorea 
saepe a Tiris doctis men»orantur: el passim Pieriua 
in Gastigalionibua miis profiert pIurJQia m locuple- 
tiori Donatiexemplari. vid. adlib.L Aen«17S. el 
ill. Aen. init flic integra Donati Gommentaria ia 
duoa ullimoa Aeneidoa libros a Gamillo Porlio se 
habuime letlatur ad lib. XI. Aen. 410. ubi locum 
injHgnem ez islo Qodice proferlt ex quo yel prae- 
cipue appareal, quanlum amiserimua dete^abili 
illius &cinore, ul ait» qui lam docta mutilavit 
commentaria. Neque operam lusiiienl Tiri docti, 
qui Tirgiiium cum Donati Gommenlariia edide- 
runt» fi illat quae el.alibi passim Pierius innotia 
suiaex integrioribus oodicibus pvofert^ qufiequfB in 
Tulgatis exemplaribus fnulra quaeruntur « diligen- 
ler excerpla tuis locis recte alque ordine diipo- 
suiaKnt» ut hac sallem parte aupplere potuiasent 
ea, quae nunc lurpi ipangonio delruiicala dede- 
runl homines Husis iratis nati. 
m DiTcrsum quoque ab editis Donati codicem pos- 
sedil olun Ghristc^h. Landinus, uidicante cjus dis- 
cipulo Ang. Politiano in Miscellan. cap. LXXVII* 
Sic ampliorem vulgalis Donali Gommenlarium ha« 
buil Adrianus Barlandus, cujus Adniotationes in 
iV. priores Aeneidos libros prodierunt AnlTerp. 
1544. non Lovanii, ul male Fabricius; licel ille 
plurimas enarraliones Donato el castigatioiies fere 
suas debeal Pierio. Litegrum quoque Donali in 
Virgilium GoQunenlarium se nactum esse ex castro 
quodam 8. Haximini prope. Aquas Sextias in Pro« 

» yin- 



Digitized by VjOOQIC 



TIRGILn. S8 

Tiiicia, ubi Bibliotheca a Rhenato AiidegaTe^ 

instructa habebatur libris a Mario Philelpho eo 

congestis, acribit Alciatus in Bpist. Y. et VI. ad 

Frahcisc. Galvum » inter Epist.' Gudianaa p.81. ot 

84. Quin et codex lUe BibHothecae Harlemensia, 

ez quo Donatum emendare et refltituere in auimo 

habuerat Theod. Ryckius, ut supra diximus, quem 

oeulis aliquando lustravi, non tantum optimae, 

licet recentioris, notae exemplar est , sed ut mul- 

ta suadebant, Tidebatur etiam editis longe auctius 

et iirtegrius, atque hunc praeferebat iitulum: 7/- 

beru Ctaudu J)on<Ui ad Tiberium Claudium 

Maximum Danaiianum Jllium euum inierpreia- 

Honum ftrgHianarum inoipitf et in fine Codicis 

subflcrrptio talis habetur : Virgilianarum Inter^ 

pretationum Eneidos liber duodecimus explicit. 

Deogratias. Scriptus autemfuit per me Frau' 

ciscum S. Nicolai Berti Martini de Sancto Oe^ 

miniano^ civem ei notarium Florentinum^ de 

anno Domini J466. de mense Decembris in ci" 

vitate Fiorentina , tempore Sanctissimi in Chri^ 

9to Patris et JDomini Dni Pauli^ divina Pro^ 

videntia JP. JP. secundi Pontificatus sui anno 

iertio. His tamen Donati Gommentariis locum 

dare in hac editione non potuit Patnius, uti nec 

Probo, multo minus Pomponio isti Sabino, ne in 

nimiam molem ezcresceret opus, maxime quum 

Serrio praecipuam destinaverat curam.** 

De Donati Gommentariorum pretio, si quis ju- 

dicium ferre Tclit, is quaeso, nisi iniqui judicis 

notam in se contrahat, probe tenere Telity Gom- 

meutarios istos, quales eos nunc habemus, valde 

mu- 



Digitized by VjOOQIC 



54 CAP. XIL 9E ANTIQ. nfTERPA. 



miitUalds mcndosoBque QMe« Si Semum audiasp 
ubique fere Donati iuteriirelatioiies repTehendentem» 
fortaase opinaberiBtalem interpretem non magni ae* 
f lioiandum ease qui in tantia toties lapaus sit. Fa- 
tcor equidem Servii majorem» quam Donati, fuis^ 
doctfinamf neque hync tali modo de unirersis Te** 
lenun literis merilum esse; etsi nemo negaveril 
bujus quoque Gommentarios aliquid firugi habere, 
Sed in ulriusque scriptoris comparatione ncm nihili 
(aciendum erit diversum utriusque . consilium» £sl 
ciiim ?erumi quod Georgio Fabricio, Donatiim Ser^ 
^iumque edenti» accinit Hiobus Hadeburgus Anne- 
bcrgonsis (in conyersa liluli pagina): 

Intorprs9, ^uo mnt conscripta haeo ntMRfM, eodem 

Certo opu$ oet ajitanto talesoat. 
Tf^lio Donatuo , talie ^uo^ue Serviue; alter 

Res tractmtf oerha expHoat alter. 

Servius utique in suis Gommentariis grammaticum 
agerc potissimum Toluit, Donati conalium foit aes* 
Iheticam scribere quam vocant iaterpretationem : > In 
nmversis Commeniarus^ sicul Fabricius in BibK 
Lat, T. L p. 345. ait: id agii poiisstmum Dona^ 
tus , ui vim dicendi ei arii/icium rheioricum in 
singuUs explatiei , ei simul proprielatem vocum ^ 
jtelectum aiQue consiltum ei moius , affeciusque 
ei pondus , ei tb tpItcov morum , sive , ui Bonaius 
appellai , moraliiaiem accuraie servafam a po^ 
ta demonstrei , aiyue egregiam inveniionem a 
pnnctpio per ioium opus decurreniem in Aenetie 
laudibus ad Tumi usque necem perducendis^^ 
fiervm? imignepi ^uam laudem potissimum nactua 

est 



Digitized by VjOOQIC 



yiilGILIL 8& 

csi propter ingentemf q^am Gommc&tarib suo inse- 
riiit , Botitiarum copiam, quibuset Historiam et Geo- 
graphiam et Mythologiam » aliasque Literarum partes 
illustraTit. Hac vero Donatus caret» qui Yirgiliani 
poematifl interpretationem in filii sui usum acriptu- 
rus, G>mmentarium suum necessariis, quaa ipsa res 
po(rtuIabat, notitiis ornaref quam alienis undequa- 
qiie c<mquisitis onerare, maluit, Gujus quidem pror 
positi manor, ne eztra orbitam vagaretur, subinde 
manum fidetur abstinuisse: caplo interim consilio 
ea , quae aive ex Historia sive ex Geographia siye ex 
Mythologia ad doctissimum poSma notatu digna vi- 
derentuTt in peculiari libro explicandi; quemad- 
modum ipse fatetur ad initium catalogi pugnatorum 
in L.YIL ¥8.646. • 

PrMHM fiHl Mlum^ TyrrK99Ui ofper ob ofU 
CawUwtpiar divAm M^Mentiui eeu 

ad quem locum ita scribit : > Caiaiogus tsie kuic m- 
ierpreiaiionum Ubro non fuerat (nserendus. Jfi- 
Ail enim habei^ quod ariijloiose posset exponi: 
esi quippe nominibus Aominum ^ genivum » fiuvior 
Tum^ deorumf ierrarum^ mon/tfeiM, Kerbarum^ 
j9rovinciarum 9 ao fonHum plenus d referius^ 
Tamen ne quid libro decerpi videatur^ dicemus 
4iliqua ejus uno librOf qui ieriius decimus erii^ 
eum ioiius operis complexione diciuri^ ui Hisio^ ' 
riae per duodecim libros sparsae , ei ceiera quae 
supra dioia non suni ^ possini evidenter appa- 
rere" 

Donati Commentario praemissa est Vita Yirgilii; 
quae^ si antiquis Codicibus fides haberi possit» pro 

Do- 



Digitized by VjOOQIC 



M CAP. Xn. BE ANTIQ. INTERPIL 

Donati labore agnoscenda > est ; in pleriaque eDim 
hoc opusculum hanc habet inseriptionein : Tibm 
Claudit Jfonait ad Tib. Claudianum DonatitinMm 
Jllium de P. Virgilii vita. Dubitatum quidem esl 
a Yiris doctis an faic fetus doetum illum 6ramma-< 
licum t cujufl nomen prae «e fert , habeat paren« 
tem; argumento, quod passim ridiculis scateat in-< 
eptiis. Sed Heynius \ cujus judicium nimEiquam nen 
plurimi facio , acriter subodoratus est , ftmdum hujua 
narrationis deberi DonatOi mox tamen eam, cum 
passim fuerit transcripta, modo a Grammaticis, mo* 
do a librariis, quorum novam quisque narratiuncti- * 
Inm I quam fando acceperat , exemplari suo intexe- 
ret , ita esse interpolatam , ut nunc in taU farragme 
plenimque vix dici jtDSsit quid Donati fideproditum sit 
nec ne. Hujus senlentjae praesidiu^i Vir Doct. petit 
inde , quod nullus facile inveniatur Codex in quo non 
Yita haec modo plenius , mbdo contractius perscripta 
legatur. Cujus argumenti probabilitati hoc accedit , 
.quod et reliqua , quae nobis ex hoc genere Gramma- 
licorun^ scriplis sqpersunt , misere sint Honachorum 
fbeditate contaminata. Nec mirum: puta enim , quam 
facile sit hujusmodi scriptis aliquid addere. Est tamen 
ca scriptio , iicet hic illic infarctricem manum pas* 
fOi sit , non omnino nihili aestimanda , et , me qui« 
dem judice, longe praeferenda reliquorum Scho- 
iiastarum laboribus: cum, quod yita Virgilii et fata 
Aeneidos post poetae mortem non ineleganter me« 
morcptur ♦ tum praecipue , quod non aiiunde cogni*' 
tas notitiaa exhibeat de Grammaticis qui olim Vir^* 
gilianae potiiseo^ ii^teipretationi operam dederunt, 
\J| auicpi Donatus hanc Vitamt sic et reliquum 

Gom^ 



Digitized by VjOOQIC 



¥IRGItn. 67 

Commeiklarium filio luo dedicavit. Apparet hoc ex 
Epislola, quam in antiquis Codicibua ad ealoem 
ijbri Xn. inTentam Ge, Fabriciua edidit p. 1835, 

TO^fiui CtMdim DonaiuM 
Tih. ClautL Ma». Donutiano filio 
S. P. D. 

Ineerium meiueno vttae , juod magie eoniiue 
incumbii ei proximum eei^ oureim eeripei quae 
poiwi: reHnquena plurima^ et ea eaiiem edi vo^ 
luif quae iibi ad eaeiera inielligenda adiius et 
via» aperirent; ut si quid miM adverei acoiderei^ 
kaberee inierpretationum mearum quod imitareris 
exemplo. Verum quia ex eommuni voio ooniingti 
diuUue vivere t hoe libroe inierim legendoe cura^ 
vi: miki enim eerium eai dehine , me non ' esse 
deseriuTum in te eiudium patris , ut iibi quan^ 
tum poiuero , pari praeparem eura , quaepropier 
supra dieiam causam videor onUsisse. Sie enim 
fict^ ut origines singularum personarumt quas 
VergiUus Aeneidos libris eomprehendit ^ ei quae 
in aUquo siudio Jloruerunt , aui nullius fuerini 
meriHf vel eoniraria deligendo , depressae sinf» 
Simul etiam epgnosces oppidorum insularumque 
rationemt regionumi mon/timi, camporum vel 
JUminum^ templorum ac fanorum^ herbarumm 
Quin eiiam et Ugnorum voeabula » et eaeiera hie 
similia. Sed haec sic acdpias velim , ui ex Com^ 
mentariis scias Veterum me esse colleciurufn ^ 
antiqua enim ei fahulosa ae lcnginquiiatis eausa 
incognita^ nisi priscorum dooenie memoria non 

po. 



Digitized by VjOOQIC 



98 CAP. Itl. BE ANnQ. IIT TERPR. 

foiu^llruni e^eplicmru Proinie si Aaee lengiori 
fffus eu^ragia eampiere valuero : arii tibt grtUis^ 
sufmm lobere potiuM poirio iaia didieisse ^- quam 
iuo» Si minus legendi suni iibi veieres , neces*' 
sario coUeein condiseas. Intersm noii deMieiidm 
in Aoc." 

Sed utrum iste juyenb alio <(uodam inrigni labo- 
re , praeterquam hac patema commemoratione » no- 
bilitatus sit» dicere nescio* 

Apparet rero ex hac Epifltolat Donatum Commea<i 
tarios istos, pridem a ae ecripto^t i& eenectttle le<* 
gendos curaTise. 

Ceterum dubitari poftit an fiita Dcmatum perfioe- 
te ayeriQl laborem^ quem, ut modo tidifflust ae 
perTecturum promisit ad L. YU. 646. quod ai ita 
dtt Barthiua c€;08eatur interitum ladrimaM llbri« 
qui ntunquam extiterit» Loquitur enim in hao l^ 
atola , quam quidem nuudihe eeilet scfipdiafte videlmrv 
de isto labore tamquam nondum perfibeio, ^uqipe 
acribenfli 86» quae ad cognotcendam of^idonmiv 
insulafumt regionumt aliarumque rerum ratietelki 
perlineant, ex Teterum Gommenlariis eoUeciuruni^ 
alque adeo nondum collegisee; mox autedi t ubi ail 
9 antiqua et fabulosa niai priflcorum docento meaMH 
ria non poiuerunt explicari »" videttir quodanmio- 
do significare librum jam esse conscriptum. Haeo 
autem fortasse ila intdKgenda erunt ut Donatus, 
ubi hanc Epistolam scriberet, congestam quidem* 
nondum tamen digestam babuisse materiemt ceo* 
aendus sit» 



Digitized by VjOOQIC 



mGiui. m 

MAKIUS SERyiUS HONOBATDS (I ). 

■arius Semas Honoratus in mlerpretandis Tirgi« 
lii canniniboff tanta doctrinae mae specimina ex* 
lubuit, ut, qui illum superaveritt nemo, quos illct < 
plurimi nominari possint: meritoque a Cramero in 
iK>ttt ad Scholiast. JuvenaL YIII. 16« nominatur 
omnium SekoUasiarum LaHnorum^ poMi Asco^ 
niitm t tiocitssimus ei uHltestmus « ab^que quo 6#« 
«e/, ui mulia aniiquiiaits erudiiae capHa^ inpri* 
ms auiem juris ponHfieH ei auguraUs ^UscipUm 
nae^ in quibus ille omnium prineeps esse vide^ 
tur^ prorsus ignoraremus. Et, ai Terum est, quod 
non ficet dubitare, Rhetorem et Gitimmaticum ita 
qaemque nobia knaximi pretii aestimandum esse, 
ut et artiB rationem maxime tenuerit et inprimis ut 
fifequentinimua ftierit in memorandis cum rebus ex 
Histoia et Antiquitate non aliunde cognitist tum 
locis et notitiis acriptorum perditonun; nequaquam 

du<* 



( I ) De Domineliaee docet 
Fabridiis BihL LaU T. I, p. 
319: « In edd. lere didtur 
Savua Maunis Honoraius : 
in opasculifl ejus» a Putschio 
editis, S. Marius Hon. in 
«Mk edcL Marius Sarvua Ho* 
soraius: in edd« RoK Ste- 
phani^ Juntae et P. Danielis, 
tfanna Ssrma Hom in MS. 



Paris» Se^itti Houoratus^ 
MorlM|C Polylu T. I. p.8e4. 
opinator fcribeiiduin om 
Maurum Serpium Hoaoraium^ 
sed non addit quaeDam suae 
opinionis argumenta habea^ 
Pomponiua Sabinus in suis ad 
Yirgilium GommenUriis ip« 
tum constanter Tocat Ser» 
gfumi femel tamen Smumu 



.Digitized by VjOOQIC 



0» CAP. XII. BE ANTIQ. INTERPR. 

dubito pronunltare aolas Smii lucubrationes majo» 
ris pretii aestimandas esse quam conjunctas oxnnium 
reliquonun Scholiastarum vigiliaa ( 1 ). 

Qualem enim in~ Servii Gommentariis ubiq[ue con- 
qiidmus diligentem Veterum Scriptorum lectioneiii t 
accuratam Grammatioes subtilioris cognitionem et 
non vuIgaremHistoriae Antiquitatisque notitiam, ta« 
lem in omnibus reliquis, et vel in Asconio, finutra 
quaeremus* Virgilium ex Virgilio , sed potissimum e 
Graecia interpretari studuit ; et saepius» notans in qui- 
bus Yirgilius Homerum, Theocritum, Apolloniiim , 
Ennium , aliosque imitatus sit , etiam de his non exi- 
giie meritus est : quorum quippe verba subinde conx- 
paret et expUcet. Huc accedit , quod , qua ilie vive- 
hki aetate, Veterum Scriptorum opera multo fuerint 
integriora minusque inquinata ; quin et habuit scri- 
ptores, quorum nobis, absque ipsius commemora- 
Uone^ ne nomina quidem nota fuissent; cujusmodi 
notitias, quo plures per illam medii aevi barbariem 
perierunt boni libri, eo majore cum cura ex boc tam- 
quamnaufragiooperae pretiuQi est colligere. EtTW» 
nota minus de historia meruisse censendus est et anti- 
quitate populi inprimis Romani ; cum enim ea expli- 
«are studeat, quae jb Virgilio difficiliora viderentur 
intellectu, saepiusvel antiquissiaa ipsum perseruta- 
ri videmus monumenta. Quin et yivena iis tempo^ 
ribus, quibus multa instituta, quae antiquitus ti- 
guerant, abrogata erant, pleraque saltem pro parte 

mu« 

( I ) Barthius ad Sut Theb. viam vocare ommm FMJo^ 
XU 812. nan dufaitat Serr hgorum Cor/phacunu 



Digitized by VjOOQIC 



mGIUL «1 

mujtaU, notavk ea et explicaTil» quae hanim re- 
ram acriptores tamquam satis nota praeterierant. 
Stsi in eo fortasse culpae notam trahat , quod ni« 
mium atuduerit pleraque explicaie ex yetustissima ' 
Bomanonun leligione; quod recte monuit Heyniusv 
qui 9 ubi de Servio agit T. V. p.536« Mirum^ ait» 
JumhuB est Mtudium revooandi pleraque €ut vete^- 
TM RamanM religiones , Pentifieias et Flami- 
niae; nec multum obest^ quin Aeneam Flaminie 
munere /ungentem exhibeai. Quod quamquam ne- 
gari non possit (1) « nihilominua tamen tantam sibi 
nactus est auetoritatem , ut subinde recentiores» 
ubi de rebus ad Grammaticam , Antiquitatem t Geo- 
gr^>hiam» vel Historiam pertinentibus scriberentt 
Scvrio non minorem fidem tribuerint, quam cuivis 
alii Tel optimae notae scriptori. 

Hinc est, quod et ii, qui ipsos Yeterei aetate 
8ua pioxime attigeruntt quemadmodum Acro, Pri- 
MianuSt Apulejus» Halala et alii, non dubitarint 
passim Servii auctoritatem in partes vocare. Ho- 
nun testimonia collecturus, necesse duco monerct 
alia quidem\ quae ab ipsis inde excitata sunt, nunc 
quoque in.Servii Commentariis extare; alia Tero* 

quae 

( I ) Exettiplo sit t. c q[uod dlxisst ; Flamini . enbm nisi . 

WBflhii ad Aeo» IIL SSg» Sei» unum moriuum non Ucet tan' 

endum iamen, sieui vetercs gere^ sed Aeneas plurimos 

mteiores adfirmant , peritissi- posiea oecidii. aedaiiudeet^ 

mos auguriorum ei Aeneam in belio occidere^ aiiMid, mor^ 

ei plurimos fidsse Trojanos, iuum iangere» Sciendum est 

Tumhocad Asd.XLtO. Sa* iamat^ Atneae omm genus 

ne koc videiur secundum cai' sacerdoiU tribui. 
rimonias Flaminum subiilitet 



Digitized by VjOOQIC 



•i' CAP. Xll. Dft AKTIQ. INTfiRPft; 

qtiae faujus nomuie memoranttiry in iis noti reperirfi 
QuA re duae potissimum suspiciones confirmantun 
prima esl , quod Gommentarii » qui nuno Sertii no« 
tnine prostant» sint iidem illi, quos ipsi Veteres 
<;6gno?erunt : altera haec est, quod SerTit Gom'. 
mentarii antiquitus hic ^c locupletiores fiierint* 
Servium igitur citarunt : 

Acro ad Horat. L. IIL Od. L 2. Fatbts. St^ 
leie modo. Sic enim Servius in V. Aeneid. [ts< 
71.] exponit^ uhi Virgilius: s Ore /aveie omnes 
ei iempora eingUe ramis.** Ote fevete : apio ser^ 
mone usus esi ei saerificio ei ludis } nam tm 
f ocrt» iaeiiumiias , in ludis necessarius fateor 
esi, Favei auiem ote eHam fuis per iadhtf^ 
niiaiem. EoraHus [L.UI. Od. \. 2:] tFaveie Hn^ 
guis(lY\ 

Priscianus L. VI. p. 098* Coluber eHam colmira 
fadi: haec acer arhor^ ticrif didi Sertr» in cd»* 
menio Virgilii [ . • ] i cum nullum in er fendni' 
num secundae inveniaiur deciinaiionis. 

Idem L.TI. p. 711. Fasius^ quando a fii#* 
tidip esi vefho^ quariae esi: quando vero pro 
Annati accipiiur « a fasHs ei nefasHs diehus sis 
dicium % frequenHus secundae esi. InvenHur ia* 
iMn. ei quariae. Zucanus in X [ts. 187.] s Jfee 

meus 

( t ) Acro citat Hotatii lo» est quin pro oerto liabeamf 

Snm qnasi ad «liom poStam posterioremhujusScholiipar-* 

acrtberet Gommentarium , ut XemOrefa¥Sit:apto^^»iimgais 

fCOteviditBannaonusadSer- a reoentiori (jaodam lilMrario 

irii L e. fiqyiidem non credo ex. Serni Commentario in A« 

Acronem ipsum Senrii rerba cronis Gommentarium intru* 

descripsisse.. Imoypanimab- samesse. 



Digitized by VjOOQIC 



T!RGttn. flS 

«neiit Eudoxi vineetur /ksfHus annus.** yuoel tu^ 
men err&re Lueani prolatum dteit Servths ih 
^emw^ent. III. lib. VirgiL [ ad m 826. } 

Idem. L. X. p» 890* Mt videtur etiam Virgi^ 
tme eie protulisse in I. Aeheid. [ vs. 174. } » Ae 
jsrimum eilieis scintillam exeudit^ Ackates^ Su^ 
eepityue ignem foliis.*^ Excudit enm, tam prae^ 
eens fuam prqeteritum potest inteUtgij eed quAs 
aii0cepil subjunxiti melius praeteritum inteltigi* 
tur. Mque etiam Servius in commetUario Ae^ 
neid. [h 174] comprobai kts verbis: » XxeueBt 
mutem t feriendo ejeeitt quia eudere est ferire^ 
Vnde et incue tHcitur^ qued itUc aliquid cudm^ 
«tM, id est I feriamus. 

Apiile|u8 de Nota Aspiratioiin {. 8. ed. Fr. Osanii* 
p. 80. A ante r aspiratur in harum ^enitivo. 
tn luura quoque^ quando stabulum signi/icdt 
porcorum: et ut diserepet ah ara , deorum. Mi^ 
cU praeterea Servius [• •] quod hara aspiratuw^ 
nvem auguriaism signijicai: a quo nomine ha- 
niipex et hariolus asserit derivaia , eosque fulsi^ 
taiis arguH » qui aruipex ei ariolua ab ara cAro^ 
rum astruuni derivari^ cum in oxsl ^ deorunt ^ 
prlneipalis producta sit « in aruspex vero et ario'> 
hia irevis. Harena etiam dicit Servius (1 ) aspi^ 
nndunit quia a verbo haereo derivari videtur: 
eo quiq nuxta ccJce in parietibus haereat. 

Joanneff Halala in Ghorogri^phia li. YI. p. 162« 
ediU Biiidocfii. lits 3) Ahslaq i 'Ayxf^oUf i ^ptf^ 

(i) nier({ue Servii locuili roeiitariis.ad YirgiliamrrtMli^ 
qtttm Apulejiu citat , in Com* a me quaesitus est« 



-DigitizedbyGoOgle 



(M CAP. m DS ANTIQ. iHTE&Pft; 

^«t^T^AV ix TSf TPfii^i»^ tou 'iX/otf • 9toi roi/ TpciUui 

o-osy A/3a^f rhv tuii '£A/W«ir« K«). i»ii»Tpiit»q ixeTf 
Kiip» iiffe^ cLi77\v j i^uyev » i^ ^ofijilsU rhv ^lipfia , 
fixvixin r^Q ^A^piidi^ * xatit BfpyUMo^ i ao^ 'Ptf- 
4Utlm voiiirii^ orwtypJi^paTo. *0 }2 coCpiTarog Si^ 
/?/d^ »' i 'FdfA^Tog 9 iv rol$ airov ovyypifi^iofftv iZiSi' 
vOf 'c!ta}v' ^Orii Uiri rh nkitnnvou rh AlvelMf 
tnt TToXKct ^v j} Aiio) » iiri TriXeag fiuxpig • ^^ayofUvn^ 
JLafrlytMg^ oS^ngrijg v»pixou ^oivlxn^^ furx^y rSv 
ipl^iy Tippy xa) ^i^Svoo ( I )• 

Idem L. YII. p. 180. seg. '^E^x* H i adrU Te^ 
winoi vliv ivifian "AffouvOf h* h i^i^X^iin r9; /3«- 
viXilaq^ ort ^iMifuvoo r^v Aouxpnrlav WT^xXnrtid^ 
ifiolx^vaiv i vlig rqu Tapxuvlou i "Affouvg* xiitilvn 
h^a^iv iMjnivf ig vA0pav» xaiiyiviro ifi^vktoi iri* 
XifMq fiiyctq iv Tj ^^ifiTfi iv) Xfiivotv t xa) ro>^\ iv^* 
ytlffcafm ToSrct li avviypi^ro i votpig ZipfiiOi i *Sot>* 
jfudtiv iyvyyp»0i6g* 

Lupus Ferrariensis Spist. VIII. • Najxque quod 
aUa penulitma primae el secundae personae pro* 
ducanif Servius aitctor es/f qui in eo versu uU 
TirgiUus systolen feeii his verbis [leo. TI. 514.] 

• jE- 

( I ) Halala aliquoUep ciUt dns Hodius in Prolegom. {• 

Latinos scriptoreSy Florum^ XXXYL Quae si iu sint, 

LiTiamfLucanumySallustiumy non mirum videatur , in Ser« 

Suetonium, Giceronem: sed yiiGommentarii8firustni<jnae« 

ipsttm homm opera nnm* ri» cpxae a MalaU dtantur.^ 

quam oculis snis confpeziae, HistoriamLuoretiaetangitSer- 

et ne linguam quidem in« rias ad A.en. YL %t^. et YIIL 

teUexisse coutendit Humfre- 646» 



Digitized by VjOOQIC 



yiRGILlL 65 

m Jigerimu» no$ti , a/ ntmium meminisse necesse 
0ei/* nmjmi (ad fa. 1] metri neceeeitate oerripuit. 

Idem %>kt. XV. Patrem patratum nximen 6#* 
M gradue SaeerdotaUe existimo^ oum le qui eo 
fimgeretur tantum venerationis a civibus mere^ 
w/tir, ut eorum pater /actus diceretur^ per 
^mem ea faciebant f quae in Servio (1) legis: ui 
koetes^ quos viribus superare moHebantur^ prius 
roligione terrerent. 

Aoetor Gloflsarii TirgiKani: AppAEBiis. Praestom 
re^ adeese. VirgHnu [Aen. YIIL fiS6.] MSem^ 
perpte ad Ununa regis apparent.^' Jnde appa- 
■ilores constat esse nonunatosp ut aU Servius 

Isidofua ffi^MJeQflia» elai iii Originibus suis nuB* 
quam Servii Gommenlarios nominatun laudet , plti- 
inde aumaiase perhibetur. Hanc ob rem 
iquidem ad Statii Theb. TL 241. laidorum 
yaeskt perpetwum Serwi exser^torem : illudque 
tam aereram judieium multis exemplis proba^t : ad 
SUtium T. IL p. 273. 820. 082. T. m. p. 4t7; p. 
U68. et pasrim. Ecpddem^ vero auspicari malim , ca , 
ifuae ia utroqUe scriptore ad Terbum conspirent, 

ab 

(i^PasterioreniyquemLup. teradorum^ ^innumeratis 

Farr.citatySerriitoGainfaonpo. impta ei indocta admisem^ 

toiieperirikEtfiriisU-aquaesa* runt ^ ipiod rcs ipsa doe^^ 

ridetur CiericnSy cujus Tempors tupi Ferrariensis , 



\ •ont in Art. Crit. T.II. ampUores eos fidsss oomstai, 
pL a^« Csnsettt Viri Vocii sx ejus Epistolis , in guikus 
Cemmentarios in FirgiUum Serviana nonnuUa proferun^ 
mon ampiiuf extare^ sed yquos tur^ quae fumc ampUus non 
hahemus , essc sxcerpta fra* comparent. 

E 



Digitized by VjOOQIC 



a» CAP. III, DE ARTIQ. INTERPR. 

nb ajio (|uopi9ia ex laidori ybris in S^rni €Soo»v^ 
menlanofi infarcla esse» adeoque Isidorum injueto 
saepius a Viris Dociis plagii accusatum esse epiner. 
Nm. miniis ingralo' quam mipudenti animo Serviiap? 
nam operam usurpasse yidebitur Lutatius , Statii scli^- 
liasta > 81 , quae totidem Tcrbis apud utrumque 1»^ 
guntur» buno ex illius Commentarjis deseripaina 
eontendas* Po^sit quis suspicari utrumyis ex alleri«» 
cujusipiam, qui perierit, Commentario sua soiipBJiw^ 
Quidai aiitem kic eandem rem esse opinemuf , qmn^ 
in Isidori falsa eriminalionie suspicaii sumos? 

Idem ceaseo de aliis Scholtasti», ul el de Bygi- 
no» inleF ciiijus fabulas nonnull^e sunt, quaeiiadem. 
fere verbis apud Servium exposilae legunlur , lU pM-r 
fliaiannola^l HimckeriM ad Hjgiii. Fab. 164. 177^ 
m 25Q. aaO. alibL 

Ipsos aulem sine dublo Servil Gommentafios usur- 
pKfU Pomponiua SalHflus, qui mulla quidem indb» 
non a4^le noBUDe, desumsit, aliqttolKi lattfn 
atswium Gommemqrans. Speeiminis loca bas Jhmkt 
penii liatAS cilBmus : 

^d SoL II» 18, Alba uaMraA* Ser9m$ m Hg^^ 
itri ac vaeimi exponHone , ui m plerisfu^ 
0liis , errai. ScriiH enim [ ad h. I. ] AV 
gusirum^ UUum esse ulbum: vacimuw^ 
vero^ Jtorem nigfi eoloria^ qUi Graeeei 
hyacinthus diciiur, 
ad Aen. IL 479. BiPBHNit Securis esi bipenms. 
uiramque hahens aeiem , ui QuinHlianium 
libro primo f c. 4. J assertt : errani- qtu 
a pinnis duabus hoc esse nomen exisH^ 
mani , ei pihnas avium dici voluni. Ser^ 

giue 



Digitized by VjOOQIC 



gtus [ad h. I.] aiit aniiguQs dijnsse pen- 
M9 et bipermem servare arUiquiiaiem. 
«d %esu lY. 436. Deduit. Sic legii Aproni^^ 
nus. Tucca ei Varus , referenie Sergio 
[ad h. 1.] Dederis leguni: cum dederis 
. veniam^ cumulaiam morie remiiiam^ id 
esi relinquam accepium ab eo benejt^ 
aium^ morie cumulando : iia inielligii 
Aprontanus: hanC opinionem Sergius 
damnai* 
«d Aaii.IV. 651. Pbbas. Leguni quidam feie «if- , 
verbiunu Sergius [ad h* I. J inieUigii &- 
rae, id esi lynds^ quia lynx amissa «o- 
do aliis non conjungUur; Aoc non i^- 
mini me legisse ^c apud Plinium nec . 
alios. 
td Aeiu IV. 080. Patkxos dios. Sergius (ad h. J^) 

Saiumum ei Juf\onem imielligii. 
ad Aca* V. 187* Abwla wotm. Aemulus, Ser^ 
gius [ ad h. L ] aii bene » ejusdem rei 
sludiosus* 
ad Aett. V. 421. Dupmcem amictum. Inquii Ser» 
gius [ad h. l.J amictum^ id esi ^ abol^ 
lam: quae duplex vesiis esi^ ui ehlamt/s. 
ad Aea. VI. 100, Vbha. Quae vera fuiura ermni. 
Probusaii: yera, lucida» Alexander^ a 
quo cepii Sergius , pro : veris obseura 
miscens : ui^ [Aeu. III. 61.] ^Jfaie clas^ 
sibus ausiros.'' 
ad Aen. Vn. 796. Sacbahab. Sergius [ad h. L) 
f^feri , quod quidam Sacrano^ Ardeaies 
dicebani, ob sacrum voium: quod vtde- 
12 rtr 



Digitized by VjOOQIC 



W CAP, Xlt. DE ANTIQ. INTERPIL. 

iur comprohare Silius [YUI. 857.] eum 
aii : 9 Sacra manus JRuhilC^ 
'id Aen.IX. 380. ABrruv. Sergius [ad h. t} ib* 

gil AbitQniy id est^ exitum, 
hi Aen. XII. 394. Dedit. Apronianus legii de* 
dil , Sergius [ad h. I.] dabat , «/ tbmnai 
dedit ; mihi placet : nam is , gui amare. 
perditur^ omnia dai amori suom 
Nec dubiiun est, quin Servii opera aliis quoque 
piirfueritt ubi vel alios poStas scholiis illuslrarent» 
yel de aKqua Graninaticae parle scribefenl, que* 
rum libri loiTe temporum injuria perierunl, aiTe ad*» 
huc m Bibliothecis inediti latenl. Eacemplo SKnl 
Scholia inedita ad Senecam, de qiiibiis infra loca 
SQO ezponemus. In his Serrius nen semel meoKK 
ralur; quemadmodumi 

ad Hero. Fur. 751. CB&ytGB baxvm oaAirBK sisr- 
PHiA SBDBT. Sisyphus sccundum Zadan^ 
iium ( 1 ) eum moniem Isthmos oecw* 
passet , homines ingenti sajto praegr^ 
vans necabai. Secundum Serviu^ #ei 
dens in scopulo , homines ihi pedes 
lavantes caiee ex praerupio praedpiiar 
bat in mare. 
^dThye8l.ll7. Ai.FnBOS« Alpheus Jluvius eei Ar^ 

ca^ 

s 

( I ) Significatar antiqiiot sjphus occupa$$^ {hae emim 

scboUastM SUtii , in cujus poena mortaUum pascebatur, 

Commentario hoc reperitur komines praegmvans ingenti 

i Bcboli<»iadTlicb. II 38o. Si- taxo neem^) iandem ah ae* 

•"■WQWB #B»«iT»oiT«s, coiis dearum Isge puniius ^ 

Cem iiUet ^ maria mpmtem apufi Inferos saxi, quodvoi^ 

posiium enideii lairo^nio Si- vU , poenas exsolnt pomAsre. 



Digitized by VjOOQIC 



VlRGlUL (ttf 

didiae.^ Vnde Mecundum S^fvmm jkluf 

ei Piea civilaies sunt AircacUae^ in qud 

; esi jons ingens^ qui duos ex sijluvios 

prqcreai Aipheum ei Areihusam* 

Priorem lociun non invcni : aUer est ad Aen. ^IL 

694.. ubi nunc in Servii editionibiis ^io jfiuvios le* 

Ipiur alveos. 

Queinadmbduin yero ha6c testimonia tuadent , uf 
credamuig extitiste antiquiloa in Servii Gommentariis 
acliolia , quae nunc non amplius in istis reperiun"^ 
liir: aic coatra, non dubium eal, quiii in his kkulld 
hodie legantur^ quae a Sprvionec scrij^ia sunt , ned 
acribi potuerunt. Idque , oplnor , nemo ndn iate^ 
biiur, qui Tel partem tionim Comm^Uribnim ^ 
qualfes isti nunc sUnt , ac(:ura(e le^ere yelit inTe<^ 
niet emm , non modb niillam fer^ pa^aiKi tase 4 
quin ab alitea inaoti uno alteroqiie sctiofio auctal 
fltl, aed vei paucisaina in liis domtnteiariiA sdholiil 
iep , qu^e non onerata aint additamentis sac^ pror^ 
siis aiienis et absurdis: qubd quicfem adto iratint 
^st , ut non dubitem diccre , niillum bmnino Me in-' 
ier vetares scriptores ct vel inter SchoIiastaA, quj 
tanlopere infarctriccm maniun experm debuerili 
Causa hujus rei non longe quaerenda esl« Gom-rf 
ineiitarii enim isti , quamquam ab initio ad Virgilil 
intelligentiam satis essent accotnmodati 1 qOum k 
'iariisvarii generis hominibus ut plurimui^ tecti ^t sL 
Bubaequentiuin seculprum magistris pto Varid di^cl'« 
])uIoriim captu usurpati fuerint , hon iniruin esl sl 
(ales manere non potuerini , qiiales il SerVio scMpll 
luerant. Pro lubitu singuli modo detraxerunt 1 ino^ 
do addiderunl scholion, idque modo ez prdpritf^ 



Digitized by VjOOQIC 



70 CAP. Xn, DK AlfTIQ. IIITERPR. 

modo ex aliorum.penu depromentes* Cogila qttantf 
facile dt, soholiis scholion addere, et tjuam pamai 
doctrinae req[uirat / Scholiastae laborcfmex alioruixl 
Scholiastarum laboribus augere. Hinc est , quod alia 
in his Goinmentariis reperiantur ad fastidium us-* 
que repetita; alia, qUae, utpote aliunde desumta^ 
onmino non accommodata sint ei l6co^ ad quem 
apposita sunt ; alia denique , quae prorsus contraria 
sint iis, quae alibi in his Commentariis dicta eranU 
Qui deinde Scrvii Commentarios edideruht^ ad 
unum omnes , idque in magnum praestantissimi la-- 
boris damnum, pro perverso mio nbva proferendi 
furore, magis intenti fuerunt, ut hos ex Codicibiis 
undequaque conquisitis augerent, quam ut ea» qirae 
ab aliena manu profecta esse yidebantur , ejicerent. 
$c itaque factum est , ut Servii labor , qualem eum 
nunp habemus, onere suo fere laboret. Nec mirum 
Videatur , si dixero Servii Commentarium , post in« 
farctos in ipsum et Isidori, Lutatii, aliorumqfie 
Scholiastarum thesauros, et insertas magistellonim 
nugas, nunc fortasse duplo majorem esse, quam 
qaalem a Ser?io scriptum fuisse verosimile est. 

De Servii igitur doctrina si quis judicare yelit ex 
Gommentariis , quales ii nunc sunt, periculum est 
ue nubem pro Junone* amplectatur. Hajoris autem , 
mea quidem opinidne , aestimandum est judicium , 
quod Servii acqualcs de ipsa lulerunt. Hi autcm 
quali honore Servium habuerint, optime patet ex 
Macrobii opere , cui SaturncUium nomcn dedit. 
In his libri^ inier se colloquentes inducuntur amicit 
qui.ad convivium convenerant, Vectius Practexta- 



Digitized by VjOOQIC 



kHm, ^. itiriBlffis STniMchitt» Oaeeiiiii Dedtis AU 
AtmiaB, ■ufebiut ftetott Diwrius mediciu^ 
grcpunalicud el alii. Audi , qudm lioiioiifiori 
Stffium 3>i compellei Ati^uto, L. L b.24L ^Non 
'UMmmam miki^ Avtenua aii^ ut unam aliquam 
Je Kb^Uanis virtuiibus audeam praedicare;aed^ 
io qfuaecunfue M>eiie ai q^id vel de Ms 
videbiiur^ vetjatti Akhm legenh' adnoiah^ 
ffiwm eei^ afipariu$^ pro/eram : modo me* 
mituriiie a Seryio ndeiro exigendum^ ui quidquid 
bibeemwm uideiiiur\ q^bui Uieraierum dmntWfri 
t^a^ masmMs paiam /aeiai/* tum L YI. c. 6« 
» Sed nunc dieai voio ServiUl^i quae in Virgilif^ 
meim^erfit ab ipeo JigUfaia^ non a veietibue ac^ 
Isepliaf^vei amu poiiie^ nove^uidem^ sed decenie¥ 
M em r p aim: iqmdidie enim AoWiande indoli enar^ 
rmdo eumd^ vaiem neceese esi habeal hujui 
^penoiaiionis eeieniiam promiidrem.*^ et L. Ylla 
e^ 11. %Mis {Heiis^ eum ad inierrogandum ard^ 
Servium jam mocarei i naiur€tH preii^ ille vete* 
cundia usque eul prodiHonem coloris ehibuii } et 
Bisaruks : Age « Seriji^ non sotum adolesceniiuwk 
qwi Hbi aequixe^ suni^ sed senum qUoque omntuni 
do^issime « cammascula /roniem / ei sequettiraid 
^erscmndia^ quam in ie factes rubore indicai^ 
wn/er nobiscum Hbere quod tfccurrerii} inicfro^ 
gaiiomtus tuis non minus' docirinae collaiurus ^ 
iquam si altis eonsuleniibus ipse respondeasj* 
Quiii et Serrii modestiam non parum laudarit Ma* 
crtrfmiSt ubi hujus con?ivalis sefmonis ori^n^Rt 
ifadit, L. i. c. 2. • Tum illej BecHnante^ in* 
fuii^ in vesperum die » quem Saiumale /esiuM 

eriU 



Digitized by VjOOQIC 



72 CAP. XIL DK AN11Q. INTERPR. 

ir^t in9%euturum , eiiffi Veeitus Praeiea^atUM dof^ 
mi conven^ gentieaUiiuB cojna$k/»Q9rei: efim* 
neruni Aureliue Symmaohtts ei Caecina AlUmm r 
cum aetcUe ium eiiam moribus ac siudiis^mier se 
conjuncitsaimi : kos Servius f inier, GrammsUi^ 
cos dociorem recens jmifessus ^ juxia do^rinam 
mvrabiUs ei asnabilis , ver$cunde ierram inim%ns 
ei velui hUenii simiUs ^ sequebaivr^^* GetenOBy 
quae doies Senrio tribuiwtin ab.aequal3M»r ^siai 
quQcpie omniao prodil per tolum istum «oonTaleni 
aennonem , ubi et de aliia lebus 4bI de Tirgilinui io«* 
dfl et rerbiB diqputauir lierqiiam doclinimfr. ffem* 
matici persosam sustinet. 

Praeler Hactobium nemo Yetenmi, qna&limiaciay 
de Servii persona quidquam m em y iia pffodMll: 
qup fit , ut in reliquorum aerqilormn ailealio baee 
Hacrobiana nolitia eo pluria babenda ail. Bom 
igitur .animadrertamua, Serrium ab eo {L.YL cft.) 
^iKx^quoiidie Homanae indoU enarrasse eundem 
vaiemf Yirgilium; quibuB Tcrbis haud amo an quid- 
quam aliud posdt intelligi, quam Servium, siTe Ilomae^ 
siye in alia quadam Romani imperii urbe, scfaolam 
habuisse» in qua Romanos juvenoa doceret Gram-' 
matieam ; quo nomine non mag^a elementorum doc- 
trina, quam po^larum enanratio, comprehenditun 
£t e8l antiquum quoddam scholion Aeronis, quod 
ex istis Hacrobii Terbis lucem accipit. Acro euim 
ad Horatii verba Ei licei aiiesiari, quae oml 
Sat. I. 9.' 76. haec notans : » Denuncianies Uiem 
atiesiatos habebant^ quibus praeseniibus eonve^ 
nieboMi^ itaut auremiltis ieriiovcllereni** addil: 
hSic Servius jnagister urbis exponH.^* Quo loco.f iii 

om- 



Digitized by VjOOQIC 



MfkviuiA editionam antiquarum consenmi*, a)§iidb 
•^a cau^ I pro ' urBzs Tir quidam Doctus nd6^ 
Mripflil ad marginem editionis Basll. 1541. cujua 
Uflum mifai ante aliquot annofl concessit Cl/ Pe^rf-* 
•kaii^us. 

Aefa^ Sfcfvii non quid^m (fisefte a yeteribus ind-» 
ai<Mllir'f sed tit dul>ium est, quin ad TheodosiorUiH 
tempdnt Mferri debeflt. S^ stlituas ^nim, quod*^- 
ttoiittliflckrtoiil tiiielijtf, S^hriUm, qiii iu Mkcrd- 
Mi SattfrttHlIbusdiJspulfmfifl personam Hgit, Miera-^ 
bii iUMi6'a§quaItai;s^q«fRur^^ ipflum Titifre debtdate 
sub Itoiiorfb €11 7K«dMa6 Jui^r^/qliaii^bqiAc^ 
kte mb ifttis Intpir^iionbiii Sacri Ciri)ici)Ii P^e})^ 
Mlb^rft-, ut sopra ditimds Cap. II. p. Iflal' ^d^ 
ltal4S8'ad'God. Theodos. L. Ytl t. 8. Sed fibrt |i6lW« 
tft 8ef Tii' a^as p6tius lid TheoiSosii Senioris im|ieriudi 
r fefeirenda sil , quiim Terosimile sit , istum , ' qtieAk dl-' 
xdntis» honorem Macrobio aliquanto 'prOTectiori ob«< 
t^isse I Satumalium autem libros ab ipso paulp iw* 
niore scriptos^ esse » quod docte suspicatus est Jo. 
Andreaa Bosius de Pontifioalu Max* Impen Roman* 
c. ly. $. 4 ( in GraeTii Thes. Antiq. Roto. T. Y. 
p; 208. ) cujus dispul^tionem operae pretium est 
cogiiosccre. > SerTius Hono^atus,'^ ita scribit Bo- 
siiis, . » Grammatjcus celebris , rcrumque Romana- 

> rum 9 praesertim quae ad religionem et jus Pon* 
1 tifidum spectant , non imperitus. Is ad Virgiifi 
t |Aen. IIL 80.] illud, Mex Jntus , Rex idem 
I honunumque Phoebique sacerclos , ita commen* 

> tator: Sane majorum Aaec erai consueiudo^ ui 
^ Rex essei eiiam sacerdos vel PonOfex. Vnde 

> ko^ 



Digitized by VjOOQIC 



;M GAP. xn. ii^ i^TiQ. iirtElit^ii. 

^Jkofie^ue Jmp^^oreB dtdmuf Poni^ficf* .Qiiilfi 

> yerbai, paucis ipro temporuin. rati<>ne immutaiii, 
.t.I^dorusw Orjgines 8uas (L. tni. c. !&•) mdoqfuii 
j in Deeretuin suum ( Can. h cleros. dUt. 21.) 

> Gratianus transtulit. Quos Imperaiores innuaA» et 
9 quodnain aevum r^ kodieque designet, non aliun- 
X de ineliusy quam ex saeculp, qud luiVc aoripsit^ 

^» appa^rcbit. Qui sub HadnajOo floruiase Totoiti 
j^^ sunt autctn non pai|ci (1) «/effregie lailaiitur» Nafli 

», Cpnstantino H. pos^orm^ iv^fisi^ eertiMniwn eit. 
j» S^V^sit; ^nim in Bonittum GrammdtM^nm^. quon 
,*^et^ ali(pi0tien$ in tuis ad ^rgiliiiin eommeiltmis 
jjij l2^udal.^;.Atqui is tSti^. .CKttutfm .^. Coastantd 
j|.^J]T)^p4^ Tixkt fintque prAeceptdr *S» fo^orteyaai* 
Jb^!^^ ^ f^ejt^te :Seryii ^ MacrolMo apeite <roBal«L 

]^ Pl^nQ. 19^^ dpptisa. ^isO(h Sel4Mci 

\i%X:^ S^edr. Ebr. f^. la p. 841. (2) liaiid 

» aliuiici fuisse hunc adserentif quam $enitim iliinn 



*' {%*) Sisi-viuiA sub tiadriano 
•Miplsi^se , et Plutattho p^uk> 
« jionetem tsm , sed nullo ad- 

f^tO| argumentpg oon^ndit 
^Jo. Rualdus in Animadv. ad 

Plutarcfaum c XXL 
" (a) Seldenus (Oper. Omn. 

1r*l*"T.K. p- ^65.) ita scri- 
.bil : « Haud aUum fuisse 

hunCif quam Servium Uium» 

qui in coUoquio Maerobiano 
^ttliquoties laudatuTt eiiam et 

simttl cum Caecina Albino , 

eui' tn^eripsii ArUm de ceH* 



inim metris , memoratur, /nt^ 
tOf in confesso erit, id eH^ 
qui MaerMo eoatims. JMb* 
crobium autem sub S^moHo 
et Theodosio minore fiondsst 
discimm ex eorumdem A»' 
gustorum constitutione de 
Praepositis Azeri CnbicuU 
{Cod. tkeodoe. L.V^I.L^) 
ubi expresdm mominaturBje^ 
norio XIII, et Tkeodosio X. 
Consulihus , idest^a. ChrisU 
4as. seu sub annum quadnf 
gesittutm a Orotiatti martmi^ 



Digitized by VjOOQI<^ 



» qui~m cio{h>qu]b Ma^robiaxlo aKcjiiotiieiis laiidaturi 
» iiiiml ciifai Gaedtk^ Albinb , etd Artem de (iehtttal 
9;nietrid i&serfpaifl '%rgutiieato est, qaod vbi de 
i 'Tii^^s versibus dubtunl allquod obOritur / fiire 

> Ubiqtieeae ^aVtes Servio dantur, Uteos elplioet« 
>' y^e 'inprimb oapi XXTY. Ubi tix diibitem» kd 

> cbmni^iitarios eju» in'yirg9ium allbdi. Imb» iiial 

> plaite fiillbr ' animi ,* manlfeste illi signifieantui^ 
i Hb; YI. cajf.JYl eujtts pnnci|iib' sfc loquitur iS| 
» qaem mododSxi) Albtiiutf^i^cihiErr-^e^ntmc «B^ 
M-tm V01& iSfeWiiii /^t^ ^U 'I^Vffilifi notavera 
» UB ip$b jigunttlir^^Sfiitlf-i^ lliifrUnide <6^ 
» tfWi enirrando ettJ^«/M*^/iffe»iv;^<S^ei^ *d^ 
» ^^tflir Ai^'ib %hw6taiionii\eteivfta 

> Yixerit .ergo Seryius circa Yalentiniani Junioris » 
i^lrbtoiio^ S^mVris et.Arcadii tempcfra (li^ SHm el 
» Vraetextatus/ iii cujus aedibii^ totuiii istud' cbllb^ 

> quiuin llabitum dicitur , et Caecina Servii fflfmi^ 

> liaris yixerUnt « ut ex tnsciiptionibus antiquis', tfjA 
»'Ovut. 1102. 2. et 287.2. constat) fortassis ^ 
>*]paull6 ante, "\Xk ut Gratidtti aevum attigent. Itd^ 
» lim enim idcirco in Honorii et Theodosii Jun« ' 

> tempora. eum com Seldeno conjicere, quod Sa^ 

> crbbiuB sub illis Praepositus sacri cubiculi fuerit; 

> & Mim' bdnor aliquanto pfovectiori videtur obt j<* 
i^^sse ; cum credibile sit Satumaliiim libros patdld 
>' juiliorem scripisisse. JTeque officere debet, qcK>d 

> nonnuUi collo({uutorum Macrobianorum sub istia 

> Impp. yixerunt. Ipse em'm sub initium (L. I. c. Ij) 

> rogat , ne sibi fraudi sit , si uni aut alteri ex 
» his ^ quos coetus coegit^ matura aetas poste^ 
» rior saeculo Ptaetextati sit ; quod liciio fiert^ 

» dia* 



Digitized by VjOOQIC 



» duUogi P^UUoms teM4monWf.9s(fii. nteuoique Af 
9 eerium est non alios a Sendo|iapmtore9,^qilMBi 
>. 01x0^1^009 desjgp^^ri,! q^orum imperio .Tixit^.jBmt- 
>, ^iiie .exaraTit.' Biipi^xT Ponttjices dicUsunt; i^* 
• :que 8ole^tituIo« qH^P^ ^ Senrio. imuii quiyis b« 
l^.pileyidpt/' BurmfumusSeMenipptius, qiiam Bodi 
opiaiQaem sequi,maluisse Tideluc, atque^adeo $er* 
vii aetatem ad HojQorii, et Theodosii tenq^a i^lert 
idem deiiiofspa.alias quaestioxies attigit, ut de patria 
tt religione. Servii,; de jutenio Sertii Gomnieiitaiio^ 
rum habitu^, .q^al^si ^os ^iu^c habemusi et de ordi- 
1149, q^a hiaii.auctare scripti Tidenturs de quibu9 
omnibus tanr docte et accurate di^utaTi^ , iit uurfas 
(gn^ino ducam jljiujus disputalionem non repetere. 

. . fiuiQiannus igitur junior , ubi jn l^raef. exponit 
quid a patruo suo ui noya Tirgilii editione praesti-i 
tum sijt, post alia sic disputat p. !!S0. » Nimiruni 
» auxiliatricem l^atrui manum praecipiie dfesidera-' 

> bant misere adfecta S^errii, optimi inter Tetffiret 

> Virgilii Interpretes Grammatici, Scholia, cujui 
c Commentariorum tantum kodie eadaver hahe^ 
9 mus , monackorum barbarie et spurcttta eofUa^ 
» minatum^ ut Terissimum est Scaligeri judicium 

> in notis ad Varron. L. IIL de R. &.• p« 262^ 

> Hunc tempore bnperatoris Theodosii scripsisse, eC 

> plus semd a Macrobio, qui sub llonorio et Theo^ 

> dosio floruit , in Saturnalibus , ut aeTi sui Jitera-^ 
^ torum doctissimum, atque intei^ eruditos conTi- 

> Tas eonfabulatoresque Praetextati induci Coiiatat: 

> quamris eum Yalentiniani tempore scripsisse statuat 

> Joh. Andr. Bosius de Pontif. Max« Rom. Yet cap. 



Digitized by VjOOQIC 



viRoan. 



w 



9 DL 5« '« ^^ RoaM. in ABim. ad Phitaroh. eap, 
9 XXL eum lemere adfirmel svb Hadriano nxme, 
» Aelalem lamoKi miam ipse nomiuUis in loeia rea- 

> pcere ac designare forle yideri poasel ejiumodi 
B iodiciia, quae ad longe inferioris seculi lempora » 
» quorum mores el loquendi consueludinem deaig* 
» nal» eupi detruderenl. 6icr ad Eel. VI* m 84» 

> nolal, Aones arigtnem a& eo loeo diMuni^ ubt 
» nnM mariHma Veneiia est. an ergo posl Yene* 

> tiam cendilam haeo scripdl? cujus eliam memiv 

> nil ad Ecl. YIL y. 12. el 47. Lib. L Aen. 708, 
Y ueieribue non in manue dabani^r poeula , 9e4 

> meuM apponebaniur ^ ut Aodie apud phtree 

> poeula in oanieiris argeniefie ^pommwtur^ (1) 

>ad 



(i) Plm piSrim oiSsn» 
dfmtnr sdiolia, in quibus 
auctor Toeabulo kodieque Yel 
pi /ftmQ utitar | adeoque ae* 
Utis stt^e ^e^ia indioare 
paaeadoB est Ez qoibus 
Umen» A yel oerto cpnstarel 
baec a Scnio scrtpta esse, 
bnid qaidqDam suspicari pos*' 
tmns, quod plerarumque Tel 
iofinlarum , yel mutatarum 
rerQm tempora ignorsntur. 
Hujusmodi est v. c. scholion 
adAen. I. 179. Et ToaaEii 
ViiAiT v&AMMiJ. Nam et 
hodieque siccari ante fruges , 
^ uc frangi videmus. Et 
guia apud majeres nostios 
^olamn uSM non erat t /ru* 



mefUaierrebemteieainpUae 
missa pinsebanii ei hoc erai 
genus molendi. Unde ei fNia- 
aores dieii sunif qui mme 
pistores dlemtimk Aliod est 
ad Aen. YIL e6a« GnmTona 
sz sTivcTo. PosleaMareuke 
jutia BajaSf catdas bubue 
flsciti ei eas sepsit: quilocia 
Boaulia dietus est^ hoSsque 
Baiike dieitur, AliudadAei|. 
XiL 7. Latbobis. Fmrro 
(de Ling. Lat« L. VL p. 74« J 
ilicit , hoc nomen possc hebere 
etiam Latinam etjmdio^Umi^ 
ut lairones dicii sint qaasi 
laterones , quod cisea latera 
re^um sinit quos nene M/d-* 
liies vocanit 



Digitized by VjOOQIC 



7B GAP. XII. DB iSrCIQ; INTERPR. 

s ad Ub. VII:- Ae». Mift. nbi ^MCil (egatqf ^eu ora. 
» toretf ex oiuii qualitate d^mtatuni mitti soleie « 
j addfil , ^«•flt apud Momanoa in l^g^ii^ne miiien^ 
i da kodttyue servaiur. VIIL Aen. 646, eum per 
% subUcium poniemj hoc e9i' lignoum^ yui moclo 
» lapideus dioiiur ^ iransire eonareiur. el paullo 
» poflt, vH de Clodia: cui daia esi siaiua pqu/ss^m 
9 iris 9 ^uaii» tii Sacra via hocUeque cfmspieimms. 
p Eod. libro T.eeS. /'t/en/a miU vehicuia^ sicui 
k nunc basiemas videmus. cujuff vehiculi lum si^i 
» inferioffis aevi scripiOTes meminenmt (I )• Ex taifl 
a Ibiie detumi poaie aetalem Servii qm adfirmaret, 
^ katid imuQri imiiteretur fundamealo , q[uam quo 
« BodiBua ad Oppiaxu lib. III. Cyueg, 82sL coOigit 
a ei iifl, quae Serviua notat ad lib. III. Aen. 141. 
c eum in Graecia flcripBiflse, ut illuc Patruus meug 
a QQUiut (2)« Ex (aciuiia enim ejutoodi eipaQ- 
. V • nis 



* ( t ) BaaMvaaf inTeatio* 
nti qaideai leoemiom esse , 
ite tinen uf harom inenr- 
eio ooGurral apud PalUdiom 
L. TU. i 9. AnuBianum L» 
XiV* (G. a. ) Auctorem Epi* 
granimetif vetuftti (tn AqthoL 
Lal. T.'L p.6aSi Burm.) et 
ycholiaslem Yosa. Jurenalis 
lid Sat. IV. (v«* ai.) osten- 
ait SdeCBTus de Be Yebi- 
eulari L. IL c. 6. p. xi6 seqq. 
Add* Ctt|ac. Observatt. XIIL 
3e» et qui citantttr a Bur* 
manno ad Anth^U La)U ). c 



( a ) Bodini dispat^tio haec 
esl Lc. (p.9& edlu Lutet 
1555.) c Scribil Ssnws «a 
illud Maroms (X* a^S.) mmii 
Sirius ardyOr Ille sitim m. f . 
/ m. aegris/' ( Imo ad Aeu. 
UL 141. « Tum steriiis Asxtt- 
rere Siriui agros.*' ) : « Si- 
wium octavo Calsnd. JuU, orir 
rif quo in loco eundem ortum 
Camculae ei Sirii /also puiat : 
cum Sirius oriaiur Non. JuiL 
id est a3 gradu Caneri : PfV- 
cjron verOp gradu decimo. 
i. 6 Oafaiid; JuU. 9s%U Sa* 



Digitized by VjOOQIC 



VIRGIUL 



T^- 



Bk pavpavae Senrianae adnlis wb reeGatiMft^aevi 
CHossaloribiis qui judicare de Granniii^ici fawpli 
aetate tentaret , iiiepte hariolaxetur ( 1 ). 
9 Nc» enim farraginem tantum habeanra Seholio^ 
rum ejus ez antiquioribus Inlerpretibw Mapnk^* 
Gapre, Celso, Hygino, aliisqpie conpiktami unde 
quidam yeterum erarnientarii laudaolur in^ his 
Sertiania ad Ub. I. Georg.. 147. sed et ex r#« 
etntieris aetatis Interpretibus multa adjecta et ia-. 
tev|Kfl4ta sunt, quae a vesis et genuinis Sensi 
ferbi^ distinguere ac discevnere haud ita^ atmp»> 
fai promta est (3)» Quia et mnlta medit Mvi 



pinf in Gnmia^ dum hoe 
scnberet! nee obest guod 
$ol 1% gnuUbus. antfvertat 
Ungressum^ quam 8emi se^ 



( I } fit iDSfle i» (piaipie 
njfst, qni inde qoidquainpitt* 
liitaiii Telit « quod Per- 
siof ec Lucanos a Seirio (ad 
▲en» Vl« 167« et 3io» ) neois» 
rlH iMMBinentar. Sie enim 
•eepe satis aptiqni appeUan* 
tmjuruores, et miuores^ ra* 
tione et comparatione habila 
antiqmoram« 

( s ) Sxempla attulit Georg, 
Fabrictus , qvi in Praef* ad 
VirgiU edit. BasiL 1547. p. 3. 
baec ait: « Sed apparet, Ser^' 
Tii Commentariis plurima ad- 
snta esse , quae , ut ei aetati 
ftuppar^ de ilio iudicant, 



Gfammatipo |u;|ta dooC^insffi 
roirabili , et literatoruin om* 
Dfum maxime, et doctori Vhr 
hte y neque digoa aunt , Aeqne 
ema Tidenlnr adaeribondi k 
qnaHa eunt, at da ^'^tthjs., 
pauca proferam» in prima K«. 
doga 9 nbi sic leglUir : Titj^ 
rus binc aberat , ipsae te Ti^ 
tjre pinnsy Ipsi te i<mteSt 
ipsa baec arbosla T^oabanti- 
e Moc in ioco Tt^jrrtiet Fsr- 
gfliusi FinuSt ^ sHa Momm, 
eel Caesart JPonieSg poik^ 
fd, senataresi Arbusta^fiu^ 
teta , idcst , ScholasUcL" Haec 
Servii esse quis dicere audeat? 
plus quam puerilia sunt ^ et 
alicujus inelegantis atque im* 
periti ludimagistri fi&tlvqU^» 
In octavum Aeneidos « Jtmnes^ 
inquit y dicti , quia ^ , Hestt^ 



Digitized by VjOOQIC 



80. CAP. XII. D£ AIITIQ. I9TERPR. 

Tocabula a librariis monachifl Serfio famm ia* 
truaa habaitur. Exempli causBa e multis «ifficaaiit 
pauca. Flagia pro statione seu aestuariia » #/a- 
Ho est quam plagiam dicuni lib. II. Aen. 23* 
,]|« .82. ubi vide uotas Patrui. Z^ma pro lebete 
yel peM* vid. ad Iib. III. Aen. 466. n. & ad- 
^ignare^ mercaturae Terbum, occurrit eliam lib. 
lY. Aeu. 244. reaignare vetu^ie dictum , quod 
hoe ctdeignare dieimue pro damno, Aen. TI. 
T.606« ju 61. praevaricatores int^lligit^ qni p^^ 
troni.sunt oUentum^ quoe nunc eueeeptoe vo« 
camue. Aen..yil« 796» n.8S« inMSS. est» qwm 
Latine amplam vocamus ^ quamyocem posteriori 
aevo pro anaa uaurpatam docebunt Patrui notae, 
Phirima <{uo({ue a QuriatianlB aetatis inferiims 
monachia aipposita, quae Ecc^esiae Romaneniis 
superBtitiones olent, ut cum lib, IV. Aen. 201« 
aaumtias saert/ieiorum , quando sine intermisaiii* 
M exeubabant per dion et aoclem« te|^caii8 «d- 
dit, ut dieimus quotidie m ojgficio esse. qriae a 
monacho missam, excubias, lectiones, et cantug 
Ecclesiae Romanensis, quae omnia offioia voean* 
tur, cogilantem profluxisse recte monel Patruut, 
qiH ad Qusdxi lifari ▼. 301. aimilem monacbi »•' 
epttentis interpolationem deprehendit, ubi moveri 

> sa^ 

eircum nantf id est 9 circum* Haec autem et his similiay 

Jkamt in modum cornuwn Jit • cum nec Servii Tiderenlur es* 

xorum,'* Et paulo post « 0« se, uec in libris pauio vetus- 

iipapereiymologiamabiliiiia, tiuribus invenireulur , sustip* 

idcst^ oiea dicta, quae mist* liinus aUjue rajeGimus.** Uaec 

rl^ordia dicitur, idest, iho^,** FMbnciuSi 



Digitized by VjOOQIC 



yiRGILII. 



81 



$mcra pottquam dcpoAiisset , quando aolemnibug 
dkbui templa aperiebantur , subjungit , Eoe W- 
go aperiumes appettant. Aperiionis enim my- 
sterium cerimoniam fuisse docet, qua sacerdos 
accedentis ad Baptismum aures et nares tang^ 
dicebat Epheta^ id est aperire. ita ad lib. V. 
Aen. 735, ubi pro genuinis Servii verbis, nulla 
enm eht viia poei moriem » sententiam illam im« 
pfam et %>icuream induxit monachus , et ita 
mutavit , ui osiendai vita fuisse ehariorem. sic 
ad lib« Tin. Aen. 260. ubi in Senrio legiliir, 
antijuo more to&tiUrus de publicis rebus , id 
est paee ei nupiiis. manus monachi in Regio 
oodBce exhibebat , id esi paschae ei nupiiis. Ez 
his et simiiibus exemplis , quae numero longe ma- 
Jine coUigi et cidmjtori possent ( I ) t d id opus 

> es- 



p«st Sahn^am docet CanDius 
in Lexioo Med. Latiniutis.'': 
Ego Genfaerim posteriorem 
scholii partem Recinm^cU' 
cwU in SerYianos GommenU* 
rlos iniarcUm us^ ez IsidorOf 
apud quem eadem Terba^sed 
emendatius leguntur L. XIX* 
c. a5. §. 4. « Idem et Bici- 
nium Latino nomine appeUa" 
iumg eo quod damdia ejus 
pars rstro nyieitur, quod 
vtdgo Narortem dicwUJ* Pau« 
^ lo aliter Noniusc XIY« « £<- 
einium^ quod nune Mafur- 
tium tUeitur, paUiolum^ fe*. 
mineum breve," ^ 

F 



^ ( I Jlt BMma»ans Major iile 
dldt(fissel» opinor, sdiolion 
quod f rosUt ad JEo. I. a8t. 
GavvaifQiii vo^avam. To' 
gasedam findnas habmsse^ 
eytladam et reetni mus os^ 
Undii Rseimis dutem diei* 
tur ab €0 quod post tergum 
rejicitur, quod vulgo Mavorie 
dieunL ad hoc scholion enim 
ipse in calce paginae haec an« 
noUTerat s « Vafors , Mafor^ 
teum» yfcl Mavortium et Ma- 
fbrtiolom inter vestes mulie- 
hres , et operimentum capi* 
tam, etiam Monachis usita- 
tani> mediae aeUUs fuisse. 



Digitized by VjOOQIC 



m 



OAP. Zn, DB ANTIQ. INTERPR. 



C8Mt t 81 ipiifl inferioris «evi GraminatiGiim €Siarb« 
liaimai (1) ftiisae Serrium c<mtend«re Tellel, nae 
ille fti^Titer nugaretur; quum ea panmi fortuna 
antiquiorum auctorum Interpretibua Graecis et 
Latinifl» Lexioographifi , Crlossariis, limilibuaque 
obtigerit, ut a librariis sciolis et Christiams mo^ 
nachia ita commentaria eorum fuerint aduHera* 
ta , ut ipsQS saepe auckores in opeHbus illorum % 
quorum nomina venditant, quaerere necease ha- 
beaoius. ut egre^^ id exemplo Hesychii sui niqier 
ostendit Geleberr. Joh« Alberti , Lexicographi iUina 
iostaurator felicissiiiiis , qpn eadem de cauva do- 
cte et sotide in praefatione sua discedit ab illoi 
rum opinione, qui similibus inducli aqpumenlis 
He^ychium Ghristianum fuisse sibi persuaserant* 
> Id nescio an vulgo aotuaat aul ab aliia clis§ri 
v.atum sit» priua •erqisisse Servium Commentarioa 
u\ Aeneida, qulai in Georgica , ut ostandit fa« 
tmus ad lib, I, Chorg. 20a n. 74. ubf l|ilM*Mf 
haec verba, Mam ui saq^e dtxfmHSt oUefm ca^ 
•M fliiiifim mngulari» eie. quae respittui^l ilhit 
quae obserrayeral ad lib. I. Aen. 166. al MS^ 
sic ad lib* l. Georg. 48& aperle nolal , ui im^ 
WMM ni Aaneide. el ad II. Georg. 170. JToaa 
auiem omma pleniue tn sexto Aeneidos mem0* 
ravimue. et t. 481« Circulorum hoe efficii ra^ 
iioj ui eiiam in Aeneide diximus. ad lib. IIL 
G^rg, 389. J?e , produxii Ueenier^ ui eupra 

( I ) Serrium uqb modo.. dem , quae ipse ad Aen. Z* 

Christiaiiae reUgioni nonad- 971. citet, intellezias^ , eii^ 

dipium fuifse , sed ne Tel leudit Gannegietenis in Di» 

ChrisiianiscriiitarisTerbaqui- de FI. Aviaiio c a. (k s37« 



Digitized by VjOOQIC 



TIRGILn. ' 

dixiams {Ub.X, Aen.) ad lY. Georg.iaS. 

ui eium in teriio Aenetdot diximu$. quibus in 

locis perperam Franciiis ia auo ezmiidari corri* 

gebal €Uoimu% Tel dioewime. hts opponi qmdom 

poaiet» quod ad lib.I. Aeii.744 occurrant iaUiy 

oeiora m Ub. /• Georg. jdemue narraia euni. 

aed quae a mala mami inaerta nemo dubitabil» 

qui locum inqpezerit* iie quia etiam id objiciat, 

quod ad lib. T» Aen. 482. ubi de proceleuamatieo 

agil, quem^ ui eupra iUximue ^ jib eemper 

pomii. acrespieere hic Serriumad iUa, quae priua 

nota^reral ad lib. I. Georg* S87. ubi de proceieus- 

malico in tenuia. aed in animo habuit illa quae 

obiertaTerat ad lib. 11, Aen. 10. ubi ride. nam 

quaa ad lib. TI* v. 708. acribit, de quo in Oeor^ 

gide etriotimf Ue laHue loquHur^ poStam q>- 

mm non commentarios suos ianuit. Quin el prius 

adAcneidacommehtatumesse, quam ad Eclogass 

^foMex ejus nota ad Ecl. yU. 2S. eieut etidm m 

Aeneide dictum est. Scholia tamen ad Georgica 

compesuisse post commentarium ad Bucolica , in* 

dicatadlib.IV. Geqrg. 101. ideo ait duleia mella^ 

quia etiam eunt amara^ ut Coreieana^ eieuiin 

BucoUeie diximue (l). Ex quibus manifestiim est , 

Serrium Commeiitarios suos in Aeneida ante Buco« 

licorum et Georgiconim Expositiones scripsisse.** 

Hucusque Burmannus; qui et scripta hac notitia 

egr^e de Serrio meritus est. Quod tamen ad po- 

stremam ipsius opinionem attinet, qua Commenta* 

rios in Eclogas et Georgica scriptos esse prommtiat 

posl 

( I ) Et a)ibi , y. c ad Ge. I. 4*4 

F 2 



Digitized by VjOOQIC 



m GAP. m BH AlfTIQ. nrrERPK. 

:imt Commeiitarios in Aenddem, haud soio an iiNi 
.pontinuo adsentiendum ait» Quemadmodum enim 
in Gommentariif ad •Bucolica et Georgica aliquotieB 
ita mtatio fit Commentariorum in Aeneidem, tam- 
,qmm qui jam iu luqem editi essent : ad eundem 
inodum aaepius in his illorum mentio ooourrit y« o. 
fid Aen. 11« 172. SiMULAGavtt. Inier eonsecrUioM * 
res^ , id estMdes saorae , eUam simulaara 
aooipiuni , guadin Bu^oliw [Ed* WL 81 J 
ooriptum estw 
^d Aen. m. 420« 8Gri.i.A. Sano aUa SoyaafuU^ ^ 
dequa in SuooKoie { Kcl* YL 74] ple^ 
niue iHoium oei^ 
fd A«u lY. i03. CoompHa onun o$i u6% liira aifuo 
aeo adhiheiur^ oi muUer aiquo virin 00 
fuaei empOonom faeinni ; quod anie Jam 
tnprano Georgicorum [va. Zh]\ Teque eikf^ 
genorum TeiAf^e emai omnitus undis." 
fid Aen. IV. 4BX Bimot In ka$io auiem aoom 
oonvorous osi Ascalapkus AohoronHo.^ 
uolf ui quidam voluni^ Sijfgis JUiuSt u^ 
Corerio^ eum Proserpinam prodidisset^ 
malum granaium do pomario BiHs guor^ 
iaoioso / quod plemius in primo ttoorgf». 
eorumt iniHoj [ts* 3A»] dictum Osi% uifi 
est. 1 ifec repeiita sequi.** 
fA Aen. YIII. 368. Epfultds* Sicui supra [Ed. 
TI. 68.} dictum ost^ apud Veieres dtoe^ 
batur^ suporquod unusquisquejaeuisse§. 
%d Aen. VIII. 677. FBayfiEB. AUi diouni anHqu^ 
per iertiam conjugaiionem correpta «e* 
4i4 syUabaposiium. ^i [Qeorg.lil.39^] 



Digitized by VjOOQIC 



I Lami aitr eorpara sanguis.** pro laTat i 
de Bovn ierHo Georgieorum tsi ^o /ocd, 
jUomus iUcium ostr 

%A AekuDL* 218. Fbeat tnvBaiis. JBfoe esi^ ce^ 
noiaphuHi faczcU, ei impleai honoreni 
eepulori* Be inferiie a^em plenius iii 
quario Georgicorum [ys. 045«] inveniee^ 

%A Aeo. XI. 68. Sane Byaainikus puer fuU Eu^ 
roiaef vel^ uf quidam volunif Oebali - 
JUmsj ceiera de koc in Hucotieis (ticU 
tn. Cf8. ] dicia suni. 
Sed fieri potest , ut haec scholia a rQcetttiori ma^ 

ha profecta sint et in Servii Goininentarios inthisai 

igui otnnium dbctotum jiidicio plurimis Idcis h^kl&r6 

interpcdati sunU 

De pretio, quo haberi debeant Servi^ Goiii« 
mentarii , tac^t ohmino Bimnannus Junior i d6 
quo fortasse non tacuisset . ipaiiis Patruus « . qliippd 
qui horum potiuixnum gratia Yirgilii editionein sus*^ 
tepisse rideatur. Heynius « qui in notis ad Vir* 
gilibm nob taro Servii intdrpretationes sequitur ei 
.fcalculo suo probati famen severe de iAius Gdm'^ 
mentariis judicavit : ^Usus saliem^ inquit ille L H- 
T. Va . p. 530, ad inierpreiandum poSiam essi^ 
pdesi esiguus aui nullus » nisi accesseris €ul poe^'^ 
tdm Hajam Uierarum periiia ei ueu.insirudius^. 
Ui quae iollenda an relinquenda sini ^ perspe&i^ 
ium Aaieas."*^ qiiibuscuifa conveniuni cfa quae att 
Aen. VII. IfiO.^dixerat : » Serviana corruptelii bi 
Grammaiicorum nugis scaieni. Sed omnino, pdu^ 
h&^mi (n isia farragine « qua^i nulla.explord^ 

iiH^ 



Digitized by VjOOQIC 



aa CAP. xn. ds AiniQ. nrrEimL 

aime prueviaf tollere ae euseipere se peeee ada^ 
leeeeniee sibi persuadeantj veUm^ Eabeni Ser* 
viana laudem euam , eed nen Aanc , quam milU 
ipei aliquando pereuadere valebamr ui ad inie" 
rierem po€iae inierpretationem multa inde luera" 
rerJ^ Eqmdem fi(m negaTerim , e«e midta m Ser- 
ni Commentariis, qnales eos nonc habemus, quae 
praeriam explorationem requirant, et esse, quae 
parum exercitato ^ebulas offundant ( 1 ) : sed , Tel 



( I ) FbifippBft BenMUas 
flCripai* ALiiiiotatioiies contra 
Serrittiii » (quas et Fabricius 
ia VirgHii editione BaatL p. 
i8s5— 1859. repettit , et Gra« 
tertts in Faoe Critica T. L p. 
959 — 3o4 )inqaiba» pocaliari 
fludio. Serrii errores notavit. 
Audi tameii qaid ille, Ser- 
^fhnn reprehensurttS, scribat : 
• Servua , inquit, qui doe^ 
Hidmus a MacroUo mneu^ 
paiur» eommentaHas scripsit 
im VirffUum masimae cfe- 
gimiiacB nu minoris eruS' 
Uoms. Unde inUr commen* 
UUeres audonUUsm sibisum^ 
mameompanwiU Vmumiui 
itufM Varre , nsma fimts 
amnia poUH sdre , e$ juxia 
msui Hotuiianum quantbque 
homis dormiiai Homerus. 
Nmm cum plurima a Senno 
hene et erudite dicta sint, 
nonnuUa iamen reperiwUur 



in- 

psuum euriose pensieubUaei 

ah historiae fide discrepam^ 

Ua , idque poOssimwn in his 

rebus^ quae ad GeograpMam 

pertinentf Ucei animadt^erte^ 

re / namque ea scripsit Ser* 

vius f quae erudiionan auree 

farre nec possint nee dtke^ 

anJU Sed persuasum milu est 9 

commentarios Servii incurits 

temporum esse depravaios mii* 

^kUosquB^ nee taies ab ipsog 

duales nune passim. leguniurm 

esse publieatou" £t in fine 

p. 3o4* « Serrium huido eS 

laudandum esse eenseo , atquc 

inier erudOos munerandum^ 

in eujus ea mmentari os nihit 

ego serihere ausus /tirem^p 

nisi existimarem eos, /uis^a 

muUUuoSf et ineuria tem^ 

'porum atque insciiia iu^mi^ 

num dBprmfotos^ ContraBe* 

roaldum Ser?ii CoimDenla«> 

riof dfltedit Fn Fiorid. Sa- 

bii 



Digitized by VjOOQIC 



viRGitn. igi 

^{rtli dinius, ita mea feii opinioi Vel rfeputethus^ 
veeentidres interpretea sua plerdque e ^eryio hau- 
rim&9 me quo fuiflset, ut ihtilta tion intellectd 
InanBiflient. £t A quis es aequo de horum Gom^^ 
hientaridMim praestantia et utilitate judicium fer-^ 
re Telit , is quaedo yelit reminisei , laborem istum , 
quaKs nunb quideih est » plurimis locis et fere ubi^ 
qiie misere interpol^tum esse , adeo quidem , ut 
potiiis farrago ex yarioilmi interpretum Gominenta- 
His in Unum consarcinata , quam justae forma<^ 
Commentarius dici mereatur* £t sic quidem pleri<^ 
que Viri Docti de hisce Cominentariis judicarunt i 
Scaligeri et Gannegieteri testimonia jam memora- 
timtls in IntrodUctione p^ 8. Praeter hds.^ coii« 
sentiunt Barthius ad Statii Theb. X. 638. m Adr. 
L, V. c. 22. p. 253, L. XL c. 2. p. 514 et L* 
tXn. c. 16. p. I27L Tanaq. Faber Episl. Crili 
L. 1. Ep. 60. p. 168. et Ep. 62. p. 210. et ad 
i^haedrum p* 14. D. Heinsius apud Munckeruih iii 
Diss. de Hyginb p. 85. Scriver. ad Mart. Vlll. % 
Bynkersh. Obs. Jur. R6m. L. I. c. 22. p. 91. ei 
L. II. c. iO. p. 148. Wcsseling. Prob. p. 863. Cuperi 
Observ. L.ll. c. 8. p. 202. Jac. de Rhoer Fer. Da- 
▼enlr. L. L c. 13. et tandem Heynius^ qui T. Vi 
p. 536. haec ait : « Commetitarium iri Aeneidfni 
prius exaraverai Servius , tum in £clogas , «//»- 
mo loeo in Georgiea. Ex trinis his Commenia'- 
riis kabemus farraginem, bonis malisjuei seriU 

M 

idhus io Leclidnibus Subsic. eodem Gruteri ▼oluminc p4 
ft.Tin.tiiXyiil.quaesuiiliii uai — ii43* 



Digitized by VjOOQIC 



8B GAP. XII. DE ANTIQ. INTERPR. 

ac ^gis^ adeo eommisiamf «/; gmd ad S&rtH 
auciori/aiemreferre malis^ inierdumvix mprom^ 
iu hab^as. San6 mulia tnesse ex anHqmaribus 
Inierpreiiius servaia f dubiiare vix Ucefj HMms'* 
nus iamen innumera a serioribus aiiexia. Ba^ 
buii enim idem,fatum Servius ^ quod Graeei 
gfxtrnmaiieif ui essenif modo qui onHqua oon* 
irahereni vel omiiiereni^ moda quiexeerpHs atia^ 
plerumque deieriora^ admiscereni aui e margine 
inserereni» NuUus esi Codex^ qui omma^ quae 
sub ejus nomine Aabemus t compleeiaiur* Quidf 
quod narrani adeo Codices nondum inspedos 
exiare ampliores iis , qui expressi suni : v. Bur" 
mann. Praef. p. S7. adde de Brosses SaUusie 
T. III. p. 393. ( I ) " Quae d reputamus » non 
minim debet Tideri, si in Secrio Senrium ipsum 
citari comperimus , quemadmodum in faiice tribat 
•choliis : 

ad EcI.I. 12. TtJUATUK. Sane vera hcHo esi. 
turbatur, ui Servius dicU » ui sU imper* 

so- 



^^ {%) Adsenlttiir CFunenis in 
notis ad Scboliast. JuvenaL 
yiU. 16. t Utinam vero , in« 
^iiy exsurgal iandtm alim 
quiSf qui nobis purgatwn lo* 
cupleiatumque det Serpium. 
Paieni in eam rem subsidui 
pkirima , m^ndum excussa , 
ipsa quoqust ni fallor ilia, 
quae secundoe editioni eomr' 
panwerat P. Daniel, trans" 
iata post ejus mortem in bi^ 
hHotheeam Bongarsianam et 



eum hac danceps in Bemen' 
sem pubiieam , ubi ktqusmo' 
di multa meoUm vid^ssere" 
cordor , moereniem tum f 
tempore me excbuB^ qmn 
dil^gentiMS in^iceremt inque 
usuram vertereau^ Vide qao« 
qae Jo. Casp» Orelliam in 
Epi«t Critica ad Madvigitim » 
praemissa Gceroais Oratori» 
Bruto et Topids ab Orel- 
lio deutto editis Tarki i83ow 
p, XUZ. seqq. 



■ DigitizedbyVjOOQlC 



viHGtLti. m 

softale , quod ad omne* periinel gepera^ 

Itter. 
ad Ecl. m. 20. TiTtaE. Sa7te\ ui ^mftus iicii 

euper hoc loco^ quidam superfluam vo- 

luni esse aUegori^mf dicenies ete. 
Hd Ecl. DL L Quo tb» Haee Sdoga eontinuum^ 

Ut Sefirius dicU^ non hahet carmen^ sed 

de diiiersis locie Tkeoeriti aUgua atf eam 

eontulit (l). 
Quodsi igitur insQlsa magistroram scholastico» 
mm spurdties et monachormn barbaiiest qua Ser* 
tianas lucubrationas contaminatas ene dolemus, 
faciat , ut nebulas interdum pro Junone amplecta« 
mur, iniqumn dt , istud Serrio imputare Telle* 
ImputaTit tamen vir quidam doctuB, quL^in He« 
moires pour PHiatoire des sciences et dea beaux 
aits Tom. Y. p. 7. (Amsterd. 1703. 8.) haec acri* 
bere non dubitayit : i Servius Comsnentfateur de 
Virgite est le moins istimable des anciens Com» 
mentateurs. Soit ignorancef sait ereduUti^ il 
est rempli de faits reconnus pour/aux\ '* quem 
merilo reprehendit P. P. Justus in Spedmine Ob« 
lerfat. Gritie. ( Viennae 1765. 4.) p. 33. qui: JTom 
inseitia^ inquit/ non credulitas eas Servio eru^ 
ditissimo Grammatico plagas injlixit^ sed reeen^ 
tiorum Grammatioorum manus : quod Servio ipsi 
impuiare veUe^ Koe demum non ignoseendae in« 

. «ct« 



(f)SiehMe tcboliaia am wd fiumanM ,«ib^ii»if<rt* 
tkjMeriUn editianibm Uscpiof ut 9er smi dieU^. in mm ple^ 
\m el Caameliiii legontur^ tione omisit. 



Digitized by VjOOQIC 



$0 CAP. XU. DS ANTiQ. IirrERt»&. 

9eitiae essei. UmuB auduUur Tufy$elms Adverii 
£• XXF* c» P. • SciOf inquii^ plurimum eem* 
per Set^ eeee triUendum. " £i praeclare de 
eo eeneii Menrieue Siepkanu^ de AUeu Ling. 
Graec. p, 78. 

Mmtis iniqae de Servii laudibus judicaTenmt 
Barthius ad Statii Theb« It. 604. Cannegieterus 
de Leg. Nuro. Pomp. 15. 45. et 57. et Tero etiam 
Clericus , qui iu Art Crit. P. IIL S. 2. c. 6* 
^. 2. ha^ ait: > Nullus esi vir dodus^ JP^^'* 
seriim ex iis qui mXuypicpot /uere , cui non 
eii aliquid aliquando objecium; ex quo liquerei 
^on fuisse ei semper perspecia omnia^de qui* 
bus loquuius esseif aui non scuis diligenter pen' 
eitaia. Verum hic de errore^ qui quasi naevus 
in publica fade adparei^ non agimus ; sed de 
frequeniibus pecccdis^ iisque crassiotibus quam 
ui in ea vir docius delabi possii. Taiia innu» 
mera suni in Commeniariis ^ quae Donaii ei Ser- 
vii nomina praeferuni , ex quibus non immeriio 
Tiri docii eos inierpolaios fuisse collegeruni* 
£jusmodi esi peccaium , quod^ culiulimus ex Ser^ 
vianis Commeniariis y Aujus Ari. Crii. P. I. c.J* 
{• S* p. 26. ubi Hyrcaniam in illis [ ad Aen. IV» 
867. ] dici silvam Ardbiae osiendimus. Ceiero^ 
quin innumera suni , quae non vulgarem eru^ 
dOionem sapiuni , ei quae scribi non poiuetuni. 
iUsi a dociissimo viro , qui mulios Scripiorei le* 
geifttii qwnrum qh aUquoi saeculis monumenid 
feitisn^ Qu^ quia Ufemo neeeii i plutibus «on 
jNrMyMf. tdilm de JfaneUi reUfUi£tf Jbmim, 



Digitized by VjOOQIC 



YIROatL 91 

Uiiei non sini $ me guidem judiee.^ reUjuiis Ser* 
vii €uquiparandae.'^ 

Poant quis « mea mitentia , optime de Servii 

CofBmeatariis mereri , ri imam ex antiquissimis Ser* 

Tii ComoEientariorum editiombu3 , quae optimae no<« 

tae Tideretur, repeteret, neglectis omnibus iis ac« 

cessionibus et additamentiB , quorum undique c<mn 

quirendorum studio recentibris aeyi editores quasi 

insaniisae Tidentur; sive ei,. quod Barthius ad Clau- 

dian. de Consul. Mallii ts. 42. dedit , praecepto ob- 

secutus , veteri more renovato , locis legiiimis o/- 

bum^ €uiuUerinie nigrum eolon praefigeret. Ad 

qualem laborem commendari posse videtur editio 

Fl<»rentuia anni 1472* in folio , quae (teste Burman- 

no in Praef. p* 24.) ex MS. Mediceo maximam 

partem expressa aut restituta estj et, ut in fine 

editionis Qliiis testatur subscriptio, a Petro Cen^ 

ninOf Bemardi fiHoj emendata^ qui eum anti'- 

quieeimis multie exemplarihus contuUt / tnprr- 

mieque Hii curae fuit , ne quid alienum Servio 

adeeriberetur i neu quid reddereiur aui deeesei^ 

quod Honorati esse perveiusia exemplaria ileman» 

Birareni» 

Si quis hanc in se suscipere telit provinciam, 
eom moneo , primum , ut de novis quidem acces-' 
aotiibas et supplementis parum sollicitua ait: dein* 
de, ut Brouldiusii consilium sequatur» qui (sicutj 
Bunnannus p. 20. ex inedita hujus Epistola me* . 
morat) Almeloveenio de Senrio edendo cogitantig 
«uuil t al PfaiUppi Beroaldi AmioUlionef in Servium , 

sjpue 



Digitized by VjOOQIC 



i» CAP.xu. DS AirfiQ. nrngRi^it. 



opu$ ka^enn9 ntm suo preHo koMmm^ «d M* 
cem libri repetereU 

Noa sine laetitia cognofico ex Orellif Epistola Cri* 
ttca Ad HadTigitun p« LIIL no?am Servii editioiitel 
exspectandam ene a Philippo Wagnero: nec poe-" 
ftun quin sperem , imo confidam > hanc talem om^ 
nino futuram esse , qualem OrelUua eam fore angu- 
ratu?! id est^ hnge emendaiiarem* 

$. 5. 
JUNItd PHIlARGtRnTS (1 ). 

Servio statun subjecimus Juniuin Philargyiitlnti 
cujus Scholia in Tiigilii Eclogas et Bucolica kn^ 
demum enidito orbi innotuenmt. Baec enim q[aom 



{ I ) Sicmnnen scripsit Fuli* 
tius Uniaas ; Barthius dubi- 
tat an rectum slt : « Georgi^ 
corwH, iuquit in Advers. L. 
iiX. C%.et BueoUcorumeHar^ 
ruior in codtcibut excuMis 
¥oemiur Junius Bhiltu^rus* 
At ego id nomen suppositi'^ 
tiMUtt semper suspieatus sum^ 
cum ' 9hXuiffVQia tadmi fere 
pitium sit apud GrmecOs ned 
idoneum in nomina idrHia a^ 
digL Ego auetor UbraHis 
critidsqus esse velim ut Pt- 
i.4a9vaiix postea Junium iUum 
appdtare nudint: quod no* 
men serpile in inscripUatU'- 
ims Tesseranim reperitur » 
€^h jUUo UamOio FUio edi- 



iahmif ei nane nuper Olu* 
stratamm a Laurentio Pig^ 
norio in Commentario di 
^ervis. " Antetf autem Bar' 
thius tn Adir« L.L c if. faaae 
dizeratt •Junius Philagfius 
sive Pilargurus » utrmmque 
enim nomen servile memini 
l^re, quin et tertium quod 
vulgohtibet.^ Rutgersiusy. 
L. YL 15. acribit PhOargy^ 
rus* Apad Schoiiastam Lei» 
densem ad finem fidogae 
decLoiae et ad initium Libn 
primi Georgicofum JimiliUs 
Plagrius, ceterom in ipt* 
Gommenti|ri«9 libi huiaa i»- 
terpretationes dtantiur* eskt 
praenomine lundius vpealBXt 



Digitized by VjOOQIC 



TIRCaill. 9S 

m mniine Scholiailanim , qui ipflum aetate aecuU 
sunt» memorata enent, diu ia Bibliotbcearum pul<- 
^ere latuerunt « absque ut quisquam Philargyrii no« 
mra audiTisset 9 multoque minus sciret hunc aliquan* 
4o Yirgilii carmina inteipretatum eM. Reliquorum 
igiturscriptorumsilentiumfecit, uthaeCt priusquam 
invenirenturi a nemine desiderata , vel in BibUothe* 
canim latebris quaesita fiierint« Primum edita mmt , 
ul docet Burmannus p. 34* aFulvio UrsinQ post Ka-> 
leodarium Famesianum , notasque ad Catonem, Yar*» 
ronem et Orfumellamt Romae 1087. producta ei; 
fragmento .yetustisflimo Serviano, quod literis Iion<« 
gobardiois exaratum dono acceperat a Paulp Ha-' 
ivttio et ex Godice Tirgiljano Angeli Poiitlani, 
Deinde saepius repetita sunt in Uanielis et Comme^ 
Uni editionibus. Post horum vero operam » Philai^ 
gyrii acholia fere intacta jacuerunt, donec in Ja« 
ni Rutgersii manus incidmmt : quii astricta hujua 
CommentarioU breritate delectatu^ , aUorum docto- 
fum diligentiam excitavit. Ita ille in Yar, Lect, 
JL TL c 15, scribit; ^Zegebam nupert ei cerif 
leguse Jueundum fuU^ JunU Philargypri Comr 
meniariolumf quo et Bueolica et Georgica Vir-^ 
giUi explicavH. Est in eo dstricta yuaedam &re<» 
titae « e^d iaiie tamen quae omittat nihti quod 
fid mruendum auctoris sensum facere mdeaiur. 
Nam reliqua , quae sinistra Commenta/orum /t* 
bmditas atftoribus elargiri solet^ quod wnittit^ 
judicio imputandum est. Inolevit pridem malus 
mse , ut interpretes eruditionts ostentandae eaur 
9^ ea passim congerant f de quibus scriptores ne 
fsr si^mmum quidem cogiiarunt. Ajtqui quojd 

com^ 



Digitized by VjOOQIC 



M CAP. m DE AMTIQ. INTERPR. 

eommiisataribus wneidii^ ui ^ dum quiequid dko* 
rum apponitur f gustare vdlunt ^ et in prae^en^ 
vera cibi voluptate eareant , et in posterum ne^ 
que eos eibos contoquunt^ neque male conGoetie 
bene nutriaiitur; idem illud lectoribus taUmm 
taediorum evenit, Dum enim a^ienas nugas wm* 
sectantur^ ipsam auctoris mentem transvolani» 
Quo Jitf ut si quid recte a scriptoribus dietum 
sit neque capiant, neque convertere in ueum 
suum possint. Quare recte Pedianus et Servms 
et hic ipse Philargyrus , et quidquid exstai ve^ 
terum Commentatorum ^ qui erudita brevHaie 
doctis lectoribus prodesse malunt » quam ingmii 
Commentariorum mole ineptos delectmre. Ut tm^ 
temquam grata Philargyri lectio nobisfuerti^ 
ostendamuSf quosdam locps hic apponam^ quoM 
in eo emendasse mihi visus sum.** Rutgerai eoof 
mendatio fecit » ut eodem illo tempore BarUiiitt et 
postea Jamu Broukhuaius huio acriptori diligenteni 
manuixi admoyerent : Bartfaii notae sunt in Adten. 
It. XX. c,2. L.XXy. c. ai. et paarim ad Staliym: 
Broiikhugii reperiuntur in Bunnanni editione ^ir» 
giRi T. I. p. IiXXy, aeq. Ifec parvi hunc GonmMii- 
lariolum aestimaae videlur Burmannut, ^puppB qni 
non dubitaterit hunc in auam ' yirgilii editioneaa 
recipere: qui tamen, quum videret, esse multa la 
Thilargyrio quae in Serrio item e^stabant, aenravit 
lantum ea ubi vel minimnm differebant , reicictis iis 
quae ad ?erbum, ut Tidebatur^ erant desoripta. 

Facile autem ajpparet, Philargyrii Commentarios 
mon taled ab auctore conscript^ esse , quales eos nunc 

ha- 



Digitized by VjOOQIC 



viRGiLn, m 

habemus, Qaandoquidem enim eadem panim adio* 
lia plane iisdem verbis in utriuaque C<mmieiilarii8 
legantur, alterutrum Tidetur certiim ease; aive, 
qnae Servio debeantur, multa Philargyrfi Commen** 
riis immixta eflse, siye, quae a Philargyrio acripta 
sint, in Servii Commentarios transiisse. Posterio*» 
rem sententiam equidem verosimiliorem esse judi-' 
co: primum enim scimus Servii Commentarioa , ut 
aupra didmus , ex yariorum interpretum ndtis con<* 
atipatos esse , quod ex iis potissimum locis apparet 
ubi ad eundem versum binae vel tres interpretatio- 
nea afferuntur , quae , modo eandem modo contra* 
riam opinionem exhibentes, non ab eodem inter-» 
prete proficisci potuerunt: tum etiam, si omnia 
ista, quod Burmannus fecit, in Philargyrii Com« 
mentariis ddeas, quae nunc iisdem verbis npud 
Serrium leguntur, tam paiica restabunt, ut haeo 
Tix dici mereantur scripta esse ab aliquo , qm' data 
opera Yirgilium interpretari veHet ; Ac enim , ri nu^ 
mero oomputamus annotationes 9 ad Bclogam pri-« 
mam ratabit una annotatio, ad aeouadam ties, «d 
tartiam iUK, adquarlam vaut oltta poiro; oDJii»» 
modi brevitatia aludiuQif quis eal qui noii abaup» 
4um aftntretur* Bivmaiiiuu itaque el reGqiii editiH 
res in PhOargyrium paulo iaiquioMf fuiiae 
sunt , qui Servimn alieno doctrinae apparata 
re, quam suum cuique Iribufre maliraAit. 

Haec pridem mea mens erat , pec verebar futurqa 
esse , qui contenderent me sine ai^^umento auspica^ 
ri Commentarium PhUargyrii aliquando ampliorcm « 
fuisse. Ecce, nuperrime incido in Codicem MStum 
BiUiothecae Leidensis, a nemine» quantum scio, 

usur« 



Digitized by VjOOQIC 



0».. CAP. Xn. DS AlfTIQ. iinrBRi^R. 

uflWpatiiiDt quo oonlineiittir Scfaolia aaliquat hae- 
IpBtts iBCOgmta* ad Virgilii Eclogas et Georgica , 
qpi^rum auctor» cvijus iioiDe& ignoratur» saepiiH 
Pbilargjrii mterpretatioiies memorat , quae etiam- 
nimc iik hojuB Gommeutariolo non inTemuntur. Qu& 
le detec^tA nuoc onuiino non dubito dicere » Ehi- 
largyrii laborem» ut nunc eat, nihil aliudesse nisi 
dcerpta tenuia el yix umbram levem refiBrre Gom- 
menlarii q^ualis olim fuerit {1 )• 



Yerumea quoque, quae nunc Philargyrii 
proalanl Scholia, panim esw truncala el abnq>la» 
ita ul facile sil rideret praeceaausse quaedam, quae 
nunc deaiderenlur» fluq>icatu8 eal Broukhusius , ex 
his dudbus potiBsimum lods : 
ad Geocg. I. lOS, MiaAmrva OAaoiJiA nasss. Esi 
ei ulier 9ensuM. Cum ea sii annt temr 
peries^ ut hyems eerena sit^ ei solsh^' 
twm humulumt fructu^ optime preiee* 
, nmni. etc* 
ad. GeEg.IIl. 128. BjBmAT. Non enim potest 
unus eguus duas pafrias habere. Ett 
reCerftl, sicut ibi poettnm {Geoig. III. 
2ff7.] • Et salis oecultwm re/eri in laete 
;: ra/^oT^." e/ [Aen. lY. mj h Qui te 

. ^ianium ore.re/errei^^* 

In 

*^( I ] Potnissem h. 1» siagu* nerei • ne* bis etdem dicenda 

las inlerprel&tiones reoetisere, ^int Infra enim i ubi de hoo 

qaas Anonymus iste Scholiaa» SGholiasta dicapi $ mens est 

ta e Fhilai|gfrii Gommentarid aliquam istorum SdioUoVnni 

memorarit. Sed malo abiti- partem pubUcare» 



Digitized by VjOOQIC 



tlROILn; ih 

tii utroctiie loco maHifeBle «ppartti praecenisQ 
jdiqaid ; qiiif enim eiedkl interpretem Im TeAia aa-^ 
iiotatkniem poste ordiri : JEst ei alier «enmt , ?el 
ae: Jfon enmcet;? Szbtguamodi igitur latunit fa« 
dle est videre , PfailargTrii notas npn integras ad 
noa rauiae} nia fortaflse suspicari maEsi Phflaigy* 
rium Bon data qieri Gommentarioa in Yirgilium 
fleripMBe« Tehutt Inc illic alieno Gommentario auaa 
piMun annbtatioties iolMeciiie^ 

De «eUle, ^a merit Philargjrius, admodum 
duUa rea eat : neque enim ht^us nomen a quoquam 
Telerum mamoralur , nec if&6 quidquam iuae ae-^ 
talii indidum in toto Gommentario prodit* Dih 
hito dio«(e, himc Serrio fuisie anliquiOrem« qifi^ 
quutti tot intdrpreliitt^ mictorilatete paflrim ciUYe^ 
rit, faujui aooiien ne ieitel quidem memoratil» 
Jkeque miiiui ille Serrium dtat i quod non dubilflr 
qnia fiictarui fiiiaiet, m Seem GommentariDi cogno-. 
nwL 8i aulem lollenda eit difficullai, quare ned 
hie illiui, nee ille hujui mentionem fecerit, ata* 
tuendum eril, alterum alteriua ftuM aequalem , ita 
qindem ut ambo , in diversa u^te region^ , eodem 
iteculo rizetint , abaque ut vd luijui labor illi , Te( 
flliui labor huic poliieril eiie notuk Et in defi- 
nienda Pbilargyrii aetate faaeritte quoque ridetur 
Sazius, qtd in Onom« Lit. T. L p. 471. Philargy-* 
rium itatim quidemSenrio subiicit, nec tamen non,' 
uter aetate praeatiterit, dubitat Aujus opinionit^ 
auctOT «itFulyiua Uraittua, primua hujua Gommenta- 
riofi editor, qui Philargyrium ad Yalentiniani tem* 
^ora TituUt: in eam opinionem adductua inacriptio^^ 

G \ Mr 



Digitized by VjOOQIC 



flB CAP. Xn. fiS AmRQ. tNTERFA. 

M, qmm m ^adice latenilt ad ValemHmMMum^ 
Tette Ueyaio T. Y. p* Sfi4 <Hain ipwm Vmpi edi- 
tionem fnietra' quaesbimus ) » /tt^ etnSe eoMA»- 
fv, putabat Ursmiu, eum nim longe a Servuae* 
tate abfuisse ei VirgUn ehirographo ueum e«te, 
ai ex ejus commeniario apparef^ iw fuo mmUa 
prbferuntur ess He eeryttortkus .^ ^ui iemparilmt 
iion nisi antiquissimis eMtabasd^^ Itfpiidawi hac 
Jn re ignorantiam fateri , quam teake» haiiolari 
malo. lUud autem certum est, fuisse eum pofit 
Asperum et Cc^m» qui tamen el i^iiieertfte ae« 
fatis scriptores siml. Ulerque enim aa€|riuf iii Mn« 
largyrii Cimuiienlariolo jad paites Tocaiitar. 






Philargyrium aalerdum nngatum 
emplo o^andit ftartliiua ad ^M. 
» Ederam^ inquit, ab haerendo PkHmrgyris^s [ad 
Eci. m. 80. ] produeitf eonira ommm naiMiiif», 
€uieo futdem nugax^ mt haerendi etiam uerio ms» 
pirationem 'inde demtam velit (!)• Ea4c 4mmu 

ejus 



( 1 ) Eaqdem hujus i^ocis 
e|.yniologiam cum duabus ^liis 
reperies apud Festum : Hc 
dera , iiic[uit , dicta quod has* 
rtat ) Mpe fuod sdiiu pstai^ 
vd qvia idf sm adhas^erUf 
edat. G£ Qsimn* ad Apule- 
iora de Oi^ihogr* p. 65, Ga« 
tenim haud uUus est iDter 
antiquos Scholiastas , quin 
subinde in Etymologiis nuga* 
tus sit SuDt «utem etiamy 
^fis y quamquam falsas ^ ta« 



men ingemog^ exqogitatas es- 
sefateberis. Sic Commentator 
Yetus a Orucpiio editas ad 
Horat £p. I. i. »44- decens 
BoaolQS hebetai f^issf kabi* 
tos, addk: f.qufaifiQUf m%o 
Ij^oiTTf c/' ad quae verba cos- 
rigendum censeo , quod nunc 
ia vuigatis et vel in Fabrica 
ediiione miseremutiUtames^ 
Acrottifl scholtou ad eanJem 
vprs^m: BoeQti hebeics smU 
habiU et qui inds exorii swU» 



Digitized by VjOOQIC 



ii$^ tanii ianlus eum essei Po^ioM marraiWj 
^pkihongum nuninie demi alieri^ minus etiam 
vod alteri accudi po^.**'' Alibi tameii» in ^d-' 
tm. lib. Lk c. 'i. non dubitat ipAim optimum inm 
terpreiem. \ot$T^ Xt «lea quoquG nrtentia Phi<' 
largyrius doeti interpretis nomen meretur» Hujua 
enim eMimfntarioli», etiam |Metar iata <t^0 9et* 
tSo tdMHiitiir, muila eontinel» quaiO et seiUi digM 
flnut «I aKnndA nmi cognoactuiftui'» Qiiam yero in, 
fienAi CommenUriitf nemo hoa miratitir , divitem iW 
ii» fiiatetfiae, Anticpiilatni ^ Orammatieae aoieft» 
tiUfl I «in in PliaaigTfii Gomatentariolo fnMtm 
quaeres. MeqfUe hoe minini ett: Serfim enim omnit 
^ 8iH et Mperioriff aetfi siAtidia pencmtandB ocea^ 
iienem liaMiieee^ ri(lelar« aive lioc trOiueiidum rit 
yi o tp c rio ri iriue cond^ii, rive o^nctuniori kte-' 
Ulatioids loco , riw deiuque majori JiteiMim «tiiP 
iKo $ takm Tero eludioruni perficieiMlorum oeeaflio^ 
nem ibrtaM non haboil PhilargyrittSi qui, ri Aa« 
fyeri et CeM GomiDenUrioe ezcipiaa, anliqilionw 
failerpretfim Incnbrationibiis camisfe ridetur* 

Hajorem antem rine 4ubid, quam qiia niinc ha^ 
Wtur, doctiinae kudem nactus faiflset Philargyw 
rins , ri hiqu9 GommenUetiim, qtialis icite lOlim it 
iloctteimo interprele «ofiptus fiuit, integrum, ad 
MitraiempdMi penrenise, faU mimaA. Sil itaqui» 
tmmino sperandum^ foM aliqtiando ul pleniua hujui 
«dieliastae apographom faitef inacceHsoa Bibliothe* 
Cttvum IheBauros reperiatnr: quod ri repertum ftio- 
ril, non dubito qimi el Virgilianonim poSmatum 

6 2 in- 



Digitized by VjOOQIC 



100 GAP. xn. ofi Aimo. nimpft. 

taterprfetatio et Tero uiuTeraae Literae ^uriniiiB ht^ 
cri (iactarae sint« 

j. e. 

8CHOUA8TA BARimAIHJS. 

' Casp. Baiihiut, cttjut indeiSBHti qodfTis eiim.edi« 
U» ttim leriptdt yetenim libfM penenjia&^ dilt* 
genlia nulIiuB non laudem meretur, in antiqao Tiv- 
gilii codice reperil aliquot acholiorum xdfqoiaat 
cpiae ab editis intevpfetum sdioliia diflRBnml* JiitXi^ 
quia^r, inqtiam : longe exiim potiflrima pam ab im|iuf 
#o ndmione eraia erat, quem nisi taeduHtet ulieriua 
aca^llum ducere« et faae leliquiae eandem eoiMv 
expeitae ftiissent. Sed audiamm iiiaum Botbium » qui 
AdTers. L»XXl!lIL c.13. baec itanarratt 9Smux^ 
ta ciilamo exemplaria Maronvf , juae in nosirmm 
potesiatem venerini , superiaribue Ubrie eemer^ 
eimue. Antiquiseimum eorum longeque jnretiqfism 
eimum incomparMle damnum eubUi in priori^ue 
.Aeneidoe libris ^ qua quidem ad glaesae ei cosn^ 
yneniaiiones. Nam oum margines sp€kiiaq%te tnier'' 
iinearia undijue seaierent iniefpretaiionibue es 
prisots Grammaticis coniractis , ( ut /aoile lo- 
dere est ex reliquiis posteriorum librorumiy nor 
bulo quidam impurus scalpelU ducendi Mrftfex 
sinqularis tam ingeniose malus /uitf ui* ita omt 
nes ad unam eraserii , uti vix vestigia literurum 
ulfa compareant. Neque ego uUa ratione f^rsr 
didissem komnom quempiam iam aoeurate talf 

quid 



Digitized by VjOOQIC 



Tmenji. loi 

ffuid frM9tar0 po99e. Ille gmdem meriio euo 
eOam apud manee male amMai; noe vero yuae* 
dam ieihio adnotahimue quae in Duodeeimo li* 
iro eupereeee eurioea raeorie infelieitae voluiiz 

(ad Aen.XIL) yeA. iHtaAiaTOs* Uirumque poieei • 
inielligi^ ei non firactosy ei Talde frae* 
• t09. Poiiue vero Talde fractos inieiHgii; 
nampriuequam in eummo tHeorimine ee* 
eeni^ non erani fracti ( 1 ). 

» • T8.6* TUH BUUH HOTBT AaHA I.10. Poet" 

quam volnere fuerii iaceeeitue et ean^ 
guinem euum viderii (2), 

> > Ti. 0. Gliscit. Crescit » augmentatur , 
eeneim * nam ei glires dicuniur quod per 
eomnum creecuni^ quos pinguee efieii 
eomnue (3). 

• » T8. 19. paABSTAifS aI^ihi. £si prudene 
eenie dictum^ quia ciam dicii inferiorem 
esse Aenea virtute t quapropter illum 
vultabducere a furore ; est vero ex seno 
Ennio (dc) translatum (4). 

(ad 

( 1 ) Alteruia tuetur Ser« Tel unda: Apud SerTium ad 

ynuM ad b. !• h.L haec prosiaat: •ftk«'cit. 

(i ) Priora Tcrha item e^ Cteseit ^-et Uuntett wUte ei 

tHsat apnd Serriuin ad h.l. glires dicti sunt, quospinguss 

( 3 ) ToUatur illud comma efficit somnus. 

poft oMgmmUitur et ponatur (4 ) Appovetae es: fatc.glaf 

poit MMitnt. CeUirnm ubi Bar- aa , in finnii verhis , ^uae a 

Ihius atteriscum posuit. au- Gioerone in Acad. QuaeitlL 

fpicer dei^sM vocalam kinc^ a7.etaDoBatoadTeraitiieu- 

fiuch. 



Digitized by VjOOQIC 



I(te CAP.XII. DE AHflQ. IHTERPR. 

(adAea;XII.) if8.AU VoAs* ,u e. e^wini nrum* 

Saepe tnveniiur pn ad»erbio pa* 

eHurn.'' 

Il ita poRot deqpie raim owifi^ iataiu ComaeB* 

larii reliquias hio ToIumuB exhibere. Satis sit , poflse 

e fttutiOB apparere 9 quairtam jacturam litcsa^ m re^ 

liqiiorum libromm kiterftu feceriiit. Tix emim du« 

bito qoiti hujua Scholiaalae opera , A seryata esBett 

miiaibil habitHra fiusflet , 910 ei alionui flcript^ 

emendari et Ser vlani GosHDieiitarii oorriKi potuiswnt* 

BCHOLIAStA VER0NENSI8, 

lacerli auctoria Scholia , quae Angelus Ifajus aiite 
aliquot amios ex Codice Veronenri palixnpsesto tdi^ 
^it , quamTis plurimam partem lacera aint el prop<i 
terea Virgilii quidem interpretationi parum prodesse 
rideantur, non dubito dicere, quantiris nbbis pre» 
tii esse» ubi de antiquis Virgiiii interpretibiis dispu^ 
tamus. In bac enim Scholiorum coUectione depre* 
Ii9ll^ipius passim annotationes, ex Comm^tariis an^' 
tiquiomm Scholiastarum excerptaSt de quibus an« 
lea,. quum diserta menlio non exstarel, dubitandmn 
eral an tevera Commeiitarios in Virgifium scripiia* 
•enU Exempti oausft atferii polest Seauiusi quent 

q« 



,HeAt|llr» tigfasaM fftt itur, niipioaiir lilc #m«# JBM 

pt& Q pietm mt^mi lag«iidiMA scvibeiMlinB ene. li nM ctim p 

eueOfnetiuttuummmifCelki9^ 990. fragHieiiUmi i«i«iil 9d 

mw ffo f#/i9 JEMv BartWw tKmiBai^ me ^eljil^raim 



Digitized by VjOOQIC 



TI&6IUI. lOS 

qumb iiMids nonMUi non nin in unic» 8emi thoitia 
memorar«tur, merito dubitant Heynius inler Virgi- 
IB mterpretet referre: hlc wro quum aeholia le- 
gtalor , quae Scauri nomeu prae «e ferunt , faciie 
«redimiM ^m dlM in Vi^Iii interprf tu« numero 
locum tindicare. At ▼ero , «t hoc majoris etiam 
aeatimandun ert, trdra inde quoque comperimu» in- 
terinetara itomina , quae hactenua plane inaudita 
erant. Operae pretium duxi ringula , quae de aa- 
tiquiorum interpretum lucubrationibus in hacScho- 
E^rum CoUectione Ksperiuntnr, jst tel le««ima in- 
^ia ^genter «oo quaeque loco memorare: quo 
fedo appai«bit, qood ab initio disiBMia, poat Hey- 
hii aetale», «gamento quod tracltouw». nonnihU 
ponderia accestdsse. 

Quod aftinet ad Commnatarii formam , qualis ille 
a Kqo ecBti» «t, monemuB, hunc hac in re po- 
ti«mum a reliqaoram SchoMaalarum Commcnlariia 
diTersum esse, quod plerumque inlegra antiqMt^- 
rum interpretnm scholi», pracfiio cujuique nomi* 
ne, exhibeat. Exempki afferre, jamr hic mipttrfluum 
iudicamusr afferenlor, ubi deGoeniito.Aspero, H»- 
teriano et Longo disputabunofc Caw Tero credas , »1- 
lom, quihaecaoholia coUegeril, nihil ommna de fe 
addidisse. Contrarinm, ut Majus sagaciter odoratus 
estinPraef. J. VI. probant primum iUae locuUones : 
Comutu, si6 aestimat ad Ecl.m. '«Pv^iJ'^*' 
tus puttU Aec ad Muaas jHsrtinere adEcI. \I.y. -- 
^Prohus malo epUheto putat usum poit^^ ad 
Aen. II. 173. - Hoe loeo adnotant Probus et 
Sulpicius ad Aen. IX. 369. - deinde plurima scho- 



Digitized by VjOOQIC 



104 CAP. Xn. DB ASHQ. INTQIPI^, 

Ka nomine auclom caientiat 9mm qiiidam VBmm 
mam hujui Commeiitarii partem oQnficiuiit? 

Ad hii^ igitur Scholiaatae laborem omnia et 
echolia refefenda auntt quibus quidem iategris nak 
kun nraien praefiinim eiL Ba tamen, quorum jni? 
lia truncata sunti lum oemeantur.esse hujui inle»* 
pretb; namque in his amputatioDibus » ut Hiymi 
docet {. YI. Qomiiiasaepe interpretum periime, eev* 
lum estf 

Quis ftierit auotor hoium Scboliomm ( 1 ) el qoft 
aetate haec conacripla rint • onmino incerlum e4* 
Indicia , quae auctor aetatii auae iBjjeeil • lam le* 
yia mmtf ut inde nihil omnino «ispicari po^ininf» 
8untqu6 ea duo tantum: 

^d Ge. m. 2. Ltgabi. LyeaeMmansArcadiae^ 

ciroa ftiem tan Jteus cofii^r. Aroadit^ 

abandai lus, ehamnMm. rMgionibHS , «9- 

Je ei idem Pan Lapereue eoUhm 

fid Aen« VIIL 104. Aim uaaiH in LucOf In eft 

hoo dieU^ qui nuno Telabrum duniur. 

Maji tilentium prodere ridetur, ipsum ne mmgir 

cione qqidem hariolari ToIuiBse. Hoc satis quidcm 

pertum est, ista conflcripta 0886, quum superstitee 

essent , qui nunc perie^unt • Aaperit donKuUi B[at^ 

"»- 

( I ) Df vnp auctore Ipqat r^ in Codiee obsemret Sed 

VuJo qaaqtd^ duobos , quam- ez boc genere non nisi tria 

quam Majus duos Anonymoa scbolia esse (adAen.nL tes» 

^bi deprebendere Tisus ert • Y. 84« el 487.) dpcel in I^ilfi^ 



quum aliam ioterdum manom §» Y^ 



Digitized by VjOOQIC 



moiuL m 

itad, liOBgi, Proki el Sc^uri comma^arii in yir» 
giHuin* Ex 0|>eTibu8 eniin borum , quSiuB profeclo 
lecentior debel fuisse bicce ScboUasta , paswi in? 
■giiia aliqaol firagmenta in bac G<rikclione aenrata 
aunt, quae dufaito an auctor aliunde, quam ex ipds 
flloram interpretum operibua exceipere potuerit. Id 
mMiem^ baee lunt H^i verba in Praef. {. Yn* 
ani9 S^rwU Ifonaiigue aetaiem ab 00 faeium^ 
hamd sdo an jure idetree euspieer^ quod illa* 
rmm duorum , qui eopioeissimi ei paene prineipee 
kateniuT VtrgiHi iniefpreies , m ejus eolleeiione 
nuUam video Jiari menOonem» Sed enim haee « 
inquamf quam prudenier eeribam neseio. 

VrsMet istos, quoa nominarimns , antiquioree in- 
lerpreles, bioce Sobolia«ta aliorum inmiper Gom* 
mailafiiB oiua ette ndelur , quorum tamen nominn 
teticuit. lacel aulem boc iuipicari ez ilUa locu- 
lioaibus quaariimr ab aUfuHms , solent quidam 
oalumniari^ qualea adbibuit: 
ad Aen. IL 108. JjMmvu aram t onris, Jam« 
dudum Atc esi qua mp r i m u m , ui [Aen.J. 
180. ] %Jtmdudum erumpere nubem ar^ 
d^nij* Pleriqueiamensiedieiinguuni: 
> Idqw audire sai esi jamdudum*^ . . « 
sequaiur posiea quasi es fiduaia • • • 
sA Aen*n. 473. Ponns whua* Quaeriiur ab 
aliquibuSf uirum bene posHum sit exii- 
ruB in signijieaiione peUie. 
sA kau II. 719. Flviuiii rvto. Soleni quidam ea^ 
Immniari quod dixerii riTO. 
tal]|>i; quamquam fieri poteil, ul auctor in bis 

•oa- 



Digitized by VjOOQIC 



lOB CAP. XU. m ASIIQ. INTERPR. 

eosd«aiHo6 isleffprelef, ttd aon addila iMxiini^» 
liginficaTeriU 

De pfetio tfiesauri t se ifi.Teiiti, ipmii diqmtan- 
ten audiamus Ma/noi^ b Quaeret illiqais" , ita acrt- 
Ui ia Praet 5. VIII. > qme ^ honim Seheforvtti 
aatura et utilitas? S^uc^ hoiiii» ttsus et fnietiis iu 
eimies partea jtAtU Hino eniai primo cogAOaei- 
isua quibua a opibu» ServkB ditotut ait (naui 
Denatus inalto rariua alieua te utitur et iaaL rhelo- 
rids exereitiis plerftmque ^ersalur )« Neitoo 
tescit, Serfiom anticfuionnQ smpta 
quod qmim faeeret f aaepe eom foatitun auonosi 
oepit obliYio , ita ut de suo videatur pcnu dc- 
promere quod aKienAe alf^ae snrrqrit» Praeierea 
ServiOB quidem esl aetalis suae httil^ prineeps 
intefpres, sed taifienf «t ss«eijdK ruditate quadam 
liiictus et privata elia^m yeribfclritate molestusi» la 
bia yero aiHiquioribus scriptis toeritas et natajtfa- 
lis inest perspicuitas ; atque ibi oerte ve mi a ti i n i H i i 
sunt, obi nuMim detrimenttim ialegrifa^ f^ee* 
vunt^ Prosunl aulem non latimtate solum , sed» 
quod matmie ad rem fecftf po€tae e%>Iicatione. 
At hodierBi interdmor kiterpretcfs inAns yoce sona* 
miis, nequeintetligimns ipei sid» autterisi quem 
csplicaifHiSv yerbis qiiae sit subjecta soatentia. 
» Interim holum Scholiorum CQmmend«tio6r*' 
ita pergil Majus J. X. » magnuni pondus adjiciunt 
9 loci tot aueloniin atque openiiv dqperditonim , 
a ul^ n^m veeabula eouHam ( 1 ) » quos in illis ef- 

fen- 

( I ) Inter nova vocabula , quae in his SchoLiis offcodua- 



iur 



t 



Digitized by VjOOQIC 



?iUMUI.Y 101 

Ix iiMtttai ft .me tette Itr^toribitt 
feie tidip t qiii tutii opibus Tetenim 
Eraditorum abundet. Quare isti Scholiastae pri* 
mum docent qtianta i^ dootifna' exceuuerihf i* 
deinde quod eo lempore «crqMeriiit» eum Iitte« 
rarum patrimonium adhuc erat incolume ; deni'* 
que fadunt ut clarius intelligattu», pet baAaricft 
saecula quam funditus latinitas bonis suis eversa 
at« tn Us ergo acholiis modo occurrunt soriptorea 
qoorm ert iUuatriMttuln annen; mcdo pAete 
ignotL Alqui homm portremorum notitiam huio 
aetati gralidrem fdre auguror, quae reconditorum 
thesaororum cupiditatem tanfam prae se fert, ut 
eopiae iMbliothecarum jam exiguae Yideantur« 
quandbquidem eoruin qul his inhianl $ quam pla« 
rima eil mullalud0«'' 

B multis, quibus hic thesaurus abundal , ignotia 
Tetemn aor^torum fragmentis, pauca operAe pie* 
tium duco hfc reii6rre,.quibu8t lamquamnow gesH 
mis, ditari possinl Fragmentorum Collectiones: 
ndScLmia Valgias&iEekvt^ 

m HU camii giMiK #»' # • « 4 oa^ •. * • 

• • • «abl fNMMfaf die^TB^ Cinna iue$. 
tM^ior ui numquam Pylio profluserii ore . 

Kuiotie . • • uui 4 . • peciore dem... 
9 • • (^redie miki • • • 

N^eiem uon hilurum goeeei 4 . * 

• al- 

t«r, liaee recemeBda taats Georg^ Ilt 4« -* tnaetim eA 
tMgeon ad G«arg.IL 93.^^ hen.lL 8S.«r Maturaioe^ 



fetsm mem. gMk ad Ge^ IH. f^b. ad Aeo. VIL 306. — C4« 
•• •" JUhki fiBm. gen. ad pnHlkim ai AA3K tiu 



Digitized by VjOOQIC 



tOB CA?. Xn. DB ANnQ. IlfTEIlPR. 

• M9H$ tin • • • fumihm 9% gwrfiU 

CriftfM quoerat fhminm CM imUm ••• 

i^d AeiuII, 8L Pacu?ni9 ia Teucro: 

' » Wika n» a tr&ja adporiat fatiiiaJ^ 

QikU lAeiliui ia II, 

• Faniamad^ueauiiiamiierahimafl.*»'* 

ni, Am^tL 82« Yaivo AigoDautamm prinos 

Ecoe aenii Panai muliie • • • 
Namque eaiue Clyiie Laerni quem NauMueesee^ 
Jjoemum Ifaupliaiee^ Proeiui eeijfaupiian eiii^ 
;•«•••••• Dmnai • • • • • 

ad AeiLlI* 670. Plautas in Colaee; 

• Si fne heiie inoiia/oerii^numguam yticjnaai^/^ 
QAA. Htiniua in Jurisperita : 

» Nu m q u am n e miki lieetU hoHei iieorot^ 

a4d. Cato in oonUoKie : 

n Kpireneium hellu/m feoiniue « • • irie mmj 
#i(eeris»i ••• i^uoe ••• oeneorem KabuieUe^ ne^ 
que^ • • • Ufii peciore ai^eeuiue/' 

ad Aen. Vf* 17S» SaUustius in primo historianim: 
» Ai per omaeem prooineiam magnao airoeeeque 
f^enae^ quum ep euo quieque ierrore, quinqu^r 
ginia aui ampliue koeiium miliaf novaf^ immo* 
nee f... oceani aociioe carporibm hominmmP^ 
ffi $omieui^eut.'^ 

ad 



DigitizedbyGoOgle 



idAai.Y«251. Goidiiii: 

m MBan ^ • • facium m^amdro dupliei # « • lama eti, 
qualis d Melibea • • » i^ 9elum*" 

tdA«uX.604L Aftuius ia Piodilor * ' : 

• .- 

» Delilmraiim e$i mm twfa «Mylffft* ,jM/jflai 
imeemm»* %9$e audio»' 

Haee fere ftint inagniortt tragmdnte, hat ^ulbttt 
directe ipnyetenim aaeforum ierba citaiiliir : qtee, 
^piimiquam misere lacera, Tit tamen dufaito quAi 
literif non iuk) nonmte proliitura aint. PraettMt 
nepius etiam in hia Scholiia (t. Ge. m. 7. Aen. IL 
717. ni. 707. YIL 681.) aententiae et cqpiniones et 
deperditis Yeterum scriptis memorantur ; quin ^t 
panim (▼. Aen* L2L24D. IL 173. 714.) fragm^ta 
teperiimtur ndn additia auctorum nominibtta » quae 
HajuSy quum nesciret ez quonmmam scfipfb de« 
flumta essent , aliis quaerenda teliquit ; quae omnia 
si bic refierre yelltaius, justo longiores fieremus» 



Priusquam ab lis interpretibas discedam , quonmi 
Scholia hodie supersunt, monendum est, non^ne- 
i;ligenter htc omissum esse JuLitrH Pomponiitii Sinf- 
mni, cujus nomine exstant Commentarii in Yir^ 
gilii Sdlogas, Georgica, Aeneidem, item in mi- 
nora opuscula quae Yirgifio tribuuntur, Culicem» 
IKrair; Coparii,' HoreHim, Cirim ei reliqua, pri- 
mum editi a. 1487« cum epist^la Ban. Oailani. Ha- 
bcQl tmsa isti Commentarii, qui ioaagnam partem 



Digitized by VjOOQIC 



;]|0 cAP.xn. m hJxoQ. tnnKvK. 

6x utiquionira interiMlim bieabr^tiKpilmi , iuiar 
deperditisy ezcerpti sunt, tantum quidem doctrinae, 
tantuHi aUtiquIeoloris (1), ut')Pomt>omus a tton- 
nullis pro mediae aetatis Grammatico liabitus ni (2): 
passimque isk UII^.Mgs^WMf^m^\i^ii^ 
bus intf^rpretibu» y aliunde non cognitsie, ita u( 
Ip^ tamquam prdbati iRniptoristestimoBiilfen nohii 
flaepius in partes Tocandom fuerit; acd, quando- 
:^^^ pt^^ ipw^ QpiplPfjrtwiis (st MSmAe W9M 
.Sofnppniiwi.desqpw)» mh.JoiitiMgot ix»a » cen l iw lUe* 
,mfm iriwsey wm.^mpiw> jw intcr «Atiquos in- 
Mn^eim refeni p9W wnsujww {9)^. QO. ir«iw 



' ( t.) Aocfi quam Honorifi- 
tutL de Poiiip,^ Sabmi labore 
)ttfie*iiBi t6Urk Heyfiiu» : T^*-' 
t«r» /si^ ^tttbit jiiba. T. Y* p. 

mam partcm ex Servio con^ 

cutkaia csi , quem auctor in* 

terdum locupletiorem habuis* 

se videtur , uti eUam Prehwm 

in BucoUca. Inseria quoque 

'paasim iocaeat DimysiQ Mn" 

Me,^ Oiptlpro. ei Sirabone^ 

^laiine pffsa; haud, raro tmi/o 

auc/oris nomine apposifp, uti 

'etePtiniomulta intuUi; ei om- 

nino multa docirinae pro iis 

iemparibns retomdiime ^tst^ia 

^^fninqdiverUirelic^ ^ Inifir^ 

,.ea tnirari Iksei f nvn $fipiu$ 

eos in sequioribus VirgiUie'» 

ditionihus esse repetiios ; in 



fis qmdmn^ aui twioram ope^ 
ras recoxeruni , meHtus suam 
JBcumiaJkuieeseiBomporimf 
qmm crfeoK sdH ammmmim' 
toree^. 

( f ) Hunc errorem in Pi« 
tboeo (ad Dtalog. de Ont 
•c a6*) et in Schel^ro (LIL 
de Be Yehic. c. 7. pb is9k ) 
f>eprehendit Btinaanniis ia 
Prae£ ad VirgiL p. 3a CC 
Barfbiiii a Bnnn. «itaips. 

(3 ) Quae anctor paam i» 
suo tempore nairaty manifesta 
sunt serioris aetatis indjdSi 
Ad Ge. I. §9« scribittf ^*- 
ntf nunc MciimrJBMnim. kd 
Qe L 333. 4^^mioi^Ua- 
emdfimmaf wmc diaimr moas 
SamciuSf im quo ssmi ir^ittia 
monasteria reUfponis Chri* 

stlanae. A*Ge;U, 497. I^- 

cia 



Digitized by VjOOQIC 



vtnGitti. 111 

de t&^ Ul. t. IIL e«& VHbrjote in BibL Hed. 
•t Int li«t.. Lt IX* p» 194 Biifmaan. iii Pnief. ad 
Virfpi. (p. 36«) BeyDioi de Edit. Yngi. X» Y. p. 
4i7.8axiusiiiOii(Hn. Ul. T.U. p.4fHf et Biiputatia 
€fum de Pooipamo Sabiac edita eal Bonaaa 18^ 
Senatiit Academiei noaune ad indicenda fSoItBnia 
Matalitia FrideriGi GuiliebnillL eujui auetOiain ea^ 
ee BocL IbeokiMm tiilgaiia est m nofitria rfgionibill 
^una* 

' Sadem de causa omirimus BoinvtM G^LNjanuni 
VsEoiaiHnii quippe quem Pomponii Sabitii fefe 
af>qqalflm fukse el circa a* 1477. decearisse con4ett 
Gt Seipio Ibffeus in Yerona lUustrata P. H* coL 
114. Tiraboficbuti Hist, literat Ital. T.VI. PpHI, 
p. 108B. et Pofiriui CataL BibL MagUabech. T. L 
p. 44B. quoi citat auctor INiputationii, quam mod» 
mamorarimui , de Pomponio Sabino p. 12. quibiia 
addantur Heaniniui ad Juyenalem p. 709. ^eqq. e^ 
Salf agniui Bofiinui ia Prolegom. ad Oyidii emmam 
in IbiB p.2. ieq. 



El 4c quidem eonim jnterpretum coxnmemoratio<* 
He defui|cti sumui, f|uorum opera qualiacunque 

im- 

cia nostro iempor$ dtcttur Vo* GaHiarum ,e ttamdo Cmrtman* 

iochiaf imcolae Foloehi ap* niregitf.Ad Aeo. VI1.697. Idt» 

pdlaaiw. Ad Aen. V. 84. cus ci mum Cyminipofi Sa^ 

Saqm tusmeg» e stpulchrii o^ irium M f iai^re fmiro lo'. 

rt^^cn serpeBios itf e iumiUo eus oid appeUaUfrf ffam iilio 

Murrit^ud Slium libro secun^ oppiduium uuper dirutum apm 

^{n. 585.) I ei PitrisiiSg urbe pdlabaiia^ vicui CjrminL 



Digitized by VjOOQIC 



iii dAP. xu. im AirttQ. iNiTBRi^ft. 

idpereM^ cenftentur. Nunc ecm mesndrabimuB, qtuH 
fum Commentnrii perierunt Blb his autem di^uU^» 
re et propositum nostnim requirit , ti eo magia ne« 
tessarium eirt, quipfpe qilod ii ipd ttiaximam par^ 
tem fohtes fiieriflt e qtdbua Serviut reliqdiqiie liau* 
aeruntj De ringulonim autem aetate quidquam ccrti 
statuere', p^fquam difficlle cfftt^prcbdrile tamen ti^ 
detur, plerosqvie iit, quotf rtcensuimuii, ftiiase mul^ 
to antiquiores , quin et Horuiase labente quidem i 
tiondum tamen lapao Latinitatia rigore. Et, qoan» 
doquid^ ex Goiaiintotariia« quos seriptttunt, noA 
nifli. pauca fragmenta ^perrint,- aeque difficile esf 
de singulorum laudibUB et doctrina probuntiaie; ni* 
ii de quibui etst^t judida Yeterum. Sed hi iimit 
pauciorea. PlerbrumqDfe Tcro nomina hic ilfic , non 
additor judicio, memorahtur. Suffidat itaqpie eoe 
nominaase', et, qua6 de ipsorum Gomrnentariia su* 
pemmt, fragmenta cbllegiflsct. Praeirit hac in ve 
BurmanniMf qui, cta» n66lrti quidem opinione pasi- 
aim labatur , diligenter tamen eonim nomima- cobk 
quifflriase censoidus est. Et Tero Burmanni dispu- 
tationem tanti facio, u( operae pretium ducam,- 
ipsam h. L integram inserere. Sic igitur ille scribit 
m l^raefat. ad Yirgil. edit p. 39. i ^ed ^raeter 

> SerritMy Pfailar^yrium . Val, Probum at Dona- 

> tum I haud parvo numero apud Grammaticos Te- 
j| teres memorantur Yirgiliani Interpretes, quorunk 
» lucubrationes aut penitus nobis interciderunt, yd 
» Serrii ac Donati reliquiis intermizti habentur. 

» Sic L« AiriTABUH GoBnuTtif in Haronis Comnlen* 
i tarus laudat SosipaCer Gharisius lib. L bistit. 
sf Gramm. p. 100. et 1^2. de quo ita Gellius L. II. 

0r 



Digitized by VjOOQIC 



tl&GIUI. 113 

6. 6. itdiiBiiii//t GrammaNeit y«s Commeniiu^ 
in Virgilzum oamposueruni f in quibuM est Cer^ 
nufus Annaeus. et h^ IX« c. 10. Tocal kominem 
eane pleraque non indoctum » ne^ue inpruden^ 
iem. M^mit etiam ejus noQ uno in loco Senrius* 
Laudatqpie Gorautum hunc, et ex qjus adnotatio* 
nibus in Tirgil. locum producit Macrob^ L. V. 
Satum. G. 19. in cujua tamen indice perperam 
JureJius Comuius Tocatqr. Vid. de eo Scalig* 
ad Euseb. p. 197. 

• C|u.auM in Gommenlario ad Maronem miemorat 
idem,Ghari8iu8 L. II. p. 180. 19L et 197. ubi ^lrvn^ 
Oum Ceisum appellat* Nescio an idem Aruntiua 
ail, qui cognomine Aruniii ClauiUi occurrit apud 
Biomedem L. L p. 307. A Prisciano quoque cita** 
tur saepe nunc eubAruniiip nunc ainpliciter sub 
Celsi noniine;,ut et apud Servium* 
> GvnonBa in Maronis tieorgica citat Gharis« t» 
IL p. 184. qui tamen nbn potest esse Marcus ille 
Anlonios Gnifo, cujus meininerunl Macrobius el 
Quinctilianus , et cujus vita exstal apud Sueton» 
de Illustr. Gramm^ c. 7. licet illio Yinetus eum* 
dem faciat. 

i iuLn quoque BTOiKt , non ignohili^ Granii 
maiieit in Commeniariis 9 qu€te in VtrgHium /e^^ 
eii^ meminit (xellius L. L c^21. £t L XVL c. 6» 
JuUum Byginum cital, in quario librorum^ 
quos de Virgilio fecii* ubi quae ex Hygino ad-^ 
fert Gellius, eadem quoque prodiicit Macrob. L* 
YI. Sat. c. 9. Ejus etiam mentio non rdiro occur-* 
rit apud Servium. 

» Sic Vbliiiv LonouM in L. II. Aen. profert Gha« 

H rii. 



Digitized by VjOOQIC 



114 CAP. XIL AE ANTIQ. INTE&PIL 

1*18. L. n. p^ 163. de quo Feltus longus tn /<?- 

cundo Aeneidos ,»iUts commenicUus est* et Ss* 

crob. L. in. SatQtn. c.'6. 

1 Ex quo eodem scriptore 1. m. c. V. coll%i 

etiam posset, AspKira Grammaticmn quaedam in 

Yirgilium scripsisse. 

1 Sic ADAMAirrnTs SlAaTT&iiTs, cujifi zMmnttHa et- 

stant apud Casdodor. de Ortbogr^ V. p« 2296. 

etiam in yirgillum' commentatus est. Ejusque me^ 

minit Pierius in notis, ut ad £cl«'II. 15. et 18. et 

YHL Aen. <M2. et X. 206. 

> ALKAifDM etictm, nesbio qufii, inter tetms 

Tirgilii interpretes , citatur a Servio ad L. VIII. 

Aen. 330. idem forte , ac AlexanderOrammaticus, a 

Donato in vita Tirgilii memoretitt; ulii et «Uioe- 

currunt, ut AscoimTs Psdiakvs, ]|sx.issij8 et Hisrs 

Grammaticus , ut jam nihil addam de Tii^ii ob- 

trectatoribus , ac GAayiLio Pigto&s , cujiis Ae- 

neidomastix ibidem recensetur, quemadmodum 

ViHoiLioMASTix apud Serr. ad Ecl. II. 22. Hunc 

versum male distiHguens Virgiltomasiix viiu' 

perai. et Aen. IT. 621. Cfuipat Atb nir^lfce- 

masiix, 

9 Martius etiam Salittaais, Commentator 'Tirgi' 

liiy laudatura Charis. L.'II. p. 181. * 

» Et GaiLLiiTS ad Virgilium de accentibus, a Pri- 

sciano L. I. p. 660. 

9 TiTiAKDM quoque et CALvnM Themata omnia 

de Virgilio elicuisse, et ad Hicendi u^tlln confor- 

massc , testatur Servius ad *L. X. Aen. 18. qni 

etiam auctorem Dbclahationum in' Virgilium me- 

morat L. V. 632. et NtGiDii Commcntarium Gram- 



Digitized by VjOOQIC 



VJIMUUL 118 

^ maticdM» procul ^abio i<i tirgiUum» adt» L 
» Georg. 120. 

9 AliQS alii Grammatici «^cp^ ui scriptia suis ad^ 
^ ducunt , 9ed de guibus singulis operQsitis agere ^ 

> Aostro instituto alienum est» 

» Passiip etiam Pierius et' Hein^ius i|i notis sui^ 
^ ad part^ TOcant Aansuir i Hfissu ^lgcuiiQnum li<» 
4 bellu^ necdum ^ditpm , qtfo exeipplis Virgilianis 

> uhique usum Elocutionum ^dstruit ille Gramma- 

> ticus, cujus auctoritate saepe optimas Maront 
,» Yindicarunt lectiones. ,Hunc Reapoli eum ali^ 
,9 (kaminaticis ineditiB descripsit aliguando .Bein"^ 
,» «iuB, et in Goipmentario Y i rgi l ian o Cre4uentier ejui 
j^ lestimQivo utitur. Vide quae d^ boc Aruaianp 
j» Heno dixi^ipi.Gommei^t. die .rita l!V».Hein^i» Adr 

> wnariis j^v» .praefixp , p. .9. 

» Sed praecipue inter ye^ereSi qpu Virgilium 
.» emendanmt, et in ordin^ffi dig^aieriiMt» cfenaeiu}! 
.»:flunt .TvcGA «t VAaijQ»t qui A,enc;^dQS opus, ajb 
9 Augusto flammis ereptum , castigarunt ac dinpq^ 
» suerunt, ul nolUm ex Sulpitii Apollinaris £pi« 
» grammatibus in AenttideiDi Virgilianamv quae iii 
1 Pitboei Catalectis L. I. leguntur. £os quoquein- 

> ter Griticps numerat ac cum Probo conjungit 
» Eugenius praefatione in Dracontii Hexaemeron« 

Quod ti.FirgiUuMf 9i 9^iu^ iu^nmuB Bpmefui ^ 

CansUffiafn wruore novam poit fata ^uhir^ ^ 

Quam dai AriMiarehui, Tucca, Fariusque^ ProbuMque^ 

• Hi con^>lui;a Virgji^ii ^emi^tiQhia , inperfecl^ ab 
» eo relicta^ suppIeTerunt , nonnuUa etiam.detraxe- 

H a runt« 



Digitized by VjOOQIC 



116 GAP» XIL DB ARTIQ. ntTE&Pft. 

9 runt. ut ofitendit H. fitephanus DisB. de Grilieil 
» p. 48. et Petnis Nannius L, VI. Hiacellan. c: 
» 10/* ( I ) Hucusque Burmannus, quem dixhnus« 
nostra quidem opinione , hic illic enrasse* Sed docfi 
Yiri errores non pqssum notare priosquam diligen* 
tiam laudem , qui post mortem patrui , tam inaig* 
niter de Serrio meruit « quique primus Cataloguih 
interpretum, a 6e. Fabricio confectum, Yeterutt 
testimoniis undecunqiie eonquisitis confirmare stu» 
duit: in eo tamenpaulo licentior» quod nonnullotft 
qui in libellis suis Grammaticis verba ei: Yirgili^ 
laudassent t propter haec male in Commentalonan 
Yirgilianorum numerum retulerit. Quod enim supm 
ex Heynii iftonito praefati sumusi hoc loco rq^eten- 
dum est: si diligenHua inymraSf ptiucisstma^ 
tsae^ quo9 daia opera in Yirgilium €tommentat&9 
esse constet Et contra, aliost qui nominandt 
eranty Burmannus relicuit* Sed plura hic perae- 
qui , non est necesse : de aingulis enim deiacepe di- 
cemils. 

f- a 
h. Ann, Gornutus. 

L. Annaeos Comutus, si Tetenun scriplonmi le« 
stimoniis fides habenda sit , non dnbium esl quiB 
Gonimentarium scripseril in Yirgilii caimina. Audi 



(i) Scribe potios Cflp.XL p. f3ii seqq«) 
( in Gmteri Laropida T. L 



Digitized by VjOOQIC 



TIRGILn. .117 

niodo GelUum » qid L. 11. c. 0. ait : • JfonnnUt 
Grammaitci aetaiis superioris^ in quibus est 
Comutus Annaeus^ haud sane indocii neque 
ignoitles , qui Commentaria in Virgilium eompo^ 
smeruni^ eet. Hacrobius L. ¥• c. 10« memorat 
Comuli adnotationem ad Aea. IV. 698* quin el 
Chariaius p. 102« nominatim cilat libnun X. Gom« 
iQentariorum Comuti. Praeterea Serrius» etsi non 
diserte narret Comutum Commentarios in Yirgilium 
•cripaiMe, saepius Comuti nomine eipUcationes et 
emendationes commemorat. Quibus testibus nunc 
etiam novus accedit , Scholiastes Yeronensii. 

Qualia ille Commentarius fuerit» non facile ett 
judicare , quandoquidem injuria temporia totus pe- 
rierit , praeter pauca quaedam fragmenta. Ex qui- 
bus, ti quidrideo, apparet, Cornutum a rcprehen- 
dendi studio non fuisse alienum , illudque potissimum 
inCommentario suo egiBse, ut inquireret, numquid 
Tere dictum a poSta sit an secus et wm Terba , 
quae usinpaiitur, rei conreniant nec ne: ita tamea 
ut rabinde etiam explicarct tel emendaret , passim- 
que Grammaticam tangeret. Gellii locum, cujus 
initium modo memorabamus , integram exhibebimus. 
$ic igitur ille inquit L. IL c. 6. > NonnuHi Gram^ 
maHci aeiaiis superioris^ in quibus esi Comuius 
Anna^us^ ^aud sane indocti neque ignobiles^ 
jui Commentaria in Virgilium composueruni ^' 
reprekendunt quasi incuriose ei abiecte verbum 
pqsitum %n hi$ versibus [EcL YI* 75.] 

Can<' 



Digitized by VjOOQIC 



118* ' CXP. Xn. DS ANtlQ. IlfTERPIL 

Caniida ^wdncUm /affofi^ikM in^mnm mamiri^ 
VuliehioM 990a$$B ratM^ ei gurgiie in alia 
Ah HmUdai nauiat canibu$ laoeratss n^rinic*' 

ytxant enim putani verbum €9se leva^ ef i^ 
fiAie ao partn incofkmodi\ nee tantae oirotsUaH 
cMgruere^ ^uutn hofntnei tepenie a bMua n9- 
itmnieeima tapti Ihniatiqtfe sint. — ^ Item eiiud 
Mujuseemodi teprehendunt [Georg. III. 4L) 

— Quis #»l ^ur^sthM durum 
^uli iUaudaU nsscii Busiridis aras f 

Hlaudati parum idoneum esse verbum dteuni^ 
neque ia ioHs esse ad /aciendam eeeleratt Ao« 
mtnie deie^toHonem : qui^ quod hospiies on^nium 
getUium immolare s^otitus fuiif non laude m- 
dignus f sed deteitatione exseeraHoneque toHue 
generis humani dignus esset. — IteM aUud ver^ 
ium cutpaverunt (Aen.X^ 814.] 

Per IdfMdam s^ut^leniem auro Imius haurii afsrkun^ 

Tamquam si non convenerit dicere aiiro aqual- 
lentem : guonidm niioribus^ sptendoribusjue auri 
^qwitlaris iltuvies sit coniraria^^ 

Hae reprehensioiies, quae, st non omneai partim 
aaltem a Comuti manu profectae sunt, Grammati<^ 
cum produnt sane non ineruditum. Sed qui alio^ 
rum Titia notare student , quid mirum A aufainde 
ipsi labantur ? Id quoque accidit Gomuto , quem 
hanc ob rem atro carboiie notavit Macrobiua tt, V. 
D. )9. 9 fn fibro quarto in describend^ XHsae 



Digitized by VjOOQIC 



yi&GUJL IIO, 

morie aii^ quod ei crims abscissus essei^ kts 
^erstbus [Aen«, lY. 698.] 

JfMdwn illi /favum Proserpina vsriics erinem 
jAstulsrat , Stfgieque oaftkt damuaifsrat Orco, 

deinde Iris a Junone missa ojbscidii ei crinem 

ei ad Orcum /eri. Hanc Virgilius non de nikilo 

fabulam Jingii 9 siaU vir alias^docHssimus ^ Cor^ 

nuius exisiimaiy^qui adnoiaiionem ejusmodi ap^ 

po4uii his verbis : » Uade haec historia , ut crinis 

auferendus ait mwientibus ^ ignoratur: aed assuevit 

poetico more aliqua fingere , ut de aurep ramo." 

Maec Cornuius. Sed me pudei^ quod ianius vir 

Graecarum eiiam dociissimus liierarum ignora-' 

vii Euripidis nohilissimam fahulam Alcqstim : in 

kae emm /ahula in scenam Orcus induciiur gla^ 

dium gesians^ quo crinem absdndai AlcesHdis 

etric loquiiur [ts. 73.] 

Xvtkxt» d* M oi^Ti^y, &% uavdifioikv» 1^«»* 
*Otov %Sd* ifX^i n^atoq hfrio^ ^Q^X^ 

Praeter Qellium et Macrobium insignia aliquot 
tt9igpieaUi servavit Serviu^, quae operae pretium 
4iico cpUigere. Sunt ista hujusmodi : 
ad Ge> L %77. Pai^lidus oegds. Quia pallidos /a- 

ci(: nam ynse niger esi. Probus*OrchM 

(scr, Horcus) legii. Comuius vetai ad^ 

spiraiionesfn addendam. 
tdAeB.Iv45. iKFixir. Comuius €ui : la&jii ve^ 

rius^ ui sii vehemeniius. 

ad 



Digitized by VjOOQIC 



lao ckv. in. m artiq. nrTERPR. 

ad Aeti. L ISO. Volaht MuUi non Tolant » #e</ 
Tolunt, invem»»e se tlitmni. Sed Carnu^ 
iue: 9 Verindumf €»/, ne^prueposUntm 
etifacee velie^ eieiesaxa; eum aliU mom 
iuriuseiex ordine dieium sii: [Aen. VII. 
840.] » Arma velii posetfique simul^ ra^ 
pCaique juvenius^ 

ad Aen.I. 48B. 8i qvoqitb pmnrcmBi» nmMmmi 
▲GiroTiT ▲GHnm* Aui laienier prodiiio» 
nem iangH^ ui supra diximus; Heei ekn 
euseiur ab tjfso in II. [ts* 431« ] t IHts» 
ei eineres ei Jlamma esdrema meorum/^ 
Aui viriuiem ejus vuh osiendere : nimiae 
enim /oriiiudinis esi , inier kosHum ielm. 
versari, ui SaUusiius (Cat9. c.ei.] >Ca- 
atina tonge a suis inierAosHum eadavera 
reperius esiJ*^ Comuius ismen dUni ver^ 
su isio [Aen. II. 806.] > Vadimus^ m- 
mixH BasuUs** hoe esse solv^ndum prin^ 
pipibuB. Quomodo se poiu^ in pieiura 
eognoscere % Solviiur sio ;. sive quod no^ 
mina iransseripia ^ sive ex /aciis, /a^ 
eile possii agnoseeref, sed melius ad vtfv 
iuiem hellaioris re/erendum esi. 

■ad Aen. IX. 848. Huly^ itoan. Comuius nocte 
legii i ei annoiavH: uirum nocte pro 
. morte? an^ eum mulia nox essei9 

fid Acn. IX. 675. Ducu impbhio gohkissa. Muno 
locum maie iniellexii Donaius , dieens , 
commiasam portam t. e. er^Miam Panda^ 
ro ei BUiae » qui duces non eranL Cor- 
n^ius vero mehus sensii^ dicens: ^por^ 

iam% 



Digitized by VjOOQIC 



TIRGILIL 



»1 



/om f quae duois imperio oommissa yWe- 
raif hoc eai elauea^ eam aperueruTii.^* 

#d AeiuX« S47. Disshxt iilm auquid xiainni. 
Proverbialiier dioium eeif ae si dieerei : 
fion mirum , sie oecieum eese eum , qui 
sihiplurimum arrogabai. M^ lUy" elwig* 
Comuius (1) ui sordidum improbai. 
Charisiua, qui nominatim Librum X« Commeii- 

tariorum Gomuti memorat , hoc senravit fragmentum : 

p. 102. 19. Dioim. Aiiejus Pkilologus librum suum 
sie edidii inseripium , An amaTerit INdun 
Aeneast ui referi PHnius (2) eonsueiudi* 
fiem dieensfacere hane CalHsio , hane Ca^ 
typso , hanojo , hane Meeio. liaque ei 
X. Annaeus Comuius in Maronis Con^ 
meniarus Aeneidos X. » Didus , aii. Eos* 
pOio Didus excepium esse AenetmJ* 
Sunl|,qui putent Comutum Commentaiiis suis epi- 

irtolam |>raemisi88e ad Silium Italicum, ipdque is- 

toi 



(i) Ib Servii edittonibai 
pt Corinthuu Sed CornuU 
poBieii restituendnin t$st con- 
. jedt Ruhnkenias , ac proba- 
Tit Roeniua in Praef. Grego« 
rii Corinthii de Dialectis p. 
yiU. ed. Schaef. Ceterum re^^^ 
|e ibid. nionuit Koeuius , in 
Graecta istis priorem yoculam 
lina syllaba augendam esse ut 
Sopbodeum sit hemistichium 
pt A\aot FlagelUferb, rs. 586. 



( f ) Non Tideo Pliniom in 
Nat, Hist« hujus rei lacere 
mentionem ; apad qaem At« 
tejio Phtlologus modo semel 
memorator» inter auctoret, 
quibus in L. lY. nsus eiU 
Yerosimile est^ ita Peerlkam* 
pius roe monuit, pro PHmia 
legi oportere VirgiUus tel i*. 
VirgUius. Atte)i liber igttor 
ita inscriptus faerit t • ^a 
amaverit Didim Aeneas ui 
reftrt Virglliusf 



Digitized by VjOOQIC 



I» GAP. Xn. DB AlfTIQ. INTERPR. 



los dedicaflse. In his est Doct. De Hartini, qoi in 
Ditput, de Comuto p. 96. suspicatur , ex e& epis- 
tolA desumta esse Terba ^ae prodit Chariaus : 
p. 100. 37« GrmxTiiTS. Annae%t$ Comutus ad 
lialicum de VirgiUfjr lib. 40. « Jamque 
exemplo iuo eOam principee civiiaitum 
ei poSiae incipieni similia jingerey 
Fieri potest, ,ut recte coi^ecerit Vir Doct. Sed 
dubito aa probe attenderit Charisiuin nomin^tinL 
Ub. JO* Cornuti operis memorare. Quam rem ai 
ille nihili putavit» opinari debuit, cuivis istonim 
Ijbrorum epistolam praemissam fuisse; quae ipsa 
qutdcm suspicio non magnopere improbanda vide- 
lur, quandoquidem sciamus Yeteres saepius 8ingu<* 
.los Ubros majoris cujusdam operis singulis auiicis 
nuttere et dedicare consuevisse. 

FragmentiSi quae ex Gellio, Servio et Chariaio 
memoravimus (1), tandem quoque addemus ea, 
qoae nuper e Scholiis Yeronensibus a Majo editis 
innotuerunt. Neque enim haec» quamquam znisere 

la- 



( I ) Pomponius Sabiuas ci* 
tat quidein aliquoties X. ^a-* 
naewn / sed cave credaa bunc 
esse L« Amiaeum Comutum , 
imo est L* Annaeus Florus, Ad 
EcLI. 6y* boc prestat scho- 
lion; mitva TOTe« L. Annaeus 
Sic aiit m Caesar omnibus 
Urra marigue capHst respe- 
9cU Oceammt guasi hic orbis 
Bomanus non sufficerei^aUum 
cogitavUs dasse igitur comr 
parata^ Britanniam peiU/' 



quae verba leguntur apiid 
Flotum L.IIL c,X. §. i6.— 
Ad £cL IV* pr. X. Annaeus 
sic aUi c Dalmatae pierum" 
que sub sjlwsagunt, inde in 
latrocinia promptissimL Hds 
jam pridem Martius incensa 
urbe detruncaverat, postea A* 
sinius PolUo gregibus , armis , 
agris mulcta^U: iuc secundus 
fuU PoUio ** quae verba ite« 
rum suut apud Florom L. IY% 
c XU. § 10« 



Digitized by VjOOQIC 



Iai$eta et llrunciiU ttttl, retieeiida iridflaMr. Simt' 

aufem hii]utaod>: 

afd Ecl. nt/ 40. J» itBDio. CorfMu^ ne a^tH^' 
mai : BicU in medio 9iciU illud [Ge. HL !&} 
» /n me€&o miAi Caesar erii^y pro emt« 
ne6i/. 

ad EcL yi. 9. Noir nrjvssA gajvo. Cornuiu^ pu* 
tat hoc ad MueoM periinere: aed illud 
magis accipiefidumf Cynihius aurem veU 
lii ei admonuii : nempe quod mUu Au^ 
gusfi admoniius sii ui bucoUcas scti^ 
berei. 

sA Aflta.ItI. 001. GoHBs urnuGn uLixt. CORIIIF^ 
TtlS (I). Num indecore hoo «&bfAvr, 
quum sii UUxes hosies deneaet 

ad Aeii.iy. 178. Illak TsaaA ^aslmb nia mtP^ 
TATA. GORNUTUS . . . ( quid > . • « # 
possei. 

ad Aeik V. 488. Yolvckbm. LONGITS. Adnoiai 
CornuiuSt quod indeoenier siMcram ma^ 
iri suae Hvem sagtiiis figemdAm eoHsH^ 
iuerii. 

ad Aen. XII. 470. • • . i in Corii (9) el • . • 
uii. Ego refi' . • 
Tlures tvaase Comutos, post Fabricium ih BibL 

Graeca T. m. p. 507. docte ezposifit De Hartiiif 

L c. 

(i ) SiesoIetSdioltaslaYe» faittni «jl^ qiifai ipta Qlonua 

nmensis antiquiorom inter» verlMi retinuerit. 

pretum annotationes cttare , ( s ) Majus ad li« 1. « Vide^ 

al fupra dizunus p. io3« Id tut esLplicandum CatmOus , 

autem quolies faeit , yix dq- yel interprctatio Oarm4iT 



Digitized by VjOOQIC 



M CAP. Xn. DB ARTIQ* OrTKRPIL 

L 6« p. 8 — 10. iaque Gomutuiii Grammatioiini , 
Tirgilii Perdique commentatorem • ncm divenum 
opiaatur a Conmto PhilOfopbo Stoieo» Penii pfa#«i 

$.0. 

Aemilius Asper. 

. Asper» cujufl jam biBmentionem fecimua, et in- 
ter Terentii et inter Sallustii Scboliaataat sine dubio 
inter antiquiores Virgilii interpretea referendus est; 
qui qUidem Comuto, ut Tidetur, recentior» aliia 
Mmen bene multis aetate antecesflerit, Aetaa ipia a 
nemine Veterum diaerte memoratur; quae caiua 
fiiiti ut Saxius in Onom, lat, T. L p. XXIV.. ipsum 
inter eos Grammaticos retulerit , qui in aetatis caligiae 
Tersantun Satis sit dixisse , Asperi nomen memorari 
ab Ausonio ^nst. XVIIL 26. a Ghaiisio p* IIS. 
Prisciano p. 879. 902. 1254 ab Augustino de Uti* 
lit* Credendi c. 17. et ab Hieronymo ad?« Rufin. 
p. 867. qui , Teterum aliquot scriptomm Cwunenta- 
tores lecenmsa hunc primo omnium loco nominat; 
quamquam ez istis omnibus testjmoniis nihil quid- 
qpiam de Aiperi aetate eomperimus« nisi quod A»* 
per» hoium qiiidem seculo, non fuerit reoentior« 

<!ommentarii, quos Asper in Virgilium conscrip^ 
sit, hodie omnes perierunt; frequenter tamen a 
rdiquis Virgilii interpretibus memorantur , quemad^^ 
moduni Probo, Serrio et Philargyrio. Operae pre- 
tium ducQ {ragmenta, quotquot senrata sunt^ cpN 
ligeie. , 

Pri^ 



Digitized by VjOOQIC 



?niQiuL ^ lai 

Ml&um ita^ «teitaiidiit erf Psobtit t in sujJQi* 

Ut xuinc edita pnMtant, flchoIiiB haec legimtiir: 

md Scl. YI. 82. SimirA TBaaAaraQm AirniAaQini 

ttAEisya* AemiUus Asptr eum hmt U^ 

evi» annoiarei^ ste ait: Haee membra 

nahtrae Hc solet jungere^ ui in irid di^ 

fndaif nam ei oHbi {kevu L 68.] t maria 

ao ierrae c4elumjue fmifundum.^ 

IMinloiiifira. Ineodem^uMfutiifo Varro [ixi Fragnu 

p. 1S6.] inierpretaiurwieUum appeUaium^ 

yutdnuiriditnialid;n€meiqUoJaiiVir* 

gOiue [haoul. 08.] » IH famai, maria 

etc.*' non^ ut Aeper pmiatp mundum m 

tree pariee^dieieit, 

Sed praecipuua foiia ett Servius, in ciijufl Com* 

mentariia miiltaa ^ocpie Asperi almotatioxies , non 

nmninatoauctore, klere opinor. SehoUa,'xnqu]biia 

Asper diaerte memoratur , haec aunt: 

ad 6e. n. 8B4« Ywmm moM niuuiu- Aeper 

eimpUeiter aee^ntt utteme nominaiieue 

pturaUe stt. Jfonaims vero eeU -^Sedme^ 

Uue Aeperum eeqmmnl^ 

uA Ga. IV. 108. FvQoa. Fucue eei ^tiemndum Ae» 

myb^m (ac)t mmfor ape , orairone minor^ 

dieiue eo^ fuad eit apiiue nooene: quod 

oum ipee nikUgignai^ aUena eoneumii (I). 

ad 

* » 

( t ) Boc scholion omittera iocam lolo praenomiiie toef 

Doliy , quamquam yix credere vertt aactorem , quem cel^ 

possnm hoc inter Asperi frag- roquin abiqae afaeque praeno* 

menta referendom etse* Fle* mine dtat Probal^vs tamea 



ri potesty ut Serms ad liunc ridetiir legendui 

dum 



Digitized by VjOOQIC 



fM GAP. m Itt AIRIQ. INTS&PR. 

iuum Amc 4iriffe , «/ im '9f€€fUUiUar ts- 

itfflnf. £irc Jhper* 
^ Aen* YXI. 168. Squp. Solium j^QHmdum As* 
• jBencm per AnHsioipion, gf$o(l sotum 

Mftum capii: quq^i Jpdinm a fledendo. 

Ncm et aella , <}^a4t .«^a dkciff^ e«/. 
a^ Aen. ¥11.^887. HmvomsxAmv^^ Id,^i/aeies: 

^i .[Aeii. U. 558^] '9 JEi ^n^ uomine fCQr* 

in is^us Uragoedia xUeii Furia non esse 
unms poieeiaiist sed jpk^rimarum , se es^ 
M ffositmfim^ se Jf^en^Bi^^f ee taium , se 
esse Neeessiiatmn. Ji^ sdioii eOam Asper* 
ad hAm. ?n. «48^ B» QOimmL ,^pu ▲inu«. Jiren 
6Mi Asper^ IfonaiHS^ dii^fuiU % A^ hco 
per i£f oaeipieMdMm,^ ui ^mlfpfuqiur ,fy'* 
nonem per ewli iumTnfi W {ler ausaa. 
^d Aeii.^UI. 888. Kni. jJRro^Nem. Onmia^nmtt 
fuae in em exemni MUe , ^apu^ majorts 
tn^ea exibani: «(/ Ifeveus, IfereB: Tydeus, 
Tydes ; eigeniiivum m ie miiieba^ni , ti/ Ty 
diS| Iferis. Sed pnaphrumque s ui ^^'- 
mOaie^deirahitur^ remaneiai i. JSTtne es/ .' 
€jU£d Km'\%ImmiiisAAim.''MeminSal^ 

lus- 

fftm Ptimtim j qnod, pt BamL scholion PliilargTrii ad h. ▼• 

* inenet , in qaiboadam Codd. qui dis^rte Plinium citat , do- 

et edd. extat ^ licet banc ipsam centem/ucof noii Aabere ece* 

'qutdem aententiam in Plinii Uum ei quasi imperfectds t^ 

^libris leperire neqaiTerim. este: quae yerba sunt apnd 

'SuailetveMi istamilectionem Pi^ium UXI. c ii. 



Digitized by VjOOQIC 



1u9K6 [Pragm. 1Ii8t.li.L p.9B4 ed.^Hoit^J •Ad 

beUum Pem Macedtmumm.*' Sig Asper^ 

«d Aqi/lX. 4. SnBBAT. UiAsperdieiitenLlifuae 

clauaula antiqua esi , ei de usu remoia^ 

ad Aen.IX. Sl. Aitus rE& tacitvs oakgia» &me 
iene addidiiper tacitum altua , koe esi , per^ 
pro/undam alHiudinem. Nam Ucei cre^ 
scai , inira rtpas iamen -esi , ^neCf ui JKf. 
lus , supetfundHur campis. tfnde Asper 
disiinadi: . Altus per tacitiim. 

ad Aen. IX. 418. .Psa TEHPTrs trratrKQtJB. Asperdieii 
TpcTiempus uirumque^ kocest^ inter iem^ 
pus ^irumque^ ui e contra'\Am. Yll. 88.] 
» Hunc inier fiuvio Ttberinus amoeno.** 
t. e. per kunc. - 

ad Aen. IX. 678. 'Aexa9i mm«# ^mi bene m« 
sirucii armss : atU , Mi A^pcr dicii , /er* 
rea cordahabeni^s^ t. e* dbm e/ cruen* 
ia cogiianiee : Ui Mnftium <ei/ secuius 
qui [p. 148. ed. ^fiaft.] ai!f.* ^Succineii 
eorda maekaeris.^^ 

adAen. X. 188. GsniBir Aii<m VBMtmi. Seeundum 
Asperum crimen eW? eausa » ui [Aen* II. 
86.] 3JEi crmine ab uno Ifiece omnes^* 
ut sii sensus : o PAa^ihoniiades sorores^ 
ei Cycne , causa vestrum^ u e. vestrae 
mutaiionis , emor esi. 

ad Aen. X. 539» IirsioviBus AaBtis. Asper sic Ye 
git , et uiiiur Satlusiii exemplo , q^ui 
[l^ragm. Hist. L. TI. p. 1006. ed. Cort.] 
edi: > Equo aique armis insignibue.*^ 
Probus vero insignibusalbisfl{iet//e^;'eniftfiii, 

ad 



Digitized by VjOOQIC 



IM CAP. Xir. DS ANTIQ. INTSlU^ll. 



td Aen. X. S06. laniii victojubvs AmOKi* Aspef 
dieit^ tgnem Ai^nc, n^Uivum inieUigen^ 
dum calorem , venieniem ex /erocid t ui 
. ^ «f/ : Cum vim sum crudeliiatis effiaret* 
. id Aea* X. 678. Qtosyi mvab. Aaper quoaEie le^ 
git^ et annotavit: Ke pro Te» yuaei 
expletiva particula. 
^ td Aen. X« 737« Saub TiianBiiA mt. Aeper Yuis 
hgit; ui sit : alus haud temnenda^ eUitH 
qui ipse ait: [t8.732.] ^fugientemkaud 
est dignatus Oroden Stemere/^ 

id AeiuXI. 358« TiiiAjiQuioimsAiiFso, Gidat« 
Asper Ate distinguit^ t. e« Aoiec wemam 
oremus ut eedat. 

ad Aeii. XI. 80I# Rihil ipsa» nig auiai» iiq so» 
iiti» BMOi* J2aee est antigua leetio* 
Jfamjue apud majores trahebatur inter- 
dum a Graeeo genitieus singularis. JSFine 
est et palerfamiliai et malwfamiliafl : fuae 
due tantum sMmna remanserunt. Nam 
nee hujus auras dieimus^ nec hujus cmto^ 
diafl seeundum SallusHum^ lib. IF. JSKst. 
fp. ,981« Cort] gui ait: » CasteUa eus^ 
todias thesaurorumf '* pro cufllodiae; ita 
enim etiam Asper intelUgit: Ueet aUi 
custodias accusativum velint. 
Sequitur Philargyrius, iu ccyus Scholiifl tria hag* 

menta aervata fluat : 

ad EcLn. 70. SiiiiputAVA. Asper: ^farditatem 
queritur^ infuit^ quia statim post vtii^ 
demiam putant vites^ 

ad Ge. IV» 453. Roii ti luLLiufl* Asper% naa 

uul'- 



Diq[tized by VjOOQIC 



a<i Ge. IV. 520. Qco mmn%. Asper^ q^o mu** 
nefe, ob qttam rem^ vult etocipi* 
^onro Hacrobius duo exhibet rragtneata. 

L ni. e. 6k Adeo aniem omnem pietainm in tfacri* 
Jitiis^ quae diis edthihenda snnty pomi^ 
ui propter eoTUratiam cauiafk Me%eniium 
{Aen. VIL 648.]. vooaverit ooniemtorem 
deorum: nejue eiimi ut Asperi videtur^ 
ideo contemtor dinmi dietus,esi ^ quodsine 
respeetu deorumin AomSnes impius/uerii; 
aHoquimulio magis hoo de Busiride dixis"- 
eei , quem , ionffe erudeHorem \ iUaudatua 
voca8se[Qie.'l\l. A^l eontehiue esi^ * ' • 

L m. c* 6. Nec frusira in eodem loeo { Aes» 
yin. 270.] dixii: ^ Et domus MereUlei 
eustos Pinaria saenV^ quidam enim arwik 
maximam^ cum vicino ewi/lij^rmrei in4 
cendio^ iiberdtam a Pinar^eferuni; ei 
ideo sacri &ustodem domum Ptnoriam M^ ^ 
jtisse VirgiKum. Aspir nkrii T^asToXii^k 
tnquit^ PotiHorum^ qui ab Appio'Clau* 
dio pruemio corrupti sacra servis pubU'- 
eis prodiderunt. 
ftiibitari autem possit, otiHmi ad Asperi , an potiii^ 

fld Yelii Longi fragmenAa, referendus sit Statiani 

Sicholia^ae locus , in qup memoralur VeHus Aspeif 

Longus: 

adAchill. II. 41. PholoS. Velius Jsper Longus^ 
Pholum tradii adversum Centifuros^ ai 
Mercule adjutum. Cum fferculfink rece^ 
pisset hospitio^ -Asper iraditj dunt-^ea^ 



Digitized by VjOOQIC 



tso CAP. xiL mAsnaq. interpk. 

gtiiM Mwmdia simpei ^ qmM Ceniauro9 

k' , ooeide^tUy tuwm «j? Mis in ptd^ oedf* 

dUsM y mdnfire ( teg. cujus t, ) $anart 

. non poiuii: 

ad utrumcuBque Tero hMC refefre malueris , flcilo \ 

liM «eholioii in Sertii GonuiieiiUrios ialnttum esse: 

•d Aen* ?IIL 294. Psoi&uKQn. Mii PMum noit 

luUtOfrere a ueru hieiorii$ irmduni: PAo' 

/m emiHH dum miraiur sagiiias Eercu^ 

iis^ fuHuo imi ^Ceniauros nUerfecerai ^ 

una ex siHe in peJem efus deeidii , cu-^ 

jus vuli^re eanari mn poiuH. 

f«o «semplo fidemisf Temm ease id, ^piod mipra 

diximtn, ooMpioi mwc ift Servii CoBimetitariis mul- 

U aeholie y es Lutetii labore eiH^eflBila ( 1 )• .' 

* Poilremo dk ijuaedam ex ksfen Commentariis 

faagm enta meraorabimua i aerraia a Pomponio Sa- 

bino \ quae parlim ex Probo el Servio jam cognita 

toant, partim, qmnium acio, aliunde non nota. 

Ptaapomus Siabimia haee «crS>it : 

ad Ge» L 288» YBETBan^i Voleerei se* Zonae 

regiones ei plagae*eoeii suni^ quas Ae^ 

miiius Asper 6 d^^s eomparami. In 

poUice Zona esi jsepiemUrionaliie ei inha" 

MiaUUs pre p iee^ ftigerewu In sefuenH 

digiio esi Zona ausiraiis : mm* ^$m Sol 

ad eam perveniii oeMisvMm /aoii iempus ^ 

fuaa 

. ( t ) SvDe prohabSiii'8 Ttdfl» dem in altero citetor auctoris 

tur SerYianum ex Lutatiano nomen , in altero tantum di- 

quam Lutatiamim e-SerriaDO aitar elii tfodunt* 
imMfiaam este , «piandoga^ 



Digitized by VjOOQIC 



' r^ et nrthrem meMU eH^^^ In digiio 
medh ZtfiUt esi MqttSnociii^^' in'^ka9io 
Mt annodeelinesi Sotr^ dupkx aequi^ 
nmc^m fiieit: in^hcA&tB^ilte esse crediiwr 
proj^er niiHioif iit^eiree. Inqtmrto digi- 
' io Zona esi kyemaiiei cum a^iUHfk M 
fhMaeiisdii , kyemem 'fa/ffif: ei haeo eei 
gOaM iemperaia^ qnia media'eei inief 
aequinociiaiem adueiam ei aueiralem fri^ 
giddm. In minimo - digiio quinta £onm 
depbigiiui^j ausirdlie! quM^adeo depres* 
sa esif «/ infra' AorAoniem descendai» 

sA Am»h fift EuKmrp siurro mnsB goslumqus 
nttif^. jhmdius Aipet' in hoc loeo aii : 
BaS niefnBra iuUura (leg. natdrae} sio 
^olei jungere. 

sA Aen.TI. 114. Trris vLtaA so&TtnQm sbvbctab. 

Aemilius A^per aii: 3uo dixit Virgilius^ 

quod 'ei senex e^sei ei deHHs. Helenus » 

^ inqUiif seneeiuii foriunam atcedeniem 

ei opposiiam soriem occupavH. 

md Aea. TI. 184. Bxs BTTGids xifNAaB lagus. As' 
mitius Asper inquti : Bis , quia Aeneas 
a e'i redii: ergo bis nMigavii per Siy* 
giam patudem. 

ad lett. VI. %4. Pknfcmo* doBLUM. Aemilius Asm 
pevy cum hune locum annofarei^ sicaii: 
Membra ndiurae sie solei jungere Vtrgi^ 
tius , ui in iertia (leg. tria) dividai: nam 
ei aUbi, f Acn.I.fia] » maria ac ierras 
eoetumqueprofukdiOlf^ • Ennium seeuius , 
I 2 qui 



Digitized by VjOOQIC 



tm CAP* XII* QB ^^inSQ* IKTERFlL 

: ; : ' ^'gpi [p* 208. ttL .H«M..] . oi^ f Qui iu0 
,. . • /umtne nuuce^ t^rrwa^^ co^fupi^^nitnes.^ 

.4fit*^ ferra armati\t« e*. /enf^ea habetUes 
corda, Se4 meliue^ arma^ gfeulus: ei 

._) _uleo subjunfgii ,ca(KtA« 

ad AeA» X* 539. . iKaiOKiBUS ai.bis. Aeper legit \sv 
sigmbus anyifl : ui Sall^^iius XPragm. HiaU 
, L, VL p. 1006 ed« Gort] < Equo aijue 
ineign^ue armis^\ , v. 

^ ileii. X,^564. Ahtglis. Videiuriliud Jepri sa-^ 
He, probabilfi^: Cum eaepe falso nunHo!» 
reiur advenius hffstiumi Jege cauium§> 
/uii ab jimyGleie^ ne quts^ umguam die 
hosie nunc^rei* Coniigii hosies venire , 
fui propier sUeig^ium urbem diripuere. 

ad Aen. XI. 368. Yskiahqus oebuits ab ipso. Sd^ 
Ucei Turno* Perindignaiione^loguiiur^ 
ei in cqniempium praes^niis, Laiini Tur^^ 
no dai omnem poiesiaiem , uipuia , ore^ 
mus a Tumo tteniam^ ui cedai ei remiiiai 
jus proprium regi ei pairia^. Ideo bene 
Asper disiii\guii iivcedat. ( le^. in cedal. } 

ad A^« XI. 696. Tom yAi.iDA]K. Apronianus /e« 
git : Talida jiecuri cpngeminalt Yubius. Ae^ 
milius legit: yalidam securiia epngeminat. 
Si esi , ifistingue in eongeminat.: fi^ P^9r 
iea sii^ tuU^us rigat Qr^ cerebro. 

ad Aen. XI. 801. Nbg AiraAs. Auras^^nel^Vt cam« esi; 

sic legii,Aeper*^ Ap^d anjtiq^os Graecus 

, . genitivus ei^in usjn erai ^ ui^: ^ajay Ha- 

jas: remansit in consuetudi^e fiaec fami- 



Digitized by VjOOQIC 



VmGftFLJ '.' t |j|3 



;*v,*j-t ^if, hi:(ftt8fiiini8a»; VpSterfamifias.- r^^ 

' fV-J)p«tefrfaiiuBairffetf. AW^ 

' - '^ Tonehi d^ L. i: m p. 98i) ii» mulHiudi^ 

•'•*'*•- * ite ; PalredftimUiaruiii. - * ^ •. 

Cd Aeii.Xn. 8te. DUAB. FiUM suni Nd^eHs ei 

ErM; ^ "MM, TiiipAone^ Aleeto^ ei» 

itriid Megerai quae poiestaiem Habei ei 

^^apud supiroi; ei ajmdinf^roe : in «fer» 

•-•--- ei ie¥ra iltde duaer 'Furiaenon possunii 

sedAsperaii: Megeram ianium vim ha* 

-IV* :if -T-^e a/?ikif infe^os. ' ." ' • . 

-•Biiie ft«gixtenta\ quae ex Pi<»U, -Sertii i Philar- 
gyrif\*HftCN»bii el Pompoiiii*6aMiii*Iaboribu8 colli« 
g«t<^o^4k'pi«lium di^lima8, )>kihi«lkn probaat Aa- 
pellteK sMpeMM coiitiaiitim in' "Virgiltt carmina Gom« 
meftlfldjiim^, tleinde miadeiit nobit .snspioari Iitera8 » 
i)^UrttttM, iifrigoenkilfebllfle^jacluram. 

Aliter tamen sensit Heynius^ cqi,"quod 8ane mi» 
rtiin M, haec frdgmentttTiion persuaaevunl ul cVie- 
deMt 'Aa|)eiNifnllcri^ase' c(H>linilum Gommeiif ariui^ 
iflib^V^'8^)<^^^s e»i,Asp€Him'po9uisse grammmii^' 
da-ei^^-poigiica db^rvaia vol ptMcepiay suijeeiis 
pfuexemplo Virgilianis verbis velpArasibus^ adeo« 
qua lOpinalur vix magnum Jieri posse desiderium * 
ammm opeirism * In^am^vero opiiuoMm summua iUe : 
YifwMucT^ passus est a 'Benedictini» Auctoribus, qui 
ihTcVm. in. Tractatus de Diplomatibua p.^62. pu-' 
l^^cantes Asperi fragmentum a se repertum in pa- 
Iwps^Q Gftllicw^, non dubi^rmit tale judicium 
ferre. Apud ipsos haec legunlur \ 9 Un fragmeni 
du^ F%^^ftffe dAspern que ne/us stvons {Ucoumori 
^ur plusieurs feuiUes gdiees ^eoup^s ei renver-' 



Digitized by VjOOQIC 



tMM CAP. XII. DjS.ftHIS^ IIfTERP&. 

4 

gien J^8 de rabbazf^.de S^ .i^earmqin .des Prie. 
j^ -A^^t rfft la ptfg» JM sfi: lit, Afpn , ^ tfte* 
i^iesdeJa p^ge J^^.^ejg^y^. Jfe r^fiie du frag^ 
n^ntrA^pkifri se irauve a.Ja frengdire colonne 
de JfiL y^fffi..^^,en]cof^i^enff^^ p^r la^fhmi^ 
lign^ Ppur .abriger^ Mper a.^orH 4m eiglee 
lefi\ver^ (/^ Virgil^^^ Voim lefragmeniT. 
Lbictabqui, g. p. et'g« c. t 8» %% ut: Itpir in an- 
tiquam sUvam 8t. a. C p. p. 8. i. •• i il 

- I t. fi. S. 1 «• 6. a. \. iKi..«.,fqprToa^q»t,a)ta 

irip^ t 6. a» ii.. 8* X. n. c^> cl^o. 8. .e. ^ii. pf 

- / . c. T. g. (l^...flopifl*<y CXIJMMl-EA AO* 

. FOU ^oo l<yM vofaroi&ui iXem.J^ AoMu»* 
- dum ^K^^iqiio4.aJlM0iiuiic«o T^oftMr» «bi 
proposilo aiii^iikfi .ajdfunalurf ^on m».\9i¥^ 
• ,. I 1. pkmles (ric)fc - - f • . 

- Porro in aotis bujc dispiitAtioni aubjeglis «ic da 
4i|OTO jiidieaat Kauriin : ». Celuinci[nta.pm /ait 
u^e 'eemmeni€iire em$fi.eur Vitgile. Maie ^ Po^ 
eien dee prindpee fu'(l poee^ il /aii poMer en^ 

(Y) Ad inteRrgentiani bo- Xineaeque k^s ameUeiJiu 
rami tiglaram aoiendun est eile m^ Scpidiier* 



hps figfkifiouri Virgiiii rermi* ewU iegenles motmbus anosf 

Cc.e ^. iS4^i3. « lentofi^uf Aen. XI. iSS^ i38, Am» 

genis)ae Popu!{$s et glauca ca-- spnat alta bipenni l^ramnus : 

nentla fronde saHctaT ' Aen. evertuni dctas ad sidcra [ pi^ 

VI. V79 — *S«. « Iturinan' nus) \ Rdhora nee eaMe ei 

titfin^ sihHun , etmbuln ' eiiu detdemeeindsteeedifum , JVee- 



ni ffkocumbnni piaeeet ^dmatris eeesaiu u^eiem g^ 
sem^i^^ieQerifm^ex^Praf^- me^fm iurmt^y . 



Digitized by VjOOQIC 



' . m«iuL . > m 

BaM f#NQi «d^iixa«iftioiimt |ftO% ^deai opinio- 

»ft ft iUa frngiii^nlft ^ . 4;gxw ^e^c ; SQryip^ I^MIargyrio 

ei. ntHpw «onpteriliiis .Qpl)«(iftxms t «Tincflire potue- 

raai.Ma l^aldo jiMib^hilMi. «we ;. ipiam.a^teixi om* 

nino falsam esse mmc pi^)|>ant ^qIhi quae ex 

kmfmA Gammeiilafijui a M4J1P publi<S9ta fmU /MBt 

mlft..|i jSclioliaitA.YerQiiWfi» Suiit kta. higusmodi: 

ad Ecl. YH. 33. SinrM ijujtis^ hA?t!H..Stnumesi 

vms tttnarium r ff^; Gmrf (.♦••] *iir»i^c«i/ ; 

ii<«», mi ftmftm^ k^fifmn/m. Piauius %n 

Curcultone [h h TBw) « C^stia^ puere^ 

nwum:^ m re9fwi^4^tHr ,\ f:ifu»i ^ Als 

. . . gtfmm dicM.tn fm£^Attfif^:W^m soiei 

eeseJ' Smum erg^jms p^^lum • « • e sint$s 

. . uocU^m» Mis #^»».,f«M.^.* l^iis vas 

gwsdeumfu^hpfe onmf^m^ . Vwt:o de viia 

F. R. L. I. |iB Vr^^Olr p«^M.l 1 f^epesiam 

vas dinebani ^M er^ ftiJ^um ift mensa 

\: , . posiiumi a¥i g^ioqfqm 090^ siimnt* Tria 

enim Aaee similia suni^ proquibus nune 

acraia/oron poniiur.'^ Aiia in Megaren» 

sibus: > Ifempe . • . sinus apudnien^ 

sam^ ubi sermo sotet suboriri sediiio^ 

: *«•" (1). 

( « } HiiM» vm l^bet ^ec*. du^aa^.** 3Vt4 enim ^ pto 

im^ : Sitm,., ioi{uit y fl)Wi^ quHm wuto acratafofon dici^ 

U^^fmh. yarro de Vita Po' Utr. Atta in Megidensibus z 

p^a apmflTi 9 m Aul Ifps^ « Nempe ad mens€un , uki 

^ ttuu, uui gslfisUtm ojii M9wa mm/o de sinu solet suMfHri.** 



Digitized by VjOOQIC 



m CAP. xiL int iiifniQ. interpr. 



1 



jNt^jlfSftvir aoft; Ra»ii>i» MmAira iLiunni mk^ 

ABH8. ASPER. Jfoniano^ MMg^o; mmi 

1 .;..!«. ^uodmonH disd«MrM#. Mupkhu ei ior^^ 

rens diciiurf yui i^esiaie are^oens^ hieme 

iUioiUiury qium Grmfoi x^fi^Pfw^ voe^ni. 

'^ Sed noe ^i nomM^^AA «dJj/a^ poswimuef 

1 Grmei ejf kieme ( 1 )• • i 

fi4 Aeil. III. 691. CoitBs iKFiUGfs ram. CQR^ 

^ sitWlCxeB heeHe 4enede9^ ASPER. JTo» 

ifMf^eone^ eeit^ jmikeiice» . • .'ma^n^^ce^ 

' "' ^ '(^i^nibiii 6«MAf»i errortl(v« ei jMerknUe pa^ 

ad A^. UI. ,701. 'Afpaabt CAHAikA nocuL. ASr 
P£R«** CdfMiina Sieiiime ofpidum . . , 
-n ; . /era# /leel^ . . .ensilme {in oa) • • • 
f e^A««n>>e Mm ineiiimeruni': juae euw^ 
diiingereiur ,^ ieirum pthrem reddebai. 
Wum eoneiHo mpto ad Oracuium Apolli^ 
nie Meruni; thi reeponeum eeii Mi^ 
x/m KMt^ftfaif MintTOi yap dfubstv (2). 



Ubi p98t ^m ezcid^runt haec 
stmilia^sutU, Quae verba buqc 
docemur ouidiuo refcrenda ef • 
M «d Yarrouis locumy ^uem» 
«(fmodum hunc Prudanus p. 
914 jam cttaveraU 

( I ) SeiTius : Torrens. Fium 
pius p qtd aestate siecaturj 
unde et nomen accepit^ ad 
Graeei per contrarUun dedere 
yocabijtdni^ mm x^ifiapfetf €U' 



wuMtg a tempcre guo crsdL 
(a) SerTius: Camenmu 
PabiS estjuxta ejusdem momim 
nis oppidum : d^lfua^ quodam 
tempore cum siceata pestilsn'. 
tiam creasset^ consultus ApoU 
lo^ an eam penitus exhaurke 
deberent, re^mktt Midm^ 
K. o. y, Oi Uoc Oracoli ret- 
ponaumin provorbiiiai •biiaiet 
doeet Stepb. Byttnii 



Digitized by VjOOQIC 



YntGILtL : Ii7 

liAA^lT. 148^ PioiiQra ^jnKtmu. ASPBR^ 
.Piei09 stigmoMow , M [Ge. II. 1 Ifi.] » Pio* 
iosque Gelonos.*' In proiAeei^Zaod^mi* 
oe (1 ) ae Papyrin... . > Aoeb ifer^a Aa-» 
fteai/ etigmaia.^ ' ' ' 

§d Ami. ly. 178. Illah TSRlu paabvs itA nrBm-r 
tA.^ CORNDT08 . . . (qnid) . . . «/M>e^ 
eei. ASPER. Aii •';• . in Beos eaepire^ 
Famam creavii^ per qudm quid introdum 
ifumiur invieem eerttini^ ei €utuHer . \\ 
et beliigerasse iiaee^nobis innoteseerenim 
Famam FirgHiks singulariier aki SaX^ 
fushus • . . pluraH numeiro^ utinprima 
Aistoriarum (2) : «-^/ per omnem pro^ 
vineiam magnae atrocesque famae^ ^uum 
^ suo quisque lerrore quinquaginia,aui 
amplius kostium miiUa , novas tmmanee 
f. •' • oeeani acciios borporibus kominum 
vesei eontendereni.^*'' 

f4 Aen. TII. 841. Etnr. ASRER. StaHm. ffaeo 
sine uUa leciionis iAiercapedin4 pronun^ 
Handa suni\ quia \o^oTpi(r6iit&^ induxii 
hoc ex noeendi f^srtnatioiie^ ideoque t/- 
' 'lam perfecto oficio induxii loquehtem 
[ Aen. y n. S45i ] Sic et prtmo [ vs. 680. ] 
Cupido matri non rbspoiiclii. Et gorgo^ 
nets venenis infeciam abusive , non quo" 

tti\i 

^ . . . - ♦ , 

f f ) Peerlkainprus opinatur (s) Sallustii locus, ante- 

liic latere noAieb Protesilao-;' bac igaotus, nunc .de;iiuin 

^UMiU^ quae eVat fabula Nae- e Sciioliis Veronenslbus mnsfr 

vii» v.'Voss»adFrag^i)«TragiG. tuit v. supra p. io8. 



Digitized by VjOOQIC 



GA^. XII. ;fi||.MnBiQ* INTEllPR. 

. l . Jtiani .ei..^iu^9^$mp0tUihf9 mrmaia fi^ 

j .,: «W<v .. X 

^d 4eiv yifc-485.. TT**Bca9UK p/l?m, , ASPER. 

JVomen Tyrrhiab Historici$\traxii. Tyr^ 

.» . r^^ff^ enim aiuni /uisse pmfitorem^. apmd 

.. ^ .. quem Lavinia deHiuit d^m 2¥¥^ Asca^ 

mum timens/ugit in sifvas. Mic Laiini 
^ 'Vilicus iraditur /msssp 
ad Aeii.TII. 688. wuiiui^)i» ajxjsbp^ ASPER. 

Jnio ^ . ^ ei * » . ad iertiu9fi miliarium. 
jlliA^TUI* 106. . T^UHTSQini qjM7oa. ASPER. 

CruQT progri» dicitur. Nam quamdiu in 

eorpore est^ WBguis esf} pmmjluii^ 
^ ^^ , cniQr; yuum eoM, tabu9 est ( 1 )• 
\A A99.IX. m Rjira<.o. ASPigR^ Jfe quaes^ 

iionibus vel maxima^ JUm^ius injuii^ 

dftt } neQ,^ddit nom^n ampientis .... 

(fuod f^Sjfia^ JUud.nobis projicit, quod 
«.. A ...T^^^VI^^ VH^^ndo dioii aficui^d^tu^ % nec 

dicit nomfi^ .. • • videiur osfendere cog^ 

nominis /uisse (2). Hateciiuiup kio (7t* 

burti) Rem^o «e« • • . 
adAeiui;^. 309. Pqffr KoaTBH. ASPm Ei hoc 

pbscurum. Sed koa modo Jiei /«ct- 

dum^ Primufn jRutulos accipere debemus 

AAamn. 

" (i) Aliter Servios; euiU- msn filii vel nepotiSf eogniH 

men haec forUsse dederunt minem eum esss inUlligimus 

'aiisahi diipatandL avo vel patn, quorum nof» 

' ( s ) Servius : « I^am quo^ men ap^rU po4Uun iimnk- 

tiau aperie non ponitur no- musm*' 



Digitized by VjOOQIC 



flf^^fm»' - - «« «mM «ehfimaft erit die- 

/»«», *»' ita vi* inteltigere (Ge>I« 88.] 

-€r,^iiti«u MU§iQ^wiiretur Graeeiff. »ak 

'. . .[.«i^Jm, .701- XVI. 807.J Certeforsi- 

, . te» *< iV/wrf «« dichtm [Aeu.XV. 661.] 

•f fia»rial iune oouUe igne» entdeU* ab 

.aU9^.Jhr4anu9." . Jtardanu» c»«» p*^ 

- . i>«»tfai«a,e/«e (I«g. ul«i0^e»!««'> »^* 
ganu4 potitum pra^epecie, Erit ergo taii* 
eenau* : Pon . . . RemuU nepotie yuem 
oeoidtntXiamuee^poti^euntJiut^J^ 

Jdu/tufufi Ji^9»f*.^*T -. 
ad A«o. n. 878. Swtnsiaj^ loer» nr woaA. AS- 
PER. I7/n««» n<)i» (mi)>ilA) inJiutrique? 
JK»m auii />ro parmn j»o»*i»r. lufiUufj 
nif^aeti eubpudet (tudu,."l ir^luftri po$i- 
tum* TergiUue [Aei^I.464.] .« Namq*e euh 
' ... ingentt iuetrat (ium •ing^.ia. templo." 
Probus ftio poeuit aptiimmm exemplum 
«s JJ»rat*9 [ CanB.'lri. 27. ] « iVoc/e *»»6- 
Utetri mhil astra. jfrafiter Vi^ ^ «»- 

daa." (1). i .«« rv 

«d Aeii.m886. Jamqot ni»*in)KH«; 'IH^ A^B- /flf 

00timprudenset ignoranseeevaeieee. An 

quod supra [vs. 384.1 alte,., * Muryafum 
ten^rme ramorum onerosaquepraeda im- 
ptdiuuLV Ergo mprudp^ ^^ ^^ 

tt\ Wu» : . ^hairis sld>balri r^t attra fnuter 
^xest,haiwaUquidIucU. rtdit st und^S." 
ndT<mmtlI.Oi.vt.^troeU 



Digilized by VjOOQ lC 



14^ CAP. Xir. M^AOTIO. INTERPR. 

' ryalum hoc poL •-. W9 initroidai *em« 
' ■' •' «^* ealor. * 

id Aett. IX. 402. V Ocnrs addugto. A0PER. ^«f« 

noiandum V « . yuam meiror . • V We^ • • • 

"^ * faeii. Ergo adnotemus adfeoiaiam siruc'^ 

,' * iuram qua ad lo . . . ora 'i^'. . di^par 

' oraHoms adquiri^ ui [A^n. II. 869,] 

' ' ^ « Lucius ubique pavor di plHkrima moriiB 

ivMigoP Ei [Aen. VI. 264. J-^ Pm^ 

"* " ' T siiperque oleum /undens . arcMUibus ex- 

'\; ■ • AV- ...'•. ' i-. 

ad Ajeh. 'X. '6. Quta 'Kam.. AAPER. ipxdiviii^* 

Jam in quinto [m 13.] "iit^fdiur^ ubi di^ 

" xii : i Beu fyuia nam -ianii' eindcirmU 

aeiher^ nifni^. . .'^ ' 

^t A^X.;589. Autbtrs^ iSPiSk. ]toc quidem 

^ apud Homerum [Hiftd. KXI. 120;] de eo^ 

'^ qui injlumtr^ imhebaiurf t^e posiium 

^ "esi / ai de eo^ cujus- sii in ca/mpo corpus^ 

^ {sijlumine) . .' . dieium ruiione. Sic in qw\ 

busdAm duni -nimio sitidi^ fi^iius aJ 

'JBtdtnerum irahiiur'y neque iemporis nen 

que loci habei curam. ' ' *^ 

ad Acsi. Xil;'460: : U^krfTEHQUB ftTAs. ASPBRc.-^, 

* ' oiuod i . . honore . . • sdcris ( sedibus ) • • • 

fnsigne . . v ndii, ««; 

Post honim igitur t^m indigniam fragm^ntorum 

|Kiblicationem ^ -hoh dtAito quin cpii8que>i^cile cum 

Itajo factunu ait, qui in Praef. ubi disputat de 

^UY^CL^ fi se tl^esauri Tirtutibus ^ ita scribit 5* VUT^ 

> ProfeciO' ef illii nqia^unc eluilur , quam Aspra 

parum oogniio celeberrii%^ . Jleyni^s^ ^sjpersif^ 

cum 



Digitized by VjOOQIC 



;.rir-:': rtmCtlfll. :'/ . 141 

t999 >^9twkmdun^ \Rut91um M^^nm^ fal$o es^ 
0jfmwUy cofi^meniemos A$jn% nikil eJhuL^paem 
fitwe^ gyam^ fo^iw ab eo graaukiatica et po€li<te 
jobwrTata^Tdi piMoeptef attijectiB pro eaDemplo Vk^ 
ipiiaiiit vevfais Tel pbrasibus» Que^s m errof^ ^ef» 
nitf» duej^s MaurtmM ( TraeM^ JUjdeim, T. lll* 
p:\^^%\,i^^t»tfH9 etiL ffunc uuiem Aeper ei 
emUimumik Virgiiii.tnietpr^em praec^mmgfue^ lam^ 
de ebt^nffim^ .«e jmkebei^ rei omni. genere' efiuii^ 
.aimie abundaniissimum.** 
:: tUtm viUm Soholia -ei i^vm SeifnmiB Gonferaa^ 
jliur , manifeato cooiprobatiiir » SerTfutn . empm ei 
Aaperi OOTunentariis diqwtaadi^inalAriam eatanmp 
.jipiin et inteardiimannotatjoiie^ few.acl teilnin de^ 
scripsine. Scd omnino dolendims jert , quad ainl 
ista paflsim adeo lacunoea , ut viz intelligi possint. 
Asper biscitat Gomutitti, ad Aen. IIL 601. et lY. 
17B. unde licet conjicere, ipeum hoc fuisse aetate 
juniorem : et &d :ptiorem q^rdom locum Asper qua« 
fli reqx>ndet dubitationi Gornuti, unde videri pos^ 
flit suas annotationes Gomuti.Gofnmentario subjun- 
xiase, Alibi, ad Aen. IX. 360. citat Hateri|inum.: 
igitur et hoc fuerit recentior. . . . 

Geterumf ubi de antiquis Sallustii interpretibus 
disputabam^ dixi, posse dubitari, an phires olim 
fuerint Aspri. Nunc video Benedictinos Auctores 
1. c. p. 153. idem suspicatos esse* Eapique sqspicio* 
nepi suo invento comprobari statuit Hajus, ubi in 
Pracf. J. VI. scribit : > Quin ei ego duos Aspros ^ 
seniorem sciltcei ei juniorem , in Veronensi pa^ 
Umpsesio mihi occurrisse suepicabar^ eujus in 

mui'» 



Digitized by VjOOQIC 



MB CAP. xn« SB limQ. IlfTKaP&. 



mmUA fmdm h^ l0g^amm tm^ 
Jlen. IX. 386. *Ilf* AAP.* JTiMr «til^ ^fioAi miK 
^mthm eignijicmi jfuhMut Jtmii»' «w^-Jtmior 
dbper 4^iiaiui{of«Mm Ittiera' T lor/ere poieei in N« 
^uodsz interpres A«pec a«/ mietprelatio A^pri ^mT- 
jmMtuTi cur nam iki demum ea noia •US^ pfmOwr^ 
ijfuaeikeuperioribueleeie semiperomiiiiiur*^ Qime 
llir|i di^talio fi yera habealor , alatalMdiiiD eril duoa 
hKdme Ai|mnmi qoi in Tirgilium commenlafi ghit. 
- Attamea ri liaee nostra rariptio « qaod rir spe» 
rare poanmius, sub Haji oculos tentura A9 doo- 
4imimum liahnn rogalutn votumuff , quam opinetur 
lioc iighan *Bf * ASP. Hon poase rigidfidafe tMet^ 
preiaiie -depri^ quum laraen ad Aen. XII. 430. 
^ cKtnl HEN* CXMtN; non duliilet ezpKednduni tm 
Hat^rpntaiio CormOi* <l) 

Al^exanden 

Atexandnim ubi inler Virgilii interpretea referen- 
dum esse censemus, unice aequimur aucloritatem 
Pomponii Sabini , qui ad Ecl. II. 32. diserte scri- 
liit bunc exposuisse Virgilium. Nam, quamquam 
Alexandri nomen memorabatur quidem in editis 
Probi Scholiis: 

ad Ecl. n. 24. AxpHioir DiacABus. Ampkionem 
ei Zeihum Euripides^ ei apud nos Por 

cti- 

»» ♦ 

( I ) YMa nipfm p. ttX 



Digitized by VjOOQIC 



TltftniL Ut 

mV iifl/o»'t fmni€mdo' colwUee armenia 

vMOi^ TeBianiur id TAebae^ ^uae A^ 

paUomme in Ai^oneuMcn.^ «. /ratribue 

tmie dteU» -amro eese elama» aii. Sed 

Zeikus kwmrie e€uea coniuiii operi , Am^ 

pJUon eaHiu voeami: eifuuiem sensus 

«tdnoliiiifi /aeiliue gfUam saxa vincuu'- 

imr. Pamnyaeis ( 1 ) ei Ahxander /y« 

ram a Mertmrio muHeri daiam dieii^ 

fumd.primus Cynaswm Uberametrii. Dir^ 

eueum auiem^^xH pro TieUuiOf a/on* 

ie IHroe. 

nan lajnen ideo lioebal •iM|MMi , Imac Yirgilii 

caffimBa iBltt|mtotuin eaw: ixbo^ non aine telbaa. 

poftnifiel 4uiM|Htm 0uipictei| Atexandfum^ «Probd 

vokk nwmoratnm ctam Graeco mjrtfaoIcfianiM-seri^ 

ptore, Fanyasi, quidm aliiid potius qiaam Schoiift 

in Yirgilium scripsiaaeu 

HecmeliarapoleraniiisdiseereeSerTio, ({uippe^ 
nullam omnino Imjus interprelii mealioiiem jbcevil; 
■teoMlnr qui4emAle<andri nomen aemel in Sctvii 
GomBKntftriiai quales eoa Buac habfmww^ m..fiiio 
Ittji* acholii! * 

«d Aen« ¥10. 890. luauci oomromB vnMm* Mie 
Tuscorum res/uU^ fuijuxia hu^Jln* 

vium 

( 1 ) Scribendum opinor nsi sant et Apollodorus in 

Pasgrasix,, Yiz eiiim duhium Bibliotheca 1» I. c. 5. L. WU 

est qutn mgnrficetur Mytbolo- c lo. et i4* de qno iride Hey«^ 

^Mrum scrtptor XbBfOan; , ciu nium «1 Apollod» T« U* pi 

i«i auBlarilKta etf d&i |m«mi 36o. t - 



Digitized by VjOOQIC 



144 CAP. xn. DB AimQ. mTB&PlL 

Wtim pugn^ant ^ftetiii ^ ei ei nomen nii- 

^ poeuii : tie/, ui quidam volknt^ a Glau* 

€0y MintM regie fiUo^ oeeisue eei. AlU 

voiuni isium ipsum reffem laifoeinaium 

esse eirea kujus Jluminis ripas : -^ AUi 

Tyberim , Jani ei Camesenae JUium i iU 

in bello perOsse traduni : — AUi^ ut 

supra [ ad Aen. IIL 660. ] diximus , m-^ 

lunieoit qui de Sieilia*v^neruni ^ Tyhrin 

i dituse ad similitudinem fossae SyraeU'' 

. sanae : — Ssd kie Aiexandrum sequOuri 

qui Meii J^^erinum^ CapeH Jiiium^ M- 

naniem^ in kune Jluvhm eeddisse et 

Jlmno nomen dedisset • 

jfoi) 9 n hoc «cholion. patilo aednrptiaa inapidM^ 

fiieiie,ut opinor, fliteberis, posteriovem hujns pai^ 

tem iion scribi potuisae a Servio, irenim ab aiiin 

manu TeniaBe « qui • docere voluerit i Serrium , ubi 

dixerat hie Tuseorum rex fsdt^ qui juxia kune 

jfuvium pugnans ceeidii « ei ei nomen imposUH , 

Alexandri narrationem .aecutum ene. 

Interim satis minim e§t, SerViumv qui alioa ple^ 
MMiue MtiqUiores interpretefl , e quonim amptfti 
ipse profecit , memorare solet, nullam omnino Alex-« 
indri •mentionem fecisse. 8i eniib Pomponio Sabi'>> 
no fides habenda ait Alexander . non aollim Servio 
fttit antiquior, ned etiam, ut diserte scribit ad Aen. 
YI. 100. Servius ab Alexandro cepii istius vcr* 
8U8 interpretation^m. 

Gommentarii autem , quos Alexander in Yirgilium 
acripfiit, nunc penitus iaterierunt, sed videnturm* 
perstites fuine aetate Pomponii Sabini, qui iiKie 



Digitized by VjOOQIC 



VIR6ILIL 14S 

riiquot a^mtit fragmenta* Has. relicpiias coIKgere» 

et cum Senrii Commentariis comparare , operae pr^ 

lium erit : quo facto quippe apparebit , et , quales 

ii^ae Alexandri inlcrprelationes fuerinl, et, quem- 

admodum hae , si minus a Ser\io descrijilae , huic 

tamen subinde disputationis ansam praebuerint, Sio 

igitur scribit Pomponius Sabiuus: 

ad tid. II. ' 32« pAir prihus GAX.AMOd. Fislula an^ 

tiquo iempore fuii sepiem ordinibus ca- 

lamorum co7npacia , ui esi in marmoreis 

scyphis Romae. Sepiem fttere , propitr 

vnaequcUiiaiem varieicUemque voeum. A^ 

lexander^ qui Virgilium exponii^ aii^ €tb 

hac similUudine ApolUnem fecisse ciihai* 

rae sepiem chordas. 

ad Aen. y. 864 SiaBiruM. Sirenes ires^ Jiiiae 

fueruni Acheloi amnis et CalUopes; ha-^ 

rum maxima Parihenio appellaia': undS 

Parihenope urbs^ quae ei Ifeapolis dici^ 

iur: hdbiiasse scribii Atexandelr Leuca* 

Ham insulam , qtiae esi anie Lucaniami 

ad Aen.YI. 14. Dabdalus. Baedalus fiUus Mi^ 

tionis , vi Diodorus [IV. 76.] oiVy ui A^ 

lexander , fUus Eupalmi ( I )• • 

lid Aen.VI. 26. MiKpTAuaus. Alexander et ttio^ 

dorus [IV. 61.] hoc plus addunt^ ex 

tali caede orid pesie^ Aihenienses mi^ 

sisse ttd oraculum Delphicum § et te^ 

ipon^ 

( I ) Scribe Eupaiami , ut Quin et Sery. ad b. 1. Quidank 

^ apdd ApoJIod. L. III. C. hune Daedalum Eupuimi Jim 

IS. el Diador. L. IV. p. 296. lium , arU fuhrili nobilem tei 
' It 



Digitized by VjOOQIC 



140 CAP. IIL DE ANTK^. INTERPR. 

»pon9um , uti pro piaculo annis 7 puero9 
7 ei totidem puellae ad eibum Minotauri 
mitterent. 

ad Aen. YI. 100. OBSCuais TiaA invoivkns. Quae 
vera /utura erant. Probusait: vcra, /at- 
eida. Alexander^ a quo eepit Sergius^ 
pro: ▼eris obscura misceiui, ut: [AeiuIIL 
61. 2 > JDate classibue austroe^* (1). 

ad Aeii.VI. 107. DiciTua. Intelligitur esse^ ut 
senhit Alexander. 

ad Aen. yi. 111« Rbgbpi. Alsxander €ut: Acjf^ 
,rologia est : recipi enim dicitur ^ quod a 
periculo servatur^ ut: [Aen* I. ITBw] 
3 Frugesque receptas^^ 

ad Aen* YI. 113. Fbbbbat. Imperfecto usus est^ 
quia ostendit dtu tuUsse: inguit Alexan» 
der(2). 

ad Aen. VL 1282. Qvib thbbba ■▲aKim. Alexan^ 
der legit: Magnum quid memoTem Alci- 
den; quid aiibi [Aen. V. 414.] iHctt: 
> Is magnum Aldden contra stetiT (3). 

ad 

( I ) Quae apnd Serriiiin ad marte pras»inius $U^ fiMm 
h. Lleguntur» re?era oonspi- fBrre dssieriu Et nUn cm* 
rant cum iis quae Poraponius perfecto usus est tsmpore, ae 
Sabinus scribit Servium ab si diceret s adkuc , sipiiperet^ 
Alezandro cepisse. Serviivcr- ferret. 

ba baec sunt : Vera et obscw ' ( 3 ) Servius iulqm vm q v i» 
ra cor^widens : est autem Hjr" HBMoaiM AtcrDBS. Melaa 
pallaf^f peris ohscura inse^ sic distisguilur ; Ucet quidam 
rens, legani: Quid Thesea mag- 

(a) Serviusad h. L Utahte numt ut epithetoH ei denif 

qui 



Digitized by VjOOQIC 



TiR6an« 



147 



4|4 AJ^ Vi. 1Q9. PaBGBITTBS XtI.4S V0LA9D0. Apud 

a7Uiquo8 in augurus eum aves non gus* 
• ', (arent cibunLf nuUum portendebant. Ale^ 
xander dicit : pascentcs» t;o/42n/e« (1), utk 
(2) > A^ra pasount^ Avemus lacus gra^* 
viter olet. 
ad Aen. VI. 265. Loga tACsivTiA. Aetemum apud . 
inferos silentium. Alexander dicit^ Silenm 
Ha loea inferorum , non quod iUic strd^ 
pitus et gemitus non sit^ sed tetiebrd^ 
Sa ( 8 ) • translatio est a tenebrts noc^ 

tut^ 



ifui per se non est magnus: 
nam Hetcidem ethpn sine epi* 
^eto nuigman inielUgimus ; 
Ssd meUus est magnum dtm 
Heradit gumm sncrilego. 

( I ) Sernus : Hintjam op* 
tuHam significaiar auguriumg 
quod pascebantx nam Romani 
monsfidit et dt comiius agen^ 
dis ei in beUis gerendis , puJf 
ianacaptareauguria ^^Malii 
ptscsDtes dislinguuni* Alii 
diCum pascentes Volando et 
refenaUadnaiuram columbo' 
nuift, qaae e^ilienies pasceri 
eonsatnmi* AiU Toiando, 
ambulando, dicunt, 

(t) Cniusnam po^e liaec 
dno Terba sUtt , reperire n<Hi 
potuU Fieri potegt » ut Porop. 
Bab. dulii tersum et Ed. h 6o. 
Anie leve^ ergo paseeniur in 



aira cervi dtare rellet^ m^ . 
mori4 lapsus» scripserit irtfhs 
pascuni. Ibi et SSerrios inter* 
pretaturs « avium more antd 
cervi voiabani. ** RcliquA 
verba Awerma lacus gmviiel^ 
oUi pertineut ad explieandunl 
ea quae apud Virgil. ts. so3» 
sequuntur adfaaees grave^* 
lentis Aifemif adeoque liiU 
verba ab koc scholio sepa* 
randa esse opinor, quibus 
quippe aliud scholion contiii^ 
neatur. 

(3) Serrius: Loca HOctB 
simvTiA* Aut hoc est^ 
quod supra [vs.s64.] aU t 
m Umbraeque silenies." aut 
vaii ostendere^ esse parteni 
mundi^ in qua perpetuae Stht 
ienebrae^ 



Digitized by VjOOQIC 



148 CAP. XIL DE ANTIQ- INTKRPR. 

iurnis, qudnda sileni ofnmaf qndn id 
iempus quietis. 

Haec sunt fragmenta , quotquot de Alexandri la- 
bore supersunt: quae, ni fallor, ostendUnt, bonum 
omnino librum iii bujuB Commentariorum interitu, 
periisse; eaque, si cum Scrvii annotationibus con» 
feruulur, facile mihi persuadent ut credam» Ser- 
vium , elsi in suis ad ViTgilium schoUis nusquam Ale- 
xandri Commenlarios memoret, his tamen subinde 
usum fuisse. 

'De Alexandri persona, quod dicam, nihil habeo. 
Burmannus, ut supra vidimus p. 123. auspicaba- 
tur himc eundem esse atque Alexandrum gramma- 
ticum , memoratum a Donato ; eamque su^cionem 
Heyniua sccutus, ita scripsit: Male, de Alexandn 
Bolykistore cogitani viri dOcti. ProbabUiu9 esi ^ 
fuisse eumj quhm Maro puerum amasse ei gram* 
maiicum dimisisse narratur in Donaii Viia Vtrg. 
S»20. [« Verum inter omnes maxime dilexit Ce» 
betem ei Alexandrum\ quem sefiunda BucoUcorum 
Ecloga Alexin appellai: donaium sibi ab Asimo 
PoUione. VtruTnque non inerudHum dimisii: 
Alexandrum grammaiicum , Cebeiem vero ei po&- 
iam:'M\) 

r 1 ) CoBTeniunt fere quae FloUa , qaemadmoditin baec 

Serrius avnotavii ad Ecl. U. a DoDato' §. ai. appelietor , 

i5 Trei dieitur amasss ^«r- dudum docuit Yosaius , mo* 

giUus ; AlsMondrwn , qusm ncate Burni. . In Dooaio at»» 

danavU a PoUto : ei (kbtUem tem Ueymus scriblt .Flolia 

puerum^ cum I^i*^ puidU\t H/er/oe Apud PQm{>0fl*.Sahiii« 

ijuos aMaecenate dicitur ac* ad fiel» 11. i4«. p^K|)jQliam TO- 

cepisse. Quo Uico pro Leria catur PUtia Hi&riam 
pwlla legendum esse Altria 



Digitized by VdOOQlC 



^ mGILIJ. 140 

AproBianus. 

Turcim Rufius Apronianus Asterius , cujus nomen 
ia cel^bratisaiino YirgiHi God^ce Mediceo , sub Bu- 
coUcis adscriptum r«jperitiir,.,a Viris Doctis cense- 
Ufjt fuisse. Yirgilii ; operum emendator. Dubitant il- 
li Terp an ejus labor ult^rius .^am Bucolicorum 
opus ;processerit : alioqui enim,|sic inquiunt, sub 
finem^.Gepirgicprum et Aeneidis j^on minus subscrip- 
lio illa *apposita esse debuerat (!)• Hissis aliorum 
^gcgiime^.tis , .nif^. (^ii|deD^,^sentcntia » rem conficere 
yidetur Pomponiu^ ^a^icma,' qui, ut ad Bucolica, 
jta etiam ad Georgicfi et ad Aeneidem passim Apro- 
niaxii emendationes laiidat. 

Alia iiuaestio est, num Apronianus interCommm- 
lalores Virgilii refecri d^beat. Ad quam, nisi ha- 
beremus aliquot ipsius lucubratidnum reliquias , ser- 
Tatas a Pomponio Sabino » haud ita facile esset res- 
ppndere, quandoquidem nusquam nominatim Apro- 
niani GoiDinentarius mcmoretur. Atqui enim Pompo- 
musSabinus» praeter lectionis yarietatem, hic illic 
ftymologias et interpretationes Aproniani laudat. 

HeyniuSy qui (p. 404.) fatetur se non rcperire 
unde eas hauserit Pom])onius , ait ( p. 630. ) se non 
asaequi quo jure Apronianus inter Yirgilii Commen- 
tatores referatur. 

Equidem vero , pace suxnmi viri dicam } propter 

has 

' ( 1 ) Conf Ileyiiius iu Godd. MSS. Elencb. §. lY. p. 4o3. 



Digitized by VjOOQIC 



JBO CAP, XII. DE ANTIQ. INTERPR. 

haa ipsas interpretationes , quas Pomponius SabiQua 
Aproniani nomine laudat, nequaquam dubito ipsum 
inter Virgilii interpretes collocafe. Nec, unde istas 
sumserit Pomponius , longe quaerendupi opinor* Res 
enim , me quidexp judice , ita in promtu est , ut 
omnino non 'intelHgam quomodo fieri potuerit ut 
Heyniua hanc non intellexerit. Usurpayit enim Pom« 
ponius Sabinus ipsum illum. Aproniani xnanu correc- 
|um Codicem , quem ^deo bis nominatim memorat 
^d.EcI. IX. 60. et 61. Jam vero quum ille Apro* 
tiiani Godex idem sit qui nunc , quod Plorentiae in 
Hediceo-Laurentiana Bibliotheca servetur, Hediceui 
Tocatur; quumque hic, ut ii testantur, qui ipsin^ 
viderunt, in margine exhibeat Scholia, e&dem ma« 
nu, quA correctiones in texitu factae sunt, exarata: 
quid dubii rexi^anet? 

tlxtitisse i^utem ad marginem Vedibei Codicia, id 
est illius qui olim, Aproniani Godex Tocabatur , glofr? 
lematia quaedam, quae probabiliter ipaius Aproni- 
|ini manu scripta fuerint, diserte docet Heinsius in 
Bissert. de Godice Mediceo Yirgilii (quae prostat in 
Burmanni edit. Virgil. T. I. p, XXIVI— XLL ) Wa 
Tcrbis: ^ Margini glossenuUia nonnumqtifim acin^ 
ferpretamenia f eed rara^ adlinebantur ^ minuio, 
quidem ac diverso scriptionis characteref qu€ilem 
nos cursorium sive cursivum appellamus^ ipsa ta^ 
men Maroniani contextus scriptura vix recentio^ 
ra^ ac supparemfere aetatem prodentia^ ut haee 
quoque ab Asteri^na manu projidsci yix dubite^ 
i^us.'^ 

At- 



Digitized by VjOOQIC 



yiRGiLn. 



m 



Atque haec quidem glosaematia e»e eadem illa, 
quae a Pomponio Sabino memorentur, ommno 
suadet illud, toiisur& libri laceratum, glossemationt 
quod coni^Hcitur in margine Ezempli ficripturae is» 
tius Codicjs ab Heinsio publicati: 



SlTOKTft/U^lAElUClOCS 

NI^Hillii^tSf^ATREblC 

hoc ipsuin enim etiam intcr Aproniani annotatio* 
nes a Pomponio Sabino memoratur; quo opitulante 
faoc truncatum scholion sic suppleri posse video ; 

SlTHOK ThaAGIAE RBGIO Bs/ a iSti^Ao- 

n Phtllidis PA.TaB Bidaquae 

DEVOPHOOirTA ADAHAm/. 

Hinoris, quam par fuerat, haec glossemata aes* 

. timarit Pet. Franc. Fogginius» qui Codicem Medi- 

ceum typis describi curans , nullam omnino horum 

ratimiem habuit ( 1 ) ; causam praeferens , quod 

ettm parvi momenti, tum pleraque mutila essent (2). 

Vel- 



(i) Nec Scholia prostant in 
flcripturae speciminibuSy quae 
dederuut Mabilloiu de Bc Di* 
plom. p. 35d» et Benedictini 
Monacbi in Nouveau 7*raitd 
Biplom. T. UL p. 5i. tab. 
XXXV. II. IV. Num Abbas 
Sestinius borum Scholiorum 
mentionem fadat, nescio dice- 
re^quum hu]u3Di88ertationeni 



nancisci non potuerim. Pro- 
diit ista boc titulo : Disseria» 
%ione dd Codice Apronicmo ^ 
dalT AbhaU Sestini, Firenzc 
173«. 4** 

(9) Titulus libri est: P. 
Vergiiii Jdaronis Codex anti* 
quissimus a Rufio Turcio A^ 
proniano V. C. distinctus et 
emaidatus qui nunc Floren^ 



Digitized t>y VjOOQIC 



in GAP. XIL m ANTIQ. INTERPR. 

TeUem tamen addicUffiet Fogginius, nec timuinett 
me haec fnistra libri nitOTem minuissent. Vix du* 
bito quin, si non omnia, pleraque saltem, quae in 
Codice mulila essent Scholia , eadem ratione ex 
Pomponio Sabino suppieri potuissent. 

Ut vero plenissimc persuasum babeas» Apronia- 
nUm non solum emendatoris acd etiam iaterpretis 
personam egisse, legito fragmentai quae,'quotquol 
H Pomponio Sabino servata sunt, operae pretiun^ 
duii colligere. Sunt ista hujuscemodi : 
ad EcL I. 6. Dbus. Auguains , quem appellqi 

Deum a benejicio accepio: vel Jtomii, 

ui aii Apromanus. 
ftd Bcl. n. 15. NoirKB HBirALCAM. Per Mepaleam 

iniell^ii Cebeiem puerum, yw\ q uami 

quam iesie Aproniano Aegypiius essei^ 

non oarebai graiia. 



IJM flpi BihBoAeea Modiceo^ 
fMtrsntioiM adservatw , bo» 
po puhUco typis descriptus 
iftnno CiODCCXLL Floren- 
^ae 1741. 4^. In Praefat* p. 
XIII Fogginius sic scribit de 
•istls Glossis : « Echgae mul- 
ps tton interlinearihus i ut 
vocant^ tum marginaUbus no^ 
iis inlusiratae sunt^ quas dein-' 
ds cstsris libris bis tantumc 
modo^ mU ter offtndas^ sed 
^Ke notaSf Ucet a manu non 
mediocris antiquitatis factas, 
ifpponendasfors non duxi «ie« 



qmim^ quod < 
msnU sittisfrusir^ Ukri niSot^ 
rem minuisssnt^ eoqus magis 
quod pleraeque sint mu t R ae^ 
SciUcei Codex quadrata q^k» 
dem t sed multo aptpUori , qwi 
nunc est fbrma, oUm fiiisssp 
ambigi asqtdt, tum har^m ^M" 
putatione marginaUum nota» 
rwn , tum stiam ex tita$iis ii^ 
brorum in piurimis pajgmis^ 
cum Ubertonderetur , aut mkim 
latis omnino, oMf dsipmca^ 
tis/" 



DigitizedbyGoOgle 



▼IR6IUI. 10» 

«d EcL IIL 18. LTCI9GA. NoiMn •«/ cm£s » m/ 
ficium a po€ta ex lyoo , id eaillupoy vel 
ui Jprvntanus aii^ quasi Laoessa, uieii 
^ ex Laconiiiy quoniatit ex ea regione op* . 
iimi veniuni canes. 

ad Ecl. IIL 60. A jove wiincipiitm. Vuli Aprom 
nianue^ ui per Jovem ei Apollinem in* 
ielUgamus Ociavium Caesarem^ quijo^ 
vi et ApoUini iempla feceriU 

ad ScL yil. 6* . DBFB5DO. Apronianus aii: De* 
fendere Mc esi vindicare. Nam frigus 
arhuseulas novellas laedH, 

adlcLVILI?. Hba 88AIA. necessaria) inquH 
Apronianus. 

nd ScL TIL 21 . LiBBTaii)B8. Ui memtnii Vdrro [ de 

• L. L. VI. p. 69. ] dicuniur a terresiri lo- 

co Musae^ ui OlympiadeSt PimpUades^ 

TKespiades > Heliconides. Apronianus ait : 

lAbeXns fons esi JTeiiconiSf sacer Musis. 

ad EeLYn. 88. Siiiuu lagtis. Sinus, ui aO' 
Apronianus » vas est^ eujus diminufivum 
sHeUa. 

ad Bd« VIL 63. GAarAirBAB HiKavTAB. Id est spi^- 
nosae^ ui aH Apronianus^ ut aUbi [Ge« 
m. 444] ^ BirsuH secueruni corpora ve* 
pres.'* 

ad Ecl. VIII. 7. iLLTaici abquobis. ///yrtt /^o- 
puli a Chaonibus ei ThesproHs incipien^ 
tes , usque ad Eisirum ei JDanubium. La^ 
iiiudo esi a Macedoniae ei Thradde mon" 
Hbus , usque ad Paeonas in Jonium mare* 
Nomen habent ab Illyreo Polyphemi fi- 

fio.f 



Digitized by VjOOQIC 



MM GAP. XU. DB AlfTiQ. IRTERPR. 

Ho^ fni gemius /mi e Cyclope ei Gala^ 
iea V ui aif Apronianue, 

ad EoL DL 60. Nbpotes. /n Codice Aproniani 
hoc scripium erai Nepotes hi. 

ad EcL IX. 61. Staikgv5t. In Codice Apnmiani 
9te ecripium erai. 

ad EcL X. 66. Sithohiasqijb irnnBS. SUhonis , 
Thraeiae regio eei^ a SHhone Phyllidie 
paire «&c/a i quae Jfemophoonia cuiama^ 
vii: in gua regione naius fuH Orpheus^ 
ui aii Apronianus. 

ad EcL X. 67. Libb&* Liber voeaiur inieriar 
. ^ fiories arboris^ ui inquii Apronianue. , 

0d Ge. II. 246. Akaeor. ImiiaHoes Lucr^U^ qui 
[IV* 223.] -aii: » Denique in os saUi 
venii humor saepe saporis « Cmm mare 
versamur propierf diluiaque contra Cum 
iuimur miseri ahsynihta iangii amarer" 
Apronianus legii sensu amaro. 

ad Ge« II. 295. Nepotbs. Vincii longam posieri^ 
riiatem nepoium: sic inielligendum pu^ 
iai Apronianus. 

ad Ge. IIL 39« Rotam. Apronianus vuii iniel- 
ligi propier Ixionem. 

ad Aeu. I. 636. Labtitiamqub bbi. DU. Ruffus 
Apronianus Dei legii hac raiione^ quod 
non ianium inierdiu , sed nociu bibiiur : 
ei sic inielligii munera ei l^ieiiiiam Bacchi. 

ad Aen. n. 5L Fbbi; Id esi equi: nam L. VII, 
[v8. 489.] ferum appeUai cemun. Apro^ 
nianus legii Ferit» pro percussU curvam 
aivum in compagibus, 

ni* 



Digitized by VjOOQIC 



VIRGILn. 185 

ad Aen. It. 56. trojaqub huhg fiTAiiES, priamtqitii 
AKX ALTA 11A5E&ES. Staret ei manerel, /e- 
ffit Apromanus» 

ad Aen. II. 62. Gsrtb. Adyerbtum esi^ stc legii 
Apronianus. 

ad Aen. IL 76. Abgoliga db gbntb. Eoononpdntt 
Apronianus , ei non puiai esse Vergtlu. 

«d Aen. II. 691. Ouiita fibha. Prolus aii: Ai^ 
que haec omina Jirma^ nisi enimpeiiis^ 
sei omina » numquam conjirmari opiasseim 
Ei Apronianus auxilium legiif ui sU^Da 
deinde auxilium paier ^ ei Jirma omina. 

ad Aen* III. 336. Pbboamaqub. Sed Apronianus 
Pergamiam legii. Uirumque mihi placei. 

ad Aen. lY. 9. Mb ncsoMirLi TsaaBT. Id esi VigiHa. 
iaec insomnia » hujus insomniae , dieiiur 
vigiUa aiioniia , quae animum suspendii 
cogiiaiionibus phaniasnu^icis : hoe apud 
Ennium [p. 331.] ei Pacuvium [ap. Ghariff, 
p. 78.] invenies. Plinius [ • • ] summoium 
ab usu scribii. Sed koc loco * g. legen^ 
dum puiat Apronianus , id esi phaniasm 
maia quae periurbani quieiem ( 1 )• 

nd Aen. IV. 27. Yiolbii. Apronianus aii legen- 
dum esse violo ei resolvo ; ei sic scripium 
fuisse a VergiUo , pro violem ei resolvam, 

ad Aen. ly. 273. Negsuper. SecundumApronianum. 

ad Aen. IV. 298. Fama furbnti. Apronianus aii 
fiirentis: sicque intelligii^ eaden^ famcL 
furentis Didonis detuUi armari clmsem. 

ad 

(i ) Pro * g substitnendum ^£iui5. InApronian! neinpeco- 
Buspicor n. g, id cst wuirum <\iM legiiur insomnia terrenL 



Digitized by VjOOQIC 



IM CAP. XIL, DE ANTIQ. INTERPR. 

ad Aen^.IV. 814. Tvam ts. Te legii Aprontanui, 

,ui 9ii^ per dextram , id esi^ ie: vel 

de€si de, meltus : ui siif quando mkit 

,mihi reliyut praeier ie , quia perdidi om^ 

nem pudorem\ 

ad Aen. IV. 436. ExTasjiAJir. Extremam . hanc 

veniam oro ut impttres ab Jenea^ id 

esi benejicium : id est^ ui protrahai dis^ 

cessum suum , ^donec discam dolere : it 

coneesserii^ numquam ero immemor iaUs 

benejicu. Sic legit ^pronianus^ Tueca 

^i Varus , referente Sergio , Dederis /e- 

^guni: cum dederis veniam^ cumulatam 

^ morie remHiam^ id esi relinjuam ticcep- 

ium db eo benejicium^ morie cumulqiulo. 

lia inielligii Apronianus. Banc optniO' 

nem Sergius ddmnat^ 

ad Aen* IV. 464. Pio&ifK. Sic legii Jprpnianus , 

quia pii^ id esi ^casii ^ sunt sofierdoies. 

ad Aea. IV. 528. LBKtBABT. Hic versus hon le* 

ffiiur ab Aproniano. 

ad Aen. TV. iS5L FEaAE. Leguni quidam fere 

adverbium^ ui^ Non licuii morejam meo^ 

quofere consueveram^ vivere. Apronia^ 

nus legii^ ui ferae sii casus geniiivi; ei 

hoc mihiplacei^ Non licuii me vivere mo^ 

re ferarum , quae conjugia non curani^ 

ad Aen. IV, 552. Sighabi. Sic legii Apronianus. 

ad Aen, IV. 663. Mbbiaii. Mediam legii Apro* 

nianus : nam qui se iransfodii , medius 

videiur esse gladii. Silius Z. /. [ys. 307.] 

< Concidii exacii medtus per viseera ieU.** 

ad 



Digitized by VjOOQIC 



VIRGILIL «7 

ad Aeii* V. 143. TaiDBHTiBtTS. Id est acutia^ U* 
frii JpronianuB. Ab Ennio [ . • ] Hracium 
^ est, 

ad Aen. Y. 620. Masii DoaTCLr. Forie Isinarii 
Dorycli , Thracii^ ab Ismaro monie Thra" 
ciae; mihi non placet : nam antiqui oo- 
dices Marii habeni , ei haec Beroe Troja-- 
na in Sicilia manebai. In Bucolicis 
Apronianus aii^ Maros mons Thracitte^ 
ubi Maro vinum dedii Ulyssi ei Probus 
in Commentariolo Georgicorum [II. 87.} 
facit meniionenu 

ad Aeki» TI. !• Sic tatua lacaiiiaks* Probus^ His 
duobus versibus , inquii , finUur hie liber 
in Tuccae et Comelianis commentarHs ^ 
et Vergilium Ua etiamjinisse manifesium 
estf ei inchoasse sextufn librum Obyertunt 
•pelago proras. Nesdo iamen, eurfactum 
' sii I ut Phici. ( sic ) aliter habuerii, A^ 
pronianus auiem prindpium esee dooei 
Sic fatur lacrimans. 

ad Aen. YI. 126. AvBHifo. Ad Avemmmf s£e /e- 
git ApronianuSm 

ad Aeiuyn. 412« Sn inrvc. Apromdnus tegii: 
Et nunc tantum manet Ardea nomen. 

ad Aen. VII. 683. Iligbt. Statim. Apronidnms 
tegit Scilicet. 

ad Aen. yil. 778. PHOBBiQsirAa. Geniium Pk^e^ 

bo. Multi leguni Penieenam. Prohus ei 

Apronianus leguni Phoebigtnaia 

' ad Aen. IX. 214. HAirBBT hubeo. * Apromatws dSi« 

«/in^iM/ mandet humo: vel diame faumo 

80« 



Digitized by VjOOQIC 



tlB CAP. XII. I>B ANTiQ. tNTERPR. 

floUta , id e^ fua totituin erat Amutr^ 

htmines. 
ad Aen. IX. 230^ GAffraoavit m gihpi hbdio. Ih 

medio eeuirorum y quae pro urhe eratU , 

campus fuit^ Apronianua legit : Campis 

in medio castrorum; mihi placei campu 
ad AeiuX. 18. DiTt^H. Apronianus non diviim« 

sed renxm leffi/. 
ad Aea.X. 791. Optihb. Zegii Apromimus; ali£ 

optima* 
ad Aj&uXI. 3. TuIibata hs5S. AproniaHus legiit 

mens turbata praecipitat funera. 
ad Aen^ XI* 149. ^Rbposto pallaktb. AIH leguni 

pallantet ui sii reposito feretro. Leguni 

aJii^ ut Apronianus ^ Pallanta, ui sHt 

JEuander venii in medios ei venii €ui Pal^ 

lania posito fereiro. ' 
' ad Aen. XI* 096. Tuh TAtinAH. ApronianM t^* 

gii : valida securi congeminat mlnus* 
ad AeiuXILi 394. Dedit. Apronianus legit de-^ 

dit, Sergius dabat, ei damnai. dedit; 

miAi placet: nam is qui amore perdOur ^ 

omnia dai amori suo* 
. Haec sunt, quantum quidem scimusi omnia fra- 
gm(^ntai quae de Aproniani labore apud Pompo- 
niiim Sabinum supersunt : es quibus jam nuno con* 
stet Apronianum, ubi Codicem suum emendaret» 
iM)n substitisse in corrigendis po€tae verbis, sed sub- 
^ iiKite quoque brevia quaedam soholia addidisse » 
adeoque plane non immerito inter antiquos Yirgilii 
ScholiAftas posse referri. 

CeleBum, li quis aliquando praestantissimum i* 

^tum 



Digitized by VjOOQIC 



TIRGIUL 189 

atum Codicem retEaclaUirus sit , haec » qaae ei }hm4 
ponii Sabini Commentariis dedimus, excerpta « proi» 
dfiue potenmt ad supplenda Aproniani Scholia» 
qoae ntmc , ut Fogginius docuit , post libri tonni* 
vam, magnam partem detruncata sunt» 

De Aproniani persona, praeter Heinsium in Dis* 
aert« laud. exposuenmt Iforis. CenoCaph, Pisan. p« 
440. Tillemont Hist. des Empereurs T.IV. cap.l8. 
Jontanini Hist. Litt. Aquilei. p.234 Reland. Fast« 
Cons. ad a. C. 494. Wilthem. App. ad Diptjclu 
Leod. ei Ariol. ad Sedulium in Prolegom. c. Y. 
p.71. laudatiab Heynio: quibus addatur Burmann. 
in nota ad Henr. Yalesium de Critica L. I. c. XXUY. 
p. 181 seq. Horum autem opera citare , quam ex- 
Mrpere, nunc quidem malo. 

Satis sit indicasse Apronianum non immerito sibi 
iQCum inter Yirgilii interpretes vindicare. 

$• 12* 

Aruntlns Gelsus* 

Gdsus procul dubio.inter eos referendus est qui 
cHm in rem grammaticam non sine laude oper^m 
suilm coUocarunt, quapropter hujus nomen aPri- 
.sdiai&o^aliisque Grammatieis frequenter in partesvo* 
€atur. Praeter Commentarios in Plauti ( 1 ) et Te* 
rentii (2.) fabulas, etiam in Yirgilium scholia scri« 
poisse Tidetur^ quae tamen aeque temporum inj^ria 

pe. 

. (.i>Yi4e;Caf.V. §. i. (a) Vide Csp.VL §,Sl 



M 



Digitized by VjOOQIC 



•160 GAP. XII. DE AHTIQ. INTERPR. 

penitus interierunt. Est qYiidem nulla Vetenim men^ 
tio, quae diserte memoret Gelsum commentatuni 
esse in Virgilium ; sed , pracSunte Pabricio , nojl 
dubitarimus ipsum int^r Virgilii interpretes referr^ 
Sunt enim tria Gharisii loea , quae vel sola , etiaHl 
aine aliorum auctoritate , mitn persuadere potuissent. 
.Sunt ista hujusitiodi: 

p. 180. 80. Iltcist. Maro undecimo [vs. 408.] 

» Ilicet in fnuros tota discurritur urhe^ 

ubi Celsus : nunc pro illicOy id estf sia* 

tim ; unHqui pro eas licet. Hieet "pr^ 

nanc. 

p. 101. 3. PAaiTEji. Pro pariliter. Cieero {La^k 

. 16« ] ui Maximus ( 1 ) notat. SimiHiet* 

et Maro undecimo [vs. 592. 678.] ubi 

Ctlsu^ : pro aequaliter. 

p» 106. 81. TuTo, Maro undecimo [vs» 881.] 

» Quae iuto tibi magna volani.*^ ubi A* 

runiius Celsus : Non esi , inqmi\ ui 

falso et raro: haee enim Zaiina suni. 

Accedit Quintiliani auctoritas qui Gelsi senten^» 

tiam de Virgiliano versu memorat , Instit. Orat. L« 

Yin. c. 3. 9 iSee/.divisio quoque afferi tandem 

injurtani pudori^ ut si intereapedinis nominaii»o 

easu quis utatur. Nee seripto modo id t^ceidii ^ 

sed etiam sensu plerique obscaene inieU^e^f 

(t) Hic est Slatilhis Maxi-* ebra^ rel cxaofto^ >i^/d»e re* 

/mus, quem Gharisius p. 175. periaDtur, suspicati sumuskl 

■ et i^S. dicit librum scripsiBse disputatione de «ntiquis ie* 

ie Singularibui apudCicero^ terpretibus Giceronis §. tu 

nem , iii' quo ipsum de iis di« ubi , cum ijjtift, et l|oe fiag^ 

q>utas0e quae in Gioerone mentum memoravimttf* 



Digitized by VjOOQIC 



vmGiLtr* m 

Wt«i cdveris , eupiunt : ui apud OviJam [HtX. L 
tK)2. ] • Quaejne laieni , meliora put€U** ac ^est 
verbie^ quae longiesime ab obscoenitate absunt^ 
^occasionem lurpitudinie rapere. Si quidem Cel* 
'sus eacophaton apud Virgilium putat [Ge. 1. 357.] 
ft tncipiunt agitaia tume^cere^* quod tfi reeipiaSy 
' inkil loqui iutum e^/.** 

PraelereaPhilargyriusinsuis Comm^tariis saepiiis 
Celsi explicaliones non aliter memorat , quam ut ho» 
minis qui anle ipdus aetatem data opera Yii^^lium 
interpretatus sit ; quod ultrO etiam Charitii auctori* 
latem insigniter auget. Philargyrii loca haec sunt t 
ad 6e. It. 332. GRAHncA. Celsus ait germina re» 
Hquisse Virgitium. Loquiiur enim de o^« 
nium arborum fe(U. ^ 

'ad Ge.lt. 479. Qua vi iftARiA aLta. Cetsus Oced» 
,num3tgmyicari aitf qui aestu suo diffidii 
ierram inter Jffauritaniam et ffi^paniaikt 
Ut hoc stt obicil)us ruptis. 
ad Ge. tll. 188. tsqt^ tigem. Celsus inque vil^cm 
sic intettigit , ut sit nonnumquam ' iine 
oapisirzs. Vel^ ui sit utraque paHeduc^ 
tusfdcilis^ 
ad 6e. m. 2d6. BuM tiox. Cehus dutti fh6k ptp 
donec interpretatur : sedt ut piiio^ mot 
abundat. 
ad Ge.in. 313. CAStEdHtii. Jtn usumcastrorufnf 
quod inde iormenta fiaHt ^ itemque eiti* 
etai quae Cetsu^ ait retultsse Varrbnem 
[de R. R. L. n. p. 93.] idco ^ic appet'^ 
larij quod usus eoritm in Citicia oiiu% 
9it. 

l Ad« 



Digitized by VjOOQIC 



162 ^ CAP. Xn. DE JkHnQ. lirTERPR. 

Ad4e Servium qui Gdsi nomeKi siaiul cum «Uif 
Tirgilii inlerpretibus « Probo et Gorauta, mQmoral» 

ad Ge.L 277/ PaiiLidus oegus* Quia palUdos fa^ 
oH. Nam ^se mger est. f^tvhus Orchuf 
(8cr. Horcus) legit: Comutus vetat ad^ 
epiraiionem adilendam» Hesiodue [in Op. 
etDieb«804.] Orcumquintalunadicitna- 
tum. Celeue^ ut Jurisjurandt deum paf^ 
bdum dictum ^ ynia jurantes trepidatio* 
ne faUeseuni. 

Haec tamen Heynio nondum peraiadere potue- 
runti qpi adeo dubitayit Cebum in Tirgilii interpre- 
tum numerum referre, ita tamen, ut nec n^aret, 
nec aflEumaret. ^ Quae, baec aunt ijpsius Terbat 
Quae sub nomine Celst laudanturi cum €ui Geor» 
gica epeotentomnia^ in ComeUi Celsi Kbro tleRe 
Rustiea loeum haiere potuisse i ut nee neges , iia 
neo affirmes oum Rianconio Epp. tte Celso^ Ep. 
YIL Quae in Charisio oocurrunt p. J80. ei S93* 
potuere in aliis libelKs grammatids occurrere.'' 
Equidem Tero, quae a Quintiliano, Philargyrio et 
Senrio sub Ceki nomine laudantur , non ausim con* 
tendere, /esse ex bujus libro de Re Rustica; mul- 
toque miitus, ea, quae in Charisio occurrunt« ex 
aliis grammaticis libellis desumta ess^ butayetjm. 
Primum enim pleraque hujusmodi sunt, ut non 
aptius in uUo alio libro quam in Gommentario, 
data opera ad YirgiUi interpretationem conscripto , 
scribi pptuisse Videantur. Tum verO| si baec er 
alio quodam iibeOo sumsisset Gharisius , dubilo an 

sem- 



Digitized by VjOOQIC 



TiaGILIL 



168 



acriptutds fuiaaet ubi CehuM { 1.)« 
BianconiuSt qui q^oidem mHt dubitayi^ quin Cel- 
8U8, a Senio et Philargyrio fnemoratusi rit ille 
Medicorum princepfl» A. Comelius CebuSi primo ad« 
spectu opinatiiii est ipsum in Vir^ii Georgica , quod 
canneh maiime admiravetur t Scholia scripsine' et 
sie exemplum maj^stri sui Htgini secutum esse. MoK 
tamen , ubi cogitaret omnem scholia scribendi ra-' 
tionem ad magistrorum soholasrefeyendam esse, sla^ 
tiat, pro tali negotioi cm^Hyginum Tacare yoluis- 
se non nqfat, Gdium fiiisse doctiorem. Quapropter» 
te plenius perspecta ^ oontendit i Celsum in opere « 
quod de Ke Rustica scrips^rit / hic illic in Yirgilii 
opinionem inquiairiise et subinde hujus poCiae Yer- 
sum citasse yel expUouisse» easque enplieationes in* 
de desumtas esBC a Serrio et philargyria, ubi haec 
carmina interpretarentur (2). 

Quid 



(t) SolfteiiimCbsrfaiiiSi 
nt «ijira dijdauis e. HL f . s« 
sic ftieiinnpare tocuI^ ub(f 
vXf fti cujos nomine ad eom 
anodiim , aatiqui scr^ptoris in« 
terpretationem cttei, is scrip^ 
torein iUiim peculiari ope- 
» intetinetatus ease » con)ici 
pessit. 

( a ) Italice scriptum Bian- 
conii librum, ■ quem audio 
rarum esae in his regionibus , 
irustm qa«e»iri« Germanicam 
Tereionemcum Praefat. Krau* 
siij Lipsiae editam a. 1781. 
soppedit^Tit mihi bibliolheca 



firatrta diketisimL Hoc igi» 
tur ^^>ne contenti simus Xn 
Spist. yiL p. 91» haec le* 
guntur : JDa ich femer vom 
Servius und Phiiargjrrius ptr^ 
schiedcne Auslegungen Uber 
ein^e Ver^e d^ Firgils von 
einem fklsus ange/Uhrt Jinde » 
so hahe ich nienuds gezwei^ 
felt, dass sokher nicht der 
unseri^e sey » desto M^iger , 
^eil sie nur iiher einige Ver* 
se der Geargicorum sind, Jck 
gfaubf^ anfanglichj dass er 
iiber dieses fVerk , als eine 
ihai porziigjUch Ucbe Maimc$ 
L 2 



Digitized by VjOOQIC 



ri64 GAP. XII. DE AHnQ. INTERPR. 

Quid dliis accidat , nescio ; aed mthi quidc&i 
dbctissifnus Italus non persiiasit* Neque enim cre- 
dJderimr omnia , qune a Yeteribiis scripta sunt Scbo- 
h'a i magistronim lisui inserviisse. Deinde Tero mi- 
nime placet, quod dicit» Celsum pro tali negotio 
doctiorem fuisse. €ui ^enim , licet esset doctissimua , 
dUecori possit esse po^tam et praecipue iti»xTiki¥ 
poStam , inlerprelari P Et quis credat laudem auc- 

-tdris ah argtjmento pendere quod tractet, non a 
ratione qua illud tractetuh Deiuque , si limes ata- 

f tuere Gelsum tam exiguo labori vackre ToIuis8e« qni 
praestantissimorum librorum scriptione aequalium 

'aidmirationem movissety age, quidprobibbtopinafi, 
ipsum in juventute adeoque priusquam tantam no«- 
niims famam con^ecutus esset, bujusmodi studio 
v«l sQum ingenium ai^uere Tel aUorum usui insenrire 
Tohiissc ? ' > 

Praeterea , quod Bianconius ut satis certum esse 

8ta- 



ScholUn perfertiiet hstu^ so 
Mnc es gewiss zu seyn sehei'- 
net, dass derffeichen Hygi^ 
iius Uber dem Firgilf der 
gldchscan sein Lehrer war, 
gemaeht hatte Da ich aber 
' nachher Uberiegte , dass die 
SchoUen meistens Noten sum 
Cebrauch dcr alten Schtdleh^ 
rer, wekhe sjch Grammati' 
ker nennen^ waren , so wiliich 
gor gern den Hjginus darun" 
ter %&hien ; atiein ich werde 
hitmaii das Ben haben^ un* 
Stim Cornelius , der zu etner 



' sokhen Besehdff^^gumg su g^ 
iehrt wartdakin sii rmhnmu 
Naeh mehrerer Ud^eriegung 
giaube ich^ Celsris werde im 
sdnen B&ckem pom Acter» 
bau eine Mcinung des TirgiU 
untersucht, oder eine SteUe 
desseiben angefuhrt hnbem, 
und nachher werde Servius 
und Phiiargjrrius , bejr der 
Gelegmheit , da sie diesee 
g6ttliche Cedicht eommentir^ 
ten^ diese Stetten berUhrt^ 
und vnf sokhe su mserm 
Ciucke erhaiten haken.^ 



Digitized by VjOOQIC 



• • VlRGILn. 165 

fllaiaitf Cfebuiliv q[ui iat 9e^^ €f( Pliilftrgyrii Gont* 
laeaUtiia inem(>iretur, -esseitlum Hedrcorum Gice- 
rcnemt qoi seripHs de Medicina, de Re Rustica» 
aliiaqae. Ubm inclaijierit^ id ego nou ita certum 
ese affimavero * neqde tamen sine alii» 'Yeterum 
fteslimoniia omnino negavero. 

Fieri potest uL duo diversi fuerint scriptores , qui^ 

Gelri nomenhaberent. Ut aic fere opiher , facit aliud 

Plnlargyrii schoHon, quod nondum memoravunus, 

in quo Gelsi verba citantur» quae, habita argu- 

teehti ratione-, videntur sumta esse ex Gelsi libris 

de Re Rustica* Sed in hoc scholio Pliilargyrius 

auctorem vocat Comelium Ceisutn : in reliquis ci- 

taverat Celsum. Ez addito praenomine suspicot 

Phtiargyrium toluisse alterum* ab altero distingui; 

Ssl^autem illud scholion hujusmodi: 

ad Ge. iV. l. Goblbstia bona. Stve quod Ju- 

piter metle nuiritus sit in insula Creta^ 

sive quod in aire concipi<xtur. Nam^ ut 

ait Comelius Celsus^ apes exjloribus 

oeras faoiunt , eor rore matutino mel. 

Quae si recte procedant , ex iisdem de Re Ru»* 

tica Kbris petita esse putem fragmenta quae Pom- 

ponius SabiniJks laudat; 

ad Ge. I. 197. Vioi lbgta mv. Comelius Celsus 
ait : Vbi medioeris est fruotus , optimam 
quamque spicam legere oportet et sepa^ 
ratim ex ea semen reponere* Cum mss» 
sis amplior provenerit ^ eHgendum se^ 
men magnitudine et pondere jam subse* 
dU : nam id plurimum potest. Nisi kae 
diUgeniia Mteris^ frumenta degenet^nt^ 

ad 



Digitized by VjOOQIC 



IW CAP« XU. DB AJmQi ItfTKRPlL 

ad 6e« lY* 2BL Su n «mui raoiw, iVWnd do^ 
cebii\ juamodo posnni ^tpes r^^aruru 
ColumeUa ait: Cerium eei hoc eod$m 
tempore progenertiri poeeo e^o » juven^ 
co perempiot JhmoerHue ei MeigoVmr^ 
iAagtnteneis , neo ^mmue VorgiUue ^ pro^ 
dideruni. Mago quidem veniribne eii$m 
bubulis idem Jieri affirmai : igu^tm raiiem 
nem diligeniius prosequi, suponmcuusli^ 
puio , conse^Uiens Celso » fui prudenOs^ 
sime ai/| non ianio inieriiju pecw ieiud 
amiiiif ui sic guaerendum^^sH. 
Ho8 enim Geld li^os Pompomo Sabino co^Um 
fuissc, satis probat haec ipsius annotalioi 
ncl . Ge« ly. 149, ItvAc agb sATraAS apibus, Jri^ 
sioieles , in iibris de Animatibus , eubii» 
lissime de Apibus scribit ^ apud Latinee 
mira breviiaie absoltni Varrof Junius 
Higinus diligeniissvme iraotavii^ non 
praeiermissis eiiam quae adfahulas po€^ 
iarum perHneni ; ComeU^s Celsus fe- 
pore quodam ei cleganOa iHmstraffii ; 
Virgilius omaiissime oarminibus expli^ 
cuii; Columella iemperqiissime scripsii^ 
modumyue adhibuii» 
Kolo tamea difTiteri me sic omnino nescire quo 
referam aliud quoddam Gelsi fragmenUim, ab eodem 
Pomponio Sabino servatum , quod multp ma|;is Gram- 
maticae quam Rei Austicae argumentum spirat: 
ad Aen, VI. 81 • Sfoittb sca* Propier preces ei 
eaerijleia. ComeliHs Celsus ait : qui 
suae sponiis esi^ 



Digitized by VjOOQIC 



VIR6ILII. ini 

S- ««• 
Titus Gallus 

ct 

Gaudentius. 

yirgilianoQim interpretum numero, quamquam ia 
per 86 jam satis magnua erat et nuper etiam a Ha- 
jp auctus esti duos inniper addendoa esse» arbitror 
ex inedito Scholiasta Leidend* Sic alii fortasse ab 
aliia subinde detegentuTi a quandoy qui adhuc in 
tenebris jacuerunt » neglecti Bibliothecarum thesau- 
riy a justis harum rerum aestimatoribus ad examen 
reyocabuntur. 

Titum Gallum et Gaudentium Commentarios ia 
Tirgilium M^ripsisse , ad hoc usque tempus non alta 
de causa ignorabaturi quam quod utriusque labor 
dudum perierit et a nullo subsequentis seculi inte^. 
prete, cujus quidem SchoUa edita sunt» comme- 
moratuf 8it. Jam Tero« post reperta a me in Bi- 
b&olheoa Leidensi inedita Anonymi cujusdam Scho* 
fia « nequaquam • dubium est quin uterquie locum 
ifl>i inter Yfrgilii interpretes vindicet. In his enim 
Scholiis non solum nominatim Galli et Gaudentii 
memorantur Virgiiianorum versuum explicationes---. 
quae res vMeri potuisset aliquid dubii relinquere ~ 
led auctor horum Scholiorum diserte declarat se in 

con- 



Digitized by VjOOQIC 



m CAP. XII. DE ARWQ. «ITEaPll. 



ocmfieiendo suq labore unun ^eflMi Titi Ciftllit Qtat^ 
dentii et hmi Philargjtii, «ive ut in illo MS. acri« 
bitur» JuBiliiFlagrii» Comineiitariis. Ad finem eaoim 
Eciogae X. haec ia isto Codice iifoiispiGitur aub- 
•oriptio: A onw decSmen tariis romanoru cgrega^ 
vi. ide titi galli. ff gaeudentii If maxime juniln 
fii^grii mediola nentiu. Hoc est: JSTaec omnia d» 
Cammentarii^ Romanorum eongregatn\ id esi ^ 
fiti Galli et Gaudentu et maxime JunHii tlof^ 
^'grii Mediotanensium. 

Hac autem siibscriptione quid significetur» foci-* 
]e inielligerem « lusi ad finem libri I. Georgiconnzi 
aUa prostaret subscriptio; titus gallus dtfrib^ 
^eime^tariis gaudentH h seripsit^ Boc est: Titus^ 
GaUus de tribus Commentariis^ Gaudentii Aaeo 
M^fstt. Adeo, enim hae subscriptiones inter ^e 
puguare Tidentur, ut quod ex aitera satis certo di« 
4ici3se Jitohis Tidehamur» id ex altera plaoe felsum 
«^ a|»pareat« Atqui prior subscriptio dooiiermt 
SehoUa ista ab Anonyma quodam ex Titi Gaili» 
Gaudenlii et Flagrii Goinxnentarii& congregata essq: 
id autem secus esse . ex altera doeemur subscriptio* 
m% quae quippe declarat, haec non exMaUi la^ 
hoiice ab alio quodam^ led c0 ipso Gallik conscrf*^ 
pta esse^ 

Faciiiu^ forlasse esset de tera hanim subsoriptio- 
aum sententia disputare, si de Galli et Gaudettla 
«etate quidquam certi constaret^ Hanc autem eai«» 
lllaoaxi non potuimus. Memorantuv quidem afiquot 
liorum Qominum Episcopi a FahrioJo ixi SiUioth. 

led« 



Digitized by VjOOQI€_ 



mstuL m 

KhL fl Infc Utfau. Jl.nL p. »—48. et p.Vli^ 
7M. Sed ia iiciiiittem lioiuni , ul opukwt $ oa^ere 
pfitiiit yirgiliAaonim Oflwnmiitn interprelaljk^» « dro- 
liquonimt quae ab ipM aeiiptaeam £Bnmliir» ope» 
sum tituloa respiciast 

Quodfli autem conjecturae loeua coneedatur, mi- 
lii quidem, nc rem ae habere» su^icari subit: 
Gaudentius ,' incertae aetatis homo, scripsit Scholia 
in Tirgilium, et quia .in Eclogas» Georgiea et in 
Aeneidem scripsii, dici potest tre6 Gommentarioi 
scripsisse. His postea usus est Titus quidam Galiiis, 
Gaudeatio receutior , et ila usm est, ut, quum mul- 
ta inde in suoa Gommentario9 transferret, religioni 
duzerit ad finem libri L Georgicorum hanc addere 
•ubscriptionem : Tiius Gallus de iriius Commen^ 
tariis Gaudeniii haec seripsii. Jam et Titi Galli 
ol Gaudentii Commentarios nactus , deinde Anony^ 
vuia ^pidamt ex his, aicut et ez Philargyrio, sua 
congregani , ita ad Terbum fere Titi Galli codieem 
aecutus est ut ne iata quidem yerba T^us Gallus 
de t. C. G. haee scripsti omiserit. 

JUil fortasse aliter rem se habere suspicahuntut. 
Ego ut sic suspicarer , fecit , quod Peerlkampius nuper 
' in Epistola ad Deacurium p*XXIIL monuit, parum 
fere fidei habendum esse hujusmodi » quae in Godi« 
cibus reperiuntur , subscriptionibus ; quum librario* 
yum mos fuerit onmia, quae in MS. legebantur» 
describendr, ne subscriptionibus quidem omissis. 

Utcunque autem istaa subscriptionea explicare 
mayis, semper inde aj^arebit, quod ostendere to» 
lebanit Titum Gallum el Gaudentium Scholia in 

Yif- 



DigitizedbyGoOgle 



m GAP. xn. m amii. rampR. 



TvgiiMit lonpMn* « qomn uuioniNn aiii|iot 
§NigUbtk%tL f^pfriioB in M' f ^U^ ^ flteft bcjus dk 
tfNiMitioHikp tMbliMkin»f ipeottiw «ehdlMufti ilf« 
«dikwuM CK CoiHm Iitiii^ 

f. 14. 

Haterianus. 

itaterianum aKquando in Yirgilium feomineiitatuih 

esse , haec prohant fragmenta , quae A. Hajus pu- 

blicayit e Codice Yeronensi : 

ad Aen. TIL 837. Tibi iroMiirA xiub. HATERIA- 
iniS. Nomen hio pro facie positum\ ui 
in IL [vs. 567. J • Jacei ingenM Uiare 
truncu9% aimlsumfue humeris capui ei 
9ine fiomine corpus.** pro • • • Sensus 
esi ialis : Tibi mitte fades , mxlle ad nO' 
eendum aries; idesi in nultam non fa^^ 
tiem nocendi oausa • • • JBtuc tttud quo" 
que suffragaiur \%lh 891] : « Verie omnes 
ieie in faciesJ* 

ad Aen. IX. 360. Rxkitlo. ASPER. Pe quaesHo- 
nibus vel maxima. Remutus ^ inquiif 
elai; nec addii nomen accipieniis . • • 
(quod fjfifAa. Iltud nobis proficii^ q^od 
Vergilius quando dicii alicut daium , nec 
dicii nomen . . . videiur osiendere eog- 
nominis fuisse. JEtaierianus hic (Tiiurfi^ 
Remuto sc. • , , 

ad Aen. IX. 890. InFBLix. Metior Ha{ieriafu) di- 

s{Hnc* 



Digitized by VjOOQIC 



,, 9{fff¥fiiq^ iif^jtt $§Jfi$napati^jlnfelw0m 

^ dioat i^ftmm JBmf0lUm% Mt^aremm... 

«d 4«9»I^ 887« f A4via MCf n li« i^» «. t. H&« 

^V MnkeeMjunffi: et ftMtid SOliilo Uirr 

'baate tumultifi $tf duple» imrror fuerii 

ei eif leei frauth ei ex noeiis iumuliu 

r^nHn^t Sedei aUo modo haud a6- 

eurd» disHnoHo: Fraude Itm et noctis, 

. JMnde: jMibit^ tiirbaate tumultu. Nam 

« • H ierror quem incuiiebai ei nox ei, 

locus ignotus ei iumuliue t^bvtill^Miis oo- 

.miiaius^ . •••:...•... 

-ad AolX. 242. Qtniv ntBvt.ima ns^imjm lavr- 

totBKfli HAIXRIikNUS. /dfe^/enim. ^r»^ 

Separa ergo igm , W int^U^uf etAan ig^ 

iii iavic^tum, idest adversue ignem. Ipd 

^nikt abiaiivus easus * « • igai iimotum*, 

id esi . . ^ m . .\ invieium^ 

nmeter haec fragmeEta , quibu» ipnim Hateriani 

nomen praefixum erat , aiia ejuadem auetoris latem 

cVedtt>iIe eit in iis scfaoIiiSf quoarum initia tnmcatn 

eunt. Hajus.saltemy quum ex superioribus aibi ex- 

ploratum habeat, hunc interpretem ad distinguen* 

da pofitae verba praecipuum studium contulisse, 

yxL dubital ipsi haec duo scholia adseribere : 

ad Aen. X* 566. • , • Exigua Me disiinciio. Po* 

' iesi enim sicle^v > Quinquaginiii ori^ 

6us ignem peetoriiusjue arsisse Jovis^* 

ui marnHSg ignemjwis dixerii fulmen^ 

f»# [ Aen. h 42.] • Ipsa Jovis rapidum 

jaeuiaia e nnUbus ^pkem.** Potesiet.sie 

di-^ 



Digitized by vIjOOQIC 



17i CAP. Xn. fifr^MlQ, IIITERPR. 

« pet^6ribu9qne (treiese^^ >§U'iUo^^ii mera. 

Jfeinde ': . • nUurr 'Jovia eum fulmifut 

eonira iei pafAus ^irepetei ei§peie.^* 

ad Aea. XII. 712. . • • • AHa amiiiguiiks. Ifam 

auf eoUigendum esi r fnvadu^ Jfariem 

^' olypeis aique aere^ eonore '* post eonje^ 

^ ciM . . • aui divtdendum iUo modo est^ 

aut » Ineadunt Martem sonoro • • • utem 

.... ^sonoro , at infervas referaiur.. • ntur 

in fraudbm clypUs et sonoro €Lere teUus 

daret gemitum. 

Ceterum non constat, quis fuerit Haterianus, 

tel qua aetate vkerit. Hiyus, qui alibi nihil quid- 

.^iam* de eo inTenit ; aic soribit in Pnaef. %. TI« 

■% Haterianus ter quaferve evidenter legitur in 

Veronensi paUmpsesto : ^ tum et sa^frius verba 

^usilemf anUsso nomine^ ibidem videntur oceur^ 

rere. Is in iUstinguendis intetpungendisque po&^ 

tae membris operam suam coUocavit.,' Hatertani 

nuUum i quod sciam 9 seriptum extat; immo ne 

nomen quidem mihi hactenus erat exauditum.** 

$• 16. 

Julius Hyginus. 

]uliua Hjginufl, idem fortasse eujus nohaine hodie 
exfltat Fabularum liber et PoiSHedn Astronomi- 
cum» praeter complures aiios libros, qoi paasim a 
Serfio aliisq^ue Ckrammaticis dtantur, seripait Gom-> 
mentlirios in yi^t&um; Hoc esam quomimis dubi- 

te- 



Digitized by VjOOglC 



vniGitn. 17S 

' ^hfbiiit bcit diierta'Getta coinineiiioratio, cujus se- 

" icdo illi superstites fuisse videntur. 

De Hygini aelate et scriptis docte dispulaTe- 

* ttint Sc^efferus et Hunckerus : sed » ut mipta dixi- 
inus (1) I etiam post horum Yirorum opei^am » dif- 
ficillimmn est quidquam certi statuere. Nec quiaqqam 

' est , credo , qui certo dicere postit' utrum ab uno » an 
y^ito a ^uribus ejuadem nomims homiiiibus scripti 

' Ad omnes isti Kbri , quorum tituli passim apiid 

[ Grammaticos memorantur. lii hls sunt, quos pro* 
pler argumenti conjunctionem non omniAO aliepps 

■ dixeris ab interprete Yirgilii. Sie Gellius L« I. 
Hi\ 14. 'dlat librum de viia rebwque Muetrium 
virorumj ctrfus partem fuisse suspicor, eam, quae 
ab eodem L. YII. c. 1. citatur» scriptionem de vUa 
ei rebus Africanu Servius ad Aen. Y. 889. me« 
iQorat librum de famil* Troj. et ad Aen* YIL 413. 
678. Yin. 697. eOO. de urbtb. nabo. et ad Aen. 
Ym. 638. de Orig. urb. Ital. et ad Aen. IH. 958. 
de situ urb. liaL qui lamen tres libri, fieri pote)lt 
ut varia ejusdem operis capita fuerint. Referente 
Charisio p. 115. el Gohnnella L; L'c. 1. Hyginus 
etiam €k Agrieuliufa scriptil ; cujus operis partem 
finsse opinor librum de Apibue^ memoratiiin a Pom» 
ponio Sabino ad Ge. IV. 149. 970 et 281. Prae- 
terea alii alios titulos reierunt (2). 

8i 

( I ). (^p^ ^* $• 9« ms m Dissert de Hjrgiiii 

(s) Hygino, Yirgilii iti« aetate et flyloy haec retulit: 

lerpreti, sat magnum scrip- « C^ius ivlius iTfiiMvB 

tonim numerum tribuit ScrU Avcusfi libibtus. Uuie 

▼erios in Commentationcnla duo nomina propria $tuU a 

de Hygiuif, ex quaMimcke- patrono Cajo Juiio Cae$aie 

Oc» 



Digitized by VjOOQIC 



tU GAP. Zn. MMfQ. INTEHPIL 



%m* 



OcfMfidno AilgfiM^T^iium 
f^alde wtruU in MSS» iffiqua 
bt iii ocearrit Hyguius, Ui« 
gioapy Igboft, Hjrgettus ef T'^ 
gi^nr, ^qmmoda bisUroc mpwt 

ntfcr^.mdf Jmfi^ M-n 
Uii dc hoc Cajo Jufio /iu» 
' gusii Uberio Sueionuan de cia^ ' 
ris Qrammaiicis* Iginus no»' 
men aUqmUet in 0^erum mo^ 
mm9$it0ccurrH9 f^, /gmi. 
Hfin^p C: ff^ M^repSf ef 
Q. Jg»iiiif Stevimts. Bx iUi^ 
dmnibus placet mihi Hygenus 
seu Higious ; undecunque tom ' 
mensiinescio. HocsoioeUam 
iu Fca. n^onummtk Ifigi^ ot 
wmmme in yeronfinsiujm muj^ ^ 
.mQribus. Scripsii bic > tU 
Ofinor, ifi origme et situ ur* 
blum ttalicarum , sive de uiv 
bibus ftalicisf qtio Utuh dm 
tanUirfi Servio jrirgdiano in* 
Jerpnelst ,, ei Mofirobio» Cw 
meiM^ria ^ ej^s esse censeo 
ad Aeneida, quorum Geiiius 
ef Servius meminenM^ Ejus 
et esse Mythologicon potest^ 
et utfle .iUu4 Astronomicon 
Po^ticon de mundi et sphae* 
rae enarratione ad M, guent» 
dam Fabium ; guem esse Quinr^ 
tiUanum , quod vujU Raphaii 



h^ nondumpotiiL pp diis pe« 
natibus tt proprietate deortdn 
Umdi^lihrqisMacreMuBm ¥rmo^ 
i^ne^^Sffpgmupi eetdpadsf^M 

Ubrff^ dist^pffmp im^ W^ 
ffona commentari^, CkaHil^ 
de Agricultura dtai et in Cln* 
nae propemptioo. Ifon omii^ 
tenda htic insignis aHntinmlia. 
^om^dop^Mmiffipk^ 
fUs Folate^Ta^^ gid {aMI^PS 
Gfomaticps* si^ delimitiiiiit 
oonstituendis f adscribit hme 
Cajo SuUo Hjrginos eum aUum 
omnino esse conetet ex ipm 
Hio BjrginQ, qui ato i9qai$9 
m tf np^ ^poe iittidam evocptas 
m Augu^tii tir militaris di^ 
« ciplinae, professtonis cpio» 
« que nostrae capacissimas « 
« quum in Pannonia agra va» 
« teranis ez yjt^uolnte el li- 
cbemlitat^ iin.peratom Trn- 
« jani A^u^usti adsigDarct** 
Instgnis^ inquam^ aUucinatiOm 
Ex hoc ioco vir ilie eonjec^ 
turam faeere potuit f non sub 
C Julio Caesare Qctariano 
Jtugusto f verum sub T^Jflno 
vixisse « qui annfs post natwte 
Christum plus centum in^^ 
perar^ coepit, At Juiius Hi* 



Digitized by VjOOQIC 



VBiGap. 135 

fffK^ yiigiliiim aiihin4e ezplicandi oocasio « fSAcQe 

g^ pOBBet iQ.ei^Q aenteiitiam abduci ut crederet» 

^fgf^uB^ mm, data opera m HiTgiUum scripsime; 

mif quae pwto a Gravonaticis Hygini nomine 

nieiiiiore^tur, Tir^anorum versuum .ezp^cationeat 

ex aliia ipBius operibus esse desumtas» £t sane ego 

j^uhitamii fuoi Gelliq^ nominatim Hygini Commen^ 

iftKia if Fuyt/uf m memorasset, AJibi idem Gellius 

•aqiiiuat quamquam non nominato o|)ere unde de» 

aampii^ Hygini opinionein de Yirgilianis versibua aic 

^xdtat| ut non dubitem quih |[iaec quoij|ue ex iia* 

^Cfn t}apu|nicntariis sint £t ad eoadem referenda 

mm pen^eo quae GeDius I#. VH* c* 6? citat ez 

fli^aisfo^ aic inqpijt» l^Mrdtum^ ^[uos de Virgiko 

feeii. Gellii loca» quamquam satis lon^ftt integra 

tamen exhibebimus. Sunl kta hujusmodi: 

L, I, ^ 21. ? YereM isibsex Georgiois VtrgHii 

[II. 246.] plerique omnes sie leguni: 

.9 At aapor mdicium faeiel numifestus » el 

iira Jnatia, tentantum aensu torquebit ama- 

ro«*' Syginus mutemj^ non hercl6 igno* 

btKsgrammaiicuSf in Commentariis^ yuae 

ii» Vn:gili^m fecitf confirnuU et perseve^ 

r^t non hpc a Virgilio relictum; sed 

quod ipse invenerit in libro^ qui fuerU 

£X domo atque familia Virgifii: > Et 

ora Tristia tentantum sensu torquebit araa- 

ror." Neque id soli Hygino » sed doctis 

qui" 

ginm aimis jam muUis^ ante ut Chromca EusMi tssian* 
Christum mUum iUustris erat, tur^* 



Digitized by VjOOQIC 



178 CAP. IIL DE ANTIQ. INTERPR. 

L. X. c. IS. RefnKemm MyginmM VirgHium « cor- 
recfurumque wm /uxsse exiftinuU^ quod 
in libro Be^eio ecripium esi. Pnlinurus 
€st apud inferos « peiens ob Aenea , ui 
smum eorpus reguirendum et sepeliendum 
eurei: is hoc dicii [Aen. YL 365.] > E- 
ripe me his» mTicle» malis: aut lu mihi 
lerram Inji<^, namque po^s, porlusque 
req;uire .VeliiioB.'* quo » inquii , modo aui 
Palinurus novisse ei nominare potuit 
poritfs VeUnos , aut Jeneas ex eo nonu" 
ne locum inpenirCf quum Velia oppidum^ 
a quo portum , qui in eo ioco est^ Fe&- 
num dixity Servio Tullio R<imae regnan^ 
te^ posi annum amplius se^enteeimum^ 
quam Jeneas in lialiam venit^ conditum 
m agro Lucano et eo mmine appellaium 
estf nam qui ab BarpcUo^inqttii^ ^gi^ 
C"^ praefeeto ex terra Phodde fugati 
. suni^ aliiVeliam^partimMassiliam con- 
dideruni. Insdtissime igiturpeiii ut Ae- 
neas portum Vehnum requiraij quum id 
nomen eo iempore fuerii nusquam gen^ 
tium. JVeque simile^ inquit^ iliud tideri 
dehet y quod est in prima. carmine [ Aeib 
I. 2.] » ttaUam faio profugus Lam-^ 
. naque venii^ LUoraJ] ei aeque in sexto 
libro [^.17.] t Chaleidicaque lems 
tanifem superadstitit arce.^ quaniampoi» 
iae ipfi quaedam K^irk xpi?Jtpiy historiae 
dicere ex sua persona eoncedi soiet , quae 
faeta ipse postea scire potuit: sicut Vir» 

8^' 



Digitized byVjOOQlC 



VI&GIUI. 179 

^ifil» 9cmt de Lavinio -oppido et de co^ 
ionia CAalcidtcensi ; sed Palinurus yut 
poimi , inquii , acire ea quae posi annos 
sexcentos /acia w^tf nisi guis eum di* 
vinasse apud in/eros puiai, proinde ni 
aniikae de/uficiorum ^soleni. Sed et s( 
iia accipiaSi quamquam non iia diciiur^ 
AeneM iamen^ qui non divinaiai^ quo 
pacio poiuii requirere portum VeHnum ^ 
cui nomen iunc^ sicuit iiiximus ^ nuUum 
usquam/uiif (1). 
tbidem. liem hoo quoque m eodem tihro repre* 
hendii , ei correciurum esse VirgUium 
' puiai nisi mors occupasset : nam quum 
Thes^ay inquii^ inier eos nonunassei ^ 
qui ad in/eros adisseni ac redisseni^ di* 
xi9seique [ Aen. VI. 122. ] > Quid Thcsea 
tnagnum Quid meiporem Alciden? et mi 
. genus ab Jove summo est** posiea iamen 
in/eri [ts. 6i7.] > Scdet , aeternumque 
sedebit Infeh'x Theseus.'* qui auiem^ in* 
quiif /eri poiesif ut aeiemum apud in* 
/eros sedeat^ quem "supra cum iis com* 

me» 

( I ) Mon nomiDlilo atititot«| eotideln , ad Aeli. Tt JBS^» 

idnc 111« duxit PompoD* Sftbk- h»e§ conrupta eiatanl: « natn 

niis: • Objidtur hoc VirgiUo^ eam condidere, ei MassiUain 

nam et eo tempore Felia non iili fugati fitere ab Hatpalo 

eteksedquSaPalimirusloqui* praefecio * Circi.^ qiue ex 

Utr^ permittHur nt anima post'^ hoc Gellii loco possunt enien« 

quamreUiputcorpuiypariie^s dari 
BUomniumfuiurorttm." Apud 



Digitized by VjOOQIC 



180 CAP. Xn. M ANTIQ. INTERPR. 

memorai^ qui tUscenderini iiluc^ atque 
inde rureum evMerini ; praeseriim juum 
iia eii fahula de Theseo aique si Her^ 
cules eum evelierii de peira , ei in lucem 
ad superos eduxeriim 

ibidem. liem in his versibus erra^se Virgilium 
dixii [Aen. YL 838.] tEruet ille Argos, 
Agamenmoniasqtie Mycenas, IpsumqueAe- 
aciilen , genus armipotentis Achilli ; Ultiis 
avoa tlt>jae, templa et temerata Minenuie." 
Confudit^ inquii , ei personas diversas ei 
iempora : nam neque eodem iempore neque 
per eosdem homines cum Afihaeis ei eum 
Pyrrho bellaium esi. Pyrrhus enim^ 
quem dicii Aeaciden^ de Epiro in lia^ 
liam iransgressus cum Romanis depug- 
navii adversus M. Curium^ in eo bello 
ducem. Argium auiem bellum^ id esi^ 
Achaicum , muiiis posi annis a L. Mum" 
mio imperaiore gesium esi: poiesi^ in- 
quii^ igiiur medius eximiversus^ quide 
\ Pyrrho imporiune immissus esi^ quem* 

Virgilius procui dubio exempiurus ^ tn- 
quii.fuii (l). 

L. XVI. c. 6. . Myginus Julims , qui jus pt^tifi' 
eium non videiur ignorass^e^ in quario 

( I ) Itenim bine saa flluxit ei ISycenan , noti vieii Pjr^ 

Pomponiuft Sabinus ; « Be- rhum ,. sed Curiut. Hoc cmr» 

prehendiiur Virgilius quod men puUuU e Uxtu deiendum 

dixerU ipsumque Aeacidea : esse $ nam Virgdius procui 

nam « Mwnmius qui fricii A" dubio si correxisset , /uissei 

chajam , et ipsum Argos , exempturus^'* 



Digitized by VjOOQIC 



mcam. lei 

, i, 

hbrorum , yuos de Virgilio fecit^ appeU 

lari bidentes ecripsii hostias^ yuae per 

aeiaiem duos denies aliiores habereni. 

Verba illius ipsa posui: QuJ bidens est, 

inquii^ hostia , oportet hcd^eat denles octOt 

sed ex* bis duo ceteris altiores, per quos ap« 

pareat ex minqre aetate in majorem tran- 

scendisse. Eaec Hygini opinio an vera sii , 

non argumeniis^ sedoeulisjudicaripoiesi^ 

Haec sunt fragmeuta quae Gellius seryavit , ex quj- 

bus facile est videre , quantam jaQturaip fecerimus in 

honiiQ Gomnxentarionun interitu*. Celerum Hygini 

opinionem de voce bidenies item memorat Hacro- 

bius Satum. L. YI. c. 9. i Hyginus^ iuquit, qui 

jus ponii/icium non ignoravii^ in yuinio libro^ 

rum^ quos de Virgilio /ecii , bidentes appellari 

scripsii hosiiaSf quae per aeiaiem duos denies 

aliiores habereni : per quos ejp m^nore, in majo- 

rem iranscendisae consiarei aei^iem.^* in quibus 

Terbis nequaquam dubito, quin pro quinio substi* 

tuendum sit quario ; satis enim manifeste apparet Ma- 

Crobium haec, ut muUa aiia, ex Gellio hausisse* 

Hygini Gommentarios mxpi Servius cognoverit, 

non apparet. Hic quidem saepius alia illius opera 

memortit, quemadmodum supra diximus; nusquam 

Tcro diserte Gommmentarios ija Virgilium nominat. 

f ortasse tamen illuc referendum' est hoc scholion : 

sA Aeii. XII. 120. VsiviTi LiKO. Jiiqui Feciales 

ei Paier Pairaius , per quos bella vei 

/oedef^a conjirmabaniur ^ numquam uic 

baniur vesiibus lineis. — Cuper iamen. 

ei ffyginui hoc loco dicuni ^ lecHonem 

es* 



Digitized by VjOOQIC 



182 CAP. XIL DB ANTIQ. nrTBRPR. 

se earruptam: nam Yirgitium iia reH^ 
guisse conjirmani \elati limo. Limus a»* 
iem esi vesiis^ yua ah umhiKco usque <ui 
pedes ieguniur pudenda poparum. 
Ne€ magis certum esl, an Pomponius SalHnas 
ipsos Hygini Gommenlarios habuerit ; ({uas hic enim 
passim Hygini nomine citat de Virgilianis versibus 
opiniones et sententias , partim qulclem potuit e Gcl* 
lio et Senrio ducere , partim in aliis Hygini scriptis 
traditas fuisse yerosimile est. Audi» qualia sint: 
ad Ge. n. 246. AHAaoa^ Apronianus legii^ senr* 
8U amaro. Higinus iamen ei GeUius a«« 
maror: ei meiius esi. 
«d Aen. tll. 55S. 'GA.ULOirisQUB. Caulon in Apen^^ 
nino esif oppidum condiium a Locris z 
ui ffiginus meminii ; in eo opHmUm gi^ 
gnHur vinum ( 1 ). 
ad Aen. TI. 122. Quin thbsea hagkum. Ityginue 
kunc locum reprehendii ^ quod dtxerii 
inagnum ; ei paulo posi dicai Sedet, ae- 
temumque sedebit. 
|id Aen. TIL 47. Xauabktk karica. Jlfaricam atH 
Pomponius (2) fuisse reginam Zyrt- 
naium: abeaforie Marica sylva in os^ 
Ho Lyris amnis, uhi suni Miniumae. 
Vtrgilius azi esse nympkam^ ex qua ei 
Fauno naius esi ZaitHus, JUii volunt 
Laiinum flium fferculis^ ei ah Bercule 

Fau^ 

( I ) Ex Servio ad h. L disci- (i) ScUiec^t PoinpoDius Por* 

mus Hyginum boc scripsisse phyrio, quem vide ad HoriiU 

iii libro dc situ Urbium Ita^ X.liJ. c. 17. 7. 

hcdru^n^ 



Digitized by VjOOQIC 



Fauno regi Ahorif^nmm e^mmendaium : 
' itlgo fmiiO^' ^Jrns fiUum. ffeswdus 
[ThMgM^ m IQU.faa laHnumJUimm 
Cirees ei Ulyeeis. AUi^fHduni es Ubfsst 
ei Ciree naiep iree: Telegonum^ LaH^ 
nvm, ei Ausomum^ Sed omnem dubieiom 
iefu H^^us rBmauit.9 eum a£i plures in 
LeUio reges appellaios LtMnos ( I ). 
ad Aan. YIL '180. ijmqm. Janme anHquiieimus 
liaHae rex, eum Vamese indioailni\ a 
qttoregto Cameeena^ ei a& Jano Jani^ 
cuium; siciradU BigimsS'{1)* 
ad Aen. VII. 181. Ab oftMHonfe. Inuereu mmpa^ 
iuH dieere Aboriginiitti « sed dekemue ti»*. 
ieUigere. Aberigines tHeunfur primi eut- 
iores , quast mx» origine , ae.ei eeseni 
ierra genOi: de quibus dicemue euo lo^ 
€6. Ileges Ahofiginium memoraniur apud 
Biginum^ 
Ad AnuII. 8B0. DnaHirs. * Bex isnus ex aMi^ 
qmseimis in LaHo-^ quem plerifue LnH^ 
num eundem dixerunij ui Iginus. 
•«d Aen. XII. 130. Lnro. * Lino iegehaniur emnes 
saoerdoies , praeier Feciaiee» Sed iegen^ 
dum esi limo » ui Caper ei Higinussen>m 
Huni^ ei ajfirmani eie reUquisee Virgi' 
Uum. Limus esi ^esHSf ui esi iegmen 

( 1 ) Bundem Servius ad !i. L bns sequentibnt scholi^ do« 

dlat; nee taneii addtt in oentXn^ysiaiiSamentiMtioneitt 

^DOoam Itbro HyginiM haec halieaa, m dubiiun «sse poF 

docuerli; test unde <imnita siiit.^ 

( 9 ) Haec f et quae in duo* 



Digitized by VjOOQIC 



164 GAP. XIL p«. mm. INTERPIL 

ah umbilico u^fMe ad pedeM. 
PriHHun et lerdum Igcqm m» dubio. duxit e GeK 
Ijo^ poatremiHfn e Serric^ ' RdiqMi ease. poasunt tns^ 
#108 Kygini lijirif. * 

Velius Longtis. 

Vji^Iiiis LooguB , foisftasse idhm tUe » quem supm (cap» 
VUI.) diximuB oommfntaUim icMeiii Lucretium, jn-. 
«B «up a.FabEicio^et.He]raio iiiter Yirgilii interpretea 
relatus est; Sunt mum yetevum leBtimoiiia quae hoc 
MfiXiB pvobant^ qtiemadmodumMacnobil, qui L.IIJL 
!^ 6v ait: % SiKlemy tter9Mk [A^. III. 84.] non 
emiitenib^m puto quk saxo vetusto dixerii exeiru^, 
^m tempiunh Felius. Longue : % Jmmuiatio, 
M(U% inquHyi epitkeii: vuk enm dieere. vetusia--, 
tem tempU*'^' Biune multi oHi Commentatores se^ 
euti sunt.^^ tum Gharisii , qui p. ISS. aii: » Ama^ 
M9re pr^. asuauerunt,^ docuere pro. docfmMnt^^ 
dim^ pre^ dixerunt , muTuere. pro mumerunt » 
fuamjigurem. et^i dupUeem existimanl; de qua 
0tiam Vekus Longus in. senundo AeneidoA sof 
Ms eammentatue esi.*^ denique Seryjit cujus hoa 
esi 8cboU«a ad Aea. X« ^. CmAamA lvx ~ 
anciAWT Qkvm Aamvosu Spactabit estvera lec^ 
tio ; ei ordo est ; &' mea ^Ueta irriia non puta^ 
ifis , crastina lux ingentes acervos eaedis Videbit^ 
jyam mqle. yuidn^ spectabis legunt^ et ad l^cem 
^feruntiyfua^ nqn profiedit: n»Uu^ en^m sie 
iofuiiur: Aenea^ si quae dico minime or^ 
dis^o luxerfisHna^ ingentes caedis acervos vi^ 

de- 



Digitized by VjOOQIC 



iTi&aiui. I» 

de6M.' Ahi more tmiiquo lur pro Iiice aecifriuni. 
JmeHmM in ieriio : » ffine media remiB Palimt^ 
rum yervenia nox.** pra, nociei .Lomgue aii: 
DeM. vemm^: unde ei ipse spectabii legit.** 

Pleniinine rem compr<J)aiit fragmenta quae ez 

¥elii Longi Gommentario servata simt a Scholiasta 

YeroneiuBi; ez quibua tamen de auctore ipso nihil 

comperimuB 9 praeterquam qupd Comuto et alii0 

quilwMdam non nominatis interpretibusTaerit recen- 

lior. Sunt ista fragmenta hujuamodi : 

t^ Aen. (K, 608.. Plutbiuk uKaoOTM. LONGUS. 

Pl^nurium.fmi emendaium Piemyrium 

promoniorium SieHiae^ JDictum autem 

iiri irKi^fiipm ideo est^quodundiquejlum, 

eiibus undisque adluatur. JHassos priue 

appellata Oriygia . • • apposita • . • esse 

dieia ab eo quod Liitonafugiens draconem 

JPyiAonem in cotumicem mMtata^ quae 

Graece Ipry^ dieiiur^ in eam evola»evit^ 

•di^in.705. Paljeosa. Sblxni». LONGHS. Qua-- 

si OpunSy jimtttAuSf unde et Selinuntu\ 

qt^asi Opunta et Amatkuniii dieuntu^ 

Selynas • ^ » olympionicas multos fuisse 

adnoiai MUestos ( I ). 

^A Aen. IV. 149. Baudi illo 8iai^ioa« LONGUS.^ 

Segnior^ deformior^ aceipiendumf siqui^ 

dem iegnis esi sine igne, s. e^ frigidus.*. 

1U|M ei formonsum uon aliunde dicimus 

quam 

( T } Ma}us auspicatur latcre lii eoniendil fuisse Virgilii 
in hac vooe nomen MJkUssi, interpfetenu Vide infra §• 43» 
quem argumento kujttf schor 



Digitized by VjOOQIC 



J8B GAP. XIL .DX AHnQ. IIITERPR. 

fuam a «aiufl>. ForaMiin miim dieebant 
amiijui calkhtm, Unde • • • legMin ^r» 
< dsfimni • • • dimi VirgiKue. 
ad Aeiu IV. ItiS» Yons mwt apauh. LOHGDS» 

> Indolem pueri tmii i^iendere^ ni meri^ 
to in rilli. (638.] iVWfiiasMiiii ommE»m 
videatur. 

ad Aeiu T. 488. YofttJGiBH. LONGUS. Adnoiai 

Comuiue^ymed indeeenier saeram muiri 

suae a»em eagHiie figendam eonsMeee^ 

rii. Sed videHoei Momerum [Iliad. XXIH. 

i 853. ] eeeuiue eei. Sed ei eodem modo 

> '-fuamcunfue mliam awem expoeHam que- 

ri poiuHf quia emguia genera o/t- 
€um BOe ^fmbueeunfue eacraia euni. 
Praeierea eolumbae in iuiela euni • • . 
41 . . . er . i . €Ui magna ^uae . • • 
f (juia) • . •• raiae • • • quod teonee Ma" 
trie magnaBi eemira^ Deam fadei qui 
leenem oedderii^ miei fui /irie fuorii 
euaraifuei 
4id Aon. VII. 48B. PscraB4T^m «kvh. L0N6US. 
• ••«•.. adm^dum tVi eoneueiudine 
inielUgiiur. )Neque enim peHenU eese 
ferue^ de quo eupra iUssii ^adeueium 
imperite** ei kerum eommuniter a • • • 
opariei figuraium aoeipere . • ranam 
jam uon ad' naiuram referi animalis , 
sed ad morum qualiiaiemt si. iamen dt" 
eemdi suni in feris mores , ei leo c . • . 
non est . . ,! si fera cibum ^ . . ferum 
quomodo ei de equo iu II. [Sl.) »/n«- 

fue 



Digitized by VjOOQIC 



THIfilUI. 187 

que feri ourvam compagibus €ilvum Cpn» 
torsii.'' 
ad Aen. X. I. Dosus olt»i. LONGUS. Virum 
itie domum tHxti uperiri^ quomiodo ei 
ffomerus [lUad. Y. 749. Yin. 893.] X«A- 
Kt^a^m a vtA^i pwMu cifpetnSi Itg ixpif S" 
pxu Ei Ennius [p. 148. fiess.] Tnon iaum 
tum domumf sed eiitan igenaeulum eae^ 
ti. Per hoc diem. signijiewt; /oc/o enim 
die omnia reserantur. 
ad kxsfsk» X. 661. f Airno aaTOPB qjm mrMMA casi^ 
&AT. L0N6US. Quaeruni quidam^^ quo^ 
modo.<, si ex Eauno et nympka ereaim 
$ii^ mortalis esse peiueritf Tamquam 
non Eryx Nepiuni et Veneris filius ^ qui 
tamen ab Hercule sii oocisue: nui iam" 
quam oonsiei^ nymphas immetiaJes Deas 
esse^ 
ad Aen. X. 557. Isria LOK6US. bUc pro hic, ui 
Plauius in Rudenie [l. 2. 43.] • Non 
keroule, adoleseens , jam ieios dies comi^ 
plusoulos Quemquam iMc vidi saerifieek^ 
n:' ei mfra {IL 7. 14.] » Is^Hg mU 
vis condormtsee ; nemo proAHei / pubU^ 
eum est.^ 
' Quantian ex, his firagmeiitis judicare Kcet , «lapi* 
cor Longi laboretn admodum lale patdsse^ ufpole 
quem ceniBeo nullam non Grammaiicae partem at- 
iigiflse : quapropter Ttx dubito dicere , non solum 
Virgilii interpretationem sed omnino Literaa in Lon- 
gi Commentariorum interitu perquam insignem fe- 
cisae jacturam. 

$. 



Digitized by VjOOQIC 



Ha^ CAP. XIL m ANTIQ. INTERPR. 
$. 17- 

Q, Terentius Scaurus^ 

Scaunim in yirgilii interpretum serie non me-^ 
morat Ge. Fabricius ( 1 ) et Heynius quoque fa* 
tetur ae non reperire quo jure inter Commentatore» 
Viiplii referatur* Apparet igitur illos Tiros haud 
multum fidei habuisse Servii scholio, ubi Scauri 
interpretatiQ Yii^iliani ; loci memoratur, Efii bo^ 
acholion hujusmodi : 

a4 Aen. UL 484. Nsc gbdit HOHoai. Id esi ian^ 
ta dai munera , quania merebaiur Asc€ti* 
niuM : hoc emm esi honori non cedere , 
parem e&se meriiis accijHeniis. Scaurus 
vero bonore legii ; ei inielligii : honore 
non cedit Heleno , qui pairi ejus vel avo 
donaverai mulia* 
Bt profecto videri possent illi Yiri admodum in* 
considerate egisse, si ex hoe uno Senrii loco Toluis- 
eent contendere Scaurum in Yirgilium commenla* 
fum esse: quasi Scaurus istam suam opisionem ia 
nullo alio libro scribere potuisset* 

Nunc Tero, repertis Scholiis Veronensibus, non 
postumus dubitarct qmn Scaurus Gooimentarium 
in Virgilium acripserit ; quamquaiQ^ duo tanium 

SUJQt 

( I ) Qui adeo in Gatakgo « Hunc inier interpreUi Ter^ 
fk^tpruia a Servip oiut,orum gilii , nescio quo auctorc , po^ 
(ante editionem Basil. ) scribit nit LiUus Gfraldu^s.*' 



Digitized by VjOOQIC 



VlAGILlt 180 

^nt scholia , eaque lacera , quibu» dubitala quae^ 

stio dirimi possit: ' 

ftd AexulV. 146. Crmes. SCAURUS. Quiu tv- 
sponso necepto ex tnsula Creta ftofecH 
• . . e/ ducem secuti Detphum Phocidam 
tenuisse dieunt^r^ atque ab eo se Bel-' 
phos iiominasse^ ut Phatarc • • • 

iid Aen. V. 95. Ikgbatus GifticiuiiiiE loCi* SCAU-* 
RUS. Erudite^ nam ait ex medultie cor^ 
porum anguis nasci ^ ut eguorum • . • 
et vitulorum apes e visceribus effcrve^ 
scunt . 4 » danti^ qui eos in monumen* 
tis Mefodibant. Sandra(\) de aniiquita* 
te verborum libro III. ait . , . m draco^ 
*nes genu • . . accipi pro locoTum gC" 
ntis j ideoque loc . . . go bene aodpete 
pii ..." Vnde etiam PerSius [1. 112.] 
t Veto quisquam faxit oletum. Pinge 
duos angues: pueri^ sacer est locusf^ ..^ 
upud Ciceronem de natura Deorum *IT* 
(2) ubi de Cleomene lacedaemonio. 

Ceterum Scaunu insignem locum inter Vetereft 

6ram« 

( 1 ) Hajns OQiTigit ^on^a, ( 9 ) Ma|tis ezplicat Uhro 

ut alibi lioc nonen scribitur tertio , quem libmm mutilum 

et in iScholiis Yeroneiuibus esseconstat. RemautemEru- 

ad Aen II. 171. Monente eo- ditis considerandam permlt^ 

dem, Santrae de antiquitate tit. In codiee quidem est 

verQorum Iiber IL citatur a *I T* cujus compeDdii prior 

Festo in v. muneupaia peeu* litcra modo I. modo L. yt. 

ma et in ▼• rtcinium. Liber debatur« Si L inteLUgatur , 

JLV. a Nonio in v. geniaUs. censct expiicandum i/cim ' 



Digitized by VjOOQIC 



tW CAP. XIL DB ARTIQ. DrrBRPK. 

Graomialieot teoet. Ausonnu EpisU XyilL ipsum 
memorat una cum Glarani ^ Aflpri, yaiTOiiia nomi- 
lubus: eumq[ue saepiuf in partes Tocat Oiomedes* 
Soripla ipMU9 perienmt, praeler librum de Oriho* 
graphiay quem editum habemus a Putschio p* 
2QB0 — 2306. Scripaerat quocjue librum de Cae* 
MelUi emnihue , memoratum Gellio L. XI. c. 15« 
ubi Seaunu Tocatur Grammaiioue vel nobUiseimMi 
dwi Sadriani iemparHue. 

Urbanus. 

nrbani nomen est fere mauditum; neque qukl* 
quam de eo scriptore constat, praeterquam quod 
Senrio antiquior {uisse .videatur. Non tamen dubi- 
tamus ipsum inter Yirgilii interpretes referrei quan- 
doquidem frequenter ipsius mentio Bat in Senrii 
CoquQCQtariis, cujus quidem aetate superstitea esse 
debuerunt Uri)ani lucubrationes. 

Fra.s^entat quae Servius inde serravit, hujus* 
jQQodi^unt: 

ad Ge. IL 424. Gbatidas ctiM voiiaBK PBiroits* 
Cum abundai ; nam hoc dicii : Submini* 
eirai frugee vomere u e. per vomerem» 
Fnnius [ p. 66. edit. Hess. ] a MfwuU 
voces proprio cum peciore sancioJ* tV e. 
propria peciore. Nam cum vaeai, Vr» 
banus iamen sic acdpii: Gravidas cv«i 
' vomere^ c. e. siaiim posi araiionem* 
ad Aeiu lY. 384. Sa^H^Aa atris miriairs. Alu Fu* 

ria* 



Digitized by VjOOQIC 



ridrum /ad&MM di^ni^ koc sH : tnvooa* 
ias tibi immiiiam Biras. 4M sodQrum 
fac&us iUcunit ui paulo posi [vs. 684.1 
•^Ferie ciHJlammasJ' Jfeiius i^men esi^ 
ui secundum Urbanum QQdpiamus Atris 
ignibus, rogalibus, fui visi iempesiaiem 
. signijicani. ui J^neae^ sicfU in quinio 
[,va. 7-] legimus^ cantigU. . 

ad Aen. IV. 469. AoaiicA puxuiia. Aui impeius : 
— aut secundum Urbasmmt agmina ser^ 
penHum. 

ad Aeti. IV. 548. Tu nmk wtSMJmM. Urbanus 
hoc dividii^ Hoei alii jungant : ei vultf 
kunc esse sensum: Tu persuasisti^ ut 
nuberemt vicia tacrimis meis: iu etiam 
nunc me kis oneras pudis, JVam me 
olim occidissem , nisi te deserere /ormi^ 
darem. 

ad Aen. IV. 624. Nbg vosDEaA sunro. Urbanus 
dicii , verbo eum juris usum propier odia 
h&i^ediiaria. 

ad AcQ. V. 493. Modo. Id est , nuper : nam ui 
supra diximtis , victor fuit duorum. Ur^ 
banus vero dicU modo, propemodum 
paene: nam secundus fuit. 

ad Aen. V. 517. Vitamqub kstiQuiT iw Asran. Un» 
de sumserai vitam; ut [Aen. VI. 728.] 
> ^Hinc hominum pecudumque genus , vt- 
icieque volantum.** Sane ex koc sden^ 
dum , hune totum locum ab Vomero esse 
sumtum, Unde inanis est vituperaHo Ae^ 
neae , quod suspenderit avem maiemam. 

Nam 



Digitized by 



Google 



m CAP. xn, DE AimQ. intsrpiL 

Hfam ei res esi iranslmia stmpticiier: ei 

quameunque suspendis^el dv^M^ in Aanc 

^ inciderei viiuperaiionem. Nulla entm a- 

ffis carei consecraOone ^ quia singula^ 

aves numinibus suni consecraide. Quam* 

quam Urdanus dicai j mairem diims po^ 

tuisse pldcari. 

ad Aeftl*yi. 609. It pravs tnNixA cli^htt. Ex 

^ lege Buodecim Tabuldrum venii^ in qui- 

bus scripium esi : « Paironus si cUenii 

/raudem/ecerii sacer esio.*' Si enim cHen* 

tes quasi colenies suni ^ paironi qudH 

paires , ianiumdem esi clieniem , quanium 

Jilium, /allere. Ei h6c possefieriex Ho* 

raiit [ Cartn. II. 18. 24. ] diciis irUelligi- 

mus^ qui^ cum loquereiur de dvaris po^ 

ieniibuSt aii de vicino cUeniei « ilewe/- 

- tis agri ierminos^ ei uiira LimUes cUen^ 

Hum Salis avarus 9 Peltiiur ptiiemds in 

sinu /erens Deos. " tTrbano iamen ko6 

dispUcei: ei didif rarum esse koe toa- 

gisque conirarvum^ cum magis paironoi 

dedpiani /requenier clienies. Vuli au^ 

iem inieiligi praevaricaiores ^ qui ptdro* 

ni suni clienium^ quos nunc susc^piss 

vocamus. 

ad Aen.' Vn. 656. Rsx ipsb LAmrvs. tfrbanus io- 

ium hunc locum acetpii per inierroga* 

tionem: Terrorum et fraudis abunde est? 

' Slant belli causae ? ui TefeniU illud 

[ • * 1 * ^^ta plus cupio^.minus ere' 

/ €/o." ei [Adelph. IV. IS. 64. ] . Quia 

iam 



Digitized by VjOOQIC 



'■ : : WOtLtt 11» 

hm' mfi$&re wpto eo eer&at fMgis%^^ 
9A Aw»IlL 891» Im onni aBTO&Tura. ffrbdnu» 
ikMUfue verim Nin imlt esee } aHi pei^ 
ime dani^ Rumis perplekum it^i^ onmtt 
tcfolyeflui» 
%i Aem. X. 061; luvt AXJttm^ AsmiA» jiiikBifvAit mi 
MoBUA vosGit. Sid) meUua <, quam eicul 
nennulH veluni : lUe autedt Ataean nb* 
fleniem in proelia p^scitc qiiaei 4kd Tur^ 
num paseil referriff Obvia mUlta tirtim 
tieiiittit cofpora mortit fu^ Urbanus di* 
vi ariiirtUur de namiie in nmvi inventis} 
'piod nen procedH : nam absens dictiur^ 
^ui reeedU; fuod nune Tumo congruii^ 
non Aeneae^ qui miereei praeliie^ 
l^raeier Servium etiam Pbmpoaiut fiabimu fire» 
^q^ter lTil>aii\D(Ki ii^ panes silaB totaU. fiio. T^ro 
■YHm alia firagraenta nmnorat^ qoam qtiae SerWua 
tteniMiYitt ptaetfer unum ^ad Aen» V* 488.) quod 
in SenrianM non leperi. Dubito igiliir afiirmare» 
OrfanBi Gonnnentarioa Fompoaii aetate iwipmlited 
firiwff ; quem adeo auspicor isCli AxSbbte Servio» -I^om* 
ponii tamenk locn coUigemueb' Sunt Itulem baec: 
nd Aen* lY. 884. SBQUAm ATais loiriJiO^ Vrbanus 
eio iniettigii^ ni Jtido declarei genui 
mortis^ ideei^ oecidam me^ ei regaitbue 
{It^k rogalibus) ignibua ie persequat 
nbeensy^ id eei ^ moriua* Soraiiue [Garm% 
ly. 12. 26.] »Nign»rumque memor^ dum 
iieeif igniumJ^ 
«d Acn.iy« 40^ AoniNA KtHtHlBtri.. Urbmnueh*^ 
^a aitguina ( ac^ serpentunK 

N ftd 



Digitized by VjOOQIC 



1« GAP. xn.. jiKtinsQ. interpr: 

ad Am. I¥v (MHL Tu Me^wK. . lM.jfrmri/no kujuf 

ftuarii vfdmnunm Asmk tfiMC lOf^im^ Pi- 

doni 9Ua9ii MffnulMroti JBtAttm^ sie h- 

( gii: ISikmf^mu Mcia wM$ i ffcrsuoMii 

nubere : iu eiiam onerae ime Ue maKs. 

«d Aeiu Pf. 624 Suno; Ui nmkgHamfHiruni/^ 

derainier Romani» ei CariS^^niensee. 

. SOiilo, vetiUm jmrie eei^ ui mi Ur6a* 

nue: quia leqmimr DHo de AaerediAus. 

ad Aen* Y. 4SB. Columbam^ QuaerH^rquare po* 

etterAtixAvktibem^ cum eii eaora Feneri. 

Reepondei Orianuei avee omnee eonse* 

craias eeee Diis^ eiposuisee eolumbaMf 

qum maier a JUio /aoiiiue^plaeareiur. 

ad An. Y* 493. Hmo^ Urbanui jmk. propemo- 

^ dUm exponsii 
ad Aen. YI. 000. Qssmevu ife MJiMuiia cw 
ium.eet: Bairoms» ^ si eUenti /raudem 
feeerii^ ^ofoef esiOA Urianus iniaUigii 
pfaevarmaiiones (hgk ime^arioalom) » 
qtUfmudani etteniee , wm pairemae. 
ad Aen.y&.^SSS/ TAtu. easmmik* tPer inienfth 
t ' gaiioiiem ommid haee uiMgamtur^ vsdi 
Urtnanms. 
ad Aeai.nC. dSl. KiTl^fiTs itbk omn» mtoi.tih8. 
Vgo rursus revolvens iier-/aUacis syU 
vae, qua via eequdr ie o Earjfale: si* 
* mulkaecdicens^ vesHgia reiro legii. Sic 
Urbanme cni. 
Ex fragmentis, quae memoraTimu8,..a|»paret9 Ur^ 
t>a»um in GoniBientariiB eais praecipue graAuEMti' 
cam interpretationem flpectasflew Licel vero fluspi- 

ca- 



Digitized by VjOOQIC 



^imA mMtfn et cqUcam noti omnino 

liiacCaiii^reliquisse* ' ' 



.tr::* ..• r. - 



^ixoni^mi Comttj^eiitatores* 

.MnenMoi^t qufi ^OA, a^cUUsi nofQinibuat passim a 

BcfTio ciUintur^ ^Qu^dl^oclum * 

%d. ,|4i yi^ U« lUc f^o^Bo GaATioa vuk 1i$t« 
^i^^t em>» p^nft uli^ Apollini esi gra^ 
JtQVt g^m y¥^? f?«n ^tfw^en gesiai in 
iiinh^ Q%od i4^Ct f^ioUx guia hanc Bclo^ 
gf^Pff am^iifi, in.hQ^orem Vari eiise per^ 
scripiam. Diciiur aufetn ingenii favor^ 
a hcgfliiP W^ rc^ii^i^i ^dea ut, ouni 
.e«|K po^tefit Cjliff^Vf^ mereirix caniassei 
in iheairOi qu^ni in Jine tycQridem t;o- 
^ % ^^pfif^^^^ Ciofiro f eiyV essei.f re^ 
q^itfiref , et e*^ «I^W tandem aliquanda 
. agnovisseit 4i^^^^ diciatur ei ad suam 
et adillius iaudemH^^e spes allera Ro- 
tm^e. Qui^ is^0^ posiea (Aen. XII. I68.J 
ad A^Cff,nium trarkstuliii sicui Commen^ 
^ Mor^ loqMunfMr. 

HJi Ocvl. U7. PaptA^ P^^ ^^^* omne agri^ 
cuUurae gdnus hominibus' indisavii. Su^ 
perfiui^i enint quaesiianem moveni qui^ 
dm Commeniarii^ dicenies Osirim vet 
Tripiolcmum ^rairum invenu\se. Nani 
aliud ??/» unam rem invenire^ et aliud^ 
N 2 om 



Digitized by VjOOQIC 



tM CAP.XIL DS iHrtQ. niTEIlPft. 

amnem agritmliuram docere: fuom/l^ 
Ceres. 

ad Aeii. YL 860. Tiatmqub aaka »atiu eemmmw 
GAPTA QViEnro* Varie de koe loeo iraeiami 
Commteniatoree i Nnmae legiejmmemofee % 
cujue faeti meniionem ei Lwiue [••')* 

ad Aen. TII. 648. Et qoiitbxa vn au&ab. Dmi 
quidam Commeniarius eoirrecta legen^ 
dum V ui eii ipsa conTecla ; quoH diffieSe 
in exemplaribue inveitUur. 

ad Aen.'IX. 74S. YvLinTs sATravrA ^tno DnoxBtt 
VBRtsifS. Plerique^ sed non idonei^ Com" 
meniaiores dicuni hoe loeo oecisum TVr^ 
num: ffed cauea oeoonomiae gltniam 
a Po&a Jeneae esse servaiam: quod 
falsum esi. 
Adde Pomponium Sabinum , qui non additis no- 

minibus, loquilur de iis qui exponuni yirgiUum 

ex aniiquis^ hoc scholio: 

ad Aen. VII. B65. AnsAircTt. Amsaneius dieOurt 
quasi cireumsancius ^ id esif undijue 
sacer. tocus esi in' Hirpinisl ui PU^ 
nius [dbt Nat L II. c. 9i.ymemsimi, 
in quo^ specus esi eum pesttferk exktJe^ 
iione: ideo puiaium esi itUne esse de* 
seensum ad Tariarum : inier meniee esi^ 
per quos Melphes amnis praeeipiii tapik 
feriur. Hirpini^ Samniiica gene^ suni 
iia appellcUi^ quod in deducenda eelo* 
nia oblaius esi lupus » quem SamnUes 
hirpum vocani. Qui exponuni FngHnmt 
ex antiquis , idem sentiuni. 

Fie- 



Digitized by VjOOQIC 



TI&eiLII. 197 



Fieri l^^^t u^ Senius ipM horum Gammenlato- 
lum nomiifjR ijpnoraTerit ; sect probabilius mihi qui- 
4eiQ Ti4etur opin^ri 9 htc in^lligendos esse nonnuilos 
eoram, de quibus jam exposuimus. 

Quprum nomina hucusq[u^ memoraTimuSv ii nos- 
im •pinicmfi interpretum nomen merentur, quippe 
ifajB data' Opief^ in VirgUium commentatos esse 
satis probabilis Veterum otantio declaret. 'Restal 
eos memorare » qui perperam in Virgilianorum in- 
terpretum nUmero haboitur. IVon enim hocnomen 
isti sibi merito vihdicant, Grammatici et Rhetores, 
qui , quodvis aliud agentes , passim verba ex Vir'* 
gilio interpretati sunt : nec magis alii» qui siye EIo* 
cutioBum exempla i sive Declamationes , rive The* 
mata de Virgilio eticuentti(t : nec tandem ii , qui 
liip illic Ter&um culpaise vdl emendasae dicuntur. 

S- 2a 

Tttcca ^t yarius, 

fn his-itaque» quos perperam interpretum nume-, 
10 liaberi pulem , primo loco nominandi sunt Tuc*- 
ca et Varius, qui, quippe Virgilii aequalcs, aetate 
aHte ueiwssu nt; fteliqiKitf, inioertae pierosque aetatis, 
Heynii' exemplo , ad alphabeticum ordinem memo- 
ralnmus. 

• Plotium igitur Tuccam e| L. Varium parum sub- 

tili judicio int^r Virgilii mterpreles referri, recte 

ojMnatur Ueynius. Est quidem vetus iraditio« €{ua 

' naiTatur, his po^tae amicis negotium ab Augtisio 

'' ■ - d«- 



Digitized by VjOOQIC 



im CAP. III, Dfe AlWtt(J. INTERPIU 

datuni essc, ut Aeheli^in ^faiehd&WhV; * %l 'tifci&li 
Donblus Iradit Ih \fftatifgtf/y/8S.'Vtt^ Mi 
s6ripia siid , m ea condiHdiie ;lifMitT, H^ fket 
^derent^ quod h s^eiiAii^ '^dm i^Veif ^i^i/6t^ 
9US eitam ipiperfeeih^ m -fm erani , relinque^ 
reni ( 1 ). Ef talem p^eram, ]frout Yirgiliua peli- 
verat, religiqse illoa praestitiose^ ^ai; a(^4i* ^Doixa^ 
tus 5, J59. •>MhiUi»(^Kit. it* scnW^^^ f^^9^9^ ^^ 
gusif, Varius oddiMf ^ ^uod ft Mfiro^pr^cf^erui ^ 
^ed ^summfMm fmendayit^ ui gui versus, efuim 
imperfecfo» .^^si, qui erani ,^ ; roliguerii /( 2 ), Sea 
utj.bo^ Duun^YJros in eme^dando; Yirgilp operam 
^m ..^olloc^et.facile credam^ m>n tamen iaeo 
i|i jntefpretuia.p.umerum.,.rpferri debent.. Emenda- 
%m$ e^i^n.et .interpretis |>exi$9Jia jplu^imun^ fuit val- 
f^e ditersa* Sic .(]!aesai;^n|i. ec^dayit » ^ea tamen 
interpre^itaa^aa*. JuUu^ fiS^^U?* Tej^fniiura^CaUiapii^ 
Uoratium MaTortius, alii aIiQs:^de quibus yide 
JPeerlkampium in Episfc.* ad pescurium p. XJU. 

Quam late autem patuerit Tuccae et Yarii labor« 
fion ofnnino c^iUstat; 'qdi^pe dfjfus non nisi pau-? 
cissima vestigia apud Grammaticos reperiuntur^ 
Quae SerVius memorat, haec sunt: ' 



J^aUiQius 6m* . ifl j(^L l^f . . : ( s ^ , Tumw .t«^ea ct Vf« 

T. I. p. 3i5. X,) Abb«s Ur« rium coiuplures Tex^MS ini* 

ppergensis iu Chroij. p. 5|. perfeclps supplevisse , 'atn» 

'Vunas etTucca^ HrgiHi W Setraxi^se , ostenAiiitH^Ste- 

tlt>nitut4ffilkhernaiiis^pojgum phtmns to Dislr. ^e fCritiiii 

itabmtvr Hl^strss / ^fta Ubros pw 4^. sf^. et B. KannMui !•• 

^uaitlfm^osteasmenddndfs YI. MiscelL c XU citati n 

gHjcep^nnU aL Augnsto ^ m Burmaonol Yid.ftU(>ra p«ii€i 



Digitized by VjOOQIC 



- • Ti : JWfWf «^w -««V* ,^fit'Wqw; ad v^^^S^ 

TVi&a jaciabam" , , ,^ 

np . 3^<«Mlii ^t Vfitr^m hnno Jnem fftm- 
I jit Mse^ vobtiwe: nam<9i Virgifio..tfyo 

sextt imitum eai : > Obverlunt pelago 

proras: tum. tt^te, tenaci.'* 

ad Aen. Vn. 464. FuaiT iictus aquai. ffanc diae^ 

^t^Hh 'Tttcem' eH- Valma^^fidoekuni ; nam 

Vtrgilius sio reliquerai : i Furit intua 

•• " aquae^TiSkV •'^•''- J -o;; ruizijf. ,...,fl 

PiFtteterea', Yefevettle IK»iat» %.'90l dftmu^rtgfA^ 
mai^kms ]t audisiie ^se-^i: sMioribus dweM ^iKk* 
rium:'dieorum Hhrorum ordi^m eommuiasse , «f ^ 
fki ium sebunttus ero/ , ih teriium loeum 49ksnS' 
tMsse :' eOksm pfimi liM e^rreinisse prin^CfJ^up^ , 
Ms demits^^versibus: ' ^ IHe ego, ^Ui qubadatn 
-t9tc. ^ ^hoFTenlia JHartis.? 

• «ifled-ipraeCer haec pauciMttfia indioia, «t qHDnjm 
'«pitf» Nhua Wtl«6se ' diciiur \ ^ik fieta^ tidmiar , 

pra»- 

i(i).Gr4miDalicp4 zyilm^e adEcIog.YI. Cff. Vo^ius.de 
Vafiwn cum Varo uiisccre, PocL Latim p. 37. ci SutgcrS| 
dociiit Heyiuus in Excursu in Lect Yeuus» c^; ' 



Digitized by VjOOQIC 



imeeipuain ^Uidem *Ttf^e <» Tatif fakliii^utaBi 
Ign^a9^u8 2 met lamen prebabile eat ipmm in Vligik 
l^xm oonitftcftitatos ^8^.' Probus qitideai, i c fer t * 
^'ie Po^poiiiSof-'9abiii<^, • IVie^ae OnpBBiwtarioa me* 
|iior«^t9 ^ ^ 

¥er»t'6irt,tie9w/,jifiiih^'Am Ift^ JfWe-t 

O0e'e# Cwi^U^ims^ C0mmeniuni9. 

'* ' i% Tero fate noq CeniflaealarioB GmmaurtiMit 

* led Aeneickia apogivij^lia sive ecUlioties iBtellii^ <^ioih 

tere'i mihi quMcan ^atis penaamm eel. Qui ilaqu» 

tUpbam et TFarium mter Tir^ilii inlet|irelea leUito^ 

xmtt ip9i Tideanlt <|uo jore feoerinl. 

Adamantiua It^rtyriu^. 

Bumiftmitia nen dubitatii dicere^*. AdamanliUBsi 
Hasfyrium ici Virgilium eoifiKienUlu^i.ette» «ed' vecN 
4luaft ut opinor, vidil Hejwua» hunoi^ullajure ui^ 
. tar Yirgilii Cemoienlatores bnberi lUwd quidem 
^tUm esl, nuUa leatufnonia a Bur^poaima affeirit 
quihus ea res probelur; sic iUe diqHilat: .« ^ifia* 
m0»tin9 M^r/yr^is t wjus rwin^Ua e^rt/suM apmt 
CM^odc^nm de Qrihagr^ V^ px ^^. etiam m 
Wvff^Hym' €Qnm^n4^iu9i est : ^u^fue mmmnif 
msfut fmrik9 in notit^ nf ad JBO^ /jf. J^ ^^ 

Gassiodorus autem in libro de Orthographia aar« 
TavU quidcm «Kquot (ragmenta ex AdamantH Mai^ 
tjrii Q|>«ribu^ { nam q« V^ inscribitur S^, jHt^m^n^ 

fi% 



Digitized by VjOOQIC 



M» Martgria ih F. ei B. c. \L Mx Eotkm d^ 
wetUb $yUmbiM. c. VBL E» ^odem de tdHmU 
9fUa6u. o. VnL '« eiM^ dls B Uiera Mfom 
fimm in iMmuM piUim» ^eaque tn^ffomiUk naf» 
auxil A« Hajus ia Parergo ad Frontonis editioiieiii 
'ii IL p. 84B. «ed neque .in QaariodM ne^fte' m 
ipna \dantoniii teibia qoidquam ef I , quod ausam 
praebere ^ioant flua{iid(mi lumo m Tir|[ilium eom^ 



H quod Pieiium atliiiet: citat ifle aaeplu^ Ad»- 
maiilii auctoritatem , inpriims uU de fitevarum B el 
'V commniatioiie diiputalf aed mm aHa agikificare 
potuil quam ea g quae apud Gaanodorum le|;iintiuv 

Aemiliiaa« 

Foil Adamantii Hartyril commemofalioiiem kk 
Hejnii calalogo lequitur : » JemtHus , ajmd Pom^ 
pon. Sah. ad Aen. XI. 696. uhi Vn verba in V. L% 
Nikil de eo aliunde eonsiai** In Yariis Lectioni^ 
bus ad eum Iqcum QeyniuB ait : » Aemdliue yui 
eiif eyuidem adhuc ignoro.** 

Hihi rero hoc nomen Qton peculiarem comtnemo- 
rationem mereri Tidetur. Suspicor enim a Fompo* 
nio Sabi^o t|on aliiim si^nificari quam Aemilium 
Aipenim , qui , ut apud illum modo 4eper^ modb 
Jemihus Asper , vocatur • \u I. Tidelur solo prae* 
Homine AemiUus appellari ( 1 )• 

s. 



# 



(l) Pomp.' Sftbini locam proptereR son dubitaTimus 



Digitized by VjOOQIC 



CAP. XIL ]»E<SMIIQ. miBBflL 



"i 



•Arjriaiiu.& .. . , ,, ... 

• .■ ' : .. ' : ...*; : r ./ • . 

,.. Gmi|^ ¥!akriGiu0i^ eqj[!tf.4u|HiUlio»iBni .tupiyi if- 

^ffm Uuqforat^, n^n^kmm dfi^^fipor^m^ ^f^ 
dtt.^^ Hunc tamen immerito inter. Yirgilji ScIm^ 
]ii«|^^ tf^m , ,ifateberis ^,;^ dijepo : Arriani labqjopn, 
iqu| jam pridein. i«t^ri4dit.,.*qA .AUwfwssc 
yt Gi^rgicprum librds Graeco civraQmc «yico .dona- 
irodm, CnJ||S,fflotj(tiae 4ef timnnium e^at f^d ^^^^ 
in V. ^Afftctvig , iiroirpii^ 9 (uricpfaow rm Ts&fyi* 
kSv tcS Bspyi^w iiFtt^ x^i^ag* 

' ' • ..." 1 * ' ' 

/ Aruisiianum ISessumi queqi Burmannus mter anii- 

' quos Yirgilij irilerpretes haberi .Voluit i equldeiri/no^ 

. magisi iriter "Virgnii quam inter Tcrentii aut CScero* 

nis aut ^aHiistii inleijiretes Babendum esse censeo : 

utpote quem nequaquami Scholiastae nomeri ^bi Viri- 

dicar^ arbitror. Scripsit iile Exemjpla Elocufi<^' 

Ttiim ex Virgilib^ Satlustio ^.XerenUo ^ Ctcerone 

ver liierds digesta ^ cui.libro tianc , ut videtur, 

olb caiisam Quadr^ae nomeh datum est/ quod ih 

arinbtandiSi quae apud.hos yudiuor auctores ob* 

Viae 

int^r A.cmilu Aspri fragmenta recepsere §• 91 p* i3i# 



Digitized by VjOOQIC 



.*t*%* 



9ptAiam imahA ftiilAin^ l&^llt'|»Oilimii« : • -» 

Jibundat illa re. Idem pro GIuentio.fBB.i 
Abltoieest Bujt» reii 5l«rg*:ABh. -YH; 908. T^iv^ 

'' •. . , • • ♦••" >i . .'• -.. ;: 

AVdet fflti f«« Id#m ZI, 782; fJ^emum» jmudkeiei 

^pbUorum midebtU ckinor^ rir^::/. ds ro 
^kiilet Hlam mti. idem BoL II; /L' 'TirmpsMg 
"^ fHnfik>p'^Oeit^don'i^ebiU Alexhk. ••<''«: 
Aidel in iUa re« SaU. BeU. Cat.i^ iiJxfdmmvm 

oupiditaHbua. 
Ardet jn illtiin i^em. , yirg. Aen. VII. ftSS^ Ardei 

et 8ie Are tdlum' Aljibabetttm.. pei^umriHur. .^Tid^ 
itaque , hujuataoodr 8oriptiom*8 anelarem aegre inter 
SdhoIiu'jtad , imo ver^ inter lexicogtaph^'^ftMI- 
fuim eS3e, . . . . * 

Gitaiituir in isto UbQljo iiiul^a h;agmenta Cjceronis 
et'fiaUii8tii,)quae in eorum operibug frustra >quae« 
riMltUh' Muhujfti itaque inde lucrari potuit Ludotj- 
&k;<i^fA(i ubi Saflmtii fragidtota colli^et: tit et 
. darolus Sigonius et Andreas iP^atrfdittS , "Gi6'et:6tiis 
fragmepta. cpUigehte?,; |quorum itdeo opef^^eSecim 
▼idelur ut hicce libettuSt po^t ^^^Ubata^fn^e / giii- 
iiMs "pDtisrimttm laudrai 8iiatB>ineBabtttiii\| inuw «• 

baus« 



Digitized by VjOOQIC 



W^ CAP. m HtAmQ. HTERPIL 



tiaijflliii eH fere nidKitt fhietus Videalitt ( !}• Alq^ 
etiiin, ita .Hiebubriuf (in Idil* &eliguianiin Fnm* 
Umis) judicat, NuUu$ ex9tai Uber^ em de suo 
mimus tMklerit au^or:. neque onim ejuB^ grm^ 
ter lemmata^ verbum tbi iHvenieMf uno foriasse 
pjtcfpt^^ h6o: sed 'Ai quoque ita jbarharus esi 
sermo , ut a »etere scriptore pro/epta e4se ne- 
'p$esmt (9). ^ 

Diu- iste libellua in Bibliothecamm pulrere laluif « 
•el tf einde longo temporis intenraUo mansit priTatfa 
virorum doctorum amarits pres^a » • acuti queritur 
Burmannua in Gomment. de Yita ic. Heinaii p. DL 
.et dteunn asle aliquol annos in lucrai protrtctas 
eat ab Angelo Hajov^ad. caleem edit^ Frontonis T. 
JI. <p« 487. ) qui tameii :bunc perperam Aruaiaao 
Hesso tribiii» Tenim poliua Frootoni aaserendum ea* 
^ae ^fipinalur (.3^. . . /....:*. 

An* 



( I ) Post repertum Tero 
Bejy>oUUnum excmpUr ^ de- 
fntoT aceessiMe bnic libello, 

':i|ao Qtilis esie poisity opi* 

.|m^r Urdliua «d Cic OnkU 
pro Plando (peculiaritcr edi- 
lam Lipsiae i8a5 ) c. L p. 
11. C£ etiam Heinrich. ad 
Cic^OraL pro Scauro $• lo. 

"P3a. 

) f a } Niebuhrius haiic sig- 
mfiqat eounciatWocm < « De* 
irabo de te; Cicci*Q proScau* 
ru : ^if^l Sitnlo^ .-^PP^ S'^" 
tittS wt facturos , quam » 

*4fe ^MIM jkatiL detmxerJMt 



Volunt (^uiclam diiti(ntiam es- 
se, lit laeerare famam , de illo 
detraheresitfSedfidaow Nam 
Cicero;" oet* 

(3) Maji opinionem.rcii" 
tafil riiebuhrlua argumento, 
quod y si hnjusmodi lilvnm 
scribcre voluisaetFfVfito; lon« 
ge alios scriptores adbifailu- 
rusfuisset: ii«/amMBf«jsicar-i 
gumentaturNiebuhriua ypoiU 
quam Fronionis dc Romani 
sermonis audoribus judtdum 
innoUdt^ qui dc WirgiliO et 
Terenlio taeeai , Cieetonm 
anHqttidrUm esrH non jfsec 



Digitized by VjOOQIC 



tmGtut 



^ 



jbitettajuid, iilque adeo jam 8aptn(M,m^ 
teieiiiile, )umc libeUum edere coeperat Petn» tioii* 
j&ainus, trajectmae Academiae Professor, teste^Sa* 
lid lA bnotn. tSU T.L p. 511 (1 )• Sed coeptam 
hujus, ut et quam aliis Putschiani corporis Grluii* 
malicis (2) destinaveral, editionemt qubminuBab* 
BQlyere potuerit, morte fuit prohibitus: Tid* Saxiut 
h c. T. Vnl. '!>• 97. Cujus quidfem duo priora foUa , 
majpiri fornia: typia descripta et aliae^ ad hanc ledt-» 
licmem pertix^tes ejusdem dociissimi Yiri Scbed^d 
MSS. , ut n^ reliqu^, quos BibUotheca Leidenaa 
poBsidet» Boadamianaedoctrinae thesauris, deteent» 
nuper fecit Gee{ii T. CL v i g i k ii^ t igama eura (3). 

Ce- 



fenU , qtds iOtim credai » j£ 
higus generis Ubro consar* 
eiMMubopmmidkasscit non 
Catonem potuts iUum afw»» 
EmUamquocumC^Criqfoad* 
Miiumm fuisscf 

( I ) Hoc nqn ignorabat 
Majtis ; qui adeo magnopere 
avebat Bondami Uborem Ti* 
dere: c Bam coepiam Sdir 
ihnem^ «c aciibit p* 486. 
equidem, wdere mirifice eupio » 
sed eddem incommodissime 
careo^ neque porro Ediiio 
mea Fronionianorum Operum 
moras padiur.** 

(a) Captiaseconsiliimen* 
tionem facit in Praef. ad Ya« 
riarum Lectionam Libros f 
Zutphaniae editos a* i*fi^ 



( ) ) Qnantam ex istia <tu^ 
bus foliis y quaeGeelii boma* 
nitas Itbenter mihi oeaeesfiit 
inspicieiida , )adicare lieelt 
Bondamus spisaiore , qoaoa 
qualem Grammaticus tam le* 
nuis mereri Tidetur, Com» 
mentariOf iBcd insignis doctri» 
aae pleno, hiinelibelium or* 
nare ifistitoerat In iiSiy qnse 
typis descriptae suntg aBne» 
tationibus, cummagnae doo« 
trinae apparatn disputatur de 
ipso auctore; de OomttiTae pru 
mi ordinis » quam bic in titule 
libellisuiiactat^ dignitate; de 
ipso libelli titulo ; et de tcrosU 
mili auctorb aetate: quam opi* 
natur medio seculo quinto vel 
ad finem vergente « iucidlsse , 
itm 



Digitized by VjOOQIC ' 



^ GAP. xn. ^i^ Aia^Q. nrrRRpR; 

jfisp\u>f iamtir repetitum ene a Fr. Lindemaimo m 
..Cqrttore Q^mip«^c99)in La^miffPi T$jiemm T. I. 
(I4peta,e 1831.) p.l99-r.?66. 

• J. ■»•••' ■ 

kaconium^6dian\im primusi ni {aUoTj iklter Vir» 
' gilii interpretes retvilit J. A. Fabriciiis in Bfl>L £at« 
' T. n. p, 68. qui tamen', cujusnaidi hac iii re ae^ 

Satur auetoritatem , noh addit* Et yereor ut aa^ 
idoneam habuerit. Citantur qdidem t Veleri* 
bus Scholiastis nonnuUa Aaconii nominei quae^ 
. quum ad Yirgilii interpret^tionem p^rtineaxit, 9uspi- 
.ciooem morere pomnt, A^cojiguvm Gonunentariaa ui 
iVirgilium soripsisse. Gujuflmodi hoo eatf quod in 
' editis Pnobi ScholHs reperittur 2 
*ad Etl. I. 1. TriTM. JVec mirandum^ yuodik'^ 
fra se senem dtcit^ cumcerium ft/^ eum^ 
ui J. Pedicmua diaU, XiYIU ^nM^ 
na/tHfi, EucoUca edidissei 
tiim haec, quae apud Servium legonturs 
' ad Ecl. ni. 105. Tais i^atbat gobli. Meonius 
Pedianus dioU ^ se Yirgilium dicentem 
andisse > i» hoc loca se Orai^maiicis 



ita ut ArqsTaHnqti tf essum , si in teatimonto Cassiodoni de 

non paulo antiquiorem , taltem inst. dlr. liter. Gap XV. O per» 

Cassjodorio aetate parcm fuis* Tom. II. p. 5f 7. B quod nec 

' se g statuendum sit. Cujus opi- M a j us, ncc N iebufartus, n«c de- 

Bbnis argumcntum habeliat niqnc LiDdcmannui oognotit. 



Digitized by VjOOQIC 



•T • •-'» - — 



ymm m 



*Hm^iiy y 

Id .<gl. Vi^Xk^ l«vm. Qyidi^Sai^num. Pol^ 
&'(MU JUimmf aqciin»ni. Ji^ jUiwbm 
. QaJUum^/ratrem Sjolomnit fui. prmi 
lyitetf esl^ . FolHimo Con^uU, doMignaio» 
4wwiu§ JPedianus a GaUo audis^^ m$ 
ffffri^ kanc wflogam in iofs^nm ouua^ 

faoiam. 

8oi quiim.iuiBt. «t diflQrta biijui. «« «vimmui, 
^qpndem hts indkm imi nuMreor ut cradflm ioMir 
mam Qwpu»tanM ift Virf3ium scriiNMe: «ilSMie 
BtjniD cMenliosi Qpiiuiiiti.eft omoia, quae in trihHS 
istis fldholiitt ▲sMtthM tr(wlidis9e dioatur^ Irftdi ptv- 
tuiM iu lihello, oonirar obir^oiaior^ YirgiHil 
qudfim ah AjMxmio fipiiptum ease nanrai DonatuA fk 
^ViM l^icsiilii S» ^> ^ 4^^^^^^. Podiamug^ Hiro 
fuom oonira obireciaicros VirgHa scripsii , pau^ 
oa 0ilmodum ei objecia ponit: ei poOeeimum 
fucd m^n recte Usioriam, conioxuii, ei ,f,uod plf* 
mjfmamb,»Bamero sumeitj, Sedhoe crimM{ipsum) 
9ic d^nder^ assueium aii : » Cur non iUi fuo^ 
fue eadem /uria ieniarenif Verum inieiieciu^ 
roe, /acilius eese ,M$ncuii clawtin.^ quam HomC'^ 

ro 

(i) Iderii, verLis paulum loco se Orammatiets crucsm 

Immutatb , legitur in Phllar* Jixisse ^ quaesituros eos , si 

JSpn. SchoUb : c Item AscO" quid studiosiiis occultaretur» 

mius Pediamas aitf seaedisse ^Dicit autem poeta CaeUum 



Digitized by VjOOQIC 



dere^ ki onmta nd eaiieiuiem mdievitarkm dee^ 
detei \ I ); Kef^ etUtM ^MhiO', i^ugnmm^ 
nmlioremque omnium bonorum- kif^ ^rkdUorum 
fuis^e^ ei u^e atteo tUviddStkg 'bxpMem , '«1« et 
tfuiderudaedieiUfk tnspiewhei idieHite, non Mf^ 
nus gtiuderei^ ae eisMm fuiseei) neminem «i* 
tkperate^ tetudere b6nt^:ea humanUdi^eeee^nis 
niei perversue maipimes qndeqtie iUuw^nen diH^ 
gerei modot ied amarei,** Operae prfetium erat 
integrum Donati locum apponere : quo kcto , quid 
-difRlearP mihi quidt^m fiic auimui awBmft ^ilimi 
poetae vemratioua aAeotua est» ut inagaem aentiat 
dolorems quod tam digni Tiiidicatoris tnp&t^ p a « » 
tiit. Bs isto itaque libro opinor petita eme« qeet 
Frobus et-Sopnus^ Asoonii nomine, refenmt» 

Utriun Asconius ad omnium, quolquot D<matdi 
Yirgiffo obtigisK narrat , bbtrectalorum ciiaiunatioiM 
r^ponderit, ittcertume&t:incertumque manebit, do- 
nec pienior quaedam hujus libri notitia reperiatur. 9i 
Vonalnm audjas.narrantem: >non defnine Yli^flte 
'obtTCCtatoresvproIatis Bucolicis innominatton quem- 
dam t^escripsitte Antibucofica, Garfifium ?ietoreln 
iicripsisse Aeneidomastigem , Tipsanium appdlaMe 
Tirgilium novae KaKo^n^Ja^ repertorem» HerenniUttt 
titia» Perilium Faustinum finta YirgiliicontvaxiBse, 
Octavium Avitum annotasse quos Tersus aliunde 
transtulerif et continuo his addentem Aseanius 

Pe- 



( « ) Heyoius legendam cen* tedete » ui ommu ud ; 
•et t 9t immen deidmmsse «e» iem malmfidarmm rssidsreu 



Digitized by VjOOQIC 



mann; aat 

i^MJNtfifi» pauea admodam e». pbjwta pofnif i W 
/mHfwnMmt quod nanreoie kistoria^ eoniexutH 
ei fmod pleraqme ab Homero H^msii^ c&eris fe* 
re» Afcmuum , postbabitis alioniin orimintftioAibils» ^ 
ad duo tantumi quae optimp ppdtae objecta es* : 
Benfcf Titia retpondiiBse. Quod a^ita sitf A4Qopn<^ 
Hennmttm et PeEilium Fausiiqum et iaftaaBe eliam^ 
Octavium A?itum refutasse tidebitur: reliquos Mt ^ 
ieiDf idiiest Antibuoolicorum flcrqpUnrem.t Garviliuoi 
Pietorem et Vipsanium Agrippam relicpiim intaclof; - 
Sed ndte tantum ^tisi wum etiam morum iniMa j 
^uae a malevoIiB paanm •Vixgilio objecta f uerant ; 
ftajWtiium m libro mio refutaaie , «uipicari lie^t er' 
eodemDonato. Hic enim , ubi. {• 21 ; narraTerat tuK • 
gatuiA fuisiet Yirgilium eoneuwUse cum^ Ploiia 
Hieria » cQHtunio addit : eed Asoonius PediantU 
kiffanmJi^' ipsam. postsii moforem nqiu narf^re 
opHiami inytiai^m fuidem a Vario ad commU'^ 
fUimem sui^ vfrum perOncmssimo reeusasse» 
Qyae yerba indicai^ videntury Asponium e^m ad 
Iinc criminationem reqpondUae. . 
. f^MQ t^Qipore A^onii libevL deeiderari cMperit nod 
iMitet; VTX tamen,dubito dicere, ipaum Dmati ae« 
iate «lauperstitem fuiase. Madvigius in piapUt» db 
Aacpnio p,28. negat, Donatum, quae de Virgilid 
iradiderit , ex ipso Aaconii lihro bausiase f aed V if 
Doct^ non addit , quas habeat suae opinionis rationcs: 
Veriua,me quidem judice , Weichertus in Po^t. Lat; 
Keliq. p. 274 opinatds est, Doiiirtiim ipsimj Ascohlj 
operam consuluissi. Primum enitfi^ tib illc argii- 
tnentaiur » Donatus illiu$ iibri iitulum sotus com^^ 
hemorauii; Mnde^ quoiies Asconii iesiimiini<i 

& Usai 



Digitized by 



Google 



m CAP. m. BflANnQ. iimKPiL 

ukns €9t^ di eo ftimquam aueiare^ ai^ ^efe 'fea#^ 
ius eii^ yuem ipse eonsutuerH 9 m ^^&t* y Sed 
AscoaiiisPediainuaffinnat''* ei 1.6S. > Refbrt «liftiii 
Pediaaus/* Quis » credai , Donaiumr • *a* seribe^ 
re pasee de rebus^ juas ipse ah arMgui&ribms' 
QswMuaiioiB trdd&as aeceperiif Den^e mm 
t^Afe», our JD&naio HHus liifi eopia Jiefi^nmt p^ 
imemf 

HoH lamen aittiin affirmare ishim liii^ PoBap&^ 
nii Sabini aetate supcrslitem. Quae liic eitim , ipflSdnr 
noB^e, cital, phrtim ex Prob<y ^t Bonifio polmt 
iMurire , partim ad ^lidm 'A^OKdi IdSoretti pertinenh. 

Pomponii loca bafec mmt: ' ^* 

ad Ecl. I. 1. Tmr»B itr. AsefniHts PeddiHus aH 
TirgiKum edidase BucoUm asHnas nUum 

jxrin {\). ^ 

ad Bd. IL 14 AiTAHTmins. jbriaryllSdafidssa 
Piaiam ffiic) Flerimm diitnt. cum qua 
pulgaium /uU poHdm eoisse. Sed Fe* 
dianme Aeeomiue seriM , Olam aJKtmas^ 
se^ juramenio inviiaium PirgHi s i l n 0^ 
Alpkeno raro ad iatem lAiiinem^ pMi* 
naeissime reeusasse ( 2 )• 

ad £<iLIV. ta. MAoiri HBII8B8. Id estt aurestse» 
cula. Asconius Pedianu^s libro seeunda 
De Praeiura urbana (9) , puiai TiSrjft^ 

i Hum 

(t) Hoe sine dubio hsu* ( 3 ) H^ao igiti^ ntm iB( K* 
sit • Probi scbolio nd h. I. bro oontra obtirectatores Yir- 

(%) Hacc potait habere e gilii scrtpU fuerint | sed iti 
Donati Vit Yirg. \* n. cu- Commentariis td Ciceronis 
jas Terba supra exbibuimns. Orationes, in qnSms baec 

etiam* 



Digitized by VjOOQIC 



ttiieiLti. 



211 



kum inteliexi^se tle Juiie et Augueto^ 
qui tune ^ a Bivo Julio ^i Augusto Cae^ 
eare nomina acceperant. Aniea a nu- 
fi^ero dicebaniur Quiniilie ei Sextilisi 

Ml Sd* IX. 47* Eggs biOfcAKi: Di^n&iUi injvit 
Medianus f maiei^ est VeherisT Hce ae^* 
trum eomeies fuit {\). 

]ld km* YL 8&.6* Spduis itAECKLfiitSi Sepoi ejus ^ 
qwi periii dum nieves in Afrieam tntjice^ 
#W, monumentufii eirexit^ ut Fedianu^^ 
Aseonius uU^ cuHt taH iitfdo: Hic siii 
sunt MarcelU ^teg* tres H.) novies Con^ 
euhs » avus quinquies , flius semel^ ne^ 
pos ter j(2)k 

&d Aen» X« 466* StAT sva cviqttb dibs. Dies fe^ 
minino genffre^ jfrq teifpQne non consfi^ 

. .. \ iu'^ 



(itnmiitM prdsttlirad Act. I. 
iH Vwcnl' g. 3r. ^« ^ ( p. 
i4l^OrelL) vovii siz- 
Ti&Bt» Sextiktt Augusiaei 
Qimitiks» J^Uae. Nondum 
CMHR flOmind ' ds ImperatO' 
rihus sumpserant : propUr 
(jmrn mmaUonem nominwn 
l^«7/itf (EcL IV. n.'l. ai^i 
m Et indpient magni ptocede' 
rf mensesT 

( I ) De pione non memiDi 
m^ legere. in Gommentariis 
sd Cioeronem. Nec tamen 
ideo crediderim, haec esse 
ex libro contra obtrectatores 
VirgiUl Ez quo, si hunc 



cognovisset l^ompoiiiiiS Safai- 
bus , Tix dolMtim (st^' qvA^ 
pbira memoratanis fatssef. 

(a) Sed quae de Marcelb 
esq^QSuij^e Af^nji^iH (jf^ij^ 
PjQinpoi^ius. ^$abixM;s Sine di;i* 
bio hausit ex hi^^us QQipn^d • 
tariis ad Orat. conira Piso* 
nem $• 44. p. i63t (p. la. 
OcelL) i|. Mk^cituisvs, QVi 
tBacoiisvi ^vfT^ Forfas* 
se {piaetati^^ guem ^fcat ^of^ 
. cellum* ^tii^ ^fen^ nepos J^* 
MarcelU ejust qui beilo Pu^ 
mfio secundo SjracuSqS Picit 
€t quinque constdatus adeptus 
est. Hic autem Marcellus y 
2 de 



Digitized by VjOOQIC 



212 Ckt.Xtt. DB Aimg. INTEIIPIL 

iuio : maseuUno , pro iempore duodedm 
horarum^ ui Peelianus memtmi' ( 1 )• 

Si vero ea» quae Probus et Servius, Aseonii no* 
mine» citant, ez isto libro desumta ainty verosiinil^ 
est, Asconiumi dum Mantuanum poetazn a^malevo- 
lorum obtrectationibus defenderet, aubinde nonnihil 
scripsisse , quqd , nisi temporiB injuria t>^rii9Kel||t 
Virgilianorum poematum interpretationi inaenrire 
potuisset. At yero vel sic tamen ipsum iitter Yiqplii 
interpretesnoareferendum ease censeo* %. 

D* Augustiniifi. / 

Augustini mentionem ikoh jfecissinh nisj^Ge. Fa^ 
bricius hujus nomen memorasset inter eos qui an" 
tiquo aeyo Virfilianorum^ poSmatmn. inter^retatioid^ 
Gpemm suam praestitenmt : « Jfegue defuerune f . 

iii- 

Je quo Ckero (tteii, nat^ni'' splendordm auxli, 

fftO ad ipsam Afiritam periU ( i } Haec itemiii cx Com' ' 

paido amie ooepium heUum meiifariiii ad AcL )(. in Ver« 

Punicum ieriium. Idem cum rem §. 6. p. 44« (p. laS. OrelL) 

staiuas sibi ac patri itemque ubi etiamnum haec leguntar: 

apo ponerei , in monumento siSm. Dies /eminino gencre 

avi sui ad Honoris ei Tir^ tempus , ei ideo duninutiv^ ' 

iutis aedemj subiCripsii: III. diecula diettur Brepe iemptts 

Mareetli Novies Coss* et mora. Dies horarum XII» 

avtts quintfmes i pater semd : generis masculini est : undc 

itaqae neqtte mentitus esi et hodie dicimus , qtaisi hoc 

apad imperitiores patris sui die.^ 



Digitized by VjOOQIC 



VI&atUL . .818 

.fttquit ille in Praef. ad TirgiL fm ikemaium wnde 
wuUeriag ei oraHonum argumenia audiiarHus 

•proposueruni: unde deelamaiionum Titiam ei 
Oalvi apud veieresjii menOo; ei Jfivue ipse Au^ 
gusOnus se . idem in Mkeiorum sekolis puerum 

fedsse eonfUeiur^ e/« quod in eo ingenU glorio* 

lam eupide nimis guaesiverii , jam senex dolei.** 

Quem auctorem Fabrtcius hac in re sequaturt 

nescio : sed ai hoc Td iii ipas AuguBtiiii opeiibus , 

- ^o4 equidem reperire non potui, relatum inveiua- 
lur , neq[uaquam tamen propterea ipsum Virgiliano- 
ram interpretum numero habendum esse censuerim ; 
cujus 4itpote laborem opiner nihil atiud fiiiase nisi 
atili exercitium ab Augualino in juventule vel pue« 
litia imiiceptum^ 

$. VJ. 

Avienua. 

De Afieno a. Aviano, ut ab aliis vocatur, nibil 
quidquam certi pronuntiatum esse a Viria doctis, 
merito mirandum est, si reputes quot et qualium 
Criticorum ingenium ille scriptor exercuerit. Me 
quidem taedet Gyraldi, Pithoei, Rigaltii, Barthii , 
Yosflii alierumque lites referre ; malo harum rerum 
sludiosoa ad Henr. Cannegiet^ Disputationem ab- 
legare, quam suae Aviani Fabularum editioni sub* 
jecit. Neque enim Avienua , etri in Yirgilio labora- 
ril, Yirgiliani interpretia nomen meretur: ki quo« 
ruffl quippe numerum non alia de eausa relatus 

est, 



Digitized by VjOOQIC 



^14 GAP. XII. M Aim^. mTERPK. 

«^ , quam tjiioJtt Yirgtlji fttWai jaiiEib]» ficriiMfaM di-t 
"6atQr >i Serviar > .. . 

nd Aeu. X. m. GonTAi. Cometd$ ittine iinm^ 

• tae appelUniur. Ei £U4M Mouni Aks 
Bitibts w$e ulira iriginid dwxs s fuamm 
nomina ei ej^etus AviWM\ qui jumhifi^ 
4cripeii VirgiHi fcAulas ^ isommvmoruL 

r^d A€&%X. 388. &HDrri m avmB ftTOSTA. av- 

* wntnxk. Maee /abnla in iMinis «w- 
' ^uam' im^imliur unetoriiius. Avien^ aOK-» 

men , jfm iotum Firgiitum ei Hulmn.jwk' 
bi^ ^ripiii r Akn^ c^mmetikior^ i Mntna 

• Or4mcm esse. 

B^i vtM, mcte inlMffNflliiifo Eteftm, nutttms 
fundum facii , cui aHjuiif supersitrume* 

Keferentc eodem « ingeniose Wemsdorf ad Pol^i. 
JUin. T. IV. p. 555. eoHJieHi Aenoidem eoniraciam 
in hreve carmen fuisse; aUo auiem loco^ T. Fl 
p. 673. ad Themdia Vir^Aiana Avieni o^eram 

r^(mi* 

Baebius Maoer. 

Hujiu nomen memoratur in Ser?ii CommenlaiiiBt 
duobus loois. £x neuiro iumen loao^ ut Hig^Q 
|u»entior « Commenlaiorem VirgHii agnoscas, Suh 
vii loca haec sunt t 

§4 •^Ol* I^» "^7. Ecqi nipv^i MocBaBir (us8a&» 

. Asrauar. Cuu^ Augusius Caesar ludos 

funebres patri eelebrarei^ diemedio sieU 



Digitized by 



Google 



.. fa^ i^ pa rn t»; tUe ^am em wa^mmfii 

poMiiu Baebius 'Mai»r 'mftcm :iarmm oeia* 

;tffttft BtMam aakpUsmmtmn f-^fimai * . ( leg. 

quasi stellam) lemniseis ooremimiam v oriam 

didi^ quam quidam ad iUusiratulam glo" 

« riam Caeeairial juvenie perHnere exieii» 

«ia5an/, cet. 

ad Aen. Y. S56. PaEflsi cfoaoirA* /of esi gmlea. 

Ei sermone Homeri usus esi. Nam ga* 

icam (rri^avsv iBbcH [Uiad. VII. 12.] 

ei kwera eorona Hon potesi iniettigii 

cum [YS.<ntt.] sequaiur » Oakam ante 

pedes projeoU inanem** Sed 4dii dieunt » 

potuisse eos gtdeas hahere coronatas. 

Baebius iamen Macer dicit^ a Caesare 

Augusto pueris ^ qtii luse^epni Trojam^ 

donatas esse galea^t et bina hastUia : 

ad^quod Virgiliuin eonstat adludere ( 1 )• 

A Vabio daaciade Falgentio in Expokitioiie Ser- 

' ttionum antiquonun , edita a Hunckero inter My^ 

thoglr. Lat. p. 971. (edit. t. Stav.) Baebius Macer 

Vesiatia tSkcrorum scripsisse dicitur. Ad Tocem 

Amhegnae oves Fulgentius haec ait; ' » Baebius 

Macer\ qui Festalia Scicrorum scripsit , ait /ii- 

''^noili eas ^ quae geminos parerent^ oves saerifi* 

ea^ 

( I ) Hinc f ua itcruin , non nam galeam , d bina hasii' 

* Vloniioatbauctore,duxitPom* liai ad ^fuam- simiUtudinem 

' pomus Sabiilus: « Baebius dicunt Tit^iUum scripsisse 

Macer ait, Auguslum dedis* hukc eque^tfem ludumi' 

ic peais ludentibus Troja» 



Digitized by VjOOQIC 



216 GAP. XIL . DE AMIQ. INTEIlBa. 

^ for» cmm duobmr» agni» alinmw$fiU9 r»6]pa#k|| 

• fuas ave9 ombegttat vocarit qmmn ex uirmfm^ 

• paris a^no9 kabvniesJ* 

.. Fieri pot^, ut «c eqfiemiibro peliUi mt^ mafi 
- Servius expofuit. 

Hk; ^tsi ^n Virgilio exp^icando aliipud kbomrit ^* 

Tffxfi tMXiGfK iuterpretis nomen mereii vvietur: imq 

, f qnc in R)ie.ton^D pot^us ^|u«m in SclioliastanuD 

xiumerun^ referendum esa^ opinamur. Qualem f^ulem 

operani Yirgilio praesUterit, S^rvius indicat hoQ 

. ^c^ori4;>iIi fpholio ; 

.^d hfifk*X* 18. O.PATBEi o HQxurrv* JSi Tiita-i 

nu.9 e< Calvus^ qui ihemaia tmnia de 

Firgilto efictfe^n,i ei^ eppfom^veruni ad 

dicendi ufium, % i^ e^emplp Cgnfrwer^^ 

fum ha» €l^€fi8 posufiruni aiiocutioneis 9 

dioeniee Venqrem a^etfe eioiu (^bsob^^ivo^ 

cum dioii J,unoni: Tu cqujia fuisii pefi^, 

cuiorum his » quibus IiaJ.iani fqiot co.nosS'» 

serani ; Junonem vero niii s^aiM relqii^o : 

per yuem osiendH^ Trojano^ not^, ^fu^ 

oausa laborare^ sed Veneris (1)« 

( 1 ][ |Cl Seni^ au9 iteruni caedc Virgilio ifjfmstnigd^ 

Pofn|K>iiiiis Si \f\w\% ad li. i« ad docendi censuetudi^em , 

« Tifian^s et Calvus , qid dictmt Venerem absoiuto stom 

^mata oiwua arlis Hwtori^ {u agcre , cim dicU J^nQfti s 

"" ' ■ ': ' 'iH 



Digitized by VjOOQIC 



:fm ifiio, qutunqmun paahiBi modo docenuir, mfm^. 

foodiimkifMniSbdiWf aon eil quod haxipleiiiiir 

ipmm in«yirgilium commentatum ^sse, 

In reli^uii locia nln Qabn nomen a Senrio cita^ 
:4m (ad EcL YI. 47. Vm. 4 ad Aen. Jl, 633, 

ly. 58.. XI. 168.), non hic significari Tidetar, sed 
/fiofn. lioinias Catnu y orator suo tempore eeiebriay 

amicus Catulli , cujus hic meminit Epigr. Xiy. 
Getenun Tkenuiiaf quas et IHetiones Tocata^ 

iuiaee nolat Sinncmd. ad Sidon. p. 91. Talde fire- 
-que^«a:ftiiaiD sequiori oeTo styli exerpitia, tam 

ligato quam soluto aermone , docent Barth. Adv. L* 
^Xym. c. 19. el Bunn* ad Anth. Lat. L JBp. VU. 

Addf ' Peerifaimp. in Bpisi. ad Descurium p«Xyi* 

^ I 

I Flayiua .Caper« . .; 

Huhc A immerito inter yirgilii interpretes refer* 
ri dixero , non ridebor , oonfido , inconrideratam 
sententiani prcmuntiaase. Gapri ^ enim nomen alir 
' quot qindem locis in Servn Commenlariis citatur: 
horum tamen nullus probat ipsum scripsisse Com^ 
* mentarios ^in yirgilium ; et ita quoque HeynimTbpi- 
naW. Senrii loca haeo sunt: 

a<| 

Tu. eausa fuisti pericuhrum quem csUneUi Trojanos im 

] kis, ^uibusfataltaUatnconr sua eaust^ hl^fWrCtScd V^. 

cesserant. Junonem vero conr neris^- 
(1« sMu niU relativd ; pcr 



Digitized by VjOOQIC 



«e CAP. xn. inr&ifiiQ. nrTEHPiL 

- • i 6hfU sme^ tenr^qm: rtpMmmh*^ i^^tem 

Bafiei^ ee<Mu¥i; tum de pxdepoeUidoi^^ 

. . / AiU Ipee 'iagtfie iuper elypham, Hnkmaiz 
mmt "ihgenaf: efypemm wper Jpmum Mkai. 
; 'IfcM Ipctmmi %st,wiiumhQe 6kfp9Mm% */ 
. '.jweibai\<Mpm^i^/mod 

* ^e^powe» . •- « * 1"*' . .. 

mSL AqlLXk .m . Jl i^toB. -A dtfuM m/MfMd 

erii nominaiivus hoG femen: &ce/ nti#» 

^am leeiun$^ii^ ui eiiam ipse eomme^ 

morai. 

nd Aen. XIL 129« ViLxti imo. ^/jw Fedalee 

et Paier pairaius , per quos hella vei 

'- \ foedwHi eon^fmaheMHr-i nstmguammie» 

^antur ^^ibu^ ^SMia^- (k^^er -tasmen ei 

Myginusko^^ looo dieuni ie eH onem esee 

: eotruptam^ ^rnmViigiiiuM itm peUfuieee 

- . r som/h eme ni }: Vfehli iiriio ;( V). 

-■ £ poslMM iooo fAsiil qpMiE» o6Ki|io4ro <hpinni « 
noii minus quam Uyffoami ^ <I oin wl P , ilU« iaB is Vir- 

' P- 

( I J Haec iterom inCom- «fa^ legendum csi limo, ne 

roentarmm' suum traDstulit Caper ei Bigi/lus sentiudt ^ 

PompoiAus Sabiiius ': . Lino , «/ afflrmdni sic YsUquiSse Wp* 

inqnit , tegebantur omnes sa" giSum. 
certhies , praeUf\ Fecialcs. 



Digitized by VjOOQIC 



alioruiii testimonii^* Neqiie ^t quod : iriiiltaii 4abo- 
'Mflliis «& 'Qaper iH %Ii9' qUdtfam Iibro aoripMit l£- 

WkllegiMwti Oflse pno /mo , qiiandQi^Uidem multi 
-Kbri 4ieaAtidr ab i^ teripti' esae de qnaestiombus 
'IfMDomaiicii, in'cpiib« €omi»ode'^dtl!9lium, aliud 
^gM»tf ^oAniplam TbtfHii I^tiouem emtodare po« 

Quae in secioido asrvfi loM MKt , Mnjicio e«e 
-% €a]^ JibrJi'itoi«r GmerO^^ qm ttotnjkiatini alibi 

ad Aen. X. 877. Maona gi.avdit jtos qmoIi. MilMs, 

Modo u€us Kabet ut hic obex dioiMus .* 

tfiMfe fuidai^ majpLO obice Ugunt. An^ 

tigui etiam haec obez dicobant^ seeun» 

dum fuod est iohj^B, obice. Eine eet^ 

quod nonnulh vitat^t^ generie duiieti^em , 

et %g%int^ mtigca ^ 'emlicet IxiAxis. Caper 

' tameh "ik liMe JhMi Generie probat dim 

cfWhio obex 6/ liliec.obex':' jriit>dr, ut 

diximus , ile usu reeessit ( 1 )• 

Bt*qiiae* terAeilooo stttUiiimliir, procalNldhio 

ttfiraida tn^t ad Capri libiw Mnuotmti ^ermonis ^ 

quaiH 

1 1 ) CttfKi UbtfBa» ds V&^ qaod ^M^ias tenttem bana 

tis Jhtbiis editus est a Put- dispatationem, quae qaatuor 

ichio in Yet Gramm« p. at47 paginis aiisolvitur, inepte vo* 

^ aaSa» qtiem tamen divemm ca visset JJibros DuUi Gemrist 
opuaMeppivorineifueeyMm ' qifO titulo .majQi volumen 

jU .quiidqiiani de obke nec promittijtorii 

de cljfsp inyenkur: ncoedit» t . - 



Digitized by VjOOQIC 



r m CAP. XU. BB AlfllQ. IIimPR. 

: qiMWMkiqiiidaBa hm Berrim {Muio «ite\ 4e 

. vooabulo disptitaiif» citel: 

td A«ii» X. ^, MAaiciQiii fBxvm. fenur ^IM* 

mm: quUt l^gUur^ ei dwUmmlwr hviua 

lemoris^ JIUvm v^ro mUaiM nmn m- 

wmiifur n^miuahvuM [ts. 7881] > X«f- 

/ntf JFfijpt/ a /§mn&»'^ Licmf Cmpmr m 

/t6r£i SnueUfUi Sefmonim dkxd Usmok^ 

sed non pamii emempbm. 

AIm iUiqMe dca^^aiiiiiif tetfioHMua» ^oae 

)ient , Flaniim Caprum Yirgiliaiii mlmfitt^ 

$.81. 

Carminiua. 

C^rfninii nomeB (1) aUquol. loci^ mieinoraliir «a 
^ SerYii Commentariis, qua^ tamen, ut Hcyniiw cf^ 
paturi^ Tix probanj( GfinpinipgBi ii^ yir|;iiium icripaifi!^ 
ae. Servii loca h^eg ^\i 

, «d Alttt. V. ^aX PA{.KAa mas^. iikjinlMiir m^ 

jpra , Q»iiqmmm A«io «.Wv. C)(«rw«NM' <#i- 

men dieii , j^iit «fe Bloouiionibus eertpsii „ 

j9er Ttaiuram vtiiosam esse kane eloeu* 

(iomem: ei sivo utinmfqpie palm&m 9ive 

utan^ 

(i ) Hoc tameBy ut jam tzemplarilms farie depnm* 
' Georg. Fabricius in €ataL tam est , modo enlin C^rutf a 
Aucu a Sei-yio eilalonim (an«- mode Carpiui^ modo Cmifmr. 
te editi Ba^il) monuit, in xaa k ^iioiw • 



Digitized by VjOOQIC 



Htnii^ie peloias dixerimtu , e$$^ in nli'* 

quo U9urpaiio1t0m^ \ 

HtA AxoBu TL 638. AHOurA TUurrA« Vireniia : et^ 
^i Mdiii ^urpaium. Aibo^ ttuieki 
fua& eolum mmoreM praewioMi r velf ui 
eupra [Aen. Y. 734] diximue t quasi 
lUKimiia, hoe esi^ sine frueiu^ ui Fam^ 
, [««Jfe/ Garminine d^mi. 

od Aieo« YL %B^ Sumiub «oua jmMtt«. TM» ^ 
, .eUfU%.se»undum Carmmmm^ puUkrOeH 
. iU^eisims^mrt^e. Sii/pii/iMiiauienkMsu^^ 
eeUumk 1 * 

nd AeiL yilL 40A; GOMftOxs urvm» amifto^ : Ad^ 
esi% anie eonen^^^ii^ ei sie fmemi. fim^ 
iue tero ei Cktrmsnsui^ 1 ps^epier eensmus 
eaisi^ktdensi aateHam Ugunt t ut eii. ee»^ 
em i.\Borm& eum ^o^fuge dormieif' 

?• i})r 

' 9ofartMntt iV^f ReTttlb judibcf , tlnmia iRa^ii 
libTO de BleeuHone apposita esse, quem.primp Ip*, 
co SlerYiiis nominalim citayit* ^ 

'. Fneler Scrvium nemo Velenilii Oarininli.aointa 
memorat $ apad Macrobiiim enim • iftbi JL Y.. c» I& 
citatur Carminu curiosissimi ei doeii liber eeeun^ 
dus de /ialiaj l^ctionem corruptam et Gratiiino^ 
itieil 'tegendum esse flatis pr6babiliter cdiyeclani 
■euratifl. ^^" 

^ t ) Kba nominato aactore tiiitt ieguni, ui sopSrem mjfSi- 

saa iteram. e Servio doxit sum in ftemio ^ scillcei ^tnJ 

PonipOnliis Silbinas ad h. L gremium Veneris soporem 4i 

m Probus ei Carmimus iiifa- quieUm afferebdi^ 



Digitized by VjOOQIC 



9B GAP. Xn. HBAllflQ. WTStiHL 



CarTilitiApictor^ 11, V ipftai)in.| Agrippn; 

Kvreimitts, ^erilius Fauski^ua. 

Q. OctaTio* AVittfl. 

ttoi quinqM idRjptom^ ittH: womwmbiMumi 

4|iiMido<piid0ai-, ^qunl deuA^atti diol-iKidi^i, liiUI 

pociuNiiv^ li^lMunm^ li efl^imui-Itaiiatt kKui, qui 

deolM^ qao' Mili|k|li» gttMm ^iiVi» lionim wr^ 

"merit nominia sui famama Oi/rocMfif>Mr, aic ail 

AobatttiiiiVitarTirg. ^^M^ Khgiihfumfuam'd$^ 

fi$ef^nii ll^ minfm% Jfmm^w 

MmlMii^ JWm^tteV liHtmaimJuy^^/mldkm^ft^cripsti 

AnHMoMm » Akt#>iiiMfo*'V»/i^«^vv^^6^^ 

«tMMT, 9ap(f»itfmff'fummm jjmigriktniiimm eii: 

.{ 1 ) -^ 
Tttjnre, 4 *Pga caj^a tibi oat , qt|q;t^8qm^.^7 

' DiftaiifaivBainQeta^cufumpeeuit aanfcLsliiinoi? 
. Hon:. tertm Aegonia noBtri ao nu^ loqaUntar. 

Aitw , redii^v^fi ea ex Georgiois: Nudus ara^ le^ 

r^.wcl^s^ subjecii^ habebii (rigor^^ febrem (I)* 

£si ei adversue Aeneida liber CarvilU ^ JPteiih 

. m, 

ii) EaadenL rem Dinrat €g^$, San^ yuid^ pesf ipc 
&enriuf ad Ge» I* 199!. N v* Apnif f/c^uim dicitur suijtecu" 
tp» AHA. Xd est adeo sere^ ^*' , * Hoibebif /Hpre (stc) 
no co«29, i^ vcstimentis non ' febres,** 



Digitized by VuOOQlC 



TIBfiaiL 



eMoi^^emm mfposihmi ^tfpi^Qubai imiaei smko^n* 
9Jm9 rqMnAMVf»; nwi imm Hm A ^ n^fM mXm.^ «aof.!. 
ex comMmniims varftt#y aique tnbo /oAenMr. JSTe» « 
rMMMU ^ianhm ifHia d;W i^onMuMtf / J^efilpm 
JteMMiiM* yWfAk Am/^ ef ^t OeiamiJmm 'O» ' 
#M9rMitf9w oo/o>4lMm)ik| yiriilK» mma/a#/iMr ^ . 
9^M of ^iMMfe <M^OM ivmmimlef^ 

'IbimsDL omniiBB Itboiw eain • qua d^j^eneMtV * 
wvtaa eij^Mtw «M, p«raAi eii qtwdiMoat. ^ 
pffiM»ler/IMna(ltt»riMM ¥«teram» quod Mfa>, qavfr « 
qMitt' iMe ineiiio^?it» • ' '^ 

T4k fMitflDytke<Mie erto ^eeif^ iHmin ftiaMiifn H 
ayflHmirtliBn nufaie>fli iiweMeDatiif#' > -^- 

. h ...... 

; t^qrnificlae., . ^ 

Keq[ap nmjori jure.Conuficius lopum sybi viAdt 
cat inter yirgilii interpretes, q^uem cojiityt Virgi*.^ 
Uum scr^tSj9e narrat Serrius: 
a^, ^!clf n. 99« IirmiT sccultvs AMtrrrAs.^ jimyiU" 
id^m^ Corntjictum v^li tnieHigef^C } 2^ 
^ eonaius esi conira VirgiUum sctibere. 

lino 



f «) 11« Yipsaniuia AgHp- te ad eaifeD4um 

imi^Eitrilp inlar Yirgitii tm> c«hinhir»tyt diwHi»» . 



ol||^r0ct^l9^ ,rdj|tiuii eRse, tumque nmicuBi, moiuaff 9<l 

sq^picaturWeicIi^itasinPo^t. repreheiideQdum Yirgfll^m, 

Lat. Rellqt p» ajS. utpote quem suae Yirtutis praeooaem 

opmatnsl liaee ab Agrippa ia?enerat in Aenelde L«YIIL ' 

p€V jocwaaliqaaiido^essedio» eia. saqi '* 



Digitized by VjOOQIC 



-bnb melius fiKsiemili.d. Condyhab toefair iiftiuP * 
mus iater Ytfi^ obtre^tetorcte^ Audi .Braatuni 
L Gi S* 7£4 * Cum ywtdmm e^UB.afmtus Cwnifi^, 
CH m eum maleditia ei inimioiiias sibi enarra^ . 
tei: Quam pmiaif « tnquUi eee^^ hujue maleviflam'' 
Oae caueiuiu? Jfam nefue umquam CwFmfiieim^ . 
effwdi\ ei eumamo, AH4 iAquU^ Jfeeiedieem^ 
ieniia^ Mn memAue^i mii.aii<t archUecjhtm ar^ 
eh^eiei^viierei ei pi9€iam.po€iaef - Be tm a lis ,; 
inquii.i Qraepm iUe inieUeaU f^tmm ikem erudi'^ • 
iifhree amimii Se4 me^gmm eum laude eiLglanm 
vindiciam in manu habeo. Mofore euim, eurm ■ 
vi^uti.iukni(Umi aifue ip^iel^nii^agn^JUtaf^f 
eo vehemeniiore. inpiidim rumpeil^fuV r Jbplei^ :4iffi^ < 
M $• 67. » Comijioiue o& perveream naiuram t^ 
lum, id M Yirgilium, iion i^:' 

I(otfmt6BuitoaimolidOfid.Tri8|.IL48& >GtatinK 
Condficii Yercud in'VJrgiIitimi »» Ordea qui ditif/ 
Mperest ui tritiea dicat/' " es qu6 apparere poasii,' 
quaie fuent istud (Honiificii scriptum, cif]ju8 SieWiu^ 
meminiL Sed paene tereor ne Burmaniaun meinoria 
M19, fefellerit; quem enim domificio tri)>uit .Ver8inn« 
eum ^jTYiuB ^rio et Maerio iribuit ad' Georg. L 2 lOu 
Equidem, si in rebua incertis et obscuris lic^at 1Ib« 
t^Iariy malim suspicari Comificium' (quem opinor 
Idibi a Senrio nominari, pleniore nomine, Gomifiv 
tium Loffgum) librum suum soluta oratione Qonscriw 
pmse i atque in eo id fere conatiim esse, uty quao 
a Virgilid scripta eSsent , modo rideret , modo vrf 
Orammaticae regulis tcI filistoriae yeritati^ontraria 
ease.contendereU Yestigia hujus laboris superesae' 
^tedo apud Serv. ad Georg^ L 56. Aen. III. 832« 



Digitized by VjOOQIC 



VIRGIUL ^ 

$. 84. 
Corneliani Commentarii. 

Bi a nemjne Yeterum ^ praeterquam a Probo , sed 
vrferente Pompmiio Sabino, memoranlur, idque 
modo aemel t 

ad Aen. VI* 2» Et tahobk* Probu$ , kis duo6us 

verstbus , tnyuii , finiiur hio liber in 

Tuecae ei ComeUanis Conmentariie : ei 

Yirgilium • iia etiam finivieee manifee* 

ium est^ 

Sl inde , quod hi una cum Tuccae Gommentariis 

memorentur , quidq^iam conjicere licet , hos noa 

magis quam illcM fuisse' dixeris Crrammaticos Com* 

mentarios, aed potins Aeneidos editiones sive apo« 

gra(^a, in quibus iinihil , ut ridetur, laborarint, 

praeler verborum emendationem et praecipue di-* 

Btinclionem vermum et librorum. 

f ieri tamen pote^t , ut iidem Comeliani Gotnmen* 
tarii significentur ab homine Critico , qui ampliavit 
hoc Servii scholion: — pofiteriorem enim hujua 
parlem ab aliena manu additam ease, vul est quod 
dubitea — : 

ad 6e« L.12. Tvqttb o, cm raTMi fabhbhtbm n^ 
DiT BQUUX. Antiquissinii libri{\xA\i aquam 
plerique habuerunt. In Corn. equum: 
in, authentico aquam: in correcto ipsius 
manu equum. (sic leg. ex emend« Burm«) 
Heynius in Var. Lect. ad finem libri V* Aen. fa« 
tetur ae ignorare, qoi sint isti Comeliani Gommenta' 

P rii{ 



Digitized by VjOOQIC 



aa6 GAP. xiL DE Avnq. interpr. 

lii ; addit tamen , Seraum quidem videri memora- 

ire Gornelium Balbum grammaticumt 

ad Aen.IV. 127. Hig HTnaicABira nrr» Id esf^ 

hae eruni nuptiae. Sane de Hymenaeo 

. Itoei ftuperius [ ad m 99. ] dieivm sii , 

tamen suHi eiiam aliae opiniones* Jfimm 

alii huno Veneris ei Liberi fiHum dicumt 

•^Alu nupOarum inveniorem iraduni — 

ComeUus Balbus^ Hymenaeum aU Ma^" 

neOs Jiliumf musioae arOs periium, pul^ 

• ohriiudine muliebri; dum nupiias Liberi 

pairis ei Alieae religiosis oaniibus cele^ 

6rai , exspirasse : propier quod ei ialis Ao- 

nor nupius aiiributus esiy ui oelebraiio 

nominis ejus nuptiarum jungendarum 

perpeiuum omen esset* 

In testimoniorum penuria , equidem ^ignorantiam 

fateri, quam leri argumento quidquam hariolari, 

malo. Venient , spero « aliquando tempoca , qMi- 

bu8, ubi excussi fuerint, qui adhuc negiecti jacue- 

ruiit Bibliothecarum thesauri, nepotes noatri cer* 

tiora dicere poterunt. 

$. 35. 

Declamationum Auctor. 

Loquitur alicubi Servius de Dedaniationibus in 
VirgiHum, in quibus, ri ex unico (ragmento quid- 
quam licet conjiccre , alta et sublimis po^tae dictio 
in pedestrem humilemque orationem redacta fuisse 
Tidelur. A quonam auctore hae Declamationes 

«cri- 



Digitized by VjOOQIC 



VtB4»Ut.' m 

Mripta» ifaiti i^M addit Serfku; eujitt hoo ail 
•eholkm: 

ad Aea. X« SaB. Tals»a oKans i^ijLe« tnu* Ta« 

kiila |MAoe j0ar «o<n<«c/itftMii , Plauiim 

dicium, qni ait itt ISaite [IV. 6. S.} 

3 Paree vocemk* Qui in Virgilium Be^ 

clamationes Bcripsit « de koc loco sic ait 

ex persfma Aeneae : c Improhns es « qui 

aut regi dones , aut filios exAaeredesJ* 

Quae dt causa non memofati nomiiii8« hariolari 

Aolok Pieri potestt ut vel Senrius ignoraverit 

auctoris nomen i vel ipse auctor nomen suum non 

addiderit. Quin etiam fieri potest» ut nomen in 

Seryii Commentariis perierit. 

Facile autem est videre i auctorem hujusmodl 
operae , aeque ac Galvum, qui Themata de Yirgilio 
eUcuil, inter Rhetores» non vero inter Scholiastas 
locum sibi vindicare. Vide iterum Peerlkampium 
in Epistola ad Descurium p. XVt« 

£rofl* 

Quo jure Eros inter Virgilii interpretes referatur i 
omnino non assequor. Exstat de eo unicum , quod 
BciOt testimoniumi unde nihil hujiismodi probari 
patest; Donati nempci qui in Vita Virg. §• ^* 
haec aitt » Erotem^ libtariunt et Hbertum ^us^ 
exactae jam senectuiis f tr€uluni referre $olitum% 
quondam in reciiando eum duos dimidiatos <;^ 
eus eomplesse ex iempore : et Auio iHis^um Av^ 

P 2 U« 



Digitized by VjOOQIC 



aas GAP. xn. m antiq. intbrpr. 

lid«m, adjecu^e^ quo non praeslwatior alter; iSfMi 
hmct Aere ciere viros, eimUiccdore aeMum sub^ 
junxiise^ Martemque accendere cantu: eiaiim^ 
fue eibi imperaeee « ui uirumque volumini ad^ 
eeriberei." 

%. 37. 

Fabiua Planciades Fulgentius. 

Neque hic Commenlarios in Virgilium acripsiti 
itaque inmierito inter Virgilii interpretes refertur. 
Bxstat quidem ejus nomine opusculum de Jllegoria 
Ubrorum VirgUu^ Aje de Exposiiione Firgilia' 
nae Contineniiae^ quod cum ab aliis, tum a 
Hunckero inter Hythographos Latinos , editum est. 
Ex eoautex|it aic judicat Heynius, vix ullum ad 
YirgiHum frudum speret aliyuis , eum insulsts-- 
sime detorfueai nominum ei senteniiarum raiio^ 
nes ad viriuiis morumjue occulias inierpreiaHo^ 
nes grammaficus inepiissimus. Quin et talem 
habet ista scriptio formam, quahs ipsi nequaquam 
in Schoiiastarum numero locum lindicare potest. 

%. 38. 

Glossariolum Virgilianum 
scriptoris incerti. 

Praeter Glossas ad libnun XII. Aeneidos , de qui- 
bus supra %. 6. diximus, Barthius habuit quoque 
incerti scriploris Glossariolum Virgilianum. > Esi 
apud nos , inquit in Advers. L. XXXVII. c. 5. 

pri^ 



Digitized by VjOOQIC 



TIRGILD. 229 

prisous Maroms Codex^ cui subjecium visiiur 
Glossariolum f in quo ista offendo^ ex antiquis 
explanatoribus exserpta^ non seous atque ea 
quae Servio vulgo adscribuntur ; ea enim eiipsa 
variorum sunt: 
Ab integro. A6 aetemo» Virgil. [Ecl. IV. 15.] 

Magnus ab integro seclorum naseiiur 

ordo. 
Alacantbis. Avis^ quam lusdniam esse volunt^ 

alii Caducillum vocant. Virgil. [ Ge« III. 

338. ] Resonant alacantkide dumi. 
Accipio. Pasco. Virgil. [Aen. III. 358«] lUos 

porticibus Rex accipiebat in amplis. Te- 

rentiuB { Eun. V.. 9. 52. ] Accipii nemo 

melius neque prolixius. 
Acteus. LiloraliS. 
AddituB. Inimicus. Virgil. [Aen. VI. 90.] Atl^ 

dita Juno Nusquam aderit. 
Ad ununu Nullo excepto. VirgiL [Aen. V. 687.] 

Si mundum exosus ad unum.'* 

Secl jam haec exempla flufficiant. Ea ratione 
glossae totuni Alphabetum percurrunt« rariores ta* 
roen in postremis praecipue literis. Barthius tantum 
duas priores literas edidit. 

In sequentibus auctor aeque exempla profert ex 
Plauto, Gicerone, Sallustio, Geilio, Sisenna, Pli- 
nio , Attio , Juvenali et Apulejo. Quae quum ita 
sint , hunc Glossatorem, eadcm fcre causaqua Aru« 
sianum Messum, Virgiliauorum interpretum nume- 
ro excludendum arbilror. 



$. 



Digitized by VjOOQIC 



S80 CAF. XU. DE ANTIQ. IIITE&PIL 

S. aa 

Gnifo. 

Gnifoaeoi quemdtm in Vir|pliuiii coraiBeiiUhn 
^Me , Bunnaiuius probtlum Toluit e Ghatiai testi- 
mouio, quod est hujusmodi: 
p, 184, 1. JHox. Mwv Gwrg. I. (24.] « Tuqw 
adeo^ quem mox guae ^tni kabitura 
Jfeorum Concilia^ incerium ^/," «6t 
Gntfo pro cilo sfgmficare aii. AUi pau- 
lo post, ui Terenitus [Eun. U. I. 13.] 
t Ham aui mox reveriereJ^* 
8ed ex Heyuii opimone non tiie CAarisu loeui 
neeessano hoe inferi. Alia autem hujus rei aoi 
ttstant testimonia. Neque enim quidquam bac ia 
re probat auliquum schoiion quod reperitur ia God. 
VS. Biblioihecae Leidensis ; 
ad Gc, II, 119. AoAaTHi. De guo Gnifo ieri* 
psH , quod in ejus flore iincta vestu «- 
cani/aa dicilur^ 
«itatum ab Heinsio ad Claudian« de Nupt. HoDor, 
•t Har. TS, 96. (ediu Burm. p. 180,) 

%. 40. 

GriUius. 

El hic quoque perperam inter Virgilii inlcrprelcs 
refcrlur, etsi aliquam huic po^tae operam natasse 
dicendus sif. Scripsit cnim librum de Jccenfihus 
ap^^ Virgi/i^m «' qui memoratur a Prisciajio p* 



Digitized by VjOOQIC 



¥IRGILII. 231 

OIMK ubi hAet ait : t E Kteram non etse o^tenm 
d£mu8t ^^d notam aspirattonis ^ quam Graeoo^ 
rum antiquisstmz similUer ut Laiini in versu 
scribebantf nunc aujtem diviserunt^ et dexteram 
ejus partem supra literam ponentes ,* psilen no^ 
tam hahent^ quam Remnius Palaemon exilem vo* 
Oitti Grillius vero ad Virgilium de accentiius 
scribenSf lenem nommai: sinistram autem con* 
trariae illi aspirationis dasiam» guam Grillius 
flatilem vocat.** 

Praeter hoc unicum fragmentum alibi hujus ope» 
118 mentionem fieri non reperi : est igitur quod mi- 
rer Johannem Tortellium in Praefatione Gommen* 
tariorum de Orthographia dictionum e Graeeis trao- 
tarum dixisse se ex Grillii libro fragmcnta compe- 
risse : < Accepimusque » haec sunt Tortellii yerba » 
hctec primum ex fragmentis decem librorum Pa^ 
pyriani ^ quos de Orthographia scripsii. Ex 
quatuor libris Plinii de arte grammatzca. Ex 
unico libro Rhemii grammatici de potestcUe lite" 
rarum, Ex unico Grylli de aceentibus ctd Virgt* 
lium , cujus parva fragmenta comperimus*^ etc. 
quem locum debeo Frid. Osarnio ad Apuleji fra- 
gmenta de Orthographia p. XYL 

S. 41. 
Hebrus. 

Hujus nomen plane est inauditum, et nusquam 
memoratur nisi semel in Seryii Commentariis ; unde 
qui ipsum inter Virgilii intcrpretes referunt , omne 

suae 



Digitized by VjOOQIC 



2>2 CAP. XII. l/E ANTIQ. INTERFIL 

fiuae opinioms praendium petere ctebebunU Servii 

locus est : 

ad Aeu. VII. 6. Postquah alta. quiekuvt akquoea» 

Mebrus quieraut lcgit. 
quo loco Parrhasius Quaesit. per Epiat. lY. 5. (m 
Gruteri Lamp. T. I. p.735. f.) qui in suo.exempla* 
Ti habuisse videtur Aucior JSfebrus « legendum cen- 
sel Acron Helenius. Sed , ut Heynio videtur » pa- 
rum probabile, 

Equidem, sive Helenii sive Hehri nomen a Ser- 
vio memorari diieris, opinor unicum istud Servii 
ficbolion parum sufficere. Aha itaque requiro tes- 
limonia , quae probent alterutrum Yirgiliani inter^ 
pretis personam egisse, 

. ' S* 42. 

Martius Salutaris. 

Qui Marlium Salutarem inter Yir^Iii interpretes 

referendum esse censent, qualis est Ge. Fabricii 

sententia, omne opinionis suae argumentum habenl 

in his duobus Charisii locis; 

p, 181. 18, luGBT OBRTnMDA nuMBRo [ quac sunt 

Virgilii Aen. II, 424 ] uhi Martius Saiu^ 

iaris , i?iierjeniio7iem esse gravHer inge-- 

misceniis: nam ei Tereniium in JSunucAo 

[I. 1 • 8.] < Infecia pace , uliro act eam> 

venies , inMcans Ttx amare , ei ferre non 

posse: aciumesi^ ilicet ^ perisHy Nam 

ei hio non esi in loco , aui statim ei con- 

linoo, sed pro eo quodesi hem,«/ «5f, 

bcm pcristi. 

P* 



Digitized by VjOOQIC 



YiaGILIL 233. 

p. 203. 42. AiT. Pro num. Mara BuooHeon [IIL 

21.] ^An nuhi caniando victus nonred" 

deret aie » Quem mea carminibus me^ 

ruisset Jistula caprumf** Nisif ui de 

distinctionibus diximus , iTxxouipuvov sit 

an ne cum videatur; sed Martius Salu^ 

iaris vir per/ectissimus pro crgo reciius^ 

sensO^ ivMsrov quoque fii cmm pluralis 

numerus singulari jungitur* 

Haec tamen, mitu quidemf in reliquorum scri- 

ptorum 8ilentio\ parum sufficiunt. Et Heynius quo« 

que opinatur ea , quae hujus nomine a Ghai^isio ci- 

tentur, potuisse in opere grammatico diversi ar- 

gumenti scripta esse. Praeter Charisium nemo Ve^ 

tenim Martii Salutaris nomen memoravit. 

Barthius tamen Advers. L. XXY. c. 21. opinatur, 

hujus nomen latere in corruplo Philargyrii loco. 

ad 6e. II. 382, Compita. Vt relatio « placet^ 

locus ex pluribus partibus in se « vel in 

easdem partes ex se via^ atque itinere 

dirig^ns ; sive is cum ara , sive sine ara , 

sive sub tecto , sive sub divo sii : ubi pa^ 

gani agrestes , buccina convoccAi^ soieni 

certa inire consilia. Sinc et lares com- 

pitalicii, et feriae compitalieiae. 

Ad hunc igitur locum Barthius scribit: % For" 

tasse Martius Salutaris , quem inter YirgilU in^ 

terpretes ignotum non sinit esse Charisius^ hic 

periit'^ Cui conjecturae quantum tribuendum sit , 

alii judicent. Hihi panim commendatur« * 

Salmasius in Exerc. Plin. p. 150. (ut Burm. in 
Yar. Lect* monuit) legendum si^picabatur Trebaiio. 

$ 



Digitized by VjOOQIC 



IM GAP.Xn. m ARTIQ. IlinRP&. 



f. 48. 

Melissas. 

9 FuHtttique (aie ait Hejnius) hoc nomine Grun. 

m matieus: de quo t. Sueton. Hlustr. 6r. 21. ( 1 )• 

9 An vero in Yirgilium commentatus ait * alia quae- 

3 8tio est. Quod apud Donatum Vit Tirg. $. 27. 

» iUe tradiditt Virgilium sermone tardiiwimum fiiis- 

» se » iu libiis InepHarum ( quos Suetoiiius memo- 

» rat) 8criptum esse poUiit. Ad Aen. YII. 66. in 

» Seryio est: MelisMua^ qui de apibus scripsti^ 

» hoc ab indocto interpolatore insertum esse arbi« 

• tror." (2). 

Sed 



( I ) Suetonius ipsum vocat 
Cajum Melissunif et uarrat 
biinc Maecenati ,' pro Gram- 
niatico, muDeri datum esse^ 
mox manumissum ec Augus- 
to inslnuatum , eoque dele- 
gante curam ordinandarum 
hibliothecarum in Octaviae 
porticu susoepifese. — Ab hoc 
igitur omniBO divet*sus est 
Aelius Melissus , Gellii aequa- 
lis, scriptor libri de loquendi 
propHetate, de quo mentio- 
iiem fttcit Gelllus L. XVIII. 
c. 6. « Aelius Melissus in 
nosfra memoria fuit Romae 
summi quidem loci inUr Grarn* 
maticos et tempoiis » scd ma-^ 
jore in litcris erut jactuntia 



ei vtftmi^ quam opera cet. 
quo loco rd et temporis muU 
tnm torsit interpretes: Gro- 
novius I viz me expedio» in- 
quit y nisi legam et decoris •* 
Cannegieterus conjedt et stS" 
pendiii Justus in Spec. Ob« 
serv. c. 10. explosA Cannegie- 
teri conjecturi, malebat;r^. 
votcuq, Unice veram opinorp 
quam in Schedis USS. naper 
inveni, Bondami emendatio- 
nem » legentis : summi quidem 
toci inier grammaUcos et rhe^ 
tores. 

( t ) Hevnii notitiana sic ia- 

telligo» ut opiner» ipfum cen- 

suiise iVleiissum perperam in- 

ter interpretes rtferri. Aliter 

in« 



Digitized by VjOOQIC 



TI&GIUI. 



235 



Sed memofanduiii cft » quod Heyiiu ditigeiitiam 
fu^iaee TidetuTi aliud Servii scholion: 
ad Aen.IV« 146. Pictiqub AOATBTmn. Bos Me^ 
Ussus ab Bomerp Achabas appellari aiU^ 
quipropier Bcienitameagiitarumjipollini 
suni gregales , eicui Creies. 
es hoc enim scholio, collato cum, notitia Dona* 
ii , A, Majus omnino non dubitat suspicari Melissum 
auper Yirgilio scripsisse: eamque suspicionem con« 
firmari putat scholio quodam Veronensi, in quo 
pro Melisios censet Melissus scribendum esse. Est 
lioc scholion hujusmodi: 

ad Aen. III. 706. Pai.xo8a SaLinirs. LONGUS. Qutsm 
si Opuns f Amathus , unde ei Selinun» 
m^ quasi Opuniii ei Amaihuniii dicun^ 
iur. Selynas • • . olympionicas muiios 
fuisse adnoiai Milesios ( 1 )• * 
At Tero, ne his quidem auditis, res mihi satis 

li. 



inlellexit Weiehertns in Yet 
Poiet. Beliq. p. 167. n. xa. 
nbi de Mciisso Grammatlco 
dist>utaDS ait: « Eximendus 
autem esi ille nwnero Interprc' 
tum VirgilU , quo refertur ab 
HtsjTRio.** '^Nix autem dublto 
quiarecte idem Y. 0. suspica- 
tas sity Melissum, qui teste 
Ser?io ad Aen.VlI. 66 de Api- 
Lus scripsisse didtur , fortasse 
eundem esie , cujus libruro de 
animalibus laudet Albertus 
M. Lib. VL d. AnimaL Tiact. 



G. a» p. 196 Qaamquam non 
possum non dioere lestive ex* 
cogitatum esse id quod Hey- 
nius suspicabatur y in Ser?ii 
scholio , post Melissi nomen , 
Tcrba qui de Apibus seripsit 
inserta 9s»e ab indoclo intei^ 
polatore, qui sdret graecum 
idyjmtt significare apit. 

( 1 ) ^eque boc neque 
quod e Serrio citavimus scho* 
lion ad Aen IV. \(fi. merao* 
ratur a Weicberto L c» 



Digitized by VjOOQIC 



236 GAP. XIL DE ANTIQ. INTERP&* 

Uquet; quae enim Melissus de Ag€iihyrsis et Seli' 
no Olympionicarum fertili tradidisse dicitur, iq 
quoyis alio libro dicere potuit. Accedit , quod Ma- 
jus non recte meminerit utrum adnotat in Codice 
legerit, an Tcro adjirmat (1). Besidero itaque 
testimonia, quae plenius probent, Melissum data 
opera in Virgilium commentarios scripsisse. 

S. 44 
Metrodorus. 

r 

Hujus nomen neque Heynius, neque quisquam 

ante ipsum , inter* Yirgilii interpretes retuiit ; 1 1 

dcmum A. Majus suspicatus est Metrodorum in 

Yirgilium commenlatum esse. Omnis autem ista 

auspicio ex unico hoc, eoque lacerot fragmento 

ducta est , quod legitur in Scholiis Yeronensibus: 

ad Aen. II 299. Quamquam sec&eta pa&brtis ak- 

cniSAE DOMUS. J?... sa^vire incipiens*., 

ideoque reihotam ptttris domum /uisse 

eonfirmat^ cum Metrodorus referat^An" 

chisae aedes in loco • • • trojanae urbis 

fuisse. 

Hinc 



( 1 } Audi Majum in Pracf. 
p. XVIII. D I.' « Scholiorum 
ad Virgilium , ita inquit , ex» 
emplaria, duo mihi feronae 
confeci , prius quidem infor' 
mius €t periurbeUius , prout 
sefolia codicis dabant; alle^ 
rwnpoiitius et ordinalius, itm 
tamai^ ut codicem dmuo per» 



petuoque cousuleremm Jun^ 
vero nunc video , me ia priore 
exemplari scripsisse ad&rioat, 
in posteriore aduotal: quod 
utrum merilo emendans ftct* 
rim^ an potius animi aber* 
ratione peccans , qni codictm 
retractabuni aliquandodacer* 
nenC*, 



Digitized by VjOOQIC 



VI&GIUL 287 

' Sne tamen quae Majua «uapicari Toluit , Tereor 
iii probari poaant. Alia itaque desidero testimonia^ 
quae istam suspicionem confioQent. IVil autem hic 
valent, quae in rebua Pbyaicis et Astronomicis, 
Metrodori nomine traduntur a Probo ad €re. IL 
224. Seryio ad Ge. L 236* et Philargyrio ad Ge^ # 

S- 45. 

Aufidius Modestus. 

Be Aufidio Hodesto, cujus nomen et a Fabricio 
et a Burmanno et vero etiam ab Heynio omissum 
est I nescio fere quid pronuntiem : habendusne stt 
inter Yirgilii interpretes, an minus. Rem itaque 
in medio relinquam ; ^ quod adeo praestare censeo 
quam temere Yirgilianorum interpretum numerum 
augere. 

Est quidem nullum apud Yetcres scriptores testi- 

monium, quo hic diserte dicatur Yirgilium explicuisse. 

At Tero hunc saltem aliquid scripsisse , in quo , aut 

data opera , aut alia dum ageret , Yirgilianorum poe- 

matum interpretationi profuerit^ suspicari licet non 

solum ex Fhilargyrio, qui ipsum bis citat: 

ad Ge. II. 407« Covju&ato dbsgbicdens dacvs ab 

ISTEO. Atifidius Modestus legisse se af- 

firmabat , hunc morem esse JDacorum : 

ui cum ad bella profieiscerentur % non 

prius rem capesserentf yuam de Isiro 

certum modum Aaurientes ore^ in mo- 

dum sacri vini ; jurarent ^ non se ad pa» 

triae 



Digitized by VjOOQIC 



UB CAP. xn. si Aam. irteilpr. 

ifwme 0edem regrveemm^ mM- 1^n§MuM 
caesi9 } et tdeirco FtrgHmm.^ fmmkart 
etbi hypalluge msum^ jkxieee Islniiii msxk^ 
juratum , apud qufim Baci QOi^ettmt 
oonsueverunt. 

eAr Ge. IIL S3. Gavauii TKnm. Bic auiem Xmtm 
geniHvo suo crurum apposuH : aUbi ot 
laiivo, ut [Aen. IIL 427.] > Pube /e- 
nus*^* Modestus tenus pro fine aceipit» 
Saflustius [Hist. L. III. p. 970. Cort.] 
> Fine inguinum ingrediuntur mare»*^ 

Terum etiam ex scholio antiquo quod exstat in Ser^ 

Tii Goomientariis MSS. BibL Leid. 

ad Ge. L 378. VBTBaBM iir tiMo aAKAS cBcmaa 
QUBBBLAM. Mtilti ombigunt , quae sit ra* 
narum vettis querela. Modestus ait La^ 
tonam , cum ageretur a Junone , in li* 
ciam venisse y et sitientem accessisse ed 
. fontem pastoribus prohibitamz memorem 
autem injuriae suae post editum partum 
redisse in Liciam^ et pastores in ranas 
convertisse t ut perpetuam hujus fontis 
haberent custodiam , cujus potum ZatO" 
nae denegasseht. Ovidius dicit : Ceres 
cum Proserpinam quaereret cet. ( 1 ). 
Quod Fhilargyrius in priori scholio addil, Au^ 

(i) Ifancsequnntitreademt Scholiasta ineditas Leidenfis 

qiMie «n vulgaribus SerTii lutat Modeslumip expositions 

Gomaacntariis prostant» Ge« ejusdeiu &balae » ut infra fi« 

tecam ad eondem locum etiam debimus, 



Digitized by VjOOQIC 



JUUi praaumie&t prohibet guominui hic cogiteiiiui 
de JuUo Modefio » ^em noa ignobilein Gramma- 
ticum fuiM docebimus, ubi de Horatii inteipreti- 
bui dicemus. 

Modicius. 

Iterum HeTnii verba adhibebimus: » Hodiciua 
(ac inquit) a Pontano et Cerda passim ad Aencidem 
» laudatur; noli tamen inter yeteres Grammalicos 
> eum referre. Est .Gulielm. Modicius Saec. XYI, 
» exeuntis po€ta et grammaticus, qui Virgilium a 
» ealummis vindieaium scriprit/* 

Hia, qpiod addam, non habeo. Modicii librum, 
numquam vidi. Prodiit autem Peru«« a. I67S. 8°. 
ut docet Krebsius Handbuch der pAHologiscAen 
BueAerAunde T. L p. 48& 

$. 47. 

P. Nigidius Figulua. 

NuUa est Yetenim mentio qiiae Nigidium in Tir- 
gilium commentatum esse declarat. Servius, qid 
muha passim ipsius opera nomiiiatim laudat, quem- 
admodum de Diis , de Ventis , de Hominum Ifa* 
turalibus^ de Sphaera Graecantca^ item Con^ 
meniarium Grammaiicalem » aliquoties non addit 
nomen operis. Est, ubi ex fragmenti argumen- 
to facile harioleris, de quonam operc sumtum sit; 
in aliis diiGcilius est hariolari. Et sunt quae quis 

pos- 



Digitized by VjOOQIC 



240 CiP. Xn. D£ AimQ. INTERPa. 

posdt opmari Nigidium ad Virgililim liimotaMe; ia^ 

primis haee « quae mmt apud Servium : 

ad 6e. I. 47. Avabi. Id est ^ qwmm^ mari } e^ 

pltts est , quam si dixtaset parci» Ifijffi" 

dius : < Quia qui pardor esi , suo eim' 

tenfus est , quod avarus non /aett** 

ad Ge. I* 261. Hatueajib BATtia. Cato properare 

dtcit eos , qui prima quaeque ordine 9uo 

maturate transigunt ^ festinare auiem H'- 

los qui nmfta incipiunt^ eaque adnecien^ 

do^ nec terminando praepediant. Aulum 

Gellius [X. II.], j Mature* veluti cele^ 

riter dicimusJ* Nig^us : % Mature fie^ 

ri quod neque cito , neque tarde fiai , 

quod hinc debet intelligi ^ quia poma^ 

quae neque acerba sunt^ neque putrida ^ 

matura dicuntur.** 

Equidem vero opinor faaec esse e CommenitMrio 

Grammaticali ^ quem Servius citat ad Georg. L 

120. et quem multonim librorum magnaeque doc- 

trinae opus fuisse • declarant fragmenta , quae Gel« 

lius aliique grammatici servarunt , collecta a Jano 

Rutgerso in Var. L^ct. L. IIL c. XVI. 

Eadem ratione Fabricium deceptum fuisse, ubi 
Nigidium inter Terentii interpretes retulisset, supra 
docuimus c. VI. ^. II. 

S. 48. 
Nisus. 

Non dubium est quin Nisus in re grammatica 
aliquid praestiterit ; quam ob rem et ipsius nomen 



Digitized by VjOOQIC 



TIRGILm 241 

pias , et qnidem fiotiiBiniiiiii ubi de orlfaogra)ihia 
quaeritUr, ab aMis Grdmmiticifl eitatlir s qucSmddiuo* 
dum a Gharirio p. 10. a Prisciano p.881. a Veli6 
Loogo p. 2235. 2286. 2237» et a Gaasidoro p.22874 
quin et ipsius noilien (m& cum Epicadiis, Caaelliis, 
yenriis et S^aurls memoratur ab Amobio adv; Genti 
L p. .46. Num vero NiMis in Yir^ilium quidquam 
scripseriti alia quaestio esU HeyrtiUs respondet 
» (^uod tnier Virgilii commenlaiore^ refertur^ 
petiium esf .er Fi^a Virg. PseudodonaH J. 60J^ 
Quibus yerbis Heynius procuf dubio si^nificavit i si^ 
opinarii Nisum perperam inter Yirgilii interprcfes 
relatum ^e. £t ita r^cle. Aiidi modo quam le- 
te sit Donati testimonium : wJVisus^ inquit, gram*^ 
nuMcUs f autlisse ^e a ieniorihu^ dicebaX^ Va^ 
rium duorum librorum ordinem commutasse , e/ , 
qui iuM secundus erai , in fefiiufn locUtfi it^dns^ 
iulisse .• eHam pf^ifni libH cdrrexisse principiuni^ 
kis deihiisverMu^ : IlU ego^ qut ^Uondam cet. 

Angelus Majus tamen , ubi e Codice palifnps. Ve-^ 
fon. edidit aliquot Veterutn interpYetun) scholia « 
Niai schdlion i^ep^risse dibi visus est ; paiilo auda*- 
ciua, ut equidcm credb , opinatus, Nisi nomen . 
latere in signo N » quod praefilutn invfinit hiiiti 
^holioi 

ad Aen. Vtll.lOS. pAui»u<^n^ sc^Afvs. fQ. Quod 
senaium X cum Rbmulus pritk. • • . « , 
ex senibus nuncupaverii. 

Sdtoduni v^ro ^st « doctissilhuni tt^lUtn jath aht^ 
ex Donati v^rbis tXbi persUli^m habuiss^ Nisum ali"' 
()uid in Virgilium scripsis^ adeoque Cont^ndere^ 
hoc indicio opinion^m 3uain tantum confirttiatam / 

Q noii 



Digitized by VjOOQIC 



MS Ckf. XK W illRIQ. IIXTBIIPK. 



Mn noTam iibi inde maficumtm «ne orlam» Baee 
e0t Haji diflputatio in Prae£. J. VI. » JVttm i& 
VirgiXio 9erip$tM ^iliquid saUs vttM^Our b fo€* 
fae viia u vero seu /also JDonato eeripta : nar- 
rai enim ibi ( Cap. JY. ) IfiMue iradiiionem 
guamdam seniorum de eommuiaia duorum Vir' 
gilii librorum ordine. Nunc ad Aen. VIII. JOS^ 
plane eonstat eum C^mmeniariorum in FirgHium 
fuisse aucioremJ* Squidem Haji opimcmem Haje 
defendendam relinquere malo, quam Niium tam 
levi argumenlo inler Tii^i interpretef referre* 

Pius Commentator. 

Hic utrum inter Yirgilii inlerpretes referendu« dC^ 
in alionnn testunoniorom desiderioi dicere non 
audezhns. Semel tantum hiyua mentio fit apud 
Servium : 

«d Aen. V. 735. EtTamtfQtv coLOf Secundum Phi^ 

losophos Elysium esi insulae Foriuna^ 

tae: quas fiaxJipcQV vivou^ vocant^ .qua$* 

que aii ScUlustius inclyias esse Homeri 

carminibus; quarum descriptionem Pius 

Commentator dicU esse suUatam: SS' 

cundum Theol^gps , drea lunarem eircU" 

inm^ ceL 

quo loco aliam in aliis Codicibus esse Iu^ua Qomi- 

nis scripturam docet Burmannua : in Codice V. sGri^ 

bilur PriuSt in Lipa. Porfirius. Georg« Fabriciui 

autem in Catalog;o auctorum « Servio citatorum. 

(aa- 



Digitized by VjOOQIC 



' -tflltlfLfL • 248 

< 9lhi& iNlit. Ihtil > flcriMi Pmi et ildiiit : » J9tt. 
6*i€^'^ de wrikine , lit«< (h CoduUbu» yuos t^t 
^m%»« » al I)» fku9^9ef^f6 Fh^H knc modo U* 

Asinius Polli<i; 

Dfe f oiUone fere nescio quid proniintiem ^ fefe* 
irendusne sit inter Virgilii interpretes an minus. Re^ 
]|)eritur quidem hujus noinen in Servii Commentariitt 
aliquoties it& Citatum, lit facile in suspicionem ad-^ 
ducl possis, ipsum lol^os VirgUiands eiplicuisse^ 
Quemadmoduin : 

ad Aeni II. ^i Avt Duai ttiiss ULtssii Ditri, ncfi 
labof^iosi: quia noh laudarei eum y itum 
essei kostis : — sed duri id est crudeUs i 
iii, [Aen* JC» 44;] * Quem dat tuu conjuai 
Durd.'* — Illud auiem ^ quodAsiniuii Pol^ 
lio dixit • carei raiione i de Ackaefnenide 
dictUm esse mil^s Dlyssi* Myrmidonas ve- 
ro ei Dolopas , .prMkente^ esse acceptoM 
ab Meleno. — - Sed si sie ihieUi^musi 
dieii /rangiiur dignitas. 
itd Aen.VL 554. Stat Fsaa^A Tvaais Aa av^a^^ 
Stat, eminet. Auras auiem inferis cotg'^ 
gfiias inielfigimus. Staiius de MercU'^ 
irio ait .•(!). » Pigrne aurae ejus imm 

pe^ 

( 1 ) Stitii loeus , ct mc- ( Ttcb. II. i. ) • VnMqud 
ttoria ciUtus, sic se hab^t pigra^i Irs vtiani nubet , ii 



Q2 



tut"^ 



Digitized by VjOOQIC 



2M CAP. ZII. DB ARIIQ. tllTBIlPR. 

.jmdiebmni vohiumj* Jfe ntlo mim IM^ 

mulH yuaerunf. Qute iantus pt^g^r 

ad aurae 9 Ei PolUp dicii Aeneae ei £U* 

byllae , quae tUt seoum iraxeranti 'cutk 

eoneiei esse eiiam illic auras. 

sA Aen*Xl. 183. Ex4'ti.BAAT lugbs. Asiniue Pol^ 

Ho dieiiy ubiyue Firgilifim in diei ifc- 

sisrfptione sermonem ttliquem ponere ap^ 

ium praesenHbus rehus^ ui hoo loco: 

quiafunerum ei sepulturarum res agOurt 

dixii extulerat; nam et efferre esi ad ie* 

pulturam /erre. Terentius [Andr. I. I.J 

• Effertur^ imusJ^ Iteminquarto (Acn. 

TS* 886.] quia esi navigaturus Aeneas, 

^ et relicturus Didonem^ dicit : » Tithoni 

eroceum Hnquens aurora cubileJ*' Quad 

Kcet superjluum sit^ in multis iamen 

locis invenitur necessarium. 

Adde Pomponidm Sabinmn « qui sua forta^ duxerit 

e Sertio, quem, ut videtur, locupletiorem habuitt 

ad Aen. YI. 134 Bts stTGios iir^ijiE ti^cua. Poi" 

lio admxratur^ cum Aeneas esset fut%* 

tus deuSy cur dicat bis/ Sotviiur Aoc^ 

quia apud Bomerum Ulysses vidU um^ 

bram Berculis apud inferos. 

Sed non sine causa rereor, ih reliqubrum aucfo* 

rum silentio , Servianis Commentariis , quos con- 

stat tantojpere infarctricem subseque^Gum aeculorum 

ma- 

turhiduM imphcat otr : JtfTse sed /osda sikntit tura po* 
Ze^ijrri rtipusrs fpradum ^ U/' 



Digitized by VjOOQIC 



TIRGILn. 245 

pMbf esw , pleniwimani contiiiiio' fidein 
babere. ••' ^ 

Hon quidem dubitma est, quin ille nobilis orajlor 
«t po€ta etiam in Grammatieo genere laborarit: 
celebratissima fama est de censura quam in Sallu»-' 
lium , Caesarem et Livium egit. Sed falletiir « si 
quis opinari Telit, PoIIionem simili modo Virgilii 
catmina reprebendiase. Suani enim t quamvU ^tnii 
rusftoa^ Musani a Pollione amari, ipse pra^icat 
Virgilius Bcl. IIL 84 

8i autem PoIIio, ut eorum, quoa atro carbone 

BOta-vit , tanto magis minueret laudes , dicehdus sif 

in Yirgilium Commentarios scripsisse in quibus col- 

laudantis interpretis personam egerit , equidem noii 

assecpior , quomodo fieri potuerit , ut Yeteres ad unui^ 

onmesdehacn^tacuerint* Malimtum suspicari, et^ 

plicationes Yirgilianorum loconim , quanim Servjiis 

meminit, in alio quodam libro a PoUione publicatai 

ease , aut ubi Sallustii scripta ut nimia priscorum 

verborum affeciatione ohliia (1) reprehenderh: Kiit 

ubi Caesaris Commentarios parum diUgenter pc^ 

rumque integra veriidte compositos (2) aut ubi in 

livio quamdam Patqvinitatem inesie (S) conteiii* 

de- 

( I ) Sant verba SuetQoii cl« (5) Sunt verba QuIbcU^i 

muslr. Gramm, c. X. CU liapi Inftit. Orat. L. VHI. ^ 

Tborbecktus in Comtnenta* i« De PoHionis censnra in 

lione de G« Asinto Poiiione Livium peculiarem duserta* 

p. i3i, tionem scripsit Morkofius» 

(a) Sunl verlm Suetonii quiAu in sua Livii edilione 

in Caesar. c. 66. C£ Tkor- repetiit Drakeobs, T. VIL C£ 

bffkius p. <34» etaapi TborbeckiHS. p% i%%, 



Digitized by VjOOQIC 



m» GAP. XIL DB ANHQ. INTERPR* 

^exiU ^Ml U^ fiHp ^uolibet Vfw a QpamnwitsoM 
•tudio nox| proimis ajienQ. 

^ Alijs fqrti^ pl^cpl^it Qpln^tfi hmQ • «P»» <^ Scnria 
meinoraturi .A^up^ PcJUonem, gfammaticumt dii 
Tersum fuisse ab iilo nobili or^torp « (quae ost Thoi^ 
beckii opinip p. l^.) adeoq^e noxit ita mirum Tiden 
t^portere c[uq4 .4e b^iu^t utpoiq ifaobiboria gramv 
matici , lupuhrat^nibus , neino Yeterum meminerit. 
Equidem^ quominus suo quisqu^ juie utatuTi no^ 
^nterceclCiai : at , vel hoc conoesso ,. npiea opinio est , 
^lia, testii^iQnia r^^iri quae S^srvii auctoiitatem goqi 
firment^ ; 

. Vix mentionem zperetur opinio Ptolen^aei Flavxi 
Y^ Goj:^9ct^neoF. Ccntur. cap. 96« Hic enim , quuoi 
Qbi persuasum baberet Polli^oaem clata opera Com^ 
ff^^tariQS in yirgilium sc^ipfjlsse, tei^uissimQ nul 
pptius nMllp argumen^ , ausus est contendem eoii 
Pollioneixi auctorem haberei qui nvuic sub D^lia^ 
^Qipinfi fenuitur , Gcviunex\tf^r^os ( ()• 

Pompejp^ 

Hic a Burmaimo et Keynio omissus est« Ei aane 
nullum apud Grammaticos exstat tcstimonium , q^o^ 
Pompejo locum int^r Virgilii cpmipentatpies vindi? 
care posdt. Seijnel hujus meminit PbilargjrriiM : 
Hd Get IV* 887« Caiutriou AegjfpHo. Garpa^ 

( i ) IpsMH Fkvii dispuls-' tioneos s^pra retu^mus p. ap.. 



Digitized by VjOOQIC 



TIIiGIUI. ^ M7 

Ikos euim insuU 4*i MgfpU^ vel ui P^m^ 
.p%ju$ dioii^ insuta RhodiQrum^ 
Sad eo loeo hftocl multom abest , quin /'om/^ 
nomeii subalitucadum . opiner. ReperUur enim 
l]i;gu8 insulae meqlio ajMid Pomp. Melam h* IL c. 7. 
Fabricius uk Iudiculo Scr^torum a Vhilargyrio 
citatonim (in Bi))I* I«at, T. L p. 341») Pompeji 
noDiitii flubjunxit Fsstus ut f^nar^ quae fuspiclo . 
mimit plaocit , quod. apud Festum auila buju» iaiu- 
iae mentio fiat 

Yideri lameu possit hujus, lamquam interprotis» 
menljo fleri apud Pompomuin Sabinum : 
ad Aen.III. 406. AaopamTus ▲higto* Amiqtujam 
md^pertus » ' memQr esto velare comas 
. purpureo amiotu : unde ah tpso Aenea 
institutum , ut saeri/icantes velareni ca^^ 
pui, jijmd Momanos cum velaio oapHe 
sacrijioabaiurf Aenekun vooabatur sacri- 
ficium. Sio meminii Pompejus^ 
quo loco nec Poropejua Festus, nec Pomponiua Me* 
}a , nec deaique Trogus Pomp^yus rigmficatur. 

$• 62. 

Sulpiciua. 

Ifeque hujus nomen memorarit Hejnius jn Virgi* 
lianorum interpretum eatalogo» Id vero non mirum 
est. Heynii enim aetate nullum ezstabat testimo- 
nium, unda suspicio poaset oriri , Sulpicium in Yir-' 
plimn commentatum esse. £t nuper demum , re-* 
pertis SohoJJis Yeroneasibua, Sulpioio locum inter 

Gram- 



Digitized by VjOOQIC 



24B - GAP.IOI. 1« ANnQ. INTBRPIL 

Orcimmalicof Tmdicare fltuduit Blajiis. Saspicioia 

ansam dedii Ii6c 8ch(>ii6n> 

Ad AeHflX. 869. Ibakt. Ahatdoo o^iendH U^$ 

a Turno mtssos. Uoe loco adnaiant 
• • • Probus €t Sulpicius oonhrariiAtt ilti esso 

[Aen. YII. 600.} • SepsH s^ ieeiis re- 

rumque rflifuii Aabenas.*^ 
arbitralurque Majus memoralae in hoo 8ohoKo Pro^ 
biei Sulpicir opmfom, non nomiiiatii nominibus, 
contradicere Servium in his annotationibus^ 
ad Aen. IX. 807. Vabb i.A<JnifA. Non M eontni' 

rium iili ioco\ ubi aii [Aen. Yli. 600.} 

» Sepsii se ieteHs r. y. r. A.^ * 

PnABMissi BQuiTBS. Eos neque alio ioca. 

a Tumo missos usquam dixii^ n$c prius 

de eis mentionem fecii. 
Kon dubitat igitur Majus Sulpieium ihte» Virgilii 
iftlerprete8*refcrre. In Praef. J. VI. ita scribit: 
» Sulpicius omnino aiiquas annotationes <zd Fiir- 
gHium conseripsiif uii nunc eonstai e Veronensi" 
palimpsesto Aen^ /X. S69. quo looo nos tnsuper 
Vibservavimus Servium adversatum esse senieniiae 
Sulpiciu Ja(m de hoc homine cogiianti nnihi ve* 
niebai in meniem Suipicii iliius Carth^ginien^iSy 
eujus Epigramma de 'deneide non cremmnda re» 
eii^ur ifi ^irgilii yiia a Donaio^ c. XV. 

'» Jusserai haeci rapidis. aboferi carmina, 
Jlammis** cet. 

Est aliquid, fateor^ quod Sulj^^fiks ditette dica/^ 
tur ocAio/o^^e. Sed in omhium rejiquorum silenlio 
unicum istttd scholion mihi non eil lanlM aueto-' 

ri- 



Digitized by VjOOQIC 



yiijGild; 

lilatif, ut SMlpidum .iater Yjiipllii iat9i]iieiei refon. 
ntmdum esae ceiueaizi. 8i quis aUter. apinAri if^^ 

S- 83, 
Titianot, 

Qualem operam Virgilio. OalT^m praestitine 4U 
acimus, eandem praestitit Titiauus, ut idem illud 
docet Senrii tcholion (ad Aen. X. 18.) quod supra 
integrum exhibuimus. Ideo et hunc perperam in 
Yirgiiii interpretum numerum referri opinamur. 

Praeter Themafum opus , Titianus scripsit quoque 
Gh^rogrmpMam^ quam Servios oitat lidAen* IT. 42. 
£x quo opere , licet libri nomen tacetur , aumi po-^ 
tuerunt quae iuiit ad Aen. XI. 65U ' . ^- 

Nondum tamen compertum habeo , unde ea aiatt 
quae Tiiiani nomine tradit Pomponius Sabinuai^ 
ad Aen.yi. 1. GiiASsiQra iitHmiT habbitas. 7t- 
iumus dicti^ ex vero locuium: quia vela 
apud Veieres lorie ligabaniurm 
adde boc ejvndem Pomponii Sabini schoUonx 
a3 Aen. Vl. 2. £9 TAHnra • Prabue aH : Mie^' 
duohus versibus finiiur hic Hber in Jtech 
cae ei Comeliams Commeniariia': ei Fir-% 
gilium iia eHum fifiivisse mamfesium 
esi; ei inchoasse sexium libriim Ohifer^' 
tunt pelago proras. Ifesoio iamcfi cur 
fudum sH ui Phidi. '^lUer. habuerii. . 
quo loco editor in margine pro Phici. c6njedt^fe<» 
gendum esie Tiitanus: quae emendalia baud k;io 

an 



Digitized by VjOOQIC 



SM CAP. Xn. Dl AiraiQ. IimtRPR. 

aii admodtnnt probala fueril Heymot qni in T* L. 
ad fiiiete Kbri Y. Aeti. ait ) t Ntm iitmen iniMigwt 
facile^ quomodo vel in Chorogrttpkia vel m The^ 
maii&us Virgilii^ oocurrere simile quid poiuerii^ 
nisi alia soripsii eajue grkmmaiica.** 

Haec igitur ex aliis Titiani operibus desumta aiiit, 
quae. satis multa scripnase dicHitur. Cfi Caimegie* 
lenis ad Avian. p. 278. et Wernsdort ad Pb6l, 
t,at Mm. T» Y. p. 



HuHa est Velefum nemoria, quae Iiogttm 
Virgiii iaterptetos velett. Neque «nia inide qjoid* 
quam probatur ^ qnod a SeriiD umt eum Pitiboi 
menAOselur, in boe atholiod 
ad Aen^yi. 788. Anaos AB^am o«t«m. Mag* 
nanimiiaie aequadiiur eQett. JBc* Aaa 
quiem loea ^ Tregue ei PnAnM quae' 
ruwi. 
ad,q. L Hsyniua in Yar* Lecl. seriUts a fM 
iUud fiierit^ quod. quaerereni , nofi asieeqm^"^ 
El i|uali8 isla quaostio fueril, equidm bariolari 
nescio » quandoquidem Probi Commenlarii ad Ae^ 
neidem omnes interieEinl » el nemo poaUriorum in- 
lerpretum istam quaestionem mcmoinTeriU 

» Trague auiemt iln^ P^git Bcgmjua ia Var, 
Lecl. Md Aen. YL 783., esee videiur Pompejus 
kieieriarum FAiiiffncamm condUott^ quem in 
Virgilmm^ cujus /ere. a^ualia jfuissif dehei^^ 

eom^ 



Digitized by VjOOQIC 



» 
p,tmm>nff$fmm e#««, nuHm mkuMl^ 0tf*n»fmSm,' 
iatHMvr qwdem, Trogn9 m SuwiitMJM^m 
408. IV' S7, »td ex hiftQriis. Fort*. hg. H^ 

; . .i«l«-J 

. . $. ,55. ;..•-• .r.T., 

. yictdrinus, 

Semertantum in iSerTO Qoimnentarii» memora^ 
tur Victorini nomen; unde ego quidem, n aliorum 
•criptorum te«tiiponia d,ewt.^ <*"^«F«™ \um.Hn 
lari aunm. Serrii locut ert hujusmodi: 
^ Ge. IV. 378, I!i>»m»«»»' dUum, «^rm» to 
nUitttdin» a oe ij mv t H *. JXmm Padu9 «o» 
in Avbntm «<»«, ted Jtuda JlaiwiHM»» 
, im AdwUiwm. nadU. JBitmpxr&tm G*m.f 
CK» e$t epitMonf mttre fm&tnm^ ^H^m. 
dixil Jhmenu »U ^ 99$iP»fi»9Tt»t>' »>»- 
de appttret VieMin»m Aoeloeo emm*; 
qui purfmreum mare , Muirttm •M* «*** 
xii, quod eai jnxta Indiam. 
Qui i^tur Viclorinum «diolia ia Virgiliua aoMprirte' 
opinantur, Serrii Terba apftaret Vioteriitum hoe fc*- 
«o erra*»e uc intelligunt, ut Vicloriniim pwrwea» 
interpretationem de mari purpureo ad huBc Virgilii 
versum annotasae censeant : parum forlas* opmati 
Teiha koft looo etiam posse slgid«Baife t*Aac es- 
pUcatione vd »n hae opinione, «« haee m libro 
«liqoo geographioo, rtve Ih qu&Kbe* aHo pMiW 

fuerit. 
^miidem opinor , ftwidwn eertam ease ate VicI<h 



Digitized by VjOOQ lC 



CAf* zn. DB AimQ; niTEapR. 

i'W Yftgilir Interpvetttm numero loeom «SitfiiH 
dBceltet^lki testiokoliia desid^ro, (jtiae rempleiuui 
ooisptobmt. - 

Heyiiius conjicit esse hunc Fabium Harium Tic* 
lorinum Saec. IT. rhetorem , cujus libelli in Gram* 
mat« . Vet* habentur. De quoquum data opera ex^ I 
poeuerimus (c. DL |. 3. ) , ubi ^e Ciceronis iutor^ I 

|NretibMS a|pebamus , plura nunc non addem^ii ! 

I 

; ■■", • $. 'se, I 

■ 

-».••( >• i Vir^iliomastix* 

QmmadmodtMn a Garrilio Pictore, ut supra ei 
BlMati testimonio probaTimus , liber conscriptus ea-* 
saiaafratur, n^miQe ^enei^^iitas/tjr > sic, si Serria 
oredi&ius». ab, aiio '^quodam Virgilii obtrectatore • 
8eri|Mus QBl Virgtliomashx. Quprula « si ex inscrip- 
tione ulriusque operis quidquam Uoeil bariolari , al- 
leium. altero latius patuisse dic^nnts* £t Virgilio-' 
mastigem ulterius quam Aeneidem processisse, ap- 
paret e Servio, qui.duo inde senravit fragmehta; 
alterum ad £cl, II* alterum ad Aeneidem. Sunt aa- 
tem haeo- bujusmodi t 

ad ficL IL 22^ Laq iii» imir AmjLn vowh, vos 

niaoai DntiT. Sane huno versum mals 

. distinguens FtrgiUamasiix y^uperai :■ 

Lac mihi non aestate novum, non frigores 

defit. Id esi , semper mihi deesL 

1^4 Aea* V.S^^. AaTSBIQITB pjltbii , AacOJIQITBSOffAir*^ 
TBM. Culpai Aio Vtrgilium Virgilidmas^ 

iim^ 4^en snit^ in vacuo ^ire afi^^' 

rs 



Digitized by VjOOQIC 



mGILUL M 

te nan poieraiifuamqUani tkommi p9rih\ 
posse ex ipso sagiiiaiiiniim gesiu airiik 
periimm mdicafik 
Nomen auctoris ignoratitf ; aed. quicumque ille 
luerit , *opiaor ipsum nuUo jute inter Yirgiiituioa in» 
terpretes referri t uti nec Ciceromasiigem » a GelUo 
L. XYII. c L memoratum , inter Gicerraiaaoa ia* ^ 
terpretes referendum censuimus. 



i^ossim hic Virgilianorum interpretum cenaiiram 
finire ; quae enim de singulis ad nostram nolitiam 
Tenerunt » pro riribus exposuimus« Cupei-em oertjo^ 
ra passim se obtuUssent, ne toties in ciubio manen* 
dum fuisset : neque enim is sum, qui opiner aatit' 
luculenter rem obscuram tractasse. 

Sed ne quid temere praetermisisse tideamuTt 
qiiod ad hoc argumentum pertinet» extremo hic 
quoque addemus , quae nobis de inediiis Yirgilii 
Scholiastis innotuerunt , id est de iis quovum Imcu* 
brationes adhuc in Bibliothecarum claustrii ktere 
memorantur. 

Horum numeiois admodum insignis vel potius im« 
mensus est. Si enim Bottarii , Montfauconii , aliorum , 
Catalogosinspieias, sexcentos memorari ridebis Ftr- 
giiii Codices MSS. cum Scholiis. Qui vero Bi« 
bliothecarum Catalogds scripsere , in eo subinde ne* 
gligentes fuerunt , quod satis faabentes dixisse ad« 
esse in Codicum marginibua Scholia i raro aut fim 
numquam de ipefs Scholiis soUiciti , dcftere negle^ 
lerinti utrum ista ab editis S^inrii et refiquorunl « 



Digitized by VjOOQIC 



m CAP. Xlt Mt ktrtkl. IlttERPR. 

inlerpr^lfai BchaUiB dhma ttut. . Bt tet fi qiii dii<< 
ta opttU . de Yirgilii Qodi^ilitts MSS. <Jxposuenint^ 
hac in te adnickluin naglig^nter f<Mati tunt. Sc 
fiioyniart^^ g., qtllt (ut: ipae tiarrat tti Codid. EtencL 
p^ 420.) a Wemadorfio acoeperat 8pe<;inieii Codicii 
Aeneidoa, aerrati in Bibliotheca Academiae Juliid 
Hpud BdmfltadienM; HeJFiniiBi inquam » dobet qui* 
dem spatiufH inter Unewi^ ei mtttginen^ Shkoluii 
^ed vUigaribUs et jejuni^ , oceupatum esse i at di^ 
irinandum relinquif qiialia aint ista Slcbdiia, litnud 
ex SerfiiLnis ^xderpta sint et cuni editis conTeiiianti 
«tt vettl ab istis differant. — ApUd eundem p.424 
veperitur Ignatii Hardtii notitia de Codidbus tirgi-' 
Ui MSSi qui in Bibliotheca Palatitio-Bayarica 1((h 
nacensi a^senraniui'; ind<^ docemar, esse in ista Bi- 
)>liotheea quatuor Coditea cum ^ssis interiineari-< 
bus et Scholiis marginahbus , s^ (nljusmodi liiie(! 
. cint , fion ddcemtir ( 1 )* 

Equidem suspicor in plerisqu^ Tirgilii OddiciiniSi 
«d qdortnn margines Scholia exstanne audimus« repe^ 
tiri fere etcerpta e Senrio , mdd<^ longidra ttiddo brt- 
tiora , additia tobinde aliis glossisrftitilibusplerumqutf 
et inanibuai manifestiBsima haud fard ut diyersaemft* 

(t) £odem Tltio passifit iwniutz mTtrtHiiiComf»^ 

iaborat StruTiuc in Notitia Rei eum SthoUaHe^ «* CdmiM' 

Litterariae ct Blbliothecarum. iaru in Lunamun , Psrwiw » 

Sc y.c. in Gsp.IV. §1XVI[I. SeduUum , qwudam Horaiii 

^ 95i. dooet Nobilittiini th^ adas, iVl Ariem PMit^* 

a«ri bOiUoCbeoam adtoodum Ubroi Sermenmt IBpii^ 

divitaBi fttiM MS3* anUqois tum ei Virf^liumP iei q^ 

Commentariis in po^tas Lar les isti CommenUrii sintf s^ 

' tinos in qua quippe repe-* literam quidem monet. 



Digitized by VjOOQIC 



maiut. V» 

Htti ttt ^uoque dtveme aetalis indicui prae te fe- 
fentibua. Non uno exempld id me docuit inspectio 
Godicuai Leidensium qui in Catalogo memorantur 
.p. 374. A. et p. 380. B* idque non aliter ease in 
multit Virgilii Codicibus» quos Bibliotheca Bernen» 
M possidet, docuit Sinnerus in CataL Codd. MSS. 
Bibl. Bernemis T. L p. 627 seqq. 

Tum quoque iufinihttn eit quot Yiri docti passim 
^tloriati sinti se babere Servii eiemplaria locuple^' 
tiora et ab editis diveisa* Sic Schegkius ad Yellej. 
Paterc* L. L c. 6. laudat Servium Fra^eisci Modii , 
Mh edito diversum ; Scioppius L. IIL Sasp. Lect« 
Ep. 6. gloriatuv se schedaa Servii habere triplo lo^ 
eupletiores et emendatiores vldgatisi alii , quorum 
memittit Burmannds in f raeL pi 26. quos tamen 
Pn»it«iTi abesl ut pecuUares Virgilii intei-pretes ha^ 
bendos esse credam« Si quis in hujusmodi exen^ 
|>lana incidat et his in verum Servianortim Coo^ 
tneii|tariorum commodum uti cupiat» is, si meo conp 
eilio obsequi velit » unice sdlUcilus sit de 'eoiendan- 
dis Scholiis » quae jam edita stiint « sed prtidentissi-» 
me caveat ne nova proferendi furore se abripi pa-« 
tiatur : quo quippe facto haud scio an quidqiiam 
aliud effecisse putandiis fuerit ^ quam confusa con' 
fnsiora reddldisse^ £xperietur autem, quod.mifai 
quoqne appaitdt, praestantiora fere esse ea ezem* 
plaria , in quibus Scholia continuo ordine sine textii 
seripta sunt , quam in quibus Scholia ad marginem 
ivoslant^tom» quae in illis reperiuntur, novas 
accessiones fere antiquioris videri coloris quam 
quae in his reperiuntur. Cujus rei causa est, quod 
haeo, quae in quavis fcre pagina habent spatia 

Scho^ 



Digitized by VjOOQIC 



&5B cAi^. xn. tt ANtlQ. nfTERr&; 

Sch<rfus Ytctia , majorem , <piam ilUi \ pradb^iM 
novi qtiid subinde addendi od^asionetti. 

Yix necesse est^inonere, me lion disputatiinim ei* 
de singalis hominibus, qui in exjdidtfndb tTi^gilio 
non alitei^ versati sunt quam iit, patica de suOpenU 
addentes^ Servii Gommentarios excferpsetint* D^his 
enim vix quidquam dicere possim , quam ( et cUi 
bdno hoc sit?) BibliothecHritm nomina ti pluteo* 
rum numeros ex Gatalogis indicare. Satis sit fait^ 
rum Irerum cupidos ad Bpttarii, Montfaucoxlii , Sin* 
neri^ atiorumque labores deleg^asstf.' 
• Est autem in animo eos hic noiliinal^ei qiiorufh 
Scholia ab editis plane divcfrsa sUnt , quosque ad^ 
constat pecUliares intdrpretes habendos Cfsse: quod 
Ubi factUrUs sum, scio incf qUidem vix quidquaili 
novi posse proferre; sed satis habebo si alioruiA 
industriam excitarero , quibus , in exterortlni regio« 
nibus celebriores Bibliothecas viser^ i l^ortuna con* 
ceditf « 

J. 57. 

Casuus Sacerdos^ 

l^rimum itaque hic sese nobis ofi^ert Casuus Stf« 
cerdos , sive , ut Heynius Terum nomen esse conji^ 
cit, Gassius Sacerdos^ Hujus duo opuscula Parofi 
pArastn super sex VtrgiUi Uhris et Trium JSclo* 
.garum Virgilii JEtitLrrafiones in BobiensiJMonasle* 
rio a. 1494 reperta esse te^tatur Raph. Volaterra- 
nus sub finem Libri lY, Gommentariorum Urbanof 
rum (Paris. 1511.) p. XL versii. 



Digitized by VjOOQIC 



TULGnn. 257 

Qaalk hovtim libronim forma sit, ignoro : ir ex 
iaacriptioiie hariolari lioet, luqpicor eam talem eaie 
ut attctor potius inter Paraphraatas quam inter 
SeholiaMaa referri debeat. Plenius autem judicare 
|ioterimiis, si in lucem prodierint haeo» quae a 
peritiiiima Eichenfddii manu exspectamus, opu8« 
ouIa; cttjus rei spefn nobis facit Frid» Lindemannus 
in Praef* ad Profai Instit. Crmmmat« (in Corpore. 
Gvammaticoran Lat. Yet. T.L) p. 40. 

$. sa 

Scholiastae Anonymi 
Bibliothecae Berilensis. 

Bibfiotheca Bemensifl multos (lossidet Yirgilii Co 
dicei cum scholiis marginalibus. Plerique cunnnea 
excerpta SerTii, admixtis passim ex recentionbus 
Commentariis. Duos tamen esse cum scholiis quae 
ab istii diyersa atnt, docet Sinnerus p. 632 seq. 
apiid qucm hia numeris notati sunt : 

N°. 222. FoL Godex Ghartac, saec. XV. in quo : 
Tirgilu Aeneidos Ubri. ~ AddUa SchoUa AnO' 
nynu. 

Ii<>. 457. 4^ Codex Chartac. saec. XV. in quo : 
Georgica VirgilUcufn Commentario Anonymi ^ qui 
diat Vinceniium JBellovacensem. 

Be his laboribus, quantum scio« nemo adhuc 
soIKcitus fuit: quapropter cum plurimum speramus 
fove ut Wagnerus, aquo Serviuian exspectamusi de 
his non omnino taceat. 

R $. 



Digitized by VjOOQIC 



aw CAP. m Dl AimQ» IKTlilP&; 

6w^^ scr^jMii^ ^mod im eju$ Jtore Umctm MiMr 

mcanihia {HeifurJ* 

Praeter hunc* eandem Bibliolhecam pomlere 
Glosaas MStas ad Tirgilium, siupicari liccbat a 
■uBckeri nota ad Hygin. Fab. 129. ubi poat cita- 
lum Senrii achoIi<m haec aubjungit : Gloseme MSSL 
BHboiAecae Zeideneie: » OtrieiafiUue Tnea te» 
gie paeiar emm viderei cajMrum eaejriue a grege 
Mecedere ei pleniorem reverH^ eecuiue^ ueam 
depaeeeniem invenii^ quam deeerpeii ei guetu^ 
vii. cet/* ' . • 

Et 8ane his indiciis in eam opinionem adductof 
eat Bunnannua Junior, qui in Praef. ad YiigiL 
(p. 90«) haec scripait: Alium praeierea iSbAo- 
liaeien Maronie ineditum laudai ad Ub. IL 
Georg. S6. ei J97. ium poeeedii eOam Qos- 
•as HSS. ad VirgiHum; quae ah Heineio kahuU 
thom. Munckerue^ qui ex iis pro/eri nonnulla 
in noHe ad Hygin* fah. 2. Jin. ei fab. 2J. ad 
Fulgeni. Ub. I. Myihol. p. 20. 9J. ei Ub. II. 
p. 98. 

Ego de utroque Codice pro rei gravitate aollici- 
tusy quum Geelium consuleremy humanissime re- 
spondit Yir. Clar. c<mtinuo quidem non satis accu- 
rate meminisse , in quibusnam Godicibus ista Scho- 
lia et Glossae laterent, Terum libenter se mea causa 
inyestigaturum ; addidit. tamen pro ea , qua est li* 
beralitate, si ipse inyestigare mallem, se singulos» 
quotquot in BibL Leid. essent, Yirgilii Codices 
■Stos mihi deinceps e&aminandos promittere. Coi 
proinisso quum maxima liberalitate et fide sattsfe* 
cerit Yir Clar. non possum quin optimo Tiro , oui 

alia 



Digitized by VjOOQIC 



TiaGILn. 281 

I 

alta quoque plurima debeo » et hio maximas gratias 
habeam. 

Jam vero quid reperire contigerit , cum erudito 
orbe communicaturus , partim quidem gaudeo » in« 
Tcnisse quod Burmannus ignorayit: sed simul doleo, 
me non invenisse, quod cum Yirgilii» tum Litera- 
rum causa reperire cupieram. 

Primum itaque sciant Eruditi , Scholia ista ab 
Heinsio memoratai et Glossas a Munckero celebra- 
las, non duo diversa opera esse, sicut opinabatur 
Burmannus Junior « sed unum eundemque laborem , 
servatum in Godice Hembran. Bibliothecae Leiden- 
018 Publicae , qui in Catalogo p. 330. B. inter Codd« 
Lat. numerum habet 135. formae Oct. Deinde sciant » 
hunc laborem, fortasse olim ampliorem, nunc non 
integrum esse » quo quippe non nisi duo priores Geor- 
gicorum libri expliccntur. Porro non sine dolore de* 
clarandum est , laborem istum non id esse, quod illa 
ab Heinsio et Hunckero publicata scholia suspicari 
suaaerant ; quandoquidem , re plenius perspecta , 
nihil aliud sit nisi Servia^i Commentarii apogra* 
phum, quod, quamquam hic illic insigncs aliquot 
accessiones contineat, immerito tamen pro peculia- 
ris acholiastae labore habeatur* Benique sciendum 
esl, istas accessiones, quibus hoc apographum, 
quam vulgatae Servii editiones, locupletius est , eas^ 
dem esse quas Burmannus Hajor in primo volumino 
Yirgilii ad calcem paginamm inter varias Serriano^^ 
rum scholiorum lectiones ad librum primum ti se« 
cundum Georgicorum publicavit, notatas litera 6. 
de quibus nunc apparet perperam divinasse Bur- 

maa* 



Digitized by VjOOQIC 



263 CAP.XIL DB AlVnQ. INTERPa. 

iQaimum lunioremi (1).: cpiem hac in. re« ^rrasae^ 
tanto magis mirum est, quod meliora facile discere 
potuisset ex Virgilii editione , quae inscripta Talke- 
nierio ex oflRcina Abr. Gommelini prodiit Amste- 
lodami a. 1646. form. quart. In hoc libro enim 
Corn. SchreTclius , Gymnasii Leidenais Rector, qui 
hujus editionis curam habuit ( 2 ) , eadem illa scho- 
lia , quae a Burmanno Majore litera 6. (qua Glot* 
9a9 videtur voluisse signiEcare) notata sunt, in- 

ler 



( I ) De hU fnim BarfnaQ* 
nnb Junior , qai|m certo pro* 
nuntiare non aaderet , ita 
fiisyicatus est in Praef. p. 3i. 
• Ctlebetrimus etiam Joh* 
Christoph. tVolfiusperlitetas 
Idib, Jan. i73t. scriptas , 
specimine transmisso » obiuUt 
Patrao ex Bibliotheca Ham^ 
bw^ensi Excerpta Linden» 
hro^iana , sive emendationes 
quasdam et accessiones ad 
Servium in Gtorg.et Aeneida^ 
quas ex MS. eodice manu 
sua adlevemt» Fred Linden* 
hrogius marginihttS editionis 
yir^ilii BasiUensis an. i544. 
Joh Bapt. Egnatii cura cum 
peterum atgue adeo Senni 
Commentariis pubUcatae^ Sed 
his tamen non usus videtur 
Patruus , negue moiestiam ce* 
tera excerpendi viro egregio 
aliisgue laboribus oceupatis* 
simo imponere vohdsse , §ed 



pro ipecimine isto gratkts e« 
gissCf guod forie coatinebat 
variantes in primwn ac ie- 
cundum Georgicon Ubrum , 
guas Utera G iUic denotasse 
Patruum suspicor, quamguam 
id dipinare mihi difficiU sit, 
(f) Apparet boc ex Com- 
meliniPraef ad Lectorem in 
fin. « Adjecimus et notas e 
summis nostri et superioris 
saecuU Firis t magno judieh 
excerptasy a Clarissimo et 
Praestantissimo Firo Corne^ 
Uo Schrevelio, dfedicinae Doc* 
tore et Bectore pubUd Gfm^ 
nasU Lugdunensis ;. cujus uli* 
U opera , g^o feUcius cuncta 
prodirentf in oaeteris sUam 
iisi sumus.'* tum ex carminc 
quod Cornelio , Scbrevelio , 
hanc edllionem curanti, ac- 
cinit Casp« fiarlaeas, inserto 
post Prae£ Commelini 



Digitized by VjOOQIC 



r • TIKGIiaL m 

«N» BOt«i Vaviorwii puUicaviti aic iwgiiila': £Hoss. 
'MS8, Lugd: Delnde poluerat id quoqpie scire Bur- 
mannua, si cpntiilisset patrui sui notam ad Ovid. 
jFast. II. 286. aut ad Met. TI. 93. ubi didicisset, 
Auetorem harum Glossi^rum a patruo suo et habi- 
tum et &ominatum esse S»rvium ex Codice Let^ 
densi. 

Ne aulem oscitanter judicasse videar , ubi dixe- 
lim jScholiastam illum Leidensem nihil aliud esse nisi 
Servii apographum, hic illic locupletius, jam spe* 
t^iminis causa aliquid ex isto Godice publicabo. .Sic ^ 
instituta comparatione cum editis Servii Gommen* 
lariis , apparebit , librarium Godicis Leidensis alia * 
jDmisisse, alia mutasse, ita ut modo scholia loco suo 
«noverit , modo corruptius scripserit ; quin et addi- 
<lis8e passim nonnulla , quae tamen non tanti sint 
ut propter haec peculiaris Scholiasta habeatur , 
quum praetc|rea incertum sit, utrum ipse hacc ex 
propiio ingenio, an ex locupleliori exemplari , de- 
promserit. 

Post Prooemium igitur Codex ille Leidensis ad 
loitium L. L Georgicorum haec habet scholia : 

Tft. !• Quid/aciat laetae segeies* 'Quae 
res pingues terras efficiat. Nam segetem modo pro 
terra arata posuit ; sic alibi: ^ horr^scit seges sentibus. 
Piogues enim ' efficiat terras | ut paulo post diclu- 
rui est. ^Giais enim immissio arandi, incensio sti- 

Siilafum , unde atercoratio. Unde etiam laetas ait. 
am 'fimus, qui pcr agros jacitur, vulgo laeta- 
men ^yocanh 

1 



Digitized by VjOOQIC 



mU GAP« xn. I» ABTIQ. IHTERPK. 



t Tdttnii boc ««^lkNi ittdan verbi» , «od i 
rectiusy legitui* to Serrii ConnDOnUinis. Yooes com^lio 
eficM f immissio , voeant inter Yaria» Lectiones , od cil- 
cem paginae , a BurnHanno Majore notatae sunt , insignilae 
litera G; qaodargumentoest, Burmannam ^ nbi Godioeai 
G dtet y nullum alium , nist hunCy signi6ca8se« Idera moniiil 
vocera aratd, quae in edd* abest, reperiri in God. G. «i- 
9 Videtur significari versus ez Aen. VIL 5s6. HorreseU 
strictis seges emsibus, — > 3 Requiritur e^il , et ita in Sonrii 
cditt. Corruptio orta ez superiore effidat, •— 4 Sensus ct 
corruptione et distioctioDe mancus ita constituatur ez me« 
iDelioribiis Servit Codd. Pingues enim effidt terras, itf 
' paulo post dieturus est ^ einis , httermissio aramU , inem* 
sio stipuiarum^ ttercoratio* ^ 5 Postremam scbolii pai^ 
teni Munckeros tamquam annotationem ez Gioss* HSS. 
citat in notis ad Fulgentti MythoL L. 11. c 19. (p. 700; 
edit, V, Sta7«) quod ai^mento est, Munckerom» ubi 
Gless. MSS. ad Georg. L ycI IL citet, hujus Codids 
Glossas signiflcasse. Fugit autem Munckerum, nt yide» 
tur,eadem verba apnd Serfium legi. — 6 Sensus reqHirit 
vocatur, qnod miror non annotatum esse • Manckero» 

I 
Quo eidere. Quo tempore» *Tel cnjus si* 
deris ortu. Ex sideribus enim tempora coQigtm» 
tur. ^ln his llll..versibus primis, 1111« genera 
agriculturae stmt* Quid faciat. Arvus. Veriere. 
Xonsitus. Conventat. Pascuus* Sii peeoru Flo« 
reqs. 

I Yerba vel eujus sideris ortu Burmannns iterum ez 
Cod. Gmemoravlt ,<^ s In Servii editt. haec leguntur; 
£t sciendum , quatuor primis versihus iexlum sequendum 
Ubrorum per ordinem contineri, quae librarins^ ut yide- 
tur, suo arbitratu mutavit; seeutus tamen ea» quae Ser* 
Tius in Pro)|emio ad hunc librum scripserat: Omnis ier^ 
* ra, ut eliam Varro docet, quadrifariam dimdiiur, Aui 
efiim arvus est ager, i. e. sationalist aut consitivuSt «. e. 
aptus arboribus ; aui pascuus, qui herhis iantum ei am* 



Digitized by VjOOQIC 



r/ mUtmBimp jki qma mmihmHiflkmmt^ 

TB«2. Jfaecenas» ' In cujus honoFem Geoiw 
Kica «cripfiit . 

I Additamentiuii librariL Senrias ejos rei nennneril 
in Pro^emio. 

Ulmisque adjungere vtiee. ' Proprie eiiim 
Titee ulmis maritantur , ut ipse : ^ Summasque eeqpi 
tabulata per ulmos* £t secundum Italiae situm lo« 
culus est , in qua Yilee altius deyantur. 

I Librarins Serril scholion paulum mutayit. ,— % Nempe 
Georg. U. 36i« In Senrii scholto aliiis yersus citatun 

TS. 3* Qui culius habendo $ii pecoru 
h. e. ' quae cura boum: aut certe ^ catacen ait bo« 
yee et postea intulit cetera animalia , ut majus ani* 
mal aepararet a minoribus » ticut de hominibus fia- 
cit 3 : Relliquias Danaum a. i. a, 

I Ad verbum adeo boc scbolion est in Servii editt.— • 
s Yidetur legendum ess/e xax* i^o^y. ^ 3 In Servii editt. 
iosertum est dieens. Yersiis qui clutur est Aen. L 3e. 
BelHqmas Danmtm aique immitis AcMUk 

Qui culiue. ' Cultum posuit pro cultura. Cul- 
tura raim constat in animi intensione : cultus autem 
in ipsa operis diligentia. 

s Hoc schoUon apud Senrinm non legitor* Buraannns 

vero in y, L» memorayit ez Cod« G. 

▼8.4. Pareie. i.c. Scrvatricibus, »quae ineHa 

cuslodiunt» 

1 



Digitized by VjOOQIC 



m CAP. xn. mKmn. interpr. 

▼B.6. Clurissima lumina. 'Siint qui Solem 
i^ Lunftm volimt iuteUigi. Stoici Auteai dicunl non 
esse nisi ^ deum et unam potestatem , quae pro Ta- 
lioBCi.x>fficJorum noatrorum ¥«118 nominibus appd- 
lantur: unde eundem Liberum eundem ApoIIiiiem 
Yocant:'item Lunam eandem JProserpinam dicunt; 
3 secundum quos pro Sole Liberum : pro Luna Ccre* 
rerem invocabanl. 

I Prlma hujiis scholii periodus in Servii editU doh le- 

gitur: est ▼eio a BurmanDO io V. L. memorata. Qtiae 

'^ scqiuinlur , ea Mimckerus 1. c. p. ^ot». tamqaara ex Sdio- 

liastA inedito pnblicavit, parum cogitans eadem in Ser?it 

editt. reperiri — s Becte Munck* nionuit legeDdum esse 

* laturh Dsum ; et ita habent ali^piot MSS. SoTTii. -* 3 In 
- tfervti editt« Secundmm quoSfpro Sols et Luna Liberum 

• tt Cererim iHWoaviL 

TS. '6« Quae duciiis annum. Nam per Lu- 
nam menses, per Solem annus ostenditur: ' aut per 
I;iberum masculos deos, per Cererem feminas deas 
aignificat^ 

I Posterior ezplioitto non legitiir «pud Senriuni* Me- 
morarit ean Burm. ex Cod» G» 

V9. 8. Chaoniam. * Quia in Chaonia , re^one 
Epiri, priusquam Cercs fnuAentum invenisset, an- 
tiqui homines glande vescebantur. £t modo specicm 
pro genere posuit : ^non enim in Epiro tantum glan- 
des fuerunt; aut de solo ^Acheloo hominespota- 
fVenmt. 

I Est boc scholion Serrii panlam immutatam a librario. -•> 
• Burinannus , hoc scholion cs God* G memorans , scripsit 



Digitized by VjOOQIC 



. mm fm jE§droM lo .^94^ -. k^g^tnf Zmux fpabos Utarti si* 
ne dabio «iniificalur , id quod 9^050» requintj nantmim» 
M 3 Codexliabet AfikUQniOp Sifnilit^ ip seg* scholio. 

VB. 9. Aeheloia. 'na^: Acheloiis solus yinp sit. 
mixUis, sed ipsum pro .qualibet aqua posuit „ sire 
qnoaiam ex Oceano ei ^ThetidemuItis genitis fiU- 
Tiis hic priinus natus est, xn honorem ejus omnis 
Acheloia dicta est aqua. 

I floc scboIiOQ in Servii Conimentariis ndn rep^tur* 
fiarmannus/ banc glossam in T» L. memorans.i' recte 
emendavit Non qa&d\A% Bfsi^ ]^m emeodaTerat Mun» 
dterus ftd Uyg. f. 374* p M4. et ad Fulg^tit, Hytb. L. I^ 
c r. p. 694. — a Thetis fuit Pelei iixor: Oceani, Tetbys. 
8ed naec nomina a plerisque Scboliastis vitiose scribuntur* 

Pocufa et reL '.Ovista enim filius »Tnen regis 
jpastor cum videret caprum saepius a grege * disce- 
re ct ♦plenior reverli secutiis uvam depasccntem 
invenity quam decerpsit et gustavit, cujus dulcedine 
inductus eam expressit et cum humorem ejus bi« 
bisset ^ quem et suavem sensit ac per hoc de Acbe- 
Io5 flumine , in cujus ripa uva fuerat inventa aquam 
miscuit vino atque ita cum potum optimum fecis- 
aet, speciem uvae et i>otum optimum obtulit regif 
^qui cum ilk probasset uvam inventoris nomine 
Tocari jussit , vinum Graeco verbo ^ Tnon a suo no- 
mine appellavit. 

f £x hoc scholio manifeste apparet, Barmaonum, qaaS 
novas glossas dtet , insignitas litera G, ex boc Codice 
•nmsisse. Ita enim, Corruptum ut est, edidit inY^L, 
Idemque valet de Hunckero, qni ad Hjg. f«iS9* P sS3* 
boc scbolion publicsTtt ex Glossis MSS0 BibUothecae Xei- 
iktuis^ ut ipse ait. — 9 Burm. em. Qmsta emmfiUus Oe- 



Digitized by VjOOQIC 



neL VQDck. Sit^^ftm Omtir tt iu Serfiof •( Fralte 
•d h. L *- 3 lU Codez. Burm. em. duMd^i idqne te* 
cite )am dedenit Muoctu Apud Probom legitor i moim^ 
vii unam pmeeipuet stdeniem a gregs, pra qno seeeden^ 
tem legendum ceDsuimus supn p. 64- Potuenmu etmm 
Bcribere diseedentem V* 4 I^* /den^erem , ut Biinii. 
emendat £t iu jam Munck* •-» 5 Munck. em. emii. «» 
6 Munck* tm. quemi Burou cui* --* 7 Muiick* Omom Bomu 
Olw. 

yu 10* ^/ vo« agresium praeeeniia «er- 
mtiia Ffiunu 'Prc^itia, ut: Nec tam praesenles 
«dibicognpscerediyosf quonim praesentia faTor eet, 
et bene de diverns di^lurus diversa in?ocal numina. 

I Ad verbum iu haec prosUnt in Servii editt Tenof , 
qui ciUtoTy est £d. L 4^ 

n«ll« Ferte simul pedem. > Id est ainnil Te* 
nite I adjuvate carmini meo faciiitatem quod utique 
pedibus continetur ut sit ferie pedem metricam 
praestate rationem. 

t In SerTii editt. Aut sbmd venite s aut daie, Reliqaa 
ad verbum conspirant, Bunn. illud adjmwie memornnfty 
apponit literam G , ut oninino non dubium esae poasit, 
quin bae Glossae sint eaedem « quas Burmannus liUra G 

• indicaTit , et e quibus Munckerus Uroquam ex inedito opere 
passim scboiia merooravit. Gonf. buoc ad flygin. p. »«• 

•66. 159. 545. et ad Fulgent. p. Sgd. 6i3. 685 707. 713. alibl 

Tolueram huic specimini altenim subjicere» qoo 

• ostenderem eas annotationes , quas Heinsium me« 
morasse diximus, non nisi additamenta ad Senium 
babendas esse : ita quippe in hoc Godice colloca- 
lasy ut et quae singulis praecedunt ct quae istas 
aeijuuntur, ad yerbum cum Senrii Commentariis 
convenianL Sed » ne in nimium di^utatio nostra 



DigitizedbyGoOgle 



m diat&ro^ potte lioc fiicile Guivis apparaev qut 
BnrHuiiini Yar. LecU litera 6 inaignitas conferal ad 
4Seorg. II. 86. 118 el 197. in calce paginarum po- 



H «c milii probaaie irideort qiiae de 
^ Glomograpfao inedilo in Bihliolheca LeideDa 



Scholiastea VpatiaiDaa 

qoi senratiir 

in 

Bi)>liotheca Leidensi 

ineditus. 

Qiiuiii tingulos BibUothecae Lddenais HStos Co« 
dices Yirgilii» a Geelio Y. Cl. liberaliter mibi ad 
iiupiciendum concessxM, perscrutarer, incidi in Co- 
dicem quo continentur Scholia antiqua in Eclogas» 
Georgica el partem AeneidoSt continuo ordine aba* 
que lextu soripta; qui, e» Yossiana supellectile 
profectus adeoque dudum inter Leidenses thesauros 
relatus, a nemine, qiiantum quidem sciO| umquam 
usurpatus esl ( 1 )• 

Prae- 

(f) Godex ssl memhrsna* ceos fomte msximae el im 

C«« 



Digitized by VjOOQIC 



CAP. xiL .mjjmq. interpil 



* IVcMX!ipaa.iifisIeoli Godieit basM yMMurtemrilBi 
Soholiopiim ^ quae peniiD.aut. oihtl oqfQtiiml^ctttod 
'Virgiiiaiiorum poemalum intctrpretatiotii prodeflae 
ppssit. Et^pium, quaequidemmeliorianotaeliicTc^ 
periuntur scholia, ea fere nunc in editis Senrii Goiii*> 
mentariis leganlur, idque melius et correctius, su- 
«|diior pMrobqiM » . qui biine Godicem vekicihttfl dcu- 
•lia adapexeiiiitt. puliitiaBe Seholia iatd eaae excerpta 
e Ser?io 9 atque aic joontiiiuo dsr nuum dqioeiiiaMi 
Bt in primo adapectu ego aic opinabar; ejuaque 
«^[liiiionia aliquod praMidium reperire mihi Wdebar 
in eo quod ad calcem folii XYIII. ab antiqua ma- 
nu rubro ecriore at^ctaecMenl lilerae Seruus Eus 
€xp. in quibua Servius ]fonoraiu9 exposuii yel ex* 
posHor latere putabam. Parum igilur abfiiit, quiot 
ad alia featinans, hunc Codicem, qui nihil nori 
allatunu videbatur, immature in plutenm auum ab- 
jici juaaiaaem. Mox verot periculum facturus quate- 
niu haec excerpta valerent ad emendandos Serrii 
Commentarioa, vidi aubinde citari in his Scholiii 
npmina antiquiorum interpretum GraHi et Ganden- 
tii , quos quidem in Tirgilii interpretatione operam 



tktaL KM; memoratiir pt 374. 
A. notatus N«. 79. Praeler 

.primam iblimn, quod la« 
ceratum est» Godez est satis 
integer* ^cholia autem de- 
iiciunt in medio libro IV. 
Georgicorum* Qoae enim ad 
librum III et IV* Aeneidos 
in- hoe Codice reperiuntur 



Sdiolia p ea nee eadem ibaiin 
seripta aec ejnsdem aacteris 
esse videntur: in «piibosquip- 
pe Junilius, Gaudentias et 
Gallus ne semel quidem me- 
morentor. Eaque equideia 
pro meris Senrii eveerptis ha« 
bcada eise putem. 



Digitized by VjOOQIC 



yiRGiLiL m 

miara coUocane alitmde non n6lum erat. Quod 
ubi oompeieiam t «opuBuUua aum baec Scbolia^, licet 
maximam partem cum edilis Servii Commentariis 
Gonveniant, habere nonnihil quo merereniur pau- 
lo accuratius eKanunari. > • 

De auctore vel potius compilatore iiorum 8cho« 
librum nihil certi dicere possum : cujus quippe no- 
men non fidscriplum m^ ia ^frqpite Cp^icis. • &a^« 
jritur quidem ad fiaem Ubj^ L. Georgiporun^ . h^ec 
aubscriptto : Tihit Gallusi de irif^ Comm^ 
iwriiB Gaudeniii hmeQ\scrip*it, 9ed inde jmUoi 
contendere Titum GaJdum ha€(0 SfdioUa acvipttaie^ 
quum secuB essct inde appareat quedvGaUi nqaiw 
aUquoties in ipso Gommentario pieinoreturr Quin 
^t, ne huic subscriptioni. fidem habeaowA(.aua4^ 
altera ■ubacripUo ad fincm EcL X« Mmee .emium 
■de C<mmeniarii9 Romanorum oongregjoivi,^ id 
eei^ Tiii GaUi et Gaudeniii ei maxme Jufulii 
Fk^grii Mediolaneneium* 

Quicunque autem honmi SchoUorum compilator 
fucrii; et quantolftet preUo haec SchoUa babendia 
esfe. cenieantut., docemur inde, quod antea igno* 
i^abamus, Titum GaUum et Gaudentium - oUm Vir- 
• gilii carmina interpretatos csse; tnm vero etiam 
certo argumento confirmari ^idemust quod prius 
tantum suspicari Ucebat, Philargyrii Gommenta- 
rium fuisse oUm longe ampUorem quam qualis ho« 
die sit» 

Ad quam utramque rem probandam, sufiiciet» 
quod concedente Geelio facimus, publicavisse : 

SPE- 



Digitized by VjOOQIC 



/> J4 



SPEaHEK SCHOLIORin^ INEDITORmt 

Publii yirgilii ■aro&is fieorgieoa 
Lfber primus incipiU 

Jimiliui flagrius Yalentiatio * Mediola* Yirgiliuf 
^in operibu0 niis diyerm tacutaa est po^iaa. Ho* 
Bwnim iii Aeneide ; quem , ^ liciel intervallo longo , 
•edttus ett: Theocritum in Btfcolicis, a quo non 
longe abest : Hesiodum in hk librft Georgicorunu 
Hon c«ret autem ratione, quod duos libros Geor- 
gicorum Hesiodi in quatuor divisit^ nam omnis ter» 
ra qiiadrifiuria : aut enim arvus est ager , id esl sa- 
lionaliB; aut eonaitusy^id est aptus aiboribus; aut 
paaquus, (qui) herbis tanlum et animaHbuh vacat; 
aut floreuB, in quo sunt horti, apibus congruentes 
et floribu/k Ad Haecenatem autem scripta-suat 
Geoif;ica, petente illo. Praefatio autem hujus artis 
liaec ert qfUd fackU laeiM segeies. Inrocalio nu- 
minis ut Vos o clarisainia muiuli lumina» Sxpo- 
sitio materiae ul Vere novo gelidus. ^Talil ^ in 
Aeneide. In Georgicis po€la solns loquitur. In gjor 
adbhica narrat. in geom medium eloquium. 

I Qui in principio hnjus GoinmeiiUrii Juniluts Flagruts 
€t deiode solo praeDomine Junilius vocatuTf non diibiiut 
est quitt sit vetus Virgilii Scholiasta Junius Philargyrius , 
cajiis etiamnum superest Commentarius in Bucolica «t 
Geof^gica t de quo ezposuimos §• 5. Favet hme opiaiooi 
el eoBf emenlia nominum et praedpne YalentLani comme-» 



Digitized by VjOOQIC 



liPEGIMEN SCHOUOBlUM IllEDrrORU». 21^ 

Mionitio, quandoqnidem « nt tfiipfa p. 9I. lititaYimas, 
FulTius Ursinus aliuiide docaerit Philafgjrium Cominea- 
tarios suos ad Valeiitiiiiaiitlin scripsisse. Vtdetur quidem 
obstare , qdod atlnbtatioites , qiiae JuniKi noniine dtantur , 
maximam partem in PftiUrg^i Commentario non reperian- 
. tur. Sed parum hob taleblt; si a^gitaveris Phil«rg^ ope- 
ram , qualem istam nunc habeinus , taih teiineni essa el 
exileni \xt, ^uiim ]u^U Commehtilrii liieniuram rii iiii» 
pleat, diiduih siiSpicionem moverit; fuisje eani olim Unge 
lociipietiorem. Et sunt alia' quiedam Junilii nomiiie citata^ 
quae etiamnum iii Phitargyrii Coihmciitario leguhtur. (vid» 
Vs. 58. et S95.) -^ Si de causa qua^Hi j qiiare AiioDymaf 
antiqiiioris ioterpre^s nomen ad pHhcipium Commeht»* 
iriomm suorpm scripsieritt e6 voluit indicare, annotatio* 
nem quae continuo seiiuatur, ex Philargyrii Goromihita* 
rio desumtam isie ; et s(iito fuisse plures Schoiiasta^ , qut 
hoc fecerint: cju^madmodum ille a Majo Yerona^ rfeper* 
tiis, de qn(f diii §. 7. qiir singiilis scholiis / cjhite et alio» 
irum luiiiubriEitibhibus hausit, antiquibrum iiiCerprc^tum Ho* 
niiQa adseripsit In reliquo autein Comthentino hic hoil 
ad initium schoUorum memorat auctbris ndmeii ut illa 
Yeroiiensisi sed continup ad finem anQ0tationum usurpat 
illud Junilius dicit -* Uujus autem praefafionis , quain 
Aiioaymus liic Juoilii Fiagni ndniihe ciut , ne litera quidem 
ih editis Philar^jrii Comiuehtariis reperitur. ^d quum ista 
fere epitome sit praefiitioBis quae nunc in Servii Comitfeh- 
tmriis legttur i parum abest quin credam , eam^ quae nuoo 
Servii nomine feratur^.Phiiargyriuin haboisse auctorem et 
deinde, ut plerasque hjijus annotationes » ia Servii Commen* 
tarlos traosiissei Suspicor itaque Ahonymiim in brevius con«> 
traxisse loagiorem PhiiargYrii praefutioneim Ad quaWm 
laborem nefai sit opinari hunc Anonymhm non fulste ido* 
neum; quamquam iilum hon peritiorum numero habeni» 
dum esse oenseo , htpote qui et alia imperitiae suae pro« 
dat documenta et hic jaih in ipsd ingfessu Quum eaim 
intiquioris interpretis operam repererit inscriptam': iumUu$ 
'Flagrius Falentiatto McdioUu^ iile huoc inscriptionem it« 
ad veibum sectAus est; ut duas posterioi^s toces aasa in« 

S t^ 



Digitized by VjOOQIC 



274 SPeriKBN SCHOUOIWK HnpNTORUM. 

tcFpretit 8111 M^iiia penf^isse Tidealor* Quodu quis tk^ 
mea opicari malit Ajsonymam ipsam a Philargyrio acri* 
ptam praefationem dedisse, is simul statuat neoesse est, 
aut Pbilargjriam Senrii operam in brenos eontraxissey 
aut Servium Philargyrii laborem ampliasse, qoandpqui* 
dem haecy nti dlzimusy epitome sit praeiationis quae itt 
Servii Commentariis ad initium Georgieorum legitur : cu- 
jus quidem neutrius rei vestigia reperiuntur , adeo ut sta» 
tuepdum videatur , nec hujus laborem iUi , nec iUius la- 
borem huie fuisse notpm. — % £am vocem Fulvius Ursinqs 
in suo Phikrgjrrii apographo non .invenit : hac autem nunc 
docemur , Philargjrium Commentarios suos Mediohmum 
roisisse: Quo<l auctor horum Sdioliomm non inteiligens , 
putavit luniiiom Flagrium fuisse Mediolanemem , quem^ 
admodnm eu^ vocat in suhscriptione ad finem EcL X» 
de qua dixiraus p, s68. ■» 3 Cod^ez, qui snbinde scatet 
vitiis ^ habet inom peribus; mox haetUadis pro Aemeide 
et Hesiodus pro Hesiodum* -» 4 Postrema pars Prae&- 
tionis habet aliquid abrupti et inconditi $ et mihi quidem 
videtur esse addit^mentum lihrariL Pro atfhica sine do« 
bio legendum erit EUUcanh 

T8. I. quid faeiat laefae eegetee. 'Ka 

his quatuor versibus , quatuor agrorum sunt genera. 

Quid factat^ arvus. Fertere, consitus. Conve- 

niatf pascuu9. Sit pecori^ floreus. 
seges. Vto terra i aed alii pro lerra famen cum 

fructibus accipiunt. 
laetas segetes. Pingues terraSt nam nmSi- 

ler vulgo laetum dicitur. 
quo sidere, Quo sideris ortu vel occasu. Hic 

metaphora ex animali ad inanimaie. 

I Similia fere apud Servium in Prodem* (eujus Terba 
sic inlerpungenda sunt: ) « Quae omnia brcwier compre" 
kendit tt dilucide explicuit ; ut quatuor studia ruris qua» 
luor poluminibus indicaiurus guatuor 9mibus ineiperet d 
clauderet s J>e agricultura : quid facial kelu segetes ; De 



Digitized by VjOOQIC 



SPECimi SGHOIKHlini ISflDITORtnt. 278 

pUihms et arharihust itlmisqne adjikiigape vitts; M /mo»« 
l^ihttSi qame ciira boam ; /)« apium sUUoiot apibus «piaa» 
ta experienlia.^* In ipsb Senrii GoannanUriis ad h. L A 
sdmuimif qiuUmr primii versibus isxium ssqyentium qua^ 
tuor librarum psr ordinem coKtinsrim 

Y8. % v^rtete. Arare^ 

Jfa eeenas. PraefecXus praetorid fuil , nd qam 
fecit Tirgiliiis Georgica. 

( u Imis que)* ' Ulmi i arbores in * quibos Ti« 
tes aliius detentur. 

t Addidi vocem , ad quam annotabatur« «^ i Tn Godiee ^ 
quem Biirmanniis litera G insignivit , boc legitar stho** 
lion s FropHe enim viisi . ulmis maritantur » ut ip$e [6e. UL 
S6i«] • sumnasqui^ seipii tabidata per vimasP et secun* 
dum Italiae siium iocutus estf ia qua vites altius eietHusi^ 
tur* Posteriora wba item in Senrii Gommentariis leguntur^ 

ti> 3» tonveniai.^4 

euliue. Pro culiura. ^ CfuUura in aiiin^ cmi 
stat intensionei cultus autem in ipea operis dili^* 
geniia. 

boum. Fro omni pecore. 

(cultus.) Gultus , habiius hominum : culturaf 
tigrorum. 

hahendo. Dum habeantur. 

I Ad banc tocem nibil aimotatum est; sed qui baee 
Scbolia .consarcinavit , ipsam scholiis suis interposuit uf 
transitum indioaret ad ys. I. cujos principium est Cofi- 
veniaL Et boc saepins fadt , nt , nbi dicturus est de vo* 
cabolo quod in medio Tersa esf « primam Toeem TCrsus 
Interponat Quin et^ si quem yersum iatactum relinquit, 
plerumque tamen ba)os prindpium memorat^ quod sit 
tamquam pro nnraeri indicatione» «^ a lisdem Terlus boe 
acfaolion iegilar iti God. G. Mox aulem quum aliam di« 

S 2 slift* 



Digitized by VjOOQIC 



276 SPECIITEN SCnOLIOHUM IIIEDITORDH. 

-stinetioneiQ memoret Sdioliastea^ prodU se'ex ?ariitf ift- 
terpretibns sua bausissc. £t Ac saepius dupkz vel Mb*^ 
ilide eliam iriplex reperitur iii his Schoiiis ejusdem Toca- 
•buli in^erpretaUo* Yid. ts. 66. is6. i43. 149. ai5. agS* s$& 
3iS. 450. 

Ts. 4. sii pecori^. 
^xperientia. ffotitia. 

aptbus parvis, Apes parcae (a) parcoido 
8IUB dominiSf id est, colligeitdo mel, quoniamapes 
minutatim confenmt et dili^enter custodiunt. 

parcis. *Servatricibus frugium. 

1 Haec verba herum apposuit,ut iDdicaretySe nnoc«i 
ts. ^. progredi. «— s Servius : Scrvairicihus /riigL CcUrruni 
4luplex iDterpretatb iterum ostendit, haec' scbolia ex ?«• 
fiis interpretibus excerpta esse» 

vs. 5. vos o clarissima et reliqua usqueo/- 
ma Cere«. QuidamsimpIicitermteUiguntLibenmi«t 
' Cerem , quos Philosophi dicimt quaa oculot suuk 
di. Aliter Apollo cl Diana^ 

i Ita Codex. Moz autem Cerercnu 

V8.6. lumina. * Quidam autefti home lAerum^ 
Solcm volunt intelligi, quod liber evagetur: Cere^ 
remt Lunam» quod creat fruotus: non enim aiiatf 
possunt segeies virere non fuit botum duortim ad 
vite minisleriis. GAUDENTIUS diciU 

I IIoc schorion ex antiquiorb inrterpreUs ConuBeQtsrio 
cxcerplum , non unam suscepit inaculam ab incuria nof^ 
stri Scboliastae. Pro homCf Gaudoitii Commentarkis vi« 
delur baboisse homines. In verbis ettfgeiur et- ercat U* 
branus pro lubitu modos turbariU Quid sibi vehnl ver- 
ba lYon fuit, omnino non ioteftligo^ Pro ad mic lefeadum 
crit cdjuJtac. De Gaudentio . cu}us Commeatariuj in bis 
Schollis frequentcf citator» dixi §• i3. p. 167. 

viu 



Digitized by VjOOQIC 



SPKCinEIf SCHOLIORUM INEDITORUH. 277 

T8. 7. Lihen Id esC, Sol^ 

Ceres. Luna. 

si munere. Si « confirmantis esL 

TS« 8. *Chaoniam glande,m* 'CbaQni^ re- 
gio est in Epiro» ubi Jupiter praecipue colitur: 
quercus autem in Joyis tutela est, quippe ez qua 
^landes nascebantur, quibus bonunes ante Tesce* 
bantur. 

arisia. ^Pro frumento. Speciem pro genere 
posuit. 

f Serriutt (^haoniam* Ifyirotieam, a loco ^ in guo ah» 
^ndan$ ^ndes , auihus antpa ^min^ vescebantur: yd 
qtMod ibi guerofS Jori Dodonaeo ^acrata, --- 9 Servios : 
JSt modo speciem pro genere posuit: non enim aut in £• 
piro ianium glandes fuerunt: aut de solo Aehelod homi» 
ses potare consuevergnt» Pipgui autem arbia modo ^ro 
/rfunemo posuit 

T8» 9. poeula Aeheloia. Flnvialia. ' Ache* 
lofis, fluviua, ^OviBta filius Ynen regas pgstor cum 
Tiderel capnun saepius a grege discedere eum Re*' 
cutus est ^ UTam depascentem inTenit quam statim 
expressit ^hac de Aebeh>6 flumine, in cujus rij>a- 
uTa fuevat inTenta, aquam mtscuit Tmo obluIh<]ue' 
regi , qui cum probasset ^ inTcntoris nomine vocari' 
i[inum Graeco Terbo Tnen a suo nomine appellavit. 

I Codex Achdonius et ita mox de Achelon^ Jtumine, 
•- s lisdem fere Terbis fabuUi namtur in Cod. G. vEri, 
supra p. 367. Companitio docebit qn^mocb haec exnendaii- 
da sint. «-^ 3 Aat est mutandnm erit in et , aut lteg<»i)dum ie- 
cuius est et wmm depascentem invenit ^ 4 hs€(fdeM, :» 
SOmissis duabus \oculis mire seBtentiam lurbavitHrhhi. 
rius. Lege: gui cum probassei , is^iOH im^enUHis nonfUhe 
gooari jussit^ vinum cet. 

vs. 



Digitized by VjOOQIC 



378 SPEaHEN SGHDUOB.nH IIIEDITOEinL 

V8. 10. ei vos praesentt€ts Propitia. 
Faunu ' Dii silvestres Latinonimy dicti aFaii- 
IkO , rege Italiae » yel a fandOf 

t Seraus? Pra^sentia, quoniamdicuaUirttsqite€ulea 
femporaf gidhus fuil Faunus , qui dieUu estafand^p m* 
sa esse iuimina'^ 

T8* II. ferie. Adhil^ete adjutorium cannini 
meo» 
pedem. Versnm. 
TB. 12. ^munera. 

I Hore tuo Scholiastes banc vocem scholiis sait inter- 
posuit, quae inUiuin est ys. la, quanaquam uihii de hoc 
versu annotaturus. Quod f emel iteruroque roonuisse suf- 
£ciaU £t in sequeutibus haec a nobis onuttentur, 

T8. 13* fudit equum. 'Equum, Pegasum: 
quia ^ Neptunus in principio terram percussit tri« 
denti et inde equust Pegasus nomine» prosiliTil 
* aul Uesapus equum domilof prolesque Neptuni» 
lUNIUUSdicU, 

equum. ^Quoniam d> Ope pro N^tuno ail 
equus suppositus Satumo: pro Jove lapis* Hic 
conTenil Neptunum inYOcare; de equis diclunis. 
JUNIUnSdiciU 

I Neque hoc, neque id quod sequitur) MiK^on, m 
Philarsrrii Commentairiis repetitur. Apparet ^tur, islos 
oljm fuisse ampliores* «— a In Serrii GoQunentariis fabula sic 
nairatur: Cum Neptuntis et Minervade AiJ^mamm nomine 
conienderenl , placuU DiiSf ni ejus nofnint^ eimtas appeUa^ 
retur , qui mimns melius mQwiaUbus obtulisset* Tunc iVi^iAr 
nus f percusso UUora | equum^ aninuU bellis aptumt produxit 9 
Kiiiervafjactah^utap eiivam creant: qme res est meiior 



Digitized by VjOOQIC 



8PEGIHEN 8CH0U0RUM INEDItORUlK. 279 

£omprchata , Hpaeit insigne. Ut auiem modo Veptukum ' 
imfocaty eatua ejus mtmeris/aeit : qma de equii esi IeSc* ' 
imms in tertio. »^ 3 Est versus VirgiL Aeii.IX. 5o3. mAt 
Messapui eqmun domitor , Nepiunia proles.** mm 4 Eadem fe- 
re in Cod. G, Qmniam ab Jove (sic) pro Neptuno equus 
»i suppositus Satumo f sicui lapis pro Jo¥e* Conpenit 
tujusmodi bistoriam dfcere et Neptunum invocare , qui de 
natura equorum dietus esL Lege , quia ^ dicturus est» 

T8* 14 culior. Pro i&cola, id est Aristaee* 
Arifltaeus ApoIIiiiis et ' Coronae filius , cujus fa« 
bula haec est; ^ Cum aliquando iir quasdam. cin« 
lates Graeciae gravis pestilentia veaerit» responfluiii 
dedit Apollo , aliter pestilentiam non posae sedari 
nisi 8U0 filio Aristaeo \ovissent oandida armenla* 
nii vero electos juyencos candidos in Caeam insu- 
lam duxenmt et ibi reliquerunt quamquam fuerunt 
numero CCG« Yel tercenium pro multis^ 

I Pro Coronae apud SerTium Cjrrenes: idque rectius; 
apud SclioL Sutii ad Tbeb. IV. 5|S5. Cirenae. -*• s Haeo 
fabula noii oarraiur a 5(9nrio. ' 

¥8. 15* dumefa. SpineMi, pascuii» 
fondeni, 'Yescuntur. 

I Codex vefcantW' 

vs. 1 6. lyca^u Lyoaeum , mons Arcadiae. '. 
T8» 17« Pan. Pana Pindarus ex ApoIIine et 
Pendopa in Lycaeo mbntc editum ' dm*, 

I Ita Codez^ Sensus requirit HiccT; et tta apud Serviuni 
legitur. Est auttoi boc initiiibi lobgioiis sdblii quod 
pnistot in Cod. t^ vide Buntt* ' 

t8. I8w a,dais o Tegea.^e. ' Qppido jf^ca- 

di. 



Digitized by 



Google 



280 SPSCmiEII SGRQitORyil {irBD»QRin. 

diaCf Qui^ poet morteqi UlysM Ifercurius cuiti wu^ 
ro qu8 cpnpubuit Peaelopit Qt gravidam fecit el in 
'monte JHraaio jux^a oppidum Tej^eum parturiit. 
Pana ideoque. dixit Tegeaeum , l^gea tribracfaus 
Tegeus peaap'm^ 

oleaeque JtFtn§rv€^ (tnvenirix). * Sunl 
qui diqunt A^benia prqlatum esse olivae ramun^.a 
tfinerya. 

t Priora verba videntur tnincatas postrema aatem O0r« 
rupta. Qtiae quamodo emeodanda sint , docet Senrii scho- 
lioh t Tegea e e Vocaiivuf est^ a deriiwtiane Te^ei » oppidi> 
jircadifle^ ei Tegeum iribrmckjrs^ eu ; Tegeaee paeo» ter* 
ifus. Ipsam i^^uiam dob narr^^t Sei^fiua. ^ 2 Es; hoc ile« 
riim ini^um loug^ori^ sc^olii ^u^d projjtat in Coii G. vide 
Burm* 

!»• 19- /^««r {mane.ira,iQr, a.rairt). fBc- 
ne autem tacuit de nomiue t quia non unus aed di* 
versi aratrum in orbe monstraverunt, Alii Osyrim 
p^tant et pb qu^am ^ rem :^b A^gyptiis sit rela^us 
inter deo8« Alii Triptolemum , qui , Cererem , Prp- 
aerpinam qiiaerentem , hospitio auscepit et pro hu« 
manitate ei fruges dedit , totumquc^ orbem seminavit* 

I Haec partim in Servii Commentariis , partim in Cod. 
G iisdem ▼erbis narrantur. Yide Burm^ et Munck, ad 
H^g. f. i47- p* s5^ — s Eem^ aiierat a Cod G. a^ i;ccle 
sapplevit liui^ irCi 

T8. 20« Sy^lvokne. 'Sylvanus, deu^ sylvarums 
Hic adamavit puenun, Cyparissum nomine, qtu ha« 
))ebat mi^n8ueti(m cervam : hanq, C9im Sylvanus xie- 
8ciu8 occidiesett puer extiaclua e8t dolore; qu^m 
amator deus tum vertit in cupressum, arborem ejus 
nominie , quam pro solatip porlare dicitur* 



Digitized by VjOOQIC 



9riK3nR 9CHQ1I0RUH INEDIlOllUtt. 281 

|i AA verbmn tfifp liaep b Senrit Gomiilinlirfisilo^iiiur. 

|r9* 2U IftigM^* ' NiB quod tuimeq pn^^lereat. 
iueru ^Pfotuendi. , ,^l. ^ 

I Scbolion trancatuni) plenius le^ti^r iii Serrii Gn^* 
fnentariis; Pqst sptdaUm invacaiioqem r P^futsif ad $€'• 
neraUuUem » ne quod numen ^'^'^'^ftf^.Tn^* ^<W^ ^^^ 
Serv. 

* i 

Ts; 22* 909| «//q «emtne {fr^ges^i Voi^ 
jactas a nobis. hh^/ . ) 

ys« 28* sai 19. Seminatia. 
coelo. De6st e coelo* 
.VS.24 iuque o Caeear. ' Adulatur Gae« 
^renit cpiem yopat inteir deos^ 
I Idem apud Sefiy. 

vs. 25. ineerium eei. Quem deum esse te 
veli^ : utrum cpeli , an maris vel terrae* ' GALLUS 
dicit. 

t Htc est Titns CfaHns fpeni svpia (^ |3. p* 169) 
dtpmus s^psiste Commeiitariuia in Virgiinun* Eundem 
^Ut ScfaoliasU nosler ad vs. $1. Quum vero utruro(|ue 
acholiom ad Terbum fere apud Senrium legatur , proba- 
liile videtur suspicari , Galli operam nunc fere in Senrii 
Cklmmentariis latere. Senrtqs ad b- L Utnm vdU Utra», 
iTMi , 41« Mtt^, 4i^ eoe& iriVM^ 

^s. 27. aueiorem. Anctor ab augendo dicluai 

iempesiaium. Temporum. 

▼8.28. maiernd iempora myrio, * Pro 
^i agente. » JUNILIUS diciU 

ctngene* * Ornans myrto » qu.ac in honore Ve» 
{terisconsec^rata es.t, a (|ua Augustus originem dui^t. 



Digitized by VjOOQIC 



982 SPBGHEIflSCSOLIDKnH IKEttlV&Kini* 

I App«rel Hbnriiiiii neKtriM legcfe laiini exenlpUr ^ 
oec intelieziise quod scnbtrel. In God. G hoc prtotMt 
icheiSeiit niMrtmmmy^fyim pro lulia geole SxU, qua^ 
a Venere traditur orwndiu Venms muUm inhanarem ei 
MeHem fuU mjrrtus* •«• a In Philargyrii CommenUirio , 
qualik iste nunc est , niliil ad h* v. reperitur annotatuiD j 
mdfi apparet istum aliquai^do fuisse ampUorem*-* 3 Idem 
' fere Apud S^nriurof 

T8. 30. Thule. * Insula eet > in VII trioy in 
Oc^Hzlb. Pro ^ magoitudo potestaiii di^t« 
soltu Magna»^ 

1 Id est i^ SeptemtrloTifi quanfi scribendi rationem ig. 
Dorans FabriciuSy in Probo ad Ge. L aa^. edidit utrionce* 
«- a .Ita Codex. 

T8. 81« TethyM. Uxor Oceani, Nyqotpharuiii 
mater* 

g^nerum* Maritum filiae* 

emaU Ad antiquum nuptiarum ritum pertinet, 

quo vir et tixor inricem emebanL GALLUS diciu 

I Et hoc GalU scholion in Servii Commentarios trans^ 

' lits «pud qudkn haec ila leguntur: qmMi autem ait eroat^ 

md mtUiifmmi miptiarum pertimt rkum , qt» ee moHius ei 

^txorfmdeem eo^mebam^ eieut habemus in jure. Vkie 

quae dixiipiis ad ts» tS, 

yu 82« iardis. Longis: 'id est ri addatur 
ais ad XIII agmmi^ vel eum Gaesar erat 19 coelp , 
liommum rita tendebitur. JUNIldUS. djcit, 

I Dubito an libfarius intdlexerit quod scriberet Et quid 
« t^ tendfibitur subsif , nec e Serrio potui expiscari t nec e 
Philargyrii Gommentario 9 in quo nihil ad h. v. annot«« 
tum reperitnr* Fieri potest ut erraverit in con]ugatioiie 
bujus verbi ^ voluerit scribere tendetur* Sic infra vide- 
Wmns, ad !»• 9iS. tpsnm qaoque evrasse Sa dedinatioDe teo 
' pnaliirMs. CU etiam ad vs. 367. 

ta. 



Digitized by VjOOQIC 



' 8PECIMIN SGHOUORUH IlfEDITORinL 98S 

T& 88. Erigonamm Tro|HM meiapbora. Eri« 

gonem autem ' Lutatius dicit t Liber pater pro hos« 

pitio» Icaro Aiheniensi vjnum dedit et usum Tini 

monstraTit; at ille oum pastoiibus dedisset , somno 

8unt oppressi » quorum parentes aestimantes yeneyio 

esse necatos , Icarum occiderunt i cujus cadaver in 

puteum projecerunt { canis autem ejus cum venisset 

Athenas, quocumque modo significare coepit do" 

mini mortem. Icari aiitem filia Erigone suspicione 

tacta anteoedentem canem secuta est : cum pervenit 

ad puteum, patris cadayer sepeliyit, qua potuit tri* 

stilia quae yitam finiyit. Liber autem memor, quod 

sua causa Icarus periit, filiam ejus inter astra col- 

locavitf quae.est Virgo, ejusque Canem» qui quo- 

ties oritur , yitis aduritur x quique Sirius appellaturt 

I Significatur LuUtias, Statii tcboliiistes , apnd (|ueiii 

haec etiamnum reperiuntur ad TheU IV. 655» Ceterum 

iisdem yerbit haec fabula exponitur in God. G , non no«- 

minato taro^n Lutatii nomine» Denuo igitur apparet, 

(id quod supra diximuf p» 66 et i3o«) transtisse qoaedam 

ex LutatiK in Seryii Ccwameptarios» ^ 

ys. 34 ardens Soorpius, Licet tempu^ 
Scorpii ' firigidum sit , id est ^ nob t sed tamen ar^ 
dens non soliuxi ad calorem dicitur sed etiaxft et ad 
fri^s. * Aut ardenSf iest^nans et cupiens parare 
locum AugMsto. 

Seorpius. ^EIeganter Virgilius looum Seor- 
pionis Augusto tradidit: Astroloigi enim Chaldaeo- 
rum Scorpionem locum du<»um siderum in Zodia-^ 
co tenero dicimt* 

I Codex frigUus. «-«f s Uis literis stgnificatur Ifovmn^ 

herg ut vel apparet e Sertio» -« 5 Pofttrema.explicatiot 

. ettam in God» G» repcritur* — 4 Hoc scboiion apud Ser* 

Tium non Iegitur« 



Digitized by VjOOQIC 



I 



I 



m jamaimv acmioaui mEMToaoK 

ts. 86. quidquid eris. ' Quia oetem per 
fmoleB indicta auiit. 

1 Apparet , Iflmnum non mtelleziMa quod scriberet» 
MeliiiB b Servii QomintiiU Cgieru enim p«r paradhuin 

T8. 80. nec repetiia sejui* ^Nec acce« 
pla facultate eam sequi Yoluit. JUNILIUS dicit 
mairem. Gererenu 

1 flaec iterum m Pbil«i|Qfrii Camme^Uria detide^ 
fantur. 

Ts. 4D. da faoilem eureum^ Poemaiii^ 
annue. Faye. I 

Y8. 41 . ignaro «• Rustioos juva. 
T8. 42« t^Q^t^* 8aorific]]8. 
TS. 48. ttere novo. Exposilio.. 
^elidue. Frigidua. 
oania^ Gandidis. 
* «91 quoouw^ 

novo. Kecente; incijtteate eniin Tqre oix sol- 
Yitur* 

I Qoid bae ToCQke itbi Tdint , non inleUigoi Foc<% 
^sie sic emen4(^4fe! Oun/^ J^ qi«0| 

V8. 44, liquiiur^ Idestfluitt luit, manat. 

Zepkj/ro. Galido vento. 
. V8. 46. depressom Id est, cum ri fixo. 

taurus. Speciem pro genere posuit. Tauntmi 
enim bovem dicit, ut ' coelicolum regi. In litore 
taurum. Tauro eniip 8acri[ficium Jovi non fit. * JU-' 
lllUUSdicit, 



DigitiJedbyGOOglC 



s»BGui^ sciHnjOAini niEbitoRink. n^ 

I Kat TenM Tirgilii B. m. si. • CoeHeoldm rtgi 
maetabam in litore taurumP — t iia«e itemm desimt ia 
Phiiargrrii Cbnunent, 

Ts. 46. 9utj6o. Aratri ductu* 
vomor. ' Eic vomer et hic vomis : el Ab utro* 
que h^jus yomeris dicitur. 
Ts. 47. illa. Id esi terra Tel gleba tcI segea» 
avaru Parci* 

I Serrins: Didmia outom ot hie Tcnner §t hie Tomii: 
oodab utrogm hujus Tomeris yaa^« 

* TSi 41« it> yuae soiem. Calorem dienun et 
nOctium ' similiter frigora : dispar enim est calordiei 
et iu>ctis: et eliam {rigoB aeniit arator; iadicat au- 
iem* his tempora quibus seritur* 

I Serrios: Quao hi$ et dierum eakfrem et tkKtimi u^ 
e^firigpra^ . Beliqua «pnd Serr. non leguntur. 

Ta. 49. tllius. Id est parci agricolae. 

ruporunt. Id est horrea impleTeruitt* 

Ts. SO. ignoium. Inunensum» 

/erro. Yomere* 

quam soindimus* Anlequam •cinditu^. 

aequor. Pro campo: hic metaphora est. 

Ts. 62. eura. ^ Tres res dicit: cpiomodo m^jo- 
nSs coluerunt, et quid melius ferat et quid recuset. 

kahtiusque loeorum. Ifatura aut pIuTiis 
gaudeat an (epore tcI firigore. 

t Serrius: Duag res dieitf ideniumett, ag^et qum^ 
admodum a majoribuM cultas sU | et quid meUus /erre 
eonsueverii* 

ts« 5S. ei quid reeusei. ' Abnuet. 



Digitized by VjOOQIC 



I lu Gbdex». £t omai»o ScfaoliasU aoiter poniiii' en- 
mit ino4p« vecWuiD4 

w 

V8. S5. arddrei foeius. Poma. 

altbu Alio lbco« 

tnjussa. Sine studio culturaque. 

Y8. 66. nonrie videi. Argumentatiir slcS ac fli 
dicat: ri una provincia ferre non 'potest, quanto 
magis unu8 ager« 

Tmo^lus. llons ixk Lydia vd in ^Sil^Oia, libi 
crocum nascitur* 

1 Leg« ferrc non potesi omnia, ut «pitd Serviiinu •« 

t CodL G, MoHs Ciliciae. 

T8, 67« molles Sabaei. Aut deBcati tcI ' sna- 
vee eo quod 8ub aSre clementtore stint : sunt autem 
juxta A>s|wm et Arabianu Sabaeum « oppidum 
in Arabia » ia quo tua aateitur auave. 

t In Codiee le^tur samd^ qunm foraiam Lexiia non 
•Ipao&cuut* 

T8. 58. ai Chalybes. 'Gens in Ponto, in« 
Tentrix ferri : dicti a Galjbio , Euboeae vico t quod 
hinc ^ colo sunt. JUNILIDS dicit. 

nudi. Duri. 

I Id Philargyrit CommenUrio etiamnom non nist int^ 
tium hujus scholii prosUt: Gcns in PoniOf quaeferr^ 

' reperisse^ diciiur» Sed yel hoc siiiEdt quo persuasum no- 
bis habeamufl, euro^ qoi htc Jonilius vocefor, nullan 
alium esse quam Junium Philargyriunu C£ infra ad ▼«• 

' 9g5. — 9 Scrlbendum esse coloni , suadet Cod. G { qui 

• contra male hic pro fUnc exhibet 

easiarea^ Id ^t teslietiloe* 



Digitized by VjOOQIC 



SPBCIllgN BCHtHiORUK INEDITORUKv »7 

Eltadum. ' Elis urbs Pelopaime8i« ab Elo 
dictiu JUNIUUS diciU 

Epirus* In Huropa» ij^ qua equi optimL J0« 
OTLIUS dicil. 

Casiorea. GastOMi can^s dkestres , qui in Pbn« 
tonascuntur: tameiiquosLafini flbros dicunt, quo<« 
rum' tesliculi pretibsi sunt ad medicamenta ; et virus , 
quod habent, Castorium dicitur. JUNILIUS dicit. 

I Da trihus huoe !«liolib.i|e Uleni qnidein in Philar* 
gyrii GoninieDtariisIegitur. Satis certo it^que oontendere 
aademuf hos quokidain fuiste multo ainpUores* 

▼9. 61» imposuit,. Quidquid frugis debeat 
pvolbive^ 

TS. 62«. Heu^alion. The^luiv et uxqir ejm 

I Nnm Pynha ab aliis qaoque fiUa Terrttedioatiir, re^ 
peiire noQ potni»/ G£ tamen SdioL 6(a^ii ad Theh. |IL 56<ii. 

¥8. 63« duTHm genu9. * Quod constat ex 
lapidibufltf 

ierrae. •Genim. 

I GodoK G. Durum genuSf quod ex lapidilius con^ 
statf juxta histiariam Deuealionis et Fjrrrhae. -^ a Quid 
sub hac Tooe lateaty non intelligo. 

▼8. 04, primi^ (exiemplo a mensibue 
aiaiit). Yeris temporibus* 

▼8.68. inveriani. Arent. 

▼8. 68. purverulenta. Id eet propter 'hie« 
mene, quae pul?erulentia facit contrita: hic me- 
taphora vel epitheton est. 

€oquai. Glebam vertat in pid?erem. 

maiur 19. Pro iMtims facieBfibue» 



Digitized by VjOOQIC 



|BB8 6PEC1MEN SGliOUO&UM INEDITOflllTtf. 

Bolibus. Diebu& 

I lu. Codex. 8iiiuiiter.8i]pni ikom pirihus et mox XtiL 
^cUmbrei et ^s. ^ifi. iejgcnUs* 

▼s. 67« 9uh ipsum (Arciurum). In, et 
suh tund accusatiYO casu junguntuTi cum advsr^ 
sum Yel ants mgnincant , ut ' ibat in heurulam : et 
suh ipsum Aroiunim pro anie » ut ^ Donatus dicit 
AeneidoB aeciindo. 

suh ipsum. ^ro>^ ipsum, ut in YI. ^ecoe 
primum sub limini^ , prope limina* 

suh ipsum Arciurum. Autunmali tempore^ 
^uo Arcturus oriturus orituri 

Arcturum. ^ Arcturus, qui Boote» dictus^ 
^uodursus piitant: quidam boreo circiilo ^cmtineri 
Bootes aiunt, quod plaustrum hic cfritur ad Kf. 
^timbreB. 

f lie^e ihai in Stirfalam » quae sont Yerba Viinflii Aeil 
IX. 494 — t Donatas ad Aen. 11« ^9, poitesque uiB 
Ipsos httce atlnotivitt Manifestm ieseriptkf'. aiti quiDpe 
obsidebant ante /bres oet — 3 Aen. VI. t55. « Meee antnk 
primi sub lumina Solis et ortus»*' «^ 4 N<te muUo emenda- 
tiuf in Codice G. Arcturus idem est^ qui Bootes dicius^ 
idem quem urtas putant juidUm * boario drcido coniime* 
rC Bootss , quam plaustrum huic ursarum nomini aMi^ 
buamt* hic oritur ad XI XaL Octoh. 

Vs. 68. suspendere. Lenter arare. 
TS. 69. illic. ' In terra forti et pingut. 
officiani. 'Obsint, noceant. 

I Servius: noceant, obstem, 

vs. 70. Alc. ' In tenui et info6cunda. 
' nec deserai humor arenam.. Minus in* | 
fbecundam terram aquis inrigari juvat* 



Digitized by VjOOQIC 



iteBaWM SCHOUO&DH IKEDIIO&ini. OBD 

. Ti. 7fV'a1tk ^hisVVerineea, adirefbialiler ditiU 

' ions ds^ (hes sare »ot;'a/e«). *Agr6s;jriei- 
^it^^lifmi^fkmM^imtsaAnm^ ibi-semina 

noTanlurt novaita prima rura prosi^iiBa : has .%io- 
f]^ ei ha^c jQpYalia '.diciiiitur. 

I Serrtns: Agros m^s$os. . MJidmus tmiem st Ims 
novales eS hase novaUo' Froprie noreUs, sunt mrpa pri* 
mum proscissa, ^ 9 teg. quae alternis vacant , pocant no* 
pales, Rectius Godte G. JSfovdUa , agri^ qui altemis vacant 
ririum novandarum gratia: dicimus enim et ha» noMes 
et haec novaiia. Novales quod sementa novantyr* No- 
Talui prima terra proseisM — i Ita Goder, • 

Ts. 72. dureeeere eampum. 'Utiedeat 
' in Tirea priores. 

^e^neni* Pro ceesaiilem dicit* 
' paiiere. ^Patieris. 
etiup ^Podtione. * 

I Hoc et dno quse se<piiratar scholfa', ittm apud Ser« 
vionu — 9 Pnto lihrarium perperam legisse. '.Iu abti* 
qaiore bterprete , quem.secatu8.e6tf ^videtur scripium 
fuisse pro otio* ' ^ 

TS. 73« muiaio e44e r «• n Alteraia onnis , Tpl 



T8. 74 s iliquM. %uae,eanf e, :FQ|ipla eoBante* 
laeiu m. Fertilc ^, pingue. . . . . ^ 
legumen. ' Dicit quodcunque falce non pol« 

]]gitur, Bucciditur, sed manu colligitur. 

••\ «. • . . , \ *. ' . . » 

I Servius: Legumen JicUur guod manu , legatur ^ nee 
'dedionem requiraL . * "' 

T : w. 



Digitized by VjOOQIC 



990 SPECnRIf geHOimUH IHSDITOME 

▼s. 7S. aui tenuis {f^wtMM ^ieidi)* Ti« 
eia enini ?iz ad Iriiriiceiii perfwit tmOma^ . . 

tristisyue tupinu * Q]ai|i Irilief licit 
frapiUit amaritiMliii^ ; tiicqi^us enii^ amanfs est 

I Hocet^iod prandk idMKdta, ad twrlM|A.pnila^ 
.•pud ScrfiiuB. 

TB. 76. silvdmquesoitahth^* Chi «te 
faba tollimtuf , sofiat tOfa; '^ 
T«. 77. irriV. 'Excdrptit, tezat. 

. I Koo lotellezit Ubrariui. ^eorius: Bene sxosrpsU kec 
tria f Imum , avfinas g pnp^vm'- 

xn'. 78. Leikapo {p.erfHsd^jpapavttay 
' Id est plena obli?ioius : et rerera papaTcr gignit 
.■opOTeili. ' ) ^ ' . \ ^ ^: 

I Eadain apod Serviaiu 

T8. 79. sed iamen^ BLedit ad praecq»tanu 
pingui. 'Humido. ^ 

. I Codev: hmudL Cetenim Iioe.« fl ^od jpnceedit 
sdkdionf item «pad Senriuin. 

TS. 81 . ef/o etos. ^ Contiikua fertilitafe. 

etnerem. Stercorationem , intermisnonem «- 
'rftndi, incenlie&em Btipulanim. 41AIXUS dioii. 

tnm«ni/iifii (ctnerem). Sordidum, ^addi^ 
cretionem iUius» qno aiuntor puiUae» 

I Esddil Tox iassatos , qaaiS apud Serfiom hgtat. -■ 
% Eadem apnd Serrinm. 

TS. 2. reyuieseunt {/oeiibus isrvs)* 
' Quia per intermissioiiem arationis roborantur ,' ^od 
Tepetil dicendo. . 



Digitized by VjOOQIC 



mGDBir SCBOLHHlinf niraEIDRDlI. S91 

I Semnst /Ton enifk robormniiirt quod iiitermitth ef^ 
fi^ Ita%riti0tks : qumn rtm rumu HpMtU Me^ndo. 

Ts, 83. inaratae. ' Non satae: haeret ad 
illud quod dixit [ys. 711] tonsas cessare novales. 

I Eadem apud Serviam. 

TS. 8S. c re/y iianttbus. Sonantibus, 

TS. 86. pabuia ierrae. Diligenter plures 

causas exse^^tur. 
YS. 88. exsudai (inuiilts Aumor). Ex- 

aiccatur, excoquitur. Hic hypallaget dum noH 

humor exsudat sed terra. ' m6 ait. 

I Pnto his literis significsri Isidorum ; qnamquam af^iid 
illnm hoc ezemplum non reperio. Uiiiyerse hie autmn 
de Hjpalliige agit L. I. t^XKXY. sa. 

TS. 89« caeca spiram entd» * Brev^s caVcr- 
Aas per quas sudof manat. ' 

I Hoe et ^eqnens scholion ilem apud SerTium. 

Ts. 92. ne ienue». Tenues» lentae et pene« 
t^abiles id est seci^tae; 

rapidi. Veloces. 

TS. 03. aerior* Pro duobus yel pro uno. 

peneirabile {frigus). ' Non quod* pe- 
lietrat sed quod faoiie penetratur. JUIilLIIJS dicit. 

adurai» Siccat: ^ ad solem et ad frigus perf* 
tiiiet: uno «ermone doo dirersa conchnit clausula^ 

I Confrarinm tuetur Sei^vins. Geterum hnc ' seholion 
nmi reperitur in Philargyrii Corometitario. ^ s JSadem 
fert apud Serrium. 

T 2 va» 



Digitized by VjOOQIC 



193 Bfixiimri miamim^A^ 

. T8* 94 ra s f ri «« ,. ' Boi raftrQS a Jiaec ^utm» 
iner4e9. .Pigrap, iiaa fertUei. lAers jS^Wf 
rine arte, qui nullum rei affectum habet, ita el 
glebae hic dicuntur inertes inetaphorice. 

1 Eadem ilenun apud Ser?iuiii. 

ys« 95. vimxneas» Id est lentas atq[ue gra* 
ciles. 
trakit. Avellit. 

Ts. 96. neyuicjuam* Sine causa« inaniten 
sp'^ctat. ' Prospicil. 

I Mellus apud ScrYiuin & respiciU • , 

ys, 98. rursus» JScilicet . autumnali tempore : 
> qm cum seminibus aratur. 

perrumpit. ^De obliqua ar&tioiie: coBlra 
sulcum , ut rufttici .dicunt. . 

I Ita Godez! quibus literU subesl quamanu Roc aulsn 
ortum ex quo jam , quod apud Serriuin. -• t Hoc 8dio« 
hon apud Serv. non exstat , sed tottdem tMm m Codl» 
G legitur. 

TS. 99. imperat arvis. ' Utlaatiimfid»Bt, 
(piantum ipse desiderat. 

I Eadem apud Serviuni. 

Ts. 100. humida s.otstitia. ^ iQiiomodo 
oongniit, cum alterum hibemum, altevum aesti- 
vum ? Et sunt alii qui aolslitia dicunt refierentes ad 
aestiyum: alii solstitia pro aequinoctis remo et au- 
tumnali a^ipiuat. 



Digitized by VjOOQIC 



^FBGIflEll S6HpUjE)&CltiBpi^T(Hl6^^ m 

1 Hoc scbolioD iterum inCoi G. legktin Apiid^SA^ 
. ^am «utem lcpgiw sdidlioii «uUit. . 

• ' " . '• > ■'♦ 

ts, lOI • f^ulv er q. ' Serenitas pulTerem creat. 

^J^io^xri^' Erunaenta. / , . .,,.,...... 

I Eadem aDud SerTium. 

TS» 102. Nulla tan4um.^8e Jffoesta^ cm/- 
iu. ' Quantum humida solstiUa et faieaies sereuo 
tjuamvis coUoquatur optime Moesia cultu quanfum 
liumida solstlitia et hiemes serenae quamvis collo- 
qualor optim« Moesiav < r 

Mo^sia. *'&.egio Asiae ubemma *vel civitas 
IFhrfgiae non longe a Troja prope Gargara« inoiite^ 
Fhrygios. 

I Qanm bis, esdem scnpserit librarins « Tidelor proda* 
le, se haec*'Boa ex suo sed ali^no penu depromsisse. 
Priora hu)us scboiii Teri>a Kem in' God. ' G. ttfgdnlur* '« 
-41 tt Serrkis et Burm. i^ Vaiv Lecft. ad k L : t 

.» y . ^ i ■ !' ' • \ . - .- i 

m 108* jaeiai. Phantasia poetica ia re in« 
animalL ' ' . i . » 

Oargara. Pars ^Idii<j, montis in Plirygia. 

,., w, Ita.cefltiu8^fiiAm.Cod*.& XM&M^^ilod Biwn. em^* 
^^ I -j 

: vm. 104. faeio. laotato» 
ieeminus. Statim , propct ' ' * 

yp». 106^ ,ruSi. .Fra^gil, everlitf di^ip^Wr ... 

«rs.. 



Digitized by VjOOQIC 



JK94 9PEGIBIEN SGHOLIORUM IHEOlhORiniL 

▼s. 106. deinde. ' Ante generalitbr, nuneipe- 
eialiter agriculturam dicit. 
eat ie. * Segetibus, aeminatis: #a/£p parlidpiiim eit 
eeyueniee, ^ Juges. 

1 Serrias; Poii eommtmoraUun gemernlmm egriedla' 
mm , iratuit ad spedei ei Cidturas vememtes ex tempo- 
re. ^ % Serviut i SegeUbia , agris salis , id est , ««nw«- 
iis: ham partieipiwn c^ t — 3 Idem apud SerTiam. 

T8. 107. exusiue. » Calore aestatis. 
^eeiuat. Galefacit. 
I Idem apud Serviam. 

T«. 108. eupereilio. Quari superiqre cEwv 
elivoa i. Incliaatii. MeUphorice loquitu^ ab 
fniipalf. • ' I 

TS. '103. elicit. Evocat, iliducit. 
levia saxa. Galculos dicit. 
V8. 110. eiet. ' liiriget vel vocel. 
scatebris. ^ SalieiilU>ua^ 

t Pro lubikii tnoios imitavit lifarariaf , iit faepti *• 
a Est ioitimn pleaioris scbolii quod habet Codex G. 

▼9. 112. luxuriem. PeriphrasticAs dicil? ^^ 
lendit rem auperflu^m f;| «ociUiram nifiji lupp^' 
retur. 

herba. ^ Herbae aJlkttc' tenerat / ahtecfiiam in 
culmoa cogantur. 

I Idem apud Servium / «bi <i«i;riitelttr« -^ %,Vskessp^ 
Sarv. ad seq. va. annoUta aunU 

T8. 113. quique paludis et rellqua. Ordo: 
lAludla humorem dcducit coUectunu 

ot* 



Digitized by VjOOQIC 



' ^tBu fa ur^n au' ^ Haec ciiMwa pri<vi oohtra- 
rift tak t Batn lit^tlla dc€b ag.*o a^uam iminittit , ita 
liaec''alittiMb]ittttf d^ucit Terir temporo pro farife- 
tate aSrii. "" 

1 Totidein terbis hoc sdiolion legitur in^ CodL Gr* , 

. Yi» 114* deduciim Derifat^ aocaU . 
v& llfi# pr^e^teriim* Idett, maxima* 
i^ilf^rits {mefifeibue). Itaoi^poAunis: Al« 

cerifo^ mensei , ' quoscuiique / qui adferunt vk- 

riamtempestatem. .*i ' 

...g.5erfniat QiiHlee», ino^rtoe men$e$ pra q^M* 
amquo , qm adfermni imriam UmpesUOem , oeeipiunL 

ve. 116. exiim 'Etire amaeedicuntur, quando 
eiuberant. ; .t 

obduoio. ftlperliiflo; 'Biiperiitb/ ; 

{limo). Limui ;. itf itiuii% Itttupi*^ • ■'^ 

• t £t tte Serrias. * 



TS. 117« i^p.idA* 'IfoiuO), inuiiliv .. ^ 

/ a c « n a e. * GaTa loca , quae aqtiam conci« 
'piiint plurialem. 

1 Ite qnoque Senrius. .— % Idem Bcbolion ,. spd lon- 
l^tis', legiter in God* G« ' " 

W..iUS. ^#« /aiftet»..QrdQ; nc« tanaen nihil 
officitmt, ctun haec sint. 

T». ;120. Si rymoni^e. Slrymon , fluyius M a- 
cedoniae vel Thraciae , per duos aivcds descendens , 
lacum magniun efficit. ^ 

amaris. ' Amarosico. 



in- 



Digitized by VjOOQIC 



terrae. * .,». - - ■ . 

/t 6 r « «. Fibrae , summae par.tes ^ jeco^um .njnt ; 
nuac^trumentiim dlbit. 

f Leg, a^ar0 iucco , at In Coi.' O.* -^ * Coo^^h ftto- 
lion GflBdins: G. .^ - quo boc poterit' ^gaev^uai ' fa^tn , 
,f^UraU$9 pmris neutrius:^ Sir^gulqris v^ w M^fii n^ «< 
^ 4!4icut$ w f^. . « Intybus hfirba , pmeterea pc^/ibus^ ppu* 
sus equirds** Item iuiybaivena qmednm pessima^ ner^ 
^^i amari terrae, Ubi liunn. conjicit legehdum LucSLtis^^ 
Z Svppie vena». — 4 CodfiK <>w ^umiM^peoonm pmrlss. 
\ihi huTm* cov\wx jaearis. . > « > « .: 

• w»12l.. ;t«//ictj«.n/^ Ifocei&tby «^- . . 

nooei. Frugibus. .. . i. 

pater. Triptolemui yel^Juintet. 

▼8. 124. to^rp)iiYe*>. * Stupore.:.' .• :\. . 

veterno. Horbi nomen. Otio^^pigjitif | (Ieft« 
diiji hydropicorum ; yel vetemum torporem quem- 
dam corporis qub qtiaai inTet^JriBScat' corpuft/ * 

I Scholiastes igiti/r ifi^siio^ cfxenbplart li^buii torvore f 
non , ut noslra labent, iorpere, ' ' "^ •'"^*'7 -r- » 

T.% 125.* anie* 'Id est regpa.vgl .i|£pam'ti^ 

I Videntur quaedam oxnissa. Serrius i Ante Jopem* 
*■ Ante regnumf Jvi^s, * Postr^ril»-«tit^ veri^a n^^asmk^ier* 
rae aoa intelligo. r i*. ' r; ;:^ . iiUii.i 

Tss. 126. tintife* ' Limas fossas in a^o quae 
iuutilem coucipit opinionem. JUNILKJS dicit. 
lifniie. Termino* 



Digitized by VjOOQIC 



. M JXt^e J19C . jclidjui» ii^^ijgp }>^^«Mwu»(Ui Phair- 
igpHi, Co BMnr , i >to i- io..de»idfeffaur. ^ ,. , ,. 

T8. 127. tn meatum. ^ In commime* 

1 Et sicSenrius. .... - O^ • .-t 

Ta. 128. liberiuw. Largius. ^ 
. Ta. m t7/tf. Id crt Jupitor. i 

vcrttf. Yeaenum: maium virus.ad discretio*, 
aem epiihciton ' facit : iiam et bonum et malum^ 
€8tt flicut yenenum. lacet sub Satumo. aerpentef 
fiierintj, .sed sine yeneno. 

I StrimSf apud quem prior pM(s «ebolii legitor, recJ 
livibabel ad£diL Posterior pars, qtae in Strrfii Goui* 
nentariiB deslderatur ^ exsut in Cod. G. 

ird. IdO; movertV NavigarL 

T8. 13L removit. ' Non sustulit sed occulit; 

I Simiiiter Serf iuj. 

rtu 133. repreeeit. Infaibuh: byperboUce hy^ 
quitur. ' ♦ 

w. 138. exiundertt» ' Studioie r^periret; 
« fabris^ tranalatio. JUNILIUS dieit. 

I Philargyrii Commentarius tacet ad h L Inde aiitem 
dttcta oj>ioor, qiiae inSerrii Gommentarits leguntur: ex^ 
' tunderet StadUM reperK^ ei eoleret. 

T8. 134 paulat im. , ' Quia ars gradibuf qui- 
buadam ezcogjtatur. JDNILIUS dicit. 
eulcij$m ^Dictis aratri. 
A e r 6 a mv ,' Periphraais segetis. 

1 Keque. haec . in Pbilargyrtt Go«ameotario ieguotttr^ 
Senriua: Pau/a/im* Epiiheion aifium csi. Quaeilemex 

Phi- 



Digitized by VjOOQIC 



9B8 sntGfttSff 8CH0LIOR0M UllByROMinfL 

Pfatlflrgjrfi aimotiiiiooa orU videntim -^ t FoHmm db- 
#a, quod pro tfudUms ioibere sibi perrouiC, (pd et 
alibi in similibui erniTit CC n* 3a. — 3 £t iU Serriai. 

ts. 186. alno9. Ilttes. 

T8. 187. numeroa. Hojdoe; ut dicerelur Sep- 
teintrio septem stdiaruin. 

TS. 138. Pleiadas. ' Ortu euo priinM oa- 
Tigationitf tempus ostenditi Pleiadae aunt stellae, 
quae, ixi cauda Tauri podtae, in yere orAutur et 
Tergiiiae vocanlur. 

Hyadas. ^ Stellae, quae in frbntefatai, iep- 
tem, utt Gbaldaei Iradunt, nutrioea Libm palrii» 
appellatae , ut Husaeus scripsit , «b Ta- fratie , 
quem in venatione intei^emptum fleVerunt.- ^WIKS 
dicit« ^ Alii : Hyadaa , quae ortu ^uo pluvia^ or|t|n« 
tyY c| quac 8t\at,ijc\ medluqi YJit^ura^ i^ froi^rT^wi* 

claramque. Non oecidit, vel quia aliae noa 
clarae. Lycaonis autem major Septemtrior 4^^^ 
oimor /t ciaos^' dici^* x W : 

Lycaonis. Subauditur filia, id est Ursft.fia 
qpAm.traAs%|ir9ta cst Gaiiftor» Xj^aoi^is $lic|t %^^^ 
fuit Dianae ix^; vf^atioQibua ?omef.,;jgp<afivj^«pi^r 
adAmaTit.et, ii^ Pianam versus cuni ea cqn(^bmt; 
quae cum ^ praegnans appanuaset ,' f^9.?*9 cwpre- 
movit, quae Ao^adem puerup^^i^* «SedjMfV'* 
pdio ^ pellicata « in Ursam eam transfiguravit et Te- 
nanl i' filio dbtulit; Ciim ille fclram putassct, ii«- 
quique coepissef ,' Jupiter eos ifsdem fi^;uris corcse- 
cravit astris et illa velufursa fugifens, ilte vclulw»- 
pelum faciens in^am ; • quod sidus SeptcmtTio oi- 
dtur slve a Kumero ateUarum^ si?e quod tt p^^^ 



Digitized by VjOOQIC 



spnanEHr scBouoiuni nisHittuJK m 

(poll) Septemtmm&fo Mt. ^Hoe «retOB dMt , U- 
lum autem atcto filhim , quod jutta 'localus ottstot 
yideatur* 



1 BadflB» «ed toriMlo ordi^ t legijnlor io Go^. G. qw 
loaiiui hahH ^Menflu^i ut.el S«rviuflk -r- sla Piulai^- 
ni.ComnM&larioKhMC «iiootatio ooo, reperitur* -^ 3 Pot- 
terioreni Mholu parteia «liqu«Dto emeadMtius hiibet Co» 
dex G. ^/</ «6 eo ifyadas dictas piUant , ^oo^ or/ii 
earum pluviae nascuntur , ^iMte amantis (Burm. conj. a 
nautis) sucadae vocantwr. Ahi, qmd magis vretSbiia 
csr, T Uiera * firmau^ ^aftrn appeOattm smttL -»4 
Lege Cjmosura% Servius: Elicem dipi^^ ^,est ^ majarmn 
SepHmtn<msinj mm mnor CjrHosura didtur. «-- 5 Toti* 
dea» veriMS hoc 6cliolipo kgitur in God. G. ui>i Burin« 
reetei oorr^^t in qmntum. — 6 Codex. G. pinguis. Jttalo 
«utem alterum. ^ 7.IU Qtiani Codex G; Burmaz^nus epn« 
Imehaii peiUcatils, ^^ S Buiin. a&teriscum posuit quasi 
aiiqtud ddsit — gPostreAka stholii periodns ftdetnr dau^ 
dicare; iv Qodiisi G. mlill vWlet ad em^ndandanu Pro 
arctQ JUium sine duliio leg* iAtcitt^ih(fitm€nu. 

TS. I8A1 fallex^ viseo* Ad avee capiendae. 

Tfl. 141« fun.da» A fundendo, id est jacian- 
do» dicta, qua lapis etupeis vinculis jacitur. S^d 
idii genu» retis esse dicunt , quod fundilur aquae, 

Tfl* .142. alJa. Alius piscaton 

Tib 1431 rtff^r. Aoies^ut 'ri^ido ense feriU 

rtg o r. ^ Daritic»: inde rigidus amor dicitua. 
^ lamtif,a* , ^ Plures pro laounines dixit. . . 

argufae. Slridulae. . 

9erra.e^ ^Perjdix, discipulus Daedalii serrae 

qui primuB usum inTeuit. JUNILltTS dicit. 

• i -•• ' ' f - . 

. I Est yenus Aen. XII. 3o^« Sie rigido latus ensc ferit. 
iv 1 £x duplici ejusdem vocis ejpUcatione apparet, baec 

Sdio- 



Digitized by VjOOQIC 



* ^cMiftexphnlbiis €kmiTneitt8«i& «oMarcUifta 'efsfi. — * 
. .3 0j>Q .«fh^Uon l^ i^M^U^go. f^ 4 Haeo annotatio ^lerum 

in Philargyrii Commentario frustra qiiaerittir. Legitur 
antem ea multo longior in Cod. G. Pcrdtx\' dtscipului 

^ ^dtns '^ium pr^deciffitik^i: Bie esttotcHd ^mfiims, 
' vfl pnfpm ^^tm ad mnoemfugU.' A Mim^ima^em 
pefdicem mntatus €t quia ptaeeipdatus esseii Sn aihtm 
" noH patest volart. ' . .*• . 

. V8. 1.45. (ium variaeven^re)arie9* * Per* 
•668 nmgiater artis angeaii largitor yeator ne^los 
«Ttifex sequi Toce». . •^ 

i'Dabit6 an5chol?astei'annotationem, qnam, iit vMe^ 

* tur, e% alioTnterprete duiit, intelleserit l«geDduiD est: 
Persixik [ f roteg, lo, ] ^Magister artis ingemfue imrg&or 
Venteir, negatas artifex sequi peces** ... 

^ tf. 146. tsnproius. Id est, magnus. 

. VS..147. prima Ceres. Cum. xfasMjdirefit 

eaque ab Jo?e iuTtaia memiait. ;. - ' . ,. 

ferro^ Vomere. 
Y9. 148. ,ariuial Gentis tilniiiis.«'nif)ra poma 

habens, quae ' Plinius Unfedofiies vocat. ' . ' ' .. 

1 Plioium quoque '^ervius citak Significithf'^' iiitfero , 

'ut epinory' locu^s ia Uist* Ffat. XV. ^8. * « Aliud '6oipm 

est terrestribus fragis^ ^^imdcongeMOH eorum UnM^: 

^ltod sfolum pemum soniie* jfrOtici ^xSertafiqfte figiiitmr* « 

£i ^n^ nos 4fUeMnUne turbuim foc^itfrf* ,.. o x. . ^ 

V9. 149. OQdond. ' Quercum^siglii^litV i^ 
esl mater illa Podonaei Jbvis. JtJIVILlfiS dieitl 

D odona. Givitas Eplri « juitk quam heikius jfo- 
Yis consecratum»'abuhdnn& glaiitlibus^ ' '" " 

I ^t)e priore idterpietatione ne litcra quiile& rep^ritur 



Digitized by VjOOQIC 



mmmUMXdovmixmnfKim. m 



Tcrbi* apud Serrium legitur. '' < 

I 

▼8U 150. *^ox. ' Qttia ante etal labovv fed tan* 
tum herbanuDt intybonim; poitea accessH robij;!'» 
nis labor. 

1 Ita fere etiam Serrias. 

T8. 101. esseU Id est, consumeret. 

robigo. ' Genus vitii qup culmi pereunt; abu* 
siTe : proprie vitium obscenae libidinis quod ulcus 
Tocatur, ut *Varro# 

jiegnts. Inutilis, infoecundus, * quod segnei 
lacit carduus ubi calcatur. ■ 

I Pleniuft boc «cholion exposuit Serriiis* — * 4 YarroDis 
locum I quem et Serv* cilat, dod reperio. Cf« tamen de 
Lin^. Lat L. Y. p« 47« mm 3 Fosteriora ?erba. apnd Serr« 
kguntur* 



TS. ISL ^subii aspera silva. De herbis 
dicta. 

I Nempe si/tM, nt apud Senriiim. 

TS.:l{i3. nite.ntia. Yiridentia* 

TS. 154/ infelix lolium. Quod nullumfruc- 
Cum facit « sed magis fruqtibus obest. 

dominantur avenae. Quod altius inter se* 
getes concrescunt. 

▼8« 155. quod nisi. Hoc superioribus addit, 
jMlnilliG doit [m 120.] a amaris intyba fibris '* 

▼8. 156. et s onitu. Id est nisi ' araveris ras- 
tris* sflrritum dentiun^ dicti. 

1 Scliolion ccrruptum* In araperis tatere opiDor <itie# 

fi/gavcris. 

TS# 



Digitized by VjOOQIC 



ris hityba fibrit. 

t( £t koQ ftt^ n|oti]m et.fUoe aQperfinimi mhoEm 

▼s. 167. premes» Incides, compesces» 

Ys. 159. yuercu, Glandce ad tictum colli- 
gendo. 

T8. 160. arma. Instrumerila, 
* ys. 162. vomts/ Vomis et yomer vomerit 
faciunt, et ex eo cliclus quod trudendo Tomat 
terram. 

infiexi. 'Pro flcxi, propter sulcos altiua im- 
primendos* 

1, SimilUer apud Seryium. 

Ts.' 163. Mleu s in aer « Civitay pitotiiiciae At- 
ticae , haud longe ab Athenis f in qiia cum regna- 
ret Ceieus, et Cereremi quaerent^m filiant, aiMci- 
peret hoBpitio, illa pro remuneratione ostendit ei 
omne genus agricult)4rae ; et ideo JElwsinae dicit, 
quod ibi maxime colilur. 

mairis., Nam Yeteretf patres deosi et ttatret 
deas dicebant. 

plaustra. Genus vehiculi , bubus aptum* 

I Ea<!em apud Seryium ; seqnens aptem annotatioi ^ 
c^rent Servii Commentarii , legitur in God. Gw 

TS. 164. tribula. Genus Tehiculi, quo fra- 
menta coiligimtur , Tel ' teruntinr in area« 

trakeae. Genus Tehiculiy ^atrahendo dietiial, 
quod rotas non habet. 

sf 



Digitized by VjOOQIC 



flraonn mMnAtmn immitm. m 

qiiia« quae iniqua Hlit, pQader» piMgiaYUlur. 

s. lu recte : idqna. Servio reftitnil BanmDBiif. Id D«« 
Biidis 4»diliofie iBt ^ute besie sbcatM aitiit, perpenm le§itiir 
Mrvelar* •* t Bedem amiotalso sunc in Senrii Coroneik- 
tariiilegitiiri inqaoetAmeii, utTiflelur» aliuade inigravit. 

T8. I6!^* Celeu Geleus, antistes Gereris , 'E- 
leuaioffum rex , non titique honestus qma ex Tir|^ 
habuit plurimam supellectilem. 

Hfitis.' Qiibd vili pretio ematui^ 

supellex. ^ Umirpatum esl, nam artis esl 
enppetiehHlte : domtM instmtneHtumu 

s Redios Philargyrius Elminiarum* -« s Ito ferr «ti«n 
Sar?tufl, 

m IM* ^riute.ae cxaiee» Id est, conjuno- 
tao inter'fle Tirgae, hoc est contextae. 

^nnniis. Jkhrms ez timinibus fkcUif et dictus 
quasi annus quod patens siU 

mjfsiica. Quod mysteriis liberi patris adhi* 
betur. 

ei mysiiea. ' Quod iostrumentum purga tionis 
est. 

tact\u Bacchi* 

I buplez ejusdem tocis ezplicatio itemm argoit haec 
^^lia ex Tariis interpreiibus consardnata 



▼8. 179* in burim. Buris dicta ' ab ustione: 
igni enim flectitur. Buris curTomentum aratri est , 
diclumquasi ^bosura, quod in aiBiilitudinem- cau- 
dae boTis sit. 



Digitized by VjOOQIC 



904 IP^feBtgW' SClKM.IOMni. lHEUUUM W L 

dandim ^si fiod^ oupd 

" 'yn* 172* •>^f>a:e a.ure.t» , Jiwe;, ^9tJ|bu8 iktior 

iuleus ^fficitiiir. i. ' "_ '. 

duplieu Late* ., ; 

. dentalia. ' Dentale, Ugnum in q[uo ▼ooer 
inducitur. 

1 Hoc etdbo, quae praecedunt, scbolia, liabet Senii& 

TS. 173« aniei Ante:tea^8 ul exfliccatiuB fiat. 
' (j^g^) ^^^^^ Qqaeadjuguml 

ys. 174. stiva. Gubernaculum aratri, ut 'Si- 
gidius dicit. 

currus. Rotas; ideo cumis, quod in Galiia •- 
ratra habent axes et rotas. * JUNILIUS diciC. 
I I^rgiSii noinen a Senrio- non mamoratttr. ftngmeatoiii 
Tidetur referendam esse ad Obmmentarios Gramaaticos 
(de qiiibuft yide Rutgera» in Yar. Leet: p. aOo— a^o.) — 
fl Haec annotatio in Philargyrii CQmmentario iterom de* 
sideratur» Fieri autem potest, ut inde natum sit scholKn» 
quod apud Servium legitur: Currus autemdixUtpropUt 
morem provinciae suae , in gua aratra habetU rotes, fuJ- 
bus Juwintur, 

T8. 17S. ei suspensa. Radimtus avulsa» 
explorat. Siccat* Bene ait explorai^ quod 
viiium Biateriae ex eo apparel. ' J0NILIUS diciU 

I Neque Jianc anno.tationem amplius inTenimas in Phi- 
largyrii Commentario. 

T8* 17& area* ' Ex aruisse dicitur: carens 
humore 
cum primis. * Hysteron proteron posuit : priui 

enim 



Digitized by VjOOQIC 



i»wanm sghouOhijm th EDiTORuif. aos 

tajngi III811U terra avertitdr , dckide flelidatttr- ' aiva , 
pedtrenia ^ aeQiiatur. . 

cy limdr&^ Lapide rotiindodn modiiiB eoIunmaelL 

' I' Codex G.* Arta ex ariditaie dicia ^ ipua cartk succo, ^ - 

^ Hoc scholion in Set^ti •Commdnlarii^ -cum seqiieoti cocN- 

janctara est ^ 3 Ita scripstt libraritia pi'0 glarea^ quod 

> 9oa latelleuU -^4 Vocem i>flmdmi Imic fcbeiaadeii^Wm, 

praepo«uit sequenlu , 

y% 179. e^i veriendiU <B<foe tnplibem ordi^ 
netn feeitt pffmo enim att Tertenda est area, pTost 
e^ndrO keqiianda est , tertio crefat t^d solidantfa, 

crefa» * Herba terra^ 

y% .180^0 ,n0M, p^lpere ^victa, faiiscui. 
^ Hypallage est pro : neu Ticta fatiscat in pulverem* 

fa iietsa t; * Sohfitur in ptilvererii : vcfl faiiscaii 
dehispat, crepat. 

I EacJem habel Servius. •«• a ^ro lubitu iterum modoi 
mutavit librarius* 

V8. 181. illudun.i, Noc^. i 

v$. 183. aUii oculis capii ialpaem iMu- 
tavit genus, ut in < Bucolicis >Timidi damae/* 

1' Ed. YUI. a8. quem locuin item ciiat Servius* 

•. -^ • . '. . ' (, • . .?.. * .. ,v. ., .. •. : ' . . 

ts. 184. bufo, ' Rana terrestris nimiae ma^ 

nitudinis. , *. , .«, ,....< . 

plu rim a ierrae. £t alia purgamenta terrarunu 

1 Ulrumque scholion^ legllur etiam apud SerTium» 

• ' "i 

1rs« 185. populai. DispAiliat^ ^ 
•' Y v«« 



Digitized by VjOOQIC 



806 SFEOn BGHOUmtUI imiToiiiia. 

. T01 18S. omreniio. Farro ait hob nomn per 
Antistichon dictum quasi CrurgUliOf ^genia beir 
liaQ qitae aeniper qnaerit alienum auxiliumv 

t^eiuens /ormtqa, ^llon lantum ad for- 
micas pertinet sed ad generalaa. 

tnopt. Hiemali. 
t 9enetiut. fienectuti» ^Spitiieton aeneclatia 
ert. 

9 SerfiaSf Inmdem Yaironaili dtan^, pro pogtrtmis 
verbU habeti ptomam paen^ mkU ost mi$i galiw. Yaifaa 
qwusemper q. a. auxilium male suo loco diyulsa suai. — s 

* Ilectius baec apud Senrium: inopi metutns formita 
eeneciae* Senectus semper aUenum requirii auxiSam: 
nam inopi non tantum nd/oMuoam pe/iMstt sdd ^me- 
rah esi epitheton seneciuiis — 3 flaec iterom mak looo 

.' gift> ditttlsa ianu Appoaidebtteranl ad^ooem itte/di 

. ys, 187. coniempluiorm ' Futuri tempom 
^lmperatiYucr modus. 

plur tm €u Longa abeUana id eat amygdala » ut 
I Ge. III. 52. ] • plurima cervix^V 

coniemplaior* Item prognosticon eet anni 
futuri, fertilis Tel infoecundi» 

t Hoc, nt et duo sequentia Kbotia » )tem apod SerriuBk 
... j . 

induei. Id est» ' se infundet. 
ei ramos cnrvabii. Vro^pier pbmorum pott^ 

I Senrius: injiorem se effundst, 

ytu 180. $i snperani foeius. Si abundat 
nux. 
pariier» Siinliler* 



Digitized by VjOOQIC 



w 192. nefuiequum pingueie^ n<ni pui« 
gttes itt firu^tts. 

paleae. ' Paleam ecmira Mem ditit, ({tr6d| 
quae ejE plUiilntf constai^t» i^iwm 8unt.|ilur^i 
tit: cancdli, paleae. 

culmo^, iStrages spicanim» 

t BAdem apdd SerTium. Hicoe autam ScboUaftes pa* 
ieae legit pro paUd ; et sic olim lectum fiuMe. aimoVi.it 
Philargyrius ad h. L 

T8» 193* medicare^ Fro tnedicdmeatis a-« 
apargere* 

« e re n / « ^« » Pro serere ^blentes* 

1 Ila qtuMjn» 8«rf hifi . 

ts. IdS. /allaot'bus4 Quae fallere plerumqu.tf 

ftolent. 

yn. IM. et quamvia. Ordo: qtlamyis citd 

' quo querentur Tidi ea tameu degenerare* 

I Legendum erit coqUerentur: lioc enim« interpretante 
Servio f eat , quod Virgilius ait v a d aali ■ t. Jintiquc pj^ 
eoda csHfU et eiUk 

\e. 197. ej^ecjata. Protata. . 
labore. Hominum. > Ut [Aen. YUL l&l.] 
« rebus spectata juventus.^' 

I Haec iterum loCo suo diYuba nint et apponi dehiie* 

rant «d Tooem speetata. 

> 

V8. 196. nu TfUi, 

V8. 201 . tembum. * Na vidulam brerem. 
eubigii. Surtum agit, remigat, impellit , uf-i 
get. 



Digitized by VjOOQIC 



80S SPECmER SCl!0£IORtW INIDITOROV. 

-. '. I I Utrumque scbolion apod SerViimi legitur* Id «hcav 
8i)tem recte probavit Dorvillius sursum. pr« vulgari rvp* 
sum. Yide Bunn. in Yar. Lect. ad h. 1. 

td. 204; pta^ierea* ^ Astr6loj^aiii rtuticam 
djcit. 
Arcturu Peri^farasifl ^est pro Afcturum sidiUi 

I SerVius; Jam dielt ^ aitroloffam rusiicum^ tta ut 
' nawgarUany nosse debere. 

T8. 206. hoedorum, Antiqui » antequam ad- 
apiratio esset inventa, F^^Iitera utebantur: et quod 
nos dicimus hoediy illi Foedi^ et nos Foriuna^ 
illi ortuna. 

hoedorumque dies. Aurigae si^um ert: 
' hoc longe -a -.SeptemtriQne , . cujus pedem conui 
Taiiri una stella adjungit. 

• lut^idus anguis. Tres sunt ai^es in coelo: 
unus inter. septemtrionem esl ; alter ^ oflicii ; tertiis 
au^tralis, in quo Crater et CorvuSi de quo nuac 
proprie dicitur. 

I Servius: haud lange «- cum cornu -» conjungit, Co* 
dez G, pedi comu T. u. s. adjungit* Aoster.Scboliasta 
videtur cornu dat. cas. accepisse. « 9 Leg OphiucMf ut 
iapod Ferriuni*' 

ts. 206. vectis» ' His qui vehunlur. 

1 Servius addit : cujus sigmficafionis participitpn IaH' 
nitas non habet. 

TS.~ 207. PontuSm llegio Asiae, 

sJri/e ri. In. quo ostreae multae sunt. 



Digitized by VjOOQIC 



sFsanEir sc&ouoRuii ineditorum. m- 

' A&ydu ' Gvitates HeHesponti » quae periculoso. 
fretu segregantur. ^ Yel Abydi conchuiw. $iiitt; ua^. 
de fit purpura. 

I Nempe Sestos et Abydos | ^uae ambae oominari de« 
bueraiit, ut apud Servium. »• a Posterior anoolationis pars 
apud Senrium non iegiturt estque ea. satis inepta. j .. 

T8. 206. Libra die» Libra, aequinoctium au« 
tuamale , ' in quo Sol in Libra fit : Teraali enim in 
Ariete fit. ..... 

die. Pro dtin^ . 
. die sonintfue. Antitheton: diei somnium 
reddidit non nocti; ^ uen* enim per somnmn Mgni 
quod per id tempus diei somno opera daUir» ' JU-» 
NILIDS dicit. 

I ServiQs: guod Jii SoU fn, JAbrti po^ito» T^ern^U 
tnim aequinQctium Sol in Ariete potitus e^cit. — a Boq 
quorooHo legendum sit, ignoro. Desideratur itermn haec 
annotatio in Philargyrii Qommentario. 

Ts. 2Q9. ^i ftfediun^ luci aique umbris^^ 
Eodem antitheto: nam luci umbram non nocti ^red^, 
didit. ,. 

hordea. 'UsurpatiYe; tred casus t^ntum plu-* 
rales dicuntur. 

eeriie hordea. * Notandum, quod fruipen» 
t9 autumno seri dicat: legiunina autem vere. 

1 Badem apud Servlum. -7- 9 Tantum non ad verbum 
baec apudServium ad vs. 308, reperinntar. 

T8. 2tt. usque sub e^iremum brumae. 
' Bruma a breviore meatu Solis dicta , finitur yill* 
m. Jan, Non ad brumae finem dicitesseserendum, 

i4 



Digitized by VjOOQIC 



810 SPEGIHiaf SCHOLIORUir INEDtTORIIH. 

id est non usque ad ipsum diem; qtiamYur aliler 
aonpsit Yairo* 

iniraoiabiliM, Durae. 

I Prior pars sdiolu item in Codf G. l^tnr. Posteii- 
or b!c emendatius scripta iridetur «piam apad Serviiun. 
Apud ueutram autem YarrQiiis testimonium citatur. 

T8. 212. ei Cerenle papa^er^ ' Ko aulem 
Ceres levaT^it euram, lugens fi&am euam, aomno 
impleta. JUNIU08 dicit. 

I Eadem interpretatio , simnl Cttm duabos aliis , le§^« 
turin Godiee G. Haec i^utem iterum in PHIargyrii Gon» 
nent^iio desideffatur^ 

vs. 213. iegere. Seminare» 

ei jamdudutn. Pro» quam primum, 

T8. 215. ti e r e /a bis, ' Haec faba fit« Fabifli 

veroinudtata declinatio est, ut ^ Gominianua ait^ 
Mediea^ * Quam Xerxes pugnans ad Medos 

rapuit, yel translata est in Graeciam; naturaroque 

hujus herbae respicit: uliQ eaim anno seritur fre«t 

'^{uenter procreatur. 
eaiio* ^Semen. 
Medica» Herfaae speoies, 

I Conf. Tarro de Ling. Lat. p. toS. et i43. et Senrios ad 
hf 1« Fa bis» Contra rationem dictum^ quiafruges omnes /m 
meri smgudaris surU. -» s Cominianus, co]U8 mentionem ooq 
. facit Servius > Yidetur esse qui a Cbarisio p. i53. diseriis^ 
simus Grammaticus vocatur et ez cuius operibus iosignia 
pliquot fragmenta ezstant apud eundem Cbaris. p* iS^. i6o. 
198. aia. 137. et «38^ Sdto aulem, Yossiom jam^ rtk^ 
rente Burm. in V. L. ad h. L verba itf Conumama ait 
adscripsisse ad SenriuRi: ^ua re sp|^et| )iunc« quem 



Digitized by VjOOQIC 



SPBCnRII'8GH0I,I0Iin]II IinEDITORUH. 311 



Codicein, a protitio possmore oon omo^oo 
i&tactuin relictum essa.^*» 3 Nod admodluni pnirleniet 
baec sBDotatio ooatracta est ex Servii scholio: Medictu 
Maw u Medii translata 4$t in Gracciam; quo tempore 
mm Xeraep* imfoserai. Hujus plena Veneiia est: et, ut 
. dieit DionjrsiuSf trium foiiorum esi J semperque virens. 
Quod auiem ait putres suld, naturam ipsius herbae re« 
tpieit: nam uno anno frequenter seriturf postea aliquot 
4UUUS sponte proereaiun -« 4 Lege» ut apud SerTium/ 



▼8« 216* venii annua oura, Medlcae os« 
tendit non esse curam. 

T8. 21 7. cand id u9. ' Non enim a oapite sed 
dorso oritur» id est in medio sui apparere incipit 
non a fronte : vel quia in Aprili mense Sol in Tau- 
ro esl. 

aperii. Bene aperU ^ quia Aprilis (ab) ape« 
liendo dicitur. 

I Seryius: Non enim a eapite^ sed a dorso oritur^ 
id esi y a medio sui, unde indpit apparerc : nam eapar* 
te, qua mutdatus est^ oritur, non a fronte. Apent aw 
iem ideo ait , aut quia ApriU menst Sol in Tauro est , 
qi/^ cuncta aperiuntur^ 

TS* 218. adverso asiro. 'De Tauro dicitur, 
cum quo Ganis occidit, quod Nigidius ait Taurum 
lidversum inter sidera looatum quod posteriores ejus 
partes qui primi veri sunt humidiores habentur, 
priores autem ideo quod stati existanl dcoiores. 
JURILIUS dicit. 

I Ad corrigeikdam hanc, «piae in Philargyrii Gompen- 
lafio iterilm desideratur y corruptam annotatioikem , fku* 
stra aui^iUuiii petimus a SerYio. Parlim haec, sed coi^ 
juptius etiam , legitur in Cod« G. s^d magis intelliger^ 

noM 



Digitized by VjOOQIC 



Zm SPECinSir 9GH0LI0RUB IREDmmUI; 



0as eorwenit «ferso «^ro iaunan diQi.f, cum Oums 
^ : deniq^ Nigidim ait taurmt amirmnt , v^ siderA lo* 
fatum vel adver$urn astris* Xpsa Higidii yerb» ex Gom* 
fDentario Spbaerae Gra«canicae refert Serriaf: « OftOif 
enim Canicuila 0pn Cancro , in calumem penit atm Gemir 
nis , oecidu cun% ToMro.'* Gf« Rutgersius Var* Lect p. syS* 

ys. 21Q. robustaque /arrn, » Plus enim 
Tiriiipi habent quam legumina, et tempore, quo 
Atlantidcs occidunt, sunt serenda* Atlanlkles au- 
tem virgine^ sunt numero VIL quarum Qomii^: 
Alcyone, Merope, Celaeno^ ]£lectrai St^rope, *. 
^aygete. ^ 

eoae^ Orientes, 

eoae abscondanfur. ' Id est matutino 0C'« 
casus faciunt : nam cum Sol in Scorpione XY K|« 
ILajas Yergiljae qccidunt* JUNILIIIS dicit. 

Atlantides. Id est Plciades, hqc esl Verg^ 
liae, quarum nomina sunt sicut diximus. Atlanti* 
des aUquando sex, altquando septem tidentur; in 
KoTembri non videntur a nobis. 

ftbacondantur» Id est in NoyembrL 

I Quae his quinque scholiis eipODuntury uno sdiolio 
complexus est.Servius: Frumenta^ quae plus haba^ vi' 
rium , guam legumir^u^ quo iempore nolUs Atfflntides oc' 
ciduntf sunt serenda. AtlanJtides autem^ licet septsm 
fUissc dicantur^ sex tamen ^ sicui supra [ad vs. i38.) 
dictum estf vidtntur in codog quae Novembri nfense iio* 
bi^ incipiifni noa ^^ri* Cqm e^im Sql in Scarpion^ 
fuerit I oricnte Scorpione g occidit Taunus , in quo Ver^ 
giUae sunt^ id est sexto Idus Novembris* « 9 Ma)ami| 
- septimam Atiantidum ^ oiuisit. Sed eam mox menorat 
ad vs. asS. •» 3 Phil»rgyrii Coramentarius ad h« L taoet. 
Eadem autem aanotatio prostat in God» Gt 



Digitized by VjOOQIC 



fnCDIKK SCHOUORVM imEDIfORUK^ U* 

; ^irt. 222. Onos^^t. Cretica* 

Coronae* ' XII signis proxima c quod' Uber 
pater Ariadnani , filiaTn Jotis , uxorem aaam cuni 
jcorona ia coelo dedicavit , quam coronam Tulca* 
mm abatolit ad uxoria insigne et inter sidera- tolto* 
payit. JUNILIDS et GAUOENTIUS djcit, 

I la Philargyrii Commentario hoe scliolioil iterbm de- 
* sideratur. Ad corrigeHdum autenM' ppoderit, qui Ticissira 
binceorrigipoierit, Codex G.'Coroiia«t XII tttUaeti" 
gms pfoximtie , in qaas Ariadmi , Uberi uxor ^ trantfi" 
' gurata est: eum enim JUbef pater Ariadnam^ Minoie 
fiUam^ uxorem duceret^ Vidcamts ei eoronam obiidit, 
qmm €ui uxoris in signo et inter sidera coUocaviL 

vs« 224« tnviiae ier,rae. Tem enim, cpum^ 
do aratur, quasi quaedam vulnera patituv* 

va* 2294 {anie occaeum) Ma^jae. *U est 
Allanlidem , quae de illis una est : una emm d^ 
Yergiliis tsU 8e4 P^r ujuim onm^ ii^tdligimua. Tro« 
pus Synecdoche. i 

vs. 227. vilemque faselum. Id est plu- 
rimum: abundat siliqua, gcnus leguminis/ (|upd 
nos feselum dicimus« 

T8« 228. Pelusiacae. Idest AIexandrinae;noQ 
pvetiosae; de oppido Pelusio in Aegyplo, ubi len- 
tis magna. Moris est poStis epitheta rebus ' dicere 
aut aloco ubi nasounlur, aul ubi optimae, aut ubi 
plurimae. Pelusium , oppidum apud Alexaiidrian^ 
prope Nilo. 

aspern^bere. JispernBi^xiB^ 

I Lege dare. 
ySf 229. eadens^ ' Vemo tempore occidena* 



Digitized by VjOOQIC 



tu 9iPSCEHEif scaiouoRinK imDnoiiinb 

Bo6ie9. ^ SidiM, ciqus ocoawf taide Wdf^Uir; 
ilecidit «oim cum quatuor: Tauroi Geminaa, Cu- 
cro t ItMBe ; quare hic primam partem occaffis qusi 
hoc C8t cum Tauro inteUigi oportet ut Tere legumi^ 
aa aeri iadicentur, noi» aestate^ JUNIilUS dictt, 

f Et ita Servins* «» t Haeq antiotatio, qua Philargjrii 
. Comment&riaf caret » sic legitar in Co<L G. oc^assu iank 
midUuri dccedit enim cum IV ugnUt 7Vicro« Gmmms ^ 
€Umcro% Leone, ^erm) $eiUce$ tcmpQre^ tunc emm ced- 
ditf qmndo tybditf qmre hie jprim^ p^rtem oowm 
^ eum T^mro^ inteUigi oparUt , itf Pere legumma eeri 
indicentur^ nom oMate% 

yie. 230. ud mediae. ' Omnia compIexuB ert 
tes^ra: Terium, q[Uolegumeiiseritur; autumnunh 
quo frumenta* 

pruin a f • Pmioa , roe matutino tempore * con-> 
gelala* 

I Hoe inttiam est longiorif scboUi ({uod babent SerTii 
Conunentani. ^ % ^ Godei^ 

T8» 232. per duodena. ' Propler annum di» 
visum in quatuor tempora , dimenmimque id eel or« 
dinatum per XII aigna mensefque XII. 

mundi Sol^ An mundi aatraf UtnmEique 
dici pote8t« 

I Senrinst Ammm dipisttm im' gnatuor iempora. St 
per duodecim signa , ddbdecim mensee uccipimus. 

▼8. 283. %onae. Translatiye : nam prbprie z<mae 
in terra; sed pro < paraleloes posuit id est circulis^ 

1 Codex G. pro purniocie. Lege, ut apud genriuma 
iiro purnlleiis^ 

tl* 



t 



Digitized by VjOOQIC 



BPEGIIIKN 8CB0LIOR.tTM IIIEDtmtni; $» 

Ts. 285« ' .exiremae» ' Zonae septemlrionalet 
•i aurtValefl» JUNILIUS diciC. 

▼8. 237. duae. SolBtiles et aiistrales, JUNI-' 
LIUS didt. 

ys. 238. vta seeia. ^Zodiacus, circulua qaem 
nos Signiferum dicimus. JUIflLIUS dicit, 

1 De Uibus hisce scholiis ne litera quidem legitur in 
Pliibrgyrii Commentario, ^ t Codex <»• sohUUaUi^ af 



▼8. 239. ordo, Circulus, 

T8. 240. mundue. 'Procoelo; nam miindi 
nomihellll elementa continentur: igniSi aiSr, aqua, 
terra. * Jam definitio est nostri dimatis id est habitli* 
tionis, quaci a Septemtrione incipiens, in australi 
desinitplaga. Aratus et JUNILIUS dicit. 

ad Soyikiam* * Scythiam dicil, cujqtmoii* 
tes sunl RJpbaei, 

I Godez G. mundus pro coeio accipitur: mtm muFuH 
momiae quatuor eUmenia eoidinentur^ quemadmodam «K- 
. gjUur mimdm in sepiemiriomUem plagam , iia deciinatur 
in aueiralem» f- s Posterior pars anRotationto , qua cai:et 
iterum Pbflargyrii Gommentarius , totidem Terbis legitur 
^pttd Serrium: qua re coDfinBari TideoMis* id qapd ste* 
pius diximus, magnam Pbilargyrii laboris partem lateie 
in Ser?ii Gommentariis ^ 3 Hoc scbolion in Servii Com«» 
mentariis rectius adscriptum est ad Riphaeasque' arces. 

T8, 242, hio vorie^, ' Id M Seplemlrio: in 
bao parte in Septemtrione Arclos Astrologi Aidlam 
pieturam deaignant nolMs. 

eompor eublimie. ^Haec pars mundi sem- 
per a hoIms rideluv, 



Digitized by VjOOQIC 



^c 



m 9EK0IKEN SCBOIiORnM INEDITORQH. 

. ill^m, Id.esl munduni sub pedibos. 

t G>rruptiu8 etiam Cokex G. Sep^emiriona Arciosi, mi 
" ArMus dicUy qutnn seeumdum clima nosUi eoeU Areti' 

cus circulus contra orittntem invenit et con^^a Areticus 
^.f^pixi^ non,fxcurnt : quapropter pjnrtem iUam effera A* 

strologii mlla pi^ura desigfuuiU — a Idem apud Serftuin 

legitur, 

. V8, 243. 8ub pedib.us Siyx. ' Idestaxem 
ociou quae est australia, .quae nunuiuam (a) ao- 
|l>i8 videtur, sicut boreus. 
Styx. Quas} de iiifens, 

I Lege , ut apud Senrinm ; id est , avem -ifotium , id 
est t WstraUm , qyi a nobis numquam wdeti^r : sicut So» 
jreuSf {id est SeptcnUrionalis ^ a nobi^ semper videtur).'*' 
Mire autem ait SXjx , quasi de inferis. 

Tt, 345» aircum perque duas. ' GirGum 
enim et per utrumque labitur, majorem cauda lan^ 
gBDS alvoque complectens minorem. 

in moremjluminis^ Duas arcto^. 

T Servius : Ei circum enim est ei per t nam per utram» 
' que Idbitur, id est inter duas: majortm c. t^ a. e. m. 

TS. 246« meiuenies. ' Hae duae pellices Ju« 
nonis ftiisse dicuntur: quas postqnam Jupiter in 
tidera reppulit , Juno rogavit * Thetim stiam nulri- 
cem , uxoremque Oceani , ne umquam' pateretur 
oocidefe. Inde nunc metuenies dioit. GAUD£N« 
TIUS didt. 

I Totidem verbis boc schT>lioQ legitur in Senrti Com- 

' meDtariist Alterotrum igitur verum esse d<(bet : aut Gau« 

4entium usum esse Servii CommeQtariis : . aut.Giia^^iitii 

. . Coiu* 



Digitized by VjOOQIC 



siTOinR scHOLio&uit mEBtroftiErif: si? 

€o«fii«ntarios deinde eb alUs «dhibitM^M a4 Sehrii 
Commentarios locupletandos. ^ioio enim suspio^ri S«ipX 
vium usum esse Gaudentii Ubore priusquam constet, 
quod etia^num igooratury Gaudefttium Servio aetate 
anteoessbse. — s Thetim malo sa^ipsit ^to Tnthjn. Ct 
•upra p.^?67. l ^ 

* .. * 

V8. !tl7.' iltic ui phrAtiis,n.(. .' Hicj'variae 
philosophorum opiniones: alii dicunt abscedentem 
Solem a nobis ivi ild- Antipddifs ; • l^Brnegant , ied 
Tdliml iHic esse tenebras perpetttafs. ^ 
tnijempe^ta; Hdn a{jta. .1 

t Haec in ServH Codim. annotata| supt ad. vs. s43, 

va. 248. e/ obtenta. Longa; . f */ 

ei obtenta. Juxta Epicureos dubilat..d9 ea 
causa , quod nobis ortum , illis occasum* 
• Vs. 249J Auif^ora. Sdl. ' ' 

▼8. 252. kinc. Id est ex ratione astrologia^l 
Et jam conclusio ; haih hob <{]eit: nbii 'sin^caUBa 
intuemur siderum. ortua ek ^oooasus: binc imiTersa 
noscunturj »^GAUBBNTIU» di€it. \ 

I Haeo<.Ga«|deptii raanotfttio teqne tf8ium.Je|itur' in 
Sc^ii Commentariis. 

V9. 254. infidum. (^ericufoeiJtti. *"'/ ** 

»i7»;^e/;/ere. ..Naviigaye-.i "^ '• ♦ ^: . 

marm>or. A^quor» niah^. . • . * < » • 
- T8» 21^ iemp^9tiva*m^ Oppoiftiflati& 
evertere. * Incidi. ^ - .- - 

I Servius Stephan. notaht^lBurinaniio, exddere. 

m 



Digitized by VjOOQIC 



ft)8 artcainN scHouoauH iKEDrroiitnL 

, , 19$* 8S& f^«reffi« ^ Vemo, aotiTO« 'aQtuBmo^ 

liibeniOk 

« diifersi^»' Quid lam diversum esl, quam ae- 

atisis 'et^hiems/ 

.-' j - .»* • 

I Codex G« Parem , fW e$t Ferno , Aesiho^ Autumno^ 
IfybemOf id esi aeqmU triwn mensiwn in tmoquogm 
r «imt tempore^ id eside calore ei frigors» 

; TS. S!5d. CQniineL PfohibeW 

T8. 260. 'mulia /Qreni^ Ocdo est: nnilU 
maturare datur qua^ foreitl in eeremtate cderiter 
properanda ; nam male quidam foreni » |Mro ecm. 
pet tolunt, ut sit eensus: Multa sunt properanda, 
quae matuwure dntur. , 

i ' t'Lege: praeseniis iemporis, tit apud Serfiaiiw 

vs. 26L proQudii* ' Cudendo dicitur ex- 

ifjfrat^, ... 

y.maturare^ Ccleriter agere* 

t.iUkt legendam, ut opud Serviniiis euiendo eximmaif 
aut: procudii. A ^ufyn^ dieiUgr id esi^exfemmL 

i. Y8« 9ff2. limire^* ' Dms signi&tatianes ha« 
bet: sive naves significat, sigmficatque Tasa coo^ 
caTa, in quibus pt emuntor uvae. JUHILIDS disit 

I In PhUargyrii Commetrtario haec non inveniantor. 
Code» G. UQtum tton.«d Tcrbitm : I^ree duas si^fi' 
eaiionf^ hafkU^nam inieli^itur Ikocr.nomfne it pro mii«* 
hus ei uro ^ase concapo , uBi ura portahir» ^ 

V8.m..A¥#r DeSst/aotf. 

aui numeros impreseii aeervis» *Tes* 



Digitized by VjOOQIC 



ff tcnmi ^smioucHini nfEBnQRCM. n§ 

f Uem 9fvtd Iffsxjnu^ „ . .. 

1F8. 265, Amertna. Vrhn IlaHae ^' idyerrfilM 
#9l#* drot futm vimiiia. oiuIU nasciintiur, rquibitf 
Tites ligantur. 

I Lege: in VesimU^ cujas. jpopoH iaein&iit Poiyfa.IL . 
94. et Plin. H. M. IIL & 

Tt.m'/aaW#. Plexibilis. ^^ ^* 
/tseina. In qua casetis premitur* 
r«6ea« ' Rubii oppidum* ^ 

1 Rnborgm )ifm)nii H<lrtiL 9«t. fi 5« i^ ad qoem lo^ 
com Gommeiitator toIus Crpqnii : Ai BttAf« cppidums 
kine putant aUqui dixiue ftrf^iium • Vwtc /acUis rubea 
texatur fisetm-^m^^ ^» 

Yo. 267« i^rreie. Tracparale ptmem. 

frangite* Holite. 
■ W. 209«^ fat ei Jura. ' Faa ad homineaf 
jara ad Deos. 

rivoe deduoerem * Siccare ; . nam irrigari 
induoere eat. 

- I Sei^luf: fas etjura sinunL Idestf diinnahfnui^ 
maque jura permittunt ; nam ad religionem fas ; jufU ^ir-^ 
tinent ad homines. — > % Serrius: Id est , siceari ; nam 
irrigare iHductre esL . 

▼8. 270. reiigio. Dinjna humanaque. 
V8 271. insidids avihue moliri.' ^^oH 
4e ati(«upa!tiohe didt » aed jubet a satis prohiberi* 
vepres. ^MascuIini g^neris. 

: I Godez G. Von de aucupaiione loquitur, sed aues 



Digitized by VjOOQIC 



ttto aPECIMBN SGHDUORIIVmEDIXQltm 

« nihU improbus anscr," — 9 Cberius Codez G.' VepreSf 
spinosum virguiU genus ^ masadM geneiis\ Ut [ Aen. TliL 
, 64&] « fPi^^i. fVr^panf Sfnguine^^res.^^^ 

tiunu *^ 

Am^ef^ar^r-^M^iffgm. *. 

▼8. 273, iardu Onusti« 
agiiaiorm ' Yerbera tor y ab a^ndo* 
aselii. Dejninulive# " ' 

I Ita quoque Serfius* ; 

Vs. 274!: ii^lib*u8t *« Abuiidaiita>mr - 
lapidem* Molam ifaahdilem.'" 

I nttiimqae scfaolion item apud SnrviiuHrv. . < ^ 

▼8. 275b incm^umi *' IiicoiBpositum! motaid 
rignificat. JUNILinS dicit. 

. tiauiairae mti^sam picteurbe repo^ai* 
* Quia pix in agria nascitur. ^ • 

inem9um. &6paratum, fefectUnu CiAUDEH'' 
TIUS dicit. >' 

t PhilargyrK* CommenUirias iteruto tac^t ad h. L — i 
*'ita '^oqud Ser?Lu9« ' ^* j 

.'•..,:. , • . .f ■ - ^ - • ., , 

V8. 276. ipsa dies. Ordo est: Ipsa Luna 
alios die? alio ordine dedit felices» jsed alios aliis ' 
^petw^ aptos. JUNILIU^ dicit! 

«rxiJcHiax ^f i^rebu^ (^etenim haec avnotatio noa 
reperitur m Philar^rii Cbminentarioyr sed in Serviana 
transiisse ridetur« 



Digitized by VjOOQIC 



^ECIMER SGHOUORUH IllEDITDllUlf. tlt 

ts. 877; pallidus ' Quia palBdos facif. 
or«iit. Iiifenit]& 
I Ita quoqne Servius* 

T8. 278* Eumenides. Steriles, qtiae sunl 
deae : ' catheufemis mond menjdes Vo<iantui'« 

eatme^ Fjliae* 

n e/ando* Sacrilego* 

s Ex compalratione Serviani scholii lacile apparel, hie 
lojiendfim esae tue^ e^fiifffjti» iumenides vdbantiir» loiiii^ 
aMmm est quot vitiis Yeterum^ praecipue Schoiiastarufh^ 
Inoattrattonci inquinaiae sint ilio aeculoy*quo Graeca iatinig 
charaoteribus scribebantur. Librarii enimy antiquiora ez* 
eraplaria describentes , vel Graeca plane omtttebant ^ qnae 
m majorem etiam dificuliatem perit, vel iiterarum duo-i 
tus, 4aahtum pdteraht, pbgehdo imiubantur: sed ita ple* 
ttnaque, nt ptodant, ha^c ab iis non foisse intelledtai, 

T«»279. Cdeum. ' PoStanu 
lapeius. Gi^as. 

mevUs, Hiilta ti^ni&cat; sed hic cruJelis^ 
Aliquando /oriem , ut : ^ ubi saeyus jacet Hector* 
Aliquando poieniem^ ut : ^ saevae memorem Juno- 
iiis ob iranu «JimiLIUS diclt« 
Typhoed. ^A loco Gigaa» 

s Qoid hoe scholion sibi Telit ^ plaae non intellfgiA»' ' 
PeerUuunpius , a meconsultosi opiaatur PoMUun corrup-^; 
tam esse ex Japeiumqus, quod apud Virgilium sequitur^ 
eensetqne hoc schoiion ita constiiuendum : Coeum Ja^ 
petumque. Japetus^ ut Coeus , gigas, -a t Aeft 1. 99. 
Saevus M Aeaeidae teio jacsS Hsctor, — 5 Aen. I. 4 ^ 
4 Hoc s^olion nec in Philargyrii nec in Servii Gomtnen* 
tariii reperitur* «^ 5 Neque hoc scholioa inteliigo* Peerl. 
kampius iterum corrigitt AUus Gigas. 

V8. 280. ei conjuraies. ' Aloidas dicH oten 
el iafilialem gigantes. 

X i 



.Digitized by VjOOQIC 



8» SPEGiniN SCHOLIORUM ITnEDITORm' 

I Lege: Aioidu dieii, Otum €t SMaitem ^ gfgm$B$. 
quorum roemiiiit Homer. IL V. 385* TAy fetif "Af^ , Svc |ca^ 
^ClTO^ , MpeeeepSq f *£f«UTifc , RflX^f 'AXa^og , Jfray Kfieen/t^ M 
Jtafit^* et YirgiL Aen* YL 58a. K/c ei Aloidai g6minos, eet. 

T8. 281. Pelto Oss^m. < Montes Thentliae. 

tRectiasSerritts: Felio. UoKti Theesaliaci Ossanu 
Moniem Thracifie^ 

.TS. 282. Olympus* Hoiis. 

Y8. 283. pater. Jupiter. 

TS. 284. sepiima post decimt^m. Id ett 
septima decima. 

T8. 285. Ii6ia. Pluraliter. 

T8. 286. nona fugae. 'Hic Virgilius sUiltus 
Tidelur, fugam suadendo aeryis et eis indicaiido 
dies, quibus a rapinis coatiiieant. 

I Ad hanc sententiam quasi req[»oiidet Senriaas ^aei 
ut gtdbusdam imperitis mdetur , VirgfUus^ auijugam te^ 
vis tuadet^ aut eisi indicat dies > tpdbus se a rapinis ahstim 
neantf nam et iagm de prefeCtloht et cunu kgtmu^ cet 

T8« 287. adeo. Valde. 

multa adeo et rei* 'Biiigene diTinoMin teii- 
ponim: primo enim qnatuor anni partei ezaecuhis 
esti deinde dies lunares, modo horas in ^as et 
dies noxque dividitur. JUNILIUS diciL 

I In Godioe G. supecios oam hoc scbolio eenfungiliir. 
Faide Miigens d»isio ten^mmm, oet. et ita hie legeMlam 
est pro duHsionem. Mox itemm meUMs in Cod. Gw im 
quas dies et nox dividitur. Ceterum de kac aaoolatione 
Mc litera quidem apud Philargyrium legitar* 

ts. 288. Eous. Oriens^ 

i?2 



Digitized by VjOOQIC 



* apieiiiSR seHouoMii iif idito&us. 

£ous., BteUn YeMM9 alii Jononis, alii ' Celw 
H AuroimefUium tradimti qui c)im Veisere de.pul? 
^hriludine.Gontendit: sed magi^ Teoeris §belli| e^tr 

I Legendam Cephali ut monttit Bnrmanims » ubt haifc 
~ anootationem memorayit ez Cod. G. qoi babebat CqM. 

V8. 28L ei quidftm* Ideslnlicpii, quocl ^cer* < 
t»e penonae est. 

1 Codex habet: quoi et$ eeriae pemnaa ^. 

Ts. ^. tnspicaf* Acuit, « findit ad apepjef 
airjfllarum/ 

I Banc annotationem Qpboliastes noeter, qiiam<piam ^o? 
.|i|i2ii nomeii npp addit, videtMr tamen ex Pbilargyrii Gom- 
mentario sumsiisei ubi haec leguntur: impicaf^ fif^ 
Ai im mpdum spifiarumf ctii muiiae $fmi anstap. 

V8. S93. sQlata. Consolata. 

»•• 294f arguto. Id est i»K>nanti* 

m* 28IS. aut dulqis, ' Hic Tersus longiof , 
^ est uaa i^Iaba , sed sm^e Tjtio* JUNILIUS d^ii^ 

Vulcano. Igni. 

deeoquit hufnorem* 14 est uvam passam 
(^ciU 

1 Qanm omnes fere, qua,e in praecsedentibus lunili} 
nomine citatae snpit annotationeSf in Pbi}argjrii Comineiir 
inrip die8iierentul> , in eo fete eram , pt inrtditaii|a faia^fin^ 
jlanilinm Flagrium alium quemdam AnMe interprptem» 
diversnmqjue a Junio Pbilargyrio. Sfid prius a me con* 
^ptam opinionem hoc scbolion egregie tuetur: utpote 
qnod etlamnam iegatur in Pbilargyrii Comn&entario : IBf 
yerstts longior est uaa sjrUabft , slui sins yitlo , quanian^ 
ifequans a sfocaU ineipii. Cf. etiam ad vs. 58. — a la Cfl- 
^tife perpeiram exaratum est longiorem una f. 



Digitized by VjOOQIC 



aOi SPSClllEfT SICHOLIOHUM IlfSDIfOHOll. 

n; 296. ieptdu femntiB, buliSentk.^ 

irs. 297. Ceres. Bic metonymi^ est. 

Y«» 288» iosiaSm ^ Exusfts vel sicca8« 
-t Leg; exoBtas. 

TV« 299. ntiflftf^ ara. Sereno coelo ut amic- 
tutn contemhere possiSy juxta ' Hesiodum* 

hiemsm Frigus. ' 

sere. Xmperatiyus* 

ignava colono^ * Quod ignayoa facit co« 
lonotf* * 

X Seryius : Sic HesiodttS 1'Epy. «. *H/u Sgi. ] « TOfOfk 
ffilnlfsof^ 'fupa^ ^ Pocanfp ^ Vofxvijf ^ kf^MtuP' Id ett^tieo 
streno coelo , ui ¥cstimeniis nom egeas» «^ s Et Itft £eie 
Seitiur. 

m. 800« pario. Parato. 
T8. 801« muiua. Id est convivia* 
T8. 902. genial is. Toluptuosa , conTiTalis. 
' Geniales hoinined ab anliquis appellati ^(9 ^ 
quod ad invitandum et largius para^dum cibum » " 
et quae consequuntur , promptiores esdent. JtHil- 
LIUS dicit. 

f In Philargyrii Gommentttrio hoc scholioii iteram de* 
oderator. ^ 

T8. 803. pressa^. Onustae; Ul solet auteW, 
sensum similitudine conchisit. 
ys. 804. coronas. Funes. 
T8. 305. quernas. £x quercu ' colore. 
siringere» Decutere. 

fuernas. ^ Mons Macedoniae et- deriwtiTum 

a 



Digitized by VjOOQIC 



SPEGIMEN SCHOLIORVH INEDITORinf. S30 

a quemi , tam umi qftam ratione , ul * colomum 
a corillo. 

f L^geiidum Tidetur arbore. «• i Scholion stne dubio 
corraptam: quid mons Macedoniae «Q>i velit,^non intel- 
ligo. ^ed fere non dubito quin baec verba' ejicienda sint , 
ntpote quae a librario, haec non intelUgenfe , vel impru* 
. ^tOJb bic adscripta vidcanUur , loco plaiie alieno ^ 3 Po* 
stiema verba e Servio emeqdeqtur * nupgw wu qmr. ui^o* 
lumus a corjrh. 

T8. 806, oruentaque fnyria. ' Id est de 
Mnguine Adonis, yel quae miceum eruori similem 
habeant, Tel quod belli tempcMre m hastiiia fiuni. 

I Hoc flcholion , qao carent Servii Commentarii , Bur« 
manniis ex Cod. G. memoravit ; in quo rectius legitur 
indehasLf. 

Vs. 807. pedicas. ^ Laqueos , quibus pedes 
iUaqueantur. 

I lisdem verbis Servioi. 

T8. 908. auriioe. ^Aures grandes habentas* 
eequu ^ Ab equiSi 
figere* Venari. 

T Et ita Servios. — i Godex: ahhtqmt, Quibus literifl 
xiibil aptius sabesse putavi» quam ah eqms^ Gr. liv' 2rr«y. 

¥8. SOO. Balearis. I^sulae Hispaniae maris, 
Yidnae inter se, ubi primum didtur fundae milita- 
ris U8U8 <inTenimu8. 

verbera fundae. Funes fundae. 

I Lege , id quod sensus requirit , ut est in God. G» 
inpentus. Ipsam rem , sed aliis verbis « narrat Philargy- 
rius: BalearcsfundaCffdaapud insuUu Si^Uaresfun'» 



' Digitized by VjOOQIC 



y 



asA SPGdiMEir d(!iidLtdRijH iinsDrroRinti 

/farvn u$ut reperfus est : et uUulae Buleare^ prime GpM 
nesiae dictae: poit vero icum a Graedi oceopataa tunii 
tfiud cum lapiSbttS fundae rotamtes submoverent adtwt^ 
rios , gmeasincolebarUf rapx ro fidXkay Baleares appeUatOi 

Ts. 810« eiim Htx. Gacemphaton. 

nix alia. If ivie (lnusta. 

▼fl. 81 1. tiuiHmni. Yemo et autumnali *{leni* 
pore) ttaipeatates fiunti ideoque nec plwa aestili 
nec liiienis iit 

sidera Frigoi^a* 

T 16 tmnpore addidi e flerTtttf «piid qttcfai ibdera wmt* 
bift hoc scbolioa degitur. 

VI. 813. fuke^ igil un4d. Id ^ vigilanter 
^ ifacienda. 

^uti. ]^raei5ipiUtur. 

imbriferum ver. Bpithetoh est: an ti UxM 
iknbriferum fu^^rit. 

I SiBrvius : prOindendA, 

Ve. dl4* ^pice€t. ^De matiiribUs fr^gilHis^b- 
ilsive dicimus; nam proprie ^iceus est cum foUipu- 
liim id est ettreilium tumOrem aris^ae; GAUDKN- 
tlUS dicit. 

in,hQ,truii. Densata. 

I Si G^ndentii Cotiimentarilis ^ qiii periit| faiijiismodi 
lcboliis referttts fuerit^ cbjusmodi hbc bst, yrz sett ^od 
Ije hujus inesrittt dUslidoM essfi oetoeam. ^6 e 8er?iO) 
\n cujttS GommenUrios transiity hoc scholioBLy eloofrop- 
tum et tmtacatttm ^ sic ah^ auctore scriptuia luisse doce» 
mur: Spicos de htaturis frugibus abusive dicimus : nam 
^roprie spicus tst , citm per culmifoiUailum , id est^ ex* 
' tremum tumorem , aristae 'adhuc temes ih modum spicuH 
tMMki, as» Sfroretti rdS Mlurus saprs notariittus ad ts. 3». 



Digitized by VjOOQIC 



8BICIMBN SCHOUOliim INEDITORUM. tt7 

TS. 316». iati^niiaw 'Adhuc tenuia et lactii 
plena. 

9iipula* * Slipulam pro cuhno- posuit. , 

laoieniia» * Lacians^ qui lacte pvorupel: 
4aciens f cui praebet 

iurgeni. Implentur» 

1 lU qnoifae SerriuB* -* s Yidetar dnctaTn eMise e Phi« 
largyrit scholio: Stipulae nomine pro etdmo mbutifur» 
Quo<i ipsum hi Servii Gommentarios transUt^ -•'3 Senrius: 
Et scietfdum, biier ladanteni ef laeteolem hoe inieresse: 
npiod faMStaiis eet ^ume iee prmehei , bctens cui iac prme^ 
hefur* E^ quibos hoc bcils eaendabitur. 

Ts. 818. d ifin t d. Pro omnium. 
V8. 820. euh litn e. ' Per subliim. 
iurbtne nigro. ^Tempestate noxia. 

1 Initium ett ServiaDt scbolii: Per subUme porUnreiU 
^ruimm s^tiem. •« a fit ita S^viiM. 

T& 821. ferrei. Aufenet, agilaret^ 

aulmum. Stipula. 

eiipulae., Folia* 

Ts. 328. ei /•edam. 'Pasim deafoeda. 

1 Quid hae Tooes sihi Telint , non inteliigens , suspi- 
cabar in antiquiore, ad quem hic ^criplus eit, Codioe 
minus distincte ezaratum foisse Ecbmsis poiticu, Sed op- 
portiine Peerlkamphisin aemoriam mihireviiGBTit versum 
Aen. IV. 195. Hdec paesim Dea feeda uiHkm diffimdU 
in ora* 

TS. 324. ex alio. * A Septentrione , qtu est 
altus; quia Auster humilis. 6AUDEN11U8 dicit. 

I Ideiii| sed pluribus verbis, legitur apud Servium. 

TS. 



Digrtized by VjOOQIC 



m SPECIMER SqiOUOIlUM INKDITQ&ini, 

n. aaS. dilnii. DilegiU dinol^iu 
eav4u Ad alTeum retulit flimoniou 
▼I. 8S7. /re(is ^firantibus^ ^Kvdpfoofk 

I Godes habet twe^Mn ipinm» 



y9. 228. iffse fqierm Jupiter, nam a^dit 
ruecq» 

in nopie^ Sro tenebris yel poteftatc poeuil. 

corusea* 'Correpte; ut: ultima ftihnina. U- 
nupi fulmen esl quod coleral, aliud quod inceoidit, 
fiiiud quod transfigit, aliud medium ex qm pat 
fidflaTerat. . ^ 

I Postreina icholii p«rs, «piaa mmm truDCBta est, &• 
cile emendabitur t ^^rvio «d y*» ^^* * I7ii|aPB ewii| >%i^. 
mtn quod eolorat , alwd quod trunsfigit y aUud quod af- 
Jkit^ ui €ti (Aen. IL 64^.] • Ex quo^me di»um peMer^ 
atque homimom rex^ FulmmU affimrii ^etUU»'* 

T8. 829. moliiur^ Terrere. 
maxima. Tota; 

T8. 880. ierra iremii. Qualilur, morelurt 
Ti. 881^ humilie pavor. ^ Quod humite 
facit, 

I £t iU SerTinf. 

T8* 882. aui jtikon. > Foteflt adfeclue ordo 
Tideri, cresoente munero eyllabarum per aucta 
montium nomina , cum idem Tersus ab una sylla* 
;|)a incipit uaque «d quinque decunit JUMLniS 
^cit. 

Aihon ei RhoJqpen. Hontes Thr^ciae» 
Cerauniq. Mona lEpiri, juxla AdrialicuBu 



Digitized by VjOOQIC 



tonCIHEN SCHOLIORUH INEDITORUM. 828 

I De hac aiinoUtione ne liteni quidem legltur in Thv* 
largyrii Gonunentario^ Burmannus ipsani sie memoravit 
ex Cod. Q* Orio estf ^rescente fusmero jtjri^finon, pe^^ 
aueta montium nomina; quia (L <]uod) genus apud Ho^ 
wneruni industria (L de ind.) invenitur factum ^ cum idem 
• versus ab una syiiaba indpiens usque ad qumque sjrllib' 
has decurriU 

T8. 383* dejicii. Id est (erit, |)ercutit| re-r 
Bonatf 

ingemin^ni aueiru. Prius eQim fulmen, 
veoLtus et plum in montibus fiunt. 

rs, ddfi. coeli menees. XII signa, qiiibqa 
menees ' agnoscuntur. 

eidera. Planetae, 

Merva» CfUstodi^ 

I Servius eognoscimus» 

T8. 836^ /rigitft^* Id est nociya, quod dt 
gladalia , ' peatilifl. 
quo eiella. HercurH. 

1 Ita Codex : «{uam voc^m^ qmini ab Iroobio nsnipata 
sity ut Lexica docent , no^i neoesse duco mutare in scho- 
liis non ita antiquis. 

TS. 387* Cylleniue. ' Hercuriua, q^^a in Cjl-t 
]eno monte Arcadiae^ natus esse dicitur* 
I Eadem habet Seryius. 

T8« 838. ^niiifii. Annivaraaria. 
refer. Reddes. 

operaiue. 'Dan8opeTamco9Ti?iis, cimicui(C« 
ta opera compleTeris. 

I lu qnoque Senrius. Post compbeerii in Codiee ie» 

i»- 



Digitized by VjOOQIC 



830 SI^EGIIIEN 8CH0U0RUM lllBDttOBlnt 

gitor fcA ipoijn, armif ^uae dausola male blc iirep^ , ot 
bpinor , ez seqaenti » quod Jundii nomine citaUir , cobfUo. 

Y3. 840* 9ub casu» Becursu Tel &ie. 

ya» 341« molfisstma vina» 'Dulcia» «^e* 
dtate caMBttia et yeluatate» $ad ipaiua aiuiL JUHI* 
LIUS diciU 

I Ifk PhiUrgyvU Qdttn^ea^rio liaee annotatiq itemm de- 
sidierator» Apud SerYium: mollissima, Cartniia aipc* 
ritate ei defoecata^ qua^ postrema yox Yidetur perpeFUB 
' transiisse in et uetustaie. 

Vt. 34^ tH^ ' In hcaiorem» iu tuam gretiaiiu 

I Ita quoque Seryius» 

V8. 344 dilue. ^Offbr, disBolve fiaccbo fino. 
Ts* 345. ierque^ Tet^ ^deus numero impare 
gaudet« 

t L^e « Aufftt* Qnod est •TibulB Ilt. 6. 3, Avjffir ef 
ipse meum patera medieante doiarem. •^ % Suat verba m 
Ecl. \]II. 75. • Numero. deus impare^uideC*^ 

ir8.S46. cA or tc9* 'EBtpropriecbaevortHncantus. 

I Sic quoqiie ServiuB: ubi Bufvu perpem» ooajedt 
«pAe6orttim 

' T8« 349. tjfUam dereri^ &abena ua ' monam 
Victum priorem quum homines glandibusTcscebantur* 
redimitus. GoronaUis. 
I Ex fertio oimgeBdum est ^ memonok 

TS. 350, dei moJus (incomposii^s). 
* Id esl ^.saltationem aptam retjgioni , pec cx uUa 
arle Tenienlem. GAUUENTIUS dicit. 

III- 



Digitized by VjOOQIC 



t ft c o Mp0 siio»* * SinUmM quod kieoBipodloi 
l&tiain ip6a caraiina inlelliguntur. 

i Ad ▼erbum tdeo boe Qaudentii schoUoa ia Senrii 
G>nimentarib legttur. — » Godei babet tahiatinnem* ^ 
3 Leges Sylkpwi. Bt ita qnofoB l^adum eot infre ad 
tft. 4^5* |»U haee ipsa Virgilil verba in ettmploin citantoir* 

Vb. 352. aesfus. Pro stmnitalibile poeoik 
Te« 964« euderenf. >Flare deeiiierent 

I Utruraque scbolioii apud Senrium legitun 

Vs. 350. ttiiord mieteru ^i^rbarL 

Y8. 300. maie temperat. l^ro non temp^ 
rat t Tel non abstinet \ non eibi parcitt id eet unda 
furioiA. 

▼8. 861. revolani^ Fe8tinant# 

Y8. 36X m^rinae^ ' Ad dieeretionem flu- 
tialium. 

I Et ita Sertiu^ 

Y8. 363. fulioae. Quae YulgO falliculoe dU 
tunt« 

Y8. 884. ardea. ^'Quaei arduap quaih Yulgo 
* sarpam Yocant » dicta ^ q[uod ^ Ctun Yocem emit^ 
lit| oculi eju8 ardescunt* 

I Idem fldiolioB legttur in Cod» Q. t^ t Godex babet 
eatapanu 

Y8« 365. impendenle. Imminente. 

Y8. 869* praecipiies. Utrumpro celeritatei 
an poliue q[uod aic a nobis Yidentur* 

Y8. 367. flammarum. Stellarum purgamenlA 
cadenlia Ycnlum denimciaut: fitenim hocexabun« 

dan* 



Digitized by 



Google 



SS2 S^ECtHEN SCHOUORUM IlfEDITOKinL 

dantia fluchioMi quod dieHur dtnntat aSrit, unde 
tenti yeniunt. 

19. 998» ^olluderfu 'Luderepeiideiite0,oK>- 
Ten» 

' plulma». ^QuafolDique, ni fiorta ^pttpots- 
gnificat , hoc est cardui florem plumeimi« Antas 
diqjit. 

t BiBendaBdiim e Servio: O^Uuder^- Id 9st momi 
VirgiKus [ AB* YIIL €3i. ] « Imdere pendentes pueros. "-« 
t Endem fera, sed oniisso Arati nomiiiey habet Godex G. 
— 3 Scribendum poppQS , ut apud Lacrai. UL 387. et 
PIuTium U, If. ZIIL 41. 

'T& 873. imprudentibuM. ' Pro nesdie&tibtts 
c. id est numquam obfuit totis praecedentibua agnk 
^el etiam valde pmdentibua petuat. 

I Emendatlus Baec in Cod.G. leguntori imprudemti- 
hus id estflfolde prudentiim » aut pro nesdastihuspesuUf 
id est munqmm ecieniibus oljflui imbcr % toi signis praf 
udentibus. 

T8. 374. iilum. Aerenu 
. vallibuo imis. ' Gnies Talles, 

I M«).or ^hpiU pars yidetiir interiisse. Servius : Bkit 
uutem grues de v^diibus fug^re^ non pUwiam de vuUibtn 
^wfcre. 

T8. 375. a^riae. Primum Tolucrea dicli quod 
alte Tol^t. 

/ugere. Propler hiemis sij^um* 

T8. 376. cuptavit. Suscepit. 

T8. 377* arguta* Stridula, peraonauB circum- 
ToUtavit ae^tatis 8i({num« 



Digitized by VjOOQIC 



« srBOiKiR sch<»iordm nntDfTORtJM. m 

yn^ aSB. e/. ve/dr«m« > JlfodMfttis at> Lydd^ 
pntorai « qui Iiatonae dlienli aquam denegimeiiC ^ 
.in ranas canversos» cum illa agerelur a Junonei 'in -* 
Lyciam penreniens» Et Ovidius ait: Geres cum Pfo- 
serpinam quaereret ad fontem ^ penrenine quaerere 
aqiH^ ad inbendum : tunc eam Lycii rustici a pd'- 
tatu proKibuerunt, cumque contra eam enntterent 
flcyiumnartum turpem, ita ilia irata eos conyertit 
in ranas. Alii dicunt ranas per abundantiam * quod 
extra pahides pelfi el serpentibug cibos ene aut 
alioquin interire* GAUDkNTIUS didt. 

fuerelam. ^ Yox est muta , ut ^ omne que« 
relia impl«ri nemus. JUNIUU8 dioit» 

* t.Loo^as boc sehoUcm partim apud Senrium legttur i 
partim in Cod. G. (vid, supfa p. l38.} oipisso tamen Gau* 
dcntii nomine. «^ a. Leg* pervaUi^ ServiuB aceemi, «• 3 
ll€fettti8 y quod iD Cod. G« legitur: per ab. aquac. -^ 4 CocL 
G. vox mutua^ — 5 Suut Terba ez Aen.TlII. Ii5. • OniMd - 
tfiutfdk Imphvire mmus.^ 

T8. &79. extulit. Sursum tulit. 

YS. 380« et bibit. Yulgare proverbium 'tulit« 

ingene. Id est duplex. 

1 GodeK tMt. Tidetar •niem ea ▼ex ex snperiori si&^ 
lio- Uc irrepsisse» Serriost ecqmnar Hen&n puigi i^ 

Ts. S8K arhus. Iris enim ez Oceano bibil, 
hoc est pIuTias recipiU 

agmine magno. TranriatiTe militarem de 
coiTorum mnltiludine dixit 

TS.'38S. Asia. Palus. 



Digitized by VjOOQIC 



m sFBcms acioLioEi» mmmvaL • 

etrevM. AdjftAimuv jiH^ pmt^ diciiiiil om 
eaCayfliuii) flu?iiiin» ((iii att iii LfHm. « iDNILnia 

I Abtnitt luae itenttt a* Phikifyrii Comiiitotttio. 

n. 884. Juloi6u9. < Ordo cst : Ciranm An 
prata duloia in ilagiiit Gaj itri nqiaftli». iimmda 
Iraiislatioiie u«ut ast : proprie riniaffi * tuoa diciuiL 
iUNIUUS dicit. 

rimantun Quaenint, vel aUiiu pttacimtairt 
ut alibi [ JRa. VL 080. ] » riauuiturque epolii.'* 

Cay$tri. DeSal Tideaa. 

i Heqae hoc tcholiop ia PhiUrgyrii GoauMnitftffio fef 
gitur* ^ t Loge uieSf Serriati rmufri irvciam ctc m pof^ 
fU^ qui i^tandcs rinumiur d» ritmf tcmarwm 

V8. 885. eeriaiim et rel^ DeSst rideas: hio 
liraeoagientit ett, nou imperantia* 

V8. 887« tnca^aum. 'Fffuitraaiiimliimiarpah 
nanim denfa leTitate auspenditiir , ut tnfnytF^^ CQipiis 
^pertingeat» 

ge$iire. Yelle. 

vGod. G. imcassum, Mcii fhuira: hmmor tmim ^. 
imvm imm lejniSmie smpmdiiur^ rriJqiu teant. -«• a St 
>apre ( ad Yt» 3».) iemlsbiiur pvo isnd0ur. 

V8. 868. voeain AdnuntiaU 
^lena. ' Ranca ejue natura. 

I Senriut: raucom contra mduram suam* 

'wSf 380« ei solam Tum enim dal rignump eoia 
•ola est. 

fs» 380» nec nociurna» Ifec puellae igno* 

ra- 



Digitized by VjOOQIC 



tPiainN scsoLtoiiirH mEDRORinf. au 

rtvefiittt ]^^m flituram , noetufna pdm eorpen* 
tes » cum fideriAI scintillare oleum timoro plu?iarumi 
Tfl» aOh iesia. ' Lucamam pro Tilitate voluit 
aonmiam» aac lyohnum ut dependestes lyohni. 

I Emenda ex Servio : Propter vilUaiem noluit dicere 
iucmuim, ied neo fyehnum: sietd in heroico oarmine, ut 
£Aen.L 7»e>]. • DepeMdmi irehm.*^. 

irfl. 9UL fungos. Globos* ' Plinius dicil cuiii 
(rigus * aeris esse cpc^rit prohibita a8ris crassitu* 
dine» in lucema residet et quasdam yelut fimgo* 
mm iniiUtiir imagineSi 

I Plinlus de ea re loqoiiur ia H. N. lYill. 84* Bun^ 
dem dtat Servius. ■» s Codex babetyr^gitf cHs aerie. 

TS. 883. neo minus. Signum serenitatis. 
serena. Serenum, a * aerando id est reseran* 
dot apmendo dicil. 

f tta salis distm^ in boc Codice scHptiim est Mti 
6# babet serendo » pro quo Bunn. recte nialoil aktmni. 

Tt» 384. prospioere. Quasiaitt cognoscitur 
a ooelo tempestivo serenitas futura , ita et serend 
tempestas, 

TSk 885. ohiusa. ' Perse?era?it in translatione i 
nam cum dixisset actem non obtusum addidit. JUr 
NIUUS dicit. 

1 Frustra iteniin hoc scboUon in Pbi^argyrn Commeii* 

Urio «juaeritttr. 

▼1,386. neo frairis. »Id est SoKs; ergo 

lum absurde bic videtur duo tempora dixissej noc«- 

tmnom et diurnum* 

p6* 



Digitized by VjOOSIC 



SPEGDlBIf SCHOiiORtJM INEDnORnb 

obnosia. ^Quae ab illo acoipit hmmi, Tct 
00 q[iiod noceat td esteoiipem facit* JUNILIUS dicit« 

t Godez G* Obnoxiam hmafn ditit, pfo eo quod oh^ 
sAtet noamL Non aksmk hie wdeUir tempora dbdssm. 
noctumum et diumum» ^ s Meque hoc, neqae qood laox 
Bcquitur , scholion in PhilargyTii CoinmdiLtario repmW. 

T8« 397. tenuia. '^ N^bulae dicuntur, quae 
inunineiite tempeatate in aerem a yeato jactanbir 
Tol aranearum texturas dicit qnae aimiliter jactantUF 
per adra. JUNILIUS dicit. 

I In CodiceG. haec ita leguntnr; ienuianebuiadia»* 
tur» guae imminenU tempestate ob nimiam letntatem in 
' Aire ^Mo jaetaHtar: iterfi vettera Hubes dixU tentua 4u^ 
niarum, quae imminente tempestate per aSfa raptantirm 
Varro in Epimenidet % nubes veUera lanae stahmL Stc 
etAram. 

ts* 899. diiectae thetidi jileyonogs 
* Ceyx » Luciferi filius , habuit uxorem Halcyonan : 
a q[ua ciim prohibitus iaset ad conaulendum ApoHi- 
nem de slatu regni sui , naufragio periit. Cujus cor» 
piis ciim lid Uio^^ delatiini fuisset , llla praecij»- 
tavit se in pela|;u8, quos Thetis ambos convertit iri 
aves marinas, quae Halcyones dicuntur. 

edluios. Qui MdTtuitur, tel iolu/o ore id est 
nimiiim patenti, 

I Friorem periodnm eorreximas e Senrio et seholiasbi 
Stat ad Theb. IX. 36 1. (jodez hahetf AleOn desa et Ih 
f. iuu,JL a quum cum prohiUtut esset ad eonsolamddm^ 

V8. 400« jaciare. DiflTerre, projicere. 
maniplos. Quidquid manus includit. 
YS. 403. nociua. ' Avis, lucis profuga , ai ca-> 

nal 



Digitized by VjOOQIC 



SraCIMBf SCHOUO&TO IRIDIIO&UH. W 

Ml poil «riii ooeuum, pluviam tigiiificat: ^m ia 
tectis ni iu ailKiribiii canft iero, seKmUteiD og* 
Bifieat. 

* nociua. foAqmm cum patm coaeubiiilt fii* 
GimM agnoioeiis, abdkUt m in aihras et luoem refu- 
ipt, ubi Deorum TOluntate in avem coiiTerM est , 
qua0 pjTQ tanlQ boii^ore ovmibus imbm etl ailim* 
ratioDi. 

i^ Senfins- hhtc pso s«j|oIio Qimpleziis ett i Noiffm tm^ 
tem ams e9t hcifuip^ , quae significat ptwiam , ii ceci^ 
mritpost SeUs oeeasMnu Dehae atOem taUs eHfabulae 
ffyeiimene f pastqmim cum peire concuhuU^ ef agnovitfa* 
cinus esse , m silvis se abtUdit, et lucem refugUi uU Deo^, 
rm^ foluMtatc comcrsa esi ii^ avem , guae prgi Uuaofa' 
dmnt ompiha o^Hb^s ^ admirationi. ubi DoryiUius , 
reGie« ut opinor, conjeclt obominationL ^m s Haec Prdbo 
tribuuntur in Cod. G. Probus aU^siin ieeHs psi arbo^ 
ribus akis canat, serenitatem signijicat, si in ftraminifms 
vd ramuscuiis • • • reliqua desunt «^ 3 Serviut : Vfcti* 
0ma» &GhpL CMat* «d Thebk liL Sej, ipMm Hfyctaeam 
vocat, Njctd 'Aetbiopum regU fUami ubi Munclu «I 
- Hjgin. t S04. Njrciimenom cft Ls^iqrum emiti^nxX» 

ft. 404» nttftc^. Avis. 
in.406*ei pro purpureo dai ^emUxSeyl^ 
/a. Avis. 

I Haec TOZ male hlc Tideluir iiTepsi^se ez se^uentitius. 

Tt. 406» levem. Id est nubem^ 
deikera. AccuaaliTUfl pluFalie* 
VI. 407« tntintcfi^. Hfisus. 
airidpre. Sonitu. 
jt. 408. raptim. Velociter. 

T f #• 



Digitized by VjOOQIC 



m araaiiii 9CH0U0RI» DRUToiLinL 

v& 410. liquidnB. Apertaty puna» id ol 
▼ooet» 

▼I. 412. pra0icr 9oiitum. Pliii qimm ao- 
liti funt. 

n» 413. aeti9^ 'DeKniabt tra&saetiti abactiflu 

jnvat. Jocundat* 

I Ltga d0eu9si$, 

TS. 415« haud equidenu 'Niincquaerit cur 
homines, quos constat esse pradentiores animali- 
bus I per ae non aeatiant «{ualitateni a^iis ftttucL 

I Badem , sed uberius , leguntur apud Servium. 

xn. 418. ingenium. ' Id est concessunu 
prudentia maj or. Hoc est nobis. 

1 Videtor sdioliaites fiNfeRtoiii legisscw 

fl» 41& Jupiter. Imber* 

m 420» epeeiee animorum. Hoc eit fior- 



» o /n t. Sic enim aer est mobilis ' qn i5 GonH 
mi* bominis, 

t Haee plane non intelligo« Forusse legendum crt: 
^modo emmus h. 

TB. 428. coneipiunt. ' Incipiunt canere» 
eoncentus. Id eit Sjmpbonia, 

ff In Codiee Z&n^ rpktfop scriptom est: incipiuHU 



Ts. 428. et laetae. *A€ris eereaitate. 
ovantes. Laetantes» 



Digitized by VjOOQIC 



siicniDi 8CH0IJ0RUM iiiiDiioaint. m 

I Serfins: aSris serenUaie gaudenics^ 

T8. 424» ad rapidum. Yelocem» 

lunck^* Noctes* 

eequentes. 'A prima seclinda lU vel IIII 
86 sequentes , Tel Luoa solis circulos sequitur licet 
ipea infierioTem# 

I Godex Gk . tam eidm Solis cireulum se^uiiur , iicei 
ee ipsa sit Uferiorf segusntes a prima , terUa vel quartd 



ta* 425. ordine^ ' Quia fida flunt signa, quae 
Sole et Luna fiunt 

I Serf itts ad ts. 4M* ^, notandum , Aaec signa magis 
fiia ei subtiUora esse , quas ex Sole et Jktna ooUigimus. 

Tti 4SB& kartL 'Hjptdbole esl» quod non hd- 
M nOB dicipitg 
capinre. Oedipiere. capieren capierii^ 
«oe/ta« Iiunaei. 

s Ita quocpie Serdua. 

tl. 427« Luna reverieniee %gnes. Cum 
Luna noia lenascitur, tum enim originem/?idel 
lollere quam decrescendo perdiderat. 

Ti« 428. $i nigrunu. Nigrum aSra, non ni- 
gfum OQnKL Aratua ait. 8ed d non habuerit ' lu- 
tia eomua el intra eam nigrum aera nderia » erit 
ubiqiie pluviil. i 

I Serrius, omtsso Arati lestimoAio t U esi, si nom ibt* 
taerii pura cormta oeL 

n* 481. venius erii. < Tentum temper de« 

T a nun^' 



Digitized by VjOOQIC 



UO SFICIHra SCHOIIO&UK IIIEDITO&inc 

nuneial rubess luna : venlua enim Tenit ex a^ris den- 
sitatc: coneitatio- crantudinis Tentum (acit. Phoe» 
6e« autem Lunam dicit, ut Solem, Phoebum; ot 
[ Aen. IV. 6. ] > Postera Phoebea luatrabal lam- 
p^de terras.** ' 

P hoehe. Venit ab eo quod est Phoeboa. Scien- 
dum • in propriia nominibua duo lantum genera fie* 
ri, ul: Phoebua, Phoebe: TuUius, Tutlia. 

I Oe priQre annotatione nibil ezstal apud Serjiriam. Al* 
Ura in ipsiu5 Commcntariis fere ad f erbum repcritiir» 

Tt. 488. pura. Deest fuerit. 

T«. 4SS. exactum ad menuenu Uique md 
peraclum mensem. 

Ts. 437. Glauco. ''Glaucus, Anthedonia filius , 
pbcator : qui , cum cepiaBel pisces , eoa depoeuit ; iDi 
autem animum ex herbis receperunl el redierunl in 
mare. Grlaucus, amissam dolens praedam, me 
praecipitarit in undam et maris efibctua. esl ^ Deoai 
JUHILIUS diciU 

Panopea. * Filia Nerei , Glauci coi\juz , nym* 
pha marina. 

Inoo. Patrpnymicum est a raatre ut Inous ut 
alibi. ^ Ledeam et rl. ' Inous Graece dicil Leuco- 
Ihea, Latine Mater Hatuta. 

Melteeriae. Heiicertes Athamantis filius, quem 
Corinthii Palaemonem in Isthmo colunt » Luoani Pdr- 
lunum dicunt* quod portibus praesil. JUNILIUS 
dicil. 

I Eandem , sed aliis verbis , fabulam iiarral 8enrias« 
In Pbilargyrii Commentario ilerum nihil ad h. vs. annqu* 
lum reperilur, Codex G» Glaucus dahms am u it s e prasm 



Digitizsd by VjOOQIC 



Sf EGIMEN SCaOLIO&UM IREDITORUM. 341 

dmmf id esty pisees ^ praecipitapH se in mare ei dms ma* 
ris estfactHS, Itetn , fAutcus PoUphei i cet — > t Ita le« 
gen4uili« Codez habet: effeetus est in undam i2s. — 3 
CodeiL &• Panopea » ut Hesiodus diciti Nerei fiUa^ con'» 
fux Giauci et njm^tAa marina. Melicertes vero Inoos fi* 
iias et j/thamanUs^ ^uem Paiaamonem CorinthU in IsU^ 
mo coiuait nostri Portunum dieunt , quia portubus pra^ 
sil: anam davem ienens pingi soiet. Item , Meiicertes 
pati^nymicum est a matre Melioerte* ^ 4 Mernpe Aen. 
Yll. 364* « Ledaeamque Uthnam Trojanas vexit ad 
nrees,'* — 5 SerTius : Ino et Meiicerta Jilius , postqaam 
mtrnt in numina eommutati , Graeec Paktemem et Leaeo^ 
fftoe sunt appdlatii Latine Poriunus, Matef MdUUa» * 

T8. 438. Sol quoque. Orlu el occasu agna 
dabit. 

vs. 442« eondiiiis in nuhem. 'Hic soloe- 
cismua est, nam dicere debuit eondiius in nuhe: 
aed non hic ▼ilium quoniam in multa dgnificat, 
«t hic in non tn nubem condiius ut ^t Titium , sed 
tn pro in/ra el aijpiificat in/ra m^em condiiue. 

medio orbe. Si orbem nium fecerit cavum 
^ velut ore quae fuga orbe a penrenit 

« ia Codioe G. hoc scbolion aliqiianto uberlus legi- 
tur* «— % Aiteraa hujus acfaolii partem non ioteUi^o. 

vs. 444. einisier. Halus, noximb 

TS. 445« eui lucem. Sub, prope. 

TS. 447« eroceum. Gum enim tempestas fu- 
tura sit , semper nascitur croceus in serenitate et 
significal grandinem. 

vs. 448. miies. ' Haturas , ut : [ Ecl. 1 . 8L ] 
» Sunt nobis mitia poma." JUNILIUS dicit* 

male de/endei* ^Non defendet* 



Digitized by VjOOQIC 



S42 SPEGIBEN SGHOUORUH INEDITORUM» 

pampinu9. Feminini generia» ut 'Yarro: cHa^ 
rum pampinonim.*' 

I Itemm hoc desidemtur in Philargyrii Comnientario. 
mm a Ita qqocpie Servius.,*- 3 Vanroiiia testuDOuiam bic 
noa usurpat Serrius, quod tamen ipsi non fiiit inoo^i* 
tiiro. Ad Ed. YDL 5&. haec utique scripsit : Sane scimdum^ 
firgUium pampinos manquam cum genere dievtf sml War^ 
ronitm genen fBmimna vUfrggneniini^ 

T8. 450. koc. Ordohichoc etiam memiiiiaw 
quod ' Sole reniente ad veqieram agaa meiicmi 
Funt* 

e fn e n a o* Transacto. 

emenao. Non proprie sed transIatiTe ul di^* 
mus emensam yiam , ^uum perambulaTerimus , id 
est transactanu 

t Ser.iost Idoo magis oMdU^ qida a jois yfafaw 
iia vespertim fignaf meltora stmU 

Ts. 452. ipiiue. Id est, Solia. 
in vuliu^ In orbe* 
Ts. 468. eaeruleue. Golorem niger. 
igneue Muroi. ' Breriter coliecta oobgIu* 
sio fst. 

I Idem apud Serv. legitnr. 

Ts. 454. ruiilo. Glaro, 

Ts. 455. omnia. 'Id est^ubi pericufaim* 

I Servius : Id estf ubique et pluvia et venti ernnL 

TS. 45C, fervere. A fenro, fenriiL 

vs. 467. ire. GonTellerev solvere. 

TS* 458. referei. Adferet, id esl SoL 

re- 



Digitized_by VjOOQIC 



SPEGIHEN SCROLrORDH IlfEDITORUlL 843 

relatum* Quum altulepral vel iuveKoral. 

▼$. 4S0« lueidus. Solis sciliceU 

ierrebere. Terreberis» ' 

▼8. 460. et olaro. Id est piiro, aerenot quia 
nigrum eet, ut; [Aen. V. 2.] tPIuctus^e 'atros ' 
Aquilone.*' 

1 Godez habet : FkUtu etresqm AquUQtm^ 

' vs. 461. yuid vesper. ProTerbium est, ne- 
«eil quid Tesper ferat ' Tesperum pro nocte poeoit. 
Synecdoche , a parte lotum« 

I Posterior pars aimotationis item in God. G. legitor. 

jr& 4B2. venius ^agai. hx quam se partem 
flectit t ^ eerenitati an pluyiae. 

1 Codex habet co^iU «■» a Servius : uirum ad sennita» 
temf an ad piwnas* 

T8. 464. ille. SoL 

caecos {tumulius). ' Conjunctiones Iaten« 
teSy insidias. 

I Lege, ut apud Serrium» conjurationss iu UusnUs in^ 
sidias* 

Ts. 466. ille. Sol. 

Caesare. Cajo Julio Caesare. ' In gratiam 
Augusti defleti et constatp occiso Caesare in Se« 
natUf pridie Iduum Martii, Solis fuisse defectumab 
hora sexta usque ad noctem. 

t Eadem in Seitii Commentariis leguntur. 

TS. 467* ferrugine. Subnigra^: proprie fer- 

fu» 



Digitized by VjOOQIC 



S44 SPKCIHEH SCBOLIORtlH INEDltOROH^ 

higo tlicHur ccdor subiiiger ut purpiihi. 

is. 468. impia. Ud est^ quibua oedsUs «( 
iCaesafe 

'/ffii««rii9(/& Ul Rotaiaiii tiiiiuteeiit pop^ 
lutm noetem * vri mertri hocteln t«1 prt» eclqMi 

|K>8U]t4 

j im cpioqBd Settiiiii •- klbdKaiB imiiolilioiiil ^utenl 
iKMi iiileUigob 

/rf» ^K90i b^todoiit* (dano*)^ ^Dirift id eit 
^iiam obiooeiium canuiii quod obrittt auguno. 

inp^^tunue volueree. *Id ert, stryges et 
bubonest nocte gaudentea, in alienum tempus ruen* 
lei^ hoc est Tideri iki dle; qtiod inaolitum imU • 

imporiuniae. Hic epitheton esU 

1 Codex G« Obicoenifqm camml o&lcoenmi » ^momI 
o^#/< oMtgurh» ^ t S^nriasi iJR/y orriiA«o* In tUimm tem^ 
pvs nMisi i ut strjrgu » otie bubanes , nocie a)^'^'^'*'^^ » 
>«r diem poisekt ndsrU 

ti 47!9i. undaniem. ^ iPIammas Voineiitem. 
I Senriiis : trmdee modejlanmmg vomen9miL 

Vs 47^* iiquefaeiaqu^ volvire eaxiu 
Volrendo liquefacere. 

va. 474 Germanid. 'bene^ennaflmi,quani 
Yiccrat Gaesar^ ul, eo occiflO, in rebellionem Tide* 
iretur etsiirgere- 

I Totid<em Terbis Senriim 

Vs. 479. infnnduk^ infandUitai quod lodl- 
\^% sint infandum. 

mdnee^. Amnes r u<m dii^ 



Digitized by VjOOQIC 



Sf IGinil SCBOLtOItUi INBDtTOAUM. 845 

(t^htidunt Aperiuntii^ 
k Ita legisse ndetar Scholiastes pr6 «liJMlt 

y. 48fk ibnr aerafue sudant. Id est» 
tebiiniea et «eneft midaiit fiioidaonu fletonyauai 
' sigiia laboris futuri» 

1 PostTema TeilMi t&tAt tpttd &fenriiim legantiUv 

irt. 482* fluviorulh res {JBridanue)^ 
* Quod in eum fiumina midta et AlpibuB inlraat* 
Xueebnis eum M» Rhodanum dicit propter magsi- 
tudixieak et (6ur«utai rapidsninium* Otedas hunc iil 
India ene adfirotat. Sed Viiplius Padum dicit, cu- 
jusmundatio prodigiosa. Vel rex quod apud tn« 
feros habetur ut in sexto [Aen. TS« 6fi9.] » Piu« 
rimus Eridani per undam tolfituf amiUs/^ 

t Dtflbrt eKqnuitnm sdidlion c[nod in Cod* G. legitar: 
l^ »t Eriikmia, nudti trnuU; ipaan €Ste Bhodanum 
putant propUr nudUUuUnem, i^hesias hunc in Media cs- 
sa: CbanUuS in Germania^in ^uojlumine Edion exsUnc* 
itts esi: Jon in Aehaja: sed VlrgiUum eredibile est Pa- 
dkm sigmficare 9 ei^us exundaaHa semper prodigiosa ea 
jSxisOmata^ quem FiuTiortim Begem dixUt siee ^uodmui» 
ta in se Jtamina eurreniin ex Alpihus rtcipU , sim ^nia 
ipms simulaerum tn eodum sU ree^tum inierastra. 

mu 4BL irieiibus. Tristitiam merentibus« 
ts. 485. ei aliae. 'Syllep^sestutalibi: aDet 
snotus incompositos.^ 

I In Codioe iterum striptum est Si/dimsis^ sefue o^ 
vs. dSo. ^pueak hk cttst. 

n. 486. ut6es. A4 ({uas lupis non accessiife. 

. TSk 



Digitized by VjOOQIC 



a« SPECIHER SCHOLIORUH IIIBDIT0R1]H. 

Ta. 488. eomeiae. Stelh lugubrii: haec, dum 
tisa fuerit , imperii mutationem dgnificat. 

?8« 490« i' A t /i/»/» t, Civitas Thessaliae. 

iierunu ' Quia primum ibi a Caeiare et Pom« 
pejo f postea a Bruto contra Autoiiium et OctaTium^ 
Augustum pugnatum est. 

Philippu ^Gyitas, yel ubi Rooiani primo 
?icti tunt a Philjppo rege. 

t Badem , sed tantum non ad rerbum , legunlur apnd 
SerTima. «— i Codex G. in Mncedonia Eomani vicii stuU 
m Philippo regtf ubi Cauar et Anhmius €ubfer$ms Brm* 
tum ei Castium dimiommwU ceU 

T8* 491« nec fu t7. < Exclamalio ad Deos. 
no$iro9 Romano* 

I Et ita Servlus. 

402. Emaihimm. 'Hons, ab Ematbione Jo« 
ns et Electrae filio , partem Haoedoniae et Thessa-* 
liae continens. 

Ma emu Hons Hacedoniae. 

I Godea G. AemaMm mUem pmn Mmeeiomiae dttia 
ah jUmaihone Jm4$ H S.f. 

▼8. 495« exeeeu Consumpta. 
eeabrom Inde ecabiee. 

rubig ih e* Rubigo « vitium • rodens femim tcI 
« aegentes. • 

I Lege: segeies. Simillter ts. 66. scriptum fuit hiamens. 

TS. 496. galeae inanee» Qudmam non te* 
gunt capita. 



Digitized by VjOOQIC 



* SPECinSN SCHOUORUn INBDITORUH. 347 

T8* 498* Dii patrii. ' Qtd praesimt siiigulis 
CtiTitatibus. 

IndigeteB. Omnes dii dicuntur qui nuUius 
egent* ^ Nigidius dicit. Vel dii facti ex hominibus. 

Vesiajue maier. ' Ut Physioi t Terva e8t« 

I Uberius haec , omisso tamen Nigidii testimonio ^ ex» 
posita sunt apud Semum : Fairii dii Suni guipraesunt 
singulis eivitatibus : ut Minerva Athenit : Juno Carthagi* 
nim Jnd igetes autem f proprie sunt dii ex kominibusjhcti , 
quasi in diis agentes^ Abusipe autem omnes dii gencra^ 
Uter possuni dici Indigetes , tamqwtm mdlius rei egentes. 
— 9 Ntgtdius magoum opus scripsit de DiiSf utpote cui 
|U8 XIX librum eitat Macrobius Sat. III. 4* Cf. Rutgers.' 
Var. Lect L. IIL c. XYI. p. s84 seqq. Yiz dubium est 
qain eo referendum sit hocce firagmentum. ^Nec est uUa 
Yeterum mentio , ut dizimus (• 47* quae Nigidtum Figu* 
lum in Yirgiiium commentatum esse dedarati «• 3 Codex 
G. hanc Fhysici puiatu Terram* 

T8« 500. Aunc. Id est, Augustum. 
T8. 502. Laomedonieae. Laomedon, pater 
Priami* Quomodo Laomedonte orti aunt Trojax^, 

* Acciua docet : Jupiter Dardanum genuit , Darda- 
nus Troum, Trous Assaracum et Ilum et Ganytne- 
dem ; Capys ex Assaraco satus , qui Pergamum con- 
struxit, Laomedon Priamum et Anchisen edidit. 

perjuria Trojae, ^BenepIa* dixit perjuria 
p* quod Herculi propter Hesionam ApoIIini et Nep- 
limo propter muroa : hoc autem numine diyum ideo 
eyenit. 

luimus» Solvimus, vel 8ustinemu&' Horatiua 
ptl. Ods 6. I.] aDelicta majorum in meritis luis." 

* Haec aulem ex majorum vitiis de^oeadiw firmal. 



Digitized by VjOOQIC 



B48 SPBaiEII SGHOLIOKUM IREDITORUK* 

I Ssiis ^ifttincie KoA nonien m Godioo attratum esL ^ 
9 MoB tulnt quomodo emoiifUiiduuf fiU Mec jutat Co>lcx 
^ Tm» &Ml9e Mhrum eattssas , leiiMl mdxfrsuM HereuUm 
\ ' getia f semd ad^ersus ApoUimsm el Tfeptumim » docet , of 
CatUmac/UiS propter potUcitam Hesionem, l^folHui et Vtep* 
tmtso propter mtavs eonstruetos^ Pro pla.^ suspioor iegeodum 
plmraliiern ««^3 Postrema f erJMi item apud Servium ieguntur. 

T8. BOB. r^gtd. Regina. 

te. 604. inviJei. Idest niU te in coeluin tol« 
lere et te adhuc terrenie laudibus interesse. 

in^idtt triumpk^s. Fit triumphum et tri- 
utDphus. 

TS. 60B* quippt uhifas. ' Apud hominet « 
qui spemunt licita^ pelentes iniicila. 

I Iti ^ooque Servioa. 

Ts. KOd. uratro. Qui scripeit Georgicai rec* 
le dolet nullum aratrum in honore ' haberi. 

I In Codioe perperam lef itnr habete. 

ts. 607*. ubdu€ii$ (cotoniM). *Ad B^IIa* 
t Et ita Senrius. 

n. SOB. et curvae. ' AntAon reddil. 
r t ^ idu m. Rectum. 

I Legendum erit antahetou. 

falHioe tbnfianiur in entcm. Ron ttt 
^ Esalas dicit. 

I In Godice eqmjem legebam omims , et pnuttno ne« 
sciebam qubkia;m 4gtaificaretur. Sed Bsalae ttomen restt-» 
luenium Me verissime suspieatus esl amiouaimus B. A^ 
Naatai qui fir egregiu»» in iogeadis tBliquis AlStis ▼er» 

••• 



Digitized by VjOOQIC 



sncmsR scBouo&iniiRiDiToainL a«> 

■Atiisimiii et leoeii» a Plimi CodcL conferendit suam mi« 
hi, quo aocuratius hoc SchoUomm Spedman puUicarem , 
auxUiatricem manum lai^giri toIuiL Esalae Terba sunl 
C. IL c. 4. Ut tuttdoiU iJMdm mn m liga^, ef hajuu4 - 
mas in/aieet^ 

fi» 512. oaroerifitie. Januit. 
¥8. 513. adduni in spatia. Propria TOl 
' ora. e^ui epim cumis spatio addere dicuntur* 

1 Hoc, si ▼emm fateor, dob intdligo. Putabam prius 
aomen Horaiii hic latere. Sed non memini me legere 
apud istum polStam quod talem annotationero ab boc Scho* 
Uasta flagitare poasit Fieri potest, ut dooere iroliierif 
fijfoiium fiue propHfuk §focem pratiaifis. Qimi Ipsa opif 
nio non omni caret veritate. 

¥8. 514 fe rtur. ' Hic viilt dicere remp. bonum 
imperatorem sed malis praeteritorum temponmu 

""TITUS 6ALLUS db teibus coMHsirTAiius GAU* 
DENTU HABG scairsiT. 

I Sdiolion msncum, Fluxit autem ex bac SerYii anno» 
iSitione : Hoc vuli dicere : Res quidem publica habet op* 
timum imperatorem i sed tanta sunt vitia temporum prfm 
ieriiorum^ quae in dies singuios auda suntf quemadmo^ 
dum in processu equorum cursus augeiur. -^ 1 De bac 
siibscriptione dixirous supra p. 168 seq. et p $71. 

Lon^orem • quam ab inttio quidem piilaverara , 
me esse coegit hoc, quod ex Codice Yosaiano pu^ 
plicafi, inedttarum Sckoliorum Specimen: et ver 
reor pene ne, post impensum taedii pleniun labo- 
rem, fructus inde proditurus sit admodum exiguus. 
Quo nomine enim haec Scholia prosint, illud uni* 
fium esl, quod doceant GommenlaAim Pbilargyrii 

olim 



Digitized by VjOOQIC 



aO SPBCnROf SGHOUO&UH IHSIMtORinL 

oKfn 11 11886 miipIiOKlnf et duo8f <{tioniiii ncRninft 
ni Scholiastanim numero nondum audiebantur , Gau* 
dentium et Gallum , antiquitus Scholia in Yirgilium 
scripsisse. Ceterum ai ea ezcipias, quae aliunde 
jam cognita eranty parum aut fere nihil continentt 
qaod Yirgilii intelligentiae aut Literatum stddio 
prodeM ponit. 



i:t aic tandem huic Parti Secundae finem impo- 
Bimus: continuoque progredimur ad Partem Ter- 
liam , in qua de Horatii « Oridii » Gaesaris Gennani-^ 
ci, Senecae tragicji, Lucani et Persii Schcdiaatis 
agemua. 



^ 



Digitized by VjOOQIC 



A I P 6 a 2 I Z. 

Pro iis quae p. 6* legunttir IfeUa opera de Ai> 
inierpretibus disserere aliquando consiiiuera4 Hey^ 
tuus — vereor ne frustra speremus haec legantur 
quae nuper Mahnius Y. C. me docuit : 

Data opera de lioc argameoto disserere alicpiaiido coii* 
^titaerat fiulmkeiiiiis ; imo sammiu ille ¥ir partUamfere 
haboit dissertationem de antiguis VirgfUi Commentatopi^ 
httSt quemadmodum d« a6 Aug. a. 1768. ipse scripsit in 
aimotatioDe ad Ed. lY, 60. quam Heynio^ primam Vir* 
gilii editiouem paranti, suppeditavlt. Hanc autem Dis« 
sertationem ut a Ruhnkenio numquam edltam esse scimus, 
ita nescimus prorsus ubi istud nunc lateat mfiOJKioif. Quan* 
tum ex Auhnkenii ad Heynium Epistolis suspicari licet, 
haec Dissertatio ab auctore deslinata fuit ut secuudae 
Heynianae Yirgilii editioni insererelurj sic enim Ruhuk* 
ad Heyn. scripsii d. s^.Dec. 1769» (p* 1^7. edit Fr. Car* 
JLraft)i Dissertationem meam de Virgilii interprctibus mii' 
tam lum^ cum primum Virgilii tui volumen^ quod brevi 
futunun auguror, sub prelum revocandum eriU i>ed utrum 
Riihnkenius reapse promissis steterit » illamque Disserta* 
tionem Heynio tradiderit , id ex Epbtolis 1 quatenus su* 
persunt , plane non constat, Thomas Kiddius , qui a* 
1807. opuscula Ruhnkeoiana edidit Londini, videtur opi» 
natus esse ipsam in Bibliotheca Leidensiservari| quum ila 
scribat in Praef.' p. LIX. Annos abhinc plus minus tri* 
g''nta eruditos certiores fecit Heynius {in Addend ad 
. Virgil, Aen. IV. 940. ) Buhnkenium nostmun « paratam 
habere dissertationm de anliquis Virgilii Commentatori* 
bus;" quam ut ab interiiu vendicaret W. (Wyuenbach.) 
per Ruhnkenii manes rogamus , precamur^ obteslamurm 
Hanc autem nunc quidem inter Bibliothecae Leidensis the« 
sauros non reperiri « affirmaTenint mihi Geelins et Beig« 
mannus t quorum iiie deuuo mea causa indicem Scheda- 
rum Ruhnkenianarum perr|uisivit: htc vero dudum sua 
Causa soliicilus fuit quum Ruhukenii opusculorum editio- 

nem 



Digitized by VjOOQIC 



pem pararet ; Lsque sic scrtpsit in PraeF. T* L p. ZZXT.r 
. £st autem memor^u dignum^ quod iilo t ti t ip eir e »eHp$ii 
idem Hejrnius in Add, ad yirgiL Aem IK s^o. « Buikn» 
lcenium pan^Uim ha^ere di^sertationfim de antiquit yif^ 
fii Commentatoribut," Quonun perUnere quae leguni^t 
in Koenii Praef. ad Qre^r. p. IX, ad Hymn* in Cer. 
V. 4^. ei Ep* CriL II, p. 198. to^. ao^ aiG. censei Kidd» 
fratf. p, LIX» Qidd vero ejus rei sii^ dieere ntm poss» 
piusf nam adhue quidem nihif ^^t g^neris inier sehedas 
J^tthnkenianas repertum eii, 

Yiz Qeoease eat.dicere quantopere ddeiidam ait qiiod tiin* 
ti Yiri opuaculiua perierit : idque eo magia etiem , quod 
quum RubnkeDins Diaaertatiouem suam Heynio promisiaaety 
hicy quominui ipae de tato argumento diaaerer^t , deatiterit» 
De antiqms yirgilii iMterpretibuSf ita ipse inquit^ dipgenfiue 
Ogere cum constittdssem^fregitimpetum^ quod audieram 9 
Wirof doeiissimos in$er Belgas cum maxime qm lapjd^ 
volrere. 

Interini Heyniua (1) tamen, nc prorsna cet 

Quae p. 186. legunlur : Ifolo iamen diffUeri — 
auae tponiU esi ita corrigantur: 

NoU autem putare , id , quod Pomponius Sabinus dtet 
fd Afitu YI« 81. SrovTi ivk, Propter preces ei saeri* 
/tda. Cornelius Cdsus ait: qui suae spon^ 
Us est 
esse scholion ad Yirgiliqni. Imo , haec verlia repernm* 
tur in opere de re Medica L. L c. t« « Sanus hana , 
gui et bene valet ei stiae sponfie esi , mdUs obiigare ic 
legibus debetj' 

Typothetarum erroribus, ei qui mipereruiit, spe- 
1*0 fore ut L. B* ignoscere yelit: hi autem quod 
paucissimi sinti id acceptum referoeximiaeAniicJM» 
Heynsii curae» 







Digitized by VjOOQIC 



HISTORIA CRITICA 
SGHOLIASTABIIM LATIIVOBUH. 



scatrsrr 

w. h; d. s u r in g ah, 

• • :\ 

TniU TBXOB. HKQ, I>1*. SVII. BOCC. 

PARS TERTIA.- 



LUGDVNI BATAVORVM, 

svMPTiBns S. Bx J. ]^UGHTMA.NNORUM 
BT J. C. CYFVEERIl. 

1835. 



Digitized by VjOOQIC 



'M . ^ J JJ ■ ■. 

Lupide$ ei ligna ab aliis aecipio .* aedijlcii iamen 
exsftiictio.eifarmk, ioHL n^iira;. Are^eeius 
ego sum , sed maieriam varie undique eonduxi» 
Nec dranearum sdne iextus ideo metior^ yuia 
ex se Jila gignuni : nec nosier vilior^ quia ex 
alienis liiamus , ui apes. 

Ju8TO8 Li^M fii Ib>iir ad Pdlilic. L. I. c. I* 
(Oper. Omn. T.IV. p.203.) 



Digitized by VjOOQIC 



HI8TOAIA 

GHITIGA 

SCHOLIASrAAITH 

LATIHO&UJI, 



W« H. D* •UEI5GA& 

HISTOHIA 

G&ITIGA 

SGHOLIAffTAHUH 

LATIlTOaUH* 

IIL 



W. H. D. SUEIHOAB. 

HI8TOHIA 

GHITIGA 

SGHOLIA8TAEUM 

LATnrOEUM* 

III. 



W. H, 1>, SUAI50AB. 

HI8TORIA 

G&ITICA 

SCHOLIASTAAUH 

LATIlTOaUH. 

III. 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



. COS SPECJ U.&: 

P ART I S T ^ R T I i E. 



C A P D T XHI. 

BB AVTIQVI8 TVT« H F&BT^iB VS 

•O.HORAriI FI/ACCll' . ". p. 1. 

{. 1. HBLBlfTDS A(faO et POHPONIUS POKPHT- 

uio. . •.•.•.'. '^-'-"•/ :• , , 8. 

J. 2. CoMMXirTATOE ClCUQrtAOTS." "1"' ."V^ • 62. 

{. 3. G. Aemilitis. * . *..'../..» 86* 
J. 4. Modesttj». . . '. . . . . .* .' »' 87. 

J. 6. Q. Terentius Scaurus. . • T » '90. 

J. 6. AnwMfmi qui de jmromB Mhraim*' 

' nte Bcripser%mt. . ' . • • / . . » 92. 
J. 7. Ctmmenidior ab Atrrone i^eiii^m- 

rtw. . . •. . .i . . . . . • 96w 
J. 8. Dt&medes^ MFariue Vht&rinme i Cfae^ 

siue Bassus ei AiHlius tortuna^ 

iianus • 97. 

J. 9. Mavortius et FeHx. .••••> 99. 
J. 10. Scholiaflta Barthianus prirous , sjye 

Metenm • 103. 



Digitized b^v300Ql€ 



tiii C0N8PECTUS. 

J. II. ScboliuU BaHhiamis SecundiiA • p. IIO. 

]. 12. Scboliasla Qr^emnus »116« 

{, 18« Scholiatla Franekeranus. • . . »119, 
Spbcimbh Scholioruin HSS. ex Codice 

Fraaekerano » I2S« 

{. 14. Scholiakta Leidends » 133* 

Staainii Soholioium KSS. cx Codice 

Leidepa » 134. 

{. IB. Scholiaata Vopaiius , mre Leidenos 

Secuiidus » 145. 

Syicinv Scholioruin HSS. ex Godi- 
ce Yossiano. ...,.«•• 148» 

J. 16* SOHOLIASTA BAJaTHIAHIJS TXETIOSJ . » 156. 
J, 17. ScHOLIAaTA 8AroAI.LXH8I8. . i . » 160* 

J. 18« SosouAsfiA «wmroeruin^s , sife Iiei- . 

<len(is teriiu8 ; . t 168L 

SriomK Scholiorum HS& ex Codi- 
ce Theyenptiano. ..... • . » 174« 

AVGTAJUSM SciiQlioruni ex fariis Go* 
dicihus a Borthio editorum. . . » 184^ 



GA' 



Digitized by VjOOQIC 






GA»UT XIII. 

DE AKtlQUIS INTERPRETIBUS 
Q. HORATII FLAGGL 



Quale inrortunium antiquis Virgilii interpretibud 
acciditse memorayimus , rimile quoque accidit Ho<- 
ratii Scholiastis. Quemadmodum enim HeyniuB 4 ne 
illiB inrigniorem operam impenderet , falBa «ibi a 
Ruhnkenio promissae Dinertationis exspectatione re* 
teaUu fuit ; ita Janum nescio quae causa retinuit 
ab editiQne libelli « quem scripserat , de antiquis 
Homtii interpretibufl. Talem utique se paratum faa-« 
buioe ipse prodit in Proleg. p, XUY. ubi , poit 
brcTem hujus argumenti expositionem , baec aitr 
Jg$ nc kaec de anHquie Commeniaiorilms koc 
looo eufieiani; dispeximus enim de us plemas 
Hngmlmi HbeUo , qni propediem Imoem adspdrioim 
ffic Tero quod lucem non adspexerit, eo magis 
dolemus, quo plenius fatendtam est^ Horatii Scho- 
liastas per hoe ducentos et quod excurrit annos 
omnino raanaisse intactos : adeo quidem ut • nuUa 
editio protlet tractabilis, qiiae» apta Scholiorum 
diqKMitione sese commendans, satis oommode lecto» 
HUi. O. Sch. Lai, lii. A Tum 



Digitized by VjOOQIC 



% CAP. Hn. DE ANTIQ. IiyTERPR; 

nun usui ixMervire possit ( 1 )• Et insunt Iniic » quod 
tractamus^ argumento. duae praedpuae difficuItaleB: 
altera est , quod non satis notum sit , quinam fueriat 
antiqviores Horatii interpretes , quonun quippe no- 
mina nusquam ab Acrone Tel Porphyrione memora- 
ta siat nec aliunde cognoscantur nisi ex clausula 
Vitae Horatii , ab incerto auctore scriptae » qaae in 
quibusdamyetustisCodicibus, sed in aliis aliter dis* 
pospita, reperitun AUera estt quod fi ipai, qpm 
8i^perstites'fiabemuSf Acronis et Porphyrionis Com* 
mentarii tantara inter se habeant similituduiem * ut» 
si yere loqui Tolumus» in Horatium SchoUa da^c» 
recensionis, non vero duos Scholiastas supereaae di- 
cendum sit. 
If^ tame^^n^minem habemus, quem seqpamur: 

..'.'• • •" ' "<^ 

^ 1 ) Non immerito igitur multis Codd. , Acroiiei|i et 

Baebrias in nisloria |>iteratu- Porphyriooememendandos si- 

Ta^Kbmai^Re/germaiifee scri* bi proposnisse.* Hnjas igitur 

ptt $; >ii>8* 11« s. dflxit : Kin€ opora rsi pef^onii& dt skl a i iu 

jy frM p wfty 6ammking umi salisfiicijLl, ego n^Mft; 



fielfflnninffchwig^ dksep alten v^m sn^iniam* At, ver» 

Sckolien im einer neuen Be^ Orellii comme'ndati6 nx sinlt 

arbeitung ist daher sekr zu dubitare, quin H^uthalios oe» 

'^^si^en. Bgo ips6 jaih ali- ritiori manu telam snam ta- 

^M»M06tidTtoihdrQm8dt<>. twno» ttt, qMn Qki. BoHa- 

in. eafnqni^ rem.npn confem^<Ogeak ed^%,ifisti|ii^^ «4- 

nend|suhsidiaBactiutsum» ig- djtis in titulo.yerbis ScMdia" 

norans id, quod biper ex O- starwn, Vttisrwa jicronis et 

relIiflEpist.GritadtfadTig.p. Torphjrianis' SehoHa ij^ 

^r^diA^ ,, Ferd H«athal excmdendn emwrii^ homn y. 

iinm^ vimm doctiisimmtt et bronim emtdMs. dcptpl| 



.raniiitisBiraumi coUatis ]^' 



Digitrzed by VjOOQIC 



H&R4tlt. t 

IRilUllilM dimjMfteiii Biaixtiai^ atlDlb%it| lidTatn A<^ro«. 
fldiveV^ Pd«^yt!Ofiiis edifiom^ cutanB, quae BM* 
Ime a«188S. pifodiit, in Praiefaiione, more mid, id 
eity re beae per^cta, de Hoi^atii Sch6b'a!lti9 breti'- 
tcf# esp6^l* Hujus igitut disputatiunculam op€frae^^ 
pt^ateiia dm6 Mo iBAegram inserere. « Iniefpreiea 
MMMMii ita aeril^t ille, e^ vdiu9iis&imts fue^ 
rsmi pih^ue^ (?; AefhiUuB^ Juliue Modehiue\i 
IWMitkeiSemmrue, Eelefiiue Acron^ Parphyrio.^ 
Ma Aemilio ei Modeeio Mcepimus e /rugfuenf6' 
eeMgts veiueii^ vaafH Eoraiii conOitenie^ quott 
0dBidlli6 suae praeposuert^ni BasiUenses. Cdjum 
Attkd&im opHme omnium eommenicUuM , in ^fodsm 
f/SifptiMe legOur : ei Julium ModesiUhi , etrHs' 
BlH^ormfuisse diserOssimum (ReU CkkHsiks(t)i 
SikM^ auitth deeimum in Ariem poeHcdm li^ 
6f^w id^ [p. laa. et 188.] adducH. Heimum: 
j^mnem U» ciiai Porphytio [ ad ^Xj h 8. 2Kr 
et* flt S. fi*. j , Porphyriortem Prisddnus ( 2 %• 
JMkMdSm» oamUnum genera in odis singuHs 'dH^t^ 
n M siyiss ^ ccnsiaf^ Be carminibus HoraHani^jfkrii^ 
^rtnsascHf^eruni Caesius Bdssus^ eujus fr^^ 
«Hto^iit exi€U : ei accurdHssime omfniikin* Aiii^ 
kBs-FMuiidtidnus^ yucM edidU Jdim Pdrrha^ 
Miuk^f viBirum €tdeo muiitum catgmc' corruptUkt^^ui 

CVIK 

r . 

( 1 ) Qao loco Gharisins quaesivi. At illius nomen ^ 
tdhm laadem Jalto Modesto ut mox Tidebimus, mcmoni- 
.tribaaty reperire non potui* tnr a Ghansio p- 196. .Itaqne 

f 1 ) PorphyHonis mentio- non dobito , quin Fabridus 
nent in PriscSaxii libris frasCra ieviter lapsos sit^ 

A 2 



Digitized by VjOOQIC 



4 GAP. Xin. BE AttTlQ. INTE&PK. 

tum Ithri Grummaiieorum veterum omnee.rjemui 
siiUt. uni huic nemo admovere manum ameus 
fuerii. Praeterea de personis Horatianis iUifui 
evc aniiquis scripseruni^ guorum bis mentionem 
faeit ad primi Uhri teriiam Sat^ [vs. 21. et 00.] 
Porphyrio ^ inielligens videlicei eos,, qtti es 
professo fabularum et historiarum obscuriiiUem 
suni interpjrettUi : cujusmodi commentafios eUam 
Tib. Claudium JDonatum edidisse in Virgili^mf 
ip^ius ad Maximum Jfonatianum jUium « episiola 
iestaiur (I): sed ei horum intefpreium, ei trium 
q-^os nominavi priorum Aemila ^ Modestif Scauri 
scriptjfz penitus interieruni: nisi aliguae {ui ego 
suspiqor) annoiatiunculae sint Commeviiariis J?e- 
lenianis admixiae. Nam in unum locum eaepis* 
sme hinae , interdum ires pluresve exposiiiones 
legnnlurt neque semper unim generis: similiier 
de una eadtmque historia diversae proferumiur 
senie^Uaey ui de Fannio Quadrato poSia Rovm' 
np> in Sermonibus ,[l. 4L 21.]: de Ih/riaeo.MAe" 
niensCi in Arte poetica ( vs. 402.]. Omneauien^ 
reliquum quod est » ^l 'Selenio et ^orpkj/riBmi 
asseriptum fuiim Verum uiriusque libri euikut 
sunt muiili: desideraiur enim Jfqrratio P^orph^* 
rian^sde vita Horatii^ cujus ipse meniionem oA 
Sernufnes faciif libri primi^Sai. sexia {f8.414l 
dfi§ifUr<^^tur Graeca epigrammata^ quae ab eo^ 
dem oommeniaiore aliquoiies addueuniur^ ei plu' 

fl- 

« - , * 

( I ) Hanc ipsam Conali epi- gllii editioDe p; i^SsS, publica- 
fitolam ^ a FaJ^ricio iu sua Vir' tara, dedxmu3 in PartelL p. 57* 



Digitized by VjOOQIC 



HORATII. -5 

itmd /bXasse alia. — Effo autem nihil conque' 
irbr magis^ ^am quod tnierpreiet isii non modo 
non iniegrt^ sed ne emenddH qnidem saiis ad 
%ane aetaiem pervenerint. Qitod tti essei /acium , 
Jmnui in iiserrorum invenireiut^ minus inier-' 
duminepiiahim: ndYn' inveHiri noh nego: sed 
ztlud quidquid esi^ ei cognosci /acHe poiesi ^ et 
non (Hirihuendum homtnibus erudHis est^ sed 
tempoihim' t^OHs , quibUs barbariei /oediiate ei 
luto y mullisi seeulis omnia /ueruni coniaminuia» 
Priscos autism in hunc pa^iam CommenitKtios 
ejusmodi injuria ei etUamiias si nbn attigisset^ 
iitad Her^sbaehium altquando^sctipsii Benii» 
'nu8 ( 1 ) t /acile pateremur recenHores quosHam 
interpt^tes obsot^scere^^* i * 
* Hiee'FabM;}uS';*qtt]V'«it diri , rem bene perspe* 
lits nam/ proeterquHmv quod' recte de Acvoms et 
•• • •• ''-' • '- ■' 'Porl 

(i ) MicbaSl Beniuiiis, qui ramus* C. AenuUuni y1i$odB^ 

0o4tii Qpera cum Commen- sUun^ Gelenium (sic) ei eoeto- 

tarns Acronis edidit BasiL a. ro$^ de nomins ianium imh^ 

1597« sic saibit in EpislAtk mus ,. quarmm m^.eaeUwSni 

NiMticupatoria^ad. Conradum eommeniariif faade p^inrsm 

Hurlzbacbiufn :. ^ lntcrpres , recerUior^s , si iia vide$ar » 

iQq«IUir. ant^i /de JlcrQiie.» ohsoiescsres - Verum cum tua 

M , ^t4^, ve^isiimnv^^ utpota wkts. ab ikierit» yix.servaSuSi 

tirikUaeiiei ^er^, ^um ee^ sU, indiffms ,sans sisns ssS-^ 

mi *au0- iisram ciial^M»aie ^ cenSsmptwei-^pqgmpAif* 

poMstmfrf eerte^omnium judi^. rum * ineutia tetus penrstm, 

cia ^inisr Hor^tumos inter" Proinds curaviaum ut^ w* 

psetes /hsils primwn sibi io^ tidior et emsndaHor .tuo my\ 

cum vendicai^ Nam Porphjr^ minieondictus in incemprodi* 

muO^ JLonam pahsnL dcHJc" iret^* > 



Digitized by VjOOQIC 



f CAP. XIII. PE 4?(TfQ« INTSaPR. 

pQi^jrni^ cDoqneiaariis lud^caveBl^ ^^ fiw lf W P » 
(W^orAtuf «it y in bia latere antiqiiuMni?^ «tt^qfii^ 
fum acHoIfat biOy ut mibi (pudem 'videUir, iqp4lo 
^^fUcio em^datit itfud fragmentum ,C(mU|i^ fe||»* 
H^^^ii quo anUqui^ipim interpF^tifm ,ty»niiia ,<mf 
fllQrantur, quum pro dMo(«49 6e{^* efc 4frpPHi» 
^pm^^ unum Mifl^ Jifronis iimm a wp tW fr 
l^ ; guod men^^in Wror p|. BeotiwiP Awm ift^ 
§|ch/ird^, qui BeK^ttno ii^^jMs cppia^ fiw^eii^ (l)t 
.^ jj]l^ de Qieq^. F^^lvMUO 10«««^ » ^<» pQ«w« 
WWff^%^ ipmm peDqfvam egrogie de ^ciwe 
f\ ^V^nikP^ weriUTO Wie, Mlpote qui Imviil 
C fi l WUfiMAW t quae ante ipAwn mMcrrfa&e ccpiivlli 
l^ jlap^a e^t, I9iil^ eo^eQdatiiera edid^t. |t 
hanc Fabricii»Iaudem agnor^fi^it quoque mofQ^peev 
Hofftii i«t|9rFffl4^«' 4Q J(^«^ u» PfMiu p. SIOL 
ita^n^* ediMotm» ^v^i^t ;«moi>€;« adE^Vmm M 
]f^fpheriicliiu8 p. XLV* ipsam inter prae^iamiu^ 
ttnuu 9ed ei rarissinuu numerandam eeee cen- 



4*«^) Anle- Bmliiiuiii a ne« Mmu$*** 

r,^irtunii«Gio,kU Vtta (ft)M€ctaiBen 

tdite eiU SicAutem ipse in est , sdiolia pafMi in «iiit 

lliueC scribit: « Autans nvw cdidouibuB prcittfe enieiie 

taneap ^wlJfHO cdrfice, ciq|htf tion. E^juiteB FtdsMleiU 



00|Bi«n Moiif /keit Jb 4»<> tioDeBi eequer , e4 

eAoqdbie, eMww whBn^ cua^ eoiveeiioaes umis i 

jMimii hummmu d etmdiius , ^eepius eutmn niihi 

^eod ei bmms ets immmi hae edilie, <|uee ei oOcina 

innoBlar caeitresJMersl^imd sittia ( ul ed celceBi fiM I*. 

^us i^terpreies ordine Kecen* gitur) prodiil adquieimm Gm* 

scrttt huc apponcndam imr l^ndas Sepiemb» MDXJUX* 



Digitized by VjOOQIC 



HORATIL 7 

Foit Fabricium, Horatii Scholiastis manum ad* 
movit JaoobuB Gruquius, publicato Commentatore , 
qui ab editoi;^ nomine plerumque Commeniaiar 
CrHqfmianus tocatur. Bunc', etsi id non diserte 
iMmoret, Gruquius yideri voluit ex MS. Godice edi- 
dwe: ac vulgua utique loquebaturs aed non sine 
voMmq suqpiciose^ nnnciscua Douia Balt^m (hujua 
enim nomen significari yidetur literis Fr. D.) in Au* 
eiario^ Veiem CQmmwtaiorUf , quod proatat in t^U 
a. 1611. p. 688 — 096. opinatur Gmquium, AcMmit 
«t Porphyrijmis Gommentari^ ope Manti^cripUmiiii 
Codicum in integrum reatiljuere conatum » qii^ api* 
tea duorum fuioent , in unum corpus oonti^BB^ t ^% 
CommeniaipftM titulo insigniyiase* Sunt tam^l t W 
fJcfrisque ei^im est opinionuj;n diVeraitas^ qui. 9i»i 
nentur CruquiaBO Commentatori auum hflAorem cc^. 
finquendum emi ut iuo loco diceinii^. . . i ;» 

Si Aiorqn. noslnim aequi .voluwiit wi n(d^,Hi 
io9_capite. es^MmeDdum; primum de .S^bifiiafi^ 
quorum . Commentarii aupersunt, i..«- ^ Acrfnn^ 
l^orphyrione et Commentatore Gruquiano; porro de« 
antiquioribus, quorum opera perierunt; tum de iia 
ifak pcf|iteam: Schbliaatarum iiumero1labttta#;^ta)ri« 
denvy 81 qdae nbbia de ineditis' SchoUasti^ iimble- 



Digitized by VjQOQIC 



8 C\P. XIII. DE ARTiQ. INTEaPft. 

S I. 

SELENIDS AGRO 

BT 

POHPORIUS PO&PHTRIO. 



Acronem et Porphyrionem ut una reoenaeamus » 
ttmtf quao suadeaut. Ingratum enim est, quae de 
tunbobua dicenda mmt, de aingulis dicere: <{Qod 
afioqui in pleriscjue fieri oportuimet ^ quandoqui« 
dem^ licet liic iUic a se discedant, ambo tamen 
ex eodem fonte profluxisse existimandi sint, vixque 
diei poant', singulos in Horatium commentatos esse. 
Acoedil aetatis, qua quique tixerint, obscuritas; 
quo fil ut igttoremus, uter alterutro sit anUquior» 
'priovem?e sibi locum Tindicet. Qu2)us namque 
auctoib aetas definiatur , quum sint argumenta tcI 
exlenia Tel mtema.; illa qnidem omnino desideFan- 
tur (T): quum, quaiede ipsis afibruntur'testimonaa« 
-• •• • ■ ' '^- • ■ ' • a 



mnUuc^ in TqrymtMif^ , ^ut 
supra ▼idimus ParU L p.' 99. 
saepiiis a Charisio dtantur. 
Sed sE ooDoedatur, quod e- 
qaidem non negandum esse 
eeosiiiy Terentii et Horatii 
inlerpretem » unum fuiflse ho- 
minem, quid inde probatum 
erit praetarquam quod Acro 



fnSril. Cbarbio: atiHgm. ant»» 
<]idpr«: .Cbarisiii , inquaaii 
Guitts et ipM aetas marime 
incerta esC Sarius in Onom. 
Lit. T. L p. 48i. sn^icatiir, 
ipsam referri posse ad Mf^ 
GTobii aeTum# id est» drosor 
100 ann. ante Prisdaaom. 
Quod si recte dictum sit» 
merito mirandum est, Priteia- 



Digitized by VjOOQIC 



HORATIL 9 

a feenlioribus profecta aiiit , qui ut in eo consen* 
tiiinl iQCubrationes istas doctas et utiles dicendas 
e«e f\ comiptas tamen et interpolatas, ita ad unum 
onmea fatefttur ignorari auctonim aetatem; haec 
?€«>« id-esl, interna argumenta, ejusmodi esse Vi- 
defaimus, tjnae parum aut nihi] valeant» e quibus 
qmppe cerli iriliil et probabile vix quidquam con« 
jec^urA assequi liceat. Cum aetate autem proxime 
CQaj«u^tum*e$t judidum de singulorom doctrina 
et meritis; praecipue ubi dixeris alterum alterius 
operara compitasse ; quo facto hanc quaesllpnciii 
perquam grarissimam esse n^o negabit. ' * 

• '€ie. Fabricius yidetur opinatus essCy Acronem 

fiMe aatiquiorem, argumento quod dicat Acronem 

bis a Porphyrione citari. Et rerera in hujus Com- 

nKntario ntiic quidem duo s^hoffa leguntur inqui* 

bui Heleiiii- Acronis nomen memoratur: 

ad^ Sakl.'L & 26. Qvu saoAita vUoeb. Memini 

me hgere apud Helenivm AcrSnetn^ 

Saganam fuieze nmkine^ hhertam Pom^ 

ponit eenaiorie qui a iriumvtris esi 'prae'' 

scriptue. Sed cum dicat m:ajorem'^ ap* 

n» «etliflDioiiiuai ah Acrone in paibUce' hctmta^ , et ui Pot^ 
pastes Tocffri ad EpisU |Lit^ jAjrtO' sx, Verrio^ et' FeM 
228. «lexn iocum infra, me^^tin Aaigi^mUlfuSi^mffUiiJiMi 
raorabimus; .— Porphyrionis Ua esi ssne sarcieij^e»'' Sefl 
nomen semal memorat C^a- •num iste idem.8it cu)us Comr 
p. 196. m SkKc^n pro mentarli in Horatium ferun- 



iiUegre, Sardrt' enim ,€si tur , equidem idoneis ' causis 
iniegrum facere. Hine sarcta non audeo contendere. 
tecta ati siBt^ opera publiea 



Digjtized by VjOOQIC 



10 CAP. IIII. M AHTIQ. INTERPR. 

pareif aui s^rwmi^ ktmc iUAwUmm^ 

nwemte^ aui /maee ei aUmm 'Sagamm 

iUi$ iempQribue^ mmarem Aao^ vel m^ 

iaie , vel naiaUbae f vel eeneu^ 

ad Sat II. 8. 83. Huw» a» Jkmxsnm^ ^hH^ 

cyra ei oppedum- ei ineula kee wemkigi 

eieui Eekniue ieeiaiur^ in pia MAe* 

. rum plurimum naeeiiur. Mi alibi [^ 

SoL w. 166.] » NoMgei AnHefraitk'' 

,ef esi Preponiuke meula^ 

Ha^ i^tm. icbDlia « • oeffiuB^ eaM i iU ai^ V*^ 

t^orphyrione conacripla eeeef lilem eetie fiicite fiott^ 

positam iri censffrem» 8ed qvmi eeosftel * Po^f- 

rionisit noii mifiua qpMU» Aeroiua » GeaaoeB^aM 

v^nhie iocisi ixiierpolaioai ease « eaTeMlul» ndMtt ne 

ia^ t rf uae fartaflfle ab aliena ffiatni ia PorpfefiHMi 

doftuneutarium ia&ruaa euacA^ plenianiMt SAfk k»* 

beatuiM Illud quidem panun faaio,. qficA dditt aiito 

l^abricium ia priori flchoiio exhibeaii^ ofmd B^ 

numsCrQnemj^ hoc tamen aotf^ relioettdtAn opinor, 

non iweniri apud Acrpnem ea , quae P^byn<^ '"^* 

de cilet , sed Aoronianum seholion- potiiMi rideri ei 

Porpftyriano constipatum esse. Eet enim hujumodi: 

Guii maiTA Muoan. OeienM /uieee ^iam mme' 

remi aui maj»rem naiaiibue^ ami meMe^ ^ 

e«ntfu\ aui majarem fuam fuU ipea CefmdfO* 

Bt quod ad altenmi sehoHon attinet, quod n<f 

ittigem ex Acronilmlo ducf poluisse, vidco in anb- 

quibnbos edttiombua pro ffeienu exslare Cle^^ 

nomen. Non deeat itaque, quo honm scholioi* 

auctoritas in dubium vocari possit. 

Haud secus ac Fabricius^, ceasuisso videtur Wfc. 

Hem* 



Digitized by VjOOQIC 



HO&ATII. . U 



«tti ad SiUum l«aK h. lU. m. 4e: 
ipai ab uMfoque SchQliatta ^ntur » m^ jndicat » «t 
Wi|Kicetur , Poipti][ri0iifim mtaidiwn Aoraai ^oredfltf • 
^iiam eitatmii lo^um adiic, ginUiiiie, 

Itw ^ffr. Otto in VmpaU de AtfiBO Tara «i^a* 
(j^ Itiesaur. Juria T.Y*Jh'l^h V»^ UtiJaifue 
echolns ad Sat. I. 8. 90. jiiter m Mllatii, Pe»* 
pfayTioiiem uon dubitat Aeronis ccmpUuiorem ?o* 

^ ef9<l^ ^^pwmemy aed uq^ addita ^otgumn* 
Ip, pEodit Awteirw i4»i in Pi«<^t, aiti « JWaH 
«119» il^ 9iiaef«t, qmd^^ de hi9 9§ntt^t $wm 
mm m jHiMii» ep^mUam. P^mpem^e ^etr/Jijfna% 
tfim» theius 0iq»e 4»%eii#» im^trtmt^ >f«o owe* 
Ha^ oerie Jh^erum eultu « Sefemn Aepomie^ 

«H Cm m ntmr i^» %n kreve Cmjm^ndmm irv4^gE#v 
wmt: M^ffktn JUkfmH t^ffuitm» ^mi hmo itif 
0femwmpHam^i f9$ar^m^n^mergrem^JPeemi^ 
d^re^ st. Seefudo^^Forpkiftion^^ Cmgntmm «*? 

^W^m tmmm ¥uls«iiem Jkrooi antMfoiiomii 

e^UMM» ^ibwppe^» hm App«pet« ^d io. omnibw 

«ppunQ fiditioiii^, iirnui qmdenii TidMm« AiMraw 

CMmepfariji piwas leneMt.. Aee afitefi «tatMQp 

dm ^m froife cui^ apparehilf qui 4bliol)aBHm e 

m§elm. cimariptoim ratii^Daoi. paulo iKMwratius 

Wlwatw>. lotuere: t. c* hoc PorpJiyBmu^ e^^oiim 

4d Carm. IIL 16. 41 • RaGinja BAirTATTici. ifa- 

lyaiiue auiem rex Perearum dieiiur 

fuiss^: vel^ ui. alii dieuni^ rea lydo^ 

rum , paier Croesi. 

ct 



Digitized by VjOOQIC 



n CAP. XIII. DE ANHQ. INTERPR. 

6l scilo Acronis annotationem hoc ipsum docere, 
^od ' Porphyrio ab aliis dictum esse naiTat; esl 
enimlmjusmodi: Mahfaittoue^ rex Lydiae ^ paitr 
Croest qui ajnmo imyerio - ueus esi, tTlri jam' 
^ntiia& deferendas ' esse censes P Equidem opinor 
Botrpkiyrionem sua ex Acrone desumatne, adeoque 
i]Ma fvisse receiltioremi 

Aliam Tero aentmitiam fovit Henr. GlareaiMia; 
qui',' qu<i8 vul^ris opinio •AciOni detulerai; Por* 
pbyridni primas- partes defertedas cBse censuit in 
PMcft ad Aiiftot iu' Horat. p; 1347. ed; FabricJ 
ilft aeiibens-: ^k Ifon sum ignatus^ haeclsunt ipmi 
^erbe ^' fuautum mihi tnvidiae eonjhverim^ ffuod 
etusus^ sim jier&nis titripia^ magnae e^>Mia» 
iioiui^ ei -pluf^mae autkoriiaiis ^ apud^qu^Mami 
iiivt\ 'ioi l&ois iaxare. ' MiM vero ; gmis Aero jfue^ 
rif^ ^n'^ iam ' curae fuii^ quam dondius sufm^yn 
me-reprehensa fuldre ei raHonibus ei mdjorum 
mHA<mm seripHs. -^ Porpktfrionem auiem (irt 
fwid m ejus Commeniario jure reprdekehdekdm^ 
videbOur) haiuddubie exousai iemponlkm injutia. 
HamiUum eeri»m est^ fuisseettimie dbeiumiyei 
M * etian^ndo koe Po€ta primas ienuisse , 'Sed 
p^* >eum kunt raeeniaiorem Acrbh^ veisisse : 
^quem^^^oirpudUiinniegr^s-versus ex Hlius ^(hid^ 
iniieltidrioiH steum legere; ac nugaeissimas'iif^de 
■^iitide a^suet^^ { 1 ): Sic GllEilreaniis : *at qualis 

-^ (i).Saepiusin Annotatione Glareanus. Ad Carnu I. 7* 
eanitem scntentiam prodit baec aitf %HaudscioqvU 



Digitized by VjOOQIC 



HORATiL 



^ 



iUe jpidex! .qiiem adee Aanotalioiies mitamon msi^ 
gpe ad intaprelendum lloratittm, quam ad vepv^; 
lieadeiiduin Acro&ein acripnase cenfleam. In iUvone 
Yjcl levisaimos errores damnat . in Poipbyrionq ple-* 
fumque graviMimos excusat: si quae frugi sint in 
Acrone i contendit ipsum haec Porpliyrioni surri-, 
puisse (I ) : contra» si quae in Forphyrione.alisurda 
sint, non veretur.contendere, ea ex Acronis .assu* 
mentis in Porphyrionis Gommentarium fenisse ,(2)^ 

A4- 



t,. HL Sarmm alltgats et 
Prisciamun L, JJ» Epist* Vim 
dettir autem is idem Acro ex 
aHorum JloseoJUs sibi sertnm 
eo Uegf ae, Jfam. ketU in sutM 
Cammmtarium. Forp^rnonis 
vcrhis assuit mira^ saepe em* 
blemata* Nisi forsitan , guod 
injuria temporum fieri poUdt ^ 
Mtt tpdtpaun' seiolus IdcrO' 
mie Cwnmentmium eorrupe* 
riU'* AdCwrio.L 37. « f7rf«« 
^oe. loco conjicere licet Acro^ 
nis Commentarium esse post 
Porphyrionem coacervalum, 
TTam eum dle de Haemonia 
parum vel luftH diceret^Aero 
^edt ab Haemo Thraciae 
nonts: nec fioc contentus ; 
std^ ibi etiam pugnatum €8se 
duinectit » nec' quAndo , nee 
4dfS quo expUcans^ VirgHil 
^Oam eamen nikil tfd rem 



fydens si^jicit. Sed omnium 
absurdUsimupt p quod con*^ 
structionemconfunditceW A<1' 
Cirm. III. 10. MTanaiSf in- 
qtdt AerOtJhtvius Scjrthiae', 
qui et Danubiaa, VeL ef J^ 
item loco per^iucetn. Uoet^ 
quam perspicaois iudicii fuerit 
Acro. Si non injuria tem» 
poris potius in cdtpa ett » ui 
qaidam putant Vam^ mme 
BorphyrkmUiwUe addit^ 
jpofitwta deciarwt ee uAit sein 
re: Fbivium Scjrthiae Ta* 
naim dixit Porphyrio, JJie 
verbis Acro assuit qui et Da« 
nubius." ' 

( i) B. & ad Carm.1It «/ 
Acro DOtat : « OstatdH*^ 
migis pericOtari qui fiighaeti 
Glareanus ait? JJaee'''' yerbn 
bene habent, sedex Porp^* 
rione videMur subiecta* > 

i s J AdCatm. itt V. F»i<- 



Digitized by VjOOQIC 



M CAP. Xni. ht.AJftlQ. INTERPK. 

^ttyn6 abiUffd^.mtiifitfMtiirr el td mn iMam. 
Aeratii» ChimiiieBltti^ UeeatF Noiifaatreiv qfui « 
Uipode floM loquL Dbi Pwphyiiolds ntis iMafitit 
Aeroni ixietiIeaM« aliud Itabet vefugiumt nBLiMMIii' 
cttlpa^ est , ait« BOn PorphyriMia (1 )f« Ad hm^ 
igitor noittiam qnum «kigiiAorufD Genuttelttdrio» jm 
dfaet dafeaxuiBi maftifeite o«leiidit| ae AcMfed ufel^ 

tfOfOKfll eMM» 

Bt Porphyrionem non tantum Acrone antiquiofem « 
sed et mullo minus, quam quidam eiistimenly fioa- 
ge lecentem^ er iudie&i, qabe bt ipao f&rfhfti6aS§ 
Commenlirio reperiontoir, Ofliendere sftUhdl Hiaar^ 
Stephanus in Diatribe , cui titulum fecit tit ueri 
pm pk K ^ ^ C(nmmeniaria9 Em^ndaHonea ^ nec 
imt ^ fM mlam orf eamiMn €MMi«tomat. eM «MrfiflNk 
qnadamv^0fih%fo Hmpiae\ qtta» eumM all i l ^} m^ 
dem Diatribii «uijeeta est Heratio quetn a. 108K 
odidii, p. 151—168. Ex Stephani d^tatimiet 
^namrii el hic^ mea quidem epinktne , Acroni ini? 
qoi^ firitv opmo' pralium duco iiafiev 9iaa ad 
nxNtraitt qM0rti«m» pertinenli exeetpei»!^ > E» 

phyrio notat : Ifoii BcmoMm ( i ) &d . Ep. IL a. (adi 

|F«M|ip«(bOf^deip£nii,««fZ>«a- cuiiis epbtolae p ffst reiiM i m 

nq^^^^ cofwif nurum m partem Aqronis ooinineotaitii^ 

fiomoiMtf. Gbreaiius desideratiir)P(M:plijrionotals 



9iU . Ham porba planc non Magos didmus quasi magn^s , 
fimi mOen potest , a magnis rtf^us guas 9c per^ 



ui 4x dcnmU assumenUs in ficere posse jaoiant* Glarea- 
POfpt^rrimds commentarium nus ait» Hoc ah impostore 

aUquo adjectum Porp^rrumL 



Digitized by VjOOQIC 



HOI^ATIL » 

^Ui «liguot nrist a qii^» dqeU /J^ im JB^ 
lenlimp commeiiilaru soripla fqenmti mspwH^Xnr 
tum Poiphjrio ( 1 ) I sed tamea h^jqt pMii» 
coimDeiilarios, partam commenlariprun^ feligiMai» 
ii| quanio aaerejptur pretio plerisque iton em* 
quibuadam vero eliam sordere Tideo : dupi alii^ 
q^ecuiique ia iia legmitt tamqu^m noa a,P«rr 
jphjrime^ sed a nescio quo P8eudo^orplqnMiie« 
^ quodam Porphyrione impoatorei (lA eliiifo^ 
«'V^). «cf9ta., legend^ em ewtimentt alii^me% 
niqi^ ii|tqpro8 a^ aliquam tanljum (quofldawi.im 
lo^oe) habere se eosuin partcm} aUi iFem.M 
hapc quidem partemt int^gram, id. eii^..iiieo«- 
mplam, ew queruntur. At ego^ qnumqnniie 
.m^gis Porpbjrrionis siTe commenlarioiii. aive aehfl^ 
lia eiqlVot tanlo pluri4 illum faeiaBi.t (Aft qv^ 
dnoi fi^tle ut ii^terim qufie sunt supporililia^aii 
ua qoae ,i|Ii|iB sual dialinguam). et habeeni^ ec 
qHPd^m veteri libro emendalionet m flnempm 
toogn.,^ quae». dim illoa au^e hrtegrileli. rertitiiatf^ 
j9Bul etifun iMiMt ut ejua doqttfmam miigiB' pef 
ipectap.habciamMSt oen minus. de JEkmtii alii- 
djoM qu«^m ,de Poiphyripne. poaie. bene mreii 
fuUyit, ri eiQpnda^onea illaa aimi4qve iionniillia 
ad aligpifit. looos aocewioiiei ipsis prQpowreiiir . 
» 9mK AAfequiiqi ad ea« Teniam». eliqMl.loeet 

» ' ^ • af* 

( f ) Hoc qnomodo iQteHigi propemodum exJ^OKplvrimi 

▼oluerity satis, ni fallor, «ppa- mutuatum riderli ,QL tM^ 

retexiiSyquaealibiStepbanuf IL p* 6i,. 
proditt aieos: Acronem omoia 



Digitized by VjOOQIC 



16 CAP. XilL ' DE AfttlQ. INTERPR. 

affeiram , et quibus conjicere possumus , fauiic Pom« 

poaium Porphyrionem (ut in illo ireteri fibro ap« 

pelllttur) multo quam quidam eristimant anti^ 

qoioremi aut (ri antiquitatis appellatio iis reaer^ 

vanda aeciilis est quae seculum ejus longa aimo* 

rum serie praecesserunt ) saltem multo minus re- 

centem fuisse. Sumatn autem initium a quibusdam 

ritibus, quos et sao fiiisse seculo scribit. In 

ista eniin Horatiana [Carm. III. 8. L] Martii» 

eoeleS^ quul tigam Catendis^ annotat cum dia» 

tnm haec: Calendde auiem MarHae kodteque 

maironarum (iies feetue est^ ubi tamen in ty* 

pograph* editionibus kedie quoque legitur. Hunc 

item in Tersum [Garm; I. 86. 12.] Neu morem 

in Stdium sii requies pedum^ scribit: Sain 

auiem » sacerdoies Mariis , hodieque tripudiarB 

in saerificHs Mariis dieuniur. Htc «nim kodie*- 

qu& non ad verbum dtcuntur^ sed ad infiaitivnm 

iripudiare fertur: atque ideo diountur ir^HuUa^ 

re kodieque , non autem afBrmans , tr^udiani 

hoaieque dioif , quod forlam ad ilh sacrificia 

ffeu sacra solis sacerdotibiis aditus pateret. 8ed 

lf04& salt^ ez loco iOo disdmus, habinase tone 

quoque Harttai sacerdotes qui Sahi Tocarentur. 

Sie eliam ubi ab' Horatio [Carm. III. II. 6.| 

iesiudo dicitur amica templis^ scribit: Ftdicinem 

hodieque Romae sacrificiis adkiberi videmus. 

In istum quoque locum [Epod. 8. II.] funur 

atque imagines- Jfucani iriumpkaiesiiuum, an« 

notatt /n/unere autem nobHissimi quique so* 

lebani praeferre (nisipo.tius scripsit» nobilissi^ 

mis quibusque solebant praefe^iri) imagines 



Digitized by VjOOQIC 



^ bm^tnih^pwm. hm veco^t eujutdam riluf» ^ui 
4theiu« mio tempoire a^rvaretur , menti<mel& facit* 
.9fm iki iatum Sat. ftertiae libri pribris looum {s^ 
l<* J — persaej^ velui qui Jun^nie eMhi fetn 
r^i apud.eum haeo l^imus^ Kmini(pi^ kodiegue 
4fMne9 apyeUaniur fuae eaerm capiie poriuu* 
iei ienio gradu ineedunty, 
• llt autem a Yila^ua qui. usque ad ejua seeuluiai 
peimanseraiit, ail alia yepiam, istud loqueiidj 

enutf» — ab avo Ueque ad mala ciiarei ( quod 
legitttr. Sat. tertia [?•.$.) kbri priorKi) .|>ost* 
quam dixit sigiuioare. Ab iniiio coenae ueqtkt 
^djinemy' addit^ Qvum enim hodieque inOium 
eoenae Mt qmppe fuum in.gueiu eiaiim a iaU 
neis ^eraiur. Vbigusium nondubitd quinaceiA 
pere» iU ut apud Martialem pu.82.4.], debea^ 
mw,,de primo minui seu fcrculo* In SaL qUo« 
que qiiintipi {?«. 7.] libri primi , in eum Tid^alicet 
loeum Qbi HmtiUs aoribit, ae in Foro Appii 
Mlum if^tri indiiiam, propter aquam, quod ea 
emt deteirima ^ scribit, Modiefue in/ero Jpptt 
uia$»ree propier aquam , fuae ihi leierrimtt 
esi^ mancre vHani^ Sed koc fprtasK uon peiitt- 
de annolatu digaum videbiturt quod JBieri potUiiA 
rit ut loco illi ea incommoditas ad recentia Usqud 
tempora remanserit. Ad liatinitatem quidem ^bt^ 
te quod attSnet , ea praoKrtim ejus 1m quam diki 
exomp^ suppeditare potest quam plurimn : multiit 
e$im et locis illam ejus seculo aliquantum adhUC 
flonijase discimust veluti ex eo quod scribit [Hd 
Sat 1« 9« 36.] « suo quoque ^cculo dictum fuiisc ia 

Mkf. Cf. AcA. hai Hl. B Tst^ 



Digitized by VjOOQIC 



IS G AP. Xin. HB ANTK^ IIITEEP&. 

» T$Uuri9s pijscatti TidtBlfeil AUfHiat «MWllk b 
f eo ilan quod [nd Caifn.III. 14. tt.] ait ef^kf^ytm 
» if^rrika«i» tuote ({uoqQe diclum IftiflM* Sic etiftBi 
» eK hoc loeo f iid Epod. 2. tt&^.) AmU» kodiequ^ 
% appeOantnr /^fiiuime fui^s reNk «I venkiiM» 
h wlin iiueufKO eusf^nduniU^. Jdtti yMa ^ Xpk^ 
»'ruzhdam Tocabiriorulii tlibqui Itiriiyruttl ^ ^jM 
» apud Horatium occOrfunli liiMd ipsum qutk)ui 
t usum babemUS: ut kiomiiiift Hk^deiM^e ib Sat» 
» hl)ri pri6ris quifttaitt [vi^ 85.]/* 

Ex^hujusmodl autem tediciisv ti mea senMnlii 
qtiaerfflur , a^dacisBimulQEi fmb pericbloiiittiiiMifai IM 
contendo, si qui» aucterifl actaiMi eertd definii^ 
Yclit. Porpbyrio enim, ul plittiqfie tlii Scbelia^liicv 
mult.is annotfttiones et atttiqnidrlttn iiifcipr<Slum t^^ 
ribus ad vefbum adeo ih saoa ConiittieillaHos WMm 
itAii ; ex quibus si d^ Perpfayribliii a^tttte Mttkte 
sustineamuSy ipjsum sitie dubib ahtiquidipi t qotim 
deceat, aetati, addit^turi shnkift necettte M. (ibif» 
sentieutem bac ht re bdbed PeerlkBnApilufl^ oi^m 
baec sunl in Epist. ad Descurium p.]LIX« lAtHae 
auclorUm ex Sekolite eonjl^i non fnM^i^ fum 
posterioi-es e prioribus ea excerpeianX ^ yiM^ ^#ar 
ptacireni^ non uddifo n&mine cujus eseeni^ 9iwe 
judihio ei rttftoM.^^ * App^ret igiiur, baute OiMinD 
iis liteiidum esse, qu^e Stephanui lamquam indkk 
arfatisy qua Porpbjirib vixerit, collegit El po* 
luerkt ille mulio pTura thelviofare hujuamodi sefao- 
lia, in quibus- auctor , (ut nimirum Slepbaoo vide* 
tur) de aevi sui hifttoria , ritibus, moribosy iocii- 
tionibus et provei^iis meminit. Equidemt quanH 
quam nbn ignorem tiibil certi inde conlfiei poiM^ 

•pe* 



Digitized by VjOOQIC 



.sn.quijbus V^i ievi^nill siye t^orphyridnis «¥• iiuiti« 
1}Uk5ra'm iht^]^]p)^gtum ^dtatis meniio fi^t. tttN$ Jiii- 
prioiib hi^dc i^fiirendl ihiht 9dhoiia; 

sctltcet tihruin lAl^eEL^ It4 iibe^JS^a^ 
^]6cii tl6iryra inj!(cribtiur ^ ^uM^Jh 
Ooiiyrd nmicHS ' *( j.* amica ) sc^ijAitik 
^. Eiidfk hhs iic fOerumfUe Itfiii^ 
mur. . „ ' 

>(td'Caith.L 2!^. 8* j^Bu TiathK^ ktrBtiil ii^iitbviiift 
tAGBHTAB. ^vAixxA spectes suHi mefi n^ 
grestie, Si6 denifue a rusticis ^odi^ 
ift lidiut dppelidnfur. 

tfcd &Urm. n. I. 19. fuaACBs tbbkbt Siqvos;. hii 
giicts pro yeloQiius accipe : ei in ■k^r- 
mone hoditfut twgim prp t>e/d«nMJU 
jiidmus^ Qum de eyUis ioguifMtr. 

^ Cnm. nf. 9. 17. DtBtvt Momvm uirfiBlk liirii- 
^fetA^uir^ i)esija|e querelarum. l^ntfiiM 
^iocuh^iMjiff^Araiw^^siidiiOfutyi^^i 
queii dioimus. 
jmI Canmll. IK 16, ABstnUQiTB IrAaM. i^<^ ^ii^^ 
»ttn€ Syria idbci/Kr, ^/r'i»», uddiiu syls. 
laba^ Asaycia «MitiM^^k^ifvv 

ild Gari&Jlt. 10. 7. IEt pOsitas iii» oUGiBT iriTiw; 
Osienda^ quod revera in liaiia fr^ 
fdenfer ^ v e ii^if , p6yi ^^^ p^si^ 
iam in Aynitoiie venlo ser^rtdium esse\ 
iei frigore ejns gelu supet nivem ^n^ 
vrescerei 



Digitized by VjOOQIC 



20 CAP. Xnr. f B ANTIQ. INTSRPIL 

ad Gann. ITI. 28. I5, CoaicaxxstMU ■AJtiRO . hoek 
Marinilin rprem hodieque in liaiiu 
, virgultum quoddam appeUani. 

ad CanmlV. 12. 18. Qm iruirG njLPicii. Sulpicii 
Galbae horrea dicii } hodieque auiem 
Galbae horrea vino ei oleo similibusjue 
aliis referia suni. 

ad Epod. 12. 21. Hu&tciBUS Traiis itbiatab tBi** 
XBEA LAVAB. Purpf^ram Tj/riam^ qum^ 
iierum , id esi , Bis iingii^r eonehilio • 
unde hodie Bihdphas appellani. 

ad Epod. 14. 8. Ab uxBiLicniK addugbeb. Pro 
Jinire ei consummare , quia in Jine U^- 
bri umbilici ex Hgno dui osse soteni 
poni. 

ad Sat. L 8. 82. At Bflr bojtus at tibi AinGva, 
His ergo colligii^ amicorUm viHa^ si 
levia sini^ ferenda esse ; secundum t7« 
lud qued praecipiiur per proverbium: 
Amici mores noveris^ non o^e« 
/ ris (!)• 

ad Sat« I. 4» 14. Ecgb ciiispnrus irnrTiio n »ao- 
vocAT. ' Seiisw ex proverbitUi eonsue^ 
dine ducius, Solemus mim dieere 
minimo me digito proTocat, cifffi volu» 
mms quem inieiiigi ianium vtJere minim 
mo digiio^ quan^m aUus ioiis viribue. 

ad 

( I ) Est» m iJdljQr» proyer- rt ,Mirg» Or>, H<» J w tg mU 

biam moiia^hicam ; haud scio Utr amiciiUK. Vel qaod huie 

an non muUo melioris notae non dissiroile est Dum/ervsi 

quam notissimom illud Ams* oUa , VwU andciUom 



Digitized by VjOOQIC 



HORATir. 21 ' 

^^''Sat. L 4 100, *HiG nioaAi soggos Louatirig* 
Bx loUginis sueeoiivorem meniis vul$ 
inietligij ex {terugine venenum. Malos 
auiem homines atros ac Tenenatos dicere 
solemus. 
ad Sat. I.* 4. 123. XJscvn az judigibvs sblbgtis 
OBJiGiBBAT. Judicea iquiies Romanos di* 
xii : ex equesiri enim ordine judjees 
leguniur hodieque, 
ad 8at«' I. 6. 24L FBaoRiA* Tarraeinam se quar» 
ia hord iandem pervecium esse dieii: 
. hodieque auiem paulum ciira Tarra* 
einam fons Feroniae esi» 
ad 8at«*L 5. 25. Hillia tvu vRAan. Quia illis 
ievkporHus adhuc Tarracinensis uf^s in 
aiiissimo monie erai: inde posiee^ in 
aequiorem locum deposiia, esi^ ui non 
solum sini adhuc vesiigia aedi/icio^ 
rum in monie , sed ei murorum* 
ad Sat* !• 5. 82. Ad uvoiibii pagtus hoho. 
TranslaiiO a marmorarits , qui junciu' 
ras marmorum ium demum perfedas 
dieuni^ si unguis superducius non of" 
fendaiur. Unde jam quaecunq^e per* 
feciissima esse volumus sigmjicare^ ad 
unguem facta dicemus, 
kd Sat. I. 5. 46. Er PAadGHi quab dbbbht li- 
oha salbmqub. Ex verbo praebuit ,. quod 
esi in principio vei^sus\ praebuerunt hio 
assumendum esi. Parochi auiem eopiarU 
dicuntur iicl ro\i Taplxft^^ ^ ^^^t ^ ^^* 
hibere: hodieque auiem a copiariis 

prae^ 



Digitized by VjOOQIC 



f^ 1^1. I. 6. 104: OuQiJim. PBTC04fi5?A» PetofK 

rwiit di^tiur^ \^ 

%^ ?Sft,l- I, *3 U8, CaW^^^ «W^l|x. iSi^Y^^ 
ouii^ Ctfpuae kfkdjie q.^reff yf^€t etu^, 
aiosius. jdbric^rt (liq^n(^r. 
fl^ ^l. I. 10. 75-. yiM^m., w WW DiCTAin 
^AjLiiWA M^igf ^f^^> iiiefar^ tjliM^ 
tn. Quibus cc^m^n^ tm^g^ll^ fV^^Vifi. <^ 
A»fC rudibus ditQic^ri eQ.lpfkfy 

«4| §»!• ^i, 4. ^i, t» «A^pwi ilappwi ^«8^i 

fliceba,ni^ guae, n^ne maj^Hifi. ^ci/a 
>, 14. ed, Pr. Doi(8%^ } q4i i- k Ei veU 



lii i 



^^ l^t II, 7. 1,7. MiTT^^,»«? iK ?TR<5;Vit Pyrgum, 

quod fLos Friiillutni dicif^^H^^ in quo, 
ponjeciae iessqra^ <^iiot.^^^%!^ miUun^, 

^ Eju]^. I. 4». 2. Iic %sGio5» scD^ifJi. Cedum op*- 
fiidum hojiid (onge qb Urbe fuiiy nun^ 
'»0» es/ : very^m ad.Aut^ ^,^ ^P^J^ ^^^- 
dana. diciiur. 

^ {!;^li. \ 6^ 5., SiRu^ssAwuii^uiS: p^^^iirvs. P«i% 
trmufi MTMcu^ (V yjpu3) olirfi in €tgro, 
jPhqlerno ^ ^7io inielfigiit^r^ a^f P^f^^lef^ 
nflim i Toryuafyim, imtfifof^ , 

«f • in.fnii « agvqs /vigidas p/^iunl pro*. 
X ^i^n quam^ rem ^e^i e( pyffSj^iur vicuS; 



Digitized by VjOOQIC 



HOKATII* . . i28 

dfsefi Musa 8U€uf0fUe. HprtoU vulg^ 
Myrtariaa dieu^K 

m^ifjf MUe^iae yretioeae. eunt. 

^d A« ?• ^ Asiiiuii» CHIGA tjm^n* Jlenuiii Zer 
gidi ludue gia4iat9ri^e fuit f.gf$od n.u ne^ 
Falycleti balneum est^ 

jid. A^ P».dl9« MaaAVAQBi- ABcwib F^Ma b^e inr 
eirueta^. Unde in eoneuetudine dieere 
/^olem^e^, )nb«i^ sioratuiii; eum qui 
reetoe moree ediderit.. 

a4. A« P. 889. Lbobs MGiomaB Liano» Jereie enim 
falm^ anMqui non snnt uei^ $ed robo^ 
reis :■ in has incidebant leges , unde 
%d^uo ^tkenie legum tabulaeJbfonts 
voc€^ntur. 

iiii^ A^ P. 430. Ut qui GovDucTt t lomAHT* ' Ate^" 
andriae obolts oon.dueuntur^ qui 
moriuos fleant: et^ hoe tmm valde fa^ 
ciunt , ut ab ignowantibus { I .) itloHm 
fui9se eredaniur qui ^S^sruntw\ Hi 
ergo vocantur ^vAhu» 
ad A* P. 437. Akiu sua tvups MTtxrTxs. San-^ 



( I ]t ^uta /amiltares, t«1 SaUeBgrii TheiauFO Anticf. 
Similtf quid. Ceterum Por- T. III. p. 761. £.) « Nonr 
pbyrnmem >(narraiifera Alex- enim fl^hant , ioquit BRruf- 
andriae obolis conduci solitos falduSiBeque lacriroas emitte- 
flui^Aiorluo^ Jlarenty enraMe *-bant, se4 pl^eoineqa taQlamr 
putiat Hier. Barufialdua ia aolcbant**^ 



Dissect de Pra^ficis c. 3. ( 



in 



Digitized by VjOOQIC 



M CAP. XIII. DE ANTIQ. nnWR. 

naipref ^ Blpm^q app eltm mu9^ fui 
ben^ne trf^uteni. 
44 eandem fere ratidnem siuie aetalie.rc/yiwibW 

piitsiai in wik Gemmentariis memorat Actq* Quaip* 

quam el mde nifaii certa conjioere posamus , lubet 

tamw fueevia indieia memorare. Acronia igilur 

haeo «lat; 

%li Cjurin, I. 86. 14» Ammira. Amjstis , «f fu^ 
dumjmian^^ poiionis gtnue apud Thra^ 
009 s ideo amjfsHs dMa^ futa oeria 
tnensura olausis oeuKs potabojtur UiUO 
duohi, jtUi Amyslin gemmam ' inteUigi 
voiunit quae pr^esenti usu Ame^ 
^ihysius dicHur^ 

fA C«nB IL II. Ift AasTaiA vAmno. Quae nuno 

Syria , olim Assyria vocabaiur. 
' ||4 C%nB« UL 23. 3; Ho&ifa panOB. Fino novelh^ 
Nuno usfue Tasci hontfii nov^a 
vina diouni% 

^A CftRO. lY. 12. 18. Qui nuve mricnis aogobav 
HoaMia. Suipicia horrea dicebaniur^ 
ubi nune &aliae .^ t//tb hordeum cQ^di 
eonsueverai* 

i4 ftalt t» 2. 62. OBLiMAaB. BeiererCf eonsu^ 
iN^f e X ira^ium ^ lima , ^ua fqdgri uiun* 
iux% aui verie q limo, ui sii obdueore% 
fU didmus gim^d^ f^ma obduc^a 
perOsse. 

Hd Sll* !• 3< U. Jmroms sagba vmbbt. K«y»- 
(^poi apud Aihenas hoefieque dicun* 
HkTt gMi S€icra in capHe porianit ^ 
h^ grqd^ iHo^dunfi^ 

«4 



Digitized by VjOOQIC 



HO&ATIL 2B 

id , Sat L JS. S. Loirn BOCTianvui» Noiandum 
quod kd^nc particutam ^uperlaHvo junm 
xit^ no9 enm dietmu^ longe doo« 
tior. 

ad S$L I. 6. '87* DiGBAi vov «sr, ITif 4/1 etV 
mut: BoUtakdo nan eaL 

ad Sat, L iS. 97. BAai KOBiriA. Barie mriioM 
^puUaef yuqe appetlaiur Barium^ ei 
Adharis diciiur hodiefue% ut ditrii 
grammaiiQus Tkeotistue ( 1 )• 

ad SaL L 6« 6« IfASo susPBimn abuitgo lOHOT^i. 
Id est , neo ignoti tibi fastidia affe* 
runt : quod vulgo saimam dicuni. 

ad 8at. L 6. 22. Quoviah nr paopavA iton »bi.u 
9UIB8GAM. Md esti proprio ordine ei 
statu^ Sumtum est ex proverbio : Ifam 
noa (juiescere m pellibus suis dioimue 
eps, quif kumiliore loco nati^ moform 
deeideranim 

ad Sat« L 6. 117. Ai^iVAT bghibus. Ecbinum <&• 
xii vas aeneum^ in quo caiipes faviim^ 
tmr^ quod mod<k TnVUae appell^* 
mnsi (2), . 

ad 

( t ) Tidetnr b ease» qnem Usstmo damtno ei dKtonimeo 

Prbcuinus magiBtram babutt; Theociisio: 

quibisboDorifieamipsiusmeii- (i). Cmi||ias in r« nise^ 

tionem iaeit: p. 701. Theoe^ Ifis, raferendum ceBset lid 

UstuSf omKts doquemldas ds- Delpblcsm , 8eribendmn<{ae 

citf, cuif tpddqM im me sU irisUes rel trisilmi Gfaerfe 

docinhae , posi Dtum impo' rpmk^t rpM^^ qpod 4iebet 

iPt ei p, 1134, icsie sapkn^ Comoimtolor Cm^aiii 



Digitized by VjOOQIC 



^d S^l* n. 9,Wr Tfscjt ?CT»A WfA ^91^ T^ 
. 8ci ▼iei tdei, yuta uU t^unf^ vtcuk Tku^ 
rarius diciltir^ T¥^9^ ^f^*^. ^i^^oeepium 
habilixrunii inde nomen esf i{tM« 

f^ ^at, JJ.. % 71. ^P^TWJWi «i.w^J^cgiT. v^AfCK 
Agaio fronrie dictl^r servus. qui ju^ 
me»ta curat. Hic autifm efdifi^ ^qa- 
f^m nfinisfrum agctsonem yoqavit j quem 
vulgo, 4 « J5»« « i inferioret» ( I ). 

f^ fpist 1|[.,I. 2S^ ^ Aacbilsas^ ^'^^^^ arcesso et 
aecerso hoc inierest : 4cc^r3p » u( e^/ » 
pocp^ e( ^enit q verb,o Afcio^ aeeis \ 
quod esi quaxtae ^onjugqtionis» Arce»- 
80 autem tdem sij^nijicat. y Cfupd. e4 /rv- 
mitivum ejus , €^ quo^ derivatur , id esi ^ 
arceo, Sqd secund^m Pri^cianum [p. 
559. ]' arcesso venit ah arceo ,, quod- 
/nunc {2) dicim^s adciO| et composi^ 
tum ex ad praepo^itipne^ e/cio verbo^ 

qnod' 

(j) Le|^. inferforenifid e^i quentissime w ppiubMtt^ ulr 
' Sbrvum qui dapes niensis iin* ^ arvenas , arve&4lres.y arvoea^ 

poiiit ; qu« y occ otitur Schol.. to#. , urfiees y iuvolare , orfoFi 
^JMfeoalis «4 S. V. 83. IX« dic^tes pro adt^enas ^ advenm 

Kie XI. i49« Itam/Sr/wpro, tor»^^ ad»focatos ^ adfines ^ 

picius L. U. 1. s. ^ i^^i^e/jir jwcie..*f9e«fl 4c»^ 

- . ilO.Htl? »W 4<1 .A^qgopia, ^w «ff/^P , 4^1«^ /ih^ accijio 

' le^ 4wA .?riKa4»i 8«l8lem r^ ^lurfnvu^, ^Mia «If e* ^d «t 

•>i y <w rtw p<i> <^uii}ftliWiH'^ ^Qfm ^i tm*^ O^^risciMii 

, .Vffl^ 8vi|i& L. |. fi^$59. ^- %B4««i8i»i«,«k^Aapnaii|p9ct^ 



Digitized by VjOOQIC 



HaiA/rfli «T: 



»|. (1. ^x} pTQ a<i 

gm^if^ nacnmus.f ^tfM»' in/lgJa tmga^ , 

fBB.f» Moo ^t ^m eo^ifucupiur 94 fu^ 
neem , stmU <aqpe ^^ovtbm fmeiuni v^. 
«a dfil^ntijkuf } ita ei a^eenUfioree plue»^ 
iqudant quam verue amicue^ liem on^ 
ffgui praeficae dicebant muiiere^^ quae., 
^ariuoe alienqs condufiiae plorabani ^ 
^ptadfii m quiimeelfitm promMme. 
^H^ 4cra; oquibus Uiqen batul aqio, aii quif-, 
qiwn, IW au<|aciorU temeritati/i notai^ jn «e Ira-. 
liere Te^t, ullam de h^jvs Scholiastae a^t^iltt cobk^ 
jfiict^rili;^ facere audea^t Kec iere dubitp , quin eui-.. 
yisk fauto pfrsMadeaja, ut credat, temera^um eite» 
indiciiat iiuae ainguli Scholiattae aetati» «uae paanm 
mfflfior^t , plenianinam fidem habere ^ si dixera 
4uaa, eaaque ffeivsw^f. hMic rei ipipedjipieiitfjt 
We cauaaa. 

Primum acimua, utruoique Scholiaalam uaim emfe- 
«iitlquiorum intevpretnm lucubralionibus , indeque 
«Kqiioties inlegraa annotationes , ad verbum adeo,L 
descripaisae ; cujua rei yestigia partim reperire inihi 
Tideor in lis scholiis, in quibus singuli tcI eadem 
wba ad fixplicandum uaurpanl yel eotdem auclOK 
vum locoa exciiaiiii partim ipsi fatentuii, aiioiiUBr 
ifiterpvelaftionee m e monm les, addftia Terbia quidam 
Voluni^ atii dicuni, at& eic exponuni et aimitibua; 

HoQ 



Digitized by VjOOQIC 



9B CAP. Xm. DE '&:iftlQ. INTERPR. 



Uec igltiir wU eogHeaius,' impradttites 
Inmui ipsof at^qiuori, quam deceal, aetatu 

• Allerum hoc etl, quod utriuaque Commentaiiee 
a librariis el aecpiiorit aeri magistris miaere paarim 
ialerpolalos ease confltet* Quaiin iii rem merilo 
dndum cMq^uesli sunt Petnu Nannius 8jB. JGacsdL 
L; I. c. 5. (in Gruleri Lamp. T. I. p. 12S9.) 
m Uiinam iandem 9it aUfuis Mereuies , fui Au* 
gike eitAulum expurgei^ eaque ejiciai e Cem>^ 
meniariie mttgnorum vtrorum^ quae ittie /aleo 
adseribuniur. DocHssimue ei eteganHssimus esi 
inierpres Acron , eeierum iia obruius esi insul^ 
sissimis naeniis ^ ui ne spedem quidem sui re* 
iineai.** et Casp. Barthius^ ad Stat. Tlieb. L S26. 
»-Sed nos veris injuriam saepe facimus Aito- 
/*a«, AcronaSf Servios^ Comuios^ cei. in Scko* 
UasHs nune supersiiiibus ncminanieSf cum Hto» 
rum Eeroum ( nam ei Orammaiici suos kabeni) 
exiguae supersini reliquiae effuliae undiqne^ 
ci effareine ienehrionum clausiralium' pftedcri- 

InuT (l)« Itaque si quis parum coniiderale plenam 

klis 

(i) Ab eodem Acro to* Ji^rafdan.'* Sioiilfler pw- 

Catur « SchoUofiiss Horaiu stm Craqiitus in notii^ ad 

consutiliusV Tid. ad Staiium Horatium , cuius , inter &• 

T. II. p. 938. Cf. Adfers. Ua, baec sunl ad Bpod. 9. 

p. 99S. ttbi « Carreptores p, 174. m JDonaii , SsrvU, 

Aerotus ** cl p. i ssa. « Comr Porphyrionis » dcroms , cs* 



prisems et olim tsrcrumpis primi 
Mrenis mmuns sdiitts.*\ ei gmmmmtieoitwn O 
^.. i3s9i « Acro ssu Por* • rios male smm hnrbfalss its 



phyrio n sivs potius eoHse^ couspurempit > itf nisi ipd su* 
titius mcsrvus gUfssarum in eiores sUqmsndo rsrieiscast, 



Digitized by VjOOQIC 



^k4R0lipliii.lidMi habeat, iMriiNihiBi uk, tt^iatevr 
dum vnubcpn pro Janone amplectaliiry lesiarequo 
hoe Scholiastas post Priidaiiuin fldniwe coAleiulat: 
quo lameq utenpie iine duUo fiat ailiqiiior» 

Qiiod qiium ita aitf de «agulonuB aelale pfo^ 
miBtiiure bou audeof quin -et malo fuam MHpilis 
laudrai relinquerey quam allerum alteriuf openan 
compilame opinari.i quum» mea quidem ien^tia* 
wijla.caniaeitt quomiiu» ringuli anliqui<Nrum inf- 

lei^ 

mmcniiduimumiiuamiillam eertenefaamtmyeijttdieamm 

spureiiiem eiui posseJ* Et in cp dociis enarratianihus nihU 

Epislola ad . Lectorem p. 10. gaamcucuiiatasuperesseeom^ 

httte Mtibit 1 Tn edUis olim per menta {praeteradmodum piut* 

JUmiieum PMopeHhue Hb^ ea a nobir magno tab&te ab 



fmtU » imer4mmmeros fere aiiie separtUa ) ea mpm 

expianaios9$ iegere ipudem toriSf sed OommaniaaofieA 

esi virormn doctissimorttm A^ ^oiui* Deinde cum qttotamr 

troms et Porphjrrionis nu^ legerim Horatii intapreies, 

meros et nomina , sed in pl^ PorphyrionemyAcronem, l/Io^ 

rie^ eis kdseriptis miror destam ti Scaurum f nec uiSe 

atquedeiesiormm oseitandam Biandimis , Tonsauis » aui 

tfppgrapMi sed inepios cum'- uius seripHe i^paskum m- 

ios, ^ tantos inros non meuaiicejustipsid^eui^ipiaam 

reveriU^suaestupiditatisiabe jo, adsoriherem? Feeerint 

non puduit aspergere. FacUe hoc aiii iypoffophi ui suoe 

eot^kao eos in ejuscemodi iU typos phuisibitiores redde^ 

hrarios inddisse^ quales per reni; nesirum sane mm fmi 

aU^iannqeaaadenoseuer* iam siuke te ieetorem Udire ^ 

cuenmit at hoc vehem^Uer tibigue pro thesauris carhonee 

ahimunor,tampraeeeiientibus o$tentare. CL ad SaU IL S» 

seripeoribus eoe ianiam bar* p. 44X o. 
hariem nuncupatse. Quod 



Digitized by VjOOQIC 



: * «< * I 

PergD .w»tf*rtfi«i id^ ^ tftddtt «)»< KMbiJtW 
«lAblMlblft «Mf^ttiWftte int(Mt»rMnl MWilHfMiitaii* 
i>il6 ^^ «ftev Kijl» ^li^nl MT ^jiiUBril ili^tlM 

tn rfngtflbHlte tibAIMntHiK yMKjbjM tepsm fMf- 

itnk eaedem a singulis phrases HBurpentlir, iidemT6 
auctonim loci memorentur, desomta esse ex C<ini* 
toehrirfii AfttitjfeSdttmi lnt^pt*il6*n , t^f«k «IB& li 
tl. Aemilio , Sodesto ^l Q- le^ntio iSba^o, acripli 
esse narrantur ; quam auspiciohem ptejiiua eompro- 
.babo.in novat qiiam aliqUando^ pavatnraa mb^ 
AoralsaMnitti Seli^aatanni ^ditiemv Et f«m aMi 
-ttianiMMi» appAret ex iis aclloKi», ift qfioiilhtt Atm ^ 
'l^orpl^yrit) aliortitn intet^retatidn^s , quamqu&m noii 
''addit(> nomihe , hiemorAnt. £x utriusque Commen- 
^iario quaedam aJBfereaniis exempla^, A.^rom jgiM 
haeqisunt: 

«d €mm h 14^ L CKirAtt«. A^ ^kliejlfmam Okb 

i9ht Mtum sil^ifihca cimte; th quA 

^iiittdih "ift^lunt quod moneeU remj^ 

Cei^tius iamen esi^ q^od Se». P^mps^ 

, . jum Pompeifih meHmi. 

«td Oann<I* 2^. & Fno»a tttm^&i^iTOit. Varl- 

nua, monS Apuliae, juxtd qitem Arch^ 

ias sepuliu^ est^ sive ut qutdam vo* 

lunt ^ plana Cdlabriae, 

lid Garm. lU 13. 21. Qujlh ^bnb voaTAiB kBOvA 



Digitized by VjOOQIC 



*$f$iiii0 reUiOk' ^m^ti 9lim mfiHe^ 

^^mifHt Si^iMr K)Mi»^f «tif fiinrae 

> Jlmft»\ %«ldrr#^^MsV^r tif flKrg. 6e. L 

m,]>,^Katf^€hhW^ AtU^fidiunibxtnt 

M C[tttlll.titv K 18^ BferaiiMiL'^ If&nnulli uu^ 
ieiii dtmv^uni ^ ui^ Uo meH^rfama ei 

Hdtt fmi gin^i^peiUmr descendU tn 
ea^jMm. i^<»feir/ «i«^ifi %i mh diei: JStie 

'^ ^ - -Mi^Miftrif ; tVf eM i Wcraf mbli^k- J^eHne^wi 
'^ 'MMkike, Wf &H^i9i^ t^ri&e actue Ae* 

* ^ dndfHiMeken tMMigi veiuiii >i^/ibr 

tidf tMMbVflf. 6rlT. Bfedm^ imimiA* mQukviTftat» 
' ^ ' i^^fc/#iii eiiam wiimU ^psum Augu^ 

amfk imtgf hhf^ wteeiUii 9%t alienum 

^nji^eHin inUef^t ti ffMui 6onum pa* 

frh eeengit^ifd» tf Aent eeitue fBtdmixtion^ 

pdUuetii. 
adi Cakki; HL 7. S^ TimiirAv BH^^, Quidam 

iMm iH^m n^Ham 6it»aitim vicinam 
' ' iht^n^ae dietark , /N»t/'6 cekjinem. Q u t* 

</am 7%nAii^ pietemmagtHtntelligen^ 

d^ Hutident^ 
ad Cattfi. Hi. 19l l-. QvAHrel Disnt ab ihaqho 

«6iHitrli« TeiefpAum^ Gfaectim poeiam^ 



Digitized by VjOOQIC 



i nenfes adjnvpasUum potius ioguaiur^ 
qUfm quae sint mpiM pimvurio. ui lii 
vol^ni reprek^ndi Tslepknm ^ quod^ 
quanium temporfs inMreesei ah InaeAa 
ueque ad (Jwitimk^ qumemret* 

ad Epod. 8. 21. VLAmm vub&l4 aUATio o»poha* 
mQ.'Id et/, r^ei puelfa sua^nm 
iuum pro aUii foeiore ei m ep^nda 
kaiifugiai oleniem vinm. Quidam 
voluni Tereniiam eoneuiinam Meeaena^ 
tie eum eigmfieare vohUeee., 

•d Sit. I. 2. 9» ConpircTis irrans. te^nxxte •urn^ 
He. Condueuniur emm fn^t» uummii 
pro quibus meteee eolvHurf quamvie 
alii cendw:^^ eongregaiieiinielh^^ 

ad M. !• 8- 2». Acim» iiAaii^ )Ai ^'*» 
homimiue rideri poeeuni At, qui «ra* 
cundioree euni ei inepOk A^tit naribiu 
ergo (Ura0opinS9 dicii a cemaui^ qui 
odoreinveniunteuMia^^iiafum. Alii 
eie esponunit Eabei aliqua mtia^ Ha 
ui paulo iraeundior eU , ne poeeii deri-^ 
deniium urhaniiatem% quae iune maxi- 
» me exereetur^ euetinere : praeeiai eiiam 
de eeridendi maiefiam^ quod ruetieitig 
ioneue eUi et toga ipeiue d^uat^ la* 
xoeque eaJceoe habeai. 

ad Sat. I.'*. 81. Rotticios towo tooa ran.tiT. 
Quidam dicunt , de Cqesare koe 
dietum eeeot quod fluebat ^ue eemj^ 

/0- 



Digitized by VjOOQIC 



HORATII. ' 33 

togay id esif non erat iemper bcne 
tompositn^ ei itnpertio ionsore uie^ 
baitir^ 

«fcd Sat L i. S3. MqsA yBLifi MBnoEiftfl* Q^i^ 
. dam reprehenduni Horaiiumf quod. de 
rixd diciurus ^ peiivii auxilium Jfusae 
stulie ; sed oraiorie hoc feCfii* 

^ SaC)i 1. 9. 76. Et licbt AtrBSTABi. Denun^ 
cianies litem aniesiaios habebani ^ qui'^ 
bus praesentibus conveniebani ^ ita tti 
' aurem. illis iertio vellerent. Sic Servius 
magisier urbis exponii (1). Alii sic 
exponuni: Quod Hontiium inierroga* 
verii si iesiis esse paiereiur^ ei Hora'- 
tius obiuterii aurem ultro. Solebani 
enim iestium aures ienere » ei Ua dice^ 
re : Jfemento quod iu mihi in illa cau' 
sa iesiis eris , quod esi antestari. 

ad A. P. !• HuBkAEfO gaj^iti. ' Scribii auiem ad 
Pxsones , viros nobileS ei dtserios , €ul 
'pairem ei jilium: vel^ ui atii dicuni^ 
ad fraires. 

ad A. P. 21. ABn»AoBA GOBt»iT. Hic qUidam di* 
cuni praecepium aliud esse, alii eum 
de oeconomia adhuc loqui. 

ad A. P. 32. Abmilium giega ludoh. Circa hunc 

ludum Imus erat quidam siaiuarius, 

. {A. 

^i) Hiint locuiii siipfii dem Semum tlldt Acro ad 

inenioravinius , ubi de Senrio Carm. lil* i. 3i quod &clio- 

c^irous , Part. IL p. 79. £un* lion dedimus iJnid. p* 6^ 

Jiui. Cr. Sch. Lat. III. C 



Digitized by VjOOQIC 



34 CAP. XIIL m Amq. mTERPR. 

{Alti diisuni imum brevem. Jlii in 
exiremu parie ludi poeitum , ) qui eum 
unguee , et capilloe ^ ei multa aHd 
membva bensr formaret y in perfecHane 
eiatuae dejicieiai. 

ad Aji P. 84 Et mqwm cBavAimrv ntMum. Id 
esif CMiarem. licei alii dicani Pin^ 
danun et Amphimmm ^ qui anie ^mnieM 
ad palmam venerunh 

ad A. P« 120. Si FoaTS aBPoiria acmumu Si 
ecriptis iuie recondie ei quasi iierum 
reducia ac reddis vii)um carmine iuo. 
Vel etiam reponis, scribis^ aut irans^ 
fers , quod alii dixerunt de ipso. Apud 
Commeniatorem sic inveni reia^ 
tum. Apud antiquos , tragoee&arum 
eomoediarumque scriptores cum primum 
in scenam prodirent , favorabiliter ex* 
c^iebaniur ^ etiamsi male agerenf^ ut 
illorum, ad scribendum iterum allice» 
rentur animi^ et praetore cogente iotam 
necesse erat peragi fabulam. Si vero 
iterum male egissentf incipiebani deri* 
deri: et ideo dixit repouls, quasi Ue* 
rum profersk Alii sic exponunt: Poni 
dicUur agi vel scribi^ reponM igitur 
itidem scribis^ Si ergo Achillem quo 
{h de quo) semel Homerus scripsitt 
velis scribere^ talem debes facere^ qua^ 
lem Eomerus ostendit. Aui repojuSf 
eui imitationem Eomeri describism 
Badem tatioiie Porpbyrionem pasaim aliorum hf 

lcr- 



DigitizedbyVjOOQlC 



quiqffUDEi IiicidiratioiuJw ^iw OW0it hA^ probant 
ifm^ H^olia ; 

^iidi^ e4L JK^m f< A<'<^ Plancum ailo^ 

^iQtr^d tikur laudmit. 

iid Cjuroul^ 7i 92» Oaaii tmma r^BMiumtrd AtotoA« 
Q tiinf a in 9iMiie tfb, iUniere t^^tir^tim fieium 
P^iani; sed nequaquam etv aeeipiendum « 
^m simplicior eleemfio m^is taiioneni 
haheai. 

iid Giinn,!. 20. 1. l(oii|tia. Videiutm^txOa pra 
ftijnfo posiiumt quod fuidam negani^ 
exisiimanies mddi^um a modo dicium et 
significaiionem habere ^us q^od Graece 
fnfrpioe dietiur. 

ild dalili.It. 10. 1. PaoBBtjfli totiiii.tslt. Quidam 
separani hanc oden, a superiore : sed 
poieei illi jungii fuoniam hic laudc^ 
dieuniur Augusii, 

Hd Epod.^- II. RoiKAirtay fiau ki^ij «osttiii irls-i 
c^ABitii^. ^tfi n09 inielliguni^pu* 
iani importUHUm iransiium repenie d 
Sex. Pompejo ad Anionium facium « 
nestientes tedtre poei^m ati i^mm <?- 
elogaet ubi [is, %.} sbU: * Tiet^n^ 
bseius Caesare^^ 
ttd Sat. L 1. 105. Eflt tNtsit rkvAtii QtiDDAM 

SOGBRVMQUB TISBLLl. Tanois Spodo fuU 4 

ui y^idam a|t|7i/, M^eoj^aiifi /<'A^r-* 
G 2 ius^ 



Digitized by 



OooqX^ 



36 CAP. XIIL DB AHT^! mTERPR. 

tus\' lU nonnuUi L.' MUnain , uif 
nonnulli PtaneH ( 1 ) : rwe/ar auimi 
uocer Hemion (]. herniosus). SunuiiBse 
koc ex provei^hVGraeeo ^ suhnominibni 
relaiutn esi. Illi enim ita dicunt (2) 

Ifuod tamen ei in Lniino eer^ 

nione u^rpari scimus» 

ad Sat. L 2. 25. M&iTHtNus tu^icis DBnnsis as* 
BULAT. Sub MkifAifii nonane quittatA 
Maecenatem suspicaniur signifieare ; ah 
re tamen ftnxit ; ykaxia%l^ enim fuasi 
(M^aKb^ diciiur : porro autem iunicis 
demissis ambulare ^ eorum est qui se 
molles ac delfcalos haberi velinf. 

ad Epist. IL 1. 56. Accius alti. Ui SopkocUs ^ 
^eschyli^ EuHpidis , qui aUi sini. A" 
lii sic acctpiunt : tamquani senis do* 
.^ ctrina ei gloria adscrtbatur- Pacuvis>^ 
jiccio vero altitudo ingenii suhlinUtaS" 
que verborum. An ambo famam con-- 
sequuntur^ aiter docti^ alter alii /ra- 
goediographi 9 

ad Bpist. IL 1. 2S0. AbdITuos. Ifarruiores aique 
judices (3). jtedttui enim iemplorum 

ac 

( I ) Ruhnlc^n. ad Yelt. tus , ui nonmdli L Mumuii 
Paterc.L63 d« Pianoo agens» ^PiancL, . 
obiter monet Planci nomen ( a ) fiaxteruB t « Fide an 
hic dUQS Plancii coDfundi , tali modo concipi pobtaU 
et hoc sclioiion sic emendat* hoc Proverbiiim : ^veyni ri 
Tanais spado fuU , ut ipii" TayaU km ButsXXou ixu^^ 
dam atunt y Maecenalis Ubet* ( 5 ) Lego indtcsi ; ^uos Ci« 

ce- 



Digitized by VjOOQIC 



-' flp ^^ummHn^^^qmbu^ tnseruiuni 9 saero^ 

rum originem a^oems ei igparantibun 

M w^rranii ^Hi aediiuos pro clientibus 

. o^ /amiUariius dici putani « ao ffinr hoc 

laudaior^s pciiasquc sigmfieai. : 

. Ex his itaque locis aatis manifesto apparet, finsse 

«lim:» qoi ante Acioiiem et Porphyrioiiem io; Hora* 

tkmi commenlati siiit; quorum adeo Commeatarioa 

TeroainDBle est» etiam in aliis acholiis ab ipm U8ur« 

patos esse « in quibus. illud €Uii Tcl nonnuUi non 

dtierte additum sit. 

De patria et religione horum Scholiastanim parum 
aul nihil conatat. Sunt tamen, qui in ipsorum Com- 
mentariis aatis certo atantem Deorum cultum subo- 
dorari sibi videantur; quemadmodum Baxterum et 
Stephanum opinatum esse, supra vidimus p. 11. et 
16/ lanus idem suspicatus est ex ^hoc Acroais 
seholio 

ad Sat. !• 9. 70. Quktis judaeis. Gurlis, quia 

jfellicula imminuti sunt. Quia Moses 

rex Judaeorum^ cujus legibus regun- 

iur^ ncgUgenUa m^dieinalis effecius (1) , 

ei 

cero cle Leg. II S7. vocat ( 1 ) Glareanus acl liaec 

inttrpretes relighnum, Grae* rerba ait: « Nbta latinita^ 

ce Tbcaotur ^nmetd. PoIIht tem sipe Acroids si^ impO" 

VIIL ib^. 'E^tfyifTa) d^ ixa» storis alici^^us ne^\\gent\aL me* 

AcGvro , 0! rSt mfii tuv iiynifxshv^ dicinalis efFectus, pre: indigens 

'lud rk ^ i^Xw kf^ JMtxw" medicina.'* Bazteras sic 6» 

rf«. Vide Huhnkeo* ad Ti- mendat Acronis verba : ne* 

maei Lez. p. 109. sqi}. ^igentia ftfooSek miedicina*^ 

iir 



Digitized by VjOOQIC 



$8 CAP, XIII, tHi AlXVl^. llfTERPlt 



ift^tt hoio iAmerk^*^^ tA tidetar^ iMk quod h^ 
kTO ffo(»oK6 dftntittiBst, plM» &Mi^^Mit <Mn ratione 
qua Elhi^i ^ Skt^ria OrfMiaiMt 46qiu)toitur (2), 
P«a«i« <lio^tf btLno <MiftdVaticm«m, ui finAtt aiias, 
ab Acran^ )eic airti^pttoris i^iJg'»^^ UAo^ 

rt deiMtitiiiii eMw ln «luMiB alm fateto «c pot 
flm^ tfltMidn nego, lio« fchoIixmld)A0raiiei 
l^iM <m Cfariitiaiios fmuM. 

Porphyrionen) autem fuisse btMniimiik pagammi^ 
Baxtarus ( ad Sat. I, Q, 70. ) apparere putiiTii ex 
ko6 ^iaioa acbofiQ : 



Hiit^efikecims <^ M m». 
gis placel emendatto Gesne-. 
ri legentM MogUgentfa medici 
idlis J >• e. cartus ) cffectm 
4sft l^qae legregie con^ma- 

tar^unm qood Uc sq^tmsis 
yocibus scribatur m^ dioi: un- 
4<s apparet librarium hoQ 
Kibolioa non iuteUeusse. 

( 9 .} Puta quae TacTtus 
flisl. y. 9. sqq. de jfudaeis 
parrct* Mom ., ita scribit 
C; 4« nuo sihi i^ posiprum 
fcniem firmurc^ novas mius 
pouit-^riotffue csUris moria* 



tuere^ uJtdiversitatemosctuUtir^ 
£t JuTeoalis XIV. lot. ZVm 
didit arcano polnmuietdom s^ 
Ifon mo^trare tto ^ eaden^ 
msisacra ^oiisnii: Qm^fuitum 
0d Jomtem as^ d/sdsicore^ 
verpos. ad q. L vetus Schoit 
liastay qni hac ra se aum 
Ghristianuqk fuisse prodit^ 
haec annoiayitt ittaseSf m* 
cerdos vei rex ^us gsasHs^ 
a^t ipsius qmdm rdtgknue 
iuventor j cujus Cormdius al^ 
am Tacitus ( UU^ Y. 4 1 ' 
minit^ 



Digitized by VjOOQIC 



ConsiiU omm^ mirwml^t C0xia raiione 
fiert^ 4e guibus Efi^m^ ^fm^eniissimo 
di^inUaMt» 
^difeie potiierat boe« ia q«o Ppi^jrio de Doot 
Yvm cultu 8ua aetate Yjiceiite loqiutMrv «pholion: 
«d Camu !• 0* 12. Mimei qvibus «ttpvtata. Ft- 
demua Muia m yuoeJam Aod^e quoque 
pingere in iabuiis suae c^uSf quos in 
maxi passi eini » iaiqve in fwis moM^ 
nmrum deorum ponefe. Sumt eiiam qui 
vesiem quoque ibidem suspendnni ^ Jfiis 
eam consecranles^ 

Audaoius tjameB oit , de siBguIorum *|Mitria hario- 
lari Telle, quandoquidem neuter qqidqpiam memo- 
ret» unde de ipsa suspicari posumuA. Ifolo tamen 
di£ELteri, mihi, ubi de Tiberi. de Carapo et de aliis 
B.omae locis passim in q^aorqm Gommentariis res 
notiaaimas memorari viderem^ subinde in mentciipi 
veniflaet ipsos nec habitasae Aom^.t aec in eorum, 
qui Romae habitarent, usum^ nioi Gommentarioi 
scripaisse* Gi^fuamodi ?. c. haec sunt Aerenis sc^ 
lia : 

ad Sat. IL 8. 17« Oiiiris nis kba.j^hbh ad iii« 
9>iVK ,raAGTA« Janus laedius iocus tU^ 
cius prcpe basiiifusm "PmpU^ uU wma 
aenea venumdabaniur. Yel ioaus 4n 
Rosiris « in quo experius ewi paujper-' 
iaiem» Ad medium .auiem ideo , quia 
in Rosiris simulacrum Jwi ^ai , ubi 
res pecuniariae^ agebaniur per foene^ 
raiores. Jani siaimnfi im eranif ad 

unam 



Digitized by VjOOQIC 



40 CAP. XIIL BE AITTIQ. INTERPR. 

unam tUatum 9oltbant coHtvenire ereA' 
tertM ei /oeneruiorei , aUi ad redden'- 
dum , aUi ad loeandum /oenus.' 
ad SaU IL 6. 10« LnmiiAB QUABsma ▲GtasAV. 
Esi auiem Libtttta tocus in Vrbe^ quo^ 
eonsiHuuniur fui ej/erenda eorporm 
conducuni ei praebeni /uneribus me« 
cessaria. 
ad 8at. IL 6. 36* Abissm ab putbal. Locus 
Jtomste , ad yuem conueniebani /oene^- 
* raiores. 

ad EpUU L 7« L Quinqub dibs tibi pollicitus vb 
BomB PUTuaoM. Hac episiola excusai se 
Maecenaii^ quod ulira placitum ejus 
moreiur run\ propier aesiaiem scilicei 
/ervidamj quam iimehai paii si Itomam 
venirei. Aesiuoso enim tcmpore gravt^ 
esi habiiaiio Romae. 
ad Epist« L 11. 4; -GiHPO. Hie loeus Romae ce» 
lehefrimus habebahtr, eraijue amoenus 
Urbis iocusm 
*ad EpistlL 1. 192. Naves. QuHem uectas per 
Tiberim , yui non longe aberai a ^ea- 
iro. 
El Porpbyrioneiii quoque alibi » quam Romae , ba« 
bifaase videmur'nobi8 euspicari posse ex hac ipaius 
annotatione : 

ad SaU L 4* 84 Pobituii habbt nr coairu. /au- 
iaiivo oKaraciere koc /ingii dieere eum » 
qiti conscieniia peceaiorum iimieai bmi- 
ledicum po€iam* Romae autem vtdemus 
hodieque /oenum , velui ansulam /a- 

cium 



Digitized by VjOOQIC 



H<Jlt'AT!l.- 41 

ciMm tn corkuh bims ; quo^ aignum 

• datnr transtuntihuB , «/• eum vttent. 

81 tram Homae babilasset Porpbyrio, fuiml» opi- 

noTy dictunis vwdemue hod^que^ non aul«n Ro'» 

mM videmus kodieque* Addo hoc scliolion, quo<t 

Porphyrionem non credo senpturuni fuiase si pro iis 

«cripsisset qiii Romae habitarent : 

ad Epist. I. 7. 48. CAHiNAg» Gaiinae, lofiue in Ur^ 

be^ ubi eet Pompejana domue» Virgil^ 

( Aen. YIIL 881. ] > LmuHe mugire ca* 



lam^ vero elsi ignoretur » quae aingalorum Scho- 
lla«tarum aetas fucrit et patria , nec certo definiri 
po«nt 9 utr^ua doclrina majoris aestimanda sit , quum 
sesciatur, in quantuip singuli antiquiorum interpre- 
f um iueubrationes excerpserint , nemo tamen pro* 

.pterea , opinor , de amborum Commentariorum pr&- 
tio quidquam detraclum yolet. Equidem saltem non 
▼ereor contehdere , utriusque Commentarios et uni- 
Tcrsae Literarum cognitioni et inprimis Horatianae 
po^os interpretationi egregie prodesse : quippe qui 
el ingentem conlinfant rerum copiam» quae scit^ 
mmt dignissimae, et ?ero multas Horatiani aeri Ue 

'storiast genealogias, fabulasque conserfarint el bo« 
minum qotitias , aliunde non cognitas , absqhe qui« 
ibus esset, ut multa in Satiris praesertim et In Ep« 

. atolis ignorarefttur ( 1 }• Quae quuip ila sint » miror 

• A- 

• ( I ) Acroaem interpraUQ- yayM^or. in Antibarbaro p» 
di iaude inferiorem quam 5o6. Item Janus , qui ip 
Porpbjrionem e»se cenwl Fr. Praef. p. XLIV. haec scri- 

bit: 



Digitized by VjOOQIC 



tt CAP. xm. im,jjmq. interpr. 



AcBOMm 6l Poipl^rioMm lam panri aaftimaUMi 
e»e a Manono, qui in Horatii Vika ord. chronoL 
delHi* 9« 86, ait annoiaiione^ sub eorum nowdnm 
tam fmrie ei eorrufie veniHaiae MmUiue mm 
ponderie; quas adeo plerifue rece&lioief Homlii 
iaterfMtcB maximi ponderiB esse uoo ^ian ore pro- 
Buntianmt. Exemplo lit Baezlea Oemmentariuet in 
^o^ ut ifM ait.t Veierum SckaUorum ReUquiaa 
merao euo facem j^aeferuni (1.). 8ed inpri- 
mis.Bentlejus magbam auDtoritatam hdbuit antiquis 
Scholiastiiy e quorum annotationibus pasBim me- 
liorem lectionem acri» quo Talebat, ingenio, aob- 
«odocatns., floaalium fblicifter «mebdKiit {%)^ Ifeo 

oK- 



bit: Quidquid sU^ Aoronis 
et Porhjrrtonis scholia , sive 
excerpta sint e vetustioribus 
•i)ommei^ariis , Mve mb ^fsii 
utirthB ftt>iivifti(nfjTiiWflng enie^ 
^arbiirorstmtuendum), in ma$Um 
,mo babcHdasunt oretio^serva" 
runt enim nobis plurimas bonas 
et antiquas inlerpretaUones ^ 
^ultas fahttlas et historias , 
-Hem epmiones aniifpiae^^pjMs 
^aigfiJnmtaqftpfWfmmSn Prinr 
Jlipatum autem tenet Porphjr-^ 
rion, yir eximie doetus, Grae-^ 
cae etlam tinguae peritissi" 
%US9 i^ui et efegantem puU 
n^ri sensum prodit , spiriUuaF* 
gue poatieum majorem sane » 
plurimts recentiorum' inter^ 
pretum. 



( I } J/i hoe Commentario^ 
ffUDt ipsa Baxteri verba in 
Praef. reterem ScMiorum Re» 
ligaiae^guaSjtan^uamTMu^ 
lase nanfimg^^eammmeum 
diiiffintia f ex imperitis ru^ 
dioris aeyicompUatoribuscol^ 
legimus g merito suo facem 
praefermt. Absquthis foret^ 
vdter ud it kami ^ nudiu fHt^ 
stm desuduwiatii quimino in 
plurimis sane caecuOre de^ 
prehenduntur. 

( 9 ) Praeiverat in boc e« 
mendandi genere Henr. Ste« 
phMins ia Hiainbe de edili- 
one Horatii p. 56. seq^ et 
Georg, Waddelus in Animad- 
Yevs. Gntic. (1W|« ad Bb» 
1738.) p. 45. dihii 



Digitized by VjOOQIC 



HOHATtt M 

iMir # ia ifcT qi mmilt; qui ol^m in rtaOBiU nd 
BftiflerittB^ lovatii 6«K(ioii€nit 'UoraH6 » inquft , 
iXftMtf dOffNMittfe pntter pler6syue aceidii, qvod 
tftH^mfii ^uni^maune Qrummaiieit quitfet nomina 
MarmHana libtie exptiedrent^ vtX eehotia ei an" 
poiaMfl^es eoriierdni'^ yuibue ea loca deetang^ 
f0nij q^tme ekeouirehUem atipgam -^ ooniraxe^ 
tanii fuipra^stareHi BoraHo^ quod suo Boilw 
^ mopra memorid praesHHi , db ipso adjuiuis 
puoioref Bressetims : twjfW^ ^ahsque eommentario 
Weif quohisquisque Gatlarum ipsorvm ^fOdSs 
inisiligerei Boilovium 9 Antiquissimi ergo 'eorum^ 
fuos kodie Sokotiastas vuigato nomine tippelta^ 
inus^ discere mtdia ^x senihus^ vet ex tibrie 
poieranit quotum postea melnioria iniereidii» Et 
^id ^e Peeifkanipio nlicam? ^atetam nie tocto.« 
litirtem Sefaoliaatis tribuerit , qualemque de ipso* 
rom labore fecerit usom, norunt omnes qui vel 
pagfiuam praeatantiflrimi libri l^erint. Idque a 
Peerfkampio factum iri etspectandtrm eM, quf 
tribos kntris aiite dixisset, esse e sua ophiidne md^ 
Itim adhuc Horatii editorem» qui| pro rei grayitate 
ita uti par esset» SchotiaBtarum operam usurpaa* 

(ifioik 

(t) la praeCrt« ad Oosteru getuigaus -tHm Smtomus^ (in 

dykii yersionem Carminum Vita fioratii j. 19. J, «mi# Ajf 

Hontii .(Harlemi 1819*) p. vnj^^van dai gsbreij meOr 

XIX. « De dmUrhad der door semge sin^peUngsn 'Op 

^KrschiUende plaatsen onlr Moksi»» welks doordsmgreo^ 

^aat niet door fte schuldvan ten afUsnd van:lij4 sn 4v< 

WoraUus s want, voigens het verliits van zoo vde gesehrif' 



Digitized by VjOOQIC 



^ CAP. XIIL IP.4NTIQ. IlfTERPR. 

QuocL.d«d,. Acrox^s ejL Porphyrionifl -€oBime|tei 
rios univeme Literajnun cogiuUoDi ^rodowe, bock 
non sioe cau^ dictum est, quandoquidem Qulla 
l^iterarum pacs sit, quin inde aliquid suhsidii ar-. 
cessat. Quantum . ip4e lucis venial Antiquilati^ 
9tudio» et alii pstenderunt et inprimi^ Dempsteru^ 
\fi Paralippm. ad Rosinum: porraf Mytbologia qua* 
le suba^i^^ Uide. accipiat, docuit JHunckcrMS u\ 
notis ad Hjrtbographos Latinos: tum» Juri^ruden* 
^ae Romanae studium qind inde profici^t, palet 
cx Gothofredi CoijauneQtfrio ad XII Tabularum le* 
ges: . deniquet si quis dubitet, an Historia Litet 
jrarum. i^dc notitias nanciscatur , alionde non co« 
gnitas, is legat, ciim alips quji de ipsa scripli 
9unt^ lum .qui nuper in GeriQania prodiit, doGlia^ 
fiimum lYeicberli Ubrum de Poeiarum L^HnorHm^ 
Moslti^ Laevu^ C. Licinii Calvi^ C. HelvH Cifii 
naet C. Valgii Rufi^^ Domitii Majrsi^ aliorumjfuq 
yiti^ ei carminum reliquiis. Similiter suum quo* 
que inde lucrantur rejiquae Literarum parlest 
^|oria» GrammaticA, et inprimis. Etjmologia. Bl 

quam* 

Un der Ouden vaor ons on' dat. nm ^j ^ f^« ^V^^V^T 

peke^d zijn, paarom heb ik beerUjke en weienswaardige 

idlijdgroot betang gesteld in %aken vindt^ weike men d- 

de uit^egame en nog omut* ders te vergeeft zal zoeken^ 

gegevene Schotiasten* Deze Bh evisnweihebikopgemerki, 

inenschm hadden vele iver- dat tot nog toe geen mij be^ 

km ¥OOr handen\ waardoor hend uitgever al hst gebruik 

'eif bijna toi den leefUjd pan yan deze Scholiasten gtmaakt 

'Homtias kondm opkUmmen. heeftj heiwelk van dezelye te 

' Het spreekt dus van zd^e^ maken was**» 



Digitized by VjOOQIC 



fldRATlt ' ' ^ 4S 

ffViaiinrid uhriusque Schbliastae praedpuum cooBilium ' 

faerit Horatium expUcare« de reliquis tamen etiam* 

s^riptoribus optime meruerunt. Quum enim passim 

locos eitaverint e scriptoribus , quorum opera nunc * 

non supersnnt, fragmenta servarunt, quae aliunde 

non cognoscuntur , ut Ennii, Lucilii» Sailustii: 

quemadmodum lioc ab Hesselio, Dbusa , Cortio^ 

aKisque Yiris Doctis, qui Fragmenta collegerunt,' 

notatum est. Praeterea, quum Scholiastae pasam^ 

aliorum dictiones cum Horatianis comparaverint » 

puta Terentii , Ciceronis , Virgilii / Lucani , Statii » 

apparet et horum intelltgentiae subinde ista Com*- 

mentaria egregie prodesse. Quin et , quod sane 

nbn' minoris aestimandum est, haud raro ansan» 

praeb^t alios scriptores emendandi: non enim ita 

semper Terentii, Virgilii et reliquorum loci citan-* 

tur j ut nunc in libris legimus» sed subinde melio* 

rem' lectionem secuti sunt, quam quae tel in an« 

tiquissimis, qui sunt, Codicibus inveniatur; cujus 

rei exemplum dedit Bentlejus ad Terentii A^ndr. IIL 

2. 4d. GaratOBius ad Ciceron. pro Coelio c. Ih 

Broukhusius ad Lucan. Pharsal. VI. 55. aliique* 

Quamquam hac in re quemvis probe cautum esse 

opopteat, quum certum sit, non omnes locos qui 

eitentur, aeque religiose ab ipsis inspeetos esse» 

imo saepius ex memoria fuisse citatos; quod ipsum 

taroen tantum abest ut conceptam de Scholiasta* 

nim. fide opinionem minuat , ut potius ipsorum 

doctrinae aestimationem insigniter augeat* Hoc 

enim comprobat , optimos quosque scriptores dili- 

genter ab ipfis lectos fuisse* £t videre mihi videor 

ip- 



Digitized by VjOOQIC 



ipmi 8elioli«rtaft iaterdum aftinm mOfim^iftiMgl^ 
6886 ; siQ Aoro ad Ganu.1. 21* 18. U8iapat Juvma«» 
li^ ^erba men^ sana im cofjtpre sepio, fuae mmA 
tf^ SaU X. 856. Idem ad Cmn. III. 6L 45. Giee* 
toniawim adhibct iKf&i7 est enim opert et wttmM 
/aeium fuod nom confidai consnmaigue vetu^ 
4ta9i quod ett ex Orat. pro Hajrccli. c^ 4 Idana 
^ Porphyno ad Carm» III. 18. 0. utuAtur Tere^k-^, 
MuM iine Cerere ei JUhero frigH Vmi$e^ quod 
^ ex Eunuobo IV. 6. 6L Similitet ubi, Acipo mA, 
Sat. I. 3. 113). flcribit: no^ii quid eii am^rum^^ 
qmd. duhe » quid album^ fuid nigrum^ quidjm^ 
eium^ quid injuatum n^eii^ nemo aoafadle po* 
tovdabitur Cieeroiiiaiium de Semocrito dietuia iil 
TuBC V. 40). Ut jam uiiac alia mitta^i ^ gu|U8bm^ 
dx etl Terei^ainum veritas odtnm pani (ex AiMb* 
L 1. ih) quod Acra usurpat ad Sal« II. 6. STi 
Sx quibiie loci» mom immeiito «uipicari poflaa imU 
f!ide«r, in hiaee SdbbolKe multoe lalere poetaxmai 
wwi, quorum auctoree «ife amtiquioiefl SeiraliA* 
atae BOHiiomiuiFeiiiit, urt recenlkireB AtftM<>«nt- 

Aoronis ComiMiitaiioe ^ quales eos BHne habe&ma # 
Bon uBiin auotoris eeiey Terum plurikie loeiB taler^' 
polatos, merile isde suepicatus est Fnbrecius, q«iod 
fn unum locum saepissime binae, faitercltim tresy 
pluresve expodtiones legantur. Eandem suspidiottem 
pleniua explicuit Henr. Slepbanus ia Diatribe de 
sua edttione Horatii p« Wl . cujiw dispiilatione» hic 
iterum adBcribemus. Ita autem ille ecrAit: 

» Enimyero continere me non possum qidn do illis 

9 enar* 



Digitized by VjOOQIC 



ttaftAtii. 



49 



9 aiUMloribu» aliquid' «c(jki«ttis id est, qm fl-* 
loniai flortem dq>lorem » qui apud {rfefOflqpie tan^ 
lum abot ut olhm morum laborum gratiam fe« 
portenl , ut elitm ob eoa peMme audianl. Ima 
^revo i»ee ffloa r^preheBduaft , iai quo Ticem iUo* 
ram potit» doleie deberenl* Ui enim ipa qui 
Porpbjrionem et Acranem, quoe habemu», subr 
dititios Tel suppesttitio» appelknt » qui kcepoa eBse 
Conmieiitarioa illorumt qui exlema barbarie et 
quidem Taria foedatos negare non posiuBl» qui 
FBetid(^rpfayfionem et Pseudaeronem rocandoe 
ceB$ent, alicut4t tamquaon sui obiili, ia Porpbj-» 
vionis et Acronis barbariem inyehuntur. Alii rero 
longius etiam progrediuntur , et eo quidem usquo 
ut nihil eeram qiiae sub faorum grttmmaticorum' 
nomine ad nos perrenenmt, iHorum esse conce<> 
dant (!)• At ego contra paucula quaedam quae 

m apud 



( 1 ) In bornm nnmero est 
}anufl Parrhasius , qui in 
Epistola ad Galeatium Thye- 
naeum (in Gruter* Lampad. 
T.l. p. 734. ) itascribit: « Ego 
vero Thjrenaee summa venera - 
Uone Veterwn mcmoriam sem* 
per^ et nunc^ si quando ma^ 
xime , prosequor , cum non 
ofnosco trivialium magisiro» 
rum nugas , mt Acronis , in 
eujtts eruditionem praestan* 
temque disciplinam non ca^ 
dunt errata / quihus scatent 
ea quae circumferuntur in 



Saratium. ZJcehit ( inquu) 
hoc ipsum de Servio cete^ 
risque dicerei quos in jut m 
minimo quoque liieratom vom 
cari cottidie videmus» Age^ 
re Serviireliquorumque caus*' 
sam nune oiium mihi ^iam 
est : ai Acronis ea Commm^ 
taria non esse quae leguntur 
in Horaiiumf nisi certissimm 
ratione docuero , nolim cre* 
das. Helenius Acron aetaim 
sua Grammaiicus anxie 1/0 • 
ctus , accuratas in Tereniium 
rcliquii enarraiiones y unde 
10* 



Digitized by VjOOQIC 



46 CAP. XIIL DE ANTKJ. INTERPfo 

* apud^Porphyriohemleguntur (hafti ei eo Acrtf 
» omnia propemodtim mutuari Tidetur) tantifacio* 
1 ut dicam » barbariem illam quae pleriiqoe loeig 
^ eju8 icbolia consparcavit , esae ¥elut:ne)>iilam (ut 
9 et hte Hordtiane loquar) cancfidis «teliiB spar-- 
»'sam» Quid? nbnn^ apud Sernum qiidque» qui 

• in Yihgilium scripsit; nonn^ apud ipaum etiam 
% Donatum, qui luculentianmos illos ih Terentium 
» commentarios edidit ( «ipud iUum tamen. magis ) 

> multa legimus quae aliquid barbariei redpere vi- 

> deantur. Neque tamen quisquam est qui se mul- 
i tum exeorum lectione profiecisse negate possit» 

Sed 



testimonium Charmus fden' 
tidem citat » antiguigr ali^ 
guanto quam Servius, Id 
quod inde coUigitur , quod 
cwn Crammaticos omntsque 
passim per qups profecerit 
(iqui candor ejus est) alle^ 
get , unum certe Serviam non 
omisissetf si is anle se eX" 
posuisset opera VergHii , 
quem cum suis interpretibus 
frequenter habet auctorem, 
Vester Acron apud Horatium 
I. Sermon [9 76. ] Denun- 
ciantes, inquit^ litem ^ ante- 
statos habebant, quibus prae- 
seulibus conveniebaut , ita ut 
aurem iliis tertio vtllerent. 
SIc Servius magister Orbis 
exponit* Ex his apparet A-- 
cronem^ quem dieifis, Hono* 



rato faisse posteriorem • eum 
Charisius aut aequalis Servii 
fuerity aut eum {quod vero 
propius est) una ut minimum 
aetate praecesserit Ad haec 
(cur enim non suQ potius eunt 
gladio jugulemus ? ) Vester 
Acron in Flacci vita, coni^ 
memoratis poetae scriptis « 
hoc addit: Commentati iti 
iUum sunt Porphyrion , Mo- 
destus et Helenias Acron d- 
mnibus melius. Acronenutie 
putas adeo stuUum ut se tum 
iUa prodentem connumerarei 
Horatii Commentariis , qui 
ante se clariterant P aut inep^ 
ttf gloriosum f ut setnet ipie 
ceteris omnibus anteponc^ 
retP'* 



Digitized by VjOOQIC 



HORATIL 4B, 

« S#d «nim multo magis foedati sunl illoruiii quam 
boruQi ComoienUrii i dicet qmapiam. Hoc et ipee 
fiileor: led propterea contenmendoa . esae nego: 
ac polius, qnae apud eos mmt inaignia, tanquam 
aurum e «tercore«(ul ajebat ille) coUigi debere 
dico» In eandem profecto et Graecorum schoHa 
calamitateikiixicidiMe videmus» elquidem ea etiam 
quae primi ordinis esse ezUtimantnr. Potisdmum 
autem particulae ""AAAXIZ adminiculo banc ca- 
lamitatem illis inyectam ftiisse arbitror, JDum 
enkn quisque sibi licere putaTit quidm illii in- 
aerere , modo illam particulam iis quae inaerturus 
eiaei: praefigeret, ad ea landem expoationum 
monBtra ventum eat, ut alicubi humano i^piti 
cervicem equinam junctam reperiamua* Hulto 
lamen periculosiorea sunt loci in quibus illa parti^' 
cula omiflsa fuit: quippe quae kclorem (eum 
quidem certe qui talem ejus usum cognilom ha« 
bel) pvaemonere saltem possit Quis vero el in 
Latinis schoHis vocem ALITE& eundem usum 
praestitisse credat? Inauditam me rem narrare 
scio, aed^quatn tamen faciam ut leclores mox 
credant. Tesiimoninm autem ex iUo ipeo noslriHo- 
ralii enarralore anonymo, ifA potius ex iis qiiae 
i^d eum leguntur verbis , proferam. Haec eaim 
apud eum scripta sunt, in Satjram septimam 
libri posteriorisi Indudiur s^rvus ex eomoe^ 
dia^ puia Davus callidus : qux dicii se nan 
posse ferre , dominum suum alia laudare ei 
ulia facere* Aliier inducii Horaiius servum 
loqueniem cum domino suo de variis Aominum 
moribust libereque iaxaniem domini sui viiia: 
UiBi. Cr. 8eh. Uu. III. D qU0(h 



Digitized by VjOOQIC 



Sof CAP. XIII. Wb antiq; irterpr. 

> qukid^ue aUter vt^ai quafn prae si fwai. Hfi; 
>' enim Verba llla AUter indukXi EpYUtms^ qpnd 

> obdecro sibl vetle dicemus? quo refefri illud €i£f<- 
>. Ifer* censebimus ^ 'n%nirum o&Ver esl ilhid Grae^ 

^ > cotuih tehollonmi ""AAAAS. 'debetque ita scribi 
>' hic loctis: 'Thduci/ut servu^ ex. eoni. — quidi* 
li ctt se fion phssc yerre t d&mtnutii suum 4Uia 
1 iaudardy Miiri fdcere: A£ITER. Inducii Eo^ 
i'raHus servum'; ce/."- 

''^Quod^Btep^finuiB affert lestimomumy est e Goni* 
fhetifiit6re C^uquiano \ sed potuerat etiam ex Acro« 
iie affeire , qiiiim iii hujus- Commentario eadera 
f^n isit ; e^ enjm ipsiiis scholion-ad eundeln Hontif 
lociiih tiujusmbdi : " ♦ 

^tf*%at.'Br.'7:' !'•" Jak i>tmi;M'WsCtft*04 EM^^a^ 
•i«i.j . ^^y^ hbere putsans dommi^vi^a^, quae 
nTi"> ) ''^ ' jj^f^' eiiiKtet^ quani pronHserat ^ wivU. 
-u! ^ ^^-^litdMcitiif^etviiSi sietdi -^Xfmu^tfia^ 
i.i , '' [^iii^ictii detnoH''pcs^e fcri^ d^nunmt^^ 
r... .r '^'^' *q^aha faudei' ei'aiia'faciat. 'Bsi per^^ 

*' ' *^' *•' ^orid' sMa SoraHus , a/teita' vMaoOffni. 
'^'Alias'. tiidutHi servttm loqwentem tmm 
.• :i>'. ' 'Ifiiittnio rfe -twifW^^/loW» 
' Ifos; (![tl(^'^eilBanus'\iin6' exefiipIolMttidcite' ss- 

''f is" Habuft , ' 'bpei^ae "pretimtr dacttaus ' pMribiis* csKm- 

' plis ' Comprobare': quo pleniVis appaflMt, A<}roin9 
CbmmentaribSy qual^ nnirc tn edilionlbus pttistanl ^ 

' nonuniusy ^sed plurium auctortinl foelum esse. Ifec 
tanlhm i&tdd yocabulum ALITER vel ALIAS, tit 
Steplianus mdhuit, zhanifestas inlerpolationes indi* 

" cat, sed et alia yocabula* qualia sunl AUT, YEL, 
VEL.ETIAllf , et itEM, eandcm in hisce Seholiis 



Digitized by VjOOQIC 



HOaATII. Ql 

stgiilifioatioiiem habere.^nsdibile. est. De multis pau« 
^ citaflse > miffioiat^ - 

ffd* Sabxl* h 101. . Ut yiYAH ■Aavius aut sig ut 
.. . o V sojiiiiTAinw* M^wius enim tam ^pareua 

- fuik^ nt meritQ sordidus appellaretur. 

Contra Cassius. Nomentanus tam pro^ 

- • « digfis/uit^ ut ^estertfumiseptuagies li^ 

bi(Um.et.giHae impenderet» Hujus co« 
. . eum^ nomine Damam^ SnUlustius Cri* 

epus eoHtenis nullibus aeris conduetum 

Aadfct/. .Aliter. Jf^mentanuM aut pro* 

prium nomen estj aut gentHe de No* 

mentana dvitaie* SigniJScat quemdam 
^ Ca^sxuM iuxuriosum , qui^indfi /mt. 
ad S^^ L 1. lOi. . YjiPPiJi JIU9BO jjc kbbulohxk» 
.¥appae tlieuTttur perfiiti fft luxuriosu 
-^HebtjloiieaKer^ wni et leves^ ut nebuUu 
Alit^er^ > Vlkppa difiitur^stuftus et tn- 
Ma... euls%MSy,-^\nihil sapit^ Jfieitur enim 
: ..c;..) .: } «oitfoiAtap^, q.uod:p0rdidil saporem» 
tfd' ^SatM^ 2b^ 87«\ AmiAB- kns-oPiiiAB paBTiuH* 
^Autti^ (h imdite)» «nj^iiii;, jrtfae ^- 
... tiKMur.moeeAit ^ui eos odisiis. Fru* 
• ' ebis eet Ais^ q^>, oderunt^ moeckos^ 
asuHre ^;g.uafttis inootnmoditatibus astrin* 
gantur* Vel etiam» . Operue pretium 
eetaudirei quod etiam ifolupti^Si quam 
capiunt moechij nonest plena. Inmi^ 
- . nuitur autem multis . incommoditatibus. 
». • Orefo : Operae pretium audire vos , qui 
< non vultis. Ve L i)perae pretium est 
au^ire moecAos , qui non vultis proce^ 
D 2 de- 



Digitized by VjOOQIC 



M CAP. XIIL OE ARTK?* INTERFK. 

dere reeie ad mereineem qwhmadmoJbm 
laboreni omm parie^ ei quemadmodam 
eaepe cttdai haec volupiae^ diquo kaoo 
ipsa rara ^nier dura ponoula eorrupia 
mulio dolore^ iam in expondondo pe* 
cumae « ^iMiib propria mon^bra porden* 
do. Vrbane abuMur Bnmanio vereibus. 
Ille eiftm [Aonal. L. L p. Sl« ed. He»el.] 
aii : > Audire esi oporao proiium prth 
eedere reeie^ Qui rem R^oumam La-' 

* • Oumque augeeeere vuHiOm^* Sed 0Md 

urbaniue ^quia cum Enntuo ynModixii^ 

* - . ' Kie non 1111118 iniuleriii 

ad - 8aU L 2. 88. Picgbstb tooata* Maironae t 
quao a mariHs ob aduUerium rysudus^ 
bdniur 9 iogam acotpiobaMi ^ sublaia 
siala^ propier ignomim'am. fb^a auiem 
ikereiri&i apia ; Ha enim prosiare sole^ 
bani eum pulHs iegis^ ui- diseem er e n * 
iur a maironis. Ei idoo yui (1. quia) 
aduHerH damnaime /u^raiUt hao' veiie 
uiebaniur^ Aliier. Togmioe dieeban^ 
iur m publiiMm prooeslere /oendnae 

« adulierU admissi eausa, ^jHH togatain 

dicuni HborHnam « qwia amioa liberiinae 
ioga uiebaniur. 

'ad Sat. L 4« 14* Hiinito n vao?ocw. Mimmo 
Auiem digiio soleni pHnfoeare^ qui vo- 
luni osiendere plus esse virium in suo 
digiio minimo^ quam in ^ilierius ioio 
corpore. VoL Minimo provoeare tUcun" 
iur h\ qui in resppnsione plus ipsiper» 



Digitized by VjOOQIC 



UORATIL M 

miitafU ^quamexigatii ah adf^9aria,(\). 

mA 8al. L 4L 21. Bbatus fabhius, Po€ta , cici ti/« 
/ro delaiae euni eapeae^ ui suoe liiroe 
miiiereiy ei auoioriiaiem reciperei* Fan^ 
nium yuemlam non saiis bonum po&^ 
iam reoepii in aucioriiaiem , Senaius. 
Aliier. Fannius isie malus po€iafuii^ 
gui jcum aniea oontempinssei daiam siti 
imaginem a SenaiUf posiea dum mo* 
rereiur , pefiU , ui delaiis in publicum 
fiapsis suis^ cum proprUs lihris in* 
fienderetur. Aliier. Fannius loqua^ 
/dssimus po€ija /uii , eui Senaius au^ 
diendi fasHdio uliro imfiigin^m ei capsas 
dedii* liem aliier. Fannius Qua* 
jdraius eo iempore saHram scribebai^ ei 
firai ^ine Uberis. Hujus imagines ei li^ 
hros haeredipeiae in publicas biblioihe « 
cas referebani^ nullo meriio docioris. 

Ad SaL L 5. 88» Cui^rirAM. Culina dicia esi co' 
quina ( L colioa ) , quia ibidem dii pe^ 
naies colantar. Aliier^ Culina, id esi 
eoquina ab eo quod culiat carbones. 
jkI . Sat. I. 5. 82. Cahpahum nr MoaauM. Aui 
gris foediiatem aui arn^ganfiam. Dim 

fiun^ 

( f ) £x f^lleji coiijectu. tendere plus esse virium in 

m fegenduin est in Sponsione suo minimo quam alierius i^ 

' pius ipsi promiHani. Idque 0io corporel Aliter» Minimo 

p infirmatar HSto Fnmekera* protfoeare sUcuntur hig qui in 

^o : minimo auism digiio so^ Sponsiene pbis ilU promittuni^ 

ffql gro^Qcafeqfd voitini gs" qi^m ^xigt^ /{b a^fifersariq^ 



Digitized by VjOOQIC 



M Ck?. XIIL m ANTIQ. INTERPIL 

eHHiur emm Campam ei foedi ee^e ei 
arroganies, Si foedi Mc^imuSy xarm 
ri miri» jiltier. Campaiu\ qut ei 
Osci iHoehaniur , ore immundi habiii 
sufU , unde eiiam Oecenos dieimus. Aui 
ideo dixU in^ Campanum miNfbum, fuia 
Cd^mpani morbum dicaeiiaiispaiiuniurm 

«d 9ftl. '!• 7. l. PftOSCBIPTI RBGIS mopiu PVS. 

Beseribii jurgium P. MupiHi eujusdam , 
eognomefkio Regie ^ qui €dtquando in Ho' 
raiium joeulariier dimi « ei hAridae Per^ 
siC Mic rea:, RupUius ' Pra&nesHnus fuU 
-^ consirinxiiB liem aliier. PubHus 
Rupilius y cognomine Rex^ PraenesHnus^ 
posi exiium belli ctviUs commiliio fuii 

' fforaiiif in easiris Bruii -^ lacerai^ 

ad 'Sat. I. 7. 2. HibbtIda quo pagto sit pbbsxvs 
wtm. Persius ex diversis pareniibus 
naius^ nam Clazomenius fuH ^ paire A" 

^ siaiieo « maire Romana. Translaiiee ergo 

MoraOus lcuseraverai Persium , quasi *e- 
mi Romanum* Tracium ab Aquila ea , 
qua^ ex aquila ei vuliure nasciiur. Mi- 
bridae eimm dieuntur proprie canes , qui 
nascuniur ex cane venaiieo ei cane gre» 
gario» Ideo ei hibrida dicebaiur PersiuSf 
qui tte maire Graeca naius fuefai ei 
paire Romano. Aliier. Bibnda diei^ 
iur^ qui habei pairem Graecum ei ina- 
irem liaiami aui per eonirarium , Atirt- 
dam dieuni appellari^ qui mixio gcne^ 
^re sermonis loquaiur graece iaHneque. 

ad 



Digitized by VjOOQIC 



-HORATII. 65 

■ ... '.. . 

ad SaU I. 7« 10. Hog etbnih ^unt omnks jvslm 

HOLBSTi* Sensus est : Ila entm inter 

, se^ mali hamines decertant et nesciunt 

cedere^ ut viri tortes in bello. Aliter» 

.1 *^ » 

Hoc sunt modo omnes molesti^ quo hi^ 
qui contra se habent bellum^ et quaref 
quod usque adeo dimtcant uterque / do" 
nec uno superaio alter victor discecUii* 
ad SaU ,L 7. 16« Ut diomkdi guh Lrcio glaugo* 
Glaucus enim confessus se victum^ munus 
Diomedi misit sua arma aurea , et DiO'^ 
medes sua asrea..^Aliier. Diomedeset 
Glaucusinimicifuerunt» Diomedes for^ 
tis* Glaucus ignqvus , ei Diomedi mu* 
n^ra misit^ ut ab^^armis discederet. . . 
ad Sat. I. )B. 69» TaiaBS?M4 mbbata. Quae /a- 
dfiei Jfeomenias ^icunty quoniam per 
sabbaiq Judaei numeros. . appellant lu* 
nares. Alite r. Trigesima ^abbata di^- 
cuniur quando Cqlendfs occurrit sabba^ 
tnm. liem. Trigesima sabbaia dicun- 
. /^r., quando veniuni Calendae in prima 
lifna per sabbcUa. Qui die^ maxime a 
>, .. Juddeifi observaniur y aut quia irigesi* 
Mo^ sabhf^td x^^ligiosius colebaniur, 
^d Sal. 1.^9. 76^, Et ligwt attbscabv Denun^ 
ciftnies litem aniestaig^ ^h(^bpbani , qui- 
bus praesentibus . conveniebant ^ Ua ut 
aurem illis iertic^vellerent^Sic Servius 
magister urbis cxponii. , ^/« s^c^xpo- 
riunt ; Quod I/qratmm inierrogaverii 
. ff fesiis esse^ pateretur.t e.i jn^ratius 

ob'^ 



Digitized by VjOOQIC 



116 CAP XUL DE AKTrQ* IlfTERP&. 

iihiuhrii aurem uUro» Sotebani enim 
iggiium aures ienere ei %ia dieere : Jfe- 
menio quod iu miki in tila cauea ieeOa 
erie^ quod esi antestari. Aliierm O^ 
lim qui aniesiabaniur aurioulam eon^ 
iingebani — Plauive in Perea [ IV. 
9. 10.] Len$ ad Saiyrionem parasi'' 
ium 9 Nonne tUiesiarisf ei paraeiius : 
3 Tuane ego causa camifex cuiquam 
moriaU libero aures aiieram.'^ Aliie r. 
Attestariy id esi iesie uii quod judidi 
cau9a volo manum injicere* Jfam haec 
eraiconsueiudOf si quis v€utaio nonpa^ 
ruissei — ^ injuriarum poierai aecusaru 

a4 Sat« I. 10. 80« GAnosnra koeb BiiriiiaDia. Co- 
nusini enim cum sini LaHnae geniee^ 
a Biomede GraeciiaHs pariem iraxeruni^ 
ei per isiius regionis iracium Graeea 
lingua in usu fuii : unde ea pars iia^ 
tiae Graecia Magna dicia esi. Aui 
quia Canusium oppidum consiai ex 
'Graeeie ei LaHnis^ quidam isium Pi^ 
ikoleoniem Canueinitm fuisee dicuni^ 
aui pro quocunque Canueino dimi. 
jiliier. JDe Piiholeonie aHeii : nam 
ei isie de Canueio fuii. JHdf €suiem 
bilinguem , quid ei Graeci ei LaOni 
apud Canusium habiiani ei uiuniur 
uiroque sermone. 

ad Sat. !• 10. 56. Qgu> tktat. Ui ego legam 
Luciliumf quaeram uirum naiura sm$ 
negfvii ei composUos versue feneere: 



Digitized by VjOOQIC 



tfO&ATIL 57 

«1» naimrm rermm^ de fuiiu9 scr/p^ii» 

jiliter. Quid prohibet quaerere i uirum 

ingenio an naiura duriares feoerit ver* 

su9f an operie nefieeeiiaie, 

ad Sat L 10. 77. Explosa A&BusctotA, J/r5ti* 

seula quaedam mtma fuii^ ?«m, eum 

sibilo vulgi ejicereiur e iheairo^ pla^ 

cerei auiem paucis equiiibus , dixii: 

Conienia sum his prudenHbus^ quami» 

vis pauei videaniur esse fauiores. Ali* 

ier. Jrbuscula quaedam mima fuU\ 

quae placebai bonis poiius quam pluri^ 

mis, Haec aliquando explosa apoputo 

dixii: Eoc Equiium Romanorum plau^ 

su eonienia sum. Consolabaiur auiem 

se his verbis. 

'Reliqua testimonia mittiiiHis : iieque eniin nunc 

omnia concpiirere juyat ; quae notayimus, aatis pith- 

bant , Acronis Commentarium , ut iste nunc editus 

ert» multa, quae ab aliena manu adjecta sint, 

contiaere. Quis enim credat , talia ab ipso Acrone 

profecta esse, qualia ista nunc sunt, quae memo- 

ra?imus scholia P Imo , parum abest quin certissi« 

mum sit, alteram quamque explicationem ab alio 

interprete, et tertiam, ai qua adsit, a tertio quo- 

daai interprete adjectam esse. Quamquam non 

audeo contendere primam esse semper Acronis, 

quiim probe sciam librarios in describendis seholiis 

.saepius Smpsv posuisse Tpinpov. 

Ne tamen Acronis labor pefus audiist quam me- 
«eri videtur» monendum asC, higusmodi apertas 
inteipoIaliMes freqiienter quidem in Coiamiiitario 

ad 



Digitized by VjOOQIC 



If» CAP. XIIL i)E.4NTl(^ INTERPR. 

i^d Satiras reperiri , rariufl ad Emstplas. Ad Car« 
inina paucissitnae re|>eriuAturx: nujuimodi saUem, 
^uibus .^p^ adverUum praeflfum inTenitur. Sed 
non dubito^quin et in his subinde cpiaedam inter- 
pcila^ sin^i quandoquidem , 41 1 rac^e $tep^anup mo« 
puit t fipp> , omntbus tocis quibus altqua ab alio 
inseria /uerini^ apppsiium. hocddvsrbium inve- 
niaJur. Hos autem. locos non tantum multo peri- 
culosiores as9e sed et difficilius ab iis quae yere ab 
A«croAe scripta sunt , posse dignosci.i quilibet , etiam 
me .tacente « facile intelliget. 

EflH tamen ubi facillime interpolatoris manum 
agnoicas; quemadmodum in his Acronis scholiis: 
ad Carm. I. !• 14. MTaTouH* .A JBfyritilo auriga 
, ^tt;^ yictimario Pelopis , quem cum de^ 
prehendisset y quod axes suos corrupe* 
• rai, in Hipjpodamiae certamine^ in pe^ 
tagus eum praecipitavit f ex cujus sup- 
plicio mare nomen accepit^ ^ Seu a Ve- 
, . nere.^ propter myrtum; non a M^rtilo^ 
nam Myriilium diceretur» , 

ad Garm.L 28. 29^ Nkptuicoqub sacei cuffronv 
TAEEKTi. Neptunus apud T^renlum c/e- 
^ . ' votius colebatur; velj quia in Neptuni 

. , tutela diciiur. /uisse j vel^ 9^^ ^^' 

; . ptuni filius Phalantus apud Tarentum 
. Uerculi et Neptuno templa, cQn^tihiii. 
, . E^ sic in aliis passim scholiis duplex Yel triplex , 
modo similis , modo ^liy^a 1 modo plane oontraiia 

^ reiwitur. ejusdem locj explioatio. .' j 

.Uvtquef.jqwm. haec hwum Schpliprum ratio sit, 
• ut. wmiiia iac^riiKaMvidoaiturt jqui4'4»i Scbolia- 
: .: slae 



Digitized by VjOOQIC 



HORAm. - 



€iat flcriiiieriiltV quidvib impostorain aanilnia^adlfi 
dilum 8tt , \flaiie iirjuriBtn fiacieiiiua^-Acroiii el f drn « 
plrjviMi, tf'ipM'ilBputare'veIiinue, quod in hi- 
flce 9<Jiolii» passim vocabola. reperiaiitur quae Tol 
ptane rg^oratit' Aoniana Jitigua j ^el a sequioiiiai 
tantum • temporam scriptoribus usurpaatur. Ch^hi 
gMerjs haee Aml in AormM Commentariia: nirni^r 
tas ad Carm. IL 2. 1. IIL 24. 8». pp^MOdi^ ad 
Carm. II. 19. 9. competens ad Garm* !• 18« I» 
iieterioratus ad Garm, I. 35. 16. deterioraiio ad 
€arm. IIL 27. 68. pr^stUntio ad Garm. II. & 17. 
inexQrotdHtas ad Garm. HL 18. 20. deliciojte . n,d 
<2affm. lU. 1. 17. angustiatus ad Carm« UL 1. 33. 
mmleloquium ad Carm.IT. 3. .16b Ju:uqtmen a4 
Epod. 6. 8» adversitas ad carm* £ee^ 27»j ^^f^f * 
MipUnatu9 ad Sat. L 3. 16. eonversatio afl Saf* 
L 6 62. eoloramentum ad Epist. 1. 20. 13. ami' 
eabiliter ad Art« Po^t. 411. irrecuperabiliter ad 
A. P. 4B2. Apud Porpbjrionem haefc l^g^ntur : 
tbntemptibilis ad Carm. f . 2ft. 10. possibifis ad 
Carm. IL 19. 9. ociositas ad Epod, 7. 15. verbQ- 
tenus ad Sat^ L 3. 96. et^alia his non multo me- 
liora. iiaec igitur, quamqtiam ooQtenderej qoIo 
. iiU plane. fuine aNena a seoulo qtio hos Scfaolia- 
: al«s .vi]|is8e( probabOe yidetur , equide^i aon ,onmia 
ipsis imputaTerim, sed pro parte ^iIt^m.ii^hQmini- 
'jbttt iaputahda esse censeam qui Acronis el Por- 
liliyrioius ^ommentarios suis (umotationibus «ugere * 
■tuduerunt. 

Priusquam disputationem nostr^n} iG^amuSt hoc 
quoqye moPW^mn cst , qupd iterum docet Stepha- 

nus 



Digitized by VjOOQIC 



flO CAP. XUI. n^ JiNTiQ. IlfTERPR. 

mit I. c. > m. autem nmtia ilUs fuiiUa «/ frivlm 
aJjeei^ fueruni ^ Ha nen dubium eeiguiu mulia 
quae magni mtmenii eranit ei leeiq^Aus magno 
adfumenio eese foierani , fuerini deimeim. Quod 
niei eoniigiseeiy mulia quae fuaen^re ,aUbi eogi^ 
mutf {ei quidem fruetra inierdum) ibi invenire'^ 
9fiM. Bjuemodiesi iltud Sai* dpoim^ libripriau 
de Laem», [vs. 54,] 

JVofi fidet ver4u§ JSnni graviiqte minoresf 

Veristmde est enim enarratores aKquod Amjus 
irrisionis exemplum ditulisse^ sieut a Senmo sd^ 
tatum esse vtdemus.** Qne in re, iiam tua cukpit 
flententia estf ▼ereor ne Stephanus non satia oogi* 
tayerit, pomn etiam nimium exspectari. Eqoideai 
saltem ifltaii suspicionem ipai Stephano (MBndeiidam 
jfelinquo. 

* Certiufl hoc est, Acronifl et Porphyrionis €om* 
mentariofl) quales in ecUtionibufl exstanl, non inte- 
grofl esfle, sed ex utriusque labore partes 'aiiquas 
' Sniercidiflse. Acronis quidem desiderantur. floholia 
ad poflteriorem partem Epist. 2» lib. If. a vi. 106 
— 216. Porphyrionis Commentariufl paMim defieil» 
' ixL postrema parte Sat« 6 et 8. libri IL item in 2 
et 9 Epistola libri I. 

Praeterea desideratur^ quae a Porphyrione acri- 
pta fuit, Ifarratio de Yita Horatii, cujus ipae mp- 
minit hoc scholio: 

a^ Sat. L 6. 41« Nahqub bst illb* Patre liher» 
tino natum esse fforaitum , ei in narra- 
Uone^ quam de vita ipsius ka6m\ ostenr 

4h 



Digitized by VjOOQIC 



HORATIL 



«t 



4i* Srgo Nwmm kmnc Ubertimm •»•# 
itutigiuUur^ mifme eum immem in .Qua^ 

lleperiuiiliir quidan in iMmouIlis Codieibut |iluMi> 
incerloium aubtorum narralionet de yita Horalii^ 
inquSiuf id ipAim namlor» quod Porpliyrio e^ 
oeUMliaaet in boe edielio dicil. Suul aulem.pffae»* 
eipaae Ires, quat edilores eerlalim nis edilienibiift 
preemiaeruiiU Allera ulique longior aie incipils' 
^« Mwmiius Flaeeus^ Vem^nuSt p^re^ ui tpe& 
fuidem iradiis Ukeriimo ei es€toiionum coMlore,> 
if^ uero erodOum eieif smlsameniario. Akan^ 
ifium brevior eil» lale habel inilium: Q. Horaiius 
Wlmeous Ukeriino paire nmius in ApuUa* Beuta 
iMnen ad Peipbyiionem reSmnda ene tidelur* Pri» 
fus taim aul Sueloniumt quod vulgo eredilur (1)» 
habuitJiuclomnt aul eerte eundem illum graama- 
lieimiY a quo et aliorum po<tarum, pula Jerenliit 



( I ) Et vel ipie ^orpliyrio 
Soetonium pro anctore hajus 
TiUe agnosdt » haec icribcjAs 
ad Epist n. I. 1« mApparei 
hume tibmmf ui ispro dixi^ 
mus • horiatU CaetarU seri- 
pium essSf eigus m eiiam 
Sustanim aueior esim yam 
apud eum episiola tnvaU^ 
iur jiugusti^ increpaniis fio- 
)raiium , quod non ad se quo* 
tfue plwrima serihai,'* Sinu- 
bier anctor icholii a Gmquio 
editi ad Carm. lY, i. i. 



• Siaiuerai Soraiius iui £««- 
Oum usque librum eea^flere 
efnts carmimun f eerum tm^ 
bus liMsjam eiSHs , ex mm^ 
ximo imervaBo lume quartum 
scrihere eomputsus esi ab jium 
guUo , ui r^fkri SueiOHim im 
Tiia Horaiii, im laud^ pri» 
vigni sui Vrusi Neronis»^ 
Quod utrumque testlmoiiium 
extat in Vitat quam Sueto* 
nii nomine habemuf , §• it» 
el 19* 



Digitized by VjOOQIC 



M CAP. XIIL h&klfttQ. INTERPR. 

iMMilf ImrenaKs e» Vmm^ Titfte •criplae sunt^ 
AJt«Mnf auiaai-^balio quddkii»ii(kmm a Borphjrio- 
ne acriptam «ntv idee arbjtramiir « qmMt^ in ipsiiit 
^booakttc^ixdtr antiquor Maratii.ittt w r pf al M iipae Pbr^ 
plr|^o*iiomfaietuv4 Tcrtili, eaque a(b:ln» dHferaa, a 
GRit|ne reperta etl in tribea CodieiiHis' BlaB&npa^ 
eiifua hoc HitMtiwAv^.rJSwnaiMrfkux^ 
Mm paire- naiUBy Hbeftfmae eomdifiamgi Vemm* 
eOnfwrfuif, ^fUM etvitipt A/mHae eef^'- Sedvee 
hcHc Meei^m,.q!)am Perphyrid scripierit, pn^e«^ 
eaarbilramur, quod ^, «Ipole magaa de mMrie 
ab HOrtitio^adhihitii eip ouen &i; Tk^diorfaMflife^iflraf^ 
faHe^ ^'Fiiu Mi^tkiii; quT lituito teue ma^ <|nMl 
foIUc&ri videlur. 'Praeterea OBmum haAfum,- q«Me 
mipermlf^ YitaMlMi-auatoria'^ mw. iuiBt'fai trmuiltt 
A^tttM Hortttium Kbertitto f^lre •faalniArreamc f er- 
phy^em ailtfim* uberituyitf esr, «dditilr ^anr alii>> 
rum listimeniistiKifr^arg^Atla^' ipso «^fHtJO'^ 
titi, istud comproba88e« Terosimile est; hoc enim, 
mea. giudem ^tentia « r$ ostendj^ subesse Tidelinw 

ii* **••■. i . » . . V. « .- ' ■ • .* 

; :' d/5'MiENTAtQR CRDQUIXW 

. - • y • '■ •» 

Hbc nomine sigjuficatur' Horatii interpres, queoi 
ezeunte seculo XYl. , edidit Jacobus Cruquiu8« 
.aiye.t ut.proprium ipsius nomen er^t, Jacques de 
Cnfcque, nadQne Fiander, Literarum apud Bni- 
genses Professor, qui pro lemporum, quibiis rive- 

bafr 



Digitized by VjOOQIC 



bftt V •.doMivia i httbei-qud * ik Haialliini JMfc JMI^ 
nitee gtorfimir'(l')rqaat)MpleriBiiwi^fl|i^ <ltai, 
acerbe v^pmAen^uih e8aB^a'tTta;tiUirou%iA L&^«t 
U\ 64. tft IttEm iraik;.8ifeft»4e Undee^ 
MSS; ijpoimm <ype- et audto HcMtiumMeiAttidan^ 
itaduit , xpiB ipiri' iteg^it iiiaciessi* labofiB laudeni ^. 
cp€ai Mpmdit cdiiquiMfdOumlitiue^e^^ el 
glossas ex Oodieuni, xfMB U8iir]^dtit; 'm^jj^iiiiildB''^ 
iiiterliiiearilius spatiis? Hujusmodi laliorem*^ dj^ 
«ie^ noctesque Te^iuiN^re, fiidte iiiteliigeAt quf 
antiqua SclidKa in ^Jodicfbhs M8». legeruiit ,^ «. 
editori credent, iiigenue haeto ita narraxrti *ii)r Ejpri^ 
stola ^^ ad CorneBum Gruqfiii/nf filiiJlm » quae ^atdt 
kiitb^Commeflt. aff' Att. f^oW. p:^: VVSikmin^ 
iariq^ inquit, aniiqua ex scrijpM' prahei^ue 

^'«SeSaiiiiitpfadtvikiiQuMUMcq <tcmilimitti* :iin0r4t9PW 
SGv^ipuni, l||brd$ ,.bteniijo..,fqjpt|>fl^^^jl^ 




, _ a. i'573; ftr'(rci 1i-' Wihae Hoi^MVittfesAbf^. 
tNuli pronmlsidis itisUr edi* Errat igitur Saxios m Onom* 
ti sunt foiyn. Oetav. Inte- Lit. T. IIL p. 389. scribens 
grum Uoratiiim 7&rm. ^uOrL (^uquium a. l(fti, mbrtbaia 
edidit a. ^578. 1579. iSfijf. ^t 'eAesclucm equidera jamairte 
i$93.. quaruitf editiouum , ut ' al rSg^. oocidtsse crediderrm. 
videtur , ipse 6uram gessit "E^t norem • istis Gmquianis 
Ha«'secutae sunt Edd. a. 1597. Edd. clas^ca ttUtU} babetlir 
i6o3. ' 161 1. 'i6so.' et ^^78. eaquae a. i€ii. prodiit. Yid* 
quas post Cruquii mortem Janus in Prflef. p.XXytf.'el 
'vel saltem alisque jpsius cura )titscherl. p. XLYIIL 



Digitized by VjOOQIC ' 



t* CAP. xm. jut ARTiQ. nimpi. 

Jtoiiitii* < 1 ^ eolkgi ei eoad^mm^^ fum$ 
fbot^ mm mo exercmermmf nd$ bmrbmri&i ieUg mm^ 
mUU^ et mmmpmm %em ex mUo fmheren fmmmi. 
im n eJM fai a jmm eondemMmi^ , i^eHliier: mumUi^ 
hm^ mi Mf» ra$^ r^aciu mnmie de$permrim dm 
vMeeM: affue mdm md id fmfnme ge^e certum^ 
etfol ^mpHme, mon regredi, miei mjmlieefii . mmm. 
pperi0 imoepii eummm^ qmqe mmitia $$imis ermbmt 
apf¥i$^e ledanlme, Quod ne Jiereip ah imiiim 
^^firmfm Moratianormm , qmidquid in aniiquie $crim 
piie ei Blamiiniie ei €Uii$ ojfendimue leeiu sciim* 
que ^icmmqme ^lignum^ ad finem u$quo.de$ori* 
p$imu$ : qma in re nobi$ *niAil adecribimue pra/^^ 
£er.immmn$o$^ diumo$.nociurno^que laboree^ ei 
iniegram fidem. 

. Dqc testimonium non magis citaTimus ut lau^, 
qute Cruquio debetur, appareret, quam ut ipaum 
.Gmquium .audiremua fatentem , aeholia iita je-^ariia 
OodieibM. excerpta. eaiet nec ¥^10» qua opiaioiia 
fnultoa tenarf ndimua, umua anctorit operam eMe^ 
Ita nempe opinatua irtdetor Ific. Heinriua, qut $A 
VirgiL Ecl. L la de Horatii Scholiaste Cfuquiano^ 
queo^admodum ipaum Tocat, haec ait: % kujus 

ia^ 

i (i) Codioes Blsndtnii sea cumJ>unensijabarbaris,mee 

•vUandintaiUy ita vocati sunt a unqtuun sads execrandis eo0- 

, MibliotkecaBlandima.ue, Bi- va^dffrai^ prorsas lacera^ dj^ 

,bUqtli«Ga Palrom BenedictU stracta^deperiita^exusta.estp 

nonim StL Petrt in monte non sine ineompard^ rei lit* 

. BlandinioGandaTi^^niaeitiaiCy terariae ^ et omnium disdffU^ 

./)fdtf^/(Ory(idestGruquiiaeta- narum unmedicabiU vulnere^ 

te,cu)usfaaecipsa verba sunt Cf. Janus PraeL ad Horai^ 

ad Sermon. L i* p. 3o8r) una p. III. 



Digitized by VjOOQIC 



HORrATIL . . f| 

tem^ apml me magna non,0$4 aff^oriVM, .«/- 
j9Oi0 qui ait ini/efpolatus /oedum ^ modum^ adeo^ 
W I^idmrum^ itlib eiiaium oj^epdas r posieriprum 
lemporum ser^orem « ei alioe mhUp^ fere anH^ 
fuiaree:*^ Nec «alivdUigenler bornin Scholionini in* 
dohm «sMftiBayit Jaaua , ,qui in Praefal; . {v XXX VIL 
itn ecribit: » Fueruni^ in kie Bavihius ei T.E^^, 
bmr^ fUi kuie ^Commeniaiori esdguum admodum^ 
j M r e imm Haiuerenif nam nihil in eo essot quod 
^•em,iikAorofieei Porphyrione Jam legaiur» Qupd^ 
liosi negari nan possU^ conjtuxisse quasiyidefi^ 
ex ilUs Sakoiiasien Cruquianu^ , iamen, is quqsm 
dam suHmle addii^ alia iUiier ^ lueulenHus eiiam^ 
inierdum ^ exponii^ Quare kacienus suam si dkm 
gniiaiem relinquendam puiem; quamvis si quis, 
severior esse velii ^ ipsa ea, qwte ilie plura 
expemiiy pra inierpidaiis .ei nsHns kahere^possH» 

Decefar multos ietud nomm Cpmmeniaior , ^uo 
Craqukw haec SdioMa iniigiuvit.^. Neque hoe adso. 
fiMtftan eily 81 qiiia, noa.iecto editoria monito, dc 
iQ errorem se abduei paflKil «1 ^ quod non faeile 
ilccidi«et u Cruquiug pluralem nnmerum usurpantt 
Oommeniaiores ^ yel hanc s^Uogen Scholiorum» 
wnplici noioiae; Sckolia Tooaviinset. £t hoc qui« 
dem , mea •iidtein senlentia »- leictius foUset. Prae- 
leTea riComm^ntaiorj' ut< minus Latinum, ipeia 
jnm. di^pheuisseOruquii aequalibus, suspicari licet 
ex £pi»tofai ad Lectorera quae posterioribus editior 
nibus praemissa est , in qua se ad hunc modunr de* 
fl&tfdfl: 1 In aniiquis Commeniariis jdm pridem 
tn quarfum Odarum^ Epodos ei Saiyras evui'- 
gaiis , Lscior Candtfle t nowiullos inielligo , ei 

Hmi. Cr. Seh, Lat. III. E nO^ 



Digitized by VjOOQIC 



(M GAP.XIIL Iffi AIRfQ. IN7ERPR. 

'h&k fxsistremme ndiaicr vir^s 0ubs€mnm$tf tdfme 
hdeo r»fecfai^'didit6nem ^/foif^ CkmimiiUtor^ 9^«Mb- 
sz^inue idoneami n^ siMst ut eiiaiVfttanem no* 
tet , iMinam : quod etiamsi non p^niius.in^ier , 
iaiken si dkHg^ikititiS^ ammasliferiant noitrmm ee» 



rri' re'eoftsilium'ei - episiolam Md^ie^^rem^ 
liBro Odaruin quatto praep^^tfiiam eandidims per^ 
le^ant\ aequiores eerte nobi&e^s fore erediderimm 
Ifam quis etm nominet honoriftee , quem ne tt»- 
^ quidem f Ht taeeam eli qUke e^ahri m Han^ 
ka^ scripta vix ullo konore digna » sed Ha la^ 
eeirc , manca « mutila , facunosa , ^t ianium non 
banef vetusidieqtte deperdiia^ ui ex-Hisvue ko» 
Conimentarios' cansareina^erim. ' Qnid P quod 
atietoris nomen oipera ikuHa eonsiStfui poitseremf 

• 4ed qnieiiiique iMec S%lloli« Grednt .inmia uOer^ 
pMiadperBm e»e , is profeeto namquam haee com 
«ditis Se^dlii» coiitlriit; iiiiGf miimf sr ^is^ fi^ 
iMftntfeste Tidebit Ireiiie Gtomkenlinqrem ^Sinl dHad 
6^ liisf^llogen ScboHiortMQ longe mftdmam par» 
fem ez ikctone et Povptff f tone conaarciifafiuii , aed 
pasaim laclniis ali(mde depromtifl auctam: quas e<* 
qttidem laciniaa, q^iiim pleramque ad po6lae 'TetiMi 
ej^lieanda nihil pc^tineant et iobinde aHenfaBimO' io- 
feb appositae smt^^^^pam^estJmMda^^eflse opinor. bi 
liis aiia sunt , quae recentissimae aetatis notam prM 

S^ ferunt; quale boc etit, ^uod e# Mitsdierliohiutt 

oSendit : . , : , . 

sA Sat. IL 4» 8k Iir scona f^ifrvB -comtfnt 

scvnjs, ffic scobis ei Aaec seobes di^ 

citury rasura serrarum% Graece Ilpi» 



Digitized by VjOOQIC 



HOHATiL ^- . 'm^ 

&fi».'^h^6tts6(i Itpgua urporT^^y 
AKa vel ex loeupIetioflrSci-ohis Pbrphyrionis^- ^ 
exemplari, vel ex aKus antiquioris inlerpretis ^p^^*^ 
profluxerunt ; cirjusmodi 6sr versiis ille EbniiV <*- 
fatus . ' ^^-%/ •» 

ad Epist: I. 13. M). tAAAs Latunhs fhaj^s, 
eOntiHenies aqudm pluvic^Iem seu coe^ 
lesiem^ i^i ^^5 xcnfAovf tdesi^qude 
mgluvies esi ei vorago viarum^ seufos^ 
sae fluvtorum. ' Hinc quoque dicide suni 
i^amiae , puerorum vorairices. Ennius: 
M Silvarum salius\ laiebras , lamasque 
luiosas'' (2). 
^quae finnii verba. quum nec in Acronis Porpbyrio- 

nisve Scholiis, ut nuuc quidem sunt , nec a quo- 

quam 

' (1 ) Mit*heHkluus in Praef. airtii|ui verbi mt'g!um sapcr* 

.ad Hwa^ p. XVII ap»„«tor ^ io. nostro adtaodnm ftt- 
cv>T" eas^^lcrmano- qaenter o^ilato wf/n^m», 

.mmaSOQr: subliliiu; tamen, quod eonfinis sigDificationis 
ut Tidetur , Cramerus in cst cum verho mlboaren (ci- 
notis ad Juvcnal. Scholiasl.' terebrarc}: et sic'reditur ad 

' XIT 67. ct in Add. p. 65i. id , quod Mltscherl. opinaba- 
ccttset scribcndum es^in^^t tut, urf^om signi^care JV- 
ra r^ Wfurra • xA nit ea4- T^hram, 
€um antiqaatiimqiiv substan- . ^^) Hic. yersus^ <}uem \n 

. tivum vejf bi quod etiamQuni Fragnientis ab HesseliQ editi» 
intcr populos arctoos vi- frustra quaesivimus, non fugit 
gel, iKpurrC s. «bpiUTC, h* diligcntiam noviisimi Ennia- 
e. forameny quoJ est,purl norum AuBaKum edttoris fi. 
gare, et geaeraliter , sordes S. (Lipsiae 188 5.) qui haee 
et quod snperfluum est de ' verba retnfit ad L. Xh p^ 
locoaliquo eyeUere^. Hnjus «46« 

E 2 



Digitized by VjOOQIC 



^ CAP, xiii. DB AnnQ. iirrsRPiL 

Ub€rtttu^ cst Uidulgemie sibi Augusto ^ et muU^eUam iilf 

dondvit Maecenas , amicus Augusti Caesaris» 

dulce decus. Quia pruLcipibus placiiiase ^itm' 
n,Qfx uUima lajUB e3t,. 

Acrof decus, Quia ma^na lau^ esi pUu:ere meHnn* 

S. sunt quos curnculo» Sunt quos delectat tiim 
CHJTule eertamen. Exponil autivn' yaria homuium 
iogenia , et non una» oomiuai yoluntates » ne ait 
arf6gftntiae quod sibi poeticam videatur vendicare, 
cuiA sjngulos quosque rerum aliarum diversus habeal 
amor. 

Acro t sunt quos. Sunt qui deUctanfur inire eund^ 

eertamen, Exponii autem varia hominum ingenuKy et non 

unas poluntateSf ne sit arrogantine^ quod sibi poitieam 
. vidmt^ wndieaFe doetrinam , eum singulos quosgue rum 

rum aiid^rum dirersus fydkat amon 

. fmloeretm Olympieun^, Agonalem pulverem ex^ 
ei|are ourtu. Circenaed agomci in honorem Jovim 
Olympici sunt inventi apud Ehden: unde VirgiL' 
» hic et ad Eln^et melas.^* • 

Ket^i puherein Olympicum. Agonalemetiamha^ 
bere pttl^erem in eurtu suo. Circenses Agonidi tn hono" 
tem Jovis Oiymptci suM invenii apud Eiidem •• wule Vir» 
giZ [G^ 111. aoi. ] m Hic et ad Ehei metatV 

* Ohjmpictsm. Olympias autem dicebatur tempua 
quinque annorum, siquidem expletis quatuor annia, 
qutnto quoque aiino celebfabatur fiestivitaa in hono- 
rem Jovis Olympici , ab Qlympia campo sic dicti. In 
illa autem festivitate omnia genera ludoium certa«ii 
minumque excercebantur , et nunc equisi nunc cur* 
ribus certabatur; quos cursiu omneis uno verbo 



Digitized by VjOOQIC 



IfORATm. . w 

Mlanlv diceiis: ourfVculo; et qtiia t^nmnus. pone* 
batur, ad quem ita cursum flecterent , nec eum 
tasgerenty ait': meia evitata. 

* Per Asleryscam praepositum hlc, ut et in sequen* 

tibos » significari Telim hoc Schohon in edilis Acronis vel 

Porpbyrionis Commentariis non reperiri. 

4. fervtdis. Yertigine ipsa calentibus» 
Acro : feirvidis^ Ferifgin^ i>s4 caknUkm 

5. etfitata. Sic oircumdala» oauAe oircuila,' m 
friKmderentur^ ' 

Acro 1 •evita ta* drcmndu/dia | ne offendaiwr* 

palmaque nobzlis» Quia nobileis facil ipsa viclb- 
ria , et divinis honoribus coQflecral. 

Acro: palmaque nobilis* JUos pdbna nohiliSt id 
est^ yidoria terrae dominos facit^ et dipinis konoribaf 
consecrat , utpote vietores , €ifi per hoc nequs aurigae nc* 
que 9iw forti aJiud pJacet. 

6.* terrarum dominos. Factos. i 

. ad deos. Ad £apiloliuoi cimi palma triumpban* 
teif . 

Acrot ad deps* Ad Capitolium, ac si dicerei cum 
triumpho. 

7. mobUium turba. Quiriteis ait mobiieis ^ refe» 
rens ad vu]gi levitatem , nam facile movetur : ul 
VirgiL [Aen. I. 149.] » fervelque animis iguoUile 
Tulgus.'* Loquitur autem de iis qui favoran vulgi 
captantes, optent, cum idgressi ^t IbealHim, 
plausum sibi dari a populo: sic enim excipieban* 
liir in theatrum principes, de qiiibus populus bene 
scnliebat , hos enim pl^sus ter geminos kpnor€4 
appcllat. • ....».•,-) 



Digitized by VjOOQIC 



n CAP. XIIL DB AHTIQ^ IIITERPR, 

Acro: mobiiium, Ad ptilgi hriUiiem r^fiert, qm^ smd 
fieJlei ofumis , €t fadle nu^uciur f^ulgiu, PorpKyrto : fiSo^ 
bHm QuiritM ait, refenmi ad wdgi leifitatem. Loguituc 
autem de eo qui favortm yuigi captans » optet , euin ut- 
gressus sit theatrum^ plausum sihi edi a poputo, sic emm 
txcipiebantur in theatrum prineipes , de quibus bene pO' 
pulus sentiebat Hos enim pUutsus ter^eminos honorcs 
appeUai* 

& ier geminis. Finitus numenis {hto infiiiito , 

id eet t multis : aut etiam ier gemims , id atl tribus 

honoribus primis, Quaestura, Praetur^, Ccmiuiatii, 

Acro> tergeminis* Winltus mumarus pro infinito^ vei 

eHam aut Q^iaestura , aut Praefectura ( L Praetura ) , aut 

Consulutu, 

9. iliKm. Zeugm^ ab iiiferiori: repQtendum eniin 
Yerhiim dmovea^. 

Acro; illum. Zeugm^ ab infemoribus. 

10. de Libycie. Species pro ^enere , ab excdr 
lentia. 

A^ro : Libjre i|. Specles pro geaere» ' 

verriiur, Collig^iturv trahitur« 
Acro : verritur. Coliigitur, trahitur* 

\\. Jitulere. Colere, fodere. 
Acroi findere. Colere » fodere. 

- earculo. Genus ferramentf nislici » quod Graeci 
ri e^lM^li^ Tocaot. 

Acro: sarculo. Genus ferrementi rustici^ quodCraed 

inafiw (1. CKXfeKoy) vocant, 

12. JiialiGie. Id e3t, regiis opibus. Attalus au- 
l^m rez Pergamorum fuit^ a quo haeres institutus 
est populus Romanus. Est autem sensus : Cuicun- 
q^e semel agricultura placuit, coepitque de agris 

auif 



Digitized by VjOOQIC 



flORATIL 78 

aufS fnimentum reponere, nullis praemiis ei per- 
suadeas , etiamsi regias opes promiUas , ut nauta 
fiaU 

Pocphjiio: Atialioit. Jd est , regiis opibas. AtUdus 
fiiiiem rex Ferg^menorwn fuif , haerettiUUe (1. cujua baer*) 
populus Romaius locupletatus fuerat* Est autem sensusi 
Quicunque consueverit agnun suum colere^ numquam sol^ 
licitaiur ad navrgandum etiamsi regis opes promittas ni 
hoc faaat. Aax> ; Sieui , inquit, Uli cni semel agnetdiura 
piacuit et cepit de agris suisfmmennun , mdiis praemiis 
persuadeas ut nauta sitf sic^nec ipsi eui lyncit oet. et 
mox: Attalus rex Pergamenorum ditissimus fuit^ cuipro^ 
pter opum magnituditunem Pop. B.onu testamento suc* 
cessit* 

13. Cypria Abusjiye, pro quacunque nayi ; aiYe 
quia yalidiores fiant ex ligno Cyprio, speciem prq 
ge^ere posuit. 

Acro : Cjrpria, Abusive ponitur pro quicunquSi <'<^ 
quia paUdiores illic sunt» 

14. Myrioum» A Myrtilo auriga auxiliario Pe« 
)opis in Hippodamiae certami^e: qtiem,t quiod pe- 
teret ex pacto uxoris ipaiiis Hippodamiae primupi 
osculum, in pdagos praedpitavit , ez cujus suppKoio 
nomen accepit. 

Acros Mjrtoum. A Wyrtilo auriga sive victimario 
" Pclopis y quem cum deprehendisset y quod axes suos cor^ 
riiperat in Hippodamiae certamine^ in pelagus eum prae* 
cipitavitf ex cujus suppUcio mare nomem accepit, 

t>avtdu8. Proprium epitlieton nautarum* 

Acro: pavidus. PrOprium tpitheton nautarum. Qai 
haec aunotavit y sive Acro fuerit , sive aliquis aotiquiop 
interpres, doq legii pawdus sed impoMus t hoc enini^ 
npii vipro.iUod» est propri4|ik epitheton nautariun. £t 
Cfc potueiat hoc scholio uti Peerlkandpius ad compsp- 

baa« 



Digitized by VjOOQIC 



74 CAff. Xin. DE MTVi. INTERPIL 

bandani em, qvM «cri iptiof tngtaio debetiw, eowa^ 
dationem. 

15. luciantem^ Gonfligentem. 
Acro: luctaHiem» ConfigtnteM, 

Icarus. Icaitn , Daedali filius , pennir 8oIe re» 
flolutis, quas cera illigataa patris arte sumserat, in 
mare corruit, et nomen imposuit mari Icario» 

Acrp : leariis. lcana^ DaedaU fiUus » psnmis rsso» 

luUSf quas csrm aUigaStu arSs pairis swmseral, ia mara 
. corruit , et nomem^ imposuit mari Icario. 

16« mercaior. Hercatbr cum tempestatem in ma« 
ri patitur, optat rusticam Titam, et in patria aua 
rura colere, abhorrens tempestatem; mox ubi eya- 
serit periculum, eandem petit vitam. Quo argu* 
maito significat omneis amare vilam cui assucTe* 
runt. Ordo est: mercator metuens luctantem Ica- 
riis fluctibus Africumt otium et oppidi sui nira 
laudat , mox reficit rateis. 

Porphyrio; Mereaton Sensut est : Mercator cum 
fsmpesiatem in mari patitur^ abhorret navigare et optai 
jmm rustieam vitam , et At patria sua rura Msre; ma:p 
uJH eraserH perioubam , eaniism ritam repatiti Fer quad 
eoiligit.neminem posse aliquid agerSf praaterquam quod 
coHSueveriL Acro: mercator. Ordo est: Mercator n^ 
tuens luetantem Icariis Jluctibus Africum , o^wn et oppi^ 
di sui rura laudat , mox reficit quassas rates , ut trabe 
Cfpria pavidus nauta secet Mjrrtoum mare» 

17.* mox* Sqpple tamen. 
18.* quassas. Violentia Afirici Tenti disjunclas 
et laeeras. 

indomMs. Indoctus^ impatiens. 

Acro; indocilis* PHf indoetus vel impatiens paupe^ 
riem naii» 

19. 



Digitized by VjOOQIC 



HORATII. Tfl^ 

19. eii qui nec, Ordo est: Eat qui nec speniit, 
ceU Dicit' alios lautiore yita delectari et conTi- 
viis apparatis , ut continuare diei possint aliquam 
partenu ^ 

Porphyrio: €$t quu Ordo : Est qui nee spernU. Di* 

cit autem mUos lautiore wta ddectari. Acro: est qug 

nee, Est gui ddeetatur conviviis appanuis, ut cottti» 

nuare diem pelit. 

JKTassict, Hassicus mons est in Campania , ubi 
oplima yina 'nascuntur, ut YirgiL » atq[ui nOQ' 
Hassica munera Bacchi.*' 

Acro: Massici. Locus est in Campania, ubi aptima 

wia nascuniur» 

20^ solido. Integro* 

demere. Supple, ut non intermittati sed in lae-- 
iitia continuet unam partem diei. 

Acro : demere de die. Scilicet ut non iniermiUat ^ 
sed continuet laetitiam totius diei^ 

21» ncG spemii. Amat. LitotOt ut Virgil, «JIii* 
nera nee spemo*^ 

Porphjrio: nee spernii. Ut FirgiL [AeD,Ta.s6i.] 
« Munera nec spemo.'^ Liiote. Acro< spernit* Litoie^ 
Dicit aUos lauliore wta ddectari* 

vzridu Amoeno loco et conviyiis apto. 
Acror: viridi* Amoena et conviviis apia. 

22. simius membra, Synecdoehe. Ut: » oou« 
los suffusa nitenteis/' Pro eo quod est, habens 
Hiembra strata cet. 

Acro: membra siratus. Figura esi^ ui [YiigiL Aoi* 

h ss9.] « Oeidas suffus^ nHenies%*' Pro hakens m^n^m 

strata sub wridi arbore* 



Digitized by VjOOQIC 



78 CAP. XIII. f)E ANTIQ. INTERPR. 

• lene capui. Apud fonlem acalurientem. 
^ lene* Leniler fluenlis , quo slrepilu suadel 
somntinu 
aquae $acrae» Omnis enim fons in orif^ine sacer 

esU 

Acro: sacrae aquae. Omnifi enim fon$ in oriffnm 
iiia gacer est , ei \Somiu suo suadtt etiam somno^. 

23« multos castra^. Exercitium n^ilitare. Ut: 
». ^u,vlF^!t jBvasisse tpt i^rbQis Argolicas.*' 

Acro* multos^castra. Exercitiim miUiare dehciat^ 
Ul tVurgil. A.eD« III, aSa.l • jut^at evasisse tot urOcs:* 

liiuo. Litui acutus est sonus, tubae gravi8..Inter 
lubum ct liluum hoc interesse invepi apud antiqups 
gci^ytpres, qi|od Lituus equftum esl et incurvus^ 
Tuba vero peditum pt directa. 

4cro? lituo tfibae, l^tui acutfis est sqnas ^ fuba^ 
' gruvis. Inter lituum et fubam Koc disiare invem: iiiuus 

eqwtum est et incurvus^ iuba vero peditum est^ d oi* 
• rvCfa^ 

26. detesiaia. Exsecrala propter mortem jBIionim ; 
cuia in belto juven6s et adolescentes animositate 
temcrarii suni periculorum coi^lemtores» Ut Virgil. 
s Vota metu duplicant matres.'* 

Acro: Setestdta» Exsecrata propier mortem JiUcf 

rumy qua (1* ^uia) Tn bello pueri et adolcscttUes ani- 
. ^mffsUfit^ infouti iuot, ^ut VirgH.^ [ Aeu. YIU. ^6 ] c Ko« 
. tajnpiu dupUcar^ mat^y . 

9ub Jove. Ac per hoc sub coelo Mri nooturnQ 
Unq^ore i quo laris tenditur. Dicit auiem alioa stu- 
dio venandi plerumque in silvis pemoctare rdioti^ 
conjugibus. 

Afuo: sulf Joye* Joyem ponit aerem et nocturnum 



Digitized by VjOOQIC 



l HORATII. 77 

iempus^ guoferis tendHur. Porpbyrio: sui Jave. \\Ae 
per hoc sub cpelo. Dicit auiem aJUossiudio emiaudiple^ 
rumque in silvis pereoetmre, 

2e, tenerde corijugis. Aut Aelicalae;, aul nuper 

in matrimoiiiiim acceptae. ^^ 

Acro; tenerae* Aut delicatae , aut m^er im^muu 
trimonium copulaiae, 

2i. fidelibus^ Sagacibus « Sflentium in investir 

gando servanlibus. Virgil. > et odora canum yn.?\ 

Lucret. 9 fida canum vis»" ^ . : » 

Acro: fidelibus. Stkgacibus ^ ^el silentiwn iweftir 

gando (I. in inv.) servanllbus. . VirgiL f Aen. IV. i3a. g 

m Et odora eanum vif* * Forphyrio : fi de libus/ He» 

iiits generalitei'' — nam et UterettUs'[U VI: rJioJ •Fida 

eanum vis, * . * . • ir 

28. tereies. De tcrete fime ^ctf^s. / ...\ 

Acro: teretes^ Npn teretes piagas , sed terefi fune 

fdctas. 

Mareua. Sabellus. Speciem pro |t^nere poairit. 
yirgil. • denlemque Slabellicus exacuit sus,*' Ma* 
jorcs enim forma et (erociores c^sse dic^untuf., 

Acro: Marsus. Sabeltus* Species (L spec\em},pre 
gjBkeire posidt; ut Virgit ttSe. lll. »55.] « Dentesque 
SabelUcus ejtaduit susf iOtajeres eturkforma etfkroiuti 
res esse diotttttkr: 

29. praemia. Poetarum scilicet , quia poetae 
tiedera 6oihonanlur. Virgil. > l^astories hedera cre- 
sceniem omatc poetam Arcad^.^' dein4e : ^ 9^.q[ue 
hanc siae tempora circum Inter ..Tictrioes. he<term 
libi serpere lauros/* Dicit ergo diytnum ae hooo- 
fem per po§ma adq^tmn. 

Atro : praemia. Peefarum sciUcet , qtda poStde Ae- 

de^ 



Digitized by VaOOQlC 



.98 GAP. XIIT. fiC AKTAQ. DfTERPR. 

• dem UMmh soMoM eotofmtL yirgH. [ Bd. TII. «5 l 
. i^ ^Miiams^ Md^rm cresceHtem ormU poSiam/* Dipfymm 
ergo se honoran ditU per p&fma 4u[ipiw^ Pori^inpKo : 
Praemia dodarum frontitun hederas tuty, qma hif poStae 
eoronabantur f unde et Vhrfgii. [Cd. YIIL is.] aits « jitque, 
hane sine tempora circum Inter victrites hederam Ubi 
' eerpere Umros.** 

30.'^ miseent» Nam poetae diis quodammodo ai-' 
ntHes Bulit, prdpler saa scripta quae sunt imlnor- 
tafia. 

31. Nympharumque ievetk. Fere Lyriei carmi- 
itb materia est , d6 amoribus , nemoribus et fonti- 
busy ac si, qua sui^ his omilia aut praximft« 

Porpbyijo : Njr^ipharnmifne. ^Mer ea egregkan 

gloria ( L gloriam ) dicit consequi^ de quibus eanii fare 

J^id camdnis nuUeria , de nemorihus ac Jontibus U sl 

quae suni his simiUi aut proxima, 

32.* ^ecernuni populo. A vulgo separant et ?i- 
lioribuSi ac per hoc sublimem faciunt. 
' ]I2> Muterpe cohthet. Haec una Husarum eat 9 
et'interpretatur, bene deleeians: haec tibiam in^ 
Tenisse dicitur in qua sonus ^st vocalis. 

^Poiymneia* Haec etiam una est Musarum , di^ 
ct^ quafi muliae ^memqiriae. £t ^t Epenlhe^is r 
aicut in ilio VirgiL > alituum peeudmiKtpie gisnus 
Poljmnefa cantat." 

ScholioD ' oorruptiim 8ic emendandun^ esse m^ docail 
Peerlkampius : Folymneta. Haec etiam una esi Mu^ 
'sarurii , Scta quasi multae merooriae. Et esl fyen^ 
thesiSf ddui in IBo Tirgil [ Aen. VIIL 3'?. ] « dUtuiak pe* 
emdunvque ■gmss*" Poijhymnia esi quae mulfoni oair« 
Uit. «- Schoiiasta citatit dUtnum tamquam e^mpliim &' 
pentbeseos pro dUtum^ ut Poljmnei% ^o Polymnia^' 
deinde tam Poijrhjymnia Toluit expllcare , quam explieavit 



Digitized by VjOOQIC 



HORATII. 9» 

P^ymneuu Eodkff» nlio klierat Aamiis tchoU«a: Po^ 
iyhjrmMi0m Vm ex Musis» VirgH. • AUtumm pecudim' 
que gems PoljhjmnUi cantaL^ Integer Y irgilii versus est^ 
Aliiuum^ pecudumque genus sopor aitus haheboL Sed dad» 
sula Poljrmneia cantat , quae in utroqae stbolio tainqimi 
'VirgQtt \erba citalur^ uusquliiii apud ¥ii|[iliiuiilegit^.' * 

i^ Zesboum* A Lesbo insula dictum, propCet 
Alcaeum po^tam. 

Acro: Lesboum. A Lesio insulas de Alcaeo d^ 
citur, 

barbiion. Lyram majorem septichordem. 

Acron; Barbiton. trpram dictam a sano» DioH 
etiam Uhro s^ptimo , Citharoedi^ inquii^ Lyras sepHeah 
de$ dfuAteas , qaae' Barbiiu 'dicuniur » iendeniee , qkarwn 
utm.ot—UvH aeiate mea. 1£mc iiie. Kempe Oionyi^ 
Halicani, Antiq. Rom. L. VIL p 476. 96. Sy\b. • KAp^ 
emi Aj^ kzrtexfifd^ UiSfAytiiiiag ^ Koi rit^ XeySfteva fiJlf0na 

Sed fere non dubito quin hoc testimoniufn ab aliena 
mann , ez Anto. Mancinelli annotatione , in Aa^onis Com« 
menlttriiim intrnsam slt. £t in flntiquioribaB Kddl iMad 
•uotk legftar^ 

9SJ^ Lyricis. Qui omnes Graeci eranft : nam 
primus pbcta lyricus latinus fuit Horatiufl. ' 

inseres. Id est o Haecenas , si' me recipies in 
nnmeruni LyricoruAi poStaruoi; ad caelbs usqu^ 
evehar* 

Kxxo: feriam sidera. 8i me receperis inier tf 

ricds poiias , tunc merito gloriae adaequabo asira. 

Appai^t satjs, ni fallor, id quod diximus, Scho- 
lia quae Gruquius Gommentatoris nomine edidit,' 
esse congeriem ex variis enarratoribus sed potissi- 
mum ex Acrone et Porphyrione constipatam ; adeo 

ut 



Digitized by VjOOQIC 



M CAP. XIIL . DK ANHQ. INTERPIL 

tit BartliS argiimeiilatioiie vix eg&nmix^ ^otf M 
hoc auHm dixi^ ric scribit Barthius in Advertf. L* 
XI. c. 2. congeriem variarum esse , 'facile ea: 
ftucioribus » guos cilai , agnoscimus , ut ea regu^ 
la JMdiaan^is ^criplpribms ialib^s /«re Hfm faU 
Ui^ Jfroducuntur Graeci auciores quos non ka^» 
bemus: Anacreon ad Z. /• c. S!f. Hnntus ait^ 
guoiies t Siestchorus , Archilochus , Zuciiius , Far^ 
ro. Alii quiminime vulgi manibus ^ ui arbiiror^ 
iriii eranif inier quos esi Peironius ad carmen 
$ Epod.^ ad J5 Appulejus. Jam vero ei cadeniis 
aevi nominaniur Servius ad Z. III.„c.J. Owia^ 
ius ad X. //..c. 7, SefluiiuS' poeia CArisiuinus 
md Epod. JS ex quibus vei folio pmiere paiesi 
aevi varii e^se prolem. 

Hdiud' igitur, mea qiiidem «nitentla, tfe Literis^ 
meriturus fuisset Gruquius, si| quae in sitkguli» 
lUTenisset Godicibus, Scholid suo quaeque numero, 
^oc verQ unp onvDiifi tenore edidisset. Habereinus 
tum Tariorum interpretum labores, quofum» etsi 
npmina j^oraremus, facjle apparere potm'ssel, va- 
liam esse aetatem, variam dpetirinani, Yariam 
auctorit«\tem : quorqm alii aliis majoi«m nbi lau^ 
dem mdicarent, alii satis cilo , ut recentjoris aevi 
proles , abjici potuissent. 



Itaque q\mm talis.sit borum .Sdiojtiorum indoles, 
coaweram perdere censeo qui de Commentatpris' 
doclrina, aetate vel.religione hariolari veljnt, per- 
inde ac si unus aliquis horum Scholiorum aucldr 
Fit. Hoc tamen fecit Thom. Munckerus qui ad 
Hjgin. fab. 138. (p. 575. 6. edii. v. $iav.) opi- 

na* 



Digitized by VjOOQIC 



mlutr OoiiitfifeiftaUM»e& fuiMe-^Vllirf^tfaBiim, ptopter 
haM'dii0 ipsiuiaelidliar ' t:.. ■;.;. 

scribere eiui&e.^lKvM Augusiinus in 
Ukro de Bodrina CkrisHana dieil; kto 
-"::'- : 'injmmis hffendum esse huncpoitkm. 

•d 'A« P» 332» Ltinv&A gsbbo« C^i/fiir est^ ur^ 
baris species^ cujus resitia mgri coioris 
estyqua quidquid fuerit ohliium^ fitifli-i 
quam puirescii: unde nobilium po^ia^^ 
ruik chariHe kdc bblinebantur ^ ne^cor" 
rumpei^niur a Hneis. Eac- eiiam vidi-^- 

'miis pUriituIas sandae crucis oblUas^' 

- quurum cotdr velut Indicus appaHebdi, 
Cu'pre9sus auiem est cedri spedes « unde 
cohjici solMi capsulde ^ in quibus re^ 

T ' pdnebantur scripia po^tdrum contiki' /t« 

neks. • ■•• ' ::.'•., 

addo lino aKa scboKiE, in* quibus tsidorus et SedU- 

lius; qui uterque scriptor Christianus fuit, citantur: 

adCarm.m. 29."'C-'Balaitu8. Salakus genera^ 

' ' • • • Hi\sr appeHaiur omnis gtans' sivi .nu± t 

spedaliier auiem glans odoriferdi ds 

qua confidiur unguenium satis unciioni 

capiiis apium\ quod appellatur myro^ 

balanum^ iesie Isidoro [Orig. L. IV. 

•c.*il2; ^. t^^]z hie' auietn giandem pro 

uf$guento posuiti 

ad Epod. 18*' 8. AcnABniriA ' pbh vvifDi vknoi A- 

. : charaieBia , Persica , ab Ackaemene Per^ 

S€trum rege^ cujus ira sedarf non po^ 

ieraif nisi caede duodedm hominum. 

Hki. Cr. 8eh. Lat. IJI. F 'Se-, 



Digitized by VjOOQIC 



9^ GAP. xnt. w A^Q.\mr&iVK. 

^. . .SMfoAM i? atcbai Gftfin« J*484.) i Cb. 

jus Ackaemeniam \ \rMe9^ . i^4$eoef9i/ermi 

,tiMnl'' ^t» -fiMt»ez^mim'di9unb^ 

i$ivem8ee .n»um ywrdii , . . 

vEecliuil igitu^t fli^ ^quidcm ojpridort cantendisset 

tLumketiUf ex istii» quidem fldioliiaapiiarere, fuisse 

iBter eoa quohitt Scholia Gruqttiiitf coBegif , saiteto 

ununiY qpk ChEistiaiiae Religiakiis eo^tioiiem ha- 

buerit. v. . 

. Qua&cuwiue autem horum Scholjoram origa 
fueritrt jboc tandem a me moniium eaie Telim, fu« 
tfvnm Horatimionim Scbpli^uitannn edij^ffem m 
\fAim auam bene pertextuium ewe , m^ bnnc » qua» 
1b a.Qruqmo ex locupleiioiPibua et aubinde minuff 
inquiMtit Codicibua fiditus est , laboran diligenter 
^^tiMiri^ wA^t 99A et caute usnrpetadtcapiendandat 
quae Tcl in Fabricii editione interdom. miaerrime 
oom9>la aunty Acaro