Skip to main content

Full text of "Inscriptiones latinae selectae"



IN8CRIPT10NES LATINAE 



8ELECTAE. 



EDIDIT 



HERMAOTtlS DESSAU. 



VOLII. PARSI. |(pSMia' 



BEROLINI 

APUD WEIDMANNOS 
MCMn. 



CA/ 



SVMMARIVM 

YOL. n, 1. 



Capiit XI. pag. 

Titali sacri et sacerdotam 1 

Namina Romana p. 1. (luppiter luno Minerva p. 14. Hercules 
p. 52. Silvanus p. 67. Lares p. 77. Genii p. 83. Fortuna p. 88.) 

Aesculapins p. 106. 

Numina Graeca p. 129. Numina Thraciae p. 132. Mater deum 
magna p. 137. Mithras p. 152. Numina Syrorum p. 164. Numina 
Aegypti p. 176. Numina Africae p. 187. Numina Hispaniae p. 198, 
Aquitaniae p. 200, Galliae et Germaniae p. 202. Numina Norici 
Carniae cet. p. 240. 

Leges templorum p. 246. Ferialia p. 250. Inventaria sacra p. 251. 

Sncerdotes publici populi Romaiii p. 252. Ministri sacrorum 
p. 258. Sacerdotia externa a populo Romano recepta p. 263. Fasti 
sacerdotum p. 266. 

Ex actis fratrum Arvalium p. 267. Ex actis sacrorum saecula- 
rium p. 282. 

Caput XII. 

Tituli pertinentes ad ludos 289 

Gladiatores p. 297. (Senatus consultum de sumptibus ludorum 
gladiatoriorum minuendis p. 310). Palaestra p 314. Certamina poe- 
tarum p. 318. Scaena p. 319. Circus eiusque factiones p. 333. 

Caput XIII. 
Tituli operum locornmque publicorum. Termini. Titali nonnalli aedificiorum 

privatorum 346 

Lex operum Puteolana p. 346. 

Moenia, turres, portae p. 348. Plateae, fora p. 353. Capitolia 
p. 355. Viae intramuranae p. 356. Viae suburbanae, clivi, campi 
p. 358. Compita p. 3607 Aedes sacrae p. 360. Signa, arae, bases 
p. 365. Obelisci p. 373. Statuae p. 373. Aerarium. Tabulariam. 
Caria p. 379. Secretaria p. 380. Tribunalia p. 381. Basilicae p. 381. 
Porticus p. 383. Chalcidica p. 387. Arcus. Fomices p. 388. Macella 
p. 389. Fullonicae p. 381. Lanariae cet. p. 392. Mensurae p. 393. 
Ponderaria p. 394. Horologia p. 395. Septizonium p. 395. Araphi- 
theatra p. 396. Theatra p. 398. Circus p. 402, Sphaeristeria p. 403. 
Balnea p. 403. Aquaeductus p. 41 5. Emissaria p. 429. Viae p. 430. 



IV Summarium. 

Pontes-riparum raunitiones p. 442. Stationes cursus publici p. 450. 
Horrea p. 450. Opera varia p. 452. 

Termini riparum Tiberis p. 455. Termini inter publicum et pri- 
vatum p. 459. 

Sententia de finibus Genuatium et Yeturiorum Langensium p. 462. 
Decretum de tinibus Patulcensium et Galillensium p. 464. Termini 
varii p. 464. 

Senatus consulta de aedificiis non diruendis p. 480. 

Caput XIV. 
Tituli municipales 482 

Urbs Roma - Tribus p. 483. Vici urbis Romae p. 488. 

Lex lulia municipalis p. 492. Lex municipii Tarentini p. 500. 
Lex coloniae Genetivae luliae s. Ursonensis p. 502. Lex municipii 
Salpensani p. 516. Lcx municipii Malacitani p. 519. Epistulae im- 
peratorum de constitutione civitatium p. 526. 

Tesserae et tabulae patronatus p. 528. 

Alba decurionura p. 537. Fasti magistratuam municipalium p. 540. 

Antiquissima nonnulla p. 543. Ostia p. 545. Pompeii p. 586. 
(Tituli picti p. 594). Neapolis p. 603. Beneventum p. 610. Etruria 
p. 624. Umbriap. 631. Sardinia p. 657. Sicilia et insulae adiacentes 
p. 657 Africa p. 658. (Libellus colonorum saltus Burunitani p. 676.) 
Mauretania p. 678. Hispaniae p. 682. (Lex metalli Vispascensis p. 682). 
Galliae p. 696. Britannia p. 712. Germaniae p. 713. Raetia p. 719. 
Noricum p. 719. Pannonia p. 720. Dacia p. 722. Dalmatia p. 726. 
Moesia p. 728. Macedonia p. 731. Asia p 731. Syria. Palaestina 
p. 735. Cyprus p. 736. Creta p. 736. 



Corrigenda. 

P. 173 n. 4333 v. 1 pro ev&vvz^qi scr. sl&vvTijQi. 

P. 355 n. 5363 v. 1. 2 pro Valentiniarii scr. Valentiniani. 

P. 426 n. 5793 fin. pro CTXX scr. ClXX. 



CAPVT XI. 
TITVLI SACRI ET SACERDOTVM. 



2957 Aecetiai' pocolom. 

In patera fictili nigra, Folcis rep., nunc Londinii, pictum colore flavo (I 4S; 
delineavit Ritschl tab. X fig. b). De pateris et urceis his egerunt Ritschl de fictil, 
litterat. antiquissimis. 1853 (opusc. phil. 4, 279 seq.) et lordan ann. inst. arch. 1884 
p.Jseq. Haec sola ex pateris his nulla. figurae humanae imagine instructa est, sed 
ornamentis tantum (ramis el gyris quibusdam). — 1) Aecetiam deam Aequitiam 
esse sive Aequitatem consenserunt Mommsen et Ritschl (cf. huins opuse. 4 p. 2SS). 

2958 Aisclapi pococolom (sic) (puer volans d. liqnorem fundens ex urceo, 
s. pateram tenens). 

In patera ficlili nigra picturis albis ornata, Clusio Romam adlata, nune Berolini 
(delineavit lordan ann. insl. arch. 1884 tab. R cf. p. S57 melius quam Ritschl Prisc. 
epigr. Lnt. suppl. F= opusc. tab. XIX fig. 4 cf. opp. 4 p. 564). 

2959 Belolai (sic) pocolom (caput deae, cuius crinibus serpentes in- 
serti sunt). 

In patera fictili, olim Florentiae, nunc Parisiis (I 44; delineaverunt Ritschl 
tab. XI fig.g et lordan symb. ad hist. relig. Ital. alter. [ind. lect. Regiomont. 1885] 
p.14). — Belolai errore scriptum esse pro Belonai satis indicat pictura (non recte 
de bellula aliqua cogitaverunt nonnulli). Ceterum in hao sola ex pdleris huius 
generis adhuc notis caput deae ad quam pertinet pictum est, in reliquis plerisque 
Erotes ludibundi. 

2960 Coera* pocolo. 

bi patera, olim Hortae ut videtur, deinde Romae, diu latet (I 45 cf. lordan 
ann. inst. arch. 1884 p. 1S). — 1) Tertia Httera videtur e fuisse, quamquam variant 
apographa; fortasse fuit Coerai, quamvis unum tantum ex quattvor apographis i lit- 
teram in fine exhibeat, Deam Coerayn sive Curam cum Mente composuit lordan l. c. 

2961 Forlunai pocolo. 

In urceo fictili striato, lilteris albis, rep. dicitur in provincia Hydruntina, 
postea Romae (IX 258 delineavit Ilelbig). 

2962 lunonenes (sic) pocolom (Amor stans in canc). 

In patera fictili nigra, Folcis rep. (lordan ann. inst. arch. 1884 tab. A cf. p, 6). 

2963 Keri pocolom (puer alatus tibiis duabus canens), 

In patera fictili nigra, Folcis rep., nunc Romae (I 46 delineavtl Ritschl tab. X 
fig. d). 

Dessau, Inscriptiones Latinae 11. 1 



2 Caput XI. 

S964 Lavernai pocolom (puer alatus d. ramum, s. pateram tenens). 
In patera fictili nigra, Hortae rep., nunc Romae (1 47 delineavit Ritsckl tab. X 
fig. e). 

2965 Me[«erwae] vel Me[rmn 'pocolom]. 

In fragmento paterae similis, litteris lutei coloris, Romae in Esquiliis rep. 
(XF 6187 = Jnn. inst. arch. 1880 tab. R fig. 6 delineavit Drestel). 

2966 Saeturni pocolom. 

In urceo fictili, incertae originis, servabatur Romae (I 48 delineavit Ritschl 
tab. X fig. a). 

2967 Salutes pocolom (puer alatus tibiis ca^iens). 

In patera nigra, Hortae rep., nunc Romae (1 49 delineavit Ritschl tab. X fig. f). 

2968 Vesta' pocolo. 

In fragmento urcei striati, Lanuvii rep., est in museo Britannico (delineavit 
Pascal Notizie degli scavi 189S p. 43; cf. Jahrb. des archaeol. Instituts 1897 p. 19S). 
— 1) Vestai Jahrb. 

2969 Volcani pocolom (puer alalus unguentarium ut videtur tenens, ante 
eum herma barbatus nescio quid in capite gestans). 

In patera nigra, Tarquiniis rep., est Berolini (I 30 delineavit Ritschl tab. X 
fig. c; cf. lordan ann. inst. 1884 p. 538). 

2970 Apolenei. 

2971 Fide. 

2972 lunone. 

2973 luno Lo|ucina'. 

2974 Mat. Mlatut. 

2975 Salute. 

2976 Dei. Mari|ca^ 

2977 Deiv. [iV]o[«]e sede^ | P.' Popaio Pop.» f. 

2978 Cesula | Atilia | donu | da[f] Diane. 

2979 Feronia | Sta. Tetio^ | dede. 

2980 lunone reg.'' ] matrona | Pisaurese* | dono dedrot. 

2981 Matre | Matuta j dono dedro | matrona. | M'. Curia, | Pola 
Livia I deda^ 

2982 I Nomelia | dede. 

2983 Lebro»°. 

Prope Pisaurum rcp., cippi pyramidum similes supra truncarum (1 167 — 180. 
XI 6290 — 6503 vidit Bormann; delineavit Ritschl tab. XLIII. XLIF). Titulos 
n. 2970 — 2973, in quibus nuda deorum nomina sunt, paullo antiquiores reliquis 
pulat Bormann. — 1) Quattuor postremae litlerae in latere lapidis (similiter etiam 
in N. 2974. 2976. 2977 singuli versus in latus lapidis excurrunt). — 2) Deiva Ma- 
rica (deam hanc memorant Ferg. Aen. 7, 47 aliique), — 3) Divos Novemsedes agnovit 
Momvisen (prima et tertia littera in lapide non agnoscuntur ; punctum ante sede 
certum est). Esos Novesede pesco pacre est in tabella Marsica quam ediderunt 
Mommseji unterital. Dial. p. 529 et Zvetaieff inscr. Ital. med. dialectic. tab. VI 3. 
Praeterea cf. de diis Novensidibus sive tit plerumque dicebantur novensilibus 



Tituli sacri et sacerdotum. 3 

Ih-eller R. Myth. I p. 101 (ed. 5). — 4) Litlera iam dimidiata incertum utntm T. 
fuerit an P; hoc praetulit qui nuper vidit Bormann. — 5) Sic videtur legendum 
esse, quamquam secunda littera ad d proprius accedit quam ad o (punctum ante f 
non certum est). — 6) Punclum inler et Sla et Tetio non cerlum. Jntellege: Staius 
Tettiu*. — 7) Particulam litterae g vidit Bormann. — 8) Intellege: Matronae Pi- 
saurenses (in fine horum vocabulorum possunt periisse tingulae litterae). — 9) Fertus 
tres postremi pottea additi esse videntur. — 10) Intellege: Libero. Ceterum hic 

lapis multo postea repertus est, neque plane similis eorum qui praecedunt, 

1 . — __ 

2984 Anabestas*. 

2985 Remureine. 

Romae in monte Palalino rep. columellae ex lapide Albano (Fl 21. 566 cf, 50794 
hanc vidit Huelsen, delineavit Huebner ex. scr. ep. n. 94). Certe N. 2893 (sed tine 
dubio etiam N. 2894), testibus ipsis litteris (cf. Huelsen et Huebner l. c), non ea 
aetate incisa est cuius esse se simulat, sed saee. p. Chr. primo, fortasse temporibus 
Claudii. — 1) Dativus pluralit videtur esse, ut Comitcas infra N. 2986. Ipsa nu- 
mina ignota. 

2986 devas | Corniscas* | sacrum. 

Rumae rep. trans Tiberim snb laniculo (I 814. FI 96 aliquoties detcripta 
taec. XFI). — 1) Memorat divas Cornitcas et eorum sacellum Tranttiberinum 
Festut ep. p. 64. 

2987 Coronicei | T. Terentius L. C. 1. donom | mereto dedet. 

Romae, parva basis rotunda lapidis calcarei, nunc Lipsiae (FI 50838 vidit 
Mommsen; delineavit Huelsen Roem. Mitlh. 1893 p. 65). De numine praelerea ignoto 
cf. Huelsen l. c. p. 64. 

2988 Vediovei* patrei^* | genteiles luliei'. (in latere) \ed\[oveiy aara 
(in parte postica) leege Albana' dicata. 

Bovillis rep., iam Romae, ara formae veluslae (1807. XIF 2587 recognoverunt 
HueUen et Mau; Ritschl iab. LFI f). — 1) De Fediove cf. Preller Roeni. Myth. ed. 5 
I p. 262 cum notis lordani. — 2) Patrei vocabulum postmodum additum esse ex 
collocatione palet. — 3) luliorum tacra gentilicia antiquitus Bovillis fieri solita 
ette colligi potest ex Tac. a. 2,41. — 4) Haec antiquitut erata, scilicet errore 
potita a quadratario el mox sublata. — 5) lulii ex Alba oriundos se putabant, et 
ipsi Bovillani Albani Longani vel erant vel dicebantur (ef. C. I. L. XIF p. 251), 
unde non mirum aram hanc dicatam eis legibus quae Albae in utu fuisse puta- 
bantur. 

2989 [M. Am]\\\o M. f., C. An . . .\ \ [praijtoris pro po[ptod] | . . . ti* 
Diove dede[re]. 

Romae empta, lamella aerea, ted incertum num Romae reperta, nunc in muteo 
Berolinenti (I 188. FI 156; Rittchl pritcae Lat. suppl. tab. II f). Supplementa 
sunt Mommseni. — 1) Aut An . . . fuit aut Am . . . — 2) [Z?t]ti supplevit Mommsen 
putant Ditem non divertum ette a Fediove; ted cf. lordan ap. Prellerum Roem. 
Myth. ed. 5 II p. 63 not. 5. 

2990 Diuei» | Ardea|les'. 

In summo monte Albano (Monte Cavi) rep., ett Romae (XIF 2251 correxit 
Huelten Roem. Mitth. 1893 p.63). — 1) Primam litleram d fuitte formae peculiaris 

1* 



4 Caput XI. 

(infra apertam), ut est etiam in Ardeates vocabulo, statuit Huelsen, Ceterum Jup~ 
piter hic est Latiaris, ut dicitur in titulo eodem loco reperto infra J\. 5072. — 
2) tes litterae in latere basis. 

2991 Sa.' Burtio V. f. | lue* dono | ded. mereto. 

Ad lacum Fucinum rep. (Eph. ep. 8, 174- vidit Huelsen). — 1) Salvius prae- 
nomen. — 2) lue, idem quod luve, lovi. 

2992 Tampia L. f. | Diovei. 

Aquileiae, in columnae parte summa (r p. 1075, vidit Pait CIL. suppl. Ital, I 
n. 395). 

2993 Tampiai' | Diovei. 

Peragae prope Patavium, in columnae parte summa (I 145S, V 2799 vidit 
Mommsen). — 1) Fortasse hic quoque fuit Tampia L. f. (cf, Pais l. cit. ad iV. 2992). 

2994 . . . o lovei' Victore 

. . . T. Mefu . . . M. f. 

... III vir [resfijtuit. 
Romae rep. in Quirinali, una ut videtur cum N. 5140 (1 658. FI 458 cf. 50767<* 
deser. luttus Rycquius). — 1) Diovei (non oiovei) in lapide fuisse putat Mommsen. 
— Ad Capilolium vetus, quod fuit in Quirinali, tilulum retfulit Mojnmsen, sed 
cf. Huelsen Mus. Rhen. 1894 p. 408. 

2995 (in parte aniica) lovi (in postica) imp. Caesar Vespasianus Aug. | 
per coUegium pontificum fecit. 

Romae prope thermas Titi, ut videtur, rep. (FI 569, inscriptionem posticae 
multi descripserunt saec. XFI, in his Smetius, anticae duo tantum vel Ires, quonim 
unus lovi in alio saxo fuisse tradit). 

2996 I. 0. m. s.*, I conservato ri imperii d. n. | * Aug. et ex]- 

auditori prejcum generis | humani, C. Munaltius Felix vet., | fl. p. p.^ po- 
suit dedi[cavitque. 

In Numidia loco diclo El-Mahder, inter Cirlam et Lambaesim (Rec. de Constan- 
tine 50, 189SJ6 p, 28S; Bulletin arch. du comitd des travaux hist. 1896 p. 285). — 
1) Sacrum, — 2) Erasum nomen imperatoris , litterarum quattuor vel qriinque 
(Cari fortasse). — 3) Flamen perpetuus (fortasse coloniae Cirtensis). Eiusdem 
nominit vir, fortasse idem, flamen perpetuus et curator coloniae Cirtensis a. 505 a 
ehristianis Cirtensibut scripturas sacras sibi tradi iussit (Gesta apud Zenophilum, 
in ed. Optati Findobonensi p. 186). 

2997 I. o. m. I summo excellenjtissimo | Maecius Probus v. c, praef. | 
alim.', quod hoc in loco | anceps periculum | sustinuerit | et bonam vale- 
tudijnem reciperaverit, | v. &.^ 

In agro Campano rep. (X580S vidit Mommsen). — 1) Praefcclus alimenlo- 
rum. — 2) Fotum solvit. 

2998 lovi summo exjsuperantissimo* | divinarum hu[manarumque [ 
rerum rectori | fatorumque ar|bitro .... a | .... et pro j leg. j 

Apuli (Carlsburg) in Dacia (III 1090 bis ut videlur descripta taec. XFIII). — 
1) Eadem cognomina lovis N. 5005. 5094, iletn FI 426. 



Titali sacri et sacerdotum. — luppiter. 6 

2999 lovi oplimo ma[xiino deorum principi, j gubernatori om|nium 
rerum, | caeli lerrarum|quc rectori, ob re|portatam ex gen]tilibus barba- 
ris I gloriam | Flavius Leontius | v. p.' dux per Afrijcam posuit. 

Lambaesi (yill S. 18H9 Schmidt vidit eclypum). — 1) Fir perfectissimus. 

3000 I. op[r.] max. I Geniisque diis | [jjmmortalibus | [mcf]oriisque 
dd. nn. I invic[f]or., M. Aurel. Vitalis | v. e., p. p.' Maur. Caesarien., | Ulp. 
Castus dec. alae j Thracum, ob barjbaros cesos ac | fusos v. s. 1. a., | . . idus 

Aug., a. p.=' CC I et XV^ 

In Mauretania prope Auziam loco dicto Jin bu Dtb (FIII S. 20827 vidi ec- 
typum). — 1) yir egregius, praeses provineiae. — 2) Anno provinciae (Maureta- 
niae). — 3) Significatur annus p. Chr. 2,U. 

Alios titulos lovi optimo maximo dedicatos ob expeditiones bellicas feliciter 
peractas vide supra N. 628. H9i. 



I 



3001 pro salule | coloniae et ordinis | decurionum et populi | Tu- 
dertis, lovi opt. max. ] custodi conservatori, j quod is sceleratissimi servi | 
publici infando latrocinio* ] defixa monumentis'' ordinis ] decurionum no- 
mina | numine suo eruit ac vindijcavit et metu periculorum | coloniam 
civesque liberavit, | L. Caucrius Ciementis lib. ] Primigenius ] sexvir et 
Augustalis et Flavialis^ ] primus omnium his honoribus ] ab ordine do- 

natus, ] votum solvit. 

Tuder (XI 4639 vidit Bormann). — 1) Seelere. — 2) Sepulcris. De hac de- 
fixionum superstitione cf. Plin. h. n. 28, 19. Tac. a. 2, 79 cet. et quae composuit 
ffunsch Defixionum tabellae Alticae p. III. IF. XXX. — 3) Tam seviri quam 
Augustales reperiuntur etiam in aliis titulis Tudertinis (cf. CIL. XI p. 679), Fla- 
vialis praeterea nuUus. Primus omnium cum Flavialis dignitate exornatus sit Primi 
genif/s, apparet eum vixisse temporibus Flaviorum. Fortasse ipse partem habuit 
in detegendo scelere servi illius publici. 

3002 [/]ovi op|[<]imo mjaximo pi]entissi|mo exaudi]tori ress]titutori 
(sic) T. 1 Varius Agrjippinus v. s. 

Inter Capuam et Trebulam rep. (X 4S5S vidit Mommsen). 

3003 lovi 0. m. summ. ] exsuperantis. * m.^ ] T. Sextius Verian]us 
pro salute Corjneliani f.', c. v., cons.''j 

In Etruria prope Castel nucvo dell' Abbate, non longe a Clusio (XI 2600 vidit 
Bormann). — 1) Cf. N. 2998. — 2) Fortasse aliud cogiiomen lovis optimi maximi. 
— 3) Filii. — 4) Clarissimi viri, consulis. 

3004 L 0. m. (in parte opposita) [P. Su\\\>\c\o Quirin. C. Valg[t]o 
c[os.]', ) Sex. Pontidio Basso M. lunio Celere IIv[tr.]^ ] Scx. Helvio C. f. 
P. Tilio Falerno aed.^ ] P. Rammius P. l. Chreslus ] navigator I. o. m. 
(navis velis expansis). 

Capuae(X580i vidit Mommsen). — 1) A.u.e.742.— 2) Duoviris, 3) aedili- 
bus, scilicet coloniae Capuae. 



6 Caput XI. 

3005 lovi optumo I maximo ex viso | aram aedificavit | P. Cornelius 

P. 1. Trupo I mesorS I prec^ 

Ostiae rep., deinde Romae (1 4409. XIF 23 deser. Marinius). — 1) Mensor. — 

2) Precario, sc. loco concesso (Momms.). 

3006 C. Titius C. 1. I Pelops a ( love ex visu | iussus posit (dc). 

Ateste (Este) rep. (^2472 vidit Mommsen). 

3007 I. 0. m. I Aur. Martinus | Basus* et Aur. | Castor po. Lyd|i* 
circumstantes | viderunt numen | a[^]uilae^ descidise" | monte supra dra- 
cone^ I tres valida vii^ | Supstrinxit a^^Juila^ Hi s. s.' a^jjuila^ de | peri- 
culo I liberaverunt. | V. 1. m. p. 

Jpuli in Dacia rep. (III S. 77S6 viderunt Hirschfeld et Domaszewski). — 
1) Fortasse non nomen, sed sacerdotii aliquod genus; cf. III S. 7854. — 2) Pontem 
Lydi, dubitans proposuit Mommsen (nam fluvius huius nominis ignotus). — 

3) AQVILAE, AQVILA lapis. — 4) Intellege: descendisse (similia reperiuntur in actis 
Arvalium). — 5) Dracones. — 6) Vi. — 7) Supra scripti. 

3008 lovi I optum. max. | Ti. Claudius | Ennychus* | et Claudia | 
Manto* I ex voto. 

Romae rep. in regione Suburae (FI S0958 — Notizie degli scavi 4888 p. 698). — 
1) Nota cognomina a vaticinatione desumpta. 

3009 lovi optim. maxi. | Capitolino | pro salut. An|tonini Aug. Pii, 
Postumi|us Acilianus | praef. coh. I Delm.* 

Maryport in Anglia rep. a. 4875 (Eph. ep. 5, 95 vidit Bruce). — 1) Idem pi-ae- 
fectus eodem loco reliquit titulos VII 567. 588. 400. 

3010 lovi ! statori 1 Q. Aburn[«]us | Caedic[«]anus* | leg. Aug. 

Apuli in Dacia (III 4089 bis descripta). — 1) Fixit temporibus Hadrianl, cf. 
CIL. XF p. 73. 480. 

3011 lovi statori | sac. | L. Septimius | Carchedoni|us v. s. 

Prope Masculam (Khenchela) Numidiae rep. (FIII S. 47674 Schmidt vidit ec- 
typtim). 

3012 lovi statori et conserva[fon, votis decennalium solntis] 

et vicennalium susceptis, et ob victoriam [et reditum d. n. imperatoris Caesaris] 
Marci Aurelii Antonini Augusti Parthici max[imi pontificis maximi trib. pot. 

XI cet.] 
Romae, in vinea quadam ad viam Salariam (FI 454 solus descripsit saec. XFII 
Fabrettius). — Fidetur spectare ad a. 208, quo vota deeennalia Caracalli soluta 
testantur nummi et quo ille ad bellum Britannicum cum patre profectus est 
(Eckhel 7, 206). 

3013 I. 0. m. I conserva|tori L. Aemijhus Carus* leg. | Aug. pr. pr. 

Philadelphiae sive Rabbath Aminon (Briinnow Mittheil. und Nachrichten des 
deutschen Palaestina-Fereins 4896 p. 4). — 1) Fide supra N. 4077. Hunc titulum 
posuit Carus cum esset legatus pro pr. Arabiae. Idem cum esset legatus legionis in 
Germania inferiore, in hac quoque provincia titulum lovi dedicavit Coloniae Agrip- 
ptnae (Brambach 554). 



Tituli sacri et sacerdotum. — luppiter. 7 

3014 I. 0. m. I aeterno* | conservatori | Callistus | Aug. n. disp.'' | 
pro salule | sua et suor. | ex v. p. 

Zalatnae (Ampeli) in Dacia (III 1S01 vidit Mommten). — 1) Aeterni lovit 
nomine hic et in aliis inscripttonibus (III S.79f2 — 7914 cet.) significari numen ali- 
quod Syrorum (lovem Dolichenum) putat Cumont revue archeol. 1888 1. 11 p. 186. — 
2) Idem Callistus Augusti nostri dispensator alium titulum lovi conservatori po- 
tuit III 1085. 

3015 I. 0. m. I conservat. ] L. Ant. Secun. | Aug. col. Ap.*, | in his 
aedib. | natus, cum | Celsina fil., | v. s. I. m. 

Prope Apulum Daciae (III 1084 servavit Martinus Opitz). — 1) Augustalts 
coloniae Apulensis. 

3016 lovi I conservatori | omnium rerum | M. [^]rucius Na[fflZ]is j v. 
s. I. m. 

Rougiers inter Aquas Sextias et Toulon (XI1 1066 p.82Sl ad apographum factum 
saec. Xyill). 

3017 lovi I frugifero ] M. Erucius ] Natalis. 
Rougiers (XII 336 p. 809 Robert Parisiensis vidit ectypum). 

3018 lovi 0. m. I conservatori pos|sessionum Roscior|um Paculi 
Aeliani n.* cos.* | et Bassae flliorumque | eor., ex voto L. | Roscius Eubu- 
lus nutrit. | et procurat. cum P. Roscio ] Firmo, lib. proc. eor. (In latere) 
d. IIII non. Mart. | luliano II et Crisp[moJ | cos.' 

Concesii in valle Trompia supra Brixiam (F 4241 bis descripta, saec, XV et 
denuo saec. XVII). — 1) Nostri. — 2) Consulis (L. Rosciut Paculut Aelianus consul 
ord. fuit a. 223). — 3) 4 Mart. 224. 

3019 lovi monitori | conservatorique | ^ [ leg. Aug. leg. XIII 

Gem. I somno monitus. 

Apuli (Carlsburg) in Dacia (III 1032 servavit Ariostus auctor incorruptus). 
Alium titulum lovi monitori dedicatum dedi supra N. S46. — 1) Fidetur legati 
nomen erasum, ut in III 1062. 

3020 I. o. m. I custodi, | dis deabus|que, j Q. Fabius Com|modus trib. | 
leg. II Ad. 

Aquinci rep. (III S. 1042S vidit Domaszewski) . 

3021 I. 0. m. I defensori | et tutatori | C. lul. Sen|nianus cu[m] | 
luL Ruflna | coniuge | v. L p. 

Reckae, ubi fuit Romula Daciae, iam Bukaresti (III S. 8024 vidit Domaszewski). 

3022 L 0. m. | depulsori et | diis deabusque | omnibus et | Genio 
loci 1 T. Flav. Latinianus | praefectus | vigilum* | . . . . 

Lugduni (XIII 174S vidit Ilirschfeld). — 1) Utnim Romae an Lvgduni prae- 
fectus vigilum fuerit, haesitat Hirschfeld. 

3023 [/.] o. m. statori | [i]tem depulsor., | . . [/]uL Maximi|[o]nus 
trib. mii. | v. s. pro sua sul[or]umq. salute. 

Tordae, ubi fuit Potaissa, in Dacia rep. (III 89S vidit Mommten). 



8 Caput XI. 

3024 lovi depulso|ri, Genio loci, | M. Valerius | Maximianus* | leg. 
Aug. leg. I III ^ Aug. pr. pr., | consul, et | Ulpia Aristonice. 

Lambaesi (FIII 2621 vidit Wilmanns). — 1) Vide supra N. 402. — 2) III nu- 
merus in litura reslitutus (cf. supra N. 303 not. ■/, N. 2296 not. 5). 

30S5 I. o. m. salutari | et Genio domus | eius L. Serenius | Bassus 
7 leg. II I Adi.' gravissima infirmitale [ liberatus | v. s. 1. m. 

Aquinci rep. (III64S6 cf. III S. 10589 vidit Mommsen). — 1) Centurio legionis 
secundae Adiutricis. 

3026 lovi tulori | Q. Veturius Secundus, | A. Libius Hilarianus | 
quaglator.* et curator., | donu daeder. | cultoribus. 

Prope Ostiam rep. (XIF 23 vidi). — 1) Quaglator collegii alicuius est etiam 
X 5910. Focabulum a coagulando ductum respondet fere coactori (Momms,). 

3027 lovi I tutatori | maris*. 

Benevenli (IX 1349 viderunt Mommsen et Dressel). — 1) Duae postremae lit- 
terae iam non extant, vidit eas Gualierus auctor sincerus. 

3028 sancto I lovi territori | sacrum. 

In agro Tiburtino rep., deinde Romae (XIV 5339 vidil Henzen). 

3029 prestito lovi s. | !!!!!! !^ \ tribunus coh. X | praet., cultor 
nu|miDis ipsius, profic|iscens ad opprimen|dam factionem | GaUicanam' 
iussu I principis sui aram | istam posuit. 

Poetovione rep., est Gratzii (III 4057 vidil Mommsen), — 1) Foeabulum erasum. 
Festigia nominis Plautiani deprehendere sibi visus est Premerstein, sed cf. Hirsch- 
feld III S. 10868, item Prosopogr. Imp. Rom. sub C. Fulvio Plautiano. — 2) Signi- 
ficari bellum aliquod de principatu gestum inter exercitus Pannonicum et Ger- 
manicum putat Mommsen. Titulum arae, quam lovi praestili posuisse dicebatur 
Hercules victor, dabimus infra N. 5401. 

3030 deo lobi | prestabili | P. Staius | Eutychi|anus. 
Terraloggia non longe a Benevento (IX 1498 vidit Hirschfeld). 

oVoV (vir habitu lovis s. fulmen et tridentem, d. bidentem tenens, pone del- 
phinus) love iutori. 

In tabula fictili picturata, rep. Urbisagliae in Pieeno, pictum (IX 3351 vidit 
Mommsen; imago est Monumenti deW Inst. arch. XI tab. XVII enarravit Schmidt 
ann. inst. 1880 p. 65), In simili tabula una reperta picta est Minerva, in terlia 
Victoria, sed sine inscriptionibus. — love lutori Momms., love lutor Schm. 

3032 lovi I in)petratori ' | A. L. C. 

Romae, in cippi rep. in alveo Tiberis duobus lateribus (VI 50953 = Notitie 
degli scavi 1893 p. 44 viderunt Vaglieri et Huelsen), — 1) Cf. infra N. 5454(3. 

3033 lovi I opsequenti | publice. 

Olim Bagnacavallo inler Ravennam et Faventiam, iam Ferrariae (XI 638 
vidit Mommsen). 



Titali sacri et Bacerdotam. — luppiter. 9 

3034 lovi valenti | D. Footeius Frontinianus | L. Sterlinius Rufinus 
leg. I Augustor. pr. pr., cos. desig.' 

Lambaesi rep. in templo Aesculapii, perlinebat ad aediculam lovis in inscrip- 
tione epistylii eiusdem tcmpli (cf. infra A. SSi2) memoralam (Flll 2379 d vidit 
ffilmanns). — 1) Fide supra N. 1082. 

3035 1. 0. m. I paterno | Aurel. Vetjus adiutor | offici corni|culario- 
rum* e | v.* 1. m. p. 

In Dacia, in vico Lona prope Tordam, velerem Polaissam, iam Findobonae 
(III 89i vidit Mommsen). — 1) Cf. supra N. 2390. 2591. — 2) E voto. 

3036 [/o]vi Quirino. 

3036» lovi Cyrin[o] (et infra) C. Tati Max. 

Casteldieri in Paelignis, tegulae duae (IX 3503 descripsit Dressel). 

3037 I. 0. m. 1 iur.' | d. c. s.» 

Brixiae (Pais n. 1277 misil Petrus da Ponle Brixianus). — 1) lovi optimo 
maximo iurario (cf. ad N. 505S not. 2). — 2) De conscriptorum senlentia. 

3038 C. Volcaci. C. f. har.' de stipe lovi iurario^ [m]oni- 

mentom. 

fiomae in insula Tiberina rep., pavimentum operis Signini (I 410S. VI 579 
ex imagine quam fieri fecit P. H. Fiscontius; ex eadem Ritschl tab. LlXa). — 
1) Haruspex. — 2) lovem iurarium, \. e. OQXiov, agnovit Mommsen. 

3039 lovi paganico sacr. | ex indulgentia dominorum' | Successus 
publicus municipum | Asisioatium ser. Amoenianus | aedem cum portici- 
bus a solo I sua pec. fecit, item mensam et aram | d. d. 

Asisii (XI S57S vidit Bormaim). — 1) Scilicet municipii Asisinatis. 

3040 Licinia Licinia Octavia 
Quinta Purpuris Saturnin. 

fulmen alatum tres feminae stantes patera 

lovi optimo maximo 

purpurioni*. 
Romae rep. prope monlem Testaceum (FI 42i p. 854 vidit de Rossi). — 
1) Cognomen lovi inditum videtur a cognomine dedicantis (cf. lordan ad Prelleri 
R. Mylh. I p. 208, 1). 

3041 T. Pinarius Eros | lovi caelesti v. s. | 1. m. 

Salonis (III S. 8668 vidit Hirschfeld). 

3042 lovi I sereno | Nummius | Albinus* | ex voto. 

Romae, nunc in Faticano (Fl 455 vidit Henzen). — 1) Incerlum num unus 
ex viris nobilibus (cf. supra N.H49) huius nominis. 

3043 lovi I pluvia[/t]. 

Canutii, ut videtur, rep. est Neapoli (IX 524 vidit Mommten). 



10 Caput XI. 

3044 lovi I tonanti. 

Fernegues prope Aquas Sextias (XI J 301 vidit Fillefosse). Similis est 1X2162. 

3045 I. 0. m. I tonitra|tori T. Aur. | Maximus | \e[t.] Augg. 
Prope Serajevo rep. (III S. 8374 cf. p. 2256 descr. Patscli). 

3046 lovi sancto brontonti Aur. Poplius (deus, sed Apollo, non lup- 
piter, sedens in rupe ; adstant virgines duae altera urceum altera pateram tenens). 

Romae (VI 452 vidit Huebner; delineavit Gerhard ant. Bildwerke LXXXI1 1 
cf. p. 251). 

3047 sacr. | lovi | tonanti | fulminanti. 

Prope Anguillaram ad lacum Sabatinum rep. (XI 5775 vidit Garruccius). 

3048 lovi I sacr. | fulminari | T. Trebius | T. f. 
Prope Atestem (Este) rep. (F 2474 vidit Mommsen). 

3049 I. 0. m. fulm. ful.' I sacr. | Fl. Verus M[y]robalajnus* proc. 
Aug. n., praejpos. splendidissim. | vect. ferr.^ per | Asclepiadem j ark. stat. 
SiscS I V. s. 1. m. 

Sisciae (III 5955 cf. p. 1742 bis descripta saec. XFIII). — 1) lovi optimo 
maximo fulmini fulguri (cf. N. 5052/5). — 2) Metrobalanus traditur, correxit 
Froehner. — 3) Praepositus splendidissimi vectigaUs ferrariarum. — 4) Arkarium 
stationis Siseiensis. 

3050 (fulmen) I. o. m. co.* | ex premissa | fulguris [ potestate | FJa- 
vius Valens | v. c. ex d.'^ v. s. 1. m. | D. p. 

Galliani, inter Comurn et Mediolanium, rep. (F 3670 vidit Mommsen) — 
1) Conservatori (^). — 2) Ex devotione {1). Mo. 

3051 aram lovi fulge|ratoris (sic) ex precepjto deorum monltensium* 
Val. Creslcentio pater deoru | omnium^ et Aur. Exulperantius sacerdos | 
Silvani cun fratribus | et sororibu (sic) dedica|verunt. 

Romae in colle Quirinali (VI 577 ad exemplum Smetii). — 1) Intellege deos 
montium urbis cf. Mommsen hist. Rom. I p. 108 ed. 7. — 2) Patres ad mysteria 
Mithriaca pertinent; pater deorum omnium hac sola inscriplione commemoratur. 

3053 lovi I fulmini fulguri* tonanti | [I.] Rustius L. f. [Cjaepio* 
pont. I ex s. c. dedicavit. 

Interamnae ad Narem (Terni) (XI 4172 semel ut videtur descripta saec. XVI). 
— 1) Cf. praeter J\. 5055 hemerologium Arvalium, ubi sub d. 7 Ocl. recensetur sacrum 
lovi fulguri, lunoni curriti (CIL. I ed. 2 p. 551). — 2) JSomen restitutum ex alia in- 
scriptione Interamnate eiusdem hominis (XI 4217). 

3053 lovi I fulguri | fulmini. 

Prope Viennam rep. (XII 1807 vidit Hirschfeld). 



3054 fulgur dium. 

Romae rep. in Esquiliis, in lapidum in arcae formam compositorum uno (VI 203 
cf. 5ff714 aliquoties descripta saec. XVIII). 



Tituli sacri et sacerdotuin. — luppiter. 11 



3055 fulgur I divom | condituui. 
Nemauti (XII 5048 vidit Hirschfeld). 



3056 de caelo | tactum | et | conditum. 

Opilergii (F" 496S cf. p. 4066 habet solus f^alvasonius auctor fidei suspectae). 

3057 lovi I summan. | T. Caecilijus | Sextio. 
y^eronae, sed fortasse alibi rep. (F 5236 vidit Mommsen). 

3058 V. s. 1. m, lovi aljto' summ|ano Felici|anus Primi v. s. culm 
suis I d. d. d. 

Barsand, inter Comum et Bergomum (FS660 vidit Mojmnsen). — 1) Sic legit 
Mommsen; alt. to. legit Labus explicavitque : altitonanti. 

3059 Summanium fulgur | conditum. 

Romae in Esquilino rep. (Fl 50880 = Notizie degli scavi 1880 p. 463). 

3060 I. 0. m. I auctori | bonarum | Tempesjtatium, | Val. lustus. 
In Aquitania loco dicto Lescure (XIII 6 descr. Allmer). 

3061 lovi 0, m, I Tempestatium [ divinarum | potenti, | lcg. III Aug. 1 
dedicante | Q. Fabio CatuUino | leg. Aug. pr. pr.* 

Prope Lambaesim rep. (FIII 2609 vidit Renier). — Una repertus est titulus 
gemellus dedicatus Fenlis bonarum Tempestatium potentibus (VIII 2610). — 1) Vide 
supra N. 2487 not. 48. 

3062 lovi optim6 maxim6 | caelestino, fontibus et | Minerv^e et col- 
legi6 1 sanctissim6, quod consisltit in pr^edis Larci Mace|donis' | in curia, | 
Flavius Successus cum suis. (In parte postica) T. Flavius | Successus | d. d. 

(In latere dexiro Minerva libans ad aram; in sinistro fluvius umae innixus). 

Romae rep. retro ecclesiam S. Balbinae (in Aoentino), nunc Urbini (VI 404 
cf. 5ff7S6 vidit Bormann titulum frontis). — 1) Videtur esse idem qui fuit legattu 
Galatiae anno 422 et postea consul (cf. Prosopogr. imp. Rom. s. v ). 

3063 lovi' I propagatori | conservatori | et Genio fontis, | excepto- 
rium I quod [L. F]i[^]ilius | Felix v. e.^ pater | extruxit, | [Fji^^f^iiius Se- 
cunjdus^ filius | v. s. 1. a. 

In Numidia prope Lambaesim (VIII 4294 p. 936 bis ut videtur vel ter de- 
scripta). — 1) Sic unus auctor, . . . o . . . reliqui. — 2) Vir egregius; nisi forte in 
lapide fuit vet. (veteranus). — 3) Idem homo videtur memorari VIII 2651. 

3064 lovei sacr. (In postica) hanc aram | ne quis dealbet. (In later» 
intuenU dextro) M. Blossius M. 1. Agato | (sequuntur alia nomina libertinorum 
decem). 

Capuae olim, nunc Neapoli (I S74. X 578S Ritschl tab. LXIVe). 

3065 lovei Leibero ' s. . . . 

In Sabinis prope vicum Poggio Mirteto rep. epistylium (lordan ind. leet. 
acad. Regiom. 4886/7 p. 5 descripsit parochus quidam regionis illius). — 1) Tiiulum 
dedicalionis aedis lovis Liberi Furfone in Sabinis repertum dabimus infra inter 
acta sacra. Praelerea lovi Libero videtur dedicalus esse etiam titulus Campanus 
X 5786. Cf Preller R. Myth. ed. 5 I p. 443 cum notis lordani. 



12 Caput XI. 

3966 [/]ovi Liberta[<?] ' | sacrum. | Positum aedil.*^ | P. Valeri Bassi \ 
praef. fabrum. 

TuscuH ([ ii24. XIF 2379 Ritschl tab. LXXFl). — 1) Cf. ad eam quae se- 
quitur. — 2) Aedilitate. 

3067 ciirat6res | lovi Libertati'. 

Olim Bagnacavallo inter Ravennam et Faventiam, iam Ferrariae (XI 637 vidit 
Mommsen). — 1) lovis Libertatis aedes etiam Romae fuit in Ave7itino, cf. mon. 
Ancyr. IF 6. 

3068 lovi luventuti* | sacrum | Cn. Domitius Afri^ libert. | Ingenuus, 
accensus. 

Sutrii (XI S243 vidit Bormann). — 1) Alius titulus lovi laentati positus esl 
IX 3374. — 2) Patronus fuit Cn. Domitius Afer celeber orator temporum Tiberii 
et Claudii. 

3069 lovis tutelae | C. Hostilius | Aemilianus | vet. Augg. nn. | v. 
s. 1. m. 

Poncarale prope Brixiam, nunc Brixiae (F 4243 vidii Mommsen). 

3070 Victoriae aeter|ni im|victi (sic) lovis | optimi maximi | M. Val. 
Caminas | castelli restilutor. | Autolycu[s] ^ 

Ad oram Liguriae in vico Taggia (F7809 vidit Mommsen). — 1) Focabulum 
alia litteratura adieclum. 

3071 C. Calvisio | L. Passieno cos.' | M. Menius M. f. Rufus [s]ac. VP, | 
[L]. Vibidius L. f. sac. IP, | lovi aer[«]s'' et dis indigetibu[s] | cum aedici[a] 
et base | [et ae]di et porticu d. s. [p]. 

Inler Soram et Ferulas in viva rupe incisum litteris parvis (X 3779 Mommsen 
vidit eclypum). — 1) A. u. c. 730. — 2) Fidetur intellegendum esse: sacerdos 
sextum, 3) sacerdos ilerum. — 4) Focabulum 7ion nimis certae lectionis (quarta 
littera periil, secunda incertum utrum fuit E an I an T cet.); neque de et quod 
seqtiitur constat. 

3072 L. Ru[6e]lliu[s] | Geminus c[os.] ' | lovi Latia[n'^ | t;o]tum. 

In monte Albano rep. (XIF 2227). — 1) Consul a. p. Clir. 29. — 2) Cf. supra 
ad N. 2990. 

3073 lovi I Apenino* | T. Vivius C[ar]|mogenes [et] \ Sulpicia Eu- 
[pftro]|syne coniu[a;] | v. s. d. d. 

Prope Sch(i)eggiam (7ion longe ab Iguvio), ubi via Flaminia transibat montem 
Appenninum , rep., est Feronae (XI 3803 vidit Mommsen). — 1) Aede7n lovis Apen- 
nini prope Iguvium notat tabula Peutingerana. Cf. etia^n vit. Clandii 10 et Fir77ii 5. 

3074 lovi 0. m. I Appennino [ conservajtori | dominor. | Dn[M.]' for- 
tissimo|rum | felicissimo|rumque | imperatorum. 

Rusicade (Philippeville) Nu7nidiaerep. (F III 7961 vidit JFilmanns). — 1) Tertia 
n, pertinens ad Getam, scalpro delela est. 

3075 I. 0. m. I Appennino | M. Ulp. Valenli|nus dec. col.* | v. s. 1. m. 
Szent Gyorgyvdlya, inter Sarmizegeiusam et Apulum Daciae (III S. 12376 =■ 

arch. ep. Mitth. 44, 1891 p. 110 vidit Cumont). — 1) Decurio coloniae (Sarmizegetusae). 



Tituli sacri et Bacerdotum. — luppiter. 13 

3076 [/]ovi Cacuno f. c. . . 

In Sabinis prope Canetnorlo (iam Urvinio) rep. (IX 4876 vidi). 

3077 lovis I Caculnus. 

Romae in museo Kircheriano, lamina aenea, ubi reperta sit ignoratur (FI 571 
descripsit Kiessling). 

3078 aram | cosliluit | lovi Cimilnio A^^Jilleius* Pris|cus c. s, o. | v. 
1. s. o.'^ 

Orvieti (XI 2688 vidit Bormann). — 1) Nomen non ceriae leclionis est. — 

2) Fortasse: cum suis omnibus volum liberis solvit (Bo.); sed lectio non est certa. 

3079 lovi I Vesuvio | sac. | d. d. 
Capuae (X 3806 semel descripta saec. XFII). 

3080 

Hercules (vultu luppiter Genius 

adulescentis cum aquila, ful- (barbatus) 

mortalis) cum mine, sceptro; sedens in 

pelle leonina iuxta: monte, laurum 

et clava quercus arborem ampleetens 

Herculi lovi Genio 

luliano* Caelio Caeiimontis^ 

Anna' sacrum 

Romae, incertvm quo loco urbis effbssa, vix in Quirinali ut traditvr, sed 
potivs in monte Caelio (FI 334; Bull. comunal. 1887 tab. XIX p. 513 cf. p. 542). 
— 1) Talia cognomina, derivata a nominibus dedicantium vel eorum in qvorum 
praediis sacella extructa erant, et in aliis diis inveniuntur, et in ipso love (N. 3040) 
et saepius in Hercule (v. infra N. 3444. 5468). — 2) Cf. lordan Top. II p. 2S9. — 

3) Nunien dedicantis. 

3081 pro salute et red[i7u] | imp. Caes. Traiani Iladri [ani] | Geminia 
Myrtis* cum Anici[a Prisca /".] | aedem cultoribus lovis Axo[rani^ rfe</.], | 
ut in memoriam Auici Prisci (:\oniugis\ sui in ea semper epulentur. 

Terracinae ut videtvr vel prope Terracinam (X 6485 ad exemplvm Giovenazzii 
auctoris accurati). — 1) Eadem Geminia Myrtis et Anicia Prisca imperante Traiano 
Bellonae acdetn fecerant X 6482. — 2) lovis Axur repraesentatvr in nvmmis C. 
Fibii Pansae consulis a. 711 (Eckhel S, 539); lovem Anxurem Anxure (id antiquum 
Tarracinae vocabulum) cultum esse tradunt Fergilius Aen. 7, 799 cum Servio ei 
Porphyrione ad Horat. sat. 1,S,26 cf. praeterea Mommsen X p. 623. 

8082 cultores lovis Latii': | M. Fremedius Severus et Blassia Vera 
patroni, | in dedicatione dederunt pane et vinu et X S'; | P. Seneka Cor- 
nelius palronus, aream d. d. ; | M. Fremedius lustus, et lustinus; | T. Lu- 
rius Clemens, | T. Cossonius Severus, | (sequuntur alia nomina plus viginti, se- 
quebantur alia quae perierunt). 

Pisauri (XI 6310 vidit Bormann). — 1) lupiter Latius praeterea ignotus; in- 
certum utrum componendus cum Latiare supra N. 5072. — 2) Denarios semisse». 



14 Caput XI. 

3083 lovei lunonei Minervai | Falesce quei in Sardinia sunt | donum 
dederunt; magistreis | L. Latrius K. f., C. Salv[e]na Voltai f., | coiraveront 

(in parte aversa) 
conlegium* quod est aciptum aetatei aged[aj]% 
opiparum ad veitam quolundam festosque dies, 
quei soueis a[rp]utieis opidque Volcani' 
condecorant' sai[pi]sume comvivia loidosque, 
ququei* huc dederu[n? i]nperatoribus summeis^ 
utei sesed lubent[es 6e]ne iovent optantis. 

Faleriis rep., lamina aenea (XI S078 descr. Garruccius). Tractavit Buecheler 
carm. epigr. n. 2. — 1) gonU, 2) Volg-, 3) gond- incisum est in aere. — 4) Ae- 
ceptum, utile gratumque (Bue.) ad aetatem agendam. — 5) Cocos esse primum 
vidtt Buecheler. f^olcano studere dicitur cocus apud Plautum Aulul. 5S9. Hos 
cocos diversos esse apparet a Faliscis in Sardinia degentibus qui titulum in parte 
opposita laminae incidendum curaverunt. Lamina igitur ad aliud donarium, in 
eadem tamen ut videtur aede (cf. not. 6), affixa est. — 6) Imperatores, quibus do- 
num dederunt coqui, videntur intellegi luppiter luno Minerva etiam in parte op- 
posita laminae memorati. 

3084 lovi 0. m., I lunoni reg., | Minervae | ob restitutio|nem Capi- 
toli I ordo spl. Flor.'' | d. d. 

Faesulis rep. a. 1879, arula (XI 1343 vidit Bormann). — 1) Capitolium non 
Romanum (de cuius restilutione temporibus Flaviorum noli cogitare), sed Faesula- 
num. Una cum hoc titulo repertum esse fragmentum aeneae lupae auetor est 
Gamurrinius (cf. Kuhfeldt de Capiloliis imperii Romani p. 29). — 2) Ordo splen- 
didissimus Florenti?wrum (non adeo mirum, Florentinos, cum Faesulis Capitolium 
restitueretur, donarium ibi posuisse. f^arias necessitudines fuisse inter civitates 
p}'opinquas probabile est. Eundem hominem pontificatu et Florentiae et Faesulit 
fungente?n habuimus supra N. 14^29). 

3085 I. 0. m. I C. Caerellius | Sabinus» leg. | Aug. leg. XIII G. | et 
Fufidia I Pollitta eius | voto. 

3086 lunoni | reginae Po|puloniae'' | deae patriae | C. Caerellius ( Sa- 
binus leg. | Aug. leg. XIII G. | et Fufidia | Pollitta eius | voto. 

3087 Minervae | lovis consili|orum partici|pi C. Caerellius | Sabinus 
leg. I Aug. leg. XIII G. | et Fufidia | Pollitta eius | voto. 

Apuli in Daeia rep. (III 1074. 1073.1076 secundam et tertiam vidit Domaszewski), 
— 1) Legatus legionis XIII Geminae fuit sub Commodo (III 1092; cf. III 1111). 
Ad filium eius pertinet titulus supra N. 1160. — 2) Cf. infra JS. 5106. 5112. 

3088 lovi Augusto 1 Appuleia M. f. Quinta' [ suo et L. Turpili Broccb[i] 1 
Liciniani filii nomine t. [p. i.]. 

3089 lunoni Augustae | Appuleia M. fil. Quinta * | suo et L. Turpilii 
Brocchi 1 Liciniani filii nomine | test. pon. iuss. 

laderae (Zara) in Dalmatia (III S. 9994. 9982 vidit Hirschfeld). — 1) Eadem 
mulier memoratur III 2940. 



Titali sacri et sacerdotum. — luppiter luno Minerva. 15 

3090 Mercurio', | aeterno deo \\ovt\ \ 7]unoni regin., Min[ert;ae, j 5oJli, 
Lunae, Apol[/tm, | Z?ia]nae, Fortuna^e], | , . nae, Opi, Isi, P][etati]\ | . . . 
Fatiis d[iym«, | quod 6o]num [faustum | feli]\q\ie [sit] | imp. Caesari Au- 
gus[/o, imperioY I ®*"^' senali populi^gwe Romani] | et gentibus, nono 
[a««o]^ I introeunte felic[rter] | C. Caesare L. Pau[Wo cos.]\ \ L. Lucretius 
L. 1. Zethus'' I iussu lovis aram Augustam | posuit. Salus Semonia. Populi 
Victoria*'. 

Romae rep. in alveo Tiberis (VI 30973; delineavit Premerstein arch. ep, 
Mitth. aus Oestr. iS, 1893 p. 78). — 1) Vocahulum postea additum; antea series 
deorum, quibus ara Au^ista dedicata est, coepit a love lunone Minerva. — 
2) Supplementa non certa, — 3) Nonus annus fortasse ex quo magistri vici 
creari coepti sunt, in quo ara stetit et ex cuius magisiris videlur fuisse Zethus. 
Circa anum a. 746 magistros singulorum vicorum in urbe legi coeptos esse novi- 
mus ex Dione S3, 8 et ex titulis compluinbus (cf. infra JS. 3508 not. 3). — 
4) A. 734 (p, Chr. i). — 5) Zethus hic libertinus videtur fttisse magister vici. — 
6) Haec quoque vocabula postea addita. Salus Semonia mcmoratur Macrob. sat. 
1, 16, 8. 

lovi lunoni Minervae Felicitati Romac divo Augusto titulum positum a. 63 
habes supra N. S55. 

3091 lovi optimo | maximo, Iuno|ni reginae, Min|ervae sanctae, | Soli 
Mithrae, | Herculi Mar[ti Mercurio, | Genio loci, di|is deabusque | omnibus, 
M|arcus Aureli|us Decimus v. p., p. | p. N.* ex principe pelregrinorum, | 
votum solvit. 

Dianae in Numidia (VIII 4378 descr. Renier). — 1) Fide siipra N. 607 not. 4, 
item N. 2291. 

3092 L 0. m., I lunoni regin., | Minervae, Nep|tuno, Libe. patr[t], | 
Dianae, ceterisq. | dibus L. Anton. Sa[binianus corni[c.] | leg. leg. I Ad. P. 
f. Se[u.]*, I templum vetust[afe] | conlapsum fa|ciundum cur., | cum Aur[e/. 
i4]elian. | cori[iuge]. 

Arrabonae in Pannonia superio7'e (III S. 11079 vidit Hirschfeld), — 1) Comi- 
cularius legati legionis primae Adiutricis Piae fidelis Severianae. 

3093 ayad\fi] nvy\ri\ I. o. m. rector. , | lunoni Regin., | Miner., 
Victo., I Volk., Mercur., | Fatis divinis | Aur. Pudens | strat. cos.* v. L p. 

In Bulgaria loco dicto Vlasko Selo, provinciae Moesiae inferiorit (III S. 45748 
misit Skorpil). — 1) Strator consularis. 

3094 lovi 0. m. summo | exsuperantissimo, | Soli invicto, Apollini, ] 
Lunae, Dianae, Fortunae, ] Marti, Victoriae, Paci, | [Q.] Antistius Adven- 
tus' I leg. Aug. pr. pr. | dat. 

Prope Utrecht rep., est Leidae (Brambach 33 qui vidit). — 1) Idem qui me- 
mbratur supra N. 4091, quem legatum Germaniae inferioris fuisse imperante Marco 
docet etiam cursus honorum eius nuper repertus in t. Thibilitano, quem dabimus 
infra in Additamentis. 



16 Caput XI. 

3095 I. 0. m., I lunoni, | Neptuno, | Marti, L. Val. | Ifalus optjimo 
QQllegio negotliantium | d. d. 

Aquinci rep. (III S. iOiSO vidit Domarzewtki). 



2096 lunonei Quiritei' sacra"'' [ C. Falcilius L. f. consoP | dedicavit. 
(In latere) ti | .... lcius L. f. pr. 

Beneventi (IX 1347 servavit Verusius). — 1) De lunone Quirite sive Currite, 
cui etiam in urbe sacrificntum esse conslat ex hemerologio Arvalium (ubi est sub 
d. 7 Oct. [Ijunoni curriti, ciim in alio hemerologio urbano sub eodem die sit scriptum 
lunoni Q. in campo, cf, CIL. I ed. 2 p. 551) cf. infra ad N. 5HI et praeterea Preller- 
lordan I p.278. — 2) Similiter legitur sacra in aliis titulis valde antiquis, cf. iixfra 
N. 5099. 5188. — 3) Consul BenevenU. 

3097 Q. Caecilius Cn. A. Q. Flamini leibertus' lunone Seispitei'^ | matri 
reginae. 

Lanuvii rep., epistylium marmoreum ( XI F 2090; Rifschl tab. LXIIa). — 

1) Cn. et Auli Caeciliorum et Q. Flaminii servus fuerat hic ante manumissionem. 
Nullo cognomine quod ulitur, indicat titulum aniiquiorem esse temporibus SuUae 
(cf. de libertinis cognomine carentibus Mommsen Staatsr. III p. 423). — 2) De 
lunone Sispite (sive Sospita) Lanuvii potissimum culla cf. CIL. Xlf^ p. 192. Ad 
aedem eius Lanuvinam pertinuit etiam titulus quem supra dedimus N. 516. 

3098 lunoni Argeiae' C. Blandus'' procos. 

Tibure, basis ut videtur rotunda (XIF 5SS6 descripserunt ineunte saee. XFI 
Accursius et paullo anle auctor ignotus quidam sed accuratus). — 1) Sic Acciir- 
sius in schedis autographis bibliothecae Ambrosianae, neque aliter videtur legisse 
ignotus ille auctor, cuius autographum non tenemus (Argiae, Argeiae, Argeivae re- 
ferunt qui schedas eius adhibuerunt). Aram illam probabile est fuisse restitiitam 
tantum a Blando, positam autem fuisse ut tunc putabant ab Hercule Argivo (cf 
infra N. 5403) cum Tibur vcnisset, similiter ut Hercules tunc posuisse dicebatur 
aram lovis Tibure, quam idem Blandus restituit (cf. infra N. 5iOl cum adnotatis). 
Inde et cognomen Argivae explicatur et vocabuli forma vetustatem simulans. — 2) De 
Blando cf. supra N. 196 et infra N. 5401. Hanc aram videtur posuisse aliquanfo 
post aram lovis N. 5iOl, scilicet factus iam proconsul (nescio cuius provinciae). 

3099 lunone | Loucina | Tuscolana' | sacra^ 

3099* ...ole I [rwscjolana' | sacra. 

Prope Capuam rep., iam Neapoli (I 1200/1, X 5307/8 p. 976. Ritsckl tab. 
XXXFId. e). — 1) Fidetur significari, sacra facta ex instituto Tusculanorttm. — 

2) Sacra a summo deorsum scriptum a dextra reliquae i7iscripfionis. 

31€0 lunonei | Loucina. 

Ad paludes Pomptinas rep., iam Neapoli, lamella aenea (X 6484. Ritschl 
fnb. II d). 

3101 Imone^ Loucinai | Diovis^; castud' facitud^ 
Romae, lamella aenea, pars extat Bononiae (FI 537 ; partem superstitem de- 
Uneavit Ritschl priscae Lat. mon. ep. enarr. p. 98 = opusc. 4 p. 728). In parte aversa 



Tituli sacri et sacerdotum. — luno. 17 

litterae supersunt ex titulo antiquiore. — 1) Litteris inclinatis partem dedi quae 
iam non extat, quam kabemus semel tantum a nescio quo descriptam. — 2) Diovis 
vocabulum iungendum cum iis quae praeceduni, ut suppleatur: coniugi (Momms. 
CIL. FI). — 3) Intellege: casle facito (Momms.). 

3102 P. Servilio L. Antonio cos.^ | a. d. IIII k. Sext. | locavit Q. Pe- 
(liiis* q. urb. | murum lunoni Lucinae» | •HS-^^Ij^/gl^,;?!,^!^,?!^/?!^^!^^ | eidem- 
que probavit*. 

Romae rep. in Esquiliis (FI 5S8 viderunt de Rossi et Bormann; Ritschl 
tab. LXXXIXb cf. Huebner ex. scr. epigr. n. 47). — 1) J. u. c. 715. — 2) Filius 
consulis a. 711. — 3) Aedem lunonis Lueinae in Esquiliis memorat hemerologium 
Praenestinum (cf. CIL. I ed. 2 p. 510). — 4) Sestertium milibus trecentis octoginta. 

3103 lunoni Lucin. | Sulpicia Ser. f. pro | PauUa Cassia | f. sua | 
d. d. 1. m. 

Romae vel prope Romam rep. (Fl 561 servavit Fabrettius). Titulus aut libera 
etiamtum re publica aut sub primis imperatoribus scriptus est. 

3104 Bassa Vitelli' | [p]ro Q. Vitellio Q. f. filio suo | [/wjnoni Lu- 
cinae v. s. L m. 

Romae (FI 5S9 descr. Svietius), — 1) Fortasse hic Q.Fitellius quemmemorat 
Tac. a. S, 48. Alium titulum lunoni Lucinae dedicatum dedimus supra I\l. 566. 

3105 . . Mess . . . f . Stichus | . . nsor, abavos | patris mei*, | [/MJnoni 
Populona[eJ* | sacrum. 

Teani, litteris liberae rei publicae (11198. X4780 descripsit Mommsen; imagi- 
nem Ritschl tab. LXXFIII c). — 1) Dedicationem factam aliquando ab abavo patris 
sui (sive ut postea dicebant atavo) restituit adnepos. Is ipse nomen suum tacuit 
(vel forte in alia inscriptione posuit). — 2) Sic hic et infra N. 5112, Populonia 
scriptum est supra 5086. De ipsa dea cf. Preller ed. 5 I p. 279. Cultum eius 
Teanensem testantur etiam iyiscripliones sacerdotum infra N. 5112. 5115. 

3106 lunoni reginae | sacrum | Lic. Serenianus* v. c^ et | Varinia 
Flaccina c. f.* | pro salute filiae suae | Variniae Serenae | dicaverunt (in 

utroque latere astrum). 

Alhanje prope Emeritam (Merida), intra provineiam Baeticam (I1 1024 saepius 
descripta). — 1) Fortasse is qui Cappadociavi reocit temporibus Maximini (III 6952 
cet.; Cyprianus ep. 75, 10). — 2) Fir clarissimus, 3) clarissima femina. 

3107 lunoni reginae | Attius Epiicius* v. p.* praeses | prov. insu- 
larum*. (In postica) NII (avis). 

In insiila Samo, columna, cui videtur signum impositum fuisse, scriptum 
litteris informibus (III S. 7162 descr. Fabricius, Mommsen vidil eclypum). — 1) Sic 
viale scriptum, fortasse pro Epinicius. — 2) Fir perfectissimus. — 3) Provincia 
insularum instituta est a Diocletiano (cf. Marquardt Staatsr. /* p. 548). 

3108 lunoni monetae regin. | sacrum | [£.] Antonius L. 1. Eutbetus | 
et Antonia Dionysia | vot. sol. 

Romae (Fl 562 descripsit saec. XFII lae. Spon, auctor accuratus). 

Dessad, Inscriptiones Liitinae II. 2 



18 Caput XI. 

3109 lunoni caeJesti | Q. Caecilius | Rufinus Crepe|reianus cos., | leg. 
Augg. pr. pr.S I V. s. 1. m. 

Aquinci rep. (III S, 40407 Domaszewski vidit ectypum). — 1) Idem legatus 
lovi oplimo maximo posuit titulum III S. i0413. 

3110 lunoni | veridicae | (sequuntur complures versus erasi). 

S. Nicola Manfredi prope Beneventum (IX 2H0 cf. Eph. ep. 8, 10S Itim vidit 
ectypum). 

3111 Mammiae C. f. | luslae | Q. TuUius Q. f. Horat. | Cincius Pris- 
cus I pontifex sacrarius | lunonis | Quiritis^ patronus j municipi, | testa- 
mento poni iussit. 

In civitate Caslellana, i. e. Faleriis (XI 5123 aliquoties descripta saec. XV. 
XVI). — 1) Alius pontif. sacr. lun. Cu[m7t*] est in t. Faleriensi XI 5100. Praeterea 
lucus lunonis Curritis memoratur in t. Faleriensi XI 5126, quem infra dabimus 
inter titulos memorabiles aedificiorum. Atque etiam Terlullianus apol. %4 indicat 
apud Faliscos coli lunonem cognomine illo insignem. 

3112 Flaviae Coeliae | Anniae Argivae | sacerd. lunonis | Populonae*, | 
L. Fl. Coeli Prisci | Ilvir., pont., | filiae, | Teanensis alumn. | et n[of]arius 
patris I eius, | 1. d. d. d. 

3113 Vitelliae | Virgiliae | Felsiae* | [mjinistrae sa|crorum pu[6?. | 
pjraesidis Iu[w]o|nis populo[n.]S | Virgilia Fi . . . a | [m]a[?e]r, 1. d. d. [d.] 

Teani (X 4789. 4791 vidit Mommsen). — 1) Cf. supra N. 5103 not. 2. Ad 
aliam sacerdotem eiusdem dei Teanensem pertinet X 4790. — 2) Nonien nun certum 
esse ait Mommsen. — 3) Praesidis vocabulum videtur pertinere ad ipsam lunonem. 

3114 lun. Lun. 
reg. sacr. 

P. VituUius I Philologus | VI vir Aug. | imperio. 
Veronae (F 5255 vidit Mommsen). 

3115 lunonibus' | L, Clodius | Arbusculae L | Auctus | v. s. 1. m. 
Brixiae (F 4225 vidil Mommsen). — 1) Iuno?ies hae, in Gallia Cisalpina coli 

solilae, nihil aut non multum conunune habuerunt cum lunone Romanorum, et 
reperiuntur dictae lunones Matronae (v. infra N. 5122), nempe non diversae a 
numinibus quae sub Matronarum nomine in hae ipsa regione et trans Alpes cole- 
bantur; cf. Ihm Ann. Rhenan. 85, 1887 p.77seq., et infra in capite de nundnibus 
peregri?iis. 

3116 lunonibus | Aug. | L. Licinius Hymnus [ Vlvir | v. s. L m. 

3117 lunonibus | Aug. sac. | Metella (sic videtur) Ide nomine | suo 
et I T. Flavi Hermetis | viri sui | d. d. 

Feronae (V 5239. 5240 vidit Mommsen). — Aliot titulos lunonibus dicatot 
ibidem repertos habes ib. n. 5254 — 5258. 

3118 lunonibus | Augustalib. | porticum et | maceriam, | Capito Luci 
f. I et lulia uxsor | v. s. 1. m. 



Tituli sacri et sacerdotum. — luno. Minerva. 19 

j4gen, ubi fuit Agirmum oppidum Niliobrigum. in Aquitania, rep. a. 1891 
(XIII 9U ad eclypum). 

3119 lunonibus sacrum | M. Magius M. 1. AmaraDtus | Illillvir et | 
Magia M. f. Vera, Magia M. 1. Ilias, | aedem, signa III, portic. cum ma- 
ceris [ei\ | culina et locum in quo ea sunt, ] votum solverunt, 1 loco 
privato. 

Aquileiae (V 781 aliquoties descripta saeculis prioribus). 

3120 Domnab.' | sacrum | Sex. Baebius | Bai. f. vet. ex classe | vestia- 
rius I V. s. 1. m. 

Aquileiae {V T7i semel descripta saec. Xr). — 1) DOMNA'B traditur. 

3121 luDonib. | montan. | Cinnamis | v. s. 
jSemaiui (XII S067 Hirschfeld vidit ectypuvi). 

3122 lunonib. | Mdtr6n. | ex visu | C. Vir. Max. (in utroque latere) 
lun. I C. V. M. 

Comi (F 3249 vidit Mommsen). — Alius titulus Matronis lunonibus dedicatus 
fst V SiSO. 

3123 Genitor lunonem dedicat 
alleque Pompeiae locat. 
Levamen hoc doloribus 
lacrimisque pausam credidit. 
At nunc videndo iugiter 

et fletum et gemitus integrat. 
Sufetulae (Sbitla) in Africa (VIll 2S1 = 1140S vidit Wilmanns; Buecheler 
carm. epigr, n. 220). Versus sunt acrostichi nominis Gallae. Titulus pertinebat 
ad imaginem Pompeiae Gallae habilu lunonis dedicatam, eodemque vel adeo po- 
tiore iure collocari potuit inter sepulcrales. — Titulos lunonibus mulierum dedicatos 
vide infra inter sepulcrales (cf. item N. 416. 3644. 5643). 



3124 Menerva sacru | Lr. Cotena Lr. f.* preto[r]'' de | zenatuo sen- 
tentiad vootum | dedet'; cuando datu rected | cuncaptum^ 

Faleriis rep., lamina aenea, est Romae (XI 3081 vidit Bormann; imaginem 
dedit Zvetaieff inscr. Ital. med. dialectic. tab. Fll n. 4 cf. p. S8 n. 68). Scripta 
est lilleris non Latinis sed Faliscis. — 1) Lars Cotena Lartis filius. — 2) Ultima 
liltera Q, errore fabri aerarii, qui Etruscam litteram pro Falisca (fl) huc intulit. 
— 3) Intellege: quod votum erat, dedit. — 4) Fidetur significari, quocunque tem- 
pore dedicatum, recte dedicalum esse cf. Liv. 22, 10, 4; 36, 2, S (id aulem repe- 
■Utum ex formula voti concepti) ; quamquam concipiendi vocabulum quomodo hic 
adhiberi potuerit, obscurum (Mommsenus intellegit: aliquando, i. e. suo tempore, 
iatum; recte conceptum). 

3125 . . . [Mejnerva dono de[(ief]. 

Romae rep. in Esquiliis, inter vias Macchiavelli et Buonarroti , ubi iemplum 
Minervae Medicae fuisse videtur, fragmenlum vasis fictilis (VI 30980 vidit Huelaen; 
Gatli hvll. comunale 1887 p. 134 cum imagine tab. IX). 

2* 



20 Caput XI. I 

3126 Pl. Specios I Menervai | donom | port.* 

Florentiae, laviella aenea, incertae originis (I49i. FI 323 ; Ritschl tab. IIc). 

— 1) Sic videtur esse in aere. Portandi vocabulum mirum in dedicaiione. 

Aliam dedicationem Minervae faclam ante tempora Augusti dedimus supra 1^.1851. 

3127 Minervae 6[on. d.] \ fullones', | magistri quinque[n.] curavere, | 
L. [F]uuli^ C. 1. Statius, | P. Oppi. L. 1. Pilonicus, | L. Magni. L. l. Alau- 
cus, I Pampilus Turpili T. s.' 

Spoleti (1 4406. XI 4771 viderunt Mommsen, Bormann). — 1) Ut reliqui arti- 
fices (fasti Praenestin. ad d. 20 Mart., CIL. I ed. 2 p. 512; cf. etiam titulum semel 
descriplum in insula Apsoro Dalmatiae III 5456: Artifici|bus Miner. | BabuUia | Sex. 
f. Maxi|[OT]a), ita etiam fullojies et lotores Minervam colebant, cf. Ovid. fast. 3,821. 

— 2) Euuli. lapis teste Bormanno, qui Fulii nomen, in aliis titulis Spoletinis re- 
pertum, intellegi putat (Fuuli legerat Mommsen). — 3) Cf. N. 5S8I not. •/. 

3128 Minervae | Aug. sacr. | M. Valerius | Venustus | el Mulceddtia 
Tais I gentilibus* | Artorianis lotoribus^ | aram d. d. 

Aquileiae rep. (V 801 cf. Majonica Mitlh. der k. k. Centralcomm. 1893 p. 60). 

— 1) Cf Hula arch. ep. Miith. aus Oestr. 13, 1890 p. 100. — 2) Cf ad eam quae 
praecedit. 

3129 Numini | evidenlissimo | Minervae Aug. | sacrum, | conserva- 
trici ct I antistiti splendidisjsimi corporis | stuppatorum', ornaltam omni 
cultu d. d. I Marcii lulii Carpus patrn.^ | Carpus [f.y corp."*, Amat. Ru- 
finian. | hon.^ Firmus hon.^ 

In Poriu Romano rep., deinde Romae (XIF 44 vidi). — 1) Cf. VI 1649. — 
2) Patronus (coUegii stuppatorum). — 3) Filius (eius qui praecedit). — 4) Corpo- 
raius, 5) honoratus, scilicet in collegio stuppalorum. 

3130 Minervae | custodi. 

Urbini, quo venit ex urbe Roma (VI S29 vidit Bormann). 

3131 Minervae | victrici | C. Val. Pudens' | leg. Aug. pr. pr. 
Aquinci rep. (III S. 10438). — 1) Idem legatus Aquinci dedicavit etiam tilulos 

III S. 10396. 10399. Provincias administravit sub Severo et Caracalla, cf. VIII 
S. 11999. Brambach 6a. 

3132 simulacrum Minerbae, | abolendo incendio | tumultus civihs 
igni I tecto cadente confractum, | Anicius Acihus Aginatius | Faustus v. c. 
et inl., praef. urbi *, | vic. sac. iud., in mehus | integro proviso pro | beati- 
tudine temporis restituit. 

Romae, quo loco urbis reperta sit, incertum (VI S26 ad exemplum Pighii). — 
1) Videiur esse (ut coniecit de Rossi ann. inst. arch. 1849 p. 342) Faustus is qui 
consul fuit in Occidente a. 483 (Aginatius Faustus dicius in epitaphio tirbano ap. 
Rossium intcr. chr. 1 882; ad eundem pertinet tilulus amphitheairi Flavii V1 1796,51 
= 52139); cf. Mommsen ind. in Cassiod. var. p. 492. 

3133 [Mm]ervae Matusiae | [Afemjmius Caec[j7]ianus | [P/ac]idus cos.\ 
aug[wr], I V. s. 



Tituli sacri et sacerdotom. — Minerva. Mars. 21 

In Umbria rep., prope Fabrianum loco dicto Nebbiano (XI S740 vidit Bor- 
mann). — 1) Eiusdem consulis est tilulus urbanus FI 51757 = Bull. comunale 1877 
p. 179; cf. tupra N. 1251. 

3134 Miuervae ( memori | Coelia luliana | iDdulgentia | medicioa- 
rum I eius infirmitati | gravi liberatam (sic) \ d. p.* 

Travi in agro Placentino (XI 1297 vidit Bormann). Prope eundem locum 
repertus est titulus supra N. 2605 et praeterea alii multi Minervae dedicati, cf. 
XI 1292 seq. Apparet Minervae nomine hic celebrari deam aliquam salularem, ut 
in Gallia Transalpina Minervam cognomine Belisamam. — 1) Donum posuit. 

3135 Minervae | memori | Tullia | Superiana | restitulione | facta 
sibi I capillorum | v. s. I. m. 

Placentiae, poitea Mediolanii, reperta sine dubio eodem loco agri Placentini 
quo N. 5154 (XI 1503 aliquoties descripta). 

3136 Minervae Aug. | L. Callidius Primus | Brixellanus ex arg. ] 
lib. IP, item L. Callidius | Primus aures argenteas* | v. s. 1. m. 

Placentiae olim, sed rep., ut videtur, ibi ubi N. 5154 (X1 1293 semel descripta 
saec. XFI). — 1) Callidius Primus is qui primo loco nominatur signum Minervae 
ex argenti libris duabus dedicavit, alter, fortasse filius eius, aures argenteas, sci- 
licet ope eius sanus ab auriculis', ut est in inscriptione Epidauria Aesculapio de- 
dicata, quam infra dabimiu. 

3137 Minervae | medicae | Cabardiac' | Valeria | Sammonia 1 Vercel- 
lens. I V. s. I. m. 

Placeniiae olim, deinde Parmae (X1 1506 aliquoties descripta). — 1) Minervae 
Gabardiacensi dedicalus est etiam titulus prope Travi rep. X1 1501. Nomen illud a 
loco ; hodie quoque castellum prope Travi siium dicitur Caverzago. Cf. de sacrario 
hoc Minervae Bormann XI p. 235. 234. 

3138 deae Palladi^ C. | Aur. Festinus 7 | strat.* Cl EI|GNA- 

TIANI leg. I tabularium pensijlem (sic) a solo fecit, | adiutore Cossio | Mar- 
tino, Prae[s]jen[/]e et Extr[j]cato\ 

Mogunliad rep. a. 1714 (Brambach 974 semel descripta). — 1) Palladi in- 
scriptiones dicatas alias nullas habemus (nam Cirtensis FIII 6938 non certae 
lectionis est et plane incerti supplemenli). — 2) Centurio, strator (slratores prae- 
sidum centuriones habes supra N. 1102 fin. 1140 fin., cf. etiam 2418). Cf. Domaszewski 
Relig. des roem. Heeres p. 50 nol. 150, — 3) Scilicet consulibus (a. 217). 



3139 Martei | M. Claudius M. f.* | codsoI dedit. 

Romae rep. extra portam Capenam (vel potius extra portam hodie dictam 
S. Sebastiani), nunc Neapoli (I 551. VI 474 cf. 5(^74; Ritschl tab. La. Dedimus 
iam supra N. 15). Pertinet ad celebre templum Martis situm inter lapidem I et Ilviae 
Appiae (Huelsen), — 1) Fidetur esse Marcellus consul quinquies; basis fortasse 
eodem tenipore ab eo posita quo N. 12. 



22 Caput XI. 

3140 P.' Corr\[elios] \ V." f. coso[/j» | proba[t;jY]. | Mar[fe sacrum]. 

Romae in Quirinali videtur rep, (VI i7S cf. S0767a descr. Rycquius. In latere 
aracy sed vi.T ^ius arae in qua est N. 2994^, extitisse ait Rycquius in schedis). — Sup- 
plevit Mommsen. — 1) P. Httera formae antiquae (TT). — 2) Non V fuisse sed L 
uncinatum { j,) probabililer staluit Mommsen. — 3) Quis ex Publiis Corneliis con- 
sulibus saeculorum ab u. c. quinti et sexti significetur, quaerit Mommsen CIL. I l. c. 
Pertinuisse videtur, ut ea quae sequitur, ad aedem Quirini, cf. Huelsen mus. Rhen. 
1894 p. 406. 

3141 Quirino | L. Aimilius L. f. | praitor^ 

Romae rep. in monte Quirinali una cum N. 3140 (1 650. VI 363 descr. luslus 
Rycquitis). — 1) Fortasse L. Aemilius Papus praetor a. S49 (Liv. 28, 58, H) vel L, 
Aemilius Paullus postea bis consul, praetor a. 565, cf. supra N. IS not. (Momms.). 

3142 M. Fourio C. f. tribunos | militare de praidad Maurte dedet. 
Tusculi (I 65. XIF 2S78; Ritschl tab. XLIXa). Plane gemellum titulum ab 

eodem Furio Fortunae positum habes I 64, XI F 2S79; Ritschl tab. XLXb, 

3143 C. Placeutios Her. f. | Marte sacrom. (A tergo) C. Placentius 
Her. f. I Marte donu dede. 

In agro Tiburtino ut videtur rep., iam Parisiis, lamina aerea (1 62. XIF 5S65 ; 
Ritschl tab. XCVII enarr. p. 92). 

3144 Mavortei. 

Romae ad viam Appiam in vinea olim Amendola (1 808. VI 475 vidit Ilenzen). 

3145 Marspiter. 

Romae effossa in Palatino una cum N. 298S, columnula ex lapide Albano 
(I 809. VI 487 servavit Fabrettius). 

3146 Martei | Q. Camurti. ( P. f. d. d. 

Pratae inter Beneventum et Abellinum (IX 4089 vidit Dressel). 

3147 [iVMJmisio Mar[fjo]^ | M. Terebonio C. 1. | donum dat liben[s]| 
meritod. 

Florentiae in museo, Romae sine dubio rep., parva basis (I 190. VI 476; Ritschl 
tab. Ld). — 1) Cf. ad N. 5148. 

3148 . . . onius Q. f. I Numisio Martio ' | donom dedit | meretod. 

Romae, basis rep. in alveo Tiberis (VI 50986 vidit Huelsen; Gatti Bullett. 
4!omunale 4892 p. 76). — 1 ) Idem numen in tribus his titulis N. 5447 — 5449 signi- 
ficari apparet, praeterea inauditum. 

3149 Marii sive | Numiterno* | Achilles Aug. lib. | proc, et Ulpia 
Nice I eiu[s] d. d., | \. d. d. d. 

Atinae (X S046 vidii Mommsen). — 1) Cf. ad N. 5448. 

3150 P. Vibiedius | Tertius | QuiriDO | d. d. 

/n Sabinis, ad S. Vittorino, prope rudera Amitemi (Notizie degli scavi 4894 
j>. 259). 



Tituli sacri et sacerdotum. — Mars. Quirinus. Numiternus. 23 

3151 [il/j^rti Cypri6' | [£. /javoldnus Apulus signum | marmoreum 
ex voto posuit et | aedem vetustate con[lapsam] \ refecit, adiecto pronio 
et co[ZMmnts]. . . . 

Prope Iguvium rep., tabula marmorea, nuper Iguvio Florentiam trantlata 
(XI S80S vidit Bormann). Una rep. ett basis parva inscripta L. lavolenus Apulus | 
Totum solvit 1. m. (XI 3806). — 1) Focabulum fortasse linguae Umbrorum, signi- 
ficans bonum, cf. titulum Vmbrum prope Iguvium rep.^^Cubrar mater^ cet. (Fabretti 
C. Inscr. Ilal. suppl. I p. H); et ail Varro de l. L. S, iS9 apud Sabinos cipritm 
bonum esse. Deam Cupram habes supra N. 5i5. 



3152 Marti | Gradivo | d. d. | L. Plutius Pius | aedilis, monitorS | 
augur, praef. sacror. 

Apud Montem Porlium in agro Tusculano, iam Romae in museo Faticano 
(XIV SS80 vidit Henzen). — 1) Tusculi fuit aedilis lustralis et monilor sacrorum, 
cf. supra N. 90S not. 5. 

3153 Marti Gradiv. | T. Arius Celadus | sacrum restituit. 

Aquileiae rep. a. iSlS (F 8S56 descr. Majonica). 

3154 Mar[fi] Gra[d]|ivo sacrjum coh. | I sagitt. oo' | Gordiana. 

Tum-Severin, ubi fuit Drobeta Daciae (III 6S79). — 1) Cohors prima sagit- 
tariorum miliaria. 

Gradivo patri dedicatus est titulus supra N. S599. 

3155 Marti militari | coh. I Baetasiojrum c. R., | cui praeest ll[/jpius 
Titianu[s] praef., v. s. 1. J. m. 

Maryport in Anglia rep. (VII 591 dedit Bruce). Plane similis est iitulus 
VII 590 eodem loco eidem deo ab eadem cohorte positus, praefecto Atlio Tutore 
(cf. supra N. S754). Ad templum Martis militaris spectare videlur t. Coloniensis 
Brambach 467 (= Orell. 15S6 sed cum supplemenlis noviciis). 

3156 deo Marti arm.* | lulius Emeri|tus mil. leg. VIII | Aug. Seve- 
rianae | [i42]ex[a]n[cfr]ian[ae]^ | exactus cos.' | Dedicata a.'* | XIII k. Maias | 
Maximo et | Aeliano cos.* | V. s. 1. I. m. 

Moguntiaci (Brambach 996 qui vidit ectypum). — 1) De Marte armato vel 
armigero cogitaverunt, fortaste recte. — 2) Vocabulum erasum. — 3) Cf. N. S586 
not. 4. — 4) a. [d.] (Br.). — 5) A. SS5. 

3157 Marti | Aug. | et dis cam|pestribus | L. Aure[/. 3fa]|xim[us] . . . 
Lambaesi (VIII S65S vidit JVilmannt). Marti campestri dedicatus est titulut 

supra N. S416, deo Marti militiae potenti N. SS96. 

3158 Marti | ultori. 

Nesce in Aeqmculis (IX 4108 vidit Drettel). 

3159 Marti patr. | conservat|ori et bonae | Victoriae \ L. Ael. Ru- 
fin|us pro se et | suos (sic) \ v. 1. p. 

/n Daeia, Apuli ui videtur, rep., est Vindobonae (III 1600 vidit Mommten). 



24 Caput XI. 

3160 Marti Aug. | conservatori | corporis sui, | Mercurialis Aug. \ n. 
vi[Z.]^ ex iussu numilnis ipsius, sigillum | marmoreum posuit. 

In valle Eisack fluminis inter Brixen et Bozen, prope Seben (V S08i solus 
descr. saec. XFI Aventinus auctor aecuratus). — 1) Filicus videtur fuisse stationis 
vectigalium illo loco constitutae, cf, supra N. 48S9. 

3161 Marti amico | et consentienti | sacrum. | Hermias dedicavit [ 
idemq. vovit. 

In Dacia, Potaissae fortasse rep., nunc Vindohonae (III 897 vidit Mommsen). 
— Gemellus est titulus iV. 3i94 Mercurio consentienti ab eodem Ilermia positus. 

3162 Pacifejro Marti | Elega Urba' posjuit ex volto. 

Ribchester in Anglia rep, (VII 219 servavit Camden). — 1) Nomen corruptum. 



3163 Venerei Erucina . . . 

In Sicilia in monte Eryce (X 7SS5 descr. Gualterus). 



3164 I [Fenejre j Erucinai | dono | dedet. 

3164* [Fenjerei Erucio. | [*]acrom | . . . Itinius P. f. 

In monte Eryce (X 7254. 7%SS vidit Mommsen). — Romae quoque aedes Ve- 
neris Erycinae fuit (Liv. 40, 54,4; fast. Arval. ad d. 25 Apr., cet.). — Cf. etiam 
supra N. 959. 

3165 Venerus Heruc. 

Puteolis rep. dicitur, tegula (X 8042, i semel descripta saec, XVIII). 

3166 Veneri felici sacrum | Sallustia Helpidus d. d. 

Romae, basis cui impositae sunt staluae Veneris et Amoris (VI 782 vidit 
Henzen). 

3167 Veneri | placidae | sacrum. 

Romae, olim ad viam Appiam (VI 785 saepius descripta saec. XVI). 

3168 Veneri pudicae | [C]laudia Maximill[a] | ex viso donum posuit. 
Romae (fl 784 vidit Bormonn). 

3169 Veneri caelesti | Augustae sacr. | Nummia C. f. Dorcas | s. p. 
f. c. I eademque dedicavil. | L. d. d. d. 

Boviani (IX 2S62 vid.it Mommsen). 

3169* Dexter | Veneri | opsequenti | I. m. don. 

Terracinae rep. a. 4894 (Notizie 4894 p. 402). — Ve7ieri obsequenti dedicatus 
esse dicitur etiam titulus XIV 5S69. Aedem urbanam eius deae memorat Servius 
ad Aen. 4, 720 cf Liv. 40,54,9. 

3170 Veneri probae sanctiss. sacr. | Ti. Claudius Marcion. ( 
[■S]alve, mille animarum inlustricenare^ opus, salve | 
[p]ulchri oneris portatrix inixuperabile" (sic) donum, | 
rerum humanarum divinarumque magistra, | 

satrix servatrix amatrix sacrificatrix, [ 

salve mille animarum inlustricenare opus, salvel 



Tituli sacri et sacerdotam. — Mars. Venus. 26 

Cumis rep., nunc Neapoli (X 3692 vidit Mommsen. Buecheler carm. epigr. 
n. 2S5). — 1) De fioe vocabulo cf. Buecheler l. c. — 2) in ixuperabile lapis; in- 
iellege: insuperabile. 

3171 VeDeri Genetrici | ^u4q>Qo6i[rri\ revetsLQa. 

Eresi in Lesbo (III 8.7137 vidil Cichorius). In basi gemella scriptus est titulus 
luliae Caesaris filiae quem supra dedimus N. 127, qui videtttr una cum hoc dedi- 
catus esse. 

3171* deae Veneri | [G]enetric[i]* | sacrum. 

Beneventi (IX 1SS5 semel descripta saec. XFIII). — 1) C. Enetri C. 1. iraditur. 



3172 Veneri | Genetrici, | FortuD[ae] | R • | Vibia Secund 

1 

Praeneste (XIF 2903 vidi). — 1) Forlasse r[educi]. 



3173 Veneri victrici | L. Apronius Amandus | Vlvir Aug. | solo 

privato s. p. p. 

Tifemi in Umbria (XI S928 vidit Bormann). — 1) De Fenere Fictrice, eadem- 
que Fietoria, cf. Preller ed. 5 I p. 442, Mommsen in comm. ad hemerologia ann. 
lulian. Iiil. 20. 50 (CIL. I ed. 2 p. 522). 

3174 Veneri vicltrici pro sal. | imperi et s. p. q. R. ) et ordinis 
col. 1 Apul., C. lul. Valles haruspex | col. s. s.* et antis|tes huiusce | loci'| 

[v. 1] p. 

Jpuli (Maros-Porto) in Dacia rep. (III HIS cf. III S. p. 1590 integra bis de- 
scripta, partem vidit Mommsen). — 1) Coloniae supra scri//tae. — 2) Fortasse locus 
sacer erat Mithrae; una videlur stetisse t. III 1114 dedicatus Soli invicto. 

3175 Veneri victrilci Aug. sacr. | in honorem Lu|ciliae Lepidinae 1 
Flavia Titia filiae | pientissimae. 

Merobrigae in Lusitania (II 25 semel ut videtur descripta). 

3176 Veneri | victrici | in memoriam | Albuciae C. f. | Pontiae | uxo- 
ris I M. Marius Paujlus. L. d. d. d. 

Salonis (III 196S vidit Mommsen). 

3177 Veneri | victrici | Particae | Aug.* sac, | in meraoriam | Anto- 
niae | Dec. f. Paulae, | Dec. Antonius | Proculus, decur. | Salon., et Co- 
ponia I parentes. | L. d. d. d. 

In Dalmatia rep. loco dicto Danillo (III 2770 semel descripta). — 1) Ut Venus 
victrix eadem quae Fictoria, sic Fenus haec victrix Parihica Augusta eadem quae 
Fictoria Parthica Augusta (cf. supra N. 50S); cf. Mommsen I. c. 

3178 Venelri | victrijci | Hyblenlsi | C. Public. | Donaltus | d. d. 
Hyblae, cui cognomen maioris fuit (Patemo), in Sicilia, nunc Calaniae (X 7015 

vidit Mommsen). 

3179 Signia Ursa Signi | Symphor. f. templum | Veneri Pelagiae a 
solo fecit et signum | ipsius deae posui[f], | sac* L. Coroificio Secundo, 
k. Mais. 



/ 



26 Caput XI. 

In insula Dalmatiae Nlgra Corcyra (Curzola) (III 5066 cf. III S. 10085 Hirsch- 
feld vidit ectypum). — 1) Sacerdote. 

3180 imperio Veneris fisicae* lovi o. m. | Antistia Melhe | Anlisti 
Primigeni | ex. d. d. 

Pompeiis rep. inter annos 1394^ et 1600 cum aquaeduclus fieret (X 928 ser- 
vavit Capaccius auctor accuratus). — l) Eadem Venus fisica memoratur etiam in 
duabus inscriptionibus parietariis Pompeianis (IF 1320 et ad X 928) ; Mefitis fisica 
est X 205. Vocabulum obscurum, de tpvoix- non cogilandum. 

3181 Veneri Aug. | L. lulius L. f. Q.» Martiallis Illvir^ aed. et q. 
pot.^ si|mulacrum aereum Veneris | cum aede sua et Cupidinibus | ex 
liberalitate L. luli Martialis | patris sui, super aliam libeiralitatem Romae 
aeternae*, | quam nomine Victoris fratris | \su\\ posuisset, dedit. Dec. dec. 

Cirtae (FIII 696S vidit Wilmanns). — 1) Quirina (tribu). — 2) Triumvir, 
sc. coloniarum Cirtensium. — 3) Aedilis et quaestdriae potestatis. — 4) Praeter 
Feneris simulacrnm et aedem lulius Martialis etiam simulacrum Romae aeternae 
promiserat, nomine fratris. 

3182 lovi, lunon., Miner., | Antonia M. lib. | Aphrodisia scyphos II, | 
Venerem, speculum [ donum dedit. 

Augustae Praetoriae (Aosta) rep. (F 6829 oidit Mommsen). 

3182* Mescenia | Valentina | imperio | Veneris | lunonem | d. d. 
Salonis (III 1962 vidit Mommsen). 

3183 Fedimus conditjor sacrari Veueris | Chendies* cum po|rticum 
et cocinaltorium costitui | et ente^ donavi. 

Olim Romae ut videtur, iam Oxonii (FI 2275 vidit Huebner). — 1) Intellege: 
Cnidiaes (cultores [Fener]\s Cnidiae memorantur FI 4872; Bonae deae Feneri Cni- 
diae dedicatus est titulus infra iV. 5S1S). — 2) Mommsen intellegit: et enl(h)ecam. 

3184 M. AureHus Pacorus | et | M. Cocceius Slratocles, j aeditui Ve- 
neris hortorum | Sallustian6rumS | basem cum | paiment6 | marmorato | 
Dednae | d. d. 

Romae, incerlum qua regione urbis rep. (F1 122 saepius descripta saec. XFI). 
— Confictus esl titulus Feneris hortorum Sallustianorum Orell. 1569 (= FI 667*). — 
1) Alius avdituus Feneris hortorum Sallustianorum est Eph. ep. 4, 869. 

3185 N. Pumidius Q. f., | M. Cotlius M. f. | (sequuntur alia nomina 
dccem): heisce magistreis* Venerus loviae murum'^ | aediOcandum coira- 
verunt ped. CCJ^XX et | loidos fecerunt Ser. Sulpicio M. Aurelio co[s.]'. 

Capuae, nunc Neapoli (I S6S. X 5776; Ritschl tab. LXIIIa). Alterum exem- 
plum eiusdem inscriptionis, sed mutilum, est in lapide bis tantum descripto X 5777 
= Eph. ep. 8,460. — 1) inagistres videtur esse in altero exemplo. Ceterum de his 
magistris fanorum in agro Campano ante conditam coloniam Capuam creari soli- 
tis cf. Mommsen CIL. X p. 567 et infra N. 5540. 5541. 5597, item inter titulos muni- 
cipales. — 2) Postrema vocabuli littera, scripta in fino vertus eius qui praecedit, 
T)er signum quoddam ad hunc versu?n revocata. — 3) A. u. c. 646. 



Titali sacri et sacerdotum. — Venus. Mercurius. 27 

3186 Avillia[e] | Aeliane, ii)[arri] | Egnati Rufi | equitis Ro[»iaJ|ni, 

sacerdot[i]* | Iovia[e] V[e]ner[iae]' | Abellanor^wm] | | . . . . 

cie . . 

Abellae (X 1207 semel descrfpla saec. Xnil). — 1) sacerdotis, 2) vi ner. tra- 
ditur. 



3187 Acca* Q. f. I sacerdos | Veneris^ 

Pratolae prope rudera Corfinii (IX 5166 descr. de Nino). — 1) MuUerem. 
Paelignam huius nominis nominari apud Silium 9, 117 monet Mommsen. — 2) In 
aliis quoque oppidis Italiae inferioris sacerdotes Veneris vcl Feneriae creabantur, 
cf. IX 25S8. 2369. X SIU; Eph. ep. 8, 577. Sacerdotes Cereris et Feneris vide 
infra N. 55S0. 55S1. 



3188 L. Pescenius T. f. | Mircurio * dono dedit mereto. (Ab altera 
parte) sacra lovi^ Stigio^ 

Prope Firmum Picenum rep. a. 1348, tabella aenea (I 181. 1X3530 descripta 
reperiiur in aclis quibusdam publicis civitatis Firmanae a. 1348 confeclis; aliud 
apographum innotuit viris doctis tum Romae degentibus). — 1) Mercurio acta. Sed 
Mircur- scribitur etiam N. 5189. 5206 et in vase aeneo Praenestino XIF 4106, Mirqur- 
XIF 4099. — 2) lovis acta. — 3) Stygio vel Stugio in aere fuisse putat Mommsen 
(suspectam hanc partem inscriptionis reddit quod sacra lovi Stygio hemislichium 
est Fergilii Aen. 4, 658). 

3189 [L.] Pontius Cn. f. | Mircurio (sic) | dedit. | ^evmog \ [n]6v- 
Tiog I [Fyja/of vlog \ ['E^Qfiai dcoQo^v]. 

In instila Issa (Lissa) Dalmatiae (III 5076 vidit Mommsen). 

3190 Merqurio | M'. Rustius M. f. M'. u | duumvir* dat. 

Romae in museo Capitolino, ara rotunda litteris fortasse liberae rei publicae 
(FI 318 cf. 50784, Huebner cx. script. epigr. n. 2). — 1) Duovir Antii puto, ex 
quo oppido aram Romam adlatam esse suspicor collato titulo Antiate X 6680. 

3191 [Merc]urio August[o] . . . . j [j)ro salute mper]atoris Titi Cae- 

saris [Vespasiani Aug.] | templum a fundamenl[?s] [ . . . [mace]- 

riem in circumitu et aediOcis . . . 

Coloniae Agrippinae rep. a. 1866 (Brambach 2040; Huebner ex. script. epigr. 
71. 594). 

3192 Mercurio | Sex. Veracilius | Sex. f. Ouf. | Priscus Illlvir i. d.* | 
ex voto don. ded. | dracones aureos | libr.' quinque | adiectis ornament. ( 
[e]t cortina (in latere herma Mercurii; iuxta aries; caduceus — in altero latere 
herma barbatus, ante quem mensa cum urceo). 

Mediolani, ara (Notizie degli scavi 1896 p. 446 seq.). — 1) Quattuorvir iure 
dicundo. — 2) Librarum. 

3193 Mercurio caelesti fatali | Q. Munatius Trochorus | ex voto soi- 
vit I votum Mimatiorum. 

Romae (FI 321 bis descripta saec. XFjXFI). 



28 Caput XI. 

3194 Mercurio | consenlienti 1 sacrum | Hermias dedicavit | idemq 

vovit. 

Rep. una cum N. 5161 (III 898 vidit Mommsen). 

3195 sacrum | Mercuri6 | epul6ni | euphrosyn6 (in lateribus cyathus, 
tibiae). 

Romae, nunc Parisiis (VI 322 vidit Henzen). 

3196 Merc[M]rio sob[no] . . . 

In Africa loco dicto Henschir Bez, ubi fuit civitas Vazitana Sarra (VI 11 
S. 42002 vidit Cagnat). Aedes Mercurii sobrii memoratur in inscriptione eiusdem 
loci VIII 42006; etiam Tkuburnicae (in valle Bagradae), ilem Cirtae Mercurium 
sobrium cultum esse docent tituli VIII S. H690. 49490. Romae quoque statua fuit 
eiusdem dei, cf. VI 9714: numularius a Mercurio sobrio, ib. 9483 insul. [a il/]ercurio 
sobrio. Cf. Paulus Festi p. 296 s. v. sobrium vicum. 

3197 Mercur. invic* sacr. | pro salute | Praesentis | n. | [5|agaris 
act.^ e[ius]. 

Venusiae (IX 423 semel ut videtur, sed satis accurate, descripta). Initio 
fractam fuisse traditur. — 1) Mercurio invicto praeterea dedicatus est titulus 
X 6219. — 2) Actor, Ab eodem homine pro salute eiusdem Praesentis eodem loco 
dedicatus est titulus hic '^HXlo) Mi&ga vnsQ aojxr}Qiaq BQi[xx]iov IlQaiaevvoq Sd- 
yaQig otxovof^og (Inscr. Gr. Sicil. Ital. 688). Brittii Praesentes complures floru- 
erunt saec. p. Chr. altero. 

3198 Mercurio | regi sive | Fortune, Blesio Burjgionis fil. | v. s. 1. m. 
Nijmegen, ubi fuit Noviomagus, Germaniae inferioris (Brambach 10 qui vidit). 

3199 Mercurio | lucrorum potenti* | et conservator. sacr. | C. Gemel- 
lius C. fil. I Ouf. Valerianus | Illlvir a. p.^ praef. i. d., | cum Cilonia Se- 
cunda | coniug. et Gemellis ( Valeriana Secundo | Valeria l[t]beris suis | ex 
voto donum | posuit et dedicavit. j L. d. d. d. (In latere) dedicata | III k. 
lunias | Dextro II | et Fusco cos.^ 

Fontaneti inter lacum Verbanum et Novariam, iam Mediolani (V 6396 vidit 
Mommsen). — 1) Sic appellatur Mercurius etiam in alia inscriptione eiusdem 
regionis V 6394. — 2) Quatluorvir aedilicia potestate. — 3) Videtur significari 
annus 496; cf. ad V 6649. 

3200 'EQ{.iiig. 

Lucri repertor atque sermonis dator, | 

infas palaestram protulit Cyllenius | 

'l^QTig^ tbv 'EQf.ifjv eioad''' ^EQrjfxg d' 'ATricot. \ 

xal yevog (pikovg ^' af.ia \ 

(sequuntur alii nonnulli versus Graeci desperatae lectionis). 
(In latere sinislro) 

interpres divum caeli terraeq. | meator, ] 
sermonem docui mortales atq. | palaestram. 
[rofi]usque terrae, | 



Tituli sacri et sacerdotum. — Mercurius. 29 

sermonis dator atq. somniorum, | 
lovis nimtius et precum minister. 

Romae in villa Albania, in herma Mercurii (Fl S20 vidit Henzen; Graeca 
contulit Kaibel inscr. Gr. Sieil. Ital. n. 978. Latina tractavit Buecheler carm. Lat. 
epigr. n. 1S28). — 1) ^Axxiq viavult Kaibel. 

3201 (Mercurius sedens, adsunt haedus, gallus^ testudo) i, honorem d. d. I 
Mercurio neglotialori. 

Heddernheim rep., nunc in museo Wiesbadensi (Brambach 1460; imaginem 
dedit Lehner Westd. Zeitschr. 1898 p. 272). Titulum Brambach 1471 huius partem 
alteram esse putat Lehner l. c. 

3292 (Mercurius, Rosmerta?) deo Mercur. | nundinatori. 

Bierstadt prope Wiesbaden, iam in museo Wiesbadensi (Brambach 1S08). 

3203 Mercurio j cuius sedes*atep.' | sunt | Appius Cl. Lateranus [ 
XVvir sacr. fac, | cos. design., | leg. Aug. pr. pr. | leg. 111 Ital.^ | v. s. 1. m. 

Avgustae Findelicum (III S793 vidit Mommsen). — 1) Sic legit JHommsen 
(l et e litterae contignatae), ater priores quidam, unde nonnulU fecerunt a tergo. 
Quid subsit, ignoratur. — 2) Legalus fuit pro praetore provinciae Raetiae et legio- 
nis in ea tendentis tertiae Italicae, non ante Marcum imperatorem, qui legionem 
terliam Italicam conscripsit et in Raetia coUocavit (Dio SS, 24 cf. supra N. 2287 
not. 2 et N. 2288 fin.). 

3204 deo Mercurio attegi|am* teguliciam compiositam Severinius | 
Satullinus c. T.* ex volto posuit 1. I. m. 

In Alsatia prope Niederbronn rep. (XIII 60S4 vidit Zangemeister). — 1) Cf. 
luvenal. 14, 196: dirue Maurorum aitegias. — 2) Civis Tribocus (Zangemeister 
ann. Bonn. 76, 1883 p. 227; punctum inter C. et T. iam non agnoscilur). 

3205 Optatus Cassius | Optionis f.* | 

Susceptum merilo ] votum tibi, | [Mjercuri, solvi, | 
ut facias hilares | semper tua | templa colamus. 
Novariae (F 6S06 vidit Momrnsen; Bueckeler carm. epigr. n.262). — 1) Idem 
ut videtur memorntur V 6609. 

3206 L. Oppius L. f/, Min.* Staius Ov." f., L. Vicirius [Ti. f.], | A. 
Plotius M. 1.*, C. Sehius C. I.", C. Claudius C. I., | magistres^ Mircurio* 
ct Maia donu. d. ] s. | ^evxiog ^OTtniog^ .Aevxlov, \ Mivaxog^ ^vaiog 
Ovlov^, I ^Evy.iog OvixiQiog Te^€Qio[v], | AvXog IlkwTiog MaaQ- 
xov, 1 Faiog 2rjiog Faiov, Faiog KXav6[i^og Faiov, ol 'EQfxaiOTai, 
'EqixeV I y.a't Maiai. 

Deli rep. (III S. 7218 Mommsen vidit ectypum). — 1) In synopsi rerum sac- 
rarum aedis ApolHnis DeUi scripta anno circiter 180 ante Chr., quam edidit Ho- 
moUe buU. de corr. heUenique 6, 1882 p. 29 seq., repetivit Dittenberger syll. n. 367, 
recensentur inter donnria recens inlata (v. 147.148, ap. HomoUe p.4S): axs(pavov 
XQvaovv imypufrjv ^exovxa ^" Mivaxog Mivdxov Ti^iog '^Potfxaloq ix Kv/irjg dvi&tj- 
xev'' dXXo axeqidviov imyQa^ijV sxov ''jisvxiog "Onniog ''Pwfiaiog 'AnoXXtovi 
XaQioxTjQiov^. Sed ab hoc L. Oppio noster omnino diversus, quippe qui aUquantum 
postea vixerit, tiquidem recte HomoUius (bull. de corr. heUen. 8, 1884 p. 89) hunc 



30 Caput XI. 

titulu7n scriptum putat inter annos circiter 460 — 440 anle Chr. — 2) Minatus prae- 
nomen praeterea reperitur IX 4140. 2809 et in titulo Deliaco, de quo vide not. 4 et 
apud Velleium 2, 46, 3) Ovius praenomen IX 438. XIF3502. 4122, 4 et apud Livium 
9, 7. 26. 40, 38, — 4) Liberti cognomine absiinentes vix reperiuntur post tempora 
Sullae (cf. supra N. 3097 not. 4). — 5) Magistri, scilicet collegii Mercurium et 
Maiam colentis (Graece igitur ol ''EQf/.aiaxai), mercatorum sine dubio. Alius simiiis 
titulus Deliacus est III S. 7217. — 6) Sic (Mirc-) etiam iV. 3488. 5489. — 7) '^EqhsI 
scriptum etiam III S. 7217. 

3207 Niger Sitti [P. ser.], | Salvius Arri Q. ser., | P. Sittius P. I. 
Suneros, | Albanus Numisi L. ser. | Merc. Maiae sacr., | ex d. d., iussu j 
M. Lucci Libella[e llvir i. d.] \ . . ceptum . . 

In agro Pompeiano rep. (Notizie 4893 p. 213). Pompeiis Mercurio et Maiae 
a collegio quodam libertinorem et servorum ex decreto decurionum iussu duum- 
virorum sacra fieri solita esse etiam alii tituli declarant; ex iisdem coUigitur, 
procedente tempore Mercurio et Maiae adiunctum esse Augustum. Nonnullos ex 
his ministrorum Mercurii Maiae Augustae titulis Pompeianis dabimus infra inter 
titulos municipales. 

3208 Mercurio Augusto | et Maiae Augustae | sacrum ex voto | M. 
Herennius M. 1. Albanus | aedem et signa duo cum | imagine Ti. Augusti | 
d. s. p. solo publico fecit. 

Lugduni, arae tres iisdem verbis inscriptae (XIII 4769 vidit Hirschfeld). 

3209 in ho. d. d. | Mercurio | et Maiiae ca|ducium et | aram Mascllius 
Satto I [/"Jaber ex vo|[f]o v. s. 1. 1. | m. 

Kreuznach (Brambach n. 724 vidit). 

3210 Maiae | v. v.* s. 1. mer. | C. Attius Atticus. 

Grenoble, tabula ut videtur aerea (Revue arch. 29, 4896 p. 593 n. 81). — 
1) Fortasse: ut voverat (Cagnat). 

3211 deae | Maiiae | aedem a solo fejcit G. Arrius Paltruitus bf. 1 
cos.* I V. s. 1. 1. m. 

Germersheim rep. (XIII 6093 vidit Zangemeister). — 1) Beneficiurius con- 
sularis. 



3312 Apoline | L. Carnius C. f. 

Panormi, fortasse Halaesae rep. (X 7263 vidit Mommsen). 

3213 Maxima Nasia Cn. f. Apoline dat. 

In Piceno rep. loco dicto Moitovalle, lapis foramen habens, per quod nummi 
in vasculum cameramve suppositam demitterentur (IX 3805 Mommsen vidit ec- 
typum). 

3214 C. Hinoleio C. 1. | Apolone dono ded. 

In agro Caleno rep., iam Neapoli, cistellae fictili (fortatse acerrae) stilo in- 
tcriptum (X 4652; Ritschl pritcae Lat. epigr. tuppl. III = opusc. 4 tab. XFII fig. A 
cf p. 320). 



Tituli sacri et sacerdotum. — Merurius et Maia. Apollo. 31 

3215 L. Opio C. 1. I Apolene | dono ded. | merito. 

Prope Mosciano in agro Praetuttiorum rep. (Bamabei Noiizie degli scavi 4891 
p. 570). 

3216 M. Mindios L. fi., | P. Condetios Va. fi., | aidiles, vicesma 
parti I Apolones dederi. 

liomae, nunc Monachii, tabella aerea (I 182. yi 25; Ritschl tab. Ilb). 

3217 . . . mpricius C. f. | . . aburcus q. | [ijpolinei dat. 

Faleriis rep., deinde Parisiis (XI 5075 vidit Mommsen). 

3218 Apoliiui Genioque Augusti Caesaris sacrum | L. Apusulenus L. 
1. Eros magister puteum puteal laurus d. p. s. 

Prope Bononiam rep. (XI 80i vidit Bormann). 

3219 Apollini Auguslo | sacrum | raagister et minister j anni Lll* 
d. d., I L. Laberius L. 1. Felix, ] Tertius Q. Q.^ Nunniorum [ Lunesis et 

Montani (in latere: laurus; in aliero latere: corvus.) 

Romae rep. a. IS62 inler Aveniinujn et viontem Testaceum (FI 5S ad exempla 
complura accurata, facla saec. XVI. XVII). Ornamenta laierum sic ut supra unus 
tantum auctor enotavit, reliqui variant vel tacent. — 1) Magister et minister 
fuerunt Laberius Felix et Tertius Nunniorum servus anno quinquagesimo allero 
ex quo constitntus est vicus in qao simulacrum Apollinis dedicatum est, id est ut 
videtur circa annum 4SJ6 p. Chr., nam vici ordinali et magistri annui creari (vel denuo 
creari) coepti sunt circa a. 7i7 u. c, (cf. ad N. 5615). — 2) Duorum Quintorum. 

3220 ApoUini | Q. LoUius | Urbicus | praef. urb.* 

Romae (FI 28 ter ut videLur descripta suec. XFI). — 1) Cf. supra N. 1065. 

3221 Apollini sancto | L. Minicius Natalis* | cos., pr6 cos. | Africae, ] 
augur, leg. | Aug. pro pr. | Moesiae inferioris. 

Canino prope rudera yuleenlana rep. (XI 292S vidit Bormunn). — 1) Cf. 
supra N. 1061, infra N. 5i1S. 

3222 Apollini sancto | Memmius Vitrasius | Orfitus v. c. { bis praef. 
urbi', I aedem providit, | curante Fl. Claudio | Euangelo v. c, comite. 

Romae (VI 4S vidit Henzen). — 1) Praefectus urbi ilerum fuit a. 5S6J9, cf. 
supra N. 1245 not. 5. 

3223 deo sancto ApoUini pacifero, ex voto libes solvit milex (sic) 

cortis X praetoriae centuria Dasi Aelius C , libes votum red- 

dedit. 

Romae (VI 57 fortasse semel tantum descripta saec. XV). 



3224 ApoUini | salutari | et medicinali | sacrum. 

Incertum quo loco, sed Romae ut videtur (VI 59 ad apographum quod Fr, 
Vettorius a. 1752 misil Gorio). 



3225 ApoUini | praestanti | C. H. M.' 

fiomae (VI 58 viderunt Smelius et Jiuper de Rossi). — 1) Videntur indicari 
tria nomina dedicantis. 



32 Caput XI. 

3236 (Apollo d. delphino innixus, s. lyram tenens; iuxta grypus, in globo 
stans; aquila) deo Apollini praestantiss. | Aur. Vitalis pro se suisq. v. 1. p. 
Jpuli (Carlsburg) in Dacia (III 991 vidit Mommsen). 

3S27 ApoUini | sacrum | L. Statilius | Primus de sua p. p. | Hanc 
aram vetustate | labefactatam | L. Statilius | Pollio de sua pec. et | reno- 
vavit et restituit. 

Prope Civitavecchia rep. in ruderibus Castronovanis, iam Romae (XI 5372 
vidit Henzen). 

3328 Hilarus | Syriaci Aug. lib. j tabuL* ser. | 

Accipe, Phoebe, pre[c]or | T[j]ry[nf]hia munera* | pro me: 

haec tibi quae | potui fortia dona'' dedi. | 
Hic orbem domuit, tu pacem, | Phoebe, dedisti: 
utraq. | res votis annuat ista^ | meis. 
Aquileiae, in lapide qui arboris trunctim imitatur (Majonica arch. ep. Mitth, 
1896 p.209; Buecheler carm. epigr. n.18H). — 1) Tabularii. — 2) Herculis arma. 
— 3) (Jtraque ista, scilicet victoriam et pacem, intellegit Hilberg Jahreshefte des 
oesterr. arch. Inst. II 1899 Anz. p. SO. 

3229 monitu ApoUinis | P. Metihus Secundus | leg. Aug. pr. pr.* 

Lambaesi (FIII 2391 vidit Renier). — 1) Legatus pro praetore exercitus 
Africani fuit a. 123, cf. supra N. 1035 not.4. 

3230 diis deabusque selcundum interpreltationem oracu|li Clari Apol- 
linis 1 coh. I Tungrorum. 

Housesteads in Anglia, ubi fuit Borcovicium statio valli Hadriani, iam 
Newcastle (FII 655 vidil Huebner). 

3230* d. deabusque | secundum interlpetrationem (sic) Clalrii* Apol- 

linis. 

Corinii in Balmatia rep. (III 2880 vidit Mommsen). — 1) CLARI'I lapis. 

3230** dis deabusq. | s[e]cundum | interpreta|tionem ora|culi Clajri 
ApoUin. 

In confiniis Numidiae et Mauretaniae, m regione Ferdjua (f^III 8531 semel 
descripta). 

Titulum Apollinis Pythii dabimus infra inter titulos numinum peregrinorum. 

3231 ApoUini | Aug. | in memoriam | M. Modesti M. f. | Repentini | 
M. Modestius | Repentinus | pater vet. ex dec. | al. I Aravacorum. 

Ovilavae (ITels) in Norico (III 3629 semel descripta sub finem saec. XF). 

3232 ApoUini | Aug., ho|nori mem|oriaeque L. | Aemili L. fil. j Quir. 

Celatilani, Porcia | Festa fili | karissimi. | L. d. d. d. 

Rep. Caldas de Malavella prope Gerundam Hispaniae Tarraeonensis (II S. 6181 
vidit Huebner). 

3233 Diana j M. Livio M. f. | praitor' dedit. 

l^ope oppidum Nemi rep., ubi fuit fanum et Nemus Dianae in agro olim 
Aricinorum, ara lapidis Gabini (XIF 4182^). — 1) Iiicertum utrum Aricinus praetor 
an populi Romani. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Diana. 33 

3234 Poublilia Turpiiia | Cn. uxor | hoce seignum pro Cn. filiod | 
Dianai duuum dedit. 

Prope Nemi rep., tabula aenea (XIF 4270 dd imaginem photographieam). 

3235 Diana mereto | noutrix Paperia. 

Prope Nemi rep., i?i ciispide (ie?iea (Notizie degli tcavi 4895 p. 456). (Vna 
rep. exse dicitur mamma aenea). 

3236 Cn. Q.' et raed^ Diana. 

I?i 7nargi?ie vasculi aenei prope Nemi rep. (XIF 4184a vidit Hirschfeld). 
— 1) Nomen dedica?itis. — 2) Fortasse intellegendum : me quoque; certe med vide- 
tur referri debere ad ipsum vasculum. 

3237 A. [rji^tjinius A. [f. Dtjanae | aidicolam votum | dedit mere- 
tod. I ^vXog Tiriviog ^vXio | vog '^QTa/^iTi evxav \ vaiaxov ccTtsdcoxe. 

Tare?iti rep. (Notizie degli scavi 1896 p. S41). 

3238 Dianai opifer. | Nemorensei | L. Apuleius L. 1. Antio[c]. 

Tibure (XIF 3S37 bis vel ter descripta saec. XFI). 

3239 irap. Caesar | Augustus fines | Dianae restituit, | avTO/.QocTWQ 
KalouQ I ^s^aorbg oQOvg \ l^QTii.iidL a7toxaTs\orrjO€v. 

Inter Ephesum et Tire oppidum, ad vicum MsyaXsg KaxsvxSQ (Ath. Mitth. 4896 
p. 57S descr. Graecus quidam). — Ad Dianam Ephesiam pertinent eliam tituli supra 
editi N. 97. 411. 

3240 irap. Caesar | Vespasianus Aug. | cos. VIII' fines locor.^ | dica- 
torum Dianae | Tifat. a Cornelio Sulla^ | ex forma divi Aug. | restituit. 
(In summo cippo) P. D. | T.* 

Prope Capuam ad ecclesiam S. Angeli in Fortnis rep. (Notizie degli scavi 
4895 p. 16S). Alium cippum iisdetn verbis inscriptum dedimus supra ri. 2S1. — 
1) A. 77 (vel 78). — 2) agrorum exemplum supra N. 231 (locorum etiam id quod 
viderat saec. XVI Metellus). — 3) Cf Fellei. 2, 2S. — 4) Praedia Dianae Tifa- 
tinaef (lanellius). 

3241 Diane | Tifatine. 
In signaculo aereo rep. prope Capuam (X 8039, 1 vidit Mommsen). Hoc si- 

laculuin argumento est, Dianae Tifatinae aedem suum tamquam patrimonium 
fhabuisse, cf. Mommsen CIL. X p. 567, item infra ad N. 5525. 

3242 Dianae | [Tijfatinae' | in cis | M. Icc|ius | Muram|ius 

(Dianae imago). 

Le Pegue in agro Focontiurum rep., nunc Avennione (XII 1705 vidit Hirsch- 
feld). — 1) Latinae priores, male. 

3243 Dianae | Nemoresi Vestae | sacrum, dict.* | imp. Nerva Traiano 
[lAug. I Germanico III cos.^ praef.^ | cius T. Voltedio Mamiliano, | quae- 
6torib. I L. Caecilio Urso II, M. Lucretio | Sabino II, aedilib. Q. Vibenna 

|Ouieto, I Ti. Claudio Magno, | P. Cornelius Trophimus pistor j Romaniensis 

Dbssau, Inscriptiones Latinae II. 3 



34 Caput XI. 

ex reg. XIIII^ idem cur. | vici quadrati, et Lania C. f. Thionoe (sic) coniux | 
eius, votum libens solverunt. 

Apud lacum Nemorensem. rep., est Romae (XIF 2215 vidil Henzen). — 
1) Dictatore (dictatura summus magistratus Ariciae, quo anno 100 functum esse 
Traianum apparet). — 2) A. 100. — 3) Praefecto. — 4) Ex regionibus quattuor- 
decim (scilicet aliqua earum) urbis Romae. 

3244 Deanae (sic) \ Nemorensi | sacrum | M. Acilius Priscus | Egri- 
lius I Plarianus*. 

Romae, sed fortasse Nemore rep. (XIF 2212 descr. Henzen). — 1) Ad kunc 
hominem pertinent tituli Ostienses XIF 72. 1SS. 136. 

3245 Dianae Nemores. | sacrum | Ti. Claudius Claud[i]|anus praef. 
co[h.] I I Bracar. August. | e[x] voto su[s]cep. de suo. 

Naronae (Fiddi) (III 1775 semel descripta). 

3246 Dianae | Aug. sacr. | Q. Claudius | Severinus | Illlllvir | Aquil. | 
voto suscept. I remonente | dea solvi. 

Aquileiae rep. a. 1874 (V 8216 descr. Majonica). 

3247 Dianae Lucif. (Diana cum cane). | (In latere) Lunae (Luna stans cum 
velo supra caput). (In altero latere) Sex. Ivent. Suavis (vir pateram tenens). 

Colognolae prope Veronam, iam Feronae (F 5224 vidit Mommsen). 

3248 Dianae caelesti j sacnim | Q. Cornelius | Theophilus | cum Quintia 
M. f. I Luperca. 

Tibure (XIV 5556 vidi). 

3249 compolenti' | Dianae | Mummeius | Atticus et | Mumeia (sic) 
Felic[/]a \ d. d. 

Nepete (XI 5198 vidit Smetius). — 1) Cf infra ad N. 5458. 

3250 Dianae | conservatric. | pro salute ani' ii. | cos., filamin. 

Aug., procos., 1 pontif., sodalis | Aureliani Antoniniani, | Hosius lib. v. 
s. 1. m. 

Veronae (V 5225 cf. p. 1074 vidit Mommsen). — 1) Nomen erasum, fortasse 
Quintiani. 

3251 Dianae victrici | C. Jul. Maximus | proc. Aug., ( praepositus 
limitis. 

In Mauretania loco dicto Arbal (VIII 9790 vidit fVibnanns). 

3252 Dianae | sacrum | domus Rubjeniorum'. 

Ateste (Notizie degli scavi 188S p. 38). — \) Cf infra N. 5445. 

3253 Diana | Cariciana* | M. Aurelius Caricus, | aquarius huius loci,| 
cum libertis et alumjnis sigillo^ Dianae. | Dedic. idib. Aug.^ | [ijm[|).j 
1111111* Aug. et I Oclatinio Adv[e]nto cos.*^ 

Romae (VI 151 bis descripta saec. XVII). — 1) Intellege: Dianae Caricianae. 

— 2) Sigillum. — 3) Haec a descriptoribus interponuntur inter nomina consulum. 

— 4) Apparet rasura periiste Antonini (Elagabali) vocabulum. — 5) A. 218. 



Titoli sacri et sacerdotum. — Diana. 35 

3254 P. Valeriiis Bassus | praefectus fabrum | et Caecilia Progne | 
Dianae Valerianae | d. tl. 

Romae (f^I 15S aliquoties descripta saec. XFl). 

3255 Dianae Aug. | colleg. lotor.' | sacr. | Primigenius r. p. | Arici- 
norum ser. arc^, | curator II, cum | M. Arrecino^ Gelliano | filio cura- 
tore I, I d. d/ 

Ariciae (XIF 2136 saepe descripta). — 1) Collegii lotorum. — 2) Rei publicae 
Aricinorum servus arcarius. — 3) Libertus fuisse videtur rei publicae Aricinorum, 
— 4) Curatore primum dono dedit. 

3256 Graeceia P. f. Rufa Pompon. Dianae Loch.' s. p. s. c. p. s.** 

Neapoli, iam iii Anglia, puteal marmoreum, in quo sculpti Paris et Helena 
cum Venere et Musis tribus (X 1SS5 p. 971 ; Michaelis Ancient Marbles in Great 
Britain p. S17 n, 36). — 1) De Diana Lochia vix cogitari potest (Mo.). — 2) Lit- 
terae incertae explicationis. 

3257 Dianae deae | nemorura comiti, | viclrici ferarum, \ annua vota 
dedi* I Fannius Iuli|anus praefectus | cohortis II j Sardorum. 

Altavae (Lamoriciere) ifi Mauretania rep. (FIII 9851 semel descripta). — 
l) Nota colon dactylicum. 

3258 [wwjbrarum ac nemo|rum incolam, | ferarum domitricem*, | Dia- 
nam deam virginem, | Auxentius v. c, ubique | piu[s], suo numini sedi|que 
restituit. 

Romae (Vl 124 cf. 50700 viderunt Henzen et Huelsen). — 1) Carmen facere 
temptavit (cf. Buecheler carm. epigr. n. 1S20). __^_____ 

3259 Dianae | sacrum \ Q. TuUius | Maximus' | leg. Aug. ] leg. VIl 
Gem. I Felicis. 

(in parle poslica) 
astrum luna astrum 

Aequora conclusit campi | divisque dicavit | 
et templum statuit tibi, | Delia virgo triformis, j 
Tullius e Libya rector | legionis Hiberae, | 
ut quiret volucris capreas, | ut figere cervos, | 
saetigeros ut apros, ut | equorum silvicolentum | 
progeniem, ut cursu certare, | ut disice'^ ferri, | 
et pedes arma ferens et | equo iaculator Hibero. | 

(in latere dextro) 

Dentes aprorum, | quos cecidit, | Maximus | 
dicat Dianae, | pulchrum vir|tutis decus. | 

(in latere sinislro) 

Cervom aUifron|tum cornua | 
dicat Dianae | TuIIius, | 
quos vicit in pa|rami' aequore | 
vectus feroci | sonipede. 

3260 (in tabula, quae una reperta ett) 

Donat hac pelli, D[tana], 

3* 



36 Caput XI, 

Tullius te Maxiui[Ms] 
rector Aeneadum, [gemella] 
legio quis est se[ptima], 
ipse quam detrax[?Y apro] 
laude opima Tp[raeditus]. 

Legione (Leon) in Hispania rep. (II 2660 cf. p. 912 vidit Huebner. Tractavit 
Buecheler cai-m. epigr. n. 1S26). — 1) Fidetur esse vir huius fiomi?iis qui legatus 
Thraciae fuit suh divis fratribus. — ^^''Disicem' Buecheler putat deductum a 
disiicendo. — 3) Focabulum ex Hispania lingua explicat Huebner. 

3261 incola Tifatae, ve|natibus incluta virgo, | 
haec, Latona*, tuis statu|it miracula^ templis | 
cunctis notus homo, sil|varum cultor et ipse, | 
laudibus inmensis vitae | qui servat honorem, | 
Delmatius signo, prisco ] de nomine Laetus. | 
credo quidem donum nul|Us hoc aittea natum | 
collibus aut silvis: tanjtum caput explicat umbris | 

(perierunt versiculi duo) 

quae verum v[o]ti | 

Prope Capuam ad, ecclesiam S. Angeli in Formis, iam JSeapoli (X 5796 vidit 
Mommsen. Tractavit Buecheler carm. epigr. n. 236). — 1) IVon LatoJiam, sed 
Latonae filiam virginem intellegi apparet. — 2) Fidetur Delmatius cornua cer- 
vina deae dedicasse. 

Eiusdem argumenti carmen est XI 3262 == Buecheler carm. epigr. n. 4800. 

3262 Diane | venat|rici Arjpo Ur|e[«] f. Faus|tanus | ex pr.' | Victor | s.' 
pro s|al. sua. 

In ora Callaeciae loco dicto Puerto del Son (II S.36S8 descr. Hispani quidam). 
— 1) Fortasse non omnia recte excepta. 

3263 [Z)]iane Augus|te silvestri | [e]x iuso' posu|it Septimus | pro 
tilio suo. 

Salonis (III 1957 vidit Mommsen). — 1) Ex iussu. 

3264 nomine | Q. Domitii Alpini | Licinia mater | signum Dianae et 
venationem | et salientes t. f. i. 

Feronae rep. iuxta amphitheatrum (F 5222 vidit Mommsen). Aliud exemplum 
eiusdem tituli, sed mutilum, nuper prodiit Feronae (Notizie degli scavi 1895 p. 12). 

3265 Deanae | sacrum | A. Titius C. f. | Pom. Sever|us Arretio | 
7 leg. VI Vic. p. f.; I idemque vivari|um saepsit. 

Coloniae Agrippinae (Bramhach 556 vidit). 

3266 Dianae | et Sil. silve. | dis presi|dibus vjenation. | M. Aur. Pom- 
pejius sacerdot.* 

Aqmnci rep. (III S. 15568 deser, Froehlich). — 1) Sacerdotalis. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Diana. Trivia. Hecate. Latona. 37 

3267 (leae Diane | et Silvano | ursari* | posueru|nt ex voto. 
Ziiricli rep. (XUI 3245 vidit Schmidt). — 1) Deo Silvano ab ursario quodam 

legionis positus est titulus Rhenanus Brambach iH. Praeterea ursarii memorantur 
in carmine Aquisextienti XII 333 = Buecheler cann. epigr. n. 463. 

3268 Silvano silves|tri et Dianae | M. Aur. Comat. | Super.' dec. 
an[f]is[tes pro salute [ sua et Coniatior. | Superiani Supe|res Exsuperajtiani 
Super|stitis filior. | v. s. 1. m. 

Carlsburg (Apuli) in Dacia (III 4134. III S. 7775 vidit Domaszewski). — 
1) Eiusdem Comatii Superi sunt tituli qui sequuntur et praeterea III 1096. 

3268* Dianae | mellificae* | sacrum | Com. Su[per. 
Carls/jurg (III i002 ad exemplum traditum ab Ariosto auctore incorruptae 
fidei). — 1) Agnomen deae fortasse corruptuvi. 

3268*^ Trif.' Libcrae j M. Aur. Cojmat. Super. j antistes. 

Carlsburg (III 1093 vidit Mommsen). — 1) Triformi. 

3269 pro salu. Augg. n. n. | M. Aur. Sabinus d. d. d.S suppl* | C. 
lul. Calocaero ierof.^ (iuxta) Fla. Procla Cal.* j et spira*. 

Romae, in basi statuae Dianae triformis (VI 261 viderunt Marinius et Bor- 
inann). — 1) Donuvi dat dedicat. — 2) Supplicante. — 3) Hierophanta. — 4) In- 
tellege: Calocaeri, scilicet uxor. — 5) Cf. infra ad N. 3313. 

3270 Dianae | Tifatinae 1 Triviae | sacrum. 

Capuae, in quattuor lateribus basis (X 5793 aliquoties descripta saec. XVII). 

3271 Triviabus | v. s. 1. j L. S. Pudens». 

Imoski in Dabnatia rep., iavi Spalati (III S. 8311 ed. BuUc). — 1) Idein hovio 
eodem loco eliavi Cereri votum solvit (III S. 8308). 

3272 pro salute et victoria M. Aur. | Antonini Aug. et Commodi 
Caes. totijusq. domus eius, Gamianus Aug. lib. j [arfi]u[^j rat.* stat. signum 
Tribiae j posuit. 

Romae (VI 31053 = BrtU. comunafe 1886 p. 181). — 1) Cf N. 1480. 

3273 Hecate 1 Augustae j Aurelii As[clepiodo[tus et Lucijus pro 
sal. I sua et suor. j v. s. I. m. 

S. Oswald, ubi fuit Atrans, iam Laibach (III 3119 vidit Mommsen). 

3274 dea^ Heca|tae C. Can[didius Pisjcditor visu | monitus. 

Treveris rep. a. 1879 (Hettner Steindenkmaler des Museums zu Trier n. 83). 

3275 L. Curius [Eutrapelus^ et] \ Vargunt[eiVi Nais^\ \ Latona[e* proj | 
Sex. Vibrent 

Ariciae rep. a. 1789 (XIV 2137 seviel descripta). — 1) Nomina suppleta ex 
XIV 2214, quem titulum iidem homines videntur dedicavisse Dianae. — 2) Latona 
memoratur etiam in frustulo inscriptionis reperto in Nemore Aricino XIV 4187, 

3276 Deanae sacrum | in memoriam Terentiae Cn. f. | Priscae j 
C. Decimius Ammonianus | Flavianus | uxoris, Ammonilla f.' | matris, fecer. 

La Tolfa supra Civitavecchiam (XI 3332 vidit Zangemeister). — 1) Filia. 



38 Caput XI. 

3277 (in fronte) ara Neptuni' (infra: rosfrum navis, imago Nepluni. A 
tergo) ara | Neptuni. 

3278 r*« fronte) ara Tranquillitatis' (infra: rostrum navis, nauta velo ex- 
panso navigans. A tergo) ara | Tranquillita. (sic). 

3279 (in fronte) ara Ventorum^ (infra: roslrum navis et imago Fenti. 

A tergo) ara I Ventorum. 

Antii rep., arae rotttndae 7narmoreae tres, ?iune in museo Capitolino (X 66i2 
— 6644 vidit Henzen). — 1) His ipsis nu7ninibus sacra fecit Caesar divi filius, cu7n 
kalendis luliis an?ii 718 Puteolis proficisceretur contra Sex. Pompeium (Appian. bell. 
civ. S, 98 &vo}v afia xccl anivSwv ano ZTJg vavagxiSoq vswq ig xo nsXayog dvs- 
fioig svdioig xal da(paXsl(t> Iloasidttivi xal dxv/xovi S^akdaay). Triimi ararum 
quae tunc PuteoUs statutae esse putandae sunt, imagines videntur in suo portu 
posuitse Antiatini. 

3280 Neptuno | sacrum | (tres versus erasi) . . . us \ votum in Siculo 
fretu (sic) I susceptum solvit. 

Capuae (X 3815 vidit Mo?n?nse?i). 

3281 Neptuno | C. lulius | Gemiuus | Capeliianus' | leg. Aug. pr. pr. 
Aquinci rep. ad Danuvium (III 3486 vidit Mo?n7nse?i). — 1) Legatus Panno- 

niae inferioris fuit temporibus Antoni?ii Pii (dipl. mil.). 

3282 \im]p. Caes.\ divi Hadriani f., divi Traian[i Parth.\ \ [m]^., d?]vi 
Nervae pronepos T. Aelius | [^arfnjanus Anloninus Aug. Pius p. p., 
cos. Illl, I [trib. ]3o]t. XXP, collectis fontibus et | [sca/M]riginibus' aedem 
Neptuni | [o] solo fecit, | [dedicante L. Matuccio Fuscino le]g. Aug. pr. pr.^ 

Atn- Dri?in prope La?nbaesi?n (f^Ill 2633 vidit Renier). — 1) A. 1S8. — 
2) Supplevit Mo7n?nse?i. — 3) JVo??ie?i legati quod periit suppletu7?i ex FIII 2S01. 
rill S. 178S8 cf supra N. 542 not. 1. 

3283 Neptuno et | dis aquatilib. | pro salute et | incolumit. v. s. 1. 
m. I C. Quart. Secundin. 

Comi (F S2S8 vidit Mommsen). 

3284 Neptuno Aug. | et Nymphis | sacrum | T. Aelius Aug. iib. | 
Olympas pr6c. | votum s. 1. m. 

ttomae, ?mnc Siockholmiae (VI S56 cf. 50786). 

3285 Neptun. I et Nymph. | pro | Cassia | Cleme|ntilla \ v. s. I. m. 
Laibach (III S. 15400 ex Miilhier Centralco7tn?i. 1892 p. 65). 

3286 in h. d, d. | d. Neptuno, | contubernio | nautarum | Cornelius 1 
Ahquandus | d. S. d. (Neptunus d. delphinu7n s. tridente?n te?iens ; belua marina). 

Prope Ettlingen ut videtur rep., est Carlsruhe in 7nuseo (Bra7nbach 1668. 1678 
vidit). 

3287 Neptuno sac. (Neptunus stans in scapha, d. cornu te?ietis, s. tride?i- 
te7n) j Maximus Teurius* | vicarius, Metela | Danius Carb.', | Vibius Vela- 
genius, Peda I Parra, Enicius | Miranius Carb.^ | Silvauus Velagenius, 



Tituli sacri et sacerdotum. — Neptunus. Vulcanus et Venti. 39 

Ebelin. | Lasser, Metela Edanius Car., | Maximus Minatius Garb., | Secun- 
dus Enicius Parrae f. Barg., | piscatores, 1. m. (In latere: concha; in alio 
latere: patera). 

Borgo S. Dahnazzo, iam Mondovi (F 7850 vidit Moinmsen). — 1) Nomina 
non Roviana, sed Ligustica fortasse. — 2) Garb. fortassc munus aliquod significat, 
vel nomen viei alicuius est vel gentis. 

3288 Neptu. sacr. | molin.* 

Prope Giinsburg rep. i?i fluvio Giinz, iam Augsbur^ (III S866 vidit Mommsen). 
— 1) Molinarii. 

3289 Neptuno sacrum | L. Valerius Nigri 1. Menander | portitor 

Ocrisiva*. (Neptunus dextra tridentem, sinisira piscem teiiens; infra delphini. In 
postica arae eadem inscriptio, pro Neptuno ta7nen sacerdos sculptus sacrificans ad 
aram. In latere utroque hornines terni navigantes in navicula). 

Interamnae (Terni), ara marviorea (XI 417S vidit Bormaim). — 1) Nomen 
ioci putat Bormann ablativo casu positmn, derivatum fortasse peri?ide alque Ocri- 
culum ab Ocre vocabulo Umbrorum quod videlur sigJiificare mo?item (Buecheler 
Vmbr. p. 212). 

3290 Neptuno deisq. Aug. j T. Abudius Verus, | post subpraefect.* | 
classis Ravenn. | templo restituto, | molibus extruct., | domo exculta | in 
area d. d.' | concessa sibi | dicavit. 

Parentii in Histria (V S28 vidit Mommsen), — 1) Fortasse: post subprae- 
fecturam elassis Ravennatis (dubitat tame?i Moi?tmsen). — 2) Deeurio?ium decreto. 

3291 Neptuno | V. S. 1. m. (ab altero latere) Viribus j V. s. I. m. 
Gussagi agri Brixia?ii (V 428S seinel descripta^circa a. 1700). 

3292 Neptuno | adiutori | sacrum | M. Aemilius | Flaccus* q.'' 
Tibure, iam Romae (XIF 5SS8 vidi). — 1) Ide7n liomo eodem loco titulum 

posuit lovi Custodi (XIF SSS7). — 2) Quaestor. 

3293 ll[e/]vius Suavis et fi5]r[a]|sia' Faustina coniunx eius | votum 
solverunt. | 

Helvius haec voto suscepi munera divi, | 

constituique lareni sedibus in patrftts]. | 
Haec eadem coniunx mecum Faustina locavi[/] | 
undarum domino Nereidumque patr[t]. 
Thuggae i?i Africa (Carlon decouvertes en Tunisie p. 1S9). — 1) . cr . | s . ia 
traditur. 



3294 Severa Nigri f. | Volcano et Venti[s] | v. s. 1. m. (Folcanus, s. 

/ia.sta?ii, d. malleum tenens ; humi forceps iacet. luxta mulier, cuius vestis vento 
inflata esl, ge?iibus ?iixa. A lateribus proto?nae duae barbata altera, altera im- 
berbis: Fenlorttm scilicet). 

Nemausi (XII 51SS vidit Hirschfeld). — Alios Fulcani titulos Gallicos habes 
XIII SiOS—SW, item ib. 16T7 et 2940, tibi Fulcano iungitur Festa. 



40 Caput XI. 

3295 Volk. mili | sive Mulcibero' | Lucii Velti | Telesphorus et [ 
Chrysantus (sic) frat[r.]^ | Vlvir. Aug., nomi[«eJ | Vettiae L. f. Secundi[nfle] [ 
Telesphori fil. 1 L. d. d. d. 

Brixiae (V 429S vidit Mommsen). — 1) Mulcibero Folcano dedicatut fuit 
ettam titulus Sentinas XI S741 (sed mutilus et fortasse non bene descriptus). Cf. 
Preller li. Myth. 2^ p. 148. — 2) Fratres. 

' 3296 ara \V \ Vo[/]cano. 

Romae ut videtur (FI 799 ex Passioneio). — 1) Videtur cogitandum esse de 
aris duodecim deorum, quarum undecima ad Folcanum pertinebat (Henzen). 

3297 L.Helvaci. C. f. M. n. | Corbulo pr.', | Volkano don. | de 
sen. sent. 

Albae ad Fucinum (IX 6549 Mommsen vidit ectypum). — 1) Praetor scilicet 
Albensium. 

3298 Q. Vibius Q. f. Maxumus, M. Varius L. f. | Capito pr. llvir.', 
aram Volcano maceriaq. | aream saepiendam piscinamque ex d. d. | de 
pecunia pubHca facieda (sic) coer. | Q. Vibius Q. f. Maxumus probavit. 

Narbone (I 4488. XII 4558 vidit Hirschfeld). — 1) Praetores duoviri Narbo- 
nensium. 

3299 deo patrio' | Cn. Turpilius | Cn. f. Turpilijanus aedil. et | pr. 
sac. Volk. fac.*, | sigill. Volkani | ex voto posuit. | Arg. p, XV scrp. | IX'. 

Prope Ostiam rep. (XIF 5 semel sed accurate ut videtur saec. XFIII de- 
scripta). — 1) Deus patrius non cofistat an idem sit atque Fulcanus. — 2) Aediles 
et praetores sacris Folkano faciundis saepe me^norantur in titulis Osliensibus, cf. 
infra inter municipales. — Z) Argenii pondo XF scriptula IX. 

3300 Volcano | Aug. | M. Mucius | Frontinus | et L. Valer. | Cyril- 
lus I Augustal. I curator. | thermar. 

Camunti rep. (III 4447 vidit Momnuen). 

3301 Volkano Aug. et cw\{[oribus eius] \ C. Mascul. Lusor. titul. c[im 
SCr.^ dedit^ (sequuntur vel sequebantur nomina hominum plus nonagiiita). 

Celeiae in Norico (III S. 14699 Hirschfeld vidit ectypum). — 1) Titulum cum 
scriptura (sic dubitans supplevit Hirschfeld, collata III S196). 

3302 Volcano | Aug. sacr. | ex imp., vicus Fortun. a templ. | For- 
tunae ad horr. | m. p.' 

Prope Poetovionem rep. (III S. 40873 vidit Hirschfeld). — 1) Sic dubitans legit 
Hirschfeld, intellegens : mille passus, p. p. legit Gurlitt Jahresh. d. oesterr. arch, 
Intt. II 4899 Anz. p. 90. 

3303 in h. d. d. | Volkan. | sacrum | vicani | Murren|ses v. s. 1. m. 
Benningen (fFurtemberg, ibi ubi N. 2604) rep., est Stutlgart (Brambach 1S9S 

vidit). 

3304 Volkano | et Erquli | C. Cassielcus | Martialis | voto. 

Prope lacum Ferbanum (l. Maggiore), in vico Besozzo (FSS10 bis descripta 
taec. XFII—Xrill). 



Tituli sacri et sacerdotum. — Vulcanus. Stata mater. Vesta. 41 

3305 Volcano quieto Aii|giisto sacrum mag. reg. | III" vic. Sabuci* 

ann. L . . . ., | C. lulius C. I. Salvius, C. Flav. | (reliqua corrupta). 

Homae rep. in Esquiliis (VI 801 solus descripsit Fr. Bianchini auctor accu- 
ratus). — 1) Magistri regionis tertiae. — 2) f^icus aliunde non notus. 

3806 Volcano quieto Augusto | et Statae matri ' Augustae | sacrum | 
P. IMnarius Thiasus et M. Rabutius Berullus | mag. vici armilustri'^ anni V. 

Romae olim, sed incertum quo loco urbis rep., nunc Neapoli (VI 802 vidit 
Mommsen). — 1) Cf. Festus p. 517 et praeterea Preller R. Myth. 2 p. 133 ed. Jordan. 
— 2) Vicus artnilustri memoratur inter vicos regionis decimae tertiae in basi Capi- 
tolina Vl 473, armilustrium in Notitia urbis reg. XIII Aventino. 

3307 Statao matri sac. | Q. Coelius Q. I. | Apollonides | mag. vici, 1 
D. Laelio Balb., | C. Antistio Vet. cos.' 

Romae, incertum qiio loco urbis rep. (VI 765 vidit Henzen). — \) A.u. c. 747. 

3308 Germanico Caesare | C. Fonteio [Copjitone | cos.' | k. lan., | 
Statae' Fortunae Aug. | sacr. | Sex. Fonteius 9. 1. Trophimus, | Cn. Pom- 
peius Cn. I. Nicephor., | mag. vici | sandaliari^ reg. | IIII anni XVIIP, | d.d. 

Romae, incertum quo loco urbis rep. (VI 761 saepius descripta saec. XVI). — 
1) A. p. C.12. — 2) Sieiae excepit Smetius, sed Statae auctor nonminus accuratus 
Accursius aliique. — 3) Cf. infra N. 5614. — 4) Huius igilur vici magistri primi 
Inierant anno u. c. 748; cf. infra ad N. 5615. 

3309 Statae matri | Aug. sacrum | mag. reg. VII | vico Minervi. | 
anni L, | Ap. Arrenus Appianus, | C. Cornelius Eutychus, | Sex. Plotius 
Quartio, | C. Vibius Phylades. | Dedicata est | XVII k. Sep. | lustratione. 

Romae extra portam Pincianam rep. (VI 766 vidit Henzen). 

3310 Statae. * 

Fiamignani in Aequtculis (IX 4H5 vidit Hensen). 

3311 Statae Augustae | matri sacrum | Gpicernia Q. I. | Acris posuit. 
Ad Forum Cassii, non lange a Sulrio, rep. (XI 5521 bis descripta). 

3312 M. Lollius I Epinic[MJs" | aed. vovit, | Ilvir | dec. dec. | Statae 
matr. | de sua pecun. | posuit | sacrum. 

Kato-Achaia, quae Olenus fuit, sed videtur Patras pertinere (III 300. III S.7236 
vidit Duhn). — 1) EPIN|CYS lapis. 



3313 (sub imagine deae sedentis) Vestae sacrum | C. Pupius Firminus' 
et I Mudasena Trophime. 

Romae, iam fVilton - House in Anglia (VI 787 cf 50852, delineavit Fabretti 
de column. Traian. p.559, enarravit fVissowa ann. inst. arch. 1885 p.162 cf. Michaelis 
Ancient Marbles in Great-Britain p.676 n.15*). — 1) Idem homo numinibus sanctis 
(Aesculapio et Hygiae) posuit titulum VI 546 = 50790. Anno 144 fuit quaestor 
corporis pistorum urbanorum (VI 1002). 

3314 [ViBJstae donum pro salute | luliae Aug. matris | M. Antonini 
Aug. n. p. m.\ I Eutyches fictor^ cum rilii[s] | voto suscepto. 



42 Caput XI. 

hi foro Romano ad basilicam luliam rep. (VI 786 vidit Henzen). Lapidem 
stetisse olim in atrio Festae coniecit Jordan To/>. I 2 p. 297. — 1) Pontificis 
inaximi. — 2) De fictoribus ponlificum cf. Marquardt Staatsr. II^ p. 249 (item supra 
N. 436 sub fin., et infra inter titulos sacerdotum). 

3315 Vestae sacrum | anlistiti | praedioiuni | Helvidiaaorum. 
Romae in hortis quibtisdam privatis, ''prolome Vestae[?] colosseae magnitu- 

dinis' (FI 788 servavit Fabrettius). 

3316 Vestae sacru[m] | P. Titius L. f., | P. Curtius P. f. Salas.» | 
llllvir., de munere | gladiatorio | ex s. c. 

Canusii, basis quadrata (IX 526 vidit Mommsen), Gemellus est titulus basis, 
quam iidem quattuorviri ex senatus Canusini consulto posuerunt Vortumno (infra 
N. 5SS9). — 1) Curtii Salassi memorantur ap. Ciceronem ad fam. 6, 48, 2 (a. u. 
c. 709). Hieronym. chron. ad a. Abr. 4976 (a. u. c. 745), in titulis parietariis Pom- 
peianis IV 4886. 4919, denique JII 346. 

3317 Vestae | Q. Cassius M. f. | Varus | v. s. I. m. 

Castelrotto prope Veronam, nunc Veronae (V 5919 vidit Mommsen). Alius 
quoque titulus Veslae in eadem regione repertus est (V 5920). 

3318 Vestae Aug. | sacrum | M. lunius Quir. | [//ijspanus | Sego- 
viensis' | testamento suo | fieri iussit. | Huic ordo Naevens.^ | decreto lo- 
cum 1 dedit. 

Hispali (Sevillae) rep., sed fortasse aliunde eo adlata (II 4466 vidit Huebner). 
Aliam dedicationem Vestae Augustae in Hispania factam habes II 5578. — 1) Cf. 
Hirtius bell. Alex. 37, 6; Huebner l. c. et suppl. p, 844. — 2) Cf. II 4048 cum nota 
Huebneri p. 453. 

De GalUcis quibusdam titulis Veslae cf ad N. 5294. 



3319 lano Ge|mino | Consuti. | lanuarius | v. s. 1, m. 

Rep. prope Wolfsberg in Carinthia in imo monte Saualpe (III S092* vidit 
fVilmajins). 

3320 lano patri | Aug. sacrum ( C. lulius C. f. Ser.* | Aetor" aed., | 
donalus ab Ti. Caes. | Aug. f. Augusto torq. | maiore bello Delma|tico, ob 
honorem | Ilviratus cum liberis | suis posuil. 

JWavii certe inde a saec. XVI, sed videtur adlata esse ex Dalmatia; iam 
Ateste (III 5138 vidit Mommsen). Etiam alias dedicationes layio patri faclas habe- 
mus ex Dalmatia (III 2881. 5050). — 1) Sergia tribus passim reperitur in Dal- 
matia (cf. Kubitschek imp. Rom. trib. descr. p. 252). — 2) CognoTnen alibi non 
repertum. 

3321 lano Aug. | sacrum | Cinius Genialjis pro salute o|rdinis sui 
el civi|um suorum silmulacrum ti.' | reformavit ad|que restituid.' 

Aenonae (Nona) in Datmatia (III 2969 servavit Cyriacus). — l) Sic traditur. 

3322 Pannicus | Phospori, | Primigenius | Primi | aram | lanipatri | 
sua pec. f. 

Asisii (XI 3574 vidit Bormann). 



Tituli sacri et sacerdotum. — Vesta. lanus. Saturnus. Ops. 43 

3323 laoo patri Aug. sac. | L. Atrilius L. f. Felix | votiim sol. L 
animo | s. p. f. et tiedicavit. 

Dianae in Numidia (FIII 4S76 vidit U^llmanns). 

3324 laDi patro (sie) \ L. Bennius | Primus | sacerdos | cum Bennio | 
Fortunato | fllio | v. s. I. a. 

Prope Lambaesim (Flll 2608 vidit Renier). — Titulum Musti in Africa [/]ani 
(sic) patri Aug., simul aittem JSiitrici et Frugifero diis dedicatum, dabimus infra 
inter titulos numinum Afrorum. 

3325 M. M. et I L P. Aug. 

Mactari (FIIl S. 11797 vidit Cagnat). — Malri Magnae el lano patri Augusto. 



3326 senalus populusque Romanus | inceudio consumptum reslituit. 
Romae in foro, in epistylio aedis oclo columnarum ad imum clivmn Capito- 

linum, litteris olim aere incrustatis (FI 957 ; Huebner ex. scr. epigr. 469). Aedem, 
quae per tria saecula Concordiae fuisse ptitabalur, ia?n constat (praeserlim post 
effossa rudera verne aedis Concordiae) fuisse antiquissimam aedem Satumi (cf. 
lordan Top. I 2 p. 560 seq.), quam restituit L. Mtmatiiis Plancus consul a. 712 (cf. 
supra ]S. 41. 886). Hic titulus ad aliam restitutiotiem spectat, factain eam vix ineunte 
saeculo p. Chr. tertio, ut plerique putatit (cf. lordan Top. l. c. p. 561 7iot. 69), nam 
illis temporibus imperatores templa urbis Romae restiitiere solebant, neque potuit 
omnino sileri de imperatore in titulo illo loco proposito, scd polius labente saec. 
tertio, cujn imperatores admijiistrationem ur.bis Romae paulatim senatui relinque- 
rejit, vel etiam saec. IF'. 

3327 Saturno | Aug. sac. | Claudia | Aesernina | sacerdos | divae 
Auguslae | t. p. i. 

Narnnae iji Dalmalia (III 1796 bis descripta). 

3328 Saturno | conserv[arorj] | . . . . 

Ferotiae (F5295 vidit Mommsen). Alias dedicationes Satumo (Saturno Augusto) 
factas Feronae habes V 5291. 5292. 88ii. 

3329 Opi divinae | P. Aruntius | P. f. | Aeserninus lUilvir | p. v. 
Prope AeserJiiam (IX 2655 ad exemplujn aucloris paene ignoti et fidei in- 

certae). 

3330 ex impe[no] 1 Opi et | dibus et | deabus, [ Vettia | * | d. 

d. 1. m. 

Prope Albam Fucejitem, Jion longe a Tagliacozzo, rep. (IX 5912 vidit Motnm- 
sen). — 1) Cognomen Fettiae recte legi noJi potuit. 

3331 \Opi] Opifer. sac* D . . . I ius. 

Prope FideJias rep., fragmetitejn vasis quadrati (Eph. 7, 1268 = Notizie 1889 
p. 109 descr. Lancianius). — 1) Opis Opiferae sacra urbana jnettiorat hemerologiutn 
fratriun Arvalium sub d. 25 Aitg. (cf. CIL. I ed. 2 p. 526), aedem eiusdem deae me- 
morat Plin. h. n. 11, 174; cf. lordan eph. ep. I p. 229, Top. I 2 p. 45. Cetemm etiatn 
alia nuttiitia opifera dicebatitur (Diatia,' v. supra N.5258; Forlima XIF 5S59. cel.). 



44 Caput XI. 

3332 Opi Aug. sac. | A. Poinpeius Dativus | numioi sanctissi|mo, per 
antistitis (sic) \ iussus, de suo | fecit. 

Theveste (FIII S. i6S27 vidit Schmidl). — Forlasse in hoc titulo Afrieano 
Opis nomine intellegitur numen a Romanoriim dea Ope plane diversum. Titulum 
Saturno domino et Opi reginae sacratum Lambaesi (item complures Satumi) dabi- 
mus infra inter titulos numinuvi Africanorum. 



3333 [Cjereres ca . . . . 

Parisiis in museo, tabella aenea Utteris antiquissimis (I 811. VI 87 vidit 
Huebner). Supplendum: Cereres castae, vel potius, similiter ut supra N. 5101 : Ce- 
reres; cas{te facito]. Castus Cereris memoratur ap. Festum p. 1S4 s. v. minuitur. Cf. 
etiam Pascal Hervi. 50, 189S p, S49 seq. 

3334 Cereri sacr. (vir bovem ducens, vir tibiis canens, mulier stolata ad 
tripodem stat sacrificans. In latere dextro urceus, infra sus,- in sinistro patera, 
infra ovis. In postica truncus iauri). 

Carseolis rep. (IX 4031 vidit Slevenson). 

3335 Cereri August. | matri [s]a[cjr.* | L. Bennius Primus | mag. 
pagi, I Bennia Primigenia | magislra, fecer. 1 Germanico Caesare II, | L. 
Seio Tuberone cos.^ | Dies sacrifici XIII k. Mai.^ (In lateribus videntur fuisse 
spicae et taedae). 

Incertum quo loco rep., fortasse ibi ubi J\. 5556, una cum qua proponitur a 
quibusdarn (XI 5196 semel descripta saec. XVI). Orjiamenta laterum similia vi- 
dentur fuisse etiam in inscriptione Cereri dedicata X 467. — \) In apographo vi- 
detur fuisse agr, — 2) A. p. C. 18. — 3) 19 Apr., postremus dies ludorum Cerialium 
urbanorum, cf. CIL. I ed. 2 p.51S. 

3336 Cereri | frugif. | sacr. | L. Veianius Cosmus | p. p. 

JSepete (XI 5197 vidit Bormann). 

3337 (caput capri; iuxta culter, patera) Cereri | Vert.' sac. | Bovia | 
Maxima | sacerdos | XV viral.'^ | (sequuntur Htterae complures dimidiatae non 
certae lectionis). 

Potentiae in Lucania (X 129 vidit Mommsen). — 1) Cognomen deae obtcurum. 
— 2) Sacerdotes quindecimvirales praeterea non novimus nisi Matris magnae 
Idaeae, cf. Marquardt Staatsv. III ed. 2 p. 59S 7iot. 4 et infra inter titulus numi- 
num peregi'i7iorum. 

3338 Claudia Attica | Attici Au[^.] lib. a r^ti6nib., | in sacrario Ce- 
reris Antiatinae | deos sua impensa posuit, | sacerdote lulia Procula, | imp. 
Ca6sar. D6mitiano | Aug. Germanic. XI cos.' 

Antii rep., est Feronae (X 6640 vidit Mornmseti). — 1) A. 8S. 

3339 monitu sanctissimae Cereris et Nympharum hic puleus factus 
omni sumptu* | C. CaeciH Onesimi | patro. et qq. p. p. c. m. adiutor.', | 
et L. Hortensi Galli | qq. naulicariorum^ | et N. Treboni Eutychetis I 
qq. II acceptorum.* | Ded. X k. Sept. Laterano et Bufino | cos." 

Ostiae rep., 7iunc Romae m Faticano, puteal rotU7idum 77iarmoreum (XIV S 



Tituli sacri et sacerdotum. — Ops. Ceres. 45 

vidit Jlenzen). — l) Hucusque litterae scriplae in mavgine superiore pulealis, reli- 
quae in fronte. — 2) Patroni et quinquennalis perpetui corporis mensorum adiu- 
torum, 3) quinquennalis nauticariorum , 4) quinquennalis ilerum acceptorum. De 
hi.s corporibus Ostie/nibiis vide supra J\. liSI et infra inter titulos municipales, — 
5) 23 Aug. Iff7. 

3340 Ser. Sueti. Ser. l. Bai., | P. Babrius L. 1., | M. Sexti. N. M. I., | 

N. Sexli. N. M. 1., | L. Hordioni. L. 1. Lab. (sequuntur aHa nomina libertino- 

rumocto). Heisce magistreis' Cererus murum | et pluteum'^ long. p. ±XXX, 
alt. p. XXI, I faciund. coiravere* eidemq. loid.' Fec, | C. Atilio Q. Ser- 
vilio cos.* 

3341 . • • nius L. ('., I . . . . ius L. f.* | (sequuntur nomina decem, in- 
genuorum omnia). [Heisce magtstreis] Cererus murum* et | [plutenm long. 
p.] . . XH, altum XXH, laciundum coiraver., [C. F/]avio C. t. , C. Mario 
C. f. cos." 

Capuae (I 566. 368. X 3779. 5780; Ritscld tab. LXIIJb.c). — l) In titulo 
eodem anno eodemque loco et ab hominibus eiusdem fere condicionis posito iiifra 
N.5597 scriptum est magistrei, coeravere, loedos. — 2) Eliam Castoris et PoUucis 
magistri qui eodem anno fuerunt praeter ludos exhibitos murum et pluteum fa- 
ciundum curaverunt (JV. 3597). — 3) A. 648. — 4) Nota, cum a. 6i8 duodecim 
magistri fuerint libertini, a. 630 omnes fuisse ingenuos. — 5) Apicis ad designan- 
dam vocalis longitudinem positi antiquissimum hoc exemplum. — 6) A. 630 (C.Marius 
tioc anno iterum consul fuit, sed iterationis nota omissa est). 

3342 Favonia M. f., | sacerdos Cereris ( publica p. R. Q.* 

Romae (I 1106. fl 2182 Rilschl tab. XCj). — 1) Populi Romani Quiritium. 
Ceterum cf. N. 5545 not. 

3343 Casponia P. f. | Maxima | sacerdos Cereris | publica populi | 
Homani Sicula'. 

Roinae (FI 2181. 52443 nuper paene lotam vidit Gatti). — \) De sacerdoti- 
bus Cereris e Graecia (magna) Romam accitis et civitate donaUs agit Cic. pro 
Balb. 24, 53. Cf Marquardt Staatsv. III ed. 2 p. 564. 

3344 Munniai C. f.* | sacerd. Cer.^ (culter, scrofa). 

Atinae in Campania (I 1176. X 3075 Ritschl tab. LXf). — 1) Fieri polest 
ut perierit aliquid in fine singulorum versuum. — 2) Vt Romae (v. N. 5342. 3543), 
ita in oppidis quoque Italiae inferioris sacerdoles publicae Cereris creari sole- 
bant, ut Puteolis (IX 1812) et Pompeiis (X 812. 1074), cf. praeterea iriscriptiones 
quae sequuntur. 

3345 Lolliae | Primae | sacerdoti | Cereria (sic). 

Prope Aeclanum (IX 1038 vidit Dressel). Ad aliam sacerdotem Cereriatn spectat 
IX 3558 ■■ Buecheler carm. epigr. 1125. 

3346 . . I * I sacerdos Cereris | publica summa. 

3347 Staiae M. f. | Pietati | sacerd. Cerer[»s] | publ. primae. | L. 



d. d. d. 



46 Caput XI. 

Teani (X 4793. 4794 hane vidit Mommsen, Hlatn solus vidit Fabius Giorda- 
nvs saec. XVI). — 1) Nominis ut videtur vestigia haec iMacqui ... enotavit Giord. 

3348 . . . icuria M. f. sacerdos | Cerialis mundalis ' | d. s. p. f. c. 

Capuae (X 5926 vidit Mommsen). — 1) Mundum sacrorum Romanorum pro- 
prie Cereri sacrum fuisse ex Festi loco p. •142 licet male hiante effieitur. Propterea 
sacerdos Cereris recte appellatur item mundalis (Mommsen l. c). 

3349 viva fecit | Suellia C. f. | Consanica | sacerdos | Cerialis | deia 
Libera.' | H. m. li. n. s. 

Aeserniae (IX 2670 viderunt Mommsen et Dressel). — 1) Sacerdos Cerqris 
et dei Liberi videtur sic appellari potuisse (cf. N. 5543. 5548). 

3350 Agria Sueia N. f. | sacerdos | Cerer. et Venerus. 

Casini (1 1185. X S191 bis descripta). 

3351 Mamia V. f. | sacerdos | Cereris et Veneri[s]. 

Pratolungi prope Sulmonem rep. (IX 5090 vidit Dressel), Aliae sacerdotes 
Cereris et Feneris Sulmonenses sunt IX 5087. 5090. Surrenti quoque Ceres et 
Venus saeerdotem mulierem habebant (X 680. 688). Cf. Nissen Pomp. Stud. p. 528. 

3352 Flaviae | Ammiae | sacerdoti { Cereris | ob honorem | caerimo- 
niorum | honestissime | praebitorum, | decreto ordinis.' 

Leprignani in agro Capenate (XI 5955 vidit Bormann). — 1) Scilicet muni- 
cipis Capenatium. 



3353 Serviai C. f. | sacerdolis Liberi | publicai Aquinatis. 
Aqiiini (I 1182. X 5422 Ritschl tab. LXXg). 

3354 P- Annaeus Q. 1. | Epicadus' | aedem Leiberi | patrus faciund. | 
coir. hib. mer. 

Prope Naronam Dalmatiae rep. (1 1469. III 1784 vidit Momfnseti). — 1) Idem 
Epicadus memoratur I 1471 = /// 1820. 

3355 Libero palri | sancto sacr. | Sex. Caelius j Primitivus et | Pubh- 
cia Antulla | voto suscepto | d. d. (In parte aversa) dedic^verunt | idib. 
Octobr. l Cn. Pompeio Feroce | Liciniano | C. Pomponio Rufo | cos.' 

Romae, nune Florentiae (VI 468 vid.it Henzen). — 1) Cos. vocabulum ad 
prioris consulis nomen adseriptum. Consules illi fucrunt suffecti, ajino incerto, 
saec. p. Chr. I sine dubio. 

3356 L 0. m. c' I et Libero | patri vinijarum (nic) con|servatori | 
Verus et Vajlerius Vale|ri Maximini | v. s. 1. m. 

Prope lacum Verbanum (l. Maggiore) loeo dicto Mezzana rep. (V S545 vidit 
Mommsen). — 1) lovi optimo maximo eonservatori(?). 

3357 Libero | Cratilhano. 

Aeserniae (IX 2651 vidit Mommsen). 



Tituli sacri et sacerdotum. — Ceres. Liber. 47 

3358 .. . Kalandio pro sua salute dooum | (vestigia duorum pedum circum- 
data a serf/ente) \ [Ijibcro KalliDiciaDO*. 

Romae (fl 465 vidit Henzen). — 1) Agnomen koc, ut etiam Liberi patrit 
I^ocliant N. 1950, ductum ab eo qui primus sacellum instituit (cf. 7V. 5iS5). 

3359 Libero | Pantheo' | sacr. 

Pentimae (IX 5I4S descr. Acairsius aliique). — 1) Signum Liberis (sic) Panthei 
memoratur XI F 2865. 

3360 deo saocto nuiDini | deo magno Libero | patri et adstatori | 
et conserbatori h. !.• coll. | Velabrensium | Domitius Secundus curat. | et 
instaurator fratrib. suis. ^ 

Romae in Felabro rep. (FI 467; Gatti Notizie degli scavi 189% p. 545). — 
1) Huius loci. — 2) Fratres videntur dicti esse pro coUegis. 

3361 pro salutem et victorias | dd. nn. | impp. Severi et Antonini 
Augg. I et luHae Aug. matri Augg. totiusq. | domus divinae eorum, | ex 
concessu in praediis suis sacrarium | dei Liberj cum aedicula et coIum|nis 
suis inpendis marmora[r]un[<]' | et aream et ortulum super Nym|phis qui 
locus appellatur Memphi'^, | donum dederunt spirae.' 

Romae (FI 461 semel, sed accurate, descripta saec. XFIII). — 1) marmora 
nunc traditur. — 2) Locum qui appellatur Memplii, suspicatur Marini Arv. p. 628 
in memoriam itineris per Aegyptum facti a Severo nominatum esse; cf. vit. Sev. 17. 
— 3) Cf N. 5270. 5567. 5569/70. 

3362 corpus fuIIon|um qui in aedifi|cium contulerunt (sequuntur no- 

mina corporatorvm viginli duo. Deinde sculpta aedicula cum imagine Bacchi, qtd 
niaiiu dextra videtur tenuisse ca7itharum) Libero Aug. sac. | in columna 
corpo.* 1 Sex. INonius luvenajlis nomine s. et fll. suor. | Noni et Luci, Li- 
berum funjdente vinu p. s. f.' idemq. d. 

Mactari in Africa, columna (Bull. du comite des travaux hist. 1895 p. 124). — 
1) Corporatorum (?). — 2) Fundentem vinum pecimia sua fecit. 

3363 Tullius ( Zoticus VI|vir Aug. ad | Liberum patrem | cum re- 
dimiculo | auri 111' et thyrso | et cantaro arg. p. IIS^ | testamento | . ... 

Arimini (XI 558 semel descripta saec. XV). — 1) Ante III videtur exciditte 
scripulorum signum. — 2) Argenti pondo 2^/2. 

3364 Libero patri | sacrum | T. T. Flavii Ecle|ctianus et 01ym|pia- 
nus fil. eius, | sacerdotes | orgiophantae. 

Puteolis (X 4585 saec. XFI bit ut videtur descripta). 

3365 Libero patri sa|crum XXannale' | T. FI. Eglectiani sacerd., | 
Aurel. Aug. lib. Draco | parastata consacravit. 

Neapoli, Puteolis ut videtur oriunda (X 1584 vidit Mo7nmsen). — 1) Fi 
cennaie. 



48 Caput XI. 

3366 [pro salute? mp. Caesaris l. Septimii Severi Pii \ Pjertinacis 
Aug. et [M. Aureli 4n/o]|nini Pii Aug. et P. Sep{[imi Getae no6j] |lissimi 

Caes. et Iuii[a« Domnae mat. Augg.] \ et liastrorum, Stla[ccta] 

sacerdos Cererum introit[ws causa] . . .\ thiaso Placidiano donavit | 

[/^]lavio T. f. Eclectiano sace[rdote] | [e]t Stlacciis Sotere et Repa- 

r[ato] 

Puteolis rep., esl Neapoli (X 1383 vidit Mommsen). 

3367 Libero patri | spira Ulubrana | d. s. p. f. 
Corae (X 6310 ab incolis quibusda?n Corae oppidi descripta). 

3368 Liber[o] pal[n] Aug. sacrum. | L. {vel T.) Calpurnius Fortu- 
natus cistifer* pedisequarius ^ et lulia | Pattara uxor pedisequaria^ et Cal- 
purnius Restutus fil. cistifer pedisequa|rius^ et Calpurnia Fortunata fil. 
pedisequaria^ et Calpurnii Fortunatii' | filii cistiferi pedisequari, votum 
solverunt (ad margine?n et inter vocabula saepins signa y et '\\\.) 

Prope Thamugadem (Gsell mel. d'arch. et d'hist. 13, 4895 p. i77). — 1) In 
inscriptio7ie item Africana f^II1 10627 = 16352 reperitur coronatus cistifer. — 2) Pedi- 
sequarii fortasse sunt qui dx9?.ov9^oi dicuntur in inscriptione Samolhracia I 381 
== /// 713 (ubi recensentur post symmystas). — 3) Scr. Fortunati. 

3369 Pontius da|duchus spijrarches Li|beris* patris | stibadium re- 
s[f«7]|uit loco suo. 

3370 Achilleus | spirarch[es i?]|beris' pat[ns] | stibadium [res^ltituit 
loco [sno]. 

tiomae rep. (FI 2231. 2232 semel iterumve descriptae saec. Xf^II). — 1) Sic 
videtur in utroqt/e lapide fuisse. 

3371 L. Aemilio Ad|iutori antisti|ti sacrorum Lijberi palris curijae 
Aug. anni ', | curia Aug. pa|trono ob meri|[/]a sua pecunia | posuit/. 

Lepti minore rep. (Revue arch. 27, 1893 p. 402 n. 18i descr. Gatickler). — 

1) Numeri/m omissum esse apparet. 

3372/3 Ti. Claudio Ner. P. Quintilio | Varo cos.S | L. Octavius Cha- 
rito operis (sic) \ faciundo praefuit el parietem | supra arcus de suo fecit, | 
signu[m L]iberi et Priapisci^ | [pos] uit. 

Prope Telesiam in Samnio (IX 2197 vidit Mommsen). — 1) ^4. u. c. 741. — 

2) Sigilla Priapi et Liberi memoranlur etiam VI 364. 

3374 Alfeno Fortunato | 

visus dicere somno | 
Leiber pater bimajtus*, 
lovis e fulmine | natus, 
basis hanc no|vatione'm 
Genio | domus sacrandam. | 
Votum deo dicavi 
praef.'^ | ipse castris. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Liber. 49 

• 
Ades ergo | cum Panisco 

memor | hoc munere nostro | 

natis sospite matre; | 

facias videre Romam | 

dominis^ munere hono|re 

mactum coronajtumque. 
Lambaesi (f^lll S652 vidit ff^dmanns) . Cf. Buecheler carm. epigr. n. 1S19. — 
1) Fiiletur scribendum himater (quadratarius aberravit in versum seqxientem), ut 
Bacchus vocatur etiam ab Ovidio met. 4, 12 et alibi. — 2) Praefectus. — 3) Fortasse 
M. Aurelius et f^erus, quorum aetati carmeJi optime convenit. 

3375 fecerat Eufranor Bacchum, | quem Gallus honorat | 

fastorum consuP carmine | ture sacris. 

Romae in monle Aventino rep., litteris non bonis (f^I 48 vidit Hen&en; cf. 
Huebner ex. scr. epigr. n. H41). Buecheler carm. epigr. n. 889. — 1) Significatur 
Gallus aliquis consul ordinarius, fortasse is qui consul fuit a. 298. 

3376 Bacchum | et Sylenum (sic) \ sobrios | vides: | sic cocum { decet. 
Romae (fl 49 vidit HeJizen). Cf. Buecheler carm. epigr. 1798. 



3377 bic fuit horridus | ante locus, | 

Asteri' consilio coe|ptus, Liberi ter Bromio.* | 
Silvigeri^ dei auxilium | renovatum in urbe. 
Romae (Fl 462 viderunt de Rossi et Henzen; Buecheler carm. epigr. n. 894). — 
X) Videlur esse unus ex Turciis cognomine Asteriis supra N. 1229. 1250, fortasse 
Apronianus praefectus urbi a. 565. — 2) Liber videtur dici ter Bromius, sed quam 
ob causam, obscurum (cf. Buecheler l. c). Pro Bromio scribi debuisse Bromiq., ut 
vocabulum cohaereat cum iis quae praecedunt, putat Henzen. (Significari, filios 
filiasve tres Asterii dedicavisse vino et ture, nuper coniecit Momms.) — 3) Intellegi 
videtur Silvanus. Titulum prostitisse in aedicula Libej-i et Silvani probabiliter 
statuil Henzen. 

3378 pro saiute | P. Betuleni | Apri nberis[que* eius lovi | o. m. 
Libero Lib.*, | IViceforus act.* | v. s. 

hi Sabinis, prope locum dictum Lavaj-ete, agri ut videtur Amitemini (IX 4S15 
vidit Dressel). — 1) Requiritur liberorumque. — 2) Liberae, — 3) Actor. 

3379 Liberae | sacr. 

Romae, ara (FI 469 cf. add. p. 500S vidit Henzeji). 

3380 Libero pa|tri et Liberae | M. Ulp. Firjminus im|m. librar. | p.* 

Potaissae (Torda) in Dacia (III S. 7684 vidit Domaszewski). — 1) Immunis 
librarius (cf supra N. 2427) posuit. Alium tilulum a milite quodam exereitus 
Dacici pusitum Libero patjn et Liberae habes supra N. 2459. De Libero Dacorum 
cf, Domaszewski Rel. des roem. Heeres p. S4. Liberi Thracici titulos nonnuUos dabi- 
mus infra in capite de numinibus peregrinis. 

3381 templum Liberi | patris et Liberae vetus|tate dilabsum resti- 
tuit I coh. I Belg.' adiectis porlticibus, curam agente | Fl. Victore 7 leg. I 
Ad. p. f.* I Severo et Pompeiano | II cos.^ 

Dessau, Inscriptiones Latinae II. 4 



50 Caput XI. 

Humac prope Ljubuski, in provincia Dabnatia (III 1790 — III S. 848i vidit 
Hirschfeld). — 1) Cf. supra N. 2S79. — 2) Centurione legionis primae Adiutricis 
piae fidelis (de centurionibus legionariis cohortium auxiliariarum curam agentibus 
cf. supra N. 2612 seq.). — 3) A. 175. 

3382 Libero | [p]ain et Li[6]|ere, et Herclia[»][is et cervabu[s]' | Ro- 
manus Au^^r.] n. | et Aur. Creste vo[f.] | posuerun[f]. 

Ainpeli (Zalatnae) in Dacia (III 1S05 vidit Mommsen). — 1) Hercliani et cervae 
fuerunt fortasse coUegia duo viroruvi feminarumque cum Liberi et Liberae cullu 
nescio quo modo coniuncta (Momms.). 

3383 l. 0. m. Fu[l.y 1 et lun. Re^^.] | et deo Lib. | et Hilare, | G. 
lul. Serv[an]|dus vet. [et] | Fl. Numisi[Ms et \ iV]umisia[nMs] 

Naissi (III 1680. III S. 82i8 vidit Domaszewski). — \) Cf N. 30i7 seq. 

3384 deae Semelae et | sororibus eiius | deabus ob honorem | sacri 
matratus | Reginia Paterna | mater nata et | facta aram po|suit J sub sacer- 
dota[feJ I Seranio Catullo | patre. 

Coloniae Agrippinae rep. a. 167i (Brambach 515 qui vidil). 



3385 litoribus vestris quoniam certamin[a]' laetum 

ex[A]ibuisse iuvat, Castor venerandeque Pollux'"', 
munere pro tanto faciem certaminis ipsam, 
magna lovis proles, vestra pro sede locavi, 
urbanis Catius^ gaudens me fascibus^ auctum 
Neptunoque patri ludos fecisse Sabinus^. 

Ostiae (XI f^ 1 semel descripta saec. XF, a Cyriaco ut videtur). — 1) cerla- 
mine traditur. — 2) Ludos Castorum Osliae a magistratibus urbanis (quarto p. Chr. 
saeculo a praefecto urbis) celebrari solitos memorant Polemius Silvius in fastis sub 
die 27 lan. (cf. CIL. I ed. 2 p. 508), et Aethici quae dicebatur cosmographia (Geogr. 
Lat. min. ed. Riese p. 85)., cf. praeterea Ammian. Marc. 19, 10, 4. — 3) Ptdetur esse 
Catius Sabinus qui consul iterum ordinarius fuit a. 216 (cf. supra N. 435). — 
4) Significari videtur praetura urbana, in qua Catius Sabinus etiam Herculi carmeyt 
dedicavit infra N. 5402. Praetor Sabinus videtur fuisse sub Commodo. 

3^6 

. . Calvius P. f. P. n., C. Geminius C. f. Mateiclus aedem 
Castoris Pollucis de s. s. faciendam pequn. 'sac. coeravere. 
[M.y Calvius M. f. P. n., C. Crassicius P. f. C. n. Verris, d. s. s. pro- 

b[ayer. rf]edicar. [^.] 
Corae (1 1130. X 6S0S vidit Mommseji; Ritsclil tab. LXFIIIa). Alterius exempli 
eiusdem tituli (in quo tamen nomina propria alio ordi?ie videntur fuisse coliocata) 
fragmenta sunt 1 11S1 = X6S06. — 1) Praenomen suppletum ex altero exemplo tituli. 

3387 I sacr[?im] | Castori et PoI[i«cj] | Merula Ilvir. (in utro- 

que latere pileus stellatus et hasta). 

Feiis rep., est Romae (XI 5777 vidit Bormann), 



Tituli sacri et sacerdotum. — Liber et Libera. Castor et PoUux. 51 

3388 Casto|ribu8 | Q. [Fl.y | Balbus cos. 

Tusculi rep. (XIF2S76 bis ut videtur descripta). De cultu Casiorum Tusculano 
cf. CIL. Xir p. gS4 et infra ad N. 3596. — 1) EI, ET apographa. 

3389 Casto|ribus | Aug. sacr. 

Ampeli (Zalatna) in Dacia (III IS87 vidit Mommsen). 

3390 Castori Augusto sac. | L. Calpurnius L. fil. Quir. | Successianus 
curator | dendrophorum v. s. | lib. animo. 

3391 Polluci Aug. sacr. ) L. Calpurnius L. fil. Quir. | Sucessianus (sic) 
curator | dendrophorum | v. s. hb. animo. 

Cirtae rep. (FIII 6940. 6941 cf. p. 1847 huius ectypum vidit Renier). 

3392 Castori | deo 1 ex visu | S[e]x. Sext. | Epagat[A]us. 

Fisani inter Cremonam et Brixiam (Pais n. 1266 descr. da Ponte Brixianus). 

3393 Castor. | sacr. | Ti. lul. | Sanct. | filius | Celsus | voto. 

Mandetire, ubi fuit Epamandtiodunim (XIII S409 semel descripta saec. XFII). 

3394 in honorem | domus divin. | Concordiae | civit., Castori [ et Pol- 
luci I M. Petronius | . . . .* 

Metz rep. a. 1700 (Orell. 1S64; descriptam a Gallandio ex codice Traiectino 
n. S6 ed. Brambach mus. Rhe7i. 20, 186S p. 625). — 1) Infra mutilam fuisse non 
traditur. 

3395 sacrum | Polluci \ Sex. Quinlius | Sex. Q. Succes|sini lib. For- 
tu|natus ob hono|rem Vlvir. ex d.* | ordinis soluta pe|cunia petente pojpulo 
donum de | sua pecunia, | dato epulo ci vibus et incolis et | circensibus 
lactis, I d. d. 

Menjibar ad Baetem fl., ubi videtur fuisse Ossigi Baeticae (II 2100 cf. p. 88S 
Huebner vidil ecf.ypuvi). — 1) Decreto. 

3396 permissu | aedituum | Castoris et | Pollueis, | L. Volumnio | 
Amerimno | curatori | d | . . . 

Romae (XIF 2659 vidit Henzen). — Tusculi collegium aedituorum (aedis) 
Castoris et Pollucis fuisse constat ex lapide Tusculano XIF 2657 (ef. infra iriler 
municipales) ; hunc quoque lapidem Tusculo Romam asportatum esse crediderim. 

3397 T. lunius N. f., | C. Numolei. Cn. f., | M. Fisius M. f., | M. 
Fufius L. f., I C. Tittius C. f., | Q. Monnius N. f., | D. Rosci. Q. I. Lin[f]io, | 
D. Iteius Cn. 1., | M. Valerius M. I., | Q. Fulvius Fulviae 1., j P. Pactumeius 
C. 1., 1 L. Pomponius C. 1.* | Heisce magistrei" Castori et | PoUuci murum 
et pluteum' faciundu. | coeravere eidemque loedos | fecere, Q. Servilio 
C. Atilio cos." 

Capuae (I S67. X 5778 vidit Mommsen). — l) Dimidia pars magistrorum in- 
genui fuerunt, dimidia liberlini. Cf. similes titulos Campanos N. 518S. 5540. 5541. 
5609. 5770. — 2) Cf supra N. 5540 not. 1. — 3) Cf ib. not. 2. — 4) A. 648. — Signa 
marm. Cast. et Pol. memorantur in inscriptione eiusdem loci eiusdemque fere aetatit 
(a. 6SS) X 5781. 



52 Caput XI. 

3398 Gal. Tettienus Pardalas* et | Tettiena Galene tetrastylum | sua 
pecunia fecerunt item simulacra Castoris | et Pollucis municipibus Asisi- 
iijiibus don. deder. | et dedicatione epulum decurionibus sing. X V^ sex- 
vir. -X' III, I plebei S IS dederunt. | S. c. 1. d.* 

Asisii (XI S572 vidit Bormann). — 1) Liberlus videtur fuisse Galeonis Tet- 
tieni Petroniani consulis a. 76 (cf. supra JS. 1993) aut Galeonis Tettieni Severi (cf. 
Prosopogr. imp. Rom. s. v.). — 2) Singulis denarios quinos. — 3) Senatiis consulto 
locus datus. 

3399 M. Ael. M. f. Rusticus rector, | imm. II, h6n. III S | in diem 
vitae suae | mesoribus mach. f. p. | quib. ex s. c. coir. lic^ | Castores 
d. d. I et ob dedicatione | dedit sing. S IP, | L. Faenio Fidele | qq. 11." | 
Dedic. XV kal. Iiin. | Saturnino et Gallo cos.* 

Romae (FI 85; in gemello lapide eadem paene est inscriptio, utramque vidit 
Henzen). — 1) Immunis iterum, honoratus tertium, scilicet in corpore mensorum, 
cuius et rector fuerat. — 2) Mensoribus machinariis frumenti publici, quibus ex 
senatus cojisulto coire licet. — 3) Singulis denarios hinos. — 4) Quinquennale 
iterum. — 5) A. 498. 

3400 d. d. ilaminica Viennae | tegulas aeneas auratas | cum carpus- 
culis et I vestituris basium et signa | Castoris et Pollucis cum equis | el 
signa Herculis et Mercuri | d. s. d. 

Viennae Allobrogum, litteris primi p. Chr. saeculi ineuntis (XII 1904 vidit 
Hirschfeld). — Tabula cum integra esse videatur — certe fractam eam esse 7iemo 
adnotavit, initium inscriptionis (cum nomine flaminicae) fortasse in alio lapide 
scriptum erat. 

3401 lovi praestiti | Hercules Victor dicdvit, | Blandus pr.* restituit. 
Tibure, ara marmorea litteris pulchris (XIF 5SSS vidi). — Romae erat ara, 

quam dil EvQsalcp (sic Dionysius ; inventorem lovem, appellant Solinus et auclor de 
orig. gentis Rom., quod ver.mm puto ex Graeco) id est nisi fallor lovi Praestiti po- 
suisse ferebatur Hercules propter boves a Caco recuperatas (Dionys. 1, 59, Solin. •/, 7, 
auctor libelli de orig. gentis Rom, c.8). Similis ara fuisse videtur Tibure quae urbs 
praecipue Hercuii sacra credebatur (cf. CIL. XIF p. 567 et infra N. 54H — 5418) ; 
eam aram temporibus Augmti vel Tiberii restituit Blandus nobilis Tiburtinus (ef. 
not. 1). — 1) Est C. Rubellius Blandus, qui supra N. 196. 5098. Tiburtinum eum 
fuisse indicat Tacitus ann. 6, 27. 14, 22. 

3402 Hercules invicte, Catius' hoc tuo donu[»i libens] 

numini sancto dicavit praetor urbis^ 

cum pia aollemne mente rite fecisset [sacnim], 
tradidisti quod Potitis^ Euandreo [saeculo] 
administrandum quodannis hic ad a[ram maxm]am. 

Romae rejj. uTia cum iis quae sequuntur prope ecclesiam S. Muriae in schola 
Graeca (sive in Cosmedin), ubi hodie dicitur ''piazza Bocca della yerita (VI 515 
vidit Bormann imminutam, pleniorem descripserunt lucundus aliique. Buecheler 
carm, epigr, n. 228). Pertinent hi tituli ad aram Herculis in foro Boario sitam. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Castor et Pollux. Hercules. 53 

quae maxima appellabatur fanumque contiguum ^" quae praesenti Herculi Arcas 
Euander sacraverat (Tac. ann. 4S, 4i), monumentaque sunt saerificiorum a prae- 
tore urbano quotannis ibi factorum (cf. not. 2), cf. de Rossi ann. inst. arch. i854 
p. 28 seq. ; lordan Top. 1, 2 p. 481 (accuratius nuper locum definivit Huelsen diss, 
acad. pontif archaeol. Rom. scr. 2 vol. 6, 4896 p. 242 seq.). — 1) Cf supra N. 558S 
not. 3. 4. — 2) A praetore urbis quotannis Uerculi iuvencam immolatam esse tradit 
Varro de l. L. 6, 54. — 3) De Potiliis cf Liv. 1, 7, 12. 9, 29, 9. Dionys. 4, 40 cet. 

3403 Te precor, Alcide, sacris, | invicte, peractis | 

rite tuis laetus dona | ferens meritis. | 
Haec tibi nostra potest | tenuis perferre camena, | 

nam grates dignas tu | potes efficere. | 
Sume libens simulacra, | tuis quae munera Cilo* 
aris urbanus^ dedicat | ipse sacris. 
Romae rep. ibi ubi N. 5402 , deinde translata in Capitolium (FI 512 vidit 
Henzen. Buecheler carvi. epigr. n. 868). — 1) L. Fabius Cilo consul suff. a. 195, 
cf suprti N. 1141. 1142. — 2) Inteilege: praetor urbanus. Cilonem urbana praetura 
functum esse, paullo ante a. 195 sine dubio, constat etiam ex aliis titulis eius (not. 1), 

3404 Alcide, sacri generis | decus, hoc tibi | praetor | 

et lovis antistes' | dedico Perpetuus^ 

Romae rep. una cum N. 5402 , deinde translata in Capitolium (FI 516 vidit 
Hensen. Buecheler carm. epigr. n. 869). — 1) Quod sacerdotium significetur, nescio. 
— 2) Foriasse Marius Perpetuus consul ord. a. 257. 

3405 Argive victor | Hercules, | 
donum hoc | tibi urbanus | praetor 
Veldumnianus | lunius*. 

Romae, rep. sinc dubio ibi ubi N. 5402, quamquam id non traditur (FI 519 
vidit Henzen; cf. Bvecheler carm. ep. n. 22 p.835). — 1) Fortasse yeldumnianus 
consul ord. a. 272. Ceterum lapidem in fine mutilum esse crediderim. 

3406 Annaeus | Placidus' | Hercuh | donum | dedi. 

Romae in aedibus privatis (FI 271 .mepius descripta saec. XFjXFI, 9f. 
Buecheler carm. epigr. n. 21). — 1) Fortasse is qui memoratur supra N. 1127 fin. 

3407 Herculi in|victo | M. Cassius | Horlensius | Paulinus pr. urb., | 
XVvir sacris | faciundis, | donum dedi. 

3408 deo HercuU | invicto | C. lul. Pomponius | Pudens | Severia- 
nus I V. c, praet. urb. 

Romae rep. una cum N. 5402 (FI 518.517 saepius descriptae saec. XVjXFI). 

3409 deo Herculi inv. | M. lun. Caesonius | ^icomachus Anicius | 
Faustus PauUnus | c. v., p. u.*, d. d. (In laiere) d. d.'* | XII kal. Octob. j 
Crispo et Constantijno Caess. II cons.' 

Roynae rep. una cum N. 5402 (FI 51S itucriptio7iein lateris descr. Henzen, 
inscripiionem frontis lucundus). — 1) Clarissimus vir, praetor urbanus. — 2) De- 
dicalum. — 3) 20 SepL 521. 



54 Caput XI. 

3410 Sancte, 

De decuma, Victor, tibei Lucius Munius' donum 
Moribus antiqueis pro usura^ hoc dare sese' — 
Visum animo suo perfecit, tua pace* rogans te 
5 Cogendei dissolvendei® tu ut facilia faxseis^ 
Perficias decumam ut faciat verae rationis', 
Proque hoc atque alieis doneis des digna merenti. 
(iuxta videtur sculptum fuisse sacrificium). 
Reate ante ecclesiam cathedralem (1342. 1X4672 descr. saec. XF Pomponius 
Laetus, a quo accepemnt plurimi, saec. XFI complures viri in describendo accurati 
et exercitati, ut Accursius et Budaeus, ita ut de lectione constet). Buecheler carin. 
epigr. n. 248. — 1) Munius qjii viderunt omnes (unus Pomponius quid hoc loco 
legerit non satis constat), neque inauditum Muniorum nomen in Sabinis (IX 4274) ; 
Mummii nomen introduxit primus editor, quem secuti sv7it reliqui omnes, cogitantes 
de L. Mummio consule a. 608 (supra N. 20 seq.). Sed in privatum hominem, mer- 
catorem potissimum, congruere omne argumentum huius carminis iam Ritschelius 
observavit (opusc. 4 p. 105). — 2) Sic omnes qui viderunt; promiserat olim coniecit 
Mommsen (quod post hoc inseimit Ritschl opp. 4, 111). Decima, quam mercatores re 
bene gesta Ilerculi reddere solebant (Macrob. sat. 5, 6, 11), apte dici potuil deo 
reddi pro usura. — 3) Sententia hiat, culpa sine dubio poetae. — 4) Te non i?i- 
vito (Bue.) — 5) disolvendei refertur ex Pomponii schedis. — 6) Precatur Her- 
culem Munius, tit facultatem sibi praebeat cogendi et dissolvoidi, in quibus rebus 
negotiatio consistit. — 7) Dei auxilium invocat in computanda decuma, ne error 
in hac re admissus fraudi sibi fiat (Mo.). 

3411 M. P. Vertuleieis C. V | 

Quod re sua di^/^Jeidens asper (sic) | afleicta 
parens timens | heic vovit voto hoc | solut[o, 
rfe]cuma facta | poloucta leibereis lube|tes (sic) 
donu danunt | Hercolei maxsume | mereto. 
Semol te | orant se voti crebro | condemnes. 
Sorae (I 117S. X 3708 Ritschl tab. LII a). Sunt versus Saturnii interstitiis 
in ipso lapide separati. Cf. Buecheler carm. epigr. n. 4. Ex simili carmine Satur- 
nio, dedicato ab Aufidio quodam cum Herculi iterum decumam redderet, superest 
IX 5369 (= Buecheler carm. epigr. n. 3). — 1) M. et P. Fertuleii, Gaii filii. 

3412 Herculei | C. Antestius Cn. f. | cens. | decuma facta iterum | dat. 

Tibure (XI F 5341 bis vel ter descripta saec. XFIII). 

3413 P. Ateius P. 1. Regillus fecit | sibi et | P. Aleio P. 1. Salvio, 
patron., | pomario; is ter Herculi decumam fecit; | vixit ann. CH, et | Pri- 
mae 1. suae carissimae et | Ateiae lollae patroni filiae. 

Prope Capuam, nunc Neapoli (X 5936 vidit Mommsen). 

3414 Pomponia L. f. Nunnulei Herc. Vict. C. Nunnuleio C. f. ISiido leg. 

|pro pra6t. 
Pomponia L. f. uxor posuit. 
Tibure (XI F 5346 vidi). Tabula videtur sustinuisse donarium a Pomponia 
Herculi simul et memoriae vel ho?iori mariti sui dedicatum. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Hercules. 55 

3415 Herculi | Tibiirt. vict. | et ceteris clis | praet. Tiburt.' | L. Mi- 
nicius I Natalis' | cos., augur, | leg. Aug. pr. pr. | provinciae | Moesiae 
infer., | vot. suscep. 

Tibure (XI^ 5SSi vidi). — 1) Dis praetoriis (?) Tiburtibus (Fortuna Praetoria 
est in t. Tiburtino XIV 5SiO). — 2) Cf. supra N. 4061. 5i21. 

3416 H. V. V. s.' I C. lulius C. f. I Pal. Rufus | trib. militum bis, | 
fani* curator, | v. q.' ab aerario Saturni. 

Tibure, nunc Romae (VI 5Si4 vidit Hensen). — 1) Herculi victori votum 
snlvit. — 2) Fani Herculis. Curatores fani Herculis Fictoris Tiburtini, qui Romae 
senatorii ordinis honoribus functi erant, habes supra N. lOii (not. 4). 4061 (not. 5). 
4401 (not. 2). 440i. — 3) Fiator quaestorius (cf. supra N. 1926 seq.). 

3417 M. Caerellius | lazemis' qq. | pistorum Hl | et perp.^ et | codi- 
carius, item | mercator | frumentarius | invicto | Herculi ] ex voto d. d. 

Tibure (XIFi25i vidit Gatti). — 1) Idem cognomen in titulo Magnesiae ad 
Maeandrum rep. Bull. de corr. heU. 489i p. 40, simile VI 6i76. — 2) Quinquennalis 
pistorum ter et perpetuus (scilicet post ter geslam quinquennalitatem konore per- 
petuae quinquennalitatis a pistoribus exornatus), Ostiae puto, 

3418 Herculi Victori | Certenciino (sic) \ M. Aurelius Aug. lib. | Zo- 
ticus I nom.' a censibus ( d. d. | Gregorius. | (In latere) dedicata id. lan. | 
luliano II et Crispino | cos.^ 

Tibure (XIV 5SS5 vidi). — 1) Nomenclator. — 2) A. 22i. 

Praeterea titulos Herculi invicto Tibure dedicatos dedimus supra N. 26i2. 2706. 

3419 L. Gemenio L. f. Pelt . .^ | Hercole dono | dat lubs merto | pro 

sed sueq.^ | Ede leigibus | ara Salutus^ 

Praenesle rep. a. 4882 , cippus tofaeus (XIV 2892 imaginem dedit Steventon 
buU. Inst. arch. 4885 ad p. 9). — 1) Lectionis non omnino certae. Ad Pel, quod 
certum est, adiunctae sunt i?i versu sequenti, sciUcet ad hunc revocatae per Uneo- 
lam obUquam, Utlerae duae, quarum prior videtur fuisse T, secunda fortasse fuit 
E vel D. Subest fortasse cognomen Geminii. — 2) Pro se suisque. — 3) Esdem, 
i. e. iisdem, legibus (dedicata est) ara Salutis. 

3420 Q. K. Cestio. Q. f. | Hercole donu | [djedero. 

Praeneste rep. una cum N. 5i19 (XIV 2891 vidit Stevenson). 

3421 L. Seius' C. f. | Hercolo | donum | dat Burus^ 

Prope Castelvecchio Subequo, ubi videtur fuisse Superaequum PaeUgnorum 
(de Nino Notizie degU scavi 4898 p. 76). — 1) Selus legit de Nino, sed deUneatio 
quam edidit videtur etiam Seius admittere. — 2) Videtur cognomen Seii. 

3422 M. C. Pomplio. No. f. | dedron | Hercole. 

Romae rep. in alveo Tiberis (VI 50898 =- Notizie 4890 p. 55 viderunt VagKeri 
et Huelsen). 

3423 Publicia L. f., | Cn. Corneli A. f. uxor, | Hercole aedem | valvas- 
que fecit eademque | expolivit aramque | sacram Hercole restitu. | Haec 
omnia de suo et virei (fecit)* ] faciundum curavit. 



56 Caput XI. 

Roviae in Esquilino, sed de loco ubi reperta sit, non satis constai (Eph. 
ep. 4, 754 vidit Henzen). — 1) fecit vocabulum erasum. 

Titulos duos a magistratibus liberae reipublicae Romae Herculi dedicalos 
dedimus supra N. H. 20. 

3424 Herculi invicto sacr. | Hermeros Aug. lib. tab.* | thensauror. 

Romae extra portam Tiburtinam (FI 30737 vidi). lisdem verhis inscripta 
est VI 523, quae dicitur reperta esse ante portam Esquilinam (Maiorem), FII fere 
mil. pass. ab urbe. — 1) Tabularius (ut est perscinptvm in tiiulo gemello). 

3425 Herculi . . . | Fl. Lollianus v. c, praef. . . . 

Romae rep. in Esquilino prope ecclesiam S. Luciae in Selci (Gatii Bull. comu- 
nale 1889 p. 42, Notizie 4889 p. 14). In margine inferiore diciiur esse IIII, quod 
vix ad hanc inscripiionem pertinet. — 1) Cogitavi de Flavio Lolliano Mavortio 
(supra N. 1223 seq.), qui praefectus urbi fuit a. 542 , sed editor litteras tituli ait 
esse saeculi p. Chr. tertii potius quam quarti (Lollianus praefectus vrbis a. 254 
Egnatius fuit, non Flavius). 

3426 P. Egn [o/ms] . . . s v. c* | \iOn[tifex\ Herculis | et rector de- 
curiae | Herculeae* curavit. 

Romae rep. in regione urbis nona, ubi iam dicitur Piazza Cairoli, litteris 
quae saec. p. Chr. quartum indicant (VI 50895 vidit Huelsen; Gatti Notizie 1892 
p. 21, Bull. comunale 1892 p. 57). — 1) Fir clarissimus. — 2) Fideiur esse idem 
sacerdos qui in titulis et ipsis quarti p. Chr. saeculi supra N. 1259 dicitur cu- 
rialis Herculis , N. 2942 sacerdos Herculis. 

3427 Herculei | sacrum | C. Marci. C. 1. Alex. fecit, servos | vovit, 
liber solvit. (Ab altera parte eiusdem lapidis) Herculei | sBcrum | C. Marci. 
C. 1. Alex. I dat. 

Prope Puteolos (I 1255. X 1569 bis descripta). 

3428 Herculi | sancto sac. | P. Pomponius Noe|tus votum sol., | ami- 
cos acc' bene. | L. Eggio Marullo et | Cn. Papirio Aeliano cos.^, | I. d. d. d., 
k. luL 

Casini, in cantharo magno lapidis Tiburiini (X 5160 vidit Mommsen). — 
1) Accepit. — 2) J. 184. 

3429 Herculi | scyphos | votum posuit | C. Clodius | C. lib. Laetus | 
Augustalis. 

Taurinis (F 6952 vidit Mommsen). 



3430 n Aug. I cos.' I k. Aprillib. | T. FJ. Eros | Hercullem | pue- 
ri|num | cum basi | Deanae | d. d. 

Romae (VI 126 vidit Marinius). — l) Duobus Augustis consulibus (a. 161 1). 

3431 T. Vetio I duno | didet | Herclo | lovio | brat | dala. 

Loco dieto Navelli in agro Vestinorum ut videtur (IX 5414 vidit Mommsen; 
imaginem exhibei Zveiaieff inscr. lial. mediae dialeciic. tab. II n. 4 cf. p. 15 n. 9). — 
Sermo videtur mixius inter Latinum et Oscum; cf. Buecheler l. c. 



Titali sacri et sacerdotum. — Hercules. 67 

3432 Ilorculi lovio sacrum | C. Voltilius Alexantler lec. 

Romae rep. extra porlam Maiorem, sub statua parva Herculis (FI 30906 = 
Bullettino comunale 1880 p. 286). — In titulo item urbano VI 291 = 400 cf. add. 
p. 50H .... I sacrum lovis | Herculi voto legit Henzenus^ sed lovio Herculi unus eorum 
qui saec. XVI titulum viderunt, lovi o. m. Herculi alius sed fide parum dignus 
(Boissard), lovi d. Seguier auctor accuratus. 

3433 (aquila) Herculi I Primigenio | sacrum, | C. Petronius | C. f. 
Vel. I Paetus f. 

Romae (FI 30907 vidit Huelsen — Bull. comunal. 1888 p. 403). Aliae dedi- 
cationes faclae HercuH Primigenio sunt I1 1436. XI S9S4 = Or. 1S4S (ubi Accursius 
legit Herroli Primogenio sac). Menestrator ab Hercul. primig. est VI 964S. 

3434 Herculi victori | pollenti potenti | invicto d. d. 1. m. | C. Vibius* 
Fronto | viator q.-^ | Dedic. III k. lul. | L. Vettio Paullo | T. lunio Mon- 
tano COS.' (In latere Herctiles Cerberum ducens, in altero latere sus.) 

Romae, ara magna rotunda marmorea (VI 328 vidit Henzen). — l) jSomen 
nunc plane evanidum suppletum ex apographis antiquioribus. — 2) Quaestorius. — 
3) Consules suffecti fuerunt anno p. Chr. 81 (act. Arv.). 

3435 Herculi in|victo inpetrabi[/i] | C. Valerius Vale|rianus aram | con- 
stituit cum l suis omnibus | v. s. I. m. 

3435* Herculi inpetra. sacr. | C. Calvisius Secundinus | Vlvir iun., 
decur., item q., aram v. s. I. m. 

Mediolani (V 3769. 3768 haec semef, illa bis vel ter descripta). 

3436 €ix>} I 'HQaxXfj d^aXlocpoQit) \ uqc^ evaxovOTco | .A. KoQvrj- 
Xiog A. KoQvr^Uov IlQei^iyevLov \ viog IlaL TeQevtiavoQ \ xai Arm- 
viog aneXevd-eQog \ eTtoLtiGav. \ Herculi pacifero | invicto sancto | sacr. | 
voto suscepto I L. Cornelius L. f. ] Pal. Terentianus | et Lemnius libertus | 
merito libentes | fecerunt. 

In oppido Pontecorvo ad Lirim (X 558S vidit Mommsen). 

3437 Herculi | salutifero | Q. Vib. Amillus | Aug. col. Dac* | pro sa- 
lute I luliani fili sui. 

Mehadiae in Dacia (II1 1372 bis fortasse saec. XVIII descripta). — 1) Augu- 
stalis coloniae Dacicae, i. e. Sarmizegetusae. 

3438 [fl]erculi | compoti* | L. Masuvius | Bassus | d. d. 

In Piceno prope Tavignano vicum in abbaiia S. Victoris (IX 3731 semel de- 
teripta ab homiiie fide digno). — 1) Idem cognomen in Bona dea infra N. 5303, 
ef. etiam snpra N. 3249. 

3439 Herculi | defensori | M. Silius | Messalla | consul.* 

Romae rep. (VI 308; Huebner ex. scr, ep. 479). — 1) Fortasse is qui fuit 
eonsul su/fectus a. 195 (Dio 75, 17). 



58 Caput XI. 

3440 Herculi | conserbalori | A. Sergius | Megalensis | curator II | 
sociis cultor. | Larum et imag. | August.* dedit. (In latei'e) idibus Nove. | 
Quintibo (sic) | et Prisco cos.^ 

Romae {VI 501 vidit de Rossi). — 1) Curator iterum sociis cultoribus Larum 
et imagiyium Augusti (cf. infra N. 5545 not. 1). — 2) A. 169. 

3441 Herculi | restitutori^ | C. lulius Hilario. 

In Pisidia, ibi ubi fuit Tymandus (III S. 6867 vidit Ramsay). — 1) Idem 
cognomen in Silvano infra N. 5364, item in love supra N. 5002. 

3442 Herculi domestico' | T. Aeli Rubri Superstitis. 

Tibure rep., basis in cuius super/icie supererant vestigia pedu7u, clavae, 
pellis leoninae (XIF 5Si2 saepius descripta). — 1) Voeabulum non omnino certum 
(d...stico similiterque apographa accurata). 

3443 Herculi | tutori | domus | Novelliana' (In postica: Hercules cum 
leone pitgnans. Iti latere: arbor Hesperidum. In altero latere: clava et pharetra). 

Capuae rep. (X 5799 vidit Mommsen). — 1) Cf. supra N, 5232. 

3444 Herculi ( Aeliano^ | sacrum, | quem consacra|vit Sammius | 
TertuUinus | ex maioriario^. 

Mirabellae, ubi fuit Aeclanum (IX 1093 vidit Mommsen). — 1) Similia cog- 
nomina Herculis supra N. 5080, infra N. 5468. — 2) Officii vel potius militiae 
quoddam genus videtur significari,- cf. supra ad N. 2148. 

3445 numini domus Aug. | sacrum. Herculi salutari *, | quod factum 
est sodalic. horr. Galban. cohort. . .^ | A. Cornehus Aphrodisius quinquenn. | 
aediculam novam a solo sodalibus suis pecun[m] | sua donum dedit. | De- 
dicavit k. lunis Quintilio et Prisco cos.^ 

Romae rep. sub Aventino, est Neapoli (VI 558 cf. 50744 recognovil Huelsen 
ad eclypum), — 1) Herculem salutarem ab horreariis cultum habemus etiam VI 559 
(cf. not. 2), cf, item infra titulum Genio horreorum Leonianorum dicatum, — 
2) Sodalicio horreorum Galbanorum, cohortis (sequebatur numerus), A simili so- 
dalicio horreariorum cohortis secundae positus est titulus supra N, 1622, a collegio 
Herculis cohortis primae VI 559. — 3) A. 139. 

3446 sanctissimo Herculi | invicto | corpor. custodiarior. | L. Curtius 
Abascantus, cum | Curtio Gaudente fil. | imm. a. IHl ', | crateram argyro- 
corintham { cum basi sua et hypobasi | marmorea | sua pecunia donum | 
dederunt. | Dedicat. VIIII k. lun. | Ser. Scipione Orfito Q. Non.^ Prisco cos.^ 

Romae (VI 527 vidit Henzen). — 1) Immuni annorum quattuor. — 2) Non. 
postea additum (Huebner ex. scr. ep. 283), vide an manu recenti, — 3) A, 149 (alter 
consuhtm praeterea dicitur Sosius Priscus). 

3447 Herculi buii.' | M. Ulpius | Aug. Hb. | Timocrates | aeditus | d. d. 
Romae (VI 502 vidit Henzen). — 1) Bullato, intellegit Mommsen, cogitans de 

Hercufe puerino (cf, N.5450). 

3448 Hercoli celeri dat | A. Rutihus P. 1. Antiocus. 
Romae (VI 504 cf, add. p, 5012 vidit Stevenson), 



Tituli sacri et sacerdotum. — Hercules. 59 

3449 Herculi Fundanio* | Ti. Claudius Habitus | libens volum solvit. 

Romae, yostea Parisiis, basis statuae parvae aeneae (FI 514 cf, mus. Rhen. 
20, 1863 p. 625 descr. Galland). — 1) Templum Herculis Fundani memoratur in 
vita Floriani imp. c. 4. 

3450 [C. iejmilius C. 1. Eleulher Herculi Gallico v. s. m.' (sic). 

Piedimonte prope Allifas in finibiis Samnii et Campaniae (IX 2522 Mommsen 
vidit ectypum). — 1) f^otum solvit merito. 

3451 Herculi | ponderum | Q. Aemilius | Vibianus | b[/".]' trib. coh. 

111 ... I 0. V. 

Rvmae (FI 556 ter descripta saec. XFII). — 1) Beneficiarius (traditur b, pro- 
babile est h et i fuisse contignatas). 

3452 Herculi Saxdno sacrum | Ser. Sulpicius Trophimus | aedera 
zothecam culinam | pecunia sua a solo restituit | idemque dedic^vit k. De- 
cembr. | L. Turpilio Dextro M. Maecio Rufo cos.* | Eutychus ser. per- 
agendum curavit. 

Tibure (XIF 5345 saepe descripta a saec. XF ad XFIII). — 1) Consules suf- 
fecti videntur fuisse temporibus Flaviorum (nam alter eorum videtur esse M. Mae- 
cius Rufus quem nummi proconsulem Bithyniae fuisse a. 79 perhibent), certe 
non postea, cum postea homines privati suffectos consules in annis indicandis 
neglegerent. 

3453 Herculi Saxsano et | imp. Vispasiano (sic) \ Aug. et Tito imp. 
et I Domitiano Caesari | M. Vibius Martialis | / leg. X Gem. et commiHltones 
vexiili ieg. eiusd, | qui sunt sub cura eius | v. s. 1. m. 

3454 1. o. m. et Her|culi Saxa. | sacrum ] P. Talpidius | Clemens 

y leg. VIll Aug. I CUm mil. leg. eius | V. S. l. 1. m. (In latere dextro clava), 
Ad Norroy-sous-Preny (prope Pont-a-Mousson), ad Mosellam, rep. in tapici- 
dinis, aj-ae duae, haec ?iunc in museo Sangermanensi, illa Bruxellis (delineavit 
Robert Melanges Graux p. 552. 554). In iisdem lapicidinis extabat rupi incisus 
tituliis ap. Robert l. c. p. 550, quem alio loco dabimus. 

3455 Herculi | Saxsano | C. Mettius | Seneca y \ leg. XV' et | vexil- 
lari I leg. eiusdem | v. s. 1. m. 

Schweppenburg (prope Brohl) rep. in lapicidinis (Freudenberg ann. Rhen.SOjSI, 
1871 p. 192). Eodem loco etiam alius titulus Nerculi Saxano dedicatus a militibus 
prodiit (Brambach 672). — l) Centurio legionis quintae decimae. Significatur legio 
XF Primigenia. Tilulus igitur est antiquior anno p. Chr. 70 (cf. supra J\.227S). 

3456 Herculi Saxsano | sacrum luhus Vijctor 7 pro se et co|militones 
sijngulares pedite|s' Acili Slraboni[s]* | leg. Aug. v. s. l. m. 

Brohl rep. in lapicidinis, iam Bonnae (Brambach 665, explevil Zange?neister 
ff^estd. Zeitschr. 1892 p. 282). — 1) De peditibus singularibus praesidis cf. supra 
N. 2416 not. 1. — 2) Acilium Strabo?ie7n eimdem putat Zangeineister quem me?norat 
Tac. a. 14, 58. — Eodem loco multi alii tituli Herculi Saxano vel lovi et Herculi 
Saxano a mtlitibus positi prodieru?it (Brambach 651 seq.; Klein Ann. Rhen. 81, 1886 
p. 112. 113), quorum ?ionnullos alio loco dabi?nus. 



60 Caput XI. 

3457 Herculi Saxan[o] | Liibiamus Endruri | Quintalli | v. s. 1. [o.] 
Tridejiti (V S015 vidit Mommsen). 



3458 Herculi Aug. | sac. Val. Vale|rianus mil., | cum insist|erem ad 
cap|itella columnarum* ad ter|mas Licinanjs^ (sic) q. a. se *iune S|irmi, 

V. 1. s. 

In insula Brazza Dalmatiae rep. ad lapicidinas vetustas, nunc Salonis (111 
S. 40i07 vidit Hirschfeld). — 1) Thermae Licinianae, fortasse appellatae a Licinio 
imperalore. — 2) Hirschfeld (arch. ep. Mitth. aus Oestr. 9, 1883 p. H) confert 
Passionem Sanctorum quattuor Coronatorum. (ap. Buedinger Unters. Z7tr roem. 
Kaisergesch. 5, 4870 p. 323), ubi Diocletianus narratur praecepisse ut 'ex metallo 
porphyrelico capitella columnarum inciderentui'^ . 

3459 Herculi | lapidari | Alman[f]i|censes' | p. 

S. Ponzio prope Nizzam rep. (F 7869 semel descripta saec. XVII). — l) Cf 
XII 752. 

3460 Herculi | barbato | sacrum | M. Hellius | Secundus | tubicen | 
leg. X G. p. I f. I V. s. 1. m. 

Brohl rep. a. 4840 (Brambach 635 ex Lersch Ce?itralmuseum rheinl. Insehr.). 

8461 Herculi et | Alcmenae | C. Materni|us Primus | v. p. 1. m. 

Goyer sive Jeuck, qui vicus est a Leodio (Liittich s. Liege) inter septentriones 
et occidentem versus (Orell. 1336 cf. Brambach mus. Rhen. 20, 1863 p. 627, Schuer- 
mans bull. des commissions d'art et d'archeol. de Belgique 7, 1868 p. 68: semel vi- 
deiur descripta esse saec. XFII). 

3462 Camurii Taci[f]inus* ] et Hermes lib., Vlvir Aug., | sign.^ aba- 
cum cum signis H | Hercule et Amphale^ coUeg." | dendrofor. d. d. 

Veronae (V 5512 semel descripta saec. XV). — 1) C. amurii et deinde taciinus 
fraditur. — 2) Signum (cuius dei, non traditur). — 3) amphalc traditur, quod non 
mutandum. In tabula marmorea, quae olim Romae fuit, nunc est Neapoli (edidit 
eam Piranesi raccolta di vasi antichi tab. 87), in qua sculpti sunt duodecim labores 
Hercules et in medio ipse Hercules cum Omphale, infraque arcus et pharetra, qua- 
sillum et colus, inter quae interpositus est titulus hic Gassia | Mani filia ( Prisciila 
fecit, in ea tabula ad imagines HercuHs et Omphales adscripta sunt vocabula Her- 
cules, Omphale (VI 5475* inter falsas, non recte ut mihi videtur; cf. Stephani der 
ausruhende Herakles p. 205). Videtur pertinuisse tabula ad sepulcrum (iudice Ste- 
phanio Omj/hale habet vultus mulieris mortalis). — 4) Collegio. 

3463 Herculi | iussu Silvani | dei, | Cn. Sentius Carpus | fec. 
Romae, nunc Florentiae (VI 288 vidit Henzen). 

3464 Herculi Libero Silvano | diis sanctis Ti. luiius Alexander d. d. 
Romae, deinde Oxonii (VI 294). 

3465 Herculi s. s.', | Silvano s. s.*, | M. Ulpius | Apollonius | Aug. 1. 
preco 1 familiae castresis | posuit. 

Romae rep. trans Tiberim (VI S09H vidit Gatti). — 1) Sancto sacrum. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Hercules et Silvanus. Semo Sancus. 61 

3466 Herculi \ defensori | Papirii. (in laleribus porca, culter; scyphut, 
clava; a tergo) 'HgaKXel | ak€^l\xaKtoi I IIa7t€iQl\oi. 

3467 Silvano | custodi | Papirii. (a tergo) 2d^av(^ \ q^vXani | JTa- 

TreiQioi. 

Romae, arae duae (f^I 309 vidit de Rossi, 510 vidit Henzen). 

3468 Silvano Naeviano | et Herculi | Romanilliano | Calvius | lustus* | 
d. d. 

Romae (FI 6iS vidii Henzen). — 1) Fortasse idem qui supra N. 1470. 

3469 Hercules | [i]nvicte, san[c]|te Silvani ne|pos ', 
hic advejnisti; ne quid | hic fiat mali^ | 

G. p. R. f.^ 
Romae rep. ad viam Appiam (FI 329 correxit Bormann Eph. ep. 4, 756. 
Buecheler carm. epigr. n. 25). — 1) Respici fabulam quandam ignotam, qua Her- 
culis mater diceretur fi.Ua fuisse Silvani, statuit Momjnseii. — 2) Expressi sunt 
versus Graeci: 6 zov dioq nalq xakklvixog '^HgaxkTJg ivd^dSe xaroixsl, (xridev ei- 
oizQ) xaxov. Qui et alibi reperti sunt et Pompeiis in pariele inscripti (cf. Kaibel 
epigr. Gr. ex lap. conl. n. 1158; exc. de sent. sub Commodo, in Dionis ed. Din^ 
dorfiana V p. 208). — 3) Genio populi Romani feliciter. 

3470 Hercul. | et Silvajno vex|ilatio 1. XHI G. An|[f.]S Aur. Arijmo 
v. m. p.*, I immuni.^ 

In Dacia ad Bezsan montem prope Devam rep. in lapicidinis vetustis (III 
S. 12365 = arch. ep. Mitth. 15, 1890 p. 196 ed. Teglas). — 1) Fexillatio legionis XIII 
Geminae Antoninianae. — 2) Fotum merito posuit. — 3) Immunis. 

3471 dibus I HercuU | et' | Silvano | fe,* | Priraus cu. ar.^ | pro se 
et I vexilatione j v. s. 1. m. 

In Anglia, Hale prope Moresby non longe a vallo Hadriani (Eph. ep.7,968). 
— l)et, 2)fe (cum punctis inter litteras) traditur. — 3) Custos armorum. 



3472 Semoni | Sanco | sancto deo Fidio* | sacrum | decuria sacer- 
dot. I bidentalium^ 

Romae, incertum quo loco urbis rep. (dicebatur rep. esse inter colles Quiri- 
nalem et Pincium, sed cf. Huelsen mus. Rhen. 1894 p. 410), basis quae siutinebat deum 
Apollini similem (FI 50994 = ann. inst. arch. 1881 p. 38 descr. Dressel; cf. lordan 
ann. inst. arch. 188S p. 108). — 1) De hoc deo cf Preller ed. 3 II p. 270 seq. — 
2) Decuria sacerdotum bidentalium non memoratur nisi in titulis Sanco dedicatis 
hoc et iis qui sequuntur, et in fistutis plumbeis repertis in monte Quirinali forum 
Traianum versus (id est non lorige a templo Sanci), quibtis inscriptum est dec. 
sacerdotium videntalium (praeterea numeri quidam, in una etiam plumbariae nomen; 
cf. Xr 7235). 

3473 Sanco sanclo Semon. | deo Fidio sacrum, | decuria sacerdotura | 
bidentaUum reciperatis { vectigaHbus. 

Romae rep. in Quirinali apiid ecclesiam S. SHvestri, est Neapoli (FI 368 vidit 
Mommsen). Aedem Sanci vel aedem dei Fidii in monte Quirinali, a qua aede nomen 
habebat porta Sanqualis, memorant yarro I. L. 3,32; Liv. 8,20,8; Paul. Festi 
p. 343. Cf Huelsen mus. Rhen. 1894 p. 409. 



62 Caput XI. 

3474 Semoni | Sanco | deo Fidio | sacrum* | Sex. Pompeius Sp. f. | 
Col. Mussianus | quinquennalis | decur. | bidentalis'^ ] donum dedit. 

Romae rep. in insula Tiberina ad S. Bartholomaei, nunc in Vaiicano (VI S67 
vidit Benzen). — 1) Hanc similemve aram Semoni in insula Tiberina dedicatam 
quidam ex veleribus Christianis miro errore Simoni mago dedicatam esse sibi 
persuaserunt, cf. lustinus martyr Jpol.1,26: dvSQidvzi naQ^ vfiwv wq &£og xexi- 
(jLijxai, oq dvdQidg dvsyr,y£Qxai iv x(5 Tl^SQi Ttoxafup fisxa^v x(Sv 6vo y£<pvQ(3v, 
£^a>v i7iiyQa<ptjV '^Pcj/xaixr,v xavxijV Slficovi dso) adyxxcp, cf. c. 36; TertuUian. 
apol. 45. — 2) Idem homo memoratur XIV 2839 (ubi est [quinque]nns\\?, decuriae 
[*acerrfo]lium videntalium). 

3475 I Phileros | ex decreto XXX viriim ' | sacellum Se- 

moni I Sanco de sua | pecunia fecit. 

In agro suburbano ad viam Appiam (XIV 2438 descripsit Petrus Rosa). — 
1) Trigintaviri videntur esse decuriones Castrimoeniensium (cf. XIV 2466 ad v. 41), 
intra cuius oppidi fines hic lapis potest stetisse. 

3476 Sanco deo | Fidio | d. d. 

Romae, tabella aenea (VI 50993 = Bull. com. 1892 p. 184 descr. Gatti). 



3477 Hedoue | M. Crassi ancilla j Feroniae v. s. 1. m. 
Florentiae olim in museo quodam, iam iji juuseo Britannico, tabella aenea 

(VI 147 = 50702; Huebner ex. scr. epigr. n. 889). 

3478 Sex. Audienus C. 1. | Feroniae | d. 1. m. 

Trebulae Mutuescae in Sabinis rep. inter rudera aedis quae Feroniae creditur 
(V1 146. 1X4875 servavit Fabretti). 

3479 Q. Pescenn[jMs] . . [/".] | colomnas III | de suo dat | Feroneae, | 
et crepidinem | ante colomnas | ex lapide | . . . . 

Trebulae Mutuescae (MoJiteleo7ie}, culumna (I 1507. IX 4S73 bis descripta). 
Puncta (vel cerle partem punctoj-um) quadrata fuisse, ut in aliis quibusdam in- 
scriptionibus valde antiquis, indicatur in altnro apographo. Mutilam fuisse in fine 
non Iraditur. 

3480 itus actusque est | in hoce delubrum | Feroniai ex hoce loco | 
in via poplicam | campanam qua | proximum est | p. (DCCX . . . 

Coppito prope rudera Amiterni (I 1291. IX 4521 vidit Ritsckl tab. LXII b). 
AUus titulus eiusdem regionis dedicatus Feroniae est IX 4180; tertius supra 
jS. 975. 

3481 Hermeros | Ti. Claudii Caisaris Aug. | Germanici ser, | Thya- 
midianus' ab marmorib.'^, | magister^ | Feroniae aras quinque | d. s. d. d. 

Nepete (XI 5199 vidit Bormann). — 1) THhAMIDIANVS lapis, tertia littera 
Claudiana, cf. supra N. 210 Jiot. 4. — 2) Alii Augustorum servi et liberti a mar- 
moribus sunt supra N. 1398. 1600. — 3) Magister collegii alicuius. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Sancus, Feronia. Vacuna. Mater Matuta. 63 

3482 lunoni Feronfiae] | Barbia L. f. Secun[rfa] | aedeni, signum, 
por[fi][cus d. p. s. d. 

Olim Fillanuovae in Histria. est Feronae (V 412 vidil Mommsen). 

3483 ar I Feroniae sac, ( in memoriam' | . . Minei Frisci fll. | 

T. Kaniiis lanuar.^ | sac. gratuitus | anno XXXX | d. d. 

Aquileiae rep,, extat Feronae (V 776 vidit Mommsen). — 1) In memoriam mor- 
talium titvli diis dicati multi Aquileiae reperti sunt, cf. infra N.5SS0. — 2) Idem 
homo Fonti B. dedicavit titulum V 73S. 



3484 Q. Murrius Cn. f. | Vacunae vot. | dat lubens merito. 

In Sabinis prope vicum Laculo (IX 4636,- de visu Persichetti Notizie degli 
scavi 1891 p. 542). Loco illo, ubi lapis ecclesiae cuidam inaedificalus est, extitit 
certe iayn saec. p. Chr. XFII. Non recte Martellio homini levissimo crediderunt 
lapidem extare prope vicum eiusdem regionis Bacugno, quem sajie a f^acuna nomen 
habere nihilominus polest verum esse. — De Facuna cf. Preller I (ed. 3) p. 408 seq. 

3485 . . Esuvius 1 Modestus Vacun[ae | p]ro valetudine pat[ns] | v. 

(corona lemniscata) [s.J. 

3486 pro reditu L. Acesti ex Africa | vovi Vacunae Aredia Daph[ne] | 

et C. Pomponius, | (palmae duae, corona lemniscata) V. S. 1. m. 

Poggio Fidone in Sabinis, non longe a Reate (IX 47S2. 47S1 ab incola quo- 
dam regionis illius descriptae, satis accurate ut videtur). 



3487 Matri [ilfa]tutae | Magia Prisca | signum lovis | d. d. 

Corae (X 8416 Barnabeius vidit ectypum). — Praeter hunc et eos qui se- 
quuntur, item antiquissimum supra N. 2974, Matri Matutae dedicatus videtur esse 
etiam titulus, cuius exiguum fragmentum prodiit loco dicto Conca, inter Antium 
et viam Appiam (Notizie degli scavi 1896 p. 102 et melius p. 19o), ubi Satricum 
fuisse videttir (cf. CIL. X p, 661). Fuit Satrici celebre Matris Matutae templum 
(Liv. 6, 55, 4. 7, 27, 8. 28, 11, 2). De effossiotiibus ruderum huius templi cf. Bar- 
nabei Notizie degli scavi 1896 p. 25 seq. 99seq. 190 seq., Graillot Melanges de l'Ec. 
fr. de Rome 16, 1896 p. 151 seq., Petersen Roem. Mitth. 1896 p. 1S7 seq. 

3488 Cervaria Sp. f. Fortunata | niagistra | Matri Matutae | d. d. 
Corae (X 6S11 referunt lucundus el post multum temporis Fea). In eodem 

lapide videntur extilisse haec multo antiquiora et omnino ab illis aliena Paul. Toutia 
M. f. et I consuplicalrices (I 11SS = X 6S18). 

3489 Publiciae L. f. | Simili | magistrae | Matris Metut. (sic), \ M. Aemi- 
lius M. f. I Ulpianus | uxori | sanctissimae. ] [L.] d. d. d. 

Praeneste (XIF 2997 vidi). — Ad aliam magistram Matris Matutae Praenesti- 
nam videtur perlinere XIF5006. 

3489 Matri Matutae | Flavia T. fil. Nicolais | Saddane L. Anlisti 
Veteris' ex responso | deae lunonis aram | fecit dedicavitque. 

Supra Berytum prope vicum Beit-Meri in ruderibus dictis Der-el-kala, ubi 



64 Caput XI. 

fuit tcmplum lovis Balmarcodis, cuivs inscriptiones dahimus infra (III S. 6680 
Mommsen vidit ectypum). — 1) Fix unus ex nobilibus huius nominis, quos 7iovi- 
mus consulatihus functos esse circa a. p. Chr. 28 et anno 55. Ceterum Antistii 
memorantur in titulo eiusdem loco III 155. 



3491 Q. Mucius Q. [/.] | Trupho ser. | vovit, leiber solv. | 1. m. | 
Bonae deae | sacr. 

Romae, bis descripta (Fl 39 cf. add. p. 851). 

3493 [/wjcus Bone dee | dedicatus, ut liceat | per masculos rem|un- 
dari, permit. Pom . . | coni[»ja^j]s[f]r.', ara. posu. | Ren. Maxim. uxsor 
Umbr[o]|nis p. p.^ posit. in va[cwo]^ | suo. 

Prope Spoletium rep. (XI 4767 descripsit Bormann). — 1) Permittente Pom- 
peia (?) commagistra (?). — 2) Primipilaris. — 3) Supplevit Mommsen intellegens 
de loco profano. 

3493 Septimia Galla, | Alennia Sabina, | Petronia Tertulla, ( Bonae 
deae | d. d. 

Prope Tuder rep. loco dicto Elci, lamina aenea (XI 4656 = Bull. Inst. arch, 
1881 p. 9 vidit Gamurrinius). 

3494 Quieta Aties | Pieridis | ministra Bone die (sic) | proma' 
posit d. d. 

Prope Tuder rep. una cum ea quae praecedit, basis, quae videtur sustinuisse 
statuam juuliebrem (XI 465S vidit Bormann). — 1) Promae voeabulum similiter 
hic usurpari ut alibi saepe masculine promi vocabulum , putant Gamurrinius et 
Bormann. 

3495 Aurunceia Sp. f. | Acte mag. | Bone deae tunicas | duas et 
palliolum, | rasas caleinas^ et | lucerna aeria d. d. 

Signiae (Eph. ep. 8, 624 descr. Gatli bull. Inst. 1885 p. 190). — 1) Callainas 
lacernas memorat Martialis 14, 159, vestis serica callaina memoratur XIF 2213 
^galbinas in lapide fuisse coniecit Mommseii eonferens luvenal. sat. 2, 97). 

3496 Bonae deae | Caiena Priscae lib. Attice | ministra (corona 
quema vittata, ifi qua duae aures inauribus ornatae cernuntur; in lateribus: patera, 
in qua caput virile cornutum insculptum est; urceus). 

Arelate (XII 634 vidit Hirschfeld). 

3497 Auribus | B. d. d.* | Petrusia | Proba | magistra | Galgesti | 
Hermerot. 

Aquileia ut videtur Patavium delata (F 739 descHpserunt Patavini complures 
saec. XFI/Xni). — 1) Auribus Bonae deae dedit. Cf infra JS. 5S48. 

3498 Bonae deae paganae' | Rufria C. f. Festa, | Caesilia Q. 1. Scy- 
lace, I magistrae, d. p. s. — Decidia L. f. Pauli [na] | et Pupia L. 1. Peregri- 
n[a] I ministrae | Bonae deae | aedem fecerunt | d. p. s. 

Aquileiae (V 762 bis ut videtur descripta saec. XF vel ineunte XFI). TituU 
duo, qui videntur in eodem lapide (iuxta positi) fuisse, — 1) pagaiae pars codicum 
per quos apographa illa ad nos pervenerunt. 



Titali Bacri et sacerdotum. — Bona dea. 65 

3499 Aiiguslae Bonae deae | Cereri[a]e* sacrum | ....ystls I. T[y]che*, 
aedem | ....i de pecunia sua fecit; | Fauslus Barbonius Illlvir d. d.' 

Aquileiae (F 761 semel descripta saec. Xf^II ab auctore satis accuralo Capo- 
daglio). — 1) Cererie traditur. Idem engnomen Malris deum est in titulo item 
Aquileiensi F796. — 2) Tiche traditur. — 3) Fortasse non integra fuit in fine. 

3500 Bonae deae | sacrum | M. Veltius Bolanus' | restitui iussit. 

3501 B. d. r.» I Cladus | d. d. 

3501* Bon. deae restitu[/]. | simulacr. in tut.' insul. | Bolan. posuit, 
item aed. | dedit Cladus 1. m. (in latere) Bol. 

Romae trans Tiberim (Fl 65 — 67 vidit de Rossi). — 1) Huius nominis viros 
duos novimus; alter consul fuit sub Nerone (Slat. silv. 5, 2, 167; Tac. hist. 2, 64 cet.), 
alter consul ord. a. H1. — 2) Bonae deae restitutae. — 3) Sic Amatius, in tui 
Rossius; intellege: in tutelam insulae Bolanianae. 

3502 Venustus | Philoxeni | Ti. Claudi Caesaris | servi | dispensatoris | 
vicarius | B. d. v. s. 1. m. 

Romae, iam Florenliae (FI 64 vidit Henzen). 

3503 ex visu iussu Bonae deae | sacr. | Callistus Rufinae n. act.* 
Albani , sub simulacro mulieris comu copiae tenentis (XIF 2231 imaginem 

edidit Marucchi bull. arch. municip. 4879 tab. XXIII). — 1) Dloxtrae aclor. 

3504 Bona* diae* | castresi s. | Gemellus Aii[^.]^ 

In castello quodam Scotiae, tabella marmorea, adlala sine dubto ex urbe 
Itoma (ri 30834 = Eph. epigr. 4,723 vidit Michaelis). — 1) Sic tradHur.— 2) Ulti- 
mum elementum non certum. Fidetur intellegendum esse: Augusti (servus). Bonae 
diae (sic traditur) castr. dedicatus est etiam titulus VI 70. Bonae deae Galbillae 
a vilico horreorum Galbianorum dedicatus est titulus supra JS. 1621. 

3505 Bonae deae | conpoti* | sacrum | fecit | Antonia Hygia | d. 
s. d. d. 

Romae (FI 71 ex schedis Hieronymi Amati). — 1) Idem cognomen in Hercule 
supra i\. 3438. 

3506 Bon. deae | luciferae | Anlistia Veteris* hb. Eur. | d. d. 
Romae (FI 73 vidit Kiessling). — 1) Antistios Feteres novimus complures 

(cf. supra N. 3489 not. 1), nullum post C. Antistium Feterem consulem a. 96. 

3507 Bonae deae | nutrici d. d. ] Onesimus | Caesaris n. | ser. Fausti- 
nus et I Valeria Spendusa et | Valeria Pia filia. 

Romae (FI 74 bis descripta). 

3508 Anteros | Valeri Bonae | deae oclatae (sie) \ d. d. 1. a. (In aversa): 
C. Pae[/iJ|nius et . . 

Romae rep. tpans Tiberim (VI 7 3 vidit Detlefsen). 

35(^9 D. Rupilius L. [/^,] . . . | Bonae deae regi[nae] | triumphali v. 
s. I. [m.] 

Sutrii (XI 5243 vidit Bormann). 

Dbssau, Inscriptiones Latinae II. 5 



66 Caput XI. 

3510 Bonae deae | Arcensi triumphal. | Valeria Amaryllis | v. s. 1. a. 
Massae prope Albam Fucentem rep., tabella aenea (Eph. ep. 8, 48S Ihm vidit 

ectypum). 

3511 C. Tullius Hesper | et Tullia Restituta | Bon^e deae Anniajnensi 
sanctissim. | donum | posuerunt. 

Romae olim , nunc Londinii (VI 69 cf. Eph. ep. 4, 722 vidit Huebner). 

3512 Bonae deae sanctissimae | caelesti L. Paquedius Festus, | red- 
emptor operum Caesar.* | et puplicorum, aedem diritam | refecit, quod 
adiutorio eius | rivom aquae Claudiae August.'' | sub monte Aeflano^ con- 
summa|vit, imp. Domit. Caesar. Aug. Germ. XIIII cos., V non. lul." 

Olim in vico S. Gregorii inter Tibur et Praeneste, quo adlata esse dicebatur 
ex monte S. Angeli sito inter vicum illum et Tibiir (XIF 5330 partem Romae 
vidit Bormann). — 1) Caesaris (vel Caesarianorum) . — 2) Cf. supra N. 218. — 
3) Aefulam oppidum, a quo nomen sine dubio habuit mons Aeflanus, memorant 
Horat. carm. 5, 29, 6 et Liv. 26, 9, 9 (cf. CIL. l. c). — 4.) 5 lul. 88. 

3513 Felix publicus | Asinianus pontific* | Bonae deae agresti Fe- 
licu.* I votum solvit iunicem' alba (sic) | libens animo ob luminibus | re- 
stitutis, derebctus a medicis post | menses decem bineficio (sic) dominaes 
medicinis sanatus per | eam. Restituta omnia ministerio Canniae For- 
tunatae. 

Romae, rep. ut videtur ad lapidem tertiae viae Ostiensis (FI 68 vidit Henzen). — 
1) Pontificum. Servus publicus fuerat a sacris pontificalibus. — 2) Fortasse: Feli- 
culae, ut nomen Felix indiderit Bonae deae a nomine suo. — 3) Cf. infra N. 5824. 

3514 Bonae deae | Hygiae. 

Romae, basis statuae parvae mulieris sedenlis, cuius pars superior periit 
(FI 72 vidit Henzen). 

3515 Bonae deae Veneri Cnidiae | D. lunius Annianus Hymenaeus et 
invicta spira [PJhaedimiana*. 

Romae olim, nunc Oxonii (FI 76 vidit Huebner). — 1) et haedimiana legit 
Huebner cum plerisque. Spirae sodalicia Bacchica dicta (cf. supra N. 5567. 5569. 
5570, item infra inter numinum Thracicorum titulos), sed etiam aliorum deorum 
(N. 5270), Phaedimiana haec spira appellata fortasse a conditore, ut supra N. 5566 
thiasus Placidianus. Spirae mentio in dedicatione donarii adiuncta ad nomen ho- 
minis est etiam supra N. 5270 (Mommseno videtur retinendum ef, et intellegendae 
duae spirae, invicta et Phacdimiana), 

3516 Bonae deae | et Panthaeo (sic), \ Diane, Silvanajbus', | G. lul. 
Valens | praef. leg. II Adi. | ^ I P- f- ex voto. 

Aquinci rep. (III S. 10594 vidit Domaszewski). — 1) Cf. infra N. 5571 teq. — 
1) Erasum agnomen legioni in honorem imperaloris impositum, 

3517 coUegium | cultorum | Bonae deae | caelestis. 
Venafri (X 4849 fortasse semel tantum descripta). 



Titali sacri et sacerdotam. — Bona dea. Silvanus. 67 

3518 Bonae deae sacr. | C. Valerius C. f. Martialis. 

3519 Silvano | sacr. | C. Valerius C. f. | Martialis. 
Minturnis (X S998. S999 temel deseriptae). 

3520 imperio Silvani | ni qua mulier velit | in piscina virili | descen- 
dere, si minus | ipsa d6 se querelur, | hoc enim signum | s^nctum est. 

Romae rep. trans Tiberim (FI S79; Huebner ex. scr. epigr. n. HS8). 

3521 Silvano sacrum | Tychicus | Glabrionis n. ser. | vilicus horto- 
rum I V. s. 

Romae in colle hortorum (monte Pincio) rep. (yi 623; Huebner ex. scr. 
epigr. n. 11SS). De hortis Acilianis, quos propter hunc titulum credunt illo loco 
fuisse, dixit Lancianius Bull. arch. comunale 1891 p. 132 seq. 

3522 Communis C. Petroni | saltuarius* votum | Silvano solvit hbes | 
merito. 

In monie f^esuvio supra Herculaneum rep. (X 1409 Nissen vidit ectypum). 
Nissen litteras iudicavit saeculi p. Chr. allerius. Nomen domini tamen videtur 
indicare aetatem antiquiorem. — 1) Alios titulos Silvano dedieatos a saltuariis 
habes infra N. 3S2i et V SS48. IX 3421. 

3523 Silvano sac[r.] I Ursulus vil. Dian[ae]* j et candidali^: ! Threptus, 
Trophi[mtts], | Alcides, Eutych[Ms], | Sumphor., Herme[s], | C[os]mus, 
Faustus, I ex viso. 

Prope Capuam ad S. Angeli in Formis (cf. supra N. 5240) rep. (X 8217 vidit 
Dressel). — 1) Servus fuit vilicus Dianae Tifatinae. Ancilla quae fuerat eiusdem 
ut videtur Dianae Tifatinae, deinde liberta, memoratur in hoc lapide sepulcrali 
originis ut videtur Campanae: M. Orfio M. f. Fal. | Rufa Dianaes | 1. sibi et coiiuci 
(sic) I suno (sic) fecit. — 2) Candidati servi hi, quos apparet sub Ursulo vilico fuisse, 
fortasse ideo appellati, quod destinati erant ad successionem officii eius (Mo.). 

3524 S. Aug. S.' (Silvanus iuvenis, d. falcem, s. pinum tenens; iuxla sedet 

canis) C. Ingenuvius Helius | saltuar. Virtutis | v. m. 1. p.* 

In agro Ferrariensi rep., est Ferrariae (F 2383 vidit Mommsen). — 1) Sil- 
vano Augusto sacrum. — 2) f^otum merito libens posuit. 

3525 S. s. 8.* I Sex. Scutarijus Aethrius | et fih sui et | Heracla | 
cognatus | dedicarunt. 

Romae, in museo f^aticano, truncus arboris marmoretis vite cinctus, infra 
animalia varia, in spalio quadrato in tahellae modum laevigato incisus est titubit 
(FI 687 ; imaginem dedit Reifferscheid ann. inst. arch. 1866 tab. L fig. 1 cf. p. 222). — 
1) Silvano sancto sacrum. 

3526 saucto 1 Silvano vo|tum ex viso | ob libertatem | Sex. Attius 
Dio|nysius sig.* cum | base d. p.' 

Prope monasterium Sublacense, retro Tibur, rep. (XIFS4S6 vidi). — 1) Sig- 
num, 2) donum posuit. 



68 Caput XI. 

.3527 Silvano | sanc. sac. | Dorothe|us Aug. | lib. proc. | massae | Ma- 
rian.* | s. d. d. 

Osliae rep., est Romae (XIFS2 descripsi). — 1) Cf. Hirschfeld Ferwaltungsg. I 
p. 78 not. 

3528 Silvane, sacra semicluse fraxino | 

Et huius alti summe custos hortuli, [ 
Tibi hasce grates dedicamus musicas, | 
Quod nos per arva perq. montis Alpicos | 
5 Tuique luci suave olentis hospites', | 
Dum ius guberno remq. fungor Caesarum, | 
Tuo favore prosperanti sospitas. | 
Tu me meosque reduces Romam sislito | 
Daque Itala rura te colamus praeside: | 
10 Ego iam dicabo mile (sic) magnas arbores. ( 
T. Pomponi Victoris proc. Augustor.'' 

Aximae, hodie Aime, in Alpibus Graiis (XI1 105 vidit Hirschfeld). Buecheler 
carm. epigr. n. 49. — 1) Feras silvarum incolas (Bue.). — 2) Idem T. Pomponius 
Fictor memoratur in titulo infra N. 5823: videtur fuisse procurator Alpium Graia- 
rum et Poeninarum temporibus divorum fratrum. 

3529 Silvano sacr., | M. Vicirius Rufus v. s.* | 

Quod licuit lunianos | reparare penates 
quod|que tibi vovi, posui, de | marmore signum. 
Non procul ab Abellino Beneventum versus rep. (X 4114 vidit Mommsen). 
Buecheler carm. epigr. n. 2S8. — 1) Fotum solvit. 

3530 ^\ilvano sacjrum Alhe[naeMs] . . nii Laterani | Hb. proc* et 
Eutyches disp.^ 

Mague deum, Silvane potens, | sanclissime pastor, 
Qui nemus | Idaeum Romanaque castra^ | gubernas, 
Mellea'' quod docilis iunctast tibi fistula cera.^ | 
Namqe (sic) procul certe vicinus | iungitur amnis, 
5 Labitur | unda levi per roscida prata Tirinus^ | 
Gurgite non alto nitidis argenteus undis\ | 
Et teneram ab radice ferens, Silvane, cupressum:® | 
Adsis huc mihi, sancte, favens numenq. reportes, | 
Quod tibi pro meritis simulacrum aramq. dicavi | 

10 Haec ego quae feci dominorum causa salutis | 
Et mea proque meis orans: vitamq. benignam | 
OfQciumque gerens fautor tu dexter adesto, | 
Dum tibi, qui refero quaeq. aris, inclute, reddo, | 
Ex voto meritoque libens mea dicta resolvo: | 

15 llle ego qui inserui nomen in ara meum. | 



Tituli sacri et sacerdotum. — Silvanus. 69 

Nunc vos laeli bene gestis corpora rebus | 
Procurate viri et semper sperate fuluruml' | 

D. cl. (in latere) Silvano | et Augurino | cos.'" | XVI k. April. 

/rt agro Feslinorum yrope oppidum Capislrano (IX 337S viderunt Brunn et 

Dressel). Bt/echeler carm. epigr. n. 2S0. — 1) Libertus, procurator, 2) disperisator. 

— 3) C/. infra N. 5SSi. — 4) Casus est sextus. — 5) Cf. Ferg. ecl. 3, 2S. — 6) Jd 

notnen fluvio qui nunc appeiiatur Tritamis fuisse apparet. — 7) Cf. Ovid. met. 

S, 407. — 8) Ferg. georg. 1, 20. — 9) Cf Ferg. Aen. 9, 4S7. 1S8. — 10) y/. /56. 

3531 . . I (J. d. I T. Flavius | Sabinus | Silvano | sancto. 

Romae rep. in Quirinali (Fl 31021 = Nolizie degli scavi 1887 p. 109, vidit 
Gatti). Una prodierunt alii tituli nonnulli Silvano sacri (Nolizie l. c. = FI 51020. 
31022). Illo fere loco fuisse donum Flavii Sabini fratris Vespasiani monuit 
Huelsen, qui hunc cippum conieeit fortasse ab ipso fratre Fespasiani dedicalum 
(Mus. Rhen. 1894 p. 400). 

3532 imp. !!!!!!!!!' Aug. | Germanico XV, | M. Cocceio Nerva 
U cos.^ I Thallus* agitator, L. Avilli Plantae ser., | domiQum Silvanum de 
suo I posuit item dedicavit. 

Romae (VI 621 servavit Fabrettius). — 1) Erasum nomen Domitiani. — 
2) A. 90. — 3) Auriga memoratus a Martiale 4, 67, S et in titulo Dioclis aurigae, 
quem dabimus infra (== VI 10048) v. 14. 

o53o (Silvanus, stans intra aediculam, corona pinea redimitus sinittra 
ramum pineum dextra falcem tenens, in sinu chlamydis gestans poma; ad.ilat canis.) 
T. FMvius Euaristus et Ti. Claudius Sostratus* a^ditui port. Crep.^ | et Sex. 
Ca^lius Encolpius et Ti. Claudius Herma a^dituus d6 | mon6ta Silv^num 
monolithum sanct. d. s. d. d. sodal. b. m.^ 

Romae, incertum qua regione urbis rep., est in aedibus Doria (VI6i7S cf. 50810; 
imaginem dei edidit Reifferscheid ann. inst. arch. 1866 tab. T fig. 1 cf. p. 211). — 
1) Cognomen plenum ex delinealione Peruzzii. — 2) Aeditui porticus Crepereiae, vel 
similiter, tnteliegendum erit cum Huelseno (quamquam porticus talis nominis prae- 
terea non memoralur) ; porticum (et) crepidinem intellexerat Mommsen. — 3) De 
suo donum dederunt sodalibus bene merentibus. 

3534 imperio | domini Silvani | C. Cossutius C. lib. Epaphroditus | 
aram Silvano marmoravit, item | simulacrum Herculis restituit, item | aedi- 
culam et aram eiusdem corrupta ref.* | Dedicavit k. Martis | P. Calvisio 
Rusone L. Caesennio Paeto cos.'^ 

Romae (VI S97 ad exemplum Pighii). — 1) Refecit. — 2) Contulet tuffecti 
fuerunt tub Vespasiano. 

3535 pro salute et | incolumitate | indulgentissimorum | domino- 
rum*, 1 Marcio lib. proc, sacris eorum | iudiciis gratus, | Silvano deo prae- 
senti I ef6giem, loci ornatum, | religionem instituit | consecravitque | libens 
animo. 

Romae (VI 648 vidit Henzen). — 1) Sc. imperatorum. 



70 Caput XI. 

3536 sancto Silvano | Abascantus Aug. lib. Atimetianus | ampliato 
podio marmora reliq. quae defuer. | adiecit, et aedem opere signin. inpo- 
suit, in qua | consacravit signa Siivani lovis Volcani | Apollinis Asclepi 
Deanae, ilem typum et | pavimenlum Graecense* ante podium eius d. 
p.=^ XXIV. 

Romae ut videtur, quamquam de loco non traditur {VI 636 solus servavit 
Sirmondus). — 1) Pavimentum Graecense id esse quod Plinio Fitruvioque dicitur 
Graecanicum, monuit Mommsen. — 2) Pedum. 

3537 Silvano Flaviorum | Cassianus T. Flavi Aug. lib. j Celadi liber- 
tus fecit una | cum Flavis Cassiano et | Amando filis. Inchoata J Antonino 
Aug. Pio p. p.', I dedicata XV k. April. | Scipione Orphito^ et | Sosio 
Prisco cos.^ 

Roviae rep. ad tertium lapidem viae Labicanae (VI 644 vidit Henzen). — 

1) Intellegendum videtur: Antonino Aug. consule, fortasse quartum consule (a.44S). 
— 2) Plerumque scribitur Otfit-. — 3) A. 149. 

3538 Silvano | Caeserianensi | Trophimus | act.* 

Prope Beneventum ad S. Maria Tuori (IX 2113 vidit Dressel). — 1) Actor. 

3539 Silvano Pegasiano' j D. Fonteius Frontinianus | L. Stertinius 
Rufinus leg. | Augustor. pr. pr., cos. des. 

Lambaesi rep. in templo Aesculapii, cf. supra JS. 3034, infra N. 3841 (VIII 2379^ 
vidit fVilmanns). — 1) A quo Pegaso hic Silvanus nomen traxerit, nescimus (vix 
licet cogitare de Pegaso iuris auctore temporibus Flavianis, quem sane plurimis 
provinciis praefuisse traditur). 

3540 Silvano dendrophoro sacrum, | M'. PobHcius Hilarus margar.* 
qq. pp.^ cum liberis | Magno et Harmoniano dendrophoris M. d. m. de 
suo fecit. 

Romae in aedibus privatis (VI 641 vidit Kiessling). — 1) Margaritarius. — 

2) Quinquennalis perpetuus sciticet collegii dendrophororum Matris deum magnae. 
Titulum statuae, quam huic ipsi Hilaro coUegium dendrophorum posuit infra 
dabimus. 

3541 Silvano sacrum, sodal. | eius et Larum* donum | posuit Ti. 
Claudius Aug. | lib. Fortunatus a | cura amicorum | idemque dedicavit | et 
epulum dedit [ decuris n. IIII, | k. Augustis C. Mini|cio Fundano et | C. 
Vettennio Se|vero cos.* 

Romae, iam Oxonii (VI 650 vidit Huebner). — 1) Sodalieio eius, sc. Silvani, 
et Larum. — 2) A. lokj(cf supra iV. 2002). 

3542 [rjrypho templum | [Silvano] ex viso a solo inpendiis | [suis] restituit, 
Colonus Al|[c]es nutricis fecit conserv.i | Silvano | sancto sacro (sic) | Larum 
Caesaris | n. et collegi majgni*, Cn. Turpilius | Trophimus voto | succeplo 
aram | de suo d. d. 

Romae rep. in regione Transtiberina (VI 692 descripserunt Smetius aliique). 
— 1) Conservis. Ceterum haec (in plintho basis ut videtur) postea addita. — 
2) Vide ad N. 3343. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Silvanus, 71 

3543 sancto SilvaDO sacr. | Eutyches, collegi | magni Lar. et imag.' | 
domii. j invicti | Antonini Pii | Felicis Aug. | p. p.' | ser. actor, d. d. | 
hortis Aponiaiiis^ | aram marmorea | cum suo sibi sigillo | Silvani. 

Romae (yi 671 cf. 30808 ad Fabretlium). — 1) Collegium. hoc, pleno nomttie 
appellatum collegium magnum Larum et imaginum domini nostri Caetaris (tic 
eliam in titulo Poetovionesi III 4038), iam habuimus supra N. 150%. I33i. 47SS. — 
2) Inteltegitur Caracalla. — 3) Sic ex alio apographo (Abon- Fabrelti). 

3544 numini domus August. et san[cfi Silvani\ salutaris sacr. | imp. 
Caesar. INervae Traiani optimi [Aug. Germ. Dajcici imagine arg.*, | para- 

stalicas cum suis ornamentis et regulis et [e]i concameratione 

ferrea, | C. lulius Nymphius dece-annalis* sua [pecunia posui]l donumque 

dedit I in templo sancti Silvani salutaris, quod est in ho[rfis] [e]t 

praedio suo, dedicavitque | idibus lanuaris L. Vipstano Messala [M. Pe- 
done] cos.' 

Romae rep. in monte Aventino (FI 345 ter ut videtur descripta saec. XFIl). 
— 1) Intellegendum videtur: imaginem argenteam. — 2) f^ocabulum formatum ad 
exemplum quinquennalis. — 3) A. 113. 

3545 Silvano deo | sacr. | Q. Vibiedius Philargyrus | minist. Lar. 
Aug. et Aug. I Merc.*, tectum, mensam | lapid., aram voto susc. | e. m. d. 
s. p. V 

Grumenti in Lvcania (X 203 vidil Mommsen). — 1) Minister Larum Avgusto- 
rum (cf. infra N. 5623) et Augustalis Mercurialis (alivs Mercurialis Augustalis 
Grumenti est X 232). — 2) E monitu (?) de sua pecunia fecit. 

3546 Silvano sacrum, voto | suscepto pro salute Domitian[i] | Aug. 
n., L. Domitius Phaon ad cultum | tutelamque et sacrflcia (sic) in omne | 
tempus posteru (sic) iis qui in collegio | Silvani hodie essent quique 
poslea I subissent, fundum lunianum et | LoUianum et Percennianum et | 
Statuleianum suos cum suis villis | ftnibusque attribuit, sanxitque uti | ex 
reditu eorum fundoru (sic) q. s. s. s.' k. lanu., | III idus Febr. Domitiae 
Aug. n. natale*, et | V k. lulias dedicatione Silvani, et XII k. | lulias Ro- 
sahbus^ et IX k. Novembr. natal. | Domitiani Aug. n.*, sacrum in re 
praesenti | fieret, convenirentque ii qui in | collcgio essent ad epulandum, 
cura|ntibus sui cuiusque anni magislris. Huic | rei dolum malum afu- 
turum quominus | ea quae supr. scripta sunt fiant, | manifestum esl, cum 
pro salute optum[i] | principis et domini i. s.' fundi consecrat[i] | sint 
diesque sacrificiorum conprejhensi. Prael[e]rea locus sive ea pars | agpi (sic) 
silvaequ[e] est, in vivario', quae cippis | positis circa Silvanum determi- 
nata | est, Silvano cedet, et via aditus ad Silvanu (sic) \ per fundum Qae- 
sicianum (nc) omnibus patebit. | Lignis quoque et ex fundo Galliciano | 
et aqua sacrifici causa et de vivario | promiscue licebit uti. Haec sic 
dari | fieri praeslari sine dolo malo iussit | permisitque [L.] Domitius Phaoo, | 
cuius omines {iic) locus fuit. 



72 Caput JCI. 

In Lucania prope Caposele (X 444 recognovit Brunn). — l) Qui supra scripti 
tunt. — 2) Cf. supra N. 272. — 3) De Rosalibus cf. Marquardt Staatso. JIP p. 5H. 
— 4) Cf. Sueton. Domit. 1. — 5) Infra scripti (cxpectaveris : supra scripti; fortasse 
in archetypo Jiomina fundorum subscripta erant). — 6) Cf. supra N. 3264. 

3547 Silvano | sacr[M]m | sectores | materiarum | Aquileienses | et in- 
colae I posuerunt | et mensam*. 

Jquileiae rep. a. 4772 (V 81S semel a nescio quo descripta). — 1) In fine 
videtur fuisse mutila, quamquam id non traditur. 

3548 deo sancto | Silvano vejnatores | Bannies.* s. 

In Britannia rep. ad vallum Hadriani loco dicto Birdoswald (f^II 830 vidit 
Huebner). — 1) Venatores hos a ludis circensibus vel arenae fuisse cum Brucio 
putat Huebner ; sed cf. N. 3S62. Bannieses dicti a Banna castello vicove, qui memo- 
ratur etiam FII 1291. 

3549 deo Silvano \ Aug. | Tib. Cl. [C]hres|tus clavic. | carc. p. Lug.* | 
aram et sig|num inter | dino?,(sic) arbo|res^ cum ae|dicula ex vo|to posuit. 

Lvgduni (XIII 1780 vidit Hirschfeld), — 1) Clavicularius carceris publici Lug- 
dunensium. — 2) Cf N. 5328 v. 10. 

3550 Silvano | Aug. | in honor. | L. Titi Ismari | et in memor. | 
L. Titi Epagathi | Hermetis fil., et | L. Titi Epagathi sen., | L. Tilius One- 
simus I Ismari lib., | IllHIvir Aquil. | d. d. 

Aquileiae rep., est Findobonae (V 829 vidit Mommsen). Alios titulos in hono- 
rem memoriamve hominum privalorum Silvano positos Aquileiae (ubi tamen tiec 
alia cultus Silvani monumenta desunt, V 81S seq.) habes V 821. 822. 824. 82S. 828. 
850; similes titulos Beleno vel Jpollini Beleno dedicalos V 744. 749 cet., Dianae 
unum V 772, Veneri V 856, Feroniae supra N. 5485. 

3551 Silvano ] Aug. sacr. | in honor. | L. Sfati Onesimi | Illlllvir. et | 
in memor. C. Stal[?] | Primigeni Aug. d. d.\ | L. Stali Hermetis, | L. Sta- 
tius I Encolpus | IlUIIvir. 

A lilore Veneto iraducta Opitergium, deinde Veronam, reperta videtur esse 
Aquileiae (V 827 vidit Mommsen). — 1) Auguslalis decreto decurionum. 

3552 S. A. s.* I in honor. | L. Valeri | Nymphodot. | Vivir. et d. d. 
Aug.^ I et C. Stati Primig. | et | in memoria (sic) \ C. Stati Heuret. | Vlvir. 
et d. d. Aug.^ I Alypup | lib. 

Aquileiae (V 832 cf. CIL. suppl. Ital. I 68 vidit Pais). — I) Silvano Augusto 
sacrum. — 2) Seviri et decurionum decreto Augustalis. In honorem memoriam- 
que eorundem hominum ab alio liberto posilus est titulus V 855 quem nuper VenetUs 
vidit Pais (l. c), cui tamen nullum dei nomen videlur fuisse praescriptum (in hono- 
rem | L. Valeri j Nymphodoli et | C. Stati Primigeni | et in memoriam j C, Stati 
Heureti | Eupor. lib.). 

3553 pro salute | et reditu | L. Turseli [ylf]ax|imi L. Turseljius Re- 
stu[f]us 1., I Silvano ca|sanico vot. [ lib. solvit. 

Non longe a Benevento loco dicto Piano di Cubante (IX 2100 semel ut videtur 
detcripta). 



Titali sacri et sacerdotum. — Silvanus. 73 

3554 Silv[anoj | caslreo^si' sac.], | Carpo[p^orws] | Gaelulici [Aug. n.] \ 
dispens. vic* | tl. d. 

Romae in Avenlino (Eph. ep. 4, 7SS vidit Gatli). — 1) Silvano caslrensi de- 
dicatus est etiam iitulus Tergestinus f^ 324. — 2) Intellege: Augusti nostri dispen- 
saioris vicarius. 

3555 [5jilvano | conser|vator[j] | Felicissi|mus aclo[rJ | d. d. 
Sulmone (IX 5076 vidit Antinorius Aquilanus auclor bonm). * 

3556 Silvanus CUStOS (SHvanus pineis coronaius d, falcem, s. ramum 
pineum tenens, fructus et uvas in veste sub ala gerens. Adsidet canis arreetis 
auribus). 

Romae, aedicula marmorea (FI 640 vidit Zangemeister ; Schreiber Filla Ludo- 
visi p. 195 n. 487). 

3557 Silvano d[om.J | 0. (sic) Cornelius | Genetivos | decurio ex sing. | 
V. 1. m. I II Silanis cos.' 

Budae (III 3494 vidii Mommsen). — 1) A. 189. 

3558 Silvano | domestico | pro s.* T. Flavi | Crescentis | praef. n. m. 
Hisp.* I T. Fl. Felicianus | domus illius alumnus. 

In vico Boros-Botsard prope Karlsburg (Apulum) Daciae (III H49 bis de- 
seripta). — 1) Pro saiute. — 2) Praefecli numeri militum Hispanorum. 

3559 [SjYuflJno I domest[?J|co et Lar|. . . 

Budae (III 5491 semel descripta). 

3560 Silvajno erba|rio^ Sep|timia | Constajntina | v. s. 1. m. 
Budae (III 3498 vtdit Mommsen). — 1) Herbario. 

3561 Silvano fel.' ] P. Falerius | Trophimus | venator | ornamentis | 
decurional.* 

In agro Feronensi loco dicto Mezzane rep., iam yeronae (1^550% vidit 
Mommsen). — 1) Felici. — 2) Idem homo eodem aul fere eodem loco agri VerO' 
nensis Parcis sacrum fecit, .infra N. 5767. 

3562 Silvano invicto sac. | C, Tetius Veturius Miciajnus praef. a[/]ae 
Sebosia|nae ob aprum eximiae | formae captum, quem | multi antecessojres 
eius praedari | non potuerunt, v. s. 1. p. 

Slanhope prope Lanchester (FII 4S1 vidit Bruce). 

3563 pro salute Hadriani Aug. | ct Sabinae Augustae n. | Silvano 
Pantheo Autarces | Sabina[eJ Aug. n. lib. | ex voto. 

Ilalicae in Hispania rep. a. 4896 (Eph. ep. 8 p. S24 n. 30S). — Silvano Pantheo 
dedicati suni eliam tiiuli urbanus FI 69S et Britannicus FII 4058. 



3564 sancto I Silvano | restitutori^ | Valeri | Euphranides | et Per- 
gamus I vilici | d. d. 

Romae, nunc in Anglia (FI 696 cf. p. 5006). — 1) Cf tupra N. 3444. 

3565 Silvano | sacrati8|simo | d. d. | lulius | Ambicas. 

Romae (FI 6S0 vidit Henzen). 



74 Caput XI. 

3566 (Silvanus falcem gerem, adstantibus eane et gallo) Silvano salutari | 
T. Severinius Speratus | veleranus Aug. | coh. VI pr. | consacravit | Mamer- 
tino et Rufo cos.' 

Romae rep. prope aggerem Servii in sacrario domus antiquae (Fl 5716 = SlOiS 
viderunt Henzen et Huelsen). — 1) /i. i82. 

3567 Silvano | siivestr. | sacru. | Mestr. Flor.' | v. s. 1. m. 

Mursae (Eszeg) (III 5277 vf. p. 1976 vidit Kubilschek). — 1) Plane incertum 
num hic Mestrius Florus, amicus Plularchi qui consul fuit (Plut. Oth. 1i) et pro- 
consul Asiae temporihus Flavianis (cf. Prosograph. imp. Rom. s. v.). 

3568 Silvano siljvestri Aug. pr|o sal. imp. d. n.* | que precepisjti 
votum tib|i solvimus'' | M. Rubrius | Felix et C. lujlius lanuajrius lib. | 
animo. 

In Numidia loco dicto Aziz ben Tellis Numidiae (FIIl 8248 vidit Wilmanns). — 
1) Pro salute imperatoris domini nostri. — 2) Hexameter imperfeclus. — Silvano 
silvestri et Dianae dedicatus est titulus supra N. 5268. 

3569 Valentio | Silvano | A. Plulius | Athenaeus | v. s. 1. d. d. 
Romae, rep. in via Labicana (VI 698 vidit Henzen). 

3570 Silvano | Lari agresti, | A. Larcius Pro|culus d. d. 
Romae (VI 646 vidit Henzen). 

3571 [5i7]vanab. | Flavia | Donata v. s. | L m. 

Veronae in museo (V 5305 semel descripta). 

3272 (Silvanus cum tribtis Silvanabus) Silvanis | Silvesjtrib. | . . . . 

Scharfenegg ad Leitham fl., non longe a Carnunto, rep., est Vindobonae 
(III 4354 vidit Mommsen; cf Schneider arch. ep. Mitth. aus Oesterr. 9 p. 55 not. 2). 
— Alius titulus Silvanis Silvestribus dedicatus Carnunti rep. est III 4442. 

3573 (Silvanus cum cane, Silvanae tres) Sil. et Silva|nis sa., Fla. | Secun- 
dina | v. s. 1. m. 

Aquinci rep. (III S. 10460 vidit Domaszewski). 

3574 Silvanab. et | quadribis Aug. sacrum, | C. Antonius Valentinus | 
vet. leg. XIIII G.\ murum a fu|ndamentis cum suo intjroito (sic) et porti- 
cum cum | accubito vetustate conla|bsum impendio suo reslitu|it, Gentiano 
et Basso cos.'' 

Carnunti (III 4441 vidit Mommsen). — 1) Veteranus legionis quartaedecimae 
Geminae. — 2) A. 211. 

3575 Silvano | et Silvanis | et Quadrubis | sacrum | L. Minicius | 
Honorat[Ms] | sig. leg. X G.* v. s. 1. [m.]. 

Vindobonae rep. a. 1895 (III S. 15497 descr. Kubitschek). — 1) Signifer le- 
gionis decimae Geminae. 

3576 Silvano, Maglae, | Longinia | Ingenua. 
Sisciae rep. (III 5965 vidit Mommsen). 



Tituli sacri et sacerdotum. — Silvanus. Faoinus. Priapus. 75 

3577 Matronis sac. | Varius [re]nax | v. s. 1. m. (deae tres). 

3378 Silvano sac* | Varius | Tenax | v. s. 1. m. (Sitvanus cum cane; in 
latere animal in rupe iacens, in altero latere arbores). 

In vico Pedemontii ilorozzo, deinde Taurinos asportatae arae duae (F7705.' 
7704 hanc vidit Mommsen). — 1) u littera inter hunc et sequentem versum inter- 
posita, nescio quid sibi velit. 

3579 Silvano deo et | monlibus Numidis | Q. lul. lulianus et Publi- 
cijus Crescentinus qui prijmi hinc columnas vicejnarias' celaverunt et | 
et (sic) exporlaverunt, | v. s. 1. m. 

Ollm Marignac prope St.-Beat in saltu Pyrenaeo, iam Tolosae (XIII 58 vidit 
Hirschfeld). — 1) Intellege columnas vicenos pedes allas. f^estigia lapicidinarum 
antiquarum illo loco extare rtferl Barry apud Henzenum buU. Inst. arch. 1862 p. 142. 



3580 Fauno Aug. sacr., | Epitynchan|us PhiIostor|[^]i Aug. arkar. | 
[ui/r.]', v. s. 

Thabracae in ora Africae rep. (Gauckler Bull, archeologique du coviite des 
travaux hist. 1894 p. 241). — 1) Intellege: Augusti arkarii vicarius (in fine tra- 
ditur arkar. | . . . ius .. .). 

3581 Faustus Versenni P. ser.* | Priapum et templura | d. s. pe- 
culi. f. c* 

Pisauri (XI 6514 vidit Bormann). — 1) Faustus f^ersenni, Publii servus. De 
hac antiquiore nominis servilis forma (quam habes etiam supra N. 5127. 5207, infra 
N. 5609. 5685'. 5819 cet.) cf Momms. Staatsr. III p. 207 notl; Marquardl Privatleben 
p.20. — 2) De suo peculio faciendum curavit. 

3582 Priepo I Pantheo | P. P. Aelii | Ursio et Anjtonianus ae|diles col. 
Apul. I dicaverunt | Severo et [OJuin[/]iano cos.' 

Albae luliae, i. e. Carlsburg sive ApuU in Dacia (III 1159 semel descripta 
saec. XFI). — \) A. 25S. 

3583 L.* Granius Fru|gi ara Priapo | de suo fecit majiorio* suo. 
In Africa, toco dicto Sidi Ati Ben Kassem (FIII S. 14691 vidit Cagnat). — 

1) Incertum utrum L. an T. — 2) Focabutum ignotum, quo dominum vel patronum 
significari putat Mommsen. (Maioriarius est supra iV. 2148, ex maioriario N. 5445). 

3584 saepe Pridpus 

[^ac/]ea melca* datur 

aslra fuisset. 

Romae, pictum in fragmento tectorii (f^I 50995 vidit Huetsen). Buecheter 
carm. epigr. n. 862. — \) De melca cf. Buecheler ?nus. Rhen. 57, 1882 p. S20. 

3585 custos sepulcri pene destricto deus | 
Priapus ego sum. Mortis et vitai locus. 

Romae rep. ad viam Appiam inter sepulcrorum rudera, nunc Parisiis (FI 5708 
= S175 = 50992 vidit de Rossi). Buecheter carm. epigr. n. 195. Atia carmina 
Priapea tapidibus inscripta (F 2805 = Buecheler 861; XI 5862 cf. Buech. 1S0S ; 
XIV 5S6S =a Buech. n. 1S04) hic non repelo. 



76 Caput XI. 

3586 dis manib. | C. H. C | Locus adsignatus | moDimento io quo 
est I aedicla Priapi. | In fr. p. LXX, in ag. p. LXX. 

Veronae (V 5634 vidit Mommxen). — 1) Tria nomina defuncti. 

3587 Vortumno | sacrum. 

Bomae, incertum quo loco urbis rep, (Fl 805 vidit Bormann). 

3588 Vortumnus* | temporibus | Diocleliani et | Maximiani. 

Romae rep. in. u. ^349 prope forum, inter columnas templi lulii (i. e, aedis 
Castoris), ecclesiam S, Theodori, hortos Consolalionis , i, e. in vico Tusco medio 
(FI 804 descripsit Smetius). — 1) Fortumni signum quod fuit in vico Tuseo memo- 
rant Varro l. L. S, 46; Propert. 4, 2, alii; cf. lordan Top. I 2 p. 375 not. 52. 

3589 Vortumno sacrum | P. Curtius P. f. Salassus^ | P. Titius L. f. 
Illlvir., I de munere gladiatorio | ex s. c. 

Canusii (IX 327 vidit Mommsen). In eodem lapide multo postea incisus est 
titulus IX 6027. Gemellus est titulus Vestae posilus supra iV. 5316, — \) Cf. N. 5516, 

3590 Genio | munic. Segu[s.] | ex testam[e]oto | Miniciae P. f. ( Sa- 
binae | de pecunia quae | superfuit ope|ns Vertumni, | C. Pinar. Taurus | 
heres f. c. 

Segusione (Snsa) in Alpibus Cottiis (V 7253 vidit Mommsen). 

3591 Fiorae | Ti. Piautius Drosus | mag. II | v. s. 1. m. 

In agro Sabino apud Licentiam dicebatur rep., tabella aenea, nunc ut videtur 
Oxonii, complura extant exempla falsa (XIV 5486 vidit Huebner). 

3592 A. Herennuleius Sotericus voto su[c]|cepto basim posuit deae 
Florae Fortunae Panthea[e]. 

Romae (VI 50867 = Epli. epigr. 4, 72S et Bull. comunale 1882 p. 1S0, partem 
maiorem vidit Huelsen, integram semel nescio guis descripsit saec, XVI). 

3593 T. Tettienus Felix', Augustalis, | scriba librar. aediL curuU. (*ic), \ 
viator aedil. plebis, accensus | consuli*, ftS L m. n. legavit | ad exornan- 
dam aedem P6m6nis^ | ex qud summei factum est fastigium | inauratum, 
podium pavimenta marm., opus tectorium. 

Salerni (X S51 vidit Mommsen), — 1) Libertus ille videtur fuisse T, Tettieni 
Sereni consulis temporibus Flaviorum (supra N, 2118 not, 2). — 2) Cf. N. 1946 seq. 
— 3) Videntur intellegi Pomonae plurali numero. 



3594 L 0. m. I et dis Pelnatibus | Scauria|Dus'. 

Carlsburgi, ubi fuit Apulum Ddciae, iam Vindobonae (II1 1081 vidit Mommsen), 
— 1) Videtur esse D, Terentius Scaurianus legatus pro pr. Daciae a. 110 (supra 
N, 2004). 

3595 lovi et I dis Penatibus | P. NanoDi Dio|phanli, Augustajes 
Alinates. 

Atinae in Lucania (X 551 vidit Mommsen). 



Tituli sacri et sacerdotum. — Vertumnus. Flora. Penates. Lares. 77 

3596 deis Penalibus familiaribus | M. Fulvius M. f. Gillo cos.' fecit. 
Monlebuono in Sabinit (IX ^776 vidit Slevenson). — 1) Consul suffectus a. 76, 

cf. supra N. 199S. 

3597 diis deabus | Penatibus | familiaribus | et lovi ceteris|[f]ue 
diibus' I 

Romae rep. in monte Caelio (FI 50991 = Grut. S, 9 semel vel bis descripta 
saec. XFI). — 1) Sic traditur, deinde lapidem rupium fuisse non adnotatur. (Dis 
deabus et deis Penatibus dedicatus est etiam titulus V S14.) 

3598 I. 0. m. I dis l deabusque | hospitalibus' Pe|natibusq. ob conj- 
servatam salulem | suam suorumq. | P. Ael. Marcianlus praef. cob. | aram 
sac. f. nc. d.' 

Eburaci rep. (FII 257 principtum vidit Huebner). — 1) Quae sequuntur, du- 
dum perierunt. — 2) Postrema incertae lectionis (non consentientibus tesiibus). 

3599 . . . .\et diis Pjenalibus sacrarium ... | anus pontif. 

min., patron. ... | [f^d] \ reique publicae do[naui7j. 

Praeneste (XI F 2900 vidit de Rossi). 

3600 T. Annius L. f. Larg[Ms]' | dibus Penatibus | ob rem milita- 
rem* | votum solvit I. m. 

Prope Perusiam rep. (XI 1920 Bormann vidit partem). — 1) Largi is qui solus 
kanc partem lapidis saec. XFII descripsil Ciattius. L. Annios Largos ordinis sena- 
torii complures novimus saec. p. Chr. II (cf. Prosopogr. Rom.). — 2) Hoc quoque 
vocabulmn (praeter duas primas litteras quae extant) servavit Ciatlius. 

3601 ita mihi deos Pendt6s | propitios, ut ego hoc | monimentum | 
non violabo. 

Placentiae (XI 4286 vidit Bormann). 



\ 



3603 Draco mag. aediculam [ sigilla oroamentaque omnia | Lar. fam.' 
d. s. p. f. c^ e[?]demque dedicavit. 

Anxani in Frentanis, epistylium scriptum litteris pulcherrimis aetatis fere 
liberae rei publicae extremae (IX 2996 viderunt Mommsen et Dressel). — 1) Laribus 
familiaribus. — 2) De sua pecunia faciundum curavit. 

3603 Anteros 1., Heracleo summar.*, | mag.*, | Larib. et famil.* d. d. 
Stabiis rep., nunc Neapoli (X 775 vidit Mommsen). — 1) Summarum (scilicet 

vilicus). — 2) Magistri. — 3) Laribus et familiae. 

3604 C. C. N.' I Suavis 1. et | Faustus vilic. Lar. et Genium | cum 
aedicula prim.^ in familia d. s. d. (^ 

Abderae (Adra) in Baetica (II 1980 Huebner vidit ectypum). — I) Tria no- 
mina heri significari putat Mommsen. — 2) Primi. 

3605 Laribus et [rM]|telae, Genio L. | n.*, Telesphor. | et Plate do- 
Dum I dederunt. 



78 Caput XI. 

Tarracone (11 4082 cf. p. 972 vidit Huebner). — 1) Genio Luci nostri (cf. 
infra N. 5640). Similiter Lares et Genius heri coniunguntur infra N. 56H. 

3606 T. Flavio Phileto et Slatiliae | Paulae et Statiliae Spatale, | vixit 
ann. XX, iussu decur. | Larum Volusianorum*. 

Romae (VI 10266 vidit Henzen). — 1 ) Decurio Larum Folusianorum est etiam 
ri 10267. 

3607 Laribus | domest. | sac. | v. s. I. m. 
Savariae (111 4160 semel descripta), 

3608 C. Salvius I Eutychus | Lar. cas.* | ob redit. | Rectinae n." j v. s. 
Morrone prope Larinum (IX 723 vidit Dressel). — 1) Laribus casanicis. Cf. 

supra N. 5S55. — 2) Nostrae. 

3609 hisce ministris Laribus faciendum co^[rarunt\'. \ C. Terenti. C. 
L Pilomus., I Pilemo Helvi A. s.\ ] Helenus Hosti Q. s.\ | (seqtmntur alia no- 
mina servorum diiodecim). \ Haec' pondera et pavimentum faciendum et . . . ., | 
Q. Caecilio Q. f. Q. n., T. D^ejidio^ T. f. co[s.]'. 

Capuae (X 5789 bis descripta saec. XVL XVll). — 1) Cf N. 3581 not. 1. — 
2) Haec alter tantum auctorum legit; expectaveris hisce. — 3) DIIDIO vel DMDIO 
traditur. — 4) A. u. c. 656. — .^lios antiquos titulos Laribus a servis dedicatos in- 
venies V 792. 4087 (hanc anni a. u. c. 695). 

3610 magistri: | M. Licinius M. f. Pusillio, | Sex. Vipsanius M. f. Cle- 
mens, | Q. Cassius C. f. Niger; | ministri: | Blandus C. Afini Asclae ser., | 
Murranus P. Clodi Turpionis ser., | Auctus M. Fabrici Hilari ser., | com- 
pitum refecerunt, tectum | parietes allevarunt, valvas | limen de sua pe- 
cunia Laribus dant, | Cosso Cornelio Lentulo L. Pisone | Augure cos.* 

Veronae (V 5257 semel descripta saee. XV). — \) A. p. u. c. 755. 

3611 C. Caesare Aug. f. L. PauIIo cos.' | Lares Augustos | Q. Nu- 
misius Q. I. Legio, | L. Safinius L. 1. Hilarus, | Sodalis C. Modi Cimbri 
ser., 1 Aeschinus Octavi M. ser.* | magistr. de suo f. c. 

Neapoli (X 15S2 vidit Mommsen). — 1) J. u. c. 734. — 2) Cf. N. 3381 not. 1. 

3612 Larib. Aug. | ministri* | qui k. Aug. primi" inierunt: | Anti- 
gonus M. luni Erotis, | Anteros D. Poblici Barnai, | Eros A. Poblici Damae, | 
lucundus M. Ploti Anterotis. 

3612* Larib. Aug. | ministri | qui k. Aug. primi inierunt: | Anteros 
D. Poblici Barnai, | Eros A. PobHci Damae, | lucundus M. Ploti Anterotis, | 
Antigonus M. luni Erotis. 

Romae rep. in insula Tiberina, bases marmoreae (VI 446. 447 vidit de Rossi). — 
1) Ministri vici eius in quo arae steterunt. Ministri hi, servi omnes, adiuncti fuisse 
putandi sunt magistris vicorum qui posnerunt titulos N. 3613 seq. — 2) Circa 
annum u. c. 747, circa quod tempus magistri plerorumque vicorum in urbe in- 
ierunt, cf. N. 3613 not. 3. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Lares. 79 

3613 Laribiis Augustis G\em's Caesarujm^ sacr[M»i]. 

Q. Rubrius Sp. I".* L. Aufidius Cn ... iciniu[s] 

Col. Pollio Felix P [P]hileros 

[»w].igistri qui k. Augustis primi* mag[tstermm tn/]erunt. 
Lares duo rhyla tenenles, et praelerea hovio caput toga involulus, d. pateram ienent. 
In utroque latere: duo homines Ubanles ad aram; adstat tibicen, 
In postica: corona querna et lauri duae. 
Romae, ara marmorea (FI 443 vidit Ilenzen). — 1) Supplemenlum non cer- 
tum , cum etiam littera m non omnino certa videatur, — 2) Magistros vicorum 
e plebe cuiusque viciniae lectos esse testantur Suet. Aug. 50 et Dio SS, 8, libertinos 
plerumque fuisse apparet ex inscriptionibus quae sequuntur (cf. etiam FI 35. 54); 
hic quoque non ftiit ingenuus, sed incerto patre natus (ita enim accipiendum Sp. f., 
cf. Mommsen Staatsr. III p. 72 not. 4. De tribu Collina spuriorum cf. Mommsen 
ib, p. 445). — 3) Magistros vicorum instituit (vel restituit) Augustus circa annum 
u. c. 747 (certe snb hoc anno rem narrat Dio SS, 8). El ipso anno 747 inierunt vico- 
magistri, ad quorum fastos pertinet FI 2222 ; in aliis vicis magixtros primos rep- 
perimus initsse a. 742 (infra iV. 3620), a. 74S (infra N. 3617), a. 746 (supra N. 5090), 
a. 748 (supra N. 5508, item VI 545). Ab aliquo ex primis illis vicomagistris po- 
situs est etiam titulus VI 128 Dianae. 

3614 Laribus AugUStis (Lares duo saltantes, rhyla tenentes). In latere sin.: 
imp. Caesare Augusto XIII, M. Plautio Silvan. cos.*, (vir togatus caput toga 
involutus; alius similis lituum tenens, inter hos gallina vescens ; mulier velata pa- 

teram tenens) D. Oppius 0. 1. Ias6, D. Lucilius D. 1. Salvius, L. Brinnius 0. 1. 
Princeps, L. Fiirius L. I. Salvius, | mag. vici^ sandaliari^ In latere dextro 
corona quema (civica) inter duas lauros infra recisas. In postica Victoria clipeum 
ad tropaeum adportans. 

Romae, nunc Florentiae, ara magna marmorea (VI 448 vidit Henzen praeter 
paucas litteras nunc deperditas. Cf. Diitschke JJffizien p. 120 n. 218). — \) A. u. 
c. 7S2. — 2) Magistri huius vici creabantur inde ab a. 748, cf. supra N, 5508. — 
3) Vicus regionis quartae urbis Romae, cf. supra N. 5508. Nomen habuit ab Apol- 
line sandaliario (Notit. urb. reg. IV), quem Augustus dedicaverat (Suet. Aug. S7). 

(in latere sinistro) Larib. AugUSt[js] (in latere dextro) 

P. Clodius P. I [«joscius C. M s L. I. Salvius 

Lar . . manius C. [l.] . . stus Lar 

mag. vici anni noni 
sacrificium 

(in pavimento ante aram) [ffia]g[t]stri vici Aescleti' anni VIIII. 

Romae, ara, rep. non multum a Tiberi, ubi iam dicitur ^via Arenula', irans- 
lata in museum Capitolinum (VI 509S7 Huelsen Roem. Mitlh. 1889 p. 266; Gatti 
bull. comunale 1889 tab. III cf. p. 69 seq.). — 1) Vicus Aescleti praeterea non me- 
moratur, memoratur Aesculetum a Varr. de l. L. S, 1S2 et a Plin. h. n. 16, 57. 

3616 [Laribu]s Aug. | [aed.y reg. I ) [yijco III ararum*, | iussu | C. 
Ponli Faustini | Graniani pr.', | mag. fecerunt: | Valerius Onesimus, | L. 
Pompeius Euphrosyn., | D. Granius Augustinus, | Ti. Claudius Hermes. 

Romae rep. ad eecletiam S. Gregorii in monte Caelio (VI 4S5 vidit Henzen). — 



80 Caput XI. 

1) Aediculam. — 2) Ficus trium ararum memoratur inter vicos regionis primae 
vrbis Romae in basi quam magistri vicorum posuerunt Hadriano nunc Capitolina 
VI 97S. — 3) Praetoris. Augustuvi instituisse, ut quatluordecim regionum urbis 
tutelam praetores et tribuni plebis quotannis inler se sorlirentur, indicant Dio SS, 8, 
Suet. Aug. 50, eonfirmant tituli N. 3616—5620. 5772. 

3617 Laribus Aug. et Genis Caesarum, [imp. Caes. Domitiano Aug. 
cos. IX] I desig. X' p. p., permissu A. Anni Camartis lr[?6. pleb.^, aedi- 
culam, reg. I vici Bonoris] | et Virtutis' magistri anni LXXXXIP a s[olo 
impensa sua restituerunt] : \ C. lulius C. I. Zosimus, M'. Birrius M'. I. Hierus, 
M'. B[irrius M'. 1] 

Romae, incertum quo loco urbis rep., iam Veronae (VlAi9 vidit Mommsen). 
— \) A. 85. — 2) Cf. JS. 5616 not. 5. — 3) Vicus Honoris et Virtutis memoratur 
etiam inter vieos regionis primae urbis Romae in basi Capitolina (cf. JS. 3616 not. 2). 
ISomen sine dubio habnit ab aede Honoris et Virtutis, quam Marcellus voverat (Liv. 
27, 23 cet.). — 4) Huius igitur vici primi magistri videntur iniisse a. u. c. 7iS 
(ante Chr. 9). 

3618 Laribus Augustis | imp. Nervae Caesaris Traiani Aug. Germ. 
cos. W, permissu Ti. Allieni Siciui Quintiani tr. pL^ | idem probavit, 
aediculam regionis VI vico Portae CoUinae vetustate | conlapsam a solo 
sua impensa restituerunt magistri anni CI..': | Ti. Sicinius T[i.] 1. Re- 
ceptus, A. Varro A. 1. Felix, P. Vettius P. 1. Posidonius, C. Turranius C. 1. 
Geni [aZ?s]. 

fiomae in monte Quirinali (VI 450 cf. 50768 integram nescio quis descripsit 
saec. XV exeunte, quod exemplum referunt lucundus et Manutius, partes unus 
alterve descripsil saec. XVI. XVII). — 1) A. 98 vel 99. — 2) Cf N. 3616 not. 3. — 
3) Apographa variant inier anni CV ei anni Cl . . 

3619 Laribus Augustis et Genis Caesarum, | imp. Caesari divi Nervae 
filio Nervae Traiano Aug. Germ. ponlifici maximo trib. pot. Illl cos. III 
desi[^. IIIP], I permissu C. Cassi Interamnani Pisibani Prisci praetoris*, 
aediculam reg. XIIIl vici censori^ magistri anni CVI . . | vetustate dilapsam 
inpensa sua restituerunl, idem pr.* probavit: L. Cercenius L. lib. Hermes, 
M. Livius 0. lib. Donax, [ P. Rutilius P. f. Priscus, L. Coranius L. lib. 
Euaristus. | Dedic. | IIII k. lan.' | L. Roscio Aeliano | Ti. Claudio Sacer- 
dotae (sic) cos.® 

Romae rep. in insula Tiberina, nunc in museo Capitolino, epistylium aedi- 
culae marmoreum (VI 4S1 vidit Henzen). — 1) A. 100. — 2) Cf. N. 3616 not. 5. — 
3) Vicus censorius memoratur etiam in basi Capitoltna (cf N. 3616 not. 2) et 
VI 821. — 4) Praetor. — 5) dedic. IIII k. lan. a dextra, 6) quae sequuntur a sinistra 
nominum quattuor magistrorum incisa sunt, vocabulum cos. tractum ad prioris 
consulis nomen (consulum hoc par praeterea non notum), 

3620 [Laribus 4]ugust. vici lovis fagutal[ts' et \ Genis Caesarum, 
i]rap. Nerva divi Nervae f. Traian[o | Aug. Germanico Z>oc] ico pont. max. 
trib. pot. XIIP imp. VI [cos. V, | permissu] PoUionis trib. pleb.', 



Tituli sacri et sacerdotum. — Lares. 81 

aed.* reg. III vetusla[/c | dilapsam a solo »tfl]gislri anni CXXI* sua inpensa 

reslitu[er.| | Phoebus, A. Nonius A. 1. Onesimus, | 

Callistus, L. Valerius L. 1. Eulichus. 

Romae^ olim in horlo quodam in QuiHnali, sed incerlum num ibi rep,, est 
in museo Capitolino (Fl 432 vidit Henzen). — 1) Sacellum lovis Fagutalis memo- 
rant Varro de l. L. S, iS2; Plin. h. n. i6, 37. Cf. lordan Top. 11 p. 2S5. — 2) /i. 109. 
— 3) Cf. N. 5616 niit. 3. — 4) Aediculam. — 5) Huius igitur vici primi magistri 
videntur iniisse a. 742 (ante Chr. 12). 

3621 LaribusAug. et [Genio \ tw]p. Caes. !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!' 
[P]ii Fehc[?s Ang. pont. max., trib. pot. II, cos., p. p.], \ aediculam reg. VIII 
vico Vestae* \[etustate conlapsam] \ a solo pecunia sua restituer[unf ma- 

gislri anni CCXX . . .^]: ...|nius Pius, L. Calpurnius Felix, [per] \ 

C. lulium Paternum praef. vigii.'' em. [vir.^, L. Mario Maximo II] \ L. Roscio 
Ael[mno cos.^], \ curantibus M. Servilio Crispo ei M. Serv[»7?o] 

Romae rep. a. 1878 ad ecclesiam S. Pauli extra muros (VI 50960 — Eph. ep. 
4, 746 vidit Henzen). — 1) Erasa sunt nomina Severi Alexandri. — 2) Vicus hic 
praeterea ignotus videlur nomen habuisse a celeberrimo templo Vestae, quod, situm 
in foro Romano, pertinuit ad regionem octavam urbis. Illo loco lapidem hunc 
antiquitus stelisse patel (cf. lordan Top. I 2 p. 297 not. 126). — 3) Afinus, quo 
hic titulus positus est, p. Chr. 225, fuit vici ducentesimus tricesimus, si sumimus, 
in hoc vico magistros primos iniisse anno u. c. 747. — 4) Antea procurator fuit 
in Dacia (III 1S65). — 5) Alium praefectum vigilum eminentistimum virum habuimus 
supra N. 463 (not.5); cf. quae exposui Eph. ep. 7, 1207. — 6) A. 225. 

3632 Laribus | Agustojrum (sic) do|minoru|m nostro|rum et Ca|sa- 
rum (dc). 

Veronae (V 5239 vidit Mommsen). 

3623 C. Marcius Apilus *, | magister Larum | Augustor.* et Geoii I Cae- 
saris August,, | hic situs est. | In f. p. XX, in ag. p. XX. 

Halicae in Baetica (II 1153 saepius descripta saec. XVI—XVIIl). — 1) Cng- 
nomen non certum (variant descriptores). — 2) Magistri Larum Augustorum, ordinis 
libertini ut videtur, fuerunt et Tarracone (II 4295. 4297 ; magistri Larum II 4504. 
4506. 4507. II S. 6106) et in aliis oppidis Hispaniae. 

3624 C. Laetilio M. f. K[palo] \ Ilvir. quinq.', | Lares Augustales et | 
Mercurium piscatores | et propolae de pecun. sua | f. c. i. q. p.' 

Carlhagine nova (II S. 3929 Huebner vidit ectypum; ex. scr. epigr. 227). — 
1) Intellegendum, aut: cum duovir esset Laetilius, aut in honorem Laetilii. Laeti- 
lius ille coliega fuit regis Plolemaei, lubae filii, in quinquennalitate, vivo etiamtum 
Augusto, testtbus nummis (Eckhel 4, 160), ex quibus etiam cognomen supplevimus. 
— 2) Faciundos curaverunt idemque probaverunt. 

3625 Genio domnor., Cereri, | T. Poblicius Crescens Laribus | publi- 
cis dedit imagines argent. duas* | testamento ex -HS-ooc». 

Patavii fuit inde a saec. XVII, sed fortasse oriunda e.c Dalmatia, basis 
(V 2793 vidit Mommsen). — 1) Scilicet alteram Genii dominorum, alteram Cereris, 
quarum imaginum sunt vesligia in basi relicta. 

Dbssad, Inscriptiones Latinae II. 6 



82 Caput XI. 

3626 Onesimus Aug. lib., | proc, | fecit imaginibus et | Laribus' cul- 
toribus I Fucini." 

Ad lacum Fucinum rep., iam Neapoli (IX 5887 vidit Mommsen). — 1) Ima- 
gines in titulo dedicato a liberto Avgusti sine dubio sunt imagines domus divinae. 
Lares et imagines Caesaris saepe una eolebantur, cf. supra N. 5S43 not. 1. — 
2) Onesimus in acdicula sacraverat donoque dederat collegio cultorum dei Fucini 
imagines Caesaris et Larum. 

3627 P. Flavius Sp. f. Cam. Decimus, | P. Flavius Palestricus H. A.S | 
M. Trebienus Tiburtinus H. A.', [ cur., | cultoribus domus divinae | et For- 
lunae Aug. Lares | Augustos d. d. 

Tibure (XIF 5S61 tota semel descripta saec. Xf^II, fragmentum etiam postea). 
— 1) Herculaneus Augustalis (de hoc collegio Tiburtino cf. CIL. XIFp. 567 et infra 
inter municipales). 

3628 Larib. d. d., Romano | more dedicata. 

Ad S. Fictorini ecclesiam prope Aquilam, ubi fuit Amiternum (IX 4f8S vidit 
Brunn). 



L. Minicio PauUino | M. Papuleio Latrone q.*, | Lar. pub.* re- 
positi. 

Bononiae, tabulae duae eadem inscriptione inscriptae (XI 697 vidit Bormann). 
— 1) Quaestoribus. — 2) Laribus publicis aram in urbe dedicatam habes supra 
N. 99; cf. item N. 562S. 

3630 Laribus | salutaribus | Reginus nost. | cos.' 

Romae rep. in Esquiliis, ara in uiroque latere eodem titulo inscripta (FI 439 
vidit Ilenzen). — 1) Reginus noster consul. Ara videtur dedicata a servis nomine 
domini consulatum adepti. Reginos honoribus functos novimus complures. 

3631 Lari victori | sacr. | Gavia Statuta | v. s. 1. m. 

In agro Clusino rep., est Perusiae (XI 2096 vidit Bormann). 

3632 I sevir j C. Salius Ste | Laribus magn[i]s 

et viator. | de suo restitu[«7]. 

Narbone (XII 4520 semel descripta saec. XFIII). 

3633 Maxsu|mus [IJovjessi f. Lajribus vi|alibus | v. s. 1. m. 

In Callaecia prope locum dictum Celanova (II 2SI8 semel descripta c. a. 1600). 

3634 voto suscepto I Laribus | conpitalibus | vialibus | [s]emitalibus | 
sacrum. 

Prope Falerios (XI 5079 vidit Bormann). 

3635 Laribus | competali|bus sive | quadrivi|... 

Zahlbach prope Moguntiacum rep., iam Cassel in museo (Brambach 44S9 a 
prioribus). 

3636 Fortunae | reduci, Lari | viali, Romae | aeternae, | Q. Axius 
Aeliajnus' v. e.*, proc. | Aug[g'.] | loni.' 

Sarmizegetusae in Dacia (III 4422 semel descripta saec. XFI). — 1) Cf. supra 
N. 4574. — 2) Fir egregius. — 3) Cf infra N 5849 not. 2. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Lares. Qenii. 83 

3637 1. 0. m. et La. | mil.* ceteris|que dis | C. lul. Pisiban. | Maxim. | 
Aemil. Papus' | tr. lat. leg.' 11 Ad., | v. s. 1. m. 

3338 Hammoni* | L o. m. et Lar. | mil* ceterisq, | dis | M. Caec. Ru 
finus I Marianus | tr. lat. leg.^ IV [F.] | v. s. 1. m. 

Aquinci (All-Ofen) rep. (111 5460. 3463 hanc vidit Mommten). — 1) Lares 
militares memorantur etiam in actis Arvalium anni 213 (supra N. 451 versus fin.). 
— 2) Forlasse C. lulius Pisibanus consul suff. a. inc. (fasii fer. Lat., CIL. I ed. 8 
p. S9). — 3) Tribunus laticlavins tegionis. — 4) Si significatur luppiter Hammon, 
mirum est Hammonis vocabulum primo loco positum. Possis cogitare de stgno 
Hammonii, quo Rufinus Marianus usus sit. 

3639 diis Laribus | Gapetico|rum* gen|tilitatis*. 

Inter Salamancam et Meridam, loco dicto ta Oliva, ubi fuit Capera Baeticae 
(II 804 descr. Accursius aliique). — 1) Sic Accurs., Capel- alii. — 2) C/. ad II 2633. 



3640 Genio L.' nostri | Felix l. 

Pompeiis rep. in atrio aedium L. Caecilii lucundi coactoris, in hermae aerei 
stipite marmoreo (X 860 p. 968 vidil Mommsen). — 1) Lucii. 

3641 Genio M. n.* et | Laribus*, | duo Diadumeni | liberli. 
Pompeiis in domo Epidii Rufi, tabula aediculae podio inserta (X 861 vidit 

Mommsen; cf. Overbeck et Mau Pompeji p. 299 cum tab.). — 1) Marci nostri. — 
2) Cr. N. 3605 not. 2. 

3642 Genium | Clodi Romani, | Hermes ser. fec. 
Romae, parva basis (TI 258 vidit Henzen). 

3643 Genio | Similis' | famiba. 

Romae, nunc Vrbini (FI 259 vidit Bormann). — 1) Nomen domini (num 
significetur C. Sulpicius Similis praefectus praetorio Traiani, plane incertum). 

3643* Ixus 1. I Genio domini | v. s. 1. m. 
Concordiae (Portogruari), arula (V 1868 vidit Mommsen). 

3644 Genio mitissimi amantissimiq. | coniu^^tsj et lunoni suae, Ho- 
ratia | U- fil ria faciendum cura., | L. Spellati Saturnini'. 

Prope Lambaesim (f^III 3695 vidit Renier). — 1) Nomen mariti, inserendum 
fuit post coniul^M]. 

3645 lunoni Iusta[eJ | n.', [ voto suscepto | pro salute eius, j Cleanthus 
1.« 1 Prixus Helle», | Lar. d. d." 

In ruderibus Lunae rep., una ut videtur cum proiome muliebri (XI 4524 
semel ut videlur descripta saec. XFII). — 1) Nostrae (lusta nomen fuit mulieris). 
— 2) Lihertus. — 3) Servorum nomina, qui una cum Cleantho protomen dominae 
dedicaverint, putat Bormann fortasse recte. — 4) Lares dono dant. Nota imagines 
Larum dedicatas esse lunoni dominae (de lunonibus mulierum cf. Preller R. Myth. 
ed. 3 I p.87. 271 II p. 196, item supra ad N. 5123). 

3646 Genio | loci. 

Ostiae (XIF 11 vidi). 

3647 deo I Genio | loci | v. s. 1. m. 

Eburaci (Eph. 3, 78. 180). 



84 Caput XI. 

3648 Genio loci | resiitulo | a L. Egnatujleio Romulo | tribuno. 

Roiiiae (yi 247 vidit Bormann). 

3649 Genius | huius loci j montis* (ara, circa quam volvilur serpens 
cibos in ara positos gustans; iuxta puer nudus ramum ienms). 

Herculanei rep. a. 1749, pictum in pariele (IF 1176 ex '^Pitture anliche d'Erco- 
lano^ I p. 207). — 1) Focabulum num recte exceptum sit, dubito. 

3650 Genio loci | feliciter. 
Ebu7'aci (FH 25S vidit Huebner). 

3651 feliciler sit | Genio loci. | Servule, utere | felix tabern|am aure- 
filcinam. 

Nurton, profie Eburacum, rep., tituliis mnrgine inclusus in formam tabellae 
ansatae, nunc Eburaci (FIl 263 cf. Eph. ep. 7, 959 vidit Haverfield). 

3652 Euphrates Aug. lib., | proc, ob effecta sibi | in hac stalione 1 
annua centena, | Genio huius loci | d. d. 

Lanuvii dicitur rep., est Romae (FI 246. XIF 2087 vidit Henzen). 

3653 Tutelae et | Genio lo|ci Agathojdorus acjtor. 
Carnunti rep. (III 4443 vidit Mommsen). 

3654 diis deabusq. | Genioque loci | (complura perierunt) j M. Aur. Va- 
lenti|nianus' v. c, leg. | Aug. p[r.] pr. 

Aqiiinci (IH 5418 vidit Mommsen). — 1) Cf. supra JS. 399. 

3655 [5j7u]ano Aug. | Genio | loci pro | salute | C. Veltii | Sa[6]i- 
nian[?]* j leg. Aug. pr. p[r.], | Nymphicus | lib. eius | [a]ediculara ( ex 
voto I rest. 

Carnunti (III 4426 cf. 11089 vidit Mommsen). — 1) Idem videtur memorari 
FIII 825 et fortasse apud Dionem 72, 5. 

3656 [G]enio loci | et Fortuna[c | c]onservatri|ci pro salute | d. d. 
Claudi Aug. ] Aur. Superinu[s | p]'[«]f. leg. I Adi. | a. v. I.* ex voto | po- 
[s]uit, d. n. i.^ ] Claudio Aug. [et] \ Paterno [cos.y 

Brigetione (Szony) rep., est Pestini (III 4289 vidit Mommsen). — 1) Agent 
vices legati. — 2) Invicto (?). — 3) A. 269. 

3657 Genio loci, | Fortun. reduci, | Romae aetern. | et Fato bono | 
G. Cornelius | Peregrinus | Irib. cohort. ] ex provincia | Maur. Caesa. j 
domo ... I dec . . . (supra caput viri barbati, Fati boni, ut puto, caput feminae 
galeatae, Romae sine dubio. In postica) Volanti | vivas (ascia, culter; supra pro- 
tomae duae, fortasse Genium loci et Fortunarn repraesentantes. In latere d. patera 
et urceus, in latere s. paterae duae et fructus nescio quis). 

Ellenborough prope Maryporl rep. (FII 570 cf. Eph. ep. 5 p. 129 Huebner 
vidit ectypum). 

Genium loci habes etiam supra N. 2520. 2336; cf. etiam N. 2015, item N. 1397. 

3658 deo loci, ubi | auspicium dignita|tis' tale municipes Api|[sen- 
ses\ .... (in utroque latere fulminis dimidia pars). 



Titali sacri et Bacerdotam. — Genii. 85 

Henschir Ain Tarf esch Schna, uhi fitit municipium Apisa maius provinciae 
Africae, iam Tmifle (VIII 774 cf. p. 1M0 viderunt fVilmanns et Schmidt). — 
1) Anaglypha lalerum ad fulminis nuntiationem in ineundis magislratibus sol- 
lemncm refert Mnmmsen. 

3659 ex imperio | Geni Alotiani' | Euaristus servi[lor deorurn ex 
vi|so lih. an. 

Neapoli olim, nunc Florentiae (X 1S60 vidit Henzen). — 1) Fortasse ab Haloto 
quodam nomen ductum. 

3660 Genio domi* | suae | Sex. Pompo|nius Caeci|lianus vet., | ex 
strat., I aram res|tituit. 

Lambaesi (Flll 2397 vidit fFilmanns). — 1) Genio domus sacrum titulum 
.'IfricaJium habes supra Nt1091, alium FIII S.21605 = Eph. ep. 5,10SS; cf. etiam 
supra N. 3574 v. 6. 

3C61 Genio | macelli | Flavius | Urbicio | ex voto | posuit | sacrum. 
Bracarae Auguslae (II 2413 semel dfscripta). 

oDD» (luppiter sedens. A dextra eius Minerva versa ad marmorarium in 
scalpendo capite columnae occi/palum ; iuxla grandis machina qua columna erigitur, 
A sinistra lovis Diana; deinde figura habitu ut videlur muliebri, manu sin. cornti 
copiae tenens, libans ad aram; postremo ingens serpens, crista barbaque in.iignis. 
Supra eum serpentem et caput figurae illius incisum est) GeniuS [fAe]atli\ (In 
margine inferiore tabulae) Lucceius Peculiaris redemptor prosc[a]eni | ex 
biso (sic) fecit. 

Capuae,. tabula marmorea sculpta (X 5821 vidit Mommsen. Imaginem dedit 
A. S. Mazochius in mulil. Campani amphilheatri titul., et ex hoc MHlin Galerie 
myth. tab. XXXFIII fig. 139, aliique). — 1) Dubitari polest, uirum hoc ad sp.rpentem 
pertineat (ut sub eius imagine Genius rcpraesentatus sit) an ad figuram adstantem, 
quam, cum muliebris esse videatur, Fortunam esse putarunt nonniilli (lahn Berichte 
der sachs. Ges. d. W. 1S61 p. 304). Qui saeculis prioribus tabulam viderunt Mabil- 
lonius et Mazochius, iis figiirn illa mascula visa est. 

3663 pro salute | dominoruni | Genio honeorum | Saturninus et | 
Successus I horreari | donum dederunt, | Caesare Vespasiano VI | Tilo Cae- 
sare imp. IIII | cos.* 

Romae (VI 23S vidit Henzen). — \) A. 75. 

3664 Genio horreorum | Leoniauorum et | Herculi salutari' | Luc^ 
Scanti GemeUi | Musaeus libertus. 

Romae (VI 257 servavit Accursius). — \) Cf N. 5445. 

3665 Genio | horreor. Seian. | L. Volusius Acindynus p.' | et L. Vo- 
lusius Acindynus f.^ | signum Aesculapi | sua p. d. d. 

Romae (VI 238 sae/nus descripta saec, XVI. XVII). — 1) Pater, 2) fiUus. 

3666 Genio Larum | horrei Pupiani j L. Lepidius Politicus, | C. Pupius 
Blastus I [d.] d. 

Arimini (XI 557 vidit Bormann fractam, quae perierunt tupplevit ex apo- 
grapho facto saec. XV). 



86 Caput XI. 

3667 Genio | tutelae | horreorum | A. Annius j Eucharislus | ex voto. 
Caesaraugustae (Zaragoza) Hispaniae Tarraconensis (II 2991 semel descripta 

saec. XFI). 

3668 Num. dom. Aug. | sacrum, | Genio conservatolri horreorum Galj- 
bianorum', | M. Lorinus | Fortunatus | magisler | s. p. d. d. (In parte op- 
posita) num. dom. Aug. | sacrum, | Fortunae conserjvatrici horreor. | Gal- 
bianorum', | M. Lorinus Forlunajtus magister | s. p. d. d. (In latere aliero 
Fortuna diademata, d. gubernaculum supra orbem, s. cornu copiae tenens; in 
altero sacerdos imberbis [Geniusl velatus, libans ad aram.) 

Romae, ara marmorea, rep. inler montem Teslaceum et Tiberim (f^I 256 vidit 
Smetius). — 1) De horreis Galbianis, sitis eo ipso loco ubi haec ara reperta est, 
cf. supra N. 1621 not. 2. 

3669 lovi oplimo maxi|mo, Genio areae frujmentariae Aug. sac, | 
P. Marcius P. f. Q.' Cres|cens. mag.^ ob statuam, | quam ob honorem 
ma|gistratus sui die III nojnarum ianuariarum | in Capitolio promiser., | 
inlatis r. p. summis ho|noraris decurionatus | et mag. s. p. f. et eodem 
anjno die XVI k. Octobr. | dedicavit. L. d. d. d. 

Uzeli (hodie Vdjel) agri Cirtensis (VIII 6359 vidit fFilmanns). — 1) Quirina 
(tribu). — 2) Magister. 

3670 lovi custodi I et Genio | thesaurorum | aram | C. luiius Aug. 
lib. I Satyrus | d. d. (In latere) dedic. XIII k. Febr. [ M. Civica Barbaro ] 
M. Metilio Regulo cos.* 

Romae, nunc Parisiis (VI 576 vidit Henzen). — 1) A.4S7. Quomodo cum hoc 
anno conciliari possit dedicantis numen derivalum aut ab Augusto aut a Caligula, 
ignoratur. 

3671 I. 0. m. et Genio | venahc* \ P. Aciiius Cerdo | votum solvit j 
Nerone Caesare^ | Aug. IIII, | Cosso Lentulo Cossi f. cos.* 

Romae rep, in Aventino, ara in fronte et a tergo eodem titulo inscHpta 
(VI 596 cf. 507S5 vidit Boissevain). — 1) Ut supra iV. 48SS habuimus Genium 
publici portorii, ita hic et JS. 5666— 5668 videtur intellegendus esse Genius vecli- 
galis alicuius, scilicet Genius vicesimae quintae, quae aerario populi Romani pen- 
debatur ex pretiis mancipiorum venalium. Qui dedicant tilulos hos, aut mercatores 
fuisse crediderim aut mancipes. — 2) Verba Nerone Gaesare rasura temptata. — 
3) A. 60. 

3672 I. 0. m. et | Genio p. R. et venaHci', | C. C. Lappi Mutilus 
et 1 Rufus et | L. L. Rubri Antiochus | et Hymnus | votum solverunt I. 
m., I L. Verginio Rufo | C. Memmio Regulo | cos.* (In parie opposita) [/.] o. 
m. et J Genio p. R. et venalic' | L. L. Rubri Antiochus | et Hymnus et | 
C. C. Lappi Mutilus et | Rufus | votum solverunt 1. m., | L. Verginio Rufo | 
C. Memmio Regulo ( cos.'' 

Romae, in arae, rep. cum ea quae praecedit, duabut frontibus (VI 597 descrip- 
serunt saec. XVI auctores idonei). — 1) Cum Genio populi Romani et venalicii con- 
ferri potest Genius populi Romani et commercii (supra N, 1860). — 2) A. 63. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Genii. 87 

3673 I. 0. m. I et Soli divino | et Genio | venalici | Q. lulius Maximi | 
lib. Felix | cum lulia | Q. f. Romaua | coniuge libens anim. | vot. solvit, | 
imp. .'!!!!!.'!!' \ Caesar. Aug. Ger. XII, | Ser. Cornelio Dolabella cos.* 

Romae rep. una cum iis quae praecedunt (FI 398 vidit Henzen). — 1) Do- 
mitiani nomen abrasum. — 2) /4. 86. 

3674 lovi 0. m. I et deae Suriae | et Genio venalici | C. Granius 
Hilarus | cum Lissia Sabina | v. v. 

Romae, incerlum quo loco urbis rep. (f^l 399 aliquoties descripla saec. XFJ). 

3675 Genio | Noricorum* | L. lulius Bassus | stationarius ' | eo- 
rum I d. d. 

Romae, ineerlum quo loco urbis rep. (Fl 230 vidit Henzen). — 1) Stationes 
viunicipiorum ad for^im Romanum memorat Plinius h. n. 46, 44, 236, ' tabernas circa 
forum civitalibus ad stationem locatas' Suet. Ner. 37. Eo loco, ubi haec ara de- 
dicata erat, civitates Norici stationem suam habuisse, stationario eoriim curam 
agente, probabiliter putat Mommsen. 

3676 Genio | senatus. 

Siccae Feneriae (Kef) in provincia proconsulari Africa (FIIl S. iS848 vidit 
Schmidt). — In provincia Asia non rarae dedicationes sunt 9-ea avYxk^zip faetae. 

3677 Genio | plebei.' 

Romae rep. ad Appiam, nunc Mediolani (FI 249 vidit Mommsen). — 
1) Potest spectare ad plebem collegii alicuius. Naronae in Dalmatia Genio plebis 
dedicatus esl titulus III 177S. 

3678 Genius | populi | Romani. 

Romae, rep. ad sacram viam inter clivum Capitolinunt et basilicam luliam, 
saxum quod videtur fuisse pars pavimenti basilicae luliae, inscriptum ab otioso 
qttodam, aetate labente (vix anle saec. p. Chr. quintum); nunc in museo thermarum 
Dioclelianarum (VI 248 vidit Henzen cum amicis). Per longitudinem eiusdem la- 
pidis iisdem plane litteris inter duas phallorum figuras scriptum est: Orfite | cinede, 
qui I [b]\s promisisti petti|care et non biti dare (= vis te dare). Priora qui scripsit, 
in mente (et ante oculos) habuisse videtur Genium populi Romani ab Aureliano 
in Roslris dedicatum (cf. Jordan Top. I, 2 p. 577). Titulus est similis eorum quos 
composuit Huelsen CIL. Fl 29849* seq. 

3679 P. Tullius Felus 

G. p.* fecit oficinator R. f.* 
insule Vitaliane 
donum fecit 
(serpens). 
Romae in Esquilino (via delle Sette Sale), in pariete quodam pictum (Gatti 
Notizie 189S p. 80). — 1) Genio populi Romani feliciter (Gatti). 

3680 . . . . ico . . . I quis hanc ara[m] | laeserit, babeat | Genium ira- 
tum I populi Romani | et numina divo|rum. 

Romae, nunc Urbini (FI 29944 vidit Bormann). 

Praeterea inscriptiones Geniorum passim reperiuntur per totum hoc opus (cf. 
in indice). 



88 Caput XI. 

3681 Fortunai | poblicai | sacra'. 

Bcneventi, tabella aenea (IX 1S4S viderunt Mommsen aliique). — \) Cf. 
N. 3096 not. 2. 



3683 Forte ¥o[rtmiai] 

violaries, [w]a[(;/s/res] 
rosaries, co[iravere]. 
coronaries; 
Romae rep. trans Tiberim, V m. pass. a porta Portuensi (FI 169 cf. 5ff707 
tndit Huelsen). Sacrarimn Fortis Fortunae silum trans Tiberim ad miliarium 
sextum memorat hemerologium Amiterninum sub d. 24 lun.; ex hoc sacrario vi- 
dentur prodiisse lapides hi et VI 168 (cf. CIL. I ed. 2 p. 520). 

3682* [F]orte For[;«na?| | donum dant | conlegiu lani* | Piscinenses^ | 
Magistreis | coiraverunt | A. Cassi. C. I., | T. Corneli. 9or.' 1., | 

Romae rep. ibi ubi ea qnae praecedit (VI 167 cf. 50707 viderunt Henzen et 
Huelsen), — 1) lanii excepit Henzen; sed lineoia quae extal post lani non videtur 
esse I littera. — 2) Piscinenses lanii hi dicti a piscina publica, quae postea regio- 
nis urbi duodecimae nomen dedit. — 3) Corneliae. 

3683 cisiariei Praenestinei F. P. d. d.' Mag. cur.'' (sequuntur nomina 
corrupta). 

Praeneste (XIV 2874 semel descripta saec. XV). — 1) Fortunae Primigeniae 
-donum dant. — 2) Magistri curaverunt. 

3683* coques atriensis* \F. P. d. d.] \ Magistres: Rodo Or[ccy?] . . . [s.], | 
Artemo Dind.^ Q. s., Apoli[Mam .... s.], 1 Protus Ae[mt7j..s.] 

Praeneste (XIV^ 287S semel descripta saec. XVIII). — 1) Atrienses cur dicti 
sint hi coqni, latet. *- 2) Cf. supra N. 5S81 not. 2. 

3683^ .... fabres F. P. d. [d] 
P/aenesle (XIV 2876 vidit Stevenson). 

3683° conlegiu mercator. | pequarioru, mag. coir. | [I.] Muuci. P. f., 
C. [V]atroni. C. l., | F. P. d. d. ]. m. 

Praeneste (XIV 2878 bis descripta saec. XVI). 

3683«* M'. Obeili. M. f., Vo . . . ., | aurufic. de sacra v[tfl]|, Apella 1., 
F. P. d. [d.] 

Praenesle (Notizie degli scavi 1896 p. 32). > 

S683^ lani danf, mag. coeravere: | L. Ligurius L. 1. Antiochus, | P. 
Dindius P. 1. Davos Calidus, | Q. Petronius Q. 1. Salvius, | Sex. Pontius 
Sex. 1. Stabilio. 

Praeneste (XIV 2877 integram solus descr. Smetius). 

3684 Orcevia Numeri | nationu gratia' | Fortuna Diovo fileia* | Primo- 
genia' | donom dedi. 

Romae empta a Dutuit Rolhomagensi , sed reperta sine dubio Praeneste, 
tabella aenea (XIV 2865 ad ectypum; imaginem Froehner coUection Augusle 
Dutuit, Paris. 1897 n. 77 tab. 74). Tractavemnt Mommsen Herm. 19, 1884 p. 435; 
lordan symbolae ad historiavi religionum Italicarum alterae (ind. lect. Regio- 
mont. 1883) p. 5 seq. — 1) CRATIA aes. Intellege: nationis gralia, i. e. propter 



Tituli sacri et sacerdotum. — Fortana. 89 

feturam pecorum; cf. Festtts p. 167: in pecoribus bonus proventus feturae bona 
natio dicitur (Mn). — 2) De fileia forma cf. I. Schmidt Herm. l. c. p. 4Si not. 5. 
lovis filia Fortuna Primigenia praeterea non dicitur nisi in N. 56SS ut videtur. — 
3) PRIMOOENIA aes. 

3685 Fortunae | lovis puero' | Primigeniae | d. d. | ex sorte com- 
pos I faclus I Nolhus Ruficanae | L. f. Plolillac. 

Praeneste (XIF 2862 cf p. 49i quater descripta saec. Xri/XP'11). — l) Sic 
Iraditur. Pueri vocabultim feminino sensu adhibitum putat Mommsen, citans Chari- 
sium (jui tradit apud antitjuos id ita in usu fuisse, ut apud Graecos 6 nalq et tj nalq, 
et ipsatn Forttitiam dici lovis puerttm, i. e. filiam (Mommsen Herm. 19, 4S4). 

3(}86 Foitunae | lovi* puero | ex testamento | Treboniae | Symphe- 
rusae | P. Annius Herma | heres. | L. d. d. d. 

Praeneste (XIF^S^S seplies descripta saec. XFIjXI^II). — 1) lovis unvm ex 
septem apographis), 

3687 Fortun. Primig. | signum Aequiltatis Nigrinia | Auxesis cum | 
Felice Aug. lib. et | suis d. d. d. d. 

36S8 Forlunae | Primigeniae | Ti. Claudius | Thermodon et | Mettia 
M. f. I Lochias eins | simulacra duo | Spei | corolitica* d. d. 

Praeneste (XIF 2860. 2853 saepius descriptae saec. XFI). — 1) Corolitica 
videnttir dici signa ex marmore corolilico (Plin. h. n. 36, 62). 

3687 L. Sariolenus | INaevius Fastus | Consularis', | ut Triviara in 
lunonario, | ut in pronao aedis | staluam'' Antonini August. | Apollinis 
tsityches^ (sic) Spei, ] ila et hanc Minervam | Fortunae Primigeniae | dono 
dedit I cum ara. 

Praeneste (XI F 2867 vidi). — 1) Faslus Consularis cognomen reperitur etiam 
in alia Praenestina XII^292i. — 2) Reqiiirittir : statuas. — 3) Nt/men videlur con- 
flatum ex Iside et Fortuna. (Eliam in lilulo Delio aetatis Romanae Rull. de corr. 
hellen. 6, 1882 p. 339 n. 43 memoratur 'laig Tvxv IlQcoToyeveia.) 

3688 Fortuo^e | Primigeniae | ex voto | D. Poblicius | Comicus | 
manceps aedis | per aonos XUI, | Pobhcia Quinta f., ( Fresidia Palmyris 
ux(Tr. I Cellareis* | Amoeno, Dionysio, | Lino. 

Praeneste (XIF 2864 vidi). — • 1) Significariy titulum positum esse cum cel- 
larii essent servi tres Amoenus, Dionysius, Linus, putat Henzen. 

3689 Fortunae sanctae | Atinia Tyrannis | seminaria a porta [ trium- 
phale', I P. Terentius Fortunatus [ vir carissimus, | cui gratias maximas | 
semper egi*, | cum | Terentia Fauslina | filia | donum dedit. | L. d. d. d. 

Praeneste (XIV 28S0 descr. Smetius aliique). — 1) f^idetur intellegi porta 
quae dicebatur triumphalis urbis Romae (lordan Top. I 4 p. 240 n. 76). — 2) Ma- 
riti mendonem postea intrtuam esse apparet. 

3696 (modii duo spicis repleti; spicarum manipuli dtio) 
tu, quae Tarpeio coleris vicina Tonanti', 
votorum vindex semper, Fortuna, meorum. 



90 Caput XI. 

accipe, quae pietas ponit tibi dona merenti, 
effigieni nostri conservatura parentis. 
5 Cuius ne taceat memorandum liltera nomen, 
Caesius hic idemq. Titus Primusq. vocatur: 
qui largae Cereris messes fructusq. renatos 
digerit in pretium; cui constat fama fidesq. 
et, qui divitias vincit, pudor; ire per illos 
10 consuetus porlus cura sludioq. laboris, 
litor. qui praestant fessis tulissima nautis; 
notus in urbe sacra; notus quoq. finibus illis, 
quos Umber sulcare solet, quos Tuscus arator. 
Omnibus hic annis votorum more suorum 
15 centenas adicit numero crescente coronas, 
Forlunae simulacra colens et Apollinis aras 
Arcanumq. lovem^ quorum consentit in illo 
maiestas, longae promittens tempora vitae. 
Accipe, posteritas, quod per tua saecula narres: 
20 Taurinus, kari iussus pietate parentis, 
hoc posuit donum, quod nec sentenlia Mortis 
vincere nec poterit Fatorum summa potestas, 
sed populi salvo semper rumore, manebit. 
(In latere intuenti dextro) L. Ceion[j]o Comm[orfo, [ 5]ex Vetul[e]nio Civii (*ic) I 
Pompeiano c[os.]^ | L. d. d. d. 

Praeneste (Xlf^ 2832 vidi. Buecheler carm. epigr. n. 249). — Statuam 
(vv. 5. 4: dona conservatura effigiem) T. Caesii Primi (v. 6) mercatoris frumen- 
tarii (vv. 7 — iS; eodem spectant etiam spicae super inscriptionem repraesentatae) 
Fortunae dicavit Caesius Taurinus filius (v. 20). — 1) Significatnr aedes Fortunae 
Primigeniae sita Bomae in Capitolio; cf. Plutarch. de fortuna Bom. c. 17. — 
2) luppiter Arkanus memoratur etiam in aliis quibusdam inscriptionibus Prae- 
nestinis (XIF 2937. 2972). — 3) A. 156. 

3697 M. Ofasius | Firmus Marus | Cornelius Mari f. | CIu. Cossinus' | 
praefectus fabrum, | tribunus militum | leg. XIIII Gemin Victric, | curator 
lusus iuven., [ Ilvir, patronus colon., | Fortunis Antialibus^ j d. d. 

Velitris (X 6S5S vidit Stevenson). — 1) Fortasse idem ad quem spectat fistula 
urbana in urbe reperta, inscripta Mari Corneli Cossini f. [?] (XF7490). — 2) Cultum 
Fortunae Antiatem testantur Horat. carm. 1, 5S, aliique (cf. Preller-Iordan Myth. 
II p. 192). Duas fuisse Fortunas Antiates apparet ex nunimo Q. Bustii (Eckhel 
5, 298). Titulus qui praeter hunc Fortunis illis dedicatut putabatur, suspectus est 
(Orel l. 17 38 = X 9 64*). 

3698 numini For|tis Fortune, j M. Aurelius | Marinus mil. | coh. VII 
pr. p. V.* I Severiane 1 \ Serotini, | libens cum | suis votum | solvit. 

Bomae, nunc NeapoU (F1 170 vidit Mommsen). — 1) Praetoriae piae vindicis. 
— Aquileiae repertus est titulus M. M. (Matri magnae?) Forti Fortunae dedicatus 
(r 8129). 



Tituli sacri et sacerdotum. — Fortuna. Felicitas. 91 

3699 (Fortuna tnter duas mulieret; et harum et illius non extat nisi par$ 
inferior) s. d.* Fort. Felicit. d. d." 

Inler inontem Alhanum et Tusculum rep. (XIF 2S68 delineavit de Rossi ann. 
inst. arch. 1873 tab. TU fig. 5 cf. p. 179). — 1) Sanctae deae. — 2) Dono dedit, 
scilicet is, cuius nomen periit cum parte superiore tabulae. 

3700 Felicitatei | T. Cauponius T. f., | C. Auleslius C. f. | aed. 
Tibure (Xlf^ 5S38 descr. Zoega aliique). 

3701 T. Vinio Rufo, T. Tilsieno ocl. vir.', | Q. Orfio Fulcinio, C. 
legio aed.^, | praefectura Amiteruina pro reditu | imp. Caesaris Augu[sfi] ] 
Foriunai . . . 

Aquilae (IX 4182 viderunt Momjnsen et Dressel). — 1) Ocloviros summum 
magistratum in praefectura Amiternina fuisse etiam ex aliis titulis constat. — 
2) Aedilibus. 

370S pro salute imperat. | Hadriani Aug. p. p. | Fortun. red., de- 
creto Cv.* | pec. publ. ex arg. p. XI>-ZS cur. ag.' | P. Aburtennio Prisco 
P. Aburtennio Restituto | Illlvir. 

Romae in museo f^aticano, non traditur ubi reperta sit, stetit sine dubio Curibu* 
Sabinis (IX 49S2 vidit Mommsen). In aversa dicitur extitisse titulus Curensis svpra 
N. 262. — 1) Decreto centumvirum (centumviri ordo Curibus, cf. supra N. 460). 

— 2) Ex argenti pondo (libris) decem unciis quinque. — 3) Curam agentibus. 

3703 Fortunae Au^^gf] | pro salute et reditu | dommorum u[nn.] \ 
Severi Pii et ] Antonini Pii Augg. et | ! I ! I ! ! ! ! ! !^ \ et luliae Aug. matris j 
Augg. !!!!!!!*, \ Antonius lib., ( proximus a libellis, | voto suscepto | d. d. 

(In latere dextro) Romuli', | euhemeri"'! (In latere sinislro) salvis Augg. | Bt 
././././' Caes. I felix | Romulius^ 

Romae, nunc Londinii (F1 180 vidit Huebner inscriptionem frontis). — 1) Erasa 
esse apparet nomina Getae, 2) ilem Plautillae. — 3) Agnomen eius qui titulum 
dedicavit. — 4) I. e. evrjfiSQsZ, i. e. bonam vitam agas. (Alibi, tit in N. 36S7. 3718, 
ad talia signa 'vivas' adsvriptum reperitur.) 

3704 Fortunae | Augustae | praesenti | M. Aur. Clesias | iunior exs 
visu. II Fortunae | Augustae | respicie[nfi] * ( M. Aur. Ctes[iasj | iunior exs 
visu. 

Romae, in duobus lateribus eiusdem basis (F1 181 saepius descripta saec. Xfl). 

— 1) Fortuna respiciens est etiam XI 6307, item supra N. 2613 (l. XI 547 su- 
spectus est). 

3705 For[f.] Bonae | dom[e]stic. sacr. ( [(?.] Paetin. Senilis* | v. s. 
1. 1. m. 

Apuli in Dacia (III 1009 descr. Bongarsius a. 1S8S). — 1) Idem homo est 
III 998. 

3706 Fortunae | duci (in lateribus patera, speculum [^]). 
Telesiae in Samnio (IX 2194 vidit Momjnsen). 



92 Caput XI. 

3707 I«vi 0. m. 1 Fortunaeque | maeliori (sic) Aug. | [e]t dis daeabusl- 
[^]uae (sic) commun|[t]bus M. Gellius | Stephanus iun. j cum Stephano 
palre | domu Tettiana ex | dirution. restit. dedicaruntq. 

S/ioletii (XI mo = Orell. 1749 vidit Bormann). 

3708 Fortunae opse^^.] | P. Peilius L. f., C. Calvius P. f. | cens. 
Curae, basis rotunda Hlleris antiquis (1 1155. X6S09 vidit Mommsen; imaginem 

Rilschl tab. L f). 

3709 Forlunae | obsequenti | ord. Comens. | voto pro | salute ci- 
vium I suscepto. 

Comi (V S246 vidit Mommsen). 

3710 Fortunae | conserva|lrici pro | salute Marci | Aureli luli v. c, | 
auguri (sic)., praesi|dis provinciae, | Dassius no|tarius | votum solvit. 

Salonis (III 1938 vidit Mommsen). 

3711 Fortunae | salutari | C. Val. Tertius | fisci curator' v. [s.] 
Romar, (VI 202 vidit Henzen). — 1) In cohorte aliqua praetoria vel urbana, 

cf. supra N. 2079—2081. 2116. 2117. 

3712 Forlunae | stabili | pro salute dominojrum nn. | impp. L. Sep- 
timi Severi | [Pi]i Pertenacis (sic) et | M. Aur. Antonini Augg. | . . . . 
' I Ulp. Valerianus ^ leg. X G. 

Celeiae rep. a. 1869 (III S1S6'^ vidit Wilmaiins). — 1) Erasum Getae nomen. 

3713 Forlunae j supere | Aug. ( sacrum | cum aede | v. s. 1. 1. m. 

Apuli in Dacia (III 1014 aliquoties descripta). — Forluna supera est etiam 
in t, Moguntiacensi Brambach 1055 = Henzen 7395 (litulus Orell. 1768 = 1886 
spurius esl). 

3714 pro salute | el reditu et victoria | imp. Caes. M. Aurelli Se- 
vejri Alexandri Pii felic. Aug., | aram Fortunae Crassian. | Fabricius lustus 
cum I lusta et lusto filis d. d. 

Romae, nunc Florentiae (Fl 186 vidit Ilenzen paene toiam). 

3715 Fortuna | luveniana | Lampadia|na. 
Romae (VI 189 vidit Henzen). 

371C Forlunae | Pienlianae [ feiiciter. 
Romae (Eph. ep. 4, 727 descr. Tomassetti). 



3717 (adulescens sacrificans) Ti. Claudius Aug. 1. | Docilis | aedltus 
aedis | Fortunae Tullianae. 

Romae ut videtur rep., est in casteilo quodam Britanniae (FI 8706 descripsit 
Michaelis). 

3717* Fortunae | Veruniensi* | imper.* Octavia | Quinta 1. I. p.' 

Aquileiae rep. (V 778 non plus semel ut videtur descripta). — 1) Virunensi 
in lapide fuisse coniecit Kellermann. — 2) Imperio, id est iussu eius (Fortunae). — 
3) Laeta libens posuit. 



r 



Tituli sacri et sacerdotum. — Fortuna. Tutela 93 

3718 numini | Forlunae Folianensi[s]',| pro salule Liberal[?s]*, | Umbr. 
Polytimus a([/07] | haram (sic) donum iledit. | Verzobi', vivas! [/]ibi et | tuis 
omnil)u[s]. 

Fitulani inter Beneventum et Telesiam (IX 2133 vidit Dressel praeter paiicat 

itteras nunc deperditat). — 1) Extat prope yitulanum vicus Foglianise, quem no- 
inen suum ex Romana aetale traxisse iam apparet. — 2) Dnminus Umbrii Polytimi. 
Est C. Umbrius Liberalis comviemoralus in alio titulo einsdem regionis IX 2132. 

— 3) Idem agnomen legitur eliam in tilulis Beneventanis IX 46iO. 1683 ; collegium 
aliquod Martense Beneventi f^erzubianum dicebatur (IX i68i cet.; cf. infra inter 
titulos municipales et collegiorum). 

3719 Fortunae | balneari | T. Pompeius Pe|regrinianus | pro salute j 
sua et suorum | dicavil. 

In oppido Asturiae Gijon, non longe inde rep. (II 2701 saepius descripta). 

3720 Fortunab. | bal. Verul. | C. Hostilius | Agathopus | d. d. 
liomae (FI 182 vidit Henzen). — Titulum quem Fortunae Augustae peifeclo 

a solo balneo aliquis dedicavit habes III 1006. Alius titulus Forlunae in balneo 
dedicatus nuper prodiit Walidilm ad limitem Germanicum (Limesblatt n. 24, 1897 
p. 659). 

3721 L. Dunius Apella, | C. Annius Tyrannus, | mag. prim. | Fort. 
horr. d. d.' (urceolus et patera. In parte opposita) C. Annius Tyraanus c«c; | 
et L. Dunius Apella | mag.* | primi | For. hor[r]. d. d.* (duo copiae cornua cum 
frugibus et vomere. In lateribus: gubernaculum ; globus). 

Romae (FI 188 vidit Bormann). — 1) Magislri primi Fortunae horreorum 
donum dant, — 2) mag. vocabulum adiectum ad v. 1. 

3722 deae Fortunae Tutelae | L. Baburius luvenis. 

Romae (Fl 178 servavit Mnrinius). 

3723 Fortunae adiutri|ci et Tutelae Vat. | Floreotinus j v. 1. s. 

Rnmne (VI 179 bis descripta saec. XFI). 



3724 (dea sedens, manu s. cornu copiae gerens ; a d. gubernaculum etglobus) 
Tutele I sancte | Aurelius Urbanus | ex voto (puer Ubens ad aram). 

Romae in museo Vaticano (VI 51034 vidit Huelsen; delineavit Rci/ferscheid 
ann. imt. arch. 1866 tab. K fig. 4 cf p. 227). 

3725 Fuscus Augg. I nostrorum | verna | vilicus | Tutelae | votum | 
reddidit. 

3726 (dea habitu Dianae simili sin. arcum tenens, dextra gubemaculo in- 
nitens; iuxta anguis et rota) Fuscus Augg. nn. verna | vilicus votum posuit. 

Romae (VI 774. 842 iilam servavit Sirmondus; hanc Berolini vidit Bormann; 
cf. Mus. zu Berlin Beschreibung der ant. Skulpturen [1891] p. 235 u. 683). 



3727 Tulele Candidiane | Constantius Augg. | et Caes.* tabul. s. c* | 
una cum Sergiam | Siricam coniugem | suam caelum | cum columnis et | 
velis et aram | odoribus re|plelam, erga suojrum sanitatem^ d. d. 



94 Caput XI. 

Romae inter thermas Titi et aedem S. Clementis (FI 776 servavit Fabrettius) 
— 1) Avgnstorum duorum et Caesaris (Severi ut puto filiorumque). — 2) Tabu- 
larius summi choragi (Mo.). — 3) Intellege: sanitatis suorum causa, 

3728 Tute[/ae] | doin[Ms] | Rupil[mnae] | M. Here[nn«Ms] | Restit[M- 
tus\ I rnemo . . 

Veronae, nunc Parmae (V 5504 p. i074 vidit Bormann). 

3729 Pan[;^]eo Tutelae | ob legationes in | concilio p. H. c* | aput 
An[/onj]num | Aug. prospere | gestas | m ien. 

Dertosae (II 4033 cf. p. 4044 ter descripta saec. XVIII). — 1) Provinciae Hispa- 
niae citerioris (deinde fortasse excidit ei). 

3730 Tutelae Aug. | sacrum | C. Terentius Onesimus | ob honorem 
seviratus | sui et in honorem | C. Terenti Ursi fili. 

Sagunti vel Dertosae (II 4036 cf. p. 972 saepius descripta saee. XVI). 

3731. Numinibus | Aug. | Tulelae opti|mae prout lajtum accip[e]re' | 
Q. lul. Optatus, I Sulp. Eutyches 1. p. 

Romae in aedibus privaiis (VI 50984 vidit Huelsen). — 1) ISon intellegitur ; 
de lato clavo no7i cogitaverim. 

3732 Tiitelae Aug. | Lascivos Canti 1. | ex v6to. | L. d. ex d. d.' 
Tonneins ad Garumnam rep. (XIII 385 vidit lullian). — 1) Locus datus ex 

decreto decuriorum. 

3733 Tiil6lde | Aug. | C. Octiivius | Vit^lis | ex v6t6 posujit. | L. d. ex 
d. d. I D6dic. X k. Ml. Iiilidno | II et Crispino cos.* 

Burdigalae (XIII 384 vidit Hirschfeld). — 1 ) 22 lun. 224. 

3734 Tutelae Aug., | Ussubio', labrum | Silvinus Scijpionis f. an|tistes d. 
In Aquitania loco dicto Le Mas d'Agenais (inter Agen sive Aginum et Bor- 

deaux) (XIII 919 vidit lullian). — 1) Ussubium stalio viae Burdigala Aginum du- 
centis, teste it. Ant. (cf lullian Bordeaux 2 p. 222). Intellcgitur Genivs loci illus. 

3735 Tutelae Aug. | Vesunniae* | Secundus | Sotti 1. d. d. 
Perigueux, ubi fuit Vesunna Petrucoriorum (XIII 956 vidit Hirschfeld). — 

l) In alio titulo eiusdem loci (XIII 949), quem item vidit Hirschfeld , est Tutelae 
Vesunnae. 



3736 deae Nemejsi sive For|tunae | Pistorius | Rugianus | v. c, le- 
gat. I leg. Xlll G. I Gord.* 

Jpuli in Dacia (III 1423 semel descripta saee. XVI). — 1) Legatus legionit 
decimae tertiae Geminae Gordianae. 

3737 ^eoTtoLvjj NefxioEL \ yial ovvvaoioi ^eoloiv \ 

'.AQQiavog ^cofiov | rovde ■/.a&etdQvoaxo. \ 
lustitiae Nemesi | Fatis quam voverat aram, | 
numina sancta colens, | Cammarius* posuit. 
Capuae -(X 5812 vidit Mommsen). — 1) Nota hominem in Graeco epigram- 
mate iusto cognomine usum esse, in Latino signo (Mo.) 



Tituli sacri et sacerdotum. — Tutela. Nemesis. 96 

3738 /iieydXr] Nei.i€aig r \ ^aoiXevovaa rov y.6a(.i., \ magua ultrix 
regina urbis (sic)\ \ Ex visu I Hermes Aug. lib. vilicus | eiusdem loci aram 
et I crateram cum basi bicapite | d. d. 

Romae (Vl S32 vidit Henzen). 

3739 Virgini vicjtrici sancte (sic) \ deae Nemesi | M. Aurelius | Ro- 
manus | optio karc* | cohor. XII urb. Gordianae | d. p. (In latere).- ded. | 
kal. lan. 

Romae (FI S31 vidit Henzen). — 1) Cf. supra N. 2126. 

3740 Nemesi | omnipoten[ti Aug. | M. Ulpius | Zosimus, | XII k. Sept. 
Rus|tico II et Aquilino'. 

3741 pro salute d. n. | inip. M. Aurel. An|tonini Aug., | Aureli Flo- 
rus et M|ercalor Ilvir. qq. | c[ol.] Aq.* tempulum | [iVe]mesis vetuslate | 
[con] lapsum restituer. | [Messalla] et Sabi. cos. VIII k. lul.^ | [D. d. A]ur. 
Suro sala.'' 

3742 deae Dianae Nemesi Aug.* | honoribus et faoribus* (sic) \ C. luL 
Victorini eq. p.', aedih, | Ilvirah^ et T. Fl. Luciano | q., Ilvirah, ponti- 
ficibus^ I qq. col. Aq., | Pupili(us) Hyhatianus | antesstis (sie) numini eius | 
deae posuit, V kal. luhas | Aemiliano | ct Basso cos." 

Aquinci rep. in rtideribus templi Nemesis, quod repperit Carolus Torma cum 
amphitheatrum Aquincense effoderet muro ipsius amphiteatri adplicatum (III 
S. 10441. 10439. tOUO vidit Domaszewski). — 1) 21 Aug. 162. — 2) Duoviri quin- 
quennales coloniae Aquincensis. — 3) 24 lun. 214. Monuit Momms. diem 24 lun. 
antiquitus sacrum fuisse Forti Fortunae (cf. svpra ad N. 5682), indeque intellegi 
Nemesin habitam esse ipsam Fortunam (cf. N. 3756). — 4) Salariario, legionis ut 
putat Mommsen. — 5) De Nemesi Diana cf. infra N.5745 et Premerstein Philol.S3, 
4894 p. 407 seq. — 6) In honorem mortalium diis dicati tiluli non raro reperiuntur ,• 
neque aliud hic intellegendum (simililer ut videtur Brambach 540). — 7) Equo 
pubtico. — 8) Requiritur casus secundus. — 9) 27 lun. 2S9. 

3743 lunoni | Nemesi | Eppius Martinus | et Mem. Esper tub. | leg. 
XIIII G. et lul. I Rodo et (reliqua non perscripta). 

CamitnU rep. a. 1888 in orientali amphitheatri introitu (III S. 11121 vidit 
Hirschfeld; imago est Bericht des Fereins Camuntum 189S/6 p. SO fig. 16'). — Etiam 
in occidentali eiusdem amphitheatri Carnuntini ostio fuit sacellum Nemesis, ex quo 
prodierunt tituli III S. 10471 — 10479. — Eliam Sarmizegetusae Nemesis colebatur 
ad amphitheatrum, cf III S. 15777-15779. Cf Premerstein Philol. 1894 p. 412. 

3744 (mulier d. tignum quadratum, s. tibram tenens; ad pedes grypus stat 
rotae pedem imponens) Nemesi exaudientislsime Cl. Marcellus Au.* 

Apuli (Carlsburg) in Dacia (II1 1126 vidit Mommsen). — 1) Fortasse: Augtt- 
stalis (Mo.). 

3745 (mulier Dianae similis, cutn areu et pharelra, Ubant ad aram, in qua 
scriptum) Nemlesi | Aug. (iuxta bestiarii tres pugnantes cum urso; snpra) SyrasC. 
Valerian. Eutyches Alb. Ma.' 



96 Caput XI. 

Teurniae in Norico rep. (II 1 4738 vidit Mommsen; cf. A. v. Premerstein 
Philol. 33, 1894 p. 40S). — 1) Albii Maximi, scilicet servi, videntur fuisse vena- 
tores illi tres (Albii Ma.rimi alii servi sunt III 4876). 

3746 (mulier stans veste curta cum caligis et subligaculo, capite nudo, dextra 
flagellum monstrans draconi ad pedes iacenli, laeva parmam tenens formae qua- 
dratae cum face lauro tridente ibi insculptis; ad pedes est rota) Nem. reg. Aug.* 
sac. I . . lul. Viclorinus vet., [ [c.] mun. And.^ cum suis | v. s. 1. m. 

In parte aversa lapidis in quo est titulus N. 100S, sed litteris multo minus 
bonis (III 4008 vidit Mommsen; imago deae repraesentatur Berieht des Fereins 
Carnuntum i89S/96 p. 76). — 1) Nemesi reginae Augustae. — 2) Veteranus, civis 
municipii Andauloniae. 

3747 deae Nemesi | Ael. Diogenes | et Sil[?Ja Valeria | pro salute sua 
et I filiorum suorum | mater et pater | ex volo a solo | templum ex suo | 
fecerunt collejgio u[f]riclari|orum. 

In Dacia, inter Sarmizegetusam et Tibiscum, ad pagum Marga Transsilva- 
niae, ubi videtur fuisse Pons Augusti (III 4S47 descr. a. 1690 Marsilius). 

3747* Nemesi | Aug. s. | C. lulius | Chryso|gonus* | voto fecit. 

3747^ daeo (sic) san|to (sic) Silvajno sacr|um C. lujlius Cry|sogo- 
nus I V. s. 

Polae rep. a. 187S in fullonicae vestibulo (F 8i3S. 8156 descr. Majonica). — 
1) Videtur vixisse aetati Severi, cf. F61. 

3748 in h. d. d. | Adrasliae, | coUeg. | utriclariorum. 

In Transsilvania prope Maros Vasarhely rep. (III 944 semel vel bis descripta). 



3749 Bono I Evento. 

Veronae (V 5218 vidit Mommsen). 



3750 Bono Eveului (puer chlamydatus d. pateram, s. spicas tenens). 
In museo Britannico, Romae sine dubio rep. (VI 144 vidit Huebner). 

3751 Bono Even|tui sacr. | ex testamenlto Q. luH Li|bonis h. m. 
V.* I per Annios | Titianum lu|niorem et Felilcem heredes | eius ex HS 
quin|que milibus n. 

Thibili in Numidia (VIII S. 18890 Schmidt vidit ectypum). — 1) Honestae 
memoriae viri. 

3752 Bonum | Eventum | municipio, | municipibus | et incolis Asilsi- 
natibus | Q. Tiresius | Primigeni | lib. Campanjus Vlvir Aug. | S. c. 1. d.* 

/Isisii (XI S371 vidit Bormann). — 1) Cf N. 5589 not. 5. 

3753 deo sa{ncto Evjento Fl. | Fronto | ex prae|cepto. 
Bracarae Augustae (II 2H2 semel descripta). 

3754 die bono (sic) | M. Allecinus Athictus | dedit libens animo (puer). 
Caesareae (Cherchel) Mauretaniae (VIII 9323 cf VIII S. 20938 viderunt fVil- 

tnanns et Schmidl). 



Titall sacri et sacerdotnin. — Nemesis. Bonas Eventas. Fata. 97 

3755 Tempori Bonlo pro salute | dominornm | [i»»]p. nn. L. Sep- 
timi I Severi Perte|nacis et M. ] Aurel. Anton]ini Augg. et j L.* Septimi . . . . | 
II I (reliqua perierant). 

Tyrae (prope Akerman) rep. (III S. 42510 ex actis societalis histor. et arch. 
Odessilanae a. 4890; ib. 457i7 ex Latyschev inscr. de Russie 4889/91 p. 60). — 1) P. 
altera edita. 



3756 deo [ magno | el Falo | bono | Val. Valens | v. p., praefect. 
classis Mis. | p. v.' Gordianae [ volum solvit. 

&£([) (.teyLaxt^ xai xaA^ Molga \ Ovdl^g 
aQXriv Xaxiov ertaQ^xov Meiarjviov aroXov 
'daTr]\aa ^oi^iov iy.xEXiov evxr]v \ ejnrjv. 
Cumis (vel Miseni) rep., est Neapoli (X 5336 Inscr. Gr. Ital. 875 viderunt 
Mommien et Kaibel). Titulus Latinus in quattuor, Graecus (posteriore ul videtur 
tempore additus) in tribus lateribus arae legitur (Graeci tituli versus in singulit 
lateribus aliter divisi). — 1) f^ir perfectissimus, praefectus classis Misenensis piae 
vindicis. Idem Faleriut Falens est supra N. S1S9 (not. 8). 

3757 Fatis divinis C. Clod[iMs] .... anus | ex viso vo[fum] solvit 

(pedum planlae sex). 

Romae ut videtur (FI 443 servavit Marinius). — Fata divina tria picta sunt 
in sepulcro infra N. 5961. Fata deum tria habes Eph. ep. 8, 428 = Buecheler cann. 
epigr. 4169. 

3758 Fatis divin.* | et barbaric. ( v. s. 1. m. | Postumia P. 1. | Cal- 

lirhoe. 

AquHeiae rep. (F 77S vidit Mommsen). — 1) 'Fate vel potius Fati barbarici 
non videntur esse posse nisi numina eius generis in barbarico culta, id est peregrina, 
quibus opponi Romana tamquam vere divina notabile est' Mommsen, 



3759 Falis masjculis sacr. | Staumus Velsumi Britti* et | Cornelia 
S. fil. I Prisca ( ex voto posuer. ( 

Fezzani (inter Tridentum et lacum Bcnacuni) rep., deinde Tridenti (F S002 
vidit Mommsen). — 1) Nomen barbaricum. 

3760 Fatabus j Deico | Biei f. ( v. s. 1. m. 

Prope Brixiam rep. (F 4209 cf. p. 4079 vidit Mommseji). 



3761 Fatis Fata[6«s] ( Druinus M. No[nf] ( Arri Muciani' c. [y.]* ( 
actor praedioru[m] ( Tublinat.^ tegurium* [ a solo inpendio suo fe|cit et 
in tutela eius ( -HS- n. CC conlustrio' ( fundi Vettiani^ dedit. 

Castel Doblino inter Tridentum et lacum Benacum (F SOOS vidit Kiepert). — 
1) Consul fuit anno p. Chr. 201 ; cf. supra N. 4148. — 2) Ciarissimi viri. — 3) Prae- 
diorum Tublinatium nomen servavit Cattel Dobllno, fundi Fettiani nomen vieut 
Fezzano. — 4) Ita dictum pro tugurio (non recte vocabula distinguere conatus est 
Labusiiu). — 5) Collegium rusticorum, agrorum lustrationis causa constitutum. 

Drssau, Inscriptiones Latinae II. 7 



98 Caput XI. 

3762 Fatis I Dervonibus | v. s. 1. m. M. Rufinius | Severus. 

Calvazesii in agro Brixiano, nunc Brixiae (F i208 vidit Mommsen). — Comi 
nuper prodiil titulvs dicatvs [F]atis , . ixibus (Pais n. 759). 

3463 (ires mulieres sedentes) Fatis Tenati[s]' | [r]rio Diaspr . . . I [ei\ 

Tenatia | . . dido . . . (reliqua legi non potuerunt). 

Steinamanger (Ifl S. 10907 vidit Domaszewski; aliter Kubitschek arch. ep. Mitth. 
aus Oesterr. 16, 1895 p. 29). — 1) Intellege Fata familiae Tenatiorum (Dom.) (sed 
forlasse reclius cum. Kub. Tenati[a] legendum et deinde Rhodias). 

3764 dis deab. | fatalibus | conserv.* V[e/]|tius Secund|us memor. 
Prope Bellunum rep. a. 1870 (F8802 descr. Franc. Pellegrini). — 1) Con- 

servatoribus. 

3765 Parcis | L. Valerius Hybr[j<Za] [ v. s. 1. m. 
JSemausi (XII 5111 partem vidit Seguier). 

Titulos Parcis dedicatos non inveniri fere nisi in solo olim Gallico notave- 
runt Zangemeister (cf. ad A'. 5766) et Ihm ann. Rhen. 85, 1887 p. 67. 180; Parcarvm 
nomine numina quaedam Gallica intellegenda esse videntur. 

3766 deabus | Parcis | [C]aeson[t|M]s Liberajiis [t;]et. 
Wies-Oppenheim prope JVormatiam rep. (Korrespondenzbl. d. westd. Zeitschr.2, 

1885 p. 42 Zangemeister vidit ectypum). 

3767 Parcis Aug. | P. Falerius | Trophimus' | ornamentis | decu- 
rionalib. 

Villae novae inter Veronam et Viceiiam, nunc Veronae (V5282 vidit Momm^en). 
— 1) Idem Silvano posuit titulum supra N. 5S61. (In fine tituli nonnulla adiecta vi- 
dentur esse manu recenti.) — Praeter hunc Veronae extat titulvs Parcis Augustis 
positus V5281. 

3768 Parcis deajbus et nu|minibus Aug. | C. Antistius | Frontinus | 
curator ter | ar. d. s. d.* 

Lindi (Lincoln) Britanniae (Eph. ep. 7, 916 vidit Haverfield). — 1) Curator 
ter (tertium) aram de suo dedicavit. 

3769 Decidia Egloge | aram Parcabus | et Bonae deae | phialam arg. 
p. I S^* 1 dono dedit. 

AquiJeiae (V 8242 descr. Majonica). — 1) Intellege: phialam argenfeam pondo 
librae univs et dimidiae et unciae. 



3770 I C. Maius N. f.', | M. Vibius M. f. Ru., | L. Pomponi. 

L. f. F., I L. Olienus L. f. . . | [He]\sc. mag.^ Spei Fidei Fortunae mur[MmJ | 
faciundu coiravere, M. Minu[cto] 1 S. Postumio cos.' 

Capuae (X577S vidit Mommsen). — 1) Aliorum nominum quae praecesserunt 
reliquias plus minus certas omisi. Videntur autem fuisse nomina magistrorum duo- 
Jecim, ingenuorum omnia, ut supra N. 5183. 5541. — 2) Cf. N. 5183 not. 1. — 
3) A. u. c. 644. 

3771 Spei I Teucus [ Mulvio | don. d. 

Genzani inter Ariciam et Lanuvium (XIV 2138 servavit Fabrettius). Priscae 
aetatis esse (dummodo recte exeepta sit) putat Mommsen. 



Titali sacri et sacerdotum. — Parcae. Spes. Fides. Libertas. 99 

3772 Spei Aug. sacr. | Cn. Geminius Cn. 1. Nymphius, j [Q.] Gra- 
nius Q. 1. Eutactus, | A. Cornelius A. A. I. Epagalhus, | A. Cornelius A. 1. 
Conditus', | sua pec. d. d., | permissu T. Catii Catullini | Sest[iJ Secundini 
pr. urb.' reg. XIP. 

Romae rep. ad Tiberim, rub Aventino ut videlur Cincontro Ripa di qua dal 
Tevere per andar a S. Paolo^), nunc in insula maiore Balearium (FI 760 vidit 
Huebner). — 1) Fidentur esse magistri vici alicuius (cf. supra N. S615 seq.). — 
2) Cf. supra N. 5616 not. 5. — 3) XII Huebner, XIII priores paene omnes, fortasse recte. 

3773 Spei Aug. I sacr. (In latere) Spes I posita sum, | felix viciniae | 

dedicatum. 

Romae (FI 759 videruni Smetius et Metellus, sed fortasse imcriptionem lateris 
tantuvi, utramque inscriptionem habet lucundus). 

3774 Spei Aug. | gabatham' arg. p. II £^ | 

Concordiae (Portogruari) rep., pars superior tabulae aeneae (Pais n. HO ^qui 
vidit). — 1) Cf Mart. 7, 48, 5. H, 54, 48; Marquardt Privatl. (ed. S) p. 635. — 
2) Argenti pondo tihras duas et sextulam. 

3775 ius tr. mil., praef. fabr., pr.', | [rei p. reliquit] 

•BS- Itf^ et fundum Hermedianum | [et 'praedia duo] Herenniana, ex quo re- 
ditu quo [flanms] .... daretur hostiaque Fidi (sic) Augustae inmol. 

Auximi (IX 5845 vidit Mommsen). — 1) Praetor (Auximi). — 2) Sestertium 
quinquaginta milia. 

3776 P. Cornelius | Thallus, | P. Corneli Architecti fil., | mag. quinq. 
coll. fabr. | tignar. lustri XXVH, | nomine | P. Corneli | Architectiani fil. 
sui, I aliecti in ordinem decurion.S | Fidei signum* donum dedit. 

Romae, sed fortasse Osliae rep. (VI 448. XIV 5 vidit Smetius). — 1) Ostien- 
sium puto. — 2) Sustinebat basis signum Fidei a Comelio Thallo collegio fabrum 
tignuariorum dono datum. 

3777 Fidei | publicae | C. Publicius I Melissus ] ob honorem | HHHvi- 
ratus I d. d. d. 

Barcinone (II 4497 ter quaterve descripta saee. XV. XVI). 

3778 Fidei suae | sacrum | Aspania Q. f. Polia, | Q. Petronius | Ire- 
naeus | sacrarunt. 

In agro Anagnino, deinde Romae (X 5905 vidit de Rossi). 

3779 Libertatis | Aug. | signum cum | sua basi | C. Fabius C. f.Quir. | 
Fabianus | pecunia sua | d. d. 

Anticariae (Antequera) in Baetica (II 2055 saepius descripta). 

3780 [s]enatus populusque R[omanus] | Libertati*. 

Romae olim in aede S. Martinae ad forum fragmentum tabulae marmoreae 
litteris magnis inferioris aetatis (VI 470 descripsit Smetius). — 1) Titulus videtur 
pertinuisse ad atrium Libertatis (el ita, Libertatis atrium, fortasse supplendum in 
fine), cf. supra N.825. Atque etiam titulum Libertati dicatum supraN.274 illo loco 
fori Romani, non in Capilolio, prostitisse putat HueUen Roem. Mitth. 4889 p. 240. 



100 Caput XI. 

3781 s. p. q. R. aedem Concordiae* vetustate conlapsam in melio- 
rem faciem opere et cultu splendidiore restituit. 

Romae (Fl 89 cf. p. SSI semel descripta ante saec. nonum, quod exemplum 
exhibet vetus codex Einsidlensis, de quo cf. supra p. 28 not,, et quod ex simili 
codice habuit etiam Poggius. Adiungitur ad inscriptionem aedis divi Vespasiani 
supra N. SSS, cuius pars adhuc prostat Romae sub Capitolio. Cf. Jordan top. I 2 
p. m not. 54). — 1) Cf ad N. 5782. 

378S M. Artorius Geminus' | leg. Caesar. Aug., praef. aerar. mil., | 
Concordiae. 

Romae effossa a. 4847, cum pars fori Romani quae est inter arcum Severi et 
tabularium ruderibus superingestis liberaretur (Fl 90 vidit Henzen). lisdem effbs- 
sionibus etiam alii tituli Concordiae dicali prodierunt (FI92 — 9i, item ut videtur 
supra N. 435), unde iam constat illo loco fuisse celeberrimam aedem Concordiae. 
Cf lordan top. I 2 p. 555 seq. — 1) Cf supra N.9S5. 

3783 pr6 saliite | Ti. Caesar[ts i4w]g[M]st. | pontifi[cts maxi]m\, | prin- 

ci[p]is [opftmt] et | \u&[tissimi \ ex] \[oto suscep]lo, | C. Fulviu[s] us | 

procos., [pr., prae]f. \ frum. da[nd.] ex s. [c, le]g. pro pr., q. | pro 

pr., tr. mil. leg. IX Hisp., | Concordiae. | Auri p. V, arg, p. XXUI. 

Romae rep. a, 4872, cum fori Romani margo orientalis terra purgaretur 
(ri5675 correxii Huelsen VI 50836). 

3784 M. Papius M. f., L. Matrius L. f. | duoviri i. d. | signum Con- 
cordiae ex c. c* restituendum | coeraverunt eidemq. dedicarunt | et basim, 
gradum, aram sua pecunia | faciunda coer. eidemq. probaver., | a. d. IIII 
eid. Oct. Cn. Domit. C. Asinio cos." 

Prope S. Germano, ubi fuit Casinum (X 3139 descr. Smetius). — 1) Ex con- 
scriptorum consulto. — 2) A. u. c. 744. 

3785 Eumachia L. f.', sacerd. publ., nomine suo et | M. Numistri 
Frontonis' fili, chalcidicum, cryptam, porticus' Concordiae | Augustae 
Pietati* sua pequnia fecit eademque dedicavit. 

Pompeiis rep. humi iacens a latere aedificii magni, quod foro adiacet a parte 
orientali, nunc collocata supra portam lateralem eiusdem aedificii, quo loco videtur 
antiquitus stetisse (X 810 vidit Mommsen). Similis titulus, sed cuius partes tantum 
repertae sunt, stetit in fronte eiusdem aedificii (X 844). — 1) Eidem Eumachiae 
in eodem aedificio a fullonibus positus est titulus X 815. — 2) M. Numistrius 
Fronto, qui duovir iure dicundo fuit Pompeiis a. p. C. 5 teste titulo X 892, vix hic 
fuit, sed potius pater eius, maritus Eumachiae. — 3) Enumerantur partes singulae 
ex quibus aedificium constabat, ut etiam alibi. Quo nomine fuerit ipsum aedificium 
et quibus usibus inserviverit, neque ex hoc titulo discimus neque coniectura re- 
periri potuit. Cf Nissen pomp. Studien p. 287 seq., Mau pomp. Reitrage p. 233 
et apud Overbeck Pompeji ed. 4 p. 454 seq. De siructura aedificii nuper egit Mau 
Roem. Mitth. 4892 p. 415 seq. — 4) Concordiam et Pietatem regnantium celebrari 
vidit Nissen pomp. Sludien p. 290. Pietati Augustae ara Romae decreta est anno 
p. Chr. 22 pro salute Liviae, cf, supra N. 202. Eadem Livia Concordiae novam 
aedem fecerat, veterem refecerat Tiberius. Circa hoc tempus videtur hic titulus 
esse statutus (de Neronis et Aprippinae temporibus cogitaverat Nissen; sed picturas 
parietum aedificii antiquiores esse observat Mau pomp. Reitrage). 



Tituli sacri et sacerdotum. — Concordia. Pietas. Pax. Securitas cet. 101 

3786 Auguslo, I Paci perpeluae el Concordiae | Augustae | Q. Vibius 
Felicio sevir et | Vibia Felicula ministra Tutelae | Augustae d. s. p. d. d. 

In oppido Andalusiae Mancha Real (II 5S49 Huebner vidit ectypum). 

3787 Paci August. | sacrum | decuriones populusque | coloniae 
Praenestin. 

3788 Securit.* Aug. | sacrum | decurion. populusque | coloniae 
Praeneslin. 

Prae7ieste (XIF 2898. 2899 vidi). — 1) Statua Securitatis saeculi memoratur 
supra N. 2953. 

Titulos Paci Augustae posilos a tribu Sucusana iuniorum alio loco dabimus. 

3789 (in clupeo intra coronam quemam) Paci Aug. (infra) T. Domitius 
R6mulus I votum posuit, quod | fidecommissum Phoebum liberu | recepit*. 

{In iateribus rami laurei; in postica sertum quemum.) 

Narbone (XII 4553 vidil Hirschfeld). Aram esse saeculi p. Ckr. primi ineuntis et 
propler omamenta (cf. mon. Ancyr. 6, 17 seq.) et propter litteras putat Hirschfeld. 
— 1) Mommsenus coniecit Phoebum fuisse Romuli filium naturalein eumque a do- 
mino patri ila legatum esse, ut eum per fideicommissvm manumilti iuberet itaque 
patrem eum patroni iure quodammodo recepisse. 

3790 Gen. Pacis. 

Thamugad e, basis semicircula (FIII S. 17852 vidi). 

3790* lust[t/iae] Augu[sfae]. 

Anconae (IX 3890 semel descripta). Slatua lustitiae Augustae videtur memorari 
IX 4155. 

3791 Pietatis | sacrum (serta ex pomis frugibus floribus, quattuor citharis 
suspensa; infra: incus, malleus, forceps , pileus omatus virgula oleagina). 

Feiis rep., ara rotunda marmorea, est Romae in museo Lateranensi (XI 5779 
vidit Bormann; imaginem dedemnt Canina monum. inst. arch. IF tab. XXXFI cf. 
ann. inst. 1846 p, 46, item lahn Berichte der sdchs. Ges. der Wiss. 1861 tab. FIII fig. 4 
p. 511). Eadem omamenla fuisse in puteali Libonis quod fuit in foro Romano 
cullatis nummis Libonis el Paulli Aemilii Lepidi, in quorum parte aversa puteal 
illud expressum est (Momms. Roem. Miinzw. p. 652), perspexit Canina. In parte 
adversa eorundem nummorum repraesentatur modo Bonus Eventus, modo Con' 
cordia; in Pietatis ara quomodo factum sit ut ornamenta putealis Liboniani repe- 
tita sint, latet. (Mimm est a Ligorio notissimo falsario proponi titulum, falsum 
sine dubio, putealis Liboniani dedicatum Bon. Evento Concordiae Pietati p. R.; FI143i*) 

3792 [Pie]tati | et | [P]udicitiae | 

Gerasae, hodie Djerdsch, irans lordanem, in confiniis provinciarum Syriae 
el Arabiae (Revue biblique 1899 p. 8). — Infra fractam fuisse non traditur. 

3793 Providentiae | Augustae sacr. 

Interamnae ad Narein (Terni) (XI 4171 vidit Bormann). — Alios titulos 
Providentiae imperatoris positos habes supra N. 137. 282. 

3794 M. Bicoleio V. 1.* Ilonore | donom dedet merito. 

Romae rep. ad bivium viarum Salariae et Nomentanae, ubi fuit porta ColUna 
(FI 5692 vidit Henzen). Aedem Honoris exlra portam CoUinam memorat Cicero 
de leg. 2,25,38. — 1) Intellege: M. Bicoleius Fibi libertus. 



102 Caput XI. 

3795 Virluti | et | Honori | L. Ulpius | Marcellus* | leg. Aug. | pr. 
pr.| Pannon. inf. | V. S. (In latere sin.: mulier [Firtus] alata, d. coronam, s. 
patera7n tenens, insistens globo; in latere dextr.: vir armatus [HonosJ sinistra 
scutum imponens militi prostrato). 

Fiinfkirchen Hungariae, ubi fuit oppidum Sopianae (III 5507 III S. 10283 
viderunt Mommsen et Domaszcwski). Jquinco ablatam putat Domaszewskius Relig. 
des roevi. Heeres p. 45. — 1) Fidelur is qui sub Commodo legatus fuit Britanniae 
(Dio 7S, 8); cf. Prosopogr. imp. Rom. s. v. 

3796 honori Visentium | sacrum, | M. Minati M. f. Sab. Galli | Ilvir. 1 
i. d. quinq.S | Artoria Auxesis | uxor viri sui | h. c." 

3796» Virtuti Visenti | sacr., | M. Minati M. f. Sab. Galli | Ilvir. i. d. 
quinq., | Maternus f.' patris | sui h. c^ et ob dedica|tionem honorariam | 
vicanis epulum, popu|lo crustulum et | mulsum dedit. 

Ad lacum Folsiniensem, ibi ubi fuit Fisentium hodieque quoque locus dicitur 
Bisenzo (XI 29i0. 29H hanc vidit Bormann). — 1) Duoviri iure dicundo quinquen- 
nalis. — 2) Honoris causa. — 3) Filius. 

3797 deo Soli, | Honori et | Virtuti | pro saiute | . . . . 

In Africa non longe a Sicca Veneria in ruderibus oppidi Ucubitani (FIII 
S. iS66S aliquoties deseripta). 

3798 Honori et Virtuti | imp. Caes. M. Aure|[/]ii Cari p. f. invicti j 
(reliqua legi non potuerunt). 

Siccae Veneriae (VIII i626 cf. 4S829 viderunt fVilmanns et Schmidt). 

3799 Gloriae | Aug. | sacrum. 

Cirtae (VIII 6949 semel descripta). 

3800 (Virtus galeata hastaia) deae Virtuti ] Fatahs, I Negalaeli | Grati 
hb., v. s. 1. m. 

Prope Coloniam Agrippinam rep., est Darmstadt (Brambach 446 vidit). 

3801 Virluti deae sanctae | Aug. P. Caehus Victor | sacerdos cum 
AureHa Gerjmanilla coniuge tribunal | operae (sic) quadratario in suo ] solo 
fecerunt et d. A.\ prov.'' CCIP. 

Auziae (Aumale) in Mauretania (VIII 9026 vidit fVilmanns). — 1) Dedica- 
verunt. — 2) Anno provinciae. — 3) Significatur annus p. C. 241. 

3802 Virtuti Ro|manae pr. sa[/.] | imper. et s. [p. q. i?.] | et ord. 

Co[/. Apul., I C. lul.] Vale[ns]' (reliqua evanuerunt). 

Apuli (Carlsburg) in Dacia (III 1116 vidit Mommsen). — 1) Idem homo vi- 
detur posuisse III 1114. 1113, unde et munera eius suppleri possunl. 

3803 Virtuti I Bellonae | L. Petronius | Calhstratus | visu iussus. 

Novariae (V 6307 bis descripta). 

3804 deae pedi|sequae | Virtulis Beljlonae lectilcam cum su|is orna- 
menjtis et basem | C. Avianus Aman|dus augur d. d. | et consecravit. 

Aquis Calidis (Hammam Rirha) in Mauretania (Revue arch. 52, 1898 p.46S; 
Bull. des antiq. 1898, 203). 



Tituli sacri et sacerdotum. — Virtus. Bellona. Victoria. 103 

3805 in h. d. d. deae Virluti Bello|ne montem ValicaDiim' | velu- 
statc conlabsum | restituerun (sic) hastireri cijvitatis Mattiacor.^ X kal. | Sep. 
imp. d. n. Maximino Auf^.]' | et Africano cos.*, hi quorum no|miDa i. s. ta* 
sunt: I G. MeDDjgDatius' Severus cur. bis, | L. Levjnius Quetus, | (sequuniur 

alia nomitia sedecim). 

Castelli Mattiacurum (Kastel) rep. (Brambach 1556; Iluebner ex. scr. eiiigr. 
n. HOi ; vidi ectypum). — 1) Sic motis ille — sive aedificium fuit, utpote quod ve- 
tustaie collapsum restitui potuerit — , sine dubio appeUatus propter monlem Vati- 
canum urbis Romae, in quo sacra Matris deutn praecipuam sedem suam in urbe 
videntur habuisse (cf. N. 4151 not. 3). Bellona igilur haec cognata Matris deum, cf. 
ad N. 5806. — 2) Cf. Mommseti Herm. S2 p. SS7. — 3) Haec (inde a d. n.) erasa, sed 
legunltir. — 4) A. 256. — 5) Itifra scripta. — 6) De b littera cf. N. 2626 not. 1. 

3806 T. Statilio Tauro, | M'. Aemilio Lepido cos.\ | Tricunda* Ti. 
Claudi Neronis' ser. vilic, | magist.'' Bellonae lucerna* cum ] suis' orna- 
ment. libens animo donum | dat, idib. lun., in Ligures Baebianos. 

Morcone in agro Ligurum Baebianorum in Samrdo, tabella aenea utrimque 
scripla, una reperta cum lucerna aenea, ad quam erat suspensa, nutic Oxonii 
(IX 1456 cf. Eph. ep. 8, 90; imaginetn et tabellae et lucernae dedit Evans Procee- 
dings of the Society of antiquaries of London ser. II vol. 14, 1891/5 p. 1S6). — 
1) A. p. Chr. 11. — 2) Nota nomen servi Isauricum. — 3) Filius Drusi, is qui 
postea imperavit, natus a. u. c. 744, adulescens igitur tunc viginti annorum. — - 
4) magister, 5) lucernam in allero latere tabellae, cet. — 6) SVtS videtur esse 
certe in altero latere tabellae. — Ceterum haec Bellona, a servo Asiano ut puto 
(cf. not. S) culta, videtur non Romanorum Bellona fuisse, sed dea peregrina, ex 
Asia oriunda, cognata Malris deum (cf. infra N. 4107, supra N. 2939, et praeterea 
Preller ed.S II p. 586); sacerdotum eius deae titulos dabimus infra post titulos 
sacerdotum Matris magnae (N. 4180 seq.). 

3807 Geminia Myrtis et Anicia [ Prisca' | pro salute imp. Caesaris | 
Nervae Traiani Aug. Ger. Dac. | ex imperio aedem Bellonae | s. p. f. 

Ad Forum Appii (X 6482 semel descripta saec. XFIII). — 1) Cf. supra N. 5081. 
In eadem regione repertus est alius iitulus Bellonae dicatus Nolizie 1898 p. 66. 

3808 Marti et Bellonae | Seslius Nigrinus ex | ius[s]u reposuit. 
Alesiae rep., est Dijon (XIII 2872 vidit Hirschfeld). 

3809 Dis|cipli|Dae | mib|tari. 

Altavae in Mauretania, ara (FIII 9852 vidit fFilmaniis). — Similis ara re- 
perta est Bir Umm Ali prope Thevestem (FIII 106S7 = 17S8S). — Discipulinae 
[A]a^[gg.] (Auguslorum trium) dedicalus est t. Britannicus VII 896. 

3810 ara | disciplinae. 

Lambaesi ad praetorium rep., ara (VIII S. 180S8 vidit Schmidt). 

3811 Victori|ae divinae, | Virtutis | comiti | Auggg., | r. p. c. L.' 
Lambaesi (VIII S. 18240 vidit Purgold). — 1) Res publica coloniae Lam- 

baesitanae. 

3812 Victoriae Aug. | AugUStales (in lateribus corona laurea; palma). 
Nolae (X 1257 vidit Mommsen). 



104 Caput XI. 

3813 iuip- Caesar Vespasianus | Aug. pontifex maximus, trib. | pote- 
statis, censor aedem Victoriae' | vetustale dilapsam sua impensa | restituit. 

In Sabinis, in valle rivi Digentiae (iam Licenza), ad vicum Rocca Giuvine 
(XIF 548S vidi). — 1) Hanc aedem nonnulli putarunt esse ^ fanum pulre f^acunae, 
post' quod Horatius scripsit epistulam 1 , 10 (v.49); et sane locus fere idem est; et 
eandem esse f^acunam et Fictoriam iradiderat Varro (cf. Preller li. Mylh, l^ p. 409). 

3814 vecos Supn.' | Victorie Seinq." | dono dedet | lubs mereto ; | 
queistores | Sa. Magio St. f., | Pac. Anaiedio St.' 

In Marsis loco dicto Trasacco, ubi vicum Supinatem fuisse ex hoc titvlo 
colligi potest (IX 3849 vidit Mommsen; Ritschl tab. XCFlIId p. 94). — 1) Intellege: 
vicus Supinas (cf. infra N. 3829). Supinates sunt etiam in tilulo eiusdem regionis 
infra JS. 4022, civitas Supinum dicitur memorari in instrumento quodam scripto 
a. 4008. — 2) Jgnomen Fictoriae obscurum. — 3) Salvius Magius Statii filius, 
Paquius Anaiedius Stali (filius). 

3815 P- Pacil[iMs] . . [/".] ... Zenon Laetus p. p. bis, | aedil., praef. 
iur. dic. et sacris faciundis, | aedem Fortunae et Victoriae sua pec. ref. 
communivitq. 

Prope Romam rep. ad viam JNomentanam ut videtur ibi ubi fuit Ficulea 
(XIF 4002 descripsit Hieronymus Amati, partes viderunt de Rossi et Detlefsen cf. 
VI 2314, Eph. ep. 7, 1266). 

3816 (dea ornala diademate lunato, d. aristas demiltens in vas et ipsum 
aristis plenum, s., ad quam gubemaculum supra orbem positum est, cornu copiae 
erigens) Annonae sanctae | Aelius Vitalio | mensor perpetuus | dignis- 
simo I corporis* pistorum | siliginiariorum | d. d. 

Romae (VI 22 descr. Smetius). — 1) Sic tradilur; requiritur corpori. 
Statua Annonae urbis dedicata in iheatro Rusicadensi memoratur VIII 7960. 



3817 Nicomacus Saf. L. s.S | Paapia Atiedi L. s., | Dorot. Tettien. 
T. s., I Menti Bonae | basim don. dant. 

Albae ad lacum Fucinum (14167. 1X3940 vidit Mommsen; Ritschl tab. LXh). 
— 1) Cf N. 5S84 not. 2. 

3olo (sub imagine mulieris scopulo insidentis, cui caput et brachia deerant) 

Menti Bonae d. d. Surus Tettieni C. s., | Philonic. Marciae s., INicomac. 
Albi M. s. 

Prope Albam Fucentem ut videlur (I 4468. IX 5941 servavit Accursius). 

3819 [iJfenfet fio]nae*, serveiscontul.HS ] QOCDtbV^ mag.X=»| 

.... ded. HSV;" | . . . us Saleivi P. s.', leiber coeravit; | Timotheus 

PopliH L. M. s., Antio|[cMs] . . . . us pop. s.^ leiber coeravit; | 

Petro Furi L. s., Ra.' Furi L. P. C. s. ; Antiochus Utili Cn. s., 

leiber coeravit. 

Corae (I 44S6. X 6S14 ad exempla duo facta saec. XV. XVI). — 1) AUas 
dedicattones Menti Bonae Corae factas habes X6S42. 6S43, unde hic quoque videtur 
Mentis mentio suppleri posse. — 2) Pro 4>, quod clare adest in altero apographo 
(in allero eius loco est (D) antiquae editiones exhibent +, qtwd olim ansam erroribit" 



Tituli sacri et sacerdotum. — Annona. Mens Bona. Salus. 105 

dedit (cf. Momms. Uerm. 22, S99 not. 1). Intellege: sesterlivm . . . tria milia et quin- 
quaginta quinque. — 3) Magislri decem (in alia inscriptione Corae Menti dicata, 
semel tantum descripta (X6S15) dicilur fuisse: roaag. Ment. dant decem). — 4) Hic 
Humerus vix plene exceplus. — 5) Cf. N. 3S8i not. 2. — 6) Populi servus. — 
7) Nomen vix recte exceptum (omissum in altero apographo). 

3820 C. Pelronius Optatus | mag. Ment. Bon. | statuam basim plu- 
teum I sacr. 

Paesti, nunc pars Neapoii (X 472 cf Sogliano Notizie 4889 p. S48). Bonam 
Mentem Paesti cultam esse docent etiam mimmi Paestani, in quibus cemitur dea 
sedens in aede, adscripto nomine Mens Bona (Carelli num. Ital. veteris p. 70 n. 1H 
tab.131 n.32—34, Garucci monete dell' Italia antica tab. CXXII, 36.37; Greek 
coins in the Brit. Museum, Italy p. 280 n. S6). 

3821 Menti Bonae Saluti | Q. Caecilius Q. 1. Philadelphus, | P. Aquii- 
lius P. I. Dacus | mag. quinq. ex pec. conl. f. c* | idemque signum de- 
dicarunt. 

Tibure (Xir 3S64 semel descripta saec. XFI). — 1) Magistri quinquennales 
ex pecunia conlegii (vel: conlata) faciundum curaverunt. 



3822 Salutei | sacrum. 

Pompeiis pictum in pariete angiportus cuiusdam (Roem. Mitth. 1889 p. 121 ; 
Notizie degli scavi 1891 p. 263). 

3823 Saluti sacrum | ForocIaudien|ses Vallenses | cum | T. Pom- 
ponio I Victore' j proc. [iM^wsfoJlrum. 

Martigny rep., ubi fuit Octodurus Varagrorum, postea Forum Claudium Fal- 
lensium, ex quattuor civitatibus vallis Poeninae, cf. supra N. 169, una (Bull. des 
antiquaires de France 1898 p. 136). — 1) Cf N. 3S28. 

3824 Saluti Aug. | pro incolu|mitate Piquent.' | L. Ventinaris | Lu- 
cumo* I adiect. iunic' | v. 1. 1. s. 

Prope Piquenttim (Pinguente) Histriae rep. (F428 vidit Mommsen). — 1) Pi- 
quentinorum. — 2) De nominibus usitatis in Histria mediterranea cf. Mommsen 
CIL. V p. 44. — 3) Adiecta iunice; cf. supra N. 3513. 

3825 Saluli I vicinia' | Capere|nsis. 

Caperae in Hispania, ibi ubi N. 3659 cf. N. 5881 (II 806 semel descripta saec. 
XVIII). — 1) Fidetur intellegendum : vicinitas. 

3826 Saluti publicae | sacrum | . . Quintius C. f. | [Pajlatina | Ces- 
tianus | Ducenius | Proculus.' 

Ferentini (X S821 vidit Mommsen). — 1) Fortasse homo nobilis; cf. Proso- 
pogr. imp. Rom. s. v. 

3827 Saluti ge|neris hu|mani | Sergius | Primus | posuit | merito. 
(In parte aversa) Saluti genelris humani I L. Sergius Pri|mus merijto po- 
suit I deae s.' 

St.-Paulien (prope Le Puy) rep. (XIII 1S89 Hirschfeld vidit ectypum). — 
1) Aut titulus non perscriptus, aut evanuerunt nonnulla. 



106 Caput XI. 

3828 dis mao. | sacrum | Plaetoriae | Secundae | ministrae Salutis | 
ann. XIII, vixit XXX. 

Preturi prope Amitemum rep. (IX 4460 vidit Dressel). 

3829 Aninus* | vecus* | Valeludne | donum | dant. 

3830 V. Vetius Sa. f. | Valetudne | d. d. 1. m.^ 

In Marsis prope Castetluccio di Lecce, litteris vetustis (IX 3813. 5812 vidit 
Monimsen), — 1) Nomen vici praeterea ignolum. — 2) Cf. supra iV. 3814. — 
3) IIa7ic Mommsen propter litterarum formam etiam antiquiorem iudicat quam 
priorem. 

3831 Bonae Valetu|dini sacrum | ex responso | Herculis | L. Pesc. 
Holnoratus ] sac. eius d. d. | d. (sic)., p. CCXXll^ 

Milianae in Mauretania rep. (FIII 9610 vidil Wilmanns). Alius iitulus 
Faletudini in eadem provincia dedicatus est FIII S. 20747 (= Eph. ep. S, 1S99). — 
1) (Anno) provinciae CCXII . i. e. p, Chr. 261. 

3832 I [aJTQaTr^yovvltog] j enl rovg OTtkehlag] \ Qsojtei- 

■d-ov[g] I Bt]Gai€cog^' \ L. Aufidius Bassus M.. | maior | Aesculapio et 
Valetudi]ni]. 

Alhenis rep. in clivo arcis ad meridiem in ruinis Asclepiei (III S.7279 vidil 
Koehler). — 1) Idem fortasse praetor C. I. Att. III 438, qui titulus positus est a. 
p. Chr. 41. 

3833 Aiscolapio dono[m] | L. Albanius K. f. dedit. 

Romae rep. in alveo Tiberis, basis (VI 30846 vidit Vaglieri; Notizie degli 
scavi 4890 p. 33). 

3834 Aescolapio | donom dat ( lubens merito | M. Populicio M. f. 
Romae rep. in alveo Tiberis prope pontem Cestium, videtur olim stelisse in 

templo Aesculapii in insula Tiberina (VI 30849 vidit Muenzer; Borsari Notizie degli 
scavi 4892 p. 267). — Alius titulus valde antiquus Aesculapio dedicatus sed mulilut, 
el ipse in alveo Tiberis repertus, est VI 30830. 

3835 C. Bruttius I Aescolapio | dono dedit | meritod. 
Romae apud privatum quendam, basis (VI 80847 vidit Vaglieri). 

3836 I A. L s L. f. Flaccus | aid. d[e] stipe' 

Aesculapi ( faciundum locavere, [ eidem pr.* probavere. 

Romae in insula Tiberina ante ecclesiam S. Bartholomaei (VI 7 semel ul vi- 
delur descripta circa a. 4300). — 1) Aes deo conlatu?n (cf. Varro l. L, 3, 482; 
supra N. 92, infra N. 4149 cet.), — 2) lidem praetores, — J)e templo Aesculapii ibi 
sito ubi nunc est ecclesia S. Bartholomaei, cf. Becker top. p. 632. 

3837 Aisculapio | Augusto sacrum, [ Probus M. Ficlori Fausti^ [ mi- 
nister iterum anui XXXI. 

Romae rep. in insula Tiberina (VI 42 vidit Henzen). — 1) Sc. servus. 

3838 Esculapio I dictu et factu | Isochrysus. 

In agro Praenestino, ut dicitur, rep., lamina aenea, nunc Neapoli (XIV 2846; 
Huebner exempl. scriptur. epigr. n. 894). 



Tituli eacri et sacerdotum. — Valetudo. Aesculapius. 107 

3839 Asclepio salutari Aug. sacr. | in honore palris Pyrgensis' | L. 
Volumniiis Carus de suo fecit. | Locus altribulus ex d. d. 

Pyrgis (S. Severa) in ora Etruriae, nunc Romae (XI 5740 vidit Bormann). — 
1) Conditor vel genius oppidi. Cf. infra N. 4032. 4055. 

3840 numini domus Aug. sacrum. | Aesculapio et Saluti Aug. colle- 
gium salutar., | loco adsignato ab proc. patr. Cae. n.*, a solo | fecerunt: 
Felix ver.^ Aspergus Regianus, Vindex | ver.*, vilici prediorum (sic) Galba- 
norum, et plebs: | imm. Actalius lanuarius, UJpius Sextianus, Cluturius 
Secundus. | (Sequuntur secundum ordinem lillerarum per quinque paginas dispo- 
sita nomina quinquaginta tria.) 

Romae rep. prope montem Testaceum (FI 50983 = Bull. archeolog. comunal. 
rom. 488S p. S1 tab. VI). — 1) Procurator patrimonii Caesaris nostri. — 2) Vema. 

3841 

lovi valenti Aesculapio et Saluti Silvano 

has aedes imp. Caes. M. Aurelius Antoninus Aug. per leg. III* Aug. fe- 

[pont. max. et [cerunt 

imp. Caesar L. Aurelius Verus Augustus 

Lambaesi in templo Aesculapii, titulus medius in fronte ipsius templi, reliqui 
duo in aediculis ad dextram et ad sinistram sitis (VIII 2579 a — c cf. VIII S. 18089 
viderunt JVilmanns et Schmidt). Ad aediculas lovis Falentis et Silvani pertine- 
ba7it etiam inscriptiones eodem loco repertae N. 5054 et 5359. Eodem loco videntur 
stetisse inscriptiones quae sequuntur N. 5842 — 584i. 5895. — 1) ieg. III vocabula 
rasura temptata. 

3842 Aesculapio et ] Hygiae | M. Aur. Comilnius Cassianu[s]' | v. c, 
leg. Augg.' I pr. pr., | cos. desig. 

Lambaesi (f'III 2389 vidit Wilmanns). — 1) Cf. supra N. 4134. — 2) Altera 
^ erasa. 

3843 Hygiae | T. Caunius | Priscus* leg. | Aug. pr. pr., cos. | des., 
cum Ve|ra uxore et Fir|mino et Prisca fil. 

Lambaesi rep. non longe a templo Aesculapii (VIII 2388 vidit fVilmanns). — 
1) Cf. infra N. 5895. 

3844 Aescul|apio et | Hygiae | dis bonis | sacrum. | Pelusii. 

Lambaesi (VIII 2390 vidit fVilmanns). 



3845 diis magnis | et bonis Aescujlapio et Hygiae | Marc. Aur. Ve- 
tejranus praef. leg. | XIII G. Gallenian. (sic) | v. 1. m. p. 

Mehadiae in Daeia rep., est Vindobonae (III 1S60 vidit Mommsen). 

3846 Aesculap. | et Hygiae | pro salute luniae | Cyrillae quod a | 
longa innrmita|te virtute aqualrum numinis sui | revocaverunt, ] t. b. a.' 
eius V. s. 1. m. 

Mehadiae in Dacia (III 1S61 descripserunt Arneth aliique). — 1) Litterae 
singulares significationi s obscurae (Mo.). 



I 



108 Caput XI. 

3847 Aesculapio | et Hygiae ce|terisq. diis dea|busq. huiusq. | loci 
salutarib. | C. lul. Fronto|nianus vet. ex | b. f. cos. leg. V M.', p.^ | red- 
ditis sibi lumi|nibus grat. age., ex | viso pro se et Carteia | Maxima coniug. 
et lul. I Frontina fllia | v. s. 1. m. 

Apuli in Dacia (III 987 bis ut videtur descripta saec. XFI). — 1) Feteranus 
ex benefieiario consularis legionis quiniae Macedonicae. — 2) /Vo. 

3848 Auribus' Aesc[M]|lapi et Hygiae | et Apollini et | Dianae C. lulUi 
Dius Far|nax Irenicus | fratres, Aug. | munic. Aur. Apli^ | p. s. s. p.^ 
Pres. I II et Condi. cos.'' 

Apuli rep. (III 986 vidit Mommsen). — \) Cf. J\. S497. — 2) Augustales 
municipii Aurelii Ap(u)li. — 3) Pro salule sua posuerunt. — 4) A. 180. 

3849 [Aesculapio et Hygiae dis conservatoribus?] \ Q. Axius Aelianus 
iunilor' votum pro | patris inco|lumilate suscep|tum cum gratula[tioDe libens 
soljvit. loni. lonius^ 

Sarmizegetusae rep. (III S. 7899 vidit Domaszewski). — 1) Filius Q. Axii 
Aeliani eius qui supra N. 4371. 5636. — 2) Signa ut videtur Aeliani patris et 
Aeliani filii; cf. iV. 3636. 

3849* 'AoY.Xrjuiit} xai | 'Yyisl^ &eolg \ (piXavd-QOJUoig \ "A^Log 
u4lXiav[6]g \ 6 veuteqog ev\xaQLori]Qiov. \ ^loviog.* 

Sarmizegetusae rep. (III H22 not., vidit Mommsen). — \) Cf. ad eam quae 
praecedit. 

3850 I. 0. m., lunoni, Mi[nervae et Aescujlapio domino | Septim. 
Ascl.* Her|mes libertus | numinis Aes[culapi, habens j ornamenta dec. j col. 
Apul.^ et Aug.^ I col. eiusdem, | v. p. 

Hei'mannstadt, Apuli sine dubio rep. (III 1079 vidit Mommsen). — 1) Septimius 
Asclepius. — 2) Ornamenta decurionalia coloniae Apulensis. — 3) Augustalis. 

3851 domino Aesculapio | et Hygiae ex permissu | eorum negotia- 
tionis I fabariae gratias [ agentes numini ( et aratis f«c; eorum', [ T. lulius 
Genesia[cus et Caecilia | Balbilla cerijolaria duo Satujri* et Antiotes (sic) \ 
libentes donum [ dederunt. 

Romae (V1 18 vidit Henzen). — l) Non intellegitur. Mommsenut coniecit, in 
lapide incidi debuisse paratis, ut inteUegantur opes ex negotiatione fabaria pa- 
ratae. — 2) Intellege ceriolaria duo, habentia effigies Satyri (cf. VI 9234 : cura 
basi marmorea et ceriolarib. duobus aereis habentibus effigiem Cupidinis tenentis ca- 
lathos) et Antiopae. 

3852 T. Flavius l Anlipater | una cum ( Flavia Arte[misia uxore | et 
Alcide lib. | Asclepium et | Hygiam j I6vi Flazzo* | votum | [libens solvit]. 
(In postiea): T. Flavius Anti|pater una | cum Flavia Ar|temisia uxore | lovi 
Flazio^ vo|tum libes solvit. 

Neapoli (X 1S71 inscriptionem frontis vidit Mommsen). — 1) Sic potiu* 
quam Fiazzo lapis. — 2) Sic legerat Accursius, eiazio, iazio alii. luppiter hic 
praelerea ignotus. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Aesculapius et Hygia. Nymphae. 109 
3853 (aures duae) 

Cutius has auris Gallus tibi voverat olim, | 
PhoebigeDa, et posuit sanus ab auriculis. 
Epidauri (III S. 7266 ex Epk. archaeologica Athenienti 188S p. 199, ubi datur 
ligno incisa). 



3854 Aescul. 1'ergam. | et Hygiae | sacrum 


1 G. Spedius Hermias | 


flamen col. Sarm. | pos. 




Sarmizegetusae rep. (III H17a semel descripta). 





3855 deo Aesculapio | Val. Symphorus et Protis | signum Somni 
aereum, | torquem aureum ex dracunjculis duobus p.* Cj', enchiridium' | 
argent. p. \{<£.*., anabolium' ob injsignem circa se numinis eius | efTec- 
tum V. s. I. m. 

Reiis (Biez) in provincia Narbonensi rep., iam Aquis Sextiis (XII 534 p.SlO 
vidit Hirschfeld). — 1) Pondo. — 2) Sic fere has notas e.Tcepit Hirschfeld ; priore 
semunciam, altera sextulam significari putat Mommsen. — 3) Enchiridium et ana- 
bolium pro instrumentis chirurgicis habuerunt nonnulli; alia temptavit Momnuen 
(XII l. c). — 4) Sic fere unum ex apographis antiquis (hodie haec pars deest); 
significatur sine dubio: nndas quinque ei semunciam. 

3855* divo I Traian. | C. Quintius | Abascantus | test. leg.' | medicis 
Taur. I cultor. | Asclepi et | Hygiae. 

Taurinis (F6970 vidit Mommsen). — 1) Testamento legavit. 



3856 Ti. Ti. I lulii | Staphylus | et Nymphius \ p. et f.' | d. s. p. | 
Diutur.* 

Romae in museo Falicano, incertum quo loco urbis rep., labrum ex lapide 
Tiburtino, inscriptio bis repetita (VI 5700 vidit de Rossi). — 1 ) Pater et filius 
(p. el f. omissum est in allero exemplo). — 2) De Diuturna sioe lutuma nympha cf. 
Mommsen Eph. ep. I p. 56 = CIL. I ed. 2 p. 526^. 

3857 Lumpheis Dian.' | reducis sacr., | imp. Caesare XH | L. Cor- 
nelio Sulla cos.*, | Synhistor | Sabidiae C. f. disp.' 

In Sabinis prope f^elinum amnem, ad Borghetto sive Borgo Felino (IX 4644 
vidit Stevenson). — 1) Focabulum integrum esse, nullam litteram periisse, ait Ste- 
venson CDianae priores nonnuUi). — 2) A. u. c. 749. — 3) Dispensator. 

3858 L. Rantius L. f. Tro. Lumphieis (sic) | (pner hedera eoronatus). | 
Aev^iog 'PdvTiog ylevxlov \ vtog Nvf^q^aig (In latere dicuntur fuisse lit- 
ierae Luni.). 

Neapoli, fortasse Ischiae rep, (X 6797 vidi). 

3859 Nymphis Lymphisq. | Auguslis ob reditum | aquarum | P. Pom- 
ponius I Cornelianus c. i.', | ut vovit. 

Schio prope Ficetiam, nunc Ficetiae (T 5106 vidit Mommsen). — 1) Claris- 
simus iuvenis. 



110 Caput XI. 

3860 Satyr* libert. | Nymphabus^ | sacrum | instituit, | 1. a. d. s. f.' 
Romae ad viam Appiam, deinde in museo Capitolino (VI 665 vidit Bormann). 

— 1) SAThR, 2) NFMPHABVS scripttim est in lapide, littera Claudiana (cf. supra 
N. 210 not. 4). — 3) Libens animo de suo fecit. 

3861 fpedes et crura duarum Nympharum, fluente ad pedes aqua) Oari- 
nus' Augustor. n. ser. ped[?se5.] | Nymphas posuit, puteum im\[ituit et 

col]\legis d. d.; quod dedicatum e[st] | M. Pompeio Macrino P. lu- 

\en[tio Celso cos.^] 

Romae in museo Faticano (VI 632 vidit Henzen). — 1) Sie videtur esse in 
lapide (duabus primis litleris contignatis), requiritur Earinus (incertum num hie 
Earinus Caesaris servus pedisequus VI 8992). — 3) j4. 16i. 

3862 (Nymphae vel potius Gratiae tres sese amplectentes, quarum duae ex- 
tremae spicas manibus tenent; Fluvius barbatus humi stratus; Hylas a Nymphis 
raptus,- praelerea Hercules, Mercurius) Epitynchanus, M. Aureli Caes. lib. et 

a cubiculo, Fontibus | et Nymphis sanctissimis litulum ex voto restituit. 

Romae rep. sub hortis Matthaeis ad viam Appiam, est in museo Capitolino 
(VI 466 vidit Henzen; imaginem post alios dedit lahn arch. Beitrdge tab. IV). 
De Nymphis Gratiarum habitu sculptis dixit lahn Enlfilhrung der Europa p. 59. 

3863 Nymphis aeterjnis sacrum, | Ti. Cl. Praec. Ligar. | Magonianus 
per 1 Praeciiium Zoticum ] patrem aqua (sic) induxit.* 

Supra Casinum prope S. Eliae oppidum, in vivo saxo incisum, ubi supra 
currit aquaeductus Casinum pergens (X 6165 vidit Mommsen). — 1) Cf. N. 5866. 

3864 Q. Hortensius Hymnus Nymphis divinis v. s. compote' factus 
1. a., I et CasceUia Arethusa, permissii Ti. Latinl Pandfisa6*. 

Sutrii rep., nunc Romae, basis, in cuius superficie supersunt vestigia pedum 
trium Nympharum (XI 5247 vidit Bormann). — 1) Compotis sive compote anti- 
quior forma, unde natum compos (Bo.). — 2) Fortasse is qui fuit legatus Moesiae 
initio principatus Tiberii (Tac. a. 2, 66), cf. Prosopogr. imp. Rom. 

3865 Nymphas salutares | M. Rutilius Lupus* tr. mil. ] leg. XXII, q., 
tr. pl., I leg. Aug. leg. XIII Gem. 

In Pannonia superiore ad thermas Varasdin - Toplitz rep. (III S. 40895 vidit 
Swobada). — 1) Rutilii Lupi complures innotuerunt. Hic videtur vixisse primo 
p. Chr. saeeulo. 



Nymphis Geminis | sacrum | C. Fufius Gemini' 1. | Politicus, | 
idem aquam perduxit. 

Firmi in Piceno, fortasse aliunde eo adlata (IX 6744 vidit Mommsen). — 
1) C. Fufius Gerninus fuit consul a. p. Chr. 29. Jb eo Nymphis nomen indidisse 
libertum apparet. 

3867 pro salut. domini | nostri sa|nctissimi | Antonini | Pii Augusti | 
Nymphis | novis sacrum | Rufrius Sulpicia. | leg. leg. XIII G. Anto. 

Apuli in Dacia, iam Vindobonae (III 4429 vidit Mommsen). 



Titali sacri et sacerdotum. — Nymphae. 111 

3868 Nymphis sanct.* novis repertis | in villam Surdinianam Amempti | 
Caes. 1. et Orciviae Phoebes et Rhodini lib. | eorum, deduct. ad eam villam 
quae et ipsae | maiestati suae' se dederunt | imp. Caesare Vespasiano III 
M. Cocceio Nerva cos.' 

Mondrngone in litore Campano, vbi fuil Sinuexta (X 47Si bis vel ter descripia 
saec. Xyill). — 1) Fix intelleguntur aquae celebres Sinuessanae, de quibus infra ad 
N.389S. — 2) Incertum cuius maiestas,- an ipsarum Nympharum? — 3) A.71. 

3869 Nymphis Aug. sacrum | C. Raecius Leo aquam quam nul|lus 
anliquorum in civitate | fuisse meminerit, inven[tam impendio' ex vo- 
Iu[n]|l[afe] C. Raeci Rufi c. v. patron. | [mi </e]dicavit, ( [Severo e]t Pom- 
peiano II cos. VI idus | Nov.'^ 

In insula Dalmatiae Arba (Arbe) rep., hodie Legnari (III 5116 vidit Mommsen). 
— 1) Inserendum 8uo, aut mox pro ex seribendum et (Mo.). — 2) 8 Nov. 175. 

3870 Nymphis et V[t]ribus^ | Augustis | L. Granius L. f. [P]riscus | 
VI[t;i]r Aug., Illlvir a. p., | pr[ae]f. i. d.*, fontem | et omnem (sic) opu[s] j 
d. [s.] f. I idemq. dedic. 

Feleiae rep., est Parmae (XI 1162 vidit Bormann). — 1) Cf. N. 3871. — 
2) Sevir Augustalis, quattuorvir aedilicia poteslate, praefectus iure dicundo. 

3871 Lymfis, Virib.' | Q. Vibius Severus | v. s. 

Fillincini in agro Comensi (y S6i8 vidit Mommsen). — 1) Eaedem Vires vi- 
dentur intellegendae esse in tituUs Transpadunis omnibus supra N. 5291 (ubi con- 
iunguntur cum Nepluno), V 1964. S798. 8247. 8248. Aliter Firium vocabulum 
videtur acdpiendum esse V 6961. 6962. 

3872 [iVy]mphis Lauren![fi6]us pro salute | [imp. C]aes. M. A. [Se- 
ve\ri 4/e]x[aJndri* p. [f. \ Ang.\ Sext. Cat .... | . . ntin ....'[... sa .. . 

Gonsenheim prope Moguntiacitm rep. (Korrespondenzbl. der Westd. Zeitschrift 6, 
1887 n. 152 p. 190 vidit Zangemeister). — 1 ) Alexandri nomina erasa. — 2) For- 
tasse Sex. Catius Ciementinus consul a. 250. 

3873 (ApoUo inter duas Nymphas) Argenne, Poppaeae Augustae Au- 
gusti' liberta, | Apollini et Nymphis votura 1. d. 

3874 (Apollo, Nymphae tres, earum una aquam effundens in concham alterius) 
Apollini et Nymphis Nitrodibus' | C. Metilius Alcimus v. s. 1. a. 

3875 . . . vius Leitus' Nymphis Nitr6dis^ j v6t. sol. 1. ani. (Erotesduo). 
In insula Aenaria (Ischia) rep., iam Neapoli (X 6787. 6786. 6789 vidi). — 

1) SciUcet uxoris. — 2) Praeter hos extat titulus Nymphis Nifrodiaes (sic) X 6790 
PetropoU, et ipse sine dubio Aenariae rep. — 3) Fortasse M. Fulvius Leitus Ubertus 
Fulvii GiUonis consulis a.76 (1X4794); cf. Prosopogr. imp. Rom. s.v. Leitus. 
Nymphis GriseUcis dedicatus est Utulus supra N. 1114. 

3876 ApoUini et Nymphis Domitianis | Q. Cassius lanuarius d. d. 
3876* Apollini sancto et Nymphis voto susceplto Gavia Rhodine d. d. 

calicem argenteum p. s. 

3877 Apollini, Silvano, Nymphis Q. Licinius Nepos d. d. 

kicareUi ad lacum Sabatinum rep. in aquis caUdis, vasa argentea, nunc 
Romae in museo Kircheriano (XI 5286—5288 vidit Bormann). 



112 Caput XI. 

3878 Apollini, Silvano, Asclepio, Nymphis sacruni, [L.j Aiatius Phoe- 
bus, decurialis decuriae luliae praeconiae consularis', voto suscepto d. d. 
con Phoebiano filio. 

FicarelU rep, (XI 5Wi semel descripla saec. XF). — 1) Cf. supra N. 1953. 

3879 numini | [iVy]mpharum | et Draconi | Abidius Bassus | trib., 
cur. m. M.' | votum dedit. 

y4d Aquas Flavianas (Henchir Hammam) Numidiae (FII1 17722 Cagnat vidit 
ectypum). — 1) Curator municipil Masculitani (ad cimis rempublicam Aquae Fla- 
vianae pertinebant). 

3880 Nymphis | fontis Amev. | Cn. L. Terentius | L. f. HomuUus | 
lunior leg. | leg. VII G. f. | 1. v. m. s. | . . . 

Legione (Leon) rep. (II S084 cf. p. 915 vidit Huebner). E.t alio exemplo 
eiusdem tituli videtur superesse II S. S676. 

3881 Nymphis C|aparensium | Aelius | Epinicus | v. s. a. 1. 

3882 Fontanae] [iJel.V[6]rinus| Eme.* pro sa|luteComodi| v. s. libesm. 

3882* Saluti | Privata | I. a. v. s. 

Rep. in Hispania loco dicto Bafios de Montemayor, inler Caperam (cf. N. 582S) 
et Salmanticam (Eph. ep. 8 p. 578 n. 71. 76. 78 descr. Fita). — 1) Emeritensis. 

3883 Fontano | et Fontanae | pro salut. Al|bi Fausti Albia [ Pacina 
V. s. a. 1. 

Prope yHlaviQOsam Portugalliae (II 1S0 semel descripta). Tilulos Endovellico 
deo dicatos eode^n loeo repertos infra dabimus inter titulos numinum epichoriarum. 

3884 L. Fufius L. I. ( Alexsander | magisster (sic) | quinqueannalis, | 
interrexs*, Fontano | de sua pecunia*^ | ara (sic) posit lib. m., ( collegiu 
decretu (sic). 

Prope Formias (X 6071 Mommsen vidit eclypum). — 1) Interrex coUegii (nam 
non ad rempubUcam Formiarum hoc munus pertinere patel) nuUus praeterea no- 
tus. '^Ordo' quoque '^regaUum' fuit Formiis, ut monuit Mommsen (X S09i). — 
2) Quae sequuntur, Utteris deterioribus adiecta. 

3885 Fonti divino ( aram ( L. Postumius Satul[/]us ( ex volo d. d. 

Nescaniae (Eseafla) in Baetica (II 200S saepius ut videtur descripta saec. 

xvi—xvni). 

3886 Fonti I perenni ( M. Ant. ( Victori(nus dec. | col. Aq., aed. 
Aquind in mithraeo rep. (Ill S. 10462 vidit Domaszewski). — Titulos diis Cauti 

et Cautopati ab eodem Fictorino positos infra dabimus (N. 42S5) inter Mithriacos. 

3887 Fonli [ sanctissimo ( sacrum [ P. Cornelius [ Synethus et [ M. 
Varius [ Epitynchanus [ d. d. 

Bomae (FI 1S5 descr. Fabrettitis). 



3888 L. Venuleio Aproniano, ( Q. Articuleio Paetino cos.*, [ mag. 

et minis. Fontis: ( Ti. Claudius Salvius II 11* [ (sequuntur aUa magistrorum no- 
mina tria), \ Zosimus Aqulli (sic) II [ (sequuntur aUa servorum nomina tria). 
Dedic. V k. Aug. 



Titoli sacri et sacerdotum. — Nymphae. Fontes. 113 

Romae (Fl 1S4 vidil Henzen). — \) A. 123. — 2) Quarlo (scilicet magisler). 
— Alins tilulos a magistris et ministris Fontium positos habes f^I 1SS seq. 

3889 M. Gavio Orfito, L. | Arrio Pudente cos.', | Fonti Scauriano 
sac. I Mag. | G. Antonius Hymnus, | G. Valerius Hilarus, | G. Fufius Fi- 
leros, I P. Caecilius Agatyrsus; | min.: Epitynchanus Bassi, Euty[ches Cor- 
neliaes, Acribes Don|ali, Facundus Zotici. Kal. Septe. 

Romae in Aventino ut perhibetur rep., poslea Florentiae, deinde Perusiae 
{Vl 16i aliquoties descripta). Una prodiisse dicuntur similes tituli VI 163. 16S, 
quos solus Ligorius videtur vidisse. — l) A, 16S. 

3890 Fontibus | divjinis | sacr. | M. Antonius | Sp. f. Stephon | v. 
s. I. m. 

In vico Berzo vallis Camunnorum (Val Camonica), iajn Bergomi (V 4938 
vidit Mommsen), 

lovi caelestino, Fontibus, Minervae dedicatus est titulus supra N. 3062. 

3891 Herculi, Genio | loci, Fontibus | calidis, Calpurjnius lulianus | 
V. c, leg. leg. V Mac, | leg. Aug. pr. pr. | [prov.] Moes[tJae i[7iferiori]s, | 
V. 1. s. 

Mehadiae in Dacia (III 1366 cf. p. 1419 partem vidit Hirschfeld, reliqua 
sumpta ex apographo facto saec, XVIII). 

3892 Aquis Albulis | sanctissimis | Ulpia Athenais, | Glypti Aug. | lib. 
ab epistu|Iis uxor, | libens | d. d. 

Romae, sed rep. sine dubio ad Aquas Albulas sub libure (XIV 3909 saepius 
descripta saec. XVII. XVIII). De aquis Albulis cf. CIL, XIV l, c, (p. 45S). Alias 
inscriptinnes Aquis iis dedicatas habes XIV 3908.3910. 3911. in his carmen Buech.86S. 

3893 [i^ts 5tn]uessanis ^ ob . . | i T. Caunius Pris[cus | Ug, 

Aug, pr.] pr., cos. des.*, cum \[era \ uxore et i^trjmino et Prisca filiis. 

Lambaesi ad templum vel in ipso templo Aesculapii (VIII 2383 vidit de la 
Mare auctor accuratus). — 1) Supplevit Mommsen. Aquas calidas Sinuessanas 
memorant Tac, ann. 12, 66, hist. 1,72 aliique; cf. Mommsen CIL. Xp.464. Pertinet 
ad eas carmen Graecum ipso illo loco repertum Kaibel ep. Gr. 810 = Inscr. Gr. 
Sicil. Ital. 889, C/. etiam supra iV. 3868. In Africa iis Aquis titulum dedicatum 
esse non est mirum, si suminus Caunium Priscum antea usum esse aquis Sinues- 
sanis vel oriundum fuisse Sinuessa. — 2) Idem legatus cum suis posuit titulum 
supra N. 3843 (eiusdem nomen plane incerta coniectura restitutum est in titulo 
anni 186 VIII 2697). 

3894 C. Acutius 1 C. f. Maturus | A. A.' v. s. 1. m. 
Abani prope Patavium rep., est Patavii (V 2783 vidit Mommsen). 

3494* C. Cassius | Severus | missus ex pr.* | speculator, | A. A.' v. 
s. 1. m. 

Patavii olim, sed rep. sine dubio ibi ubi ea quae praecedit (V2784 aliquoties 
descripta saec. XVII), — 1) Aquis Aponi, vel Apono Augusto. De Aquis illis prope 
Patavium cf. CIL. V p. 271. Alios titulos iisdem Aquis (A. a.) dedicatos habes 
V 278S seq. 8990, — 2) Praeiorio (cf supra N, 2022. 2014 seq.). 

Dessau, Inscriptiones Latinae II. 8 



114 Caput XI. 

3895 INumini aquae | AlexandriaDae*. | 

Hanc aram Nymphis extruxi, | nomine Laetus, | 
cum gererem fasces patriae | rumore secundo. | 
Plus tamen est mihi gratus | honos, quod fascibus annus | 
is nostri'^ datus est, quo sanc|to nomine^ dives | 
Lambaesem largo perfu[dit flumine Nympha. 
Lambaese (FIII 2662 cf. 18106 uidit Wtlmanns). Buecheler carm. epigr. 232. 

— 1) Foeabulum in litura repositum. — 2) Scr. nostris (Buecheler tuetur nostri^. — 

3) Scilicit nomine Alexandri. 

3896 dis et numinib. | aquarum | Ulp. Secundinus, | Marius Valens, | 
Pomponius Haemus, | lul. Carus, Val. Valens, | legati Romam ad j consu- 
latum Seve|riani c. v.* missi, incolujmes reversi ex voto. 

Mehadiae in Dacia (III iS62 descr. Arneth aliique). — 1) M. Sedatius Seve- 
rianus legatus Daciae (III 4S7S) temporibua ut videtur Antonini Pii; cf. Protopogr. 
Imp. Rom. s. v. 

3896* Carpus Aug. Hb. | Pallantianus* | sanctis | Draconibus* ( d. d. 

Romae (FlliS vidit Henzen). Hic collocavi dubitans collata N. 3879 {Nv/i(prj 
/JQaxaiva mulier quaedam defuncta appellatur VI 2728S. De Draconibus memoratis 
a Tac. ann. H, 44 cogitaverat Lupius). Cf. etiam FIII S. 1S247. 1SS78. — 1) Cf. supra 
N. 4SSS. — 2) Longealii Dracones sunt infra N. 4080. 



3897 St.» Staiedi., | V.* Salviedi., | Pe.' Pagio. [ Foucino^ | aram. 

Trasacci in Marsis ad lacum Fucinum (IX 3847 cf. p. 770 vidit Mommsen). — 
1) Statios, 2) Fibios, 3) Pettios{'i) (cf. Bull. de corr. hellSnique 6,1882 p. 326). — 
4) C et l litterae ita contignatae, ut a G non differant. Intellegitur Fucinus lacus. 



C. Gavius L. | f., C. Veredius* | C. f. Mesalla* | Fucino v. 
s. I 1. m. 

Pescinae in Marsis, non procul a lacu Fucino (IX 56S6 aliquoties ut videtur 
descripta saeculis prioribus). — 1) Nomen non certum; variant auctores. — 2) Sie 
traditur. — Cultores Fucini memorantur supra N. 3626. 

8899 ...clo* et Lac. | Benaco, | Successus Q. | Samici Myrini | v. 
s. L m.; I Q. Samicius | Suc[ce5SMjs iter.'' 

Rep, ad lacum Benacum in vico S. Vigilii, est Feronae (F3998 vidit Mommsen). 
— 1) Fortasse numen epichorium. — 2) Successus votum solvit servus, iteravit 
post libertatem adeptam (Momms.). Ab eodem Q. Samicio Successo positus est 
titulus V 3219. 

3900 Ti. Poppai. | Ti. f. | Temavo | d. d. 1. m. 

In vico Montereale rep. ad fluvium Celina, ubi is ex Alpi Feneta prorumpit, 
ara Utteris vetustis (Pais 380 descr. Bertolini). Timavus fons sive fluvius prope 
Aquileiam saepe memoratur apud antiqnos, cf. Mommsen CIL. V p. 7S. Titulus, 
qui scriptus videtur vix post tempora Sullana, dedicatus est in regione aliquanto 
a Timavo remota, fortasse a negotiatore Aquileiensi (Momms.). 

3901 P. Mevius | Eutychus | aediculam rest. | Sebetho *. 

Neapoli (X 1480 descripta saec. XFI a compluribus viris fide dig7iis). — 



Tituli sacri et sacerdotam. — Namina aqaaram. 115 

1) Jn nummo Neapolitano (apud Sambon monnaies de la presqu'ile Italique p. H1, 4) 
ad caput iuvenile cornutum (fluvii) adscriptum est SiTCSiQog. Nympham Sebethidem 
memorant Fergil. Aen. 7, 7S4 aliique. 

3902 TiberiDO | sacr. 

Baschi inter Ameriam et Tuder, supra Tiberim (XI 4644 Giovanellius quidam 
descripsit a. 1714). — Tiberinum habes praeterea supra N. 626. 2152. — Foltumo 
flumini videtur dedicatus fuisse titulus Eph. ep. 8, S76. 

3903 Pado patr[i]. ' 

Pigognagae prope Gonzagam, 10 chil, ab alveo qui nunc est fluminis Padi 
(Bull. inst. arch. 1876 p. 8S descr. Atlilius Portioli Mantuanus). 

3904 Duri» I C.luliu77Pylacles. 

Prope Portum (0 Porto) Portugalliae (II 2570 semel descripta taec. XVI). — 
1) Significatur sine dubio Durius fluvius. 

3905 Genium fiaetis, | sig[nt(m oere] um | L. lulius s | 

[voto\ susc[ep/o] I rinorura | de salario suo annuo | ex x * LXII 

cum base | d. d. d. 

Prope Hispalim, iam in ipso oppido Sevilla (II116S vidit Huebner). — 1) Denariis. 

3906 [6r]eni[o] numinis | Caput-amsagae* | sacrum, | C. Arruntius | 
Faustus, Arrunti | Proculi fllius, | magistratus* | permisso ordinis | suis pe- 
cunis fecit | itemque dedicavit | libens animo. 

In pago agri Cirtensis Sila (FIII S884 vidit fFilmanns). — 1) Ampsaga flu- 
vius Cirtam praeterfluit, hodie dictus Bumel. Pro eius parte superiore ab antiqui* 
habitum esse rivum Bu Mersug, qui prope Cirtam in illum incidit, hic titulus 
doeeU — 2) Magister pagi. 

3907 Savo et Ad|sallutae | sacr. | P. Ant. Secundus | v. s. 1. m. 

Ad Savum, non longe a loco ubi in eum influit fluvius Sann, prope Saudorfel 
rep. (III S158 vidit Mommsen). Tituli Savo et Adsallutae vel etiam soli Adsallutae 
dicati eodem loco complures alii prodierunt (III S15i cf, 11680. S156. III S. 11684. 
1168S; item sine dubio eodem loco rep. III S15S). Adsallutae vocabulo significare 
fluvium Sann recte sine dubio coniecit Knabl Gratzensis. 

3908/9 Savo Aug. I sac. | M. luentius | Primigenius | et soci v. s. L m. 

Scitarjevi in Croatia, in Savi alveo ut videtur anHquo rep., nwie Agram 

(III 4 009 p. 1746 vidit Mommsen). 

3910 Vidaso | et Tianae | sacr. | Q. ... llius | [fjulvus | v. ... s. 

Topusko in Croatia (III S. 10819 descr. Ralinka et Swoboda). lisdem ut vi- 
detur numinibus dedicatus est lapis eodem loco rep. III 5941. Fluviorum numina 
fuisse coniecit Ihm arch. ep. Milth. 1896 p. 78. 

3911 Danuvio | defluenti | Ti. At[ejrius Ca[/]|linicus v. s. 
Aquinci (Ofen) rep. (111 5416 vidit Mommsen). 

3912 in h* d- d> I L o. m. et Danu;vio ex votjo Primanus { Secundi 
V. s. 1. 1. I Muciano et Fabi| [ono cos.^] 

Ad Danuvium loeo dicto Riutissen (inter Ubn et Biberach) (III 5865 aliquoties 

deacripta). — \) A. 201. 

8* 



116 Caput XI. 

3913 I. 0. m. I et Genio lojci et Rheno Cl. Mar|cellinus b. [/".] | cos.^ 
V. s. 1. m., I imp. Commodo | VI cos.''' 

Remagen rep. (Brambach 647 semel descripla). — 1) Beneficiarius consularis. 
— 2) ^. 490. — yiUus titulus [/^]lum. Rheno dicatus est XIII S23S = Inscr. Helv. 271. 

3914 Abnobae | Q. Antonius | Silo 7 leg. I A|diutricis et | leg. II Adiu- 
tri|cis et leg. III Aug. | et leg. IIII F. f. 1 et leg. XI C. p. f. | et leg. XXII 
P. f. D.» I V. s. 1. 1. m. 

Prope Roethenberg (a Roitweil sive Aris Flaviis inter septr, et occidentem ver- 
sus) rep., nnnc Stuttgart (XIII 6S37 = Brambach 4626 vidit Zangemeister). — 1) Piae 
fidelis Domitianae (cf. supra N. 2279 not. 2). 

3915 in h. d. d. | Deanae Abnjobae Cassiajnus Casati | v. s. 1. 1. m. | 
et Attianus | frater, Fal|con. et Claro | cos.' 

In monte Abnoba (Schwarzwald) prope Miihlenbach (inier Haslach et Hornberg) 
rep,, nunc Freiburgi (XIII 6283 = Brambach 1685 descr. Buecheler). — 1) A. 493. 

Alias deae Abnobae vel Dianae Abnobae inscripiiones in eadem regione re- 
pertas habes ap. Brambach 1634. 1680. 1690 (= XIII 3334. 6326. 6332). — Arduinnae 
dicatos titulos vide infra in capite de numinibus peregrinis. 

3916 Vosego I Maxsiilminus {sic) \ v. s. 1. 1. 

Bergzabern (Bayr. Pfalz) rep. (XIII 6080 = Brambach 1784 semel descripta 
saec. XFI). 

3917 Vo[se^]o sil. s.' Adnam|us Nertomari fil. | v. s. 1. m. (imago dei 
arcum ut videiur et pharetram tenentis), 

Zinsweiler in Alsaiia rep, (XIII 6027 = Etudes dSdiees a Mr. Leemans p. 246 
descr. Zangemeisier). — 1) Fosego silvesiri sacrum, In alio lapide eiusdem re- 
giones extat Vosego sil. (Zangemeisier l. c. p. 239). 



3918 Carminia L. f. | Prisca | Histriae Terrae | v. s. 1. m. 
Parentii in Histria (V 327 vidit Mommsen). 



3919 Histriae f^num | ab C. Vibio Var6 patre inch6atum | Q. Cae- 
sius Macrinus perfecit et dedicavit. 

Rovigni in Hisiria rep., est Veronae (V 309 vidit Mommsen). Gemellus esi 
titulus Fortunae eodem loco ab eodem Q. Caesio Macrino positus (V 508). 

3920 Daciis | tribus et | Genio leg. XUI G. | M. Caelius | lulianus | 
tr. 1. c* d. d. 

Apuli (Carlsburg) rep., nunc Clausenburg (III 993 vidit Mommsen). — l) Tri- 
bunus laiiclavius. 

Terram Daciam habes etiam supra N. 1860. 

3921 diis deabus | Daciarum | et Terr[ae] . . .' 

Apuli (Carlsburg) rep. (III 996 p. 4590 vidit Domaszewskius). — 1) Titulus 
imperfectus reUctus. 

3922 I. 0. m. I et ceteris diis | deabusque imjmortalibus et Dalciae, | 
pro salute domi[ni n. M. Aur. Antonijni Pii Felicis Aug. n., | C. Aur. Si- 



Tituli sacri et sacerdotum. — Fluvii. Montes. Provinciae. Viae, 117 

gillius trib. | leg. XIII G.* Anlooini|anae, prid. non. April. | Laeto II et 
Cerialae (sic) | cos.' 

ApuU (Carlsburg) (III 106S vidit Mommsen). — 1 ) Tribunus legionis decimae 
tertiae Geminae. — 2) 4 Apr. (natalis Caracallae) 2i5. 

3923 Caelesti Augustae | et Aesculapio Au|gusto* et Genio | Cartha- 
ginis et | Genio Daciarum | OIus Terentius | Pudens Uttedijanus leg. Augg. ] 
leg. XIII Gem., leg. | Augg. pro praet. | [prjovinciae Rejtiae (sic). 

Apuli (Carlsburg) rep., est Findobonae (III 99S vidit Mommsen). — 1) Cae- 
lestis et Aesculapius dii sunt proprie Carthaginienses (Mo.), 

3923^ dis et Genio | provinciae | Pannoniae | C. Val. Pudes (sic) \ leg. 
Aug. pr. pr.* 

Aquinci rep. (III S. 10S96 vidit Domaszewskius). — 1) Cf. supra N. SiSI. 

3924 Numini Mau|retaniae et | Genio ther|marum gra|tias ago. 
Saldis (Bougie) in ora Mauretaniae (FIII 8926 vidit fFilmanns). 

3925 Urbi Rome | L. Cassius | Marcelli|nus* leg. | Aug. pr. pr., | 
cos. des. 

Aquinci (III S. 10470 Domaszewski vidit ectypum). — 1) Fortasse idem Cas- 
sius Pius Marcellinus, qui fuit quaestor designatus et quindecimvir sacris faciundis 
a. 20i (act. lud. saec. Sever., cf. eph. ep. 8 p. 292). 

3926 Urbi Romae aeternae Aug. | resp. municipi Severiani Anto|ni- 
niani hberi Thibursicensium | Bure. 

Thibursici Bure provinciae Africae (VIII 4427 partem dimidiam vidit Wil- 
manns). 

3927 lovi optijmo maximo, | diis deabus|que inmor|talibus et ( Ro- 
mae | aeternae | Locrenses. 

Locrit (Gerace) (X 16 vidit Mommsen). 



3928 L 0. m. | et viis semitjibusque | pro salute sua | Q. Sabinius | 
Asclepiades | v. [».] 1. m. 

Prope Radstadt loco dicto Taurach, iam Sahburgi (III SS24 vidit Mommsen). 

3929 deo qui vias | et semitas com mentus est' T. Irjdas' s. c' f. 
V. 1. 1. m.^ I Q. Varius Vitajlis \b. /".] cos.^ aram | sacram resti|tuit, | Apro- 
niano et Brajdua cos.® 

Apud Thomburgh (Thornborough) super Swale comitatus Eburacensis rep. 
a. 1620 (FII 271 semel descripta). — 1) Versus est senarius, cf. Buecheler carm. 
ep. n. 23. — 2) Nomen fortassc non recte exceptum. — 3) Singularis consularis. — 
4) Fecit votum libens laetus merito. — 5) Beneficiarius consularis (b. f. in apographo 
corruptum, sed agnoscitur). — 6) A. 191. 

3930 Biviis Triviis | Quadruviis | ex voto suscepto | posiit Primius | 
Victor I V. s. 1. 1. m. 

Spirae olim, postea Rottweil (XIII 6096 = Brambach 164S descr. Haug). Prae- 
terea iisdem numinibus dicali sunt tituli Aventicenses XIII S069. S070 (— inscr. Helv. 



118 Caput XI. 

167. 138), Lingonensis XIII S6S1 = Orell. 2103, Rhenani non pauci; solis Quadriviis 
II1 1140. 1440 cet. Rhenani Brambach 166. 330. 1419 cet. cf. etiam supra N. S374. S6SS. 

3930» Bibis Tribis Quadr[t]vii[s] | lul. Bellicus v[e/]e|ra leg. XXII P. 
p. f. I V. s. 1. 1. m. 

Moguntiaoi (Brambach 1107 vidit). 

3930^ diis Quadrubis vicalni Bibienses* | d. s. p. 
Sandweier (prope Baden-Daden), iam Carlsruhe (XIII 6513 = Brambach 1676 
vidit Zangemeister), — 1) Ficani hi Bivienses praeterea non memorantur. 

3931 Quadrivi[js] | circumsaeptum | et portam ex vo|to suscepto | C. 
Crispinius | Cladaeus publijcanus' v. s. m. 

Coblenz (Eltester Ann. Rhenan. 30\31, 1871 p. 293). — 1) Stationem illo loeo 
fuisse vectigalibus exigendis coniecit Huebner ann. Rhen. SSj4, 187S p. 16S not, S. 



3932 Tempestati | sacr. 

Monteroduni inter Venafrum et Aeserniam (X 4846 vidit Dressel). 

3933 Tempestatibu[s] | M. Laberius C. f. | dat. 

Lanuvii (Civita Lavinia) (XIV 209S vidi). — Aedes Tempestatium urbana 
memoratur supra N. S. 

3934 lovis I Tempestati. 
3934* Neptuno. 

Prope Bononiam in vieo S. Giorgio di Piano, cippi duo (Brizio Notisie degli 
scavi 189 1 p. 21. 189 2 p. 12). 

3935 Ventis | bonarum | Tempes|tatium | potentibus, | leg. III Aug., | 
dedicante | Q. Fabio Catullino | leg. Aug. pr. pr. 

Prope Lambaesim rep. (VIII 2610 vidit Renier). Una repertus est titulus ge- 
mellus supra N. 5061, ubi conferas velim. 



3936 Ingenua | Ventis | v. s. 1. m. 

Prope Auch Aquitaniae rep. (XIII 441 semel descripta), 
Ara Ventorum est supra N. 5279. Titulus Volcano et Ventis dedicatus supra 
N. 5294. 



3937 Soli I Q. Aradius Rufinus | cos.* | votum. 

3938 Lunae | Q. Aradius RuQnus | cos.' | votum. 

Prope Thuburnicam provinciae Africae (VIII S. 14688. 14689 vidit Cagnat). 
— 1) Fortasse consul a. p. Chr, 516. De Aradiis Rufinis cf. Henzen CIL. VI p. 567, 
Schmidt VIII I n. 

3939 Soli et Lunae L. Tulcidius' Perennis leg. Aug. pr. pr. pro- 
vinciae Lusitaniae. 

Prope Olisiponem (II 238 p. 695, bis descripta). — 1 ) Sic alter ex descripto- 
ribus, Gestius Acidius alter; fortasse intellegiUtr filius Perennis praefecU praetorio 
sub Commodo. 

3940 Soli invic|to et Lunae | aeternae | C. Vetti Ger|mani lib. | duo 
Parajtus et Her|mes dederunt. 



Tituli sacri et sacerdotam. — Tempestas. Yenti. Sol. Lana. Caelas. 119 

Romae (FI 7SS vidit HeTuen). — j^Uut iitubis Soli et Lunae dicatut Mf mpra 
iV. /774, Soli Lunae Apollini Dianae N. U18. 

3941 (protomae Solis, Lunae, Silvani) Soli, Luoae, Silvano | et Genio 
cellae | Groesianae | M. Scanianus* | Zosa ex viso | posuit. 

Romae (H 706 vidit Henzen). — 1) Cf. Fl 25542. 25971. 27265 cet. 
Soli, Genio, Lunae dicatut est t. Lotuonnensis inscr. Helv. 1SS. 

3942 Soli iuvanti | L.Volumnius | Horatianus | sodal. Aug., praet. urb. 
Pyrgis in ora Etruriae, iam Romae (XI 5711 vidit Henzen). 



3943 Soli deo I Sex. Cornel. Antiochus | stellam | et fructi|fer.^ ex 
vis. I lib. pos. 

Salonis rep. a. 188i (III S. 8686 vidit Hirschfeld). — 1) Fortasse arbor fimcti- 
fera intellegenda (Hirschf.), 

3944 Soli sacr. | G. Ducenius | C. lib. Phoebus, | filius Zenonis, | nalus 
in Suria | Nisibyn', liber | factus Romae, | ex visu | v. s. I. m. 

Romae (FI 700 vidit Smetius). — 1) Intellegitur Nisibis civitas Mesopotamiae. 

3945 (dea curru vecta) Lunae Augustae sacru | Tuccius Flavius Fla. 
fil. I . . . . rni . . . Fortunatus | atur. 

Sitifi in Mauretania (FIII 84S7 vidit Creully auctor non indiligeru). 

3946 Lunae | luciferae | C. lul. Varianus | mag. d. d. 

Apuli (Carlsburg) in Dacia (III 1097 vidit Mommsen). 

Titulus Dianne Luciferae et Lunae dedicatus est supra N. S247. 



3947 Lunae Marti . • .' | Fruticiae Thy[me/esJ' | rogatu | M. Stati- 
nius Dor[m]. 

Aquileiae (F 79i cf. p. 1024). — 1) Sic duo testes boni, nunc M tantum 
superest. Mommsen cogitavit de Luna Martia, scilicet quae festum diem haberet 
mensis Martii postremum (cf. CIL. I ed. 2 p. S14). — 2) Eadem Fruticia Thymele, 
M. Statinii Dori uxor, Matri deum posuit titulum infra N. 4101. 



3948 Caelo aeter|no | Attia Compse | P. f. | et Atilia Victo|ria gra- 
tias* I d. d. 

Roinae (VI 8S vidit Reifferscheid). — 1) Fidetur inserendum esse agentes. 



3949 (luppiter, a d. eius Minerva, a s. luno, horum omnium partes inferiores 

tantum supersunt) optumus maximus*..| Caelusaeternus*, Iupp[t]jter*, lunoni 
reginae, | Minervae, iussus Iiben[s] | dedit pro salutem suam | M. Modius 
Agatho et pr[o] | Fausti patroni hominis e[ancft ?] | et Helpidis suaes cum s[uts]. 
Romae rep. in monte Caelio (FI 81 detineavit Pighius in codice Berolinensi, 
unde repetivit Cumont monuments relatifs au culle de Mithra p. 2S4). Vna rep. est 
titulus Mithrae ab eodem homine dicatus (FI 82). — 1) Hoc postea adiectum esse 
puto et coniungendum cum lovis nomine. — 2) Requiritur easus tertitu. 

3950 Caelo aeterno, | Terrae matri, | Mercurio | menestratori | sac- 
rum posuit | L. Octavius L. f. | Verus et | Octavia Euhodia | mater. 

Romae (FI 84 vidil Henzen). 



120 Caput XI. 

3951 Terrae matri s. | A. Hortensius Cerdo deae piae | et conser- 
valrici meae. 

Romae rep. a. 1872 in agro Ferano, epistylium aediculae (Fl 37S1 meliusque 
510SS ; imaginem aediculae dedil C.L. Fiscontius bull. municipale 4872 tab. III). — 
Alium titulum Terrae matri in urbe Roma dicatum dedimus supra N.1S22; alius 
est VI 771. 



3953 Terrae matri | C. Baebius C. f. Pal. | Antiochianus | eq. p., 
decur. Aquil., et | C. Baebius Antiochus' | Illlllvir Aquileiae, | ius IIII 
liberorum | consecutus^ | ex voto. 

Prope Aqtiileiam rep. (Pais n. 169 qui vidit). — 1) Pater ut videtur Antio- 
chiani; nominari voluit post filium, utpote condicionis libertinae. — 2) Cf. supra 
N. 1910 not. 3. 

3953 \Iovi\ \ (rota) et Terrae | matri. 

Prope Nemausum loco dicto Clarensac (XII 4140 servavit Seguier). Similis 
fuit XII S071. 

3954 I. 0. m. | et lunoni | et Tere (sic videtur) matri | [sa]cr. | . . . . 

Aquinci rep. (III S. 104S1 vidit Domaszewskius). 

3955 Terr. matr. | et m.* Priscille | ob commen|datam et | restitu|tam 
fidem, I Ael. Strato|nicus v. s. 1. m. ] Brigeti. 

Brigetione (0'-Szony) rep. (III S. 11009 vidit Domaszewskius). — 1) Memoriae. 
— Haec eodem iure inter sepulcrales collocari potuit. 

3956 deae Telluri | sacrum | M. Aurelius | Threptus | fecit. 
Romae, postea Reate (FI 769; Fabretti 697, 184). 



3957 Telluri Genelrici res publica Cuicul[t]tanor. templum fecit; | C. 
lulius Lepidus Tertullus' leg. Aug. pr. pr. dedicavit; | simulacrum deae 
acrolithum Ti. lulius Honoratus pont., fl. pp.^ dono dedit. 

Cuicul in Numidia, iam Parisiis (FIII 8S09 vidit Wilmanns). — 1) Legatus 
Numidiae fuit circa annum 194 (FIII S. 17726). — 2) Flamen perpetuus. 

3958 Telluri Gilvae^ Aug. | sacr. C. Arrius ]Ne|potis fil. Sabinius 
Papir. I Datus aedil., sacer. iteu^ ( . . . u 

Calamae in Numidia (FIII SSOS semel descripta). — 1) Cognomen Telluris 
obscurum. — 2) Fortasse latet vocabulum Telluris. 

3959 Telluri et Cereri Aug. sac. | Aebuti Saturninus et Victor, T. 
Aebuti f., I ianuam cum suis o[r]namentis sua* p. f. id. q. d.'' 

In Africa loco dicto BuDjelida (FIII S. 12322 vidit Schmidt). — 1) Primum 
quadratarius scripserat suis. — 2) Pecunia fecit idemque dedicavit. 

3960 Terrae matr[t], | Aere curae', Ma|tri deum magjnae Ideae, | 
Popilia M. fil. I Maxima taurolbolium aram | posuit, movit^ | fecit. 

Thibili Numidiae rep., nunc Parisiis (FIII SS24 vidit fFilmanns). — 1) Sic 
scriptum est, cum puncto inter aere et cuiae vocabula (cf.N.S968). De Aerecura sive 
Era dea egerunt Mommsen Arch.Anzeiger 186S p. 88*seq.; Gaidoz revue arch. sSr. III 



Tituli sacri et sacerdotam. — Terra mater. Aerecara. 121 

vol. 20, 1892 p. 198 seq. ; Maass Orpheus p. 220 not. 27. — 2) TauroboHum movere est 
etiam in aliis titulis Matri deum dicatts (infra N. 4118. 4157. 41S8). 

o9ol (in tribunali sedent vir barbntus et mulier velata , quibus adseriptum) 
Dispater, Aeracura *, (adstantibus tribus figvris vetatis, quarum media barbata, 
reliquae feminae) Fata divina. (Ante tribunal Mercurius) Mercurius | nUDtius 
(praecedens mulieres duas velalas) Vibia , Alcestis. — (A sinistra pieturae eiut 
quae praecedit: Pluto mulierem rapiens, praecedente Mercurio) abreptio Vibies 
et disceusio — (A dexlra eiusdem piciurae: convivium septem hominum, quorum 
tres apices in capitibus gestant) septe pii sacerdotes (uni adscriptum nomen) 
Vincentius. — (Sub prima, inter reliquas duas picluras: mulier velata per 
p portam apertam, cui superscriptum) inductio Vibies (adducitur a iuvene coro- 
nato) angelus | bonus (ad homines sex discumbentes, quibus superscriptum) bo- 
norum iudicio iudicati (uni nomen adscriptutn) Vibia. — (Supra arcum, sub 
quo omnia leguntur quae praecedunt) [Viijncenti hoc ofpMs] . . quetes^ quot 
vides. Plures me antecesserunt; omnes expecto. | Manduca, vibe, lude' e 
beni at me. Cum vibes, bene fac; hoc tecum feres^ | 

Numinis antistes Sabazis Vincentius hic e[st, 
q]u'i sacra sancta | deum mente pia co[/M?]t.^ 
Romae ad viam Appiam, picta haec sunl in cubiculo subterraneo, quod co- 
haeret cum coemeterio christiano quod dicitur S. Praetextati (FI 142 edidit Gar- 
ruccius tre sepolcri con pitture appartenenti alle superstizioni pagane [Neap. 1862] 
p. 4 seq., cf. de Rossi bull. inst. arch. 18S3 p. 87 seq., repetivit Garruccius storia 
deW arte cristiana VI tab. 494 cf. p. 171 seq.). Quomodo picturae dispositae sint, 
apparct ex tabula ap. GuTTuccium storia t. c. 493 fig. 2. — 1) Abracura primum 
edidit Garruccius; sed pari iure aerecura, id quod requiritur, legi posse de visu 
rettulerunt Mommsen et de Rossi (cf. arch. Anzeiger 186S p. 89*). — 2) Quid subsit, 
obscurum. — 3) Cf. Maass Orpheus p. 210 not. S. — 4) Claiisula iambica; cf. 
Buecheler carm. epigr. ad n. 1517. — 5) Buecheler l. c. 

3962 (a sinistra) Diti | Patri | sacr. I (a dextra) Erae I sacr. (in medio) 
lucum I maceriem aras | molem [s]edilia | Q. Cer[y]onius | Chr[y]seros ] 
acc. cos.*, IIHIIvir | Florentia | fecit. 

Aquileiae ut videtur rep. (V 8970^ nescimus a quo descripta). Hunc quoque 
titulum ut eum qui praecedit ad sepulcrum perlinuisse apparet. — 1) Accensus 
consuli. 



3963 Herae | sacr. 

In Histria rep. loco dicto Ceppich (V 8126 descr. Luciani). 



3964 Haerae dominae | Sextilia Propontis | pro salute et | reditu | 
filiorum suorum | v. 1. s. 

In Histria meditetranea rep. loco dicto Racizze (F 8200 vidit Pais suppL 
Ital. 1 n. 48). 

3965 OlaciUa | Matrona | Herecure (sic) \ v. s. 1. 1. m. 
Rottenburg rep., est Stuttgart (XIII 65S9 = Brambach 1658 vidit Zangemeister). 



122 Caput XI. 



[Diti patr]\ \ et Aerecurae [ M. Aurelius | [S]caurus' ] vet. ex 
voto I V. s. 1. m. 

Gradi prope Aquileiam (F 725 viderunt Pais et Gregorutti, cf. CIL, tuppl. 
Ital. I n. 62). — 1) Scaurus Cortenovis et Gregor. 

3967 (deus et dea sedentes) in h. d. d. d. s.* Aericur. et Diti pat. I Veter. 
Paternus et Adie. Pater.'' 

Sulzbach (prope Ettlingen) rep., est Carlsruhe (XIII 6522 = Brambach 1679 
vidit Zangemeister). — \) In honorem domus divinae deae sanctae. — 2) Adiec- 
tia (?) Patema. 

3968 D. P. et Ae. C | Caes. Iust|us et Fla. | Fronto | v. s. 1. m., | 
sac. I Fl. Salvino, | a suo sta.^ 

Carnunti (III 4395 cf. III S. H087 viderunt Mommsen et Kubitschek). — 1) Diti 
Patri et Aerecurae (Mo.). — 1) A suo statuerunt (Kvh). 



3969 Androni|cus, Hermae | Ti. Claudi Caelsaris servi | 


vicarius, | Diti 


p. V. s. 1 1. m. 




Romae (FI 458 vidit Mommsen), 




3970 Diti patri et | Proserpinae | sacr. | lulia Flora 


1 pro salutem | 


suam et suorum. 




Stuttgart in museo (Brambaeh 2025 qni vidit). 





3971 Diti patri et | [P]roser|pinae Reg[j]n. | Q. Sab. Vital. pr. Au- 
gus|talium^ 

Arder in Serbia, ubi fuit Ratiaria (III S. 8084 meliusque ib. 42646). — 
1) Primus Au^ciistoHum, cf. X S425. 7S41. 

3972 Plutoni et | Proserpinjae Flavia | Veneria | Bessa ex | visu 
aedem | d. s. p. v. s.' 1. m. 

Augustae Findelicum (III 5796 vidit Mommsen). Plutoni et Proserpinae di- 
catus est etiam titulus Vienneimis XU^AH^Ti. — 1) IS lajiis. 

3973 iussu Proserpinae | L. Calventius L. 1. Festus | aram posit | 
sacrum. 

Patavii rep., est Veronae (V 2804 vidit Mommsen). 

Falsi sunt tituli qui ferebantur Proserpinae servatricis Orell. 4474 (= XII 
258*). II 445. 

3974 Q.' Vibull[m]s L. f. Q. n., C. Cincius C. f. Paul. Illlvir. i. d., | 
signum Proserpinae reficiundum statuendumque arasque | reficiundas ex 
s. c. curarunt m DCCnI^XX; mag.^' fuere Helvia Q. f., Orbia M. f. 

Fibone rep., est Neapoli (X 59 vidit MomTnsen). — 1) Incertum utrum Q 
fuerit an L an C. — 2) magistrae. 

3975 Chrestion Aug. lib., proc. | insularum Melit. et GauL, | co- 
lumnas cum fasti[fli]iis | et parietibus templi deae | Proserpinae vetu[sfafe 
in\ I ruinam in[mtn]enti[5] resjtituit, simul et pilam | inauravit. 

Melitae (X 7494 partem vidit fVilmanns). 



Tituli sacri et sacerdotum. — Dis pater. Proserpina. Deus aeternus. 123 

3976 NumiDibus Aug. | fanum Plutonis | Aadecamuleo|ses* de suo 
pusuer. 

Rancon in agro Lemovicum (Limousin) (XII1 1449 ad imaginem quam edidil 
Aemilitu Esperandieu). — 1) Andecamulum videtur pagus fuisse Lemovicum. 



3977 deo I aeterno | pro salute | L. Stati | Candidiani | L. Statius 
Fortunajtianus et Novia CaDJdida v. s. \. m. 

3978 d. a.' I (proiome dei barbati) | ob votum | susceptum | et iupetra- 
tum I domiui sui | Hyginus | Catili v.^ 

Aquileiae rep. (Archeografo triestino iS, 4887 p. S07. 208 descr. Gregorutti). 
— 1) Deo aetemo. — 2) f^ema, explieat editor. 

3979 deo mag|no aetern. | L. Statius Di|odorus, quot | se precibus | 
compotem | fecisset, | v. s. 1. m. 

Feronae (f^ 5221 vidit Mommsen). 

3980 deo aet. | exaudit.^ | Antonius | Valens | somnio | monitus | 
pro sal. sua | suorumq. omnium | et viciniae. 

Terzi prope Aquileiae rudera rep. (V 8208 vidit Mommsen). — 1) Ex- 
auditori. 

3981 deo aeter|no pro sal. d. | n. Sev. k\lex\andriy P. f. Aug. et 
[lul. j itfamejae* Aug. mat. Au., vot. | red. 1.* Cosmus pr. | sta.' Spon- 
dilla synag. 

Duna-Pentele, ubi fuit Intercisa Pannoniae, iam Pestint (III S327. III S. 10501 
vidit Mommsen). — 1) Alexandri et Mamaeae nomina erasa. — 2) Fotum reddit 
libens. — 2) Praepositus stationis (quae sequuntur, obscura sunt). 

Inscriptiones deo aetemo dicatas composuit Cumont revu» arch. 1888 t. 41 p. 192. 



3982 du Ttarglioi \ ex 6racul6. 

3983 ^Ad^cvat I anoTQOTtaLai \ ex 6rciculo. 

3984 idTtwauaxolg \ d^eolg \ ex 6r^culo. 

Romae, cippi marmorei, duo cerle (N. 5983/4) | reperti in foro ad columjiam 
Phocae (FI 427. 106. 103, hos hodie quoque extantes in foro Romano vidit Henzen, 
illum in ecclesia quadam non longe a foro distante soliis ut videtur descripsit 
Smelius saec. Xyi). 

3985 diis I custodibus | C. lul. Aur. | lulianus | a mil.' | d. d. 
Romae rep. in campo Marlio, ubi iam dicitur via del Pavone (Notixie degli 

scavi 1887 p. 17). — l) A militiis (cf N. 2732 not. 6). 

3986 dis I conservatorib. | pro salute | Arriae suae | M. Nonius | 
Macrin.' | consecr. 

Toscolani ad lacum Benacum, deinde f^eronae (f^ 4864 vidit Mommsen). — 
1) De hoc homine cf. Mommsen CIL. f^p. 559. Pater videtur fuisse M. Nonii Arrii 
Muciani supra N. 1148. 



124 Caput XI. 

3987 deis I Ambrosialibus | . . Vettius Primus | d. d. 1. 

Clusii (XI 2093 vidit Bormann praeter paucas litteras nuper ut videtur de- 
perditas). 

3988 (in eorona) KvQt \ %alQB (deinde) deo amabili | sacr. I Aelia 
Ehorte (sic) | fecit. 

Romae (VI H2 = Inscr. Gr. Sicil. Ital. 939 saepius descripta saec. XVI/XFII). 

3989 lucus I sacer | deae | Satrianae. 

Romae (VI Hi cf. 50693 aliquoties descripta saec. XVI). 

3990 dis dea|busq. | Urbisalvijensibus | T. Flavius | Maximus | proc. 
Aug. I ab orient.* | donum | misit. 

Urbisalviae (IX 3329 vidit Nissen). — 1) Intellege, Maximum ab Oriente, ubi 
degebat, donum misisse diis patriis. 

3991 diis propitiis, | Mactinii | vivatisl (In latere) Dedicata VIII idus 
Maias | Marcellino et Probino coss.' 

Romae (VI 108/9 inscriptionem frontis vidit Knibbe aucior accuratus). — 
1) A. 341. Ad hanc fictae sunt inscriptiones VI 3, 5377*. 

3992 intrantibus hic deos | propitios et basilic[ae] | Hilarianael (infra 

oculus humanus lancea perfossus, in quem invehuntur varia animalia.) 

Romae rep. a. 1889 in monte Caelio, pavimentum tessellatum (Hiilsen Roem. 
Mitth. 1891, 109; imago est bull. com. 1890 tab. I. II, quam repetivit Bienkowski 
Eranos Vindob. p. 286). — De octilo maligno, et quomodo ab anliquis effingi 
solilus sit, post lahnium dixit Bieiikowski l. c. 

3993 votis omnibus | caelestibus | consentientibus | benevertenti- 
busq. I L. Parius | Hermes. 

Tradate in agro Mediolanensi (V 3654 bis fortasse descripta saec. XV/XVI). 

3994 Numini j deorum | d. d. | Q. Naevius | Carpus. 
Frascati, sed Romae fortasse rep. (VI 359. XIV 2382 bis descripta). 

3995 Vi divinae | sacrum | C. Vettius C. f. | Gavolus. (In latere) Vi 
divinai | sacrum. (In alio latere) Vi divinae | sacrum. 

Aquileiae rep., postea Venetiis (V 857 ad exemplum quod exhibet Pighius in 
codice Berolinensi). 

3996 C. Hosidius Marlcianus cum suis | (intra coronam) Pantheo j 
sacrum. 

Romae (VI 337 descr. Metellus et Smetius). — Aliam inscriptionem Pantheo 
in urbe dedicatam dedimus supra N. 1583. 

3997 deo magno | Pantheo ex voto ( posuit qui et sign.', | Caesius 
Vitalio. L. d. d. d. (Ab altera parte) Qui v. 0. (sic) s. 1. ( m.* Viribus*. 

Mediolani (V 3798 vidit Mommseji). — 1) Signum. — 2) Voium (?) solvit 
libens merito. — 3) Cf. N. 3871. 

Signutn aerenm pantheum dis deabus dedicatum habes supra N. 2076. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Pantheum. Collegium deorum. Dii consentes. 125 

3998 divo I Panteo | salvis | Asteris' | L. Cassius | Ingenus | v. s. 1. m. 
Sestocalende ad lacum f^erbanum (I. Maggiore) (F SS2S servavit Aleiatus) . — 

1) Asterii sunt supra iV. i229. 4230, sed incerlum an hi. 

3999 Pantheo | aedem et | aram, yo|tum, | G. lulius C. f. | Fab. 
Rufus. 

In confiniis Asiae et Pisidiae, loco dicto Hassan Pascha (III S. 7038 vidit 
Ramsay). 

4000 di synnavi. 

In civitate Castellana i. e. Faleriis (XI 5074 descripsit Smetius). 

4001 coliegio deo[r.] | sacrum | L. Tusidius Num. | I. d. d. 
Tavignani in Piceno (IX S7S0 aliquoties descripta saee. XFIII). 

4002 pro salute itus ac | reditus d. n. sanctis|simi [mt;tc|ti* 

Aug., aediculam j concili deorum j dearumque | Aurelius Faustus | prot. 
divini lateris j Aug. n.*, ex visu deae | Valentiae' | s. p. f. c. 

OcricuU (XI 4082 vidit Bormann). — 1) Imperatoris nomen cum parte se- 
quentis vocabuli erasum. Illud ex paucis vestigiis in lapide relictis GalUeni fuisse 
conieceral Bormann eph. ep, S p. 121 n. 4, quod tamen coUato lapide ipse reiecit. 

— 2) Cf. N. 278S not. 2. — 3) Falentiam deam Ocriculanorum memorat TertuU. 
apol. 24. 

4003 [deorum c]onsentium' sacrosancta simulacra cum omni lo[ct 
totius arfornafJoJQe, cultu in i[ormam antiquam restituto, I 7]ettius Prae- 
textatus V. c. pra[e/ecfus M]rbi' [reposuit], \ curante Longeio .. [v.c, c]on- 
sul[art operum publicorum?]. 

Romae, in epistyUo porticus detectae ad forum sub tabulario a. 18S4 (V1 102 
vidit Henzen). De ruderibus porticus iUius cf. lordan top. I 2 p. 567. — 1) Duo- 
decim deorum consentium imagines auratas ad forum stetisse iam Varro auctor 
est de r. rust. 1, 4. — 2) A. 56718; cf supra iV. 12S8 not. 2. 

4004 i. 0. m. I ceterisq. | dis consejntibus | M. Opellius | Adiutor | 
Ilvir col.* 

In Dacia loco dicto Enyed (III 942 bis deseripta saec. XFI). — 1) Duovir 
coloniae, sciUcet Sarmizegetusae, ut apparet ex III 1525. 

4005 Consentio deorum | Marcana Sozomene | imperio fecit.^ 
Salonis (III 1955 vidit Mommsen). 

4006 I. 0. m. I et consessui deo|rum dearumque j pro salute im- 
perii 1 Romani et virtute | leg. XIII G. sub M. Statio | Prisco' consule 
dejsignato*, demonstr. | ipsis aquas aperien|das per L. Aurelium | Trophi- 
num ponen|ti' signum Io|vis et aram, p. s. f. 

ApuU in Dacia (III 1061 partem priorem vidit Ariostus auctor accuratus). 

— l) Cf. supra J\. 1092 not. 4. S. — 2) Hic desinit exemplum AriosU; quae se- 
quuntur non ita certa. — 3) Sie traditur. 



126 Caput XI. 

4007 T. Fl. lulianus L . . . | duodecim dii[s] | sanctissimis | posuit. 

Citladucale prope Reate (Persichetli Notizie degli scavi 1891 p. 39). 

4008 dibus deabus* | T. lulius Placidus* | v. s. 1. m. 
Barcinone, octo arae iisdem verbii inscriptae (II 4496 vidit Huebner). — 

1) deab. pars ararum. — 2) Idem memoratur II S. 61S1. Fidentur fuisse hae bases 
numero duodedm et sustinuisse nota sex paria deorum dearumque (Mo.). 

4009 omnibus diis | et Gaesaribus. 

Fimercate in agro Mediolanensi (F S7S6 semel descripta). 

4010 sacrum deum dearum | voto suscepto dedicavit | C. Paetius 
Rufus. 

Prope Tuder rep., deinde Romae (FI 101. XI 46S7 descr. Marinius). 

4011 sacrum | dis magnis | maioribus et | sanctissimae | sanctitati | 
Ulp. m. p. f. 

Lasko in Hungaria (non longe ab Eszeg sive Mursa) rep. a. 178S (III S292 
semel descripta). 

4012 sanctijtati | lovis et | Augusti | sacrum | Lucilius | Cesti (rota) f. 
St.-Privat prope Nemausum (XII S981 vidit Allmer). 

4013 dibus I maioribus | Aurelius | Secundinus | v. s. \. m. 
Topusko, ibi ubi N. S910 (III S9S9 cf. III S. p. 1740 semel a nescio quo sed 

accurate ut videtur descripta). 

4014 Maioribus j sanctis L. Naejvius Campanus | kast.* leg. IIII Fl. ( 
pro salute sua et | suorum v. s. I. m. 

Aquinci rep. (III S461 vidit Mommsen). — 1) f^el excidisse praefecti voca- 
buhim vel certe intellegi debere praefectum castrorum putat Momms. 

4015 sei deo sei deivae sac. ( C. Sextius C. f. Calvinus* pr. ( de 
senati sententia | restituit. 

Romae in montis Palatini angulo qui est inter septentrionem et oecidentem, 
loco ut videtur antiquo, ara ex lapide Tiburtino (I6S2,' F1 110 cf.Sff701. Ritschl 
tab. Lf^Id). — 1) Fix is qui fuit consul a. u. c. 6S0, fortasse is qui memoratur Cic. 
Brut. S4, 1S0, de orat. S, 61, S49, illius ut videtur filius (Momms.). — Hanc esse aram 
quae Aio Locutio ad Palatii radices supra aedem Vestae in infima Nova via 
propter vocem divinam ibi ante Gallorum adventum auditam statuta est (Varr. 
ap. Gell. 16, 17; Liv. S,5S,6; SO, S; SS,11 cet.) coniecit Momms., negat Huelsen 
(Fl S0701). 

4016 si deo si deai, | Florianus rexs.* 

Lanuvii (Civitd Lavigna) rep., basis ex lapide Albano (Gatti Notizie 1890 
p. S18; vidi ectypum). Litlerae indicant saeculum p. Chr. alterum. — 1) Rex puto 
sacrificulus municipii Lanuvini. 

4017 sei deus | sei dea. 

Tibure rep., cippus ex lapide Tiburtino Htteris antiquis, nunc Romae (XIV 
SS7S vidi). 



Titali sacri et sacerdotum. — Sive deus sive dea. Numina quaedam ignota. 127 

4018 sive deo sive deae, C. Ter. Denter ex voto posuit. 
Romae (FI 111 temel ut videtur descripta initio taeculi XFl). 

4019 Vermino* | A. Postumius A. f. A. n. Albi." | duovir lege 
Plaetoria.' 

Romae rep. non longe ab aggere Servii inter portas Quirinalem et Fiminalem 
(f^J 3752. 510S7 viderunt Henzen et Huelsen; imago est buH. arck. municipale 
1876 p. 24). — 1) Deus ignotus, ut ii qui sequunlur, conferendus ut putat Henzen 
cum vermina, verminatione. — 2) Esse A. Postumium Albinum consulem a. u. c. 605 

coniecil Henzen. Exeunti potius taeculo urbis septimo tribuere vult Huelsen. 

3) Duumvirum fuisse aedi dedicandae, factum lege aliqua Plaetoria, eoniecit Henzen 
(adsentit Mommsen Staatsr. IP p. 621 not. 1). — AUorum numinum ignotorum arae 
sunt supra N. 2984 seq. 

4020 Turpeno patr. | C. Vatron. | L. Urcev[ijus | pr. (in laiere Ht- 

terae nonnullae quae non intelleguntur). 
Praeneste (XIF 2902 vidi). 

4021 A. Salvius V. f. Cledus | Purcetro d. d. 1. m. 

Pescinae in Marsis (1 1S41*. IX 56S8 ad exemplum ante centum circiter annos 
factum). 

4022 P. T. Sex. Herennieis Sex. f. Ser.* | Supiuates'' ex ingenio 
SUO I Epoinle (infra: porta clupeis et clavis omata. In sinistro latere homo 
tnnicatus malleum et scalprum tenens, in dexlro similis homo gromam tenens). 

In vico Massa prope Albam Fucentem (I 1169. IX 5906 Ritschl tab. LXXf. 
vidit Mommsen). — 1) Sergia tribus Marsorum. — 2) Cf. supra N. 5814 not. 1. 

4023 V. A[/Jiedius | Ve[»June* | Erinie et j Erine | patre | dono 
me[rji. | lib[$.J 

In Marsis, prope Ortonam ut videtur, rep. (I 182. IX 5808 ad imaginem ru- 
dem confectam saec. Xyill, quam repetivit Ritschl tab. III a). Tractavit Mommsen 
unterital. Dial. p. 54S. — 1) f^esuna dea in titulis Latinis non reperitur, reperitur 
in monumentis quibusdam Osce et f^olsce scriptis, item in tabulis Umbris Iguvinis 
(Buecheler (Jmbrica p. 162). Cf. lordan ap. Preller Roem. Myth. ed. 5 I p. 4S4 not. 1. 

4024 Sex. Paccius M. [/".] | et Sex. Paccius Ka[cs. /".J j quinq. mu- 
rum vet[Msf.J | consumtum (sic) a solo resti[f.J | ex p. p.* | Angitiae^ 

Luei ad laeum Fucinum (IX 588S vidit Brunn). — 1) Ex pecunia publica. 
— 2) Nemus Angitiae memorat Fergil. Aen. 7, 7S9. Angitiam dictam esse quod 
«ius carminibus serpentes angerentur tradit Servius ad Aen. l. c. et innuit ipse 
Fergilius. Cf. Preller Roem. Myth. ed. lordan I p. 411. 

4025 Fuficia | C. FuQci | Amandi | f. lusta, | mag., | Angitiis | d. d. 
Sulmone (IX 5074 servavit Accursius). — Dis Ancitibu[<] . . asotranortim de- 

dicatus est t. repertus in finibus Festinorum IX 5S1S. 

4026 Metiti | sacrum. 

4027 Metiti Utianae* | sacr. | M. Heivius M. f. Pom. | Clarus Veru- 
lanus Priscus | aed., Hllvir, q., quinq., flamen | Romae et divi Augusti, 
curator | rei publicae Poteotinorum, | d. s. p. 



128 Caput XI. 

Potentiae in Lucania (X 450. 451 vidit Mommsen). — 1) Eidem Mefiti Vtianae 
dedicati sunt etiam tituli X 452. 455. Contra in tegulis reputis prope Capuam 
non Utiana dicitur Mefitis, sed est Mefitu sacra (X 5814 p. 976). De ipsa Mefiti 
cf. Preller Roem. Myth. 2 p. 44i ed. lordan. 

4028 . . Mefili fisicae ' . .. 

Saponarae in Lucania (X205 vidit Mommsen). — 1) Idem cognomen in Ve- 
nere supra N. 5180 (cf. Buecheler mus. Rhen. 43, 4890 p. 474). 

4029 Mefiti I L. Caesius | Asiaticus | Vlvir Flavialis | aram et mensas 
III I dedit. L. d. d. d. 

Laude Pompeia (Lodi) (V 6535 vidit Mommsen). 

4030 Orfia Attice | C. Aponi Sabini | Praestitae ' | v. s. 1. m. 

Prope Aquilam (IX 4522 bis descripta saec. XFl). — 1) Praestitiam quandam 
deam memorat Tertullianus ad nat. 2, 44 , Praestanam Arnoh. 4, 5. 

4031 Quartane^ | votum redjdet libens | merito | Byrria Seve|rilla. 

Nemausi, litteris fere tertii p. Chr. saeculi (XII 5129 Hirschfeld vidit ec- 
typum). — 1) Cf. luvenal. 4,37 cet. — Quartanas (traditur : certanas) '^ Saturni filias 
affirmavit antiquitas, si fides Theodoro Prisciano (p.8i ed.Neuenar, p. 230, 24 ed. Rose). 



4032 Albsi patre. 

Amiterni ut dicebatur rep., postea Romae, lamina aenea (IX 4177 vidit Henzen) ^ 
Intellege: Albensi patri. 

4033 Patri Reatino* sacr. | ob hon6rem August6r. | Vlviri August. : | 
T. Betuinus F61ix, | . . Licinius Successus, ( (sequuntur alia nomina quattuor). 
In latere: L. d. | d. d. 

Reate (IX 4676 vidit Mommsen). — 1) Cf. Pater Pyrgensis supra N. 5859. 

4034 C. Varius Hermes | sancto Sorano* | ApoUini pro sal. ( sua et 
fili sui et ( patroni sui et [ coniugis eius. 

Prope Falerios (Civita Castellana) rep. (Notizie degli scavi 4899 p. 48). — 
1) Cf. Serv. ad Ferg. Aen. 41, 783; Preller R. Myth. ed. 5 I p. 268. 

4035 Supunne ( sacr. 
Fulginiis (XI 3207 vidit Mommsen). 

4036 dis deabusq. [ Primitivus ( deae Nort.^ | ser. act.* [ ex voto. 
Folsiniis (XI 2686 ter vel quater descripta saeculis prioribus). — 1) De dea 

Nortia cf. supra N. 2944 (not. 2), item Preller-Iordan Roem. Myth. II p. 489. Titulus 
deae Nortiae Orell. 4834 falsus est (XI 223*). — 2) Nesdo an idem Primitivus qui in 
titulo Folsiniensi XI 2744 dicitur r. p. (sc. Folsiniensis) ser. act. 

4037 ex auctoritate imp. Caes. [ M. Aurelii Antonini Pii Felic. | 
Aug. Parthic. max., Britt. max., [ pont. max., et decrelo coll. [ XV sac. 
fac.', Servius Calpurnius | Domitius Dexter'' promagist.' aram ( Circes* 
sanctissimae restituit. [ Dedicat. XVII k. lul. imp. Antonino j Aug. IIII, 
Balbino II cos.* 

Terracinae olim, fortasse, ut coniecit Mommsen (cf. not.4), rep. Circeiis 



Titnli Bacri et sacerdotuni. — Numina Italica et Graecanica, 129 

(X 64i2 vidit Mommsen). — 1) CoUegii quindecim(virum) sacris faciundix. — 
2) Est is qui consul fuit a. 225; cf supra N. 1175. — 3) Cf ib. not. 5. — 4) Cf 
Cicer. de d. n. 5, 19, 48: Circen coloni nostri Circeienses religiose colunt; Slrabo 
5, S, 6 p. 232: {xb KiQxalov) sxei 7to).ixviov xal KiQxrjq Ibqov xrk- — 5) 15 Itin. 21S. 

4038 (in summa coronide) miDcius (in ipsa basi) Apollini Cu- 

mano | Q. Tineius Rufus*. 

Cumis rep. (X 5685 vidit Mommsen). — 1) Fortasse is qui legatus Hadriani 
ludaeos subegit, aut is qui consul fuit a. 182; cf Prosopogr. imp. Rom. s, v. 

4039 Herae Laci|niae' sacrum | pro salute Marjcianae sororis | Aug.*, 
Oecius I lil)., proc. 

Prope Crotonem (hodie Cotrone) ad promunturium Lacinium (capo delle co- 
lonne) inter rudera tempii antiqui (X 106 ad imaginem quam edidit Fitus Capialbi 
f^ibonensis). — 1) De nobili lunonis Laciniae templo prope Crotonem cf Liv. 24, 
5, 5 cet. — 2) Augusti, scilicet Traiani. 

4040 Cn. Cq. Luccei [pafc]r et filius, pr.' | sacra Deme[fros 

mjtituerunt. [ Lucceia Cn. f. PoUa Qui ^ [et iMcjceia Cn. f. Ter- 

tulia Pia^ Galii'' | aedem Demetros et quae circa [eam aedem swjnt et por- 
ticus p. s. restituerunt. 

Puteolis olim, sed oriunda videtur Cumis (X 5685 solus servavit Ignarra auctor 
accuratus). — 1) Praetores. Cumis praetores fuisse etiam aetate labente constat ex 
N. 4175. Praeterea hunc titulum Cumis adsignat Gnaeorum Lucceiorum nomen, 
saepius repertum in certae originis Cumanae inscriptionibus (X 5687. 5697). — 
2) Qui .... superest e.x nomine mariti. — 3) Eaedem mulieres posuerunt titulos nunc 
musei Neapolitani sic inscripios Lucceiai Cn. f. Polla et Tertulla s. p. (X 5688), qui 
et ipsi videntur ad aedem Demctros pertinuisse. — 4) Scilicet uxor. 



4041 [Aip. Claudt\\\s, Ap. f. Pulcbe[r]* propylum Cere[ri | et Proserpi]- 
nae cos.' vovit, [m]perato[r coepit. \ Pulcher Clau]d\us^ et Rex Mar[ctMs' 
/«c]erun[f ex testam.]. 

Eleusine, epistylium ornalum (1 618 = III 547 delineavit Conze). — 1) Est /4p. 
Claudius consut a. u. c. 700, deinde proconsul Ciliciae, in qua provincia imperator 
appellalus est, ut ostendunt nummi cistophori, item titulus Atheniensis C. I.Att. III 566. 
Eum in animo habuisse ut nQonvkov Eleusine aedificaret scimus ex Ciceronis epi- 
stulis ad Att. 6, 1, 26. 6, 6, 2. — 2) Supplevit Mommsen, qui significari putat Appii 
Pulchri fratris filium^ ab ipso adoptalum; eundem una cum fratre memorari Suet. 
de gramm. 10. — 3) Natus ex sorore Appii Claudii, quae nupserat Marcio Regi 
(Plut. Cic.29); cf. Momms. I. c. 

4042 I Cornufic. | Cn. f. Mod[e]sta | polos* Cerer. | Dia- 

nam | s. p. consecra|vii. 

Patris (III S. 7260 vidit F. de Duhn). — 1) Cf C. I. Gr. 1449: ^ noXig AvqI?]- 
X[]ttv 'Ena(pQ(o ncHkov zoiv ayio^Taxoiv 9^soiv ysvofxsvTjv Jiq/iijTQi xal Koqj/ xtL, 
el quae ibi adnotavit Boeckhius. 

4043 M. Valerius Corvi[m' | /. Ijorico | lovi Casio' v. s 

Corcyrae rep., iam Legnari (III 577 p. 989 vidit Mommsen). — 1) Patromu 
videtur consul a. 725. — 2) Eidem numini eodem loeo dedicatus est titulus III 576. 
Dkssau, Inscriptiones Latinae IL 9 



130 Caput XI. 

Temph/m lovis Casii Corcyraeum memorant Plin. h. n. 4, 52 et Suet. Ner. 22, exhibent 
nummi ap. Eckhel 2,179. — Deo Casio dedieatus fuit t. Heddernheim rep.Bramhach 4458. 

4044 I. o. m. et I Dianae Patr.' | sacr. ] C. lul. Arlemo trib. | mil. 
leg. II Ad., I V. s. 1. m. 

Prope Aquincum rep. (III 54SS vidit MommseJi). — 1) Dianae Patrensi (ef. 
N.40i2; intellegitur Diana Laphria dicla in titulis Patrensibus III 499. SIO et in num- 
mis ap. Eckhel 2, 237, item ap. Pausan. 7, 18, 8). 

4045 (Diana triformis, utraque manu facem tenens, allera rectam, attera 
inversam) Deanae Celce|itidi' | Flavius Si[Zt;a]|nus pos. 

Olim Catai prope Patavium inter lapides quos circa a. 1789 coUegit Obiz- 
zius; originis incertae, fortasse Dalmaticae (III S1S6^ cf. F198* vidernnt Cave- 
donius et Furlanettus). — 1) ^AQZSf^ig Kekxala Jthenis colebatur teste Arriano 
exp. Alex. 7, 19, ad eam pertinent tituli Nicopoli ad Actium rep. arch. ep. Mitth. 
aus Oestr. 14, 1891 p. 115, ubi femina quaedam dicitur isgaaafievT] x^ &s<p iv KsX- 
xalo), et incertae originis C. I, G. 1947. Praeterea nihil de ea compertum. 

4046 Dianae Ephesiae et imp. Nervae Tr[a?ano Cae&ar\\ k\}ig.\ j 
Germanico Dacico* et civitati Ephesiorum T. Flavius | Aug. hb. Epagathus 
cum Manha L. f. Procula synplegma | cum omni ornatu^ sua pecunia 

fecit proconsulatu | Albi Pullaieni PolHonis'. | (Deinde eadem Graece). 

Ephesi rep. (Jahreshefte des oesterr. arch. Instiluts I1 1899 Beiblatt p. 49 descr. 
Heberdey). Una et alii mulli tittili Dianae dicati reperti si/nt, et unus huius per.nmilis 
et fere aequalis, dedicatus a Claudio quodam Herma (cf. not.2). — \) A. 102—114. 
— 2) In simili titnlo quem memoravimus est synplegma Athamanta cum basi, xo 
avvnXsyna xov 'A&dfiavxog avv xy ^dasi. — 3) Consul fuerat suff. a. p. Chr. 90 
(cf supra N. 1998). 

Ad Dianam Ephesiam pertinent etiam tiluli supra editi N. 97. 111. 5259. 

4047 Q. Minucius Q. f. | Rufus* leg., Apollinei | Piutio* merito. 
Delphis (I S62. III S66. III S. 7504 descripserunt olim Cyriacus, nuper Kaibel 

et Wilamowitz Herm. 8,18^74 p.414, denuo Pomtow qui delineavit Philolog. 1S9S 
tab. ad p. 226). Puncta triangulorum formam habent. In eodem lapide postea 
(inter annos fere 100 et 6S anle Chr., ut iudicat Pomlow l. c. p. 258), decreta duo 
Delphorum Graeca alterum scribi coeptum est, alterum perscriptum, neutrum per- 
tinens ad titulum Lalinum. — 1) Videtur esse is qui a. 657 una cum Marco fratre 
controversias inter Genuates et accolas composuit (1 199= V7749). Legatus potest 
fuisse fratris, cum is provinciam Macedoniam obtineret inter annos 644 et 648 (ut 
coniecit Pomtow l. c. p. 252). — 2) PIVTIO est in lapide, praeterea inter P et I 
lineola transversa (KIVTIO legerat Cyriacus). Erravit lapicida. 

4048 Apollini I Pythio sacr. .| Nasellius Proclianus* | "^leg. VIII Aug. | 
Torquato | et luhano cos.' 

Bockingen (prope Heilbronn) rep., est Sluttgarti (Bramhach 1S90; Huebner 
ex. scr. epigr. 402). — 1) Idem est snpra N. 2615. — 2) A. 148. 

4049 ApolUn. I Daphnaeo | sacru. | Cn. Curius | Lycao 7 leg. I Ad. 
Brigetione, nunc Vindobonae (III 428S cf. III S. p. 17S7 vidit Domaszewski). 

4050 ApolHni Lycio | M. Pubhcius | Campanus aejdituus iussu | 
ipsius d. d. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Numina Graeca. 131 

laderae in Dalmatia (III 890S tervavit Gliubavad). — Apollo Clariut memo- 
ratur supra N. 5250. 

4051 imp. Caes. divi Nervae f. | Nerva Traianus Aug. Germ.* | ponlilex 
max., irib. pot., cos. | .. II*, p. p., viam necessariam | [sjacris Apollinis Di- 
dymei, | [tn/]uitus et in hoc quoq. | [«fi7]itate8 Milesiorum, exci|[st» c]olli- 
bus conpletis | vallibus inslituit con|[siim]mavit dedicavit per | [0. /u/i]um* 
Balbum procos.^ [curajm agente L. Passerio | [flomwjlo^ legato pro pr. 

(Praecettitse videlur vertio Graeca.) 

Mileti (Kekule act. academ. Berol. 1900 p. 106, qui observavit ex gemello titulo 
tupereste III S.71S0). — 1) ^4. 98 — 102. — 2) [I]1I supplet editor, ut titulus sit anni 
p. Chr. 100 (cf. supra N. 284 ; consul quartum Traianus fuit anno 101). Numerum 
tribuniciae potestatit omittum etse apparet. — 3) Nomina tuppleta ex III S. 71S0. 
— 4) Contul su/feettu fuerat a. 8S (dipl. mil.). 

4052 sacratissimi | imperatores | Caesares Aureiii | Ant6ninus et Ve|- 
rus Aug.' Armeniaci Me|dici Parthici maximi | competum usque quaque 
coriruptum cum statuis prin|cipum ibidem abiectis in|dulgentia sua, mar- 
gini|bus utrinque constructis | lapide silici marmorat6 | cum omni decore 
suo ref[«]|ctis, splendissimae (tic) civita|ti Gortyniorum ex sacris | pecunis 
deae Dictynnae* | restituerunt, curante | Aelio Apollonio proc. | Augusto- 
rum. (In margine) dedic. | VI k. ] Mai.' | Senecio|ne cos.* 

Gortyne Cretae (III S. 14120 Mommsen vidit ectypum). Ex timili titulo 
tuperett fragmenium III S. 15S66. — 1) Aug. inter lineat adiectum. — 2) Dictyn- 
nam deam Cretentem memorant Aristopkanes Ran. 15S8; Callimachut hymn. in 
Dian. 198; Diodor. S, 76; Pausanias 2, 50, 5; Apul. met. 11, S, alii; nummi praeterea 
Traiani tempore cusi, ap. Eckhel 2, 505, Greek coins in the Brit. Museum, Crete and 
Aegean itlands p. 5. — 3) Nalalit M. Aurelii. — 4) A. 169. 

4053 [C.] Claudio M. Perpenna cos.' mens. Quinc, muste' [pjiei: 
L. Luuceius M. f. leg.', P. Livkis M. 1. Pal., M. Luuceius M. I. Artemidorus, 
Q. Hortensius M. I. Archelaos. 

Samothrace tine dubio, quamquam interponitur inter narralionem de mo- 
natteriit montis Atho (I S78. III 715 servavit Cyriacus qui descripsit a. 14H). — 
1) A. u. c. aut 624 aut 662 (hutic praefert Mommsen). — 2) /. e. fjLvaxai (muste 
traditur etiam III 714). — 3) Legatus, fortasse populi Romani (una cum homine 
nobile sacris initiatos este libertinot non adeo mirum). 

4054 mustae pieis, | epoptae*: | L. Fourius L. f. Ou[/".] j Crassupes*, j 
P. Teidius P. f. Pom. [ . . . . 

Samothrace (III S. 12518 Mommten vidit ectypum). — 1) Etiam in aiiii m- 
tcriptionibut ad mytteria Samothracia pertinentibus adsunt epoptae (CIG. 21S7 : 
Kvl.ixTivwv IsQonoiol xal (ivaxTjQitov inomai. Ath. Mitlh. 1895 p. 56S: ''PoSlotv 
iSQonoiol (ivaxai xal [i]n6nxai svas^siq; ib.p.567: i<p6nxai svas^slq).— 2) M.Fu- 
riut Crattipet nolut est ex Livio 5S, 40 cet., P. Furius Crassipes ex nummit; cf. 
praeterea Cic. ad fam. 1, 9, 20. 15, 9 cel. 

4055 €7tl ^aaiXiog^ Oa[Xaa]olwv[o]g [t]ov Gakaa\a]ia}vog , Sex. 
Pompeio et Sex. Appuleio cos.' idibus Septembr., mystes pius P. Sextius 
Lippinus Tarquitianus', q. Macedoni[ae], et symmys[/]ae pii. [.B]pop[/e]s* ... 



132 Caput XI, 

Samothrace ut videtur (lll 717 ex codice quodam Ambrosiano, descripsisse 
videtur Cyriacus). — 1) Regem appellatum esse Samothrace summum magistra- 
tum constat et ex inscriptionibus (infra iV. 40S6 III 713. 746 CIG. 21S7. Mitth. 
des arch. Inst. Athen. 1895 p. 561 cet.) et ex Liv. 4S, S, 6. — 2) A. p. Chr. U. — 
3) Ad eundem videtur pertinere VI 1S2i. — 4) popiis traditur (emendavit Huebner 
iam ante repertam N. 40S4). 

4056 r^gibus' \o\ve^ et lunone^] | iterum, M'. [Acilio] \ Glabrione, 
[C. Bellido] \ Torquato cos/, V | [sjacra acc6p6ru[nf] (sequitur no- 

minum recensus). 

Samothrace rep., iam Vindobunae (III S. 7571 vidit Mommsen). — 1) Cf. iV. 40SS. 

— 2) Etiam Byzanlii interdum dii magistratus creabantur (testibus nummis^ de qui- 
bus monuit Hirschfeld ; de his nummis nuper egit Pick Wiener numism. Zeitschr. 27 
p. 27 seq.) et fortasse alibi in Graecia. — 3) Supplevit Mommsen (etiam in numtnit 
Byzantiis, cf. not. 2, non raro adparent vir et mulier collegae). — 4) A. 124. 

Alios titulos ad mysteria Samothracia pertinentes habes III 714 — 716, 718seq. 
III S.7 567seq. 

4057 deo j domino | ApoUini | Vergulesi* | Ulpius | Marcus | mil. 
coh. VI pr. I p. v.^ voto feci | et posivi. 

Romae rep. ibi ubi N. 2094 (VI 2798 = 52S70 vidit Henzen). —■ 1 ) Cognomen 
ductum a Bergule oppido Thraciae, ut vidit Mommsen (litterae g parlem superio- 
rem in lapide agnovit Samter). — 2) Piae vindieis. 

4058 Veselia | Felicetas | Libero m.* patri ( Torclesi'' | ex voto. 

In insula Brattia (Brazza) Dalmatiae, iam Salonis (III 5095 cf. III S. p. 1646 
vidit Hirschfeld). — 1) Magno. — 2) Cognomen aut ethnicum aut fortasse a torcu- 
lario ductum (Mo.). 

4059 d. i. m.' I (equus currens) Lucius, Caesi Victori[s] | servus actor, 
an. L, I h. s. e. Idem Lucius thi|asis Lib. pat. Tasi[6]as|ten.^ donavit 
X cx . . . 

Prope Philippos Macedoniae (III 704 descr. Heuzey). — 1) Dis inferis mani- 
bus. — 2) Idem Liber pater Tasibastenus memoratur III 705. 

4060 q. b. f. f.S I Albino et Maximo cos.', | nomina Bacchii' verna- 
culorum^ 1 per princ' C. Senti. Verano bul.', T. Ulp. Hr.', | sac' C. Va. 
Valens, fil." Valera. et Valentianus, | arc.^° M. Ulp. luanus (sic)., frat." Ulp. 
Diooysius hb. leg.", ] arc. mys." Ant. Antoni., T. Ae. Felix bul.', fil. T. Ae. 

Antonius, | ecd." Va. Festus (sequuntur alia nomina quam plurima) 

Nicopoli ad Istrum videtur rep. (III 61S0 = III S. 7457 vidit Domaszewski). 

— 1) Quod bonum, felix, faustum. — 2) A. 227. — 3) Thiasi vel sodalicia appel- 
lata BaxxsZa fuerunt Athenit, teste inscriptione de qua egerunt Wide alh. Mitth. 1894 
p. 248 seq., Maass Orpheus p. 18seq., et Perinthi, teste inscriptione ap. Dumont inscr. 
de la Thrace n. 72" (Mdgxog "SiQOv xov xeXa[ji(ova X(S Baxxsio) ^Aaiavwv . . . dvi- 
&r]xsv) et alibi, cf. Maass l. c. p. 42. — 4) Vemaculorum fortasse hic thiasus dictut, 
quod alii erant Asianorum (cf. N. 4061). Collegium aliquod dictum vemaculorum 
videlur memorari III S. 8855 (cum adnotatione Domaszewskii). — 5) Principes. — 
6) Buleuta. — 7) Hermd (?). — 8) Sacerdos. — 9) Filii (eius qui praecedit). Filiorum 
nomina adiuncta patribus, item fratrum fratribus, fortasse ideo quod qui patrem 
in Bacchio habebant, minorem tummam pro introitu deberent (cerle id ita fuit in 



Tituli sacri et sacerdotum. — Numina Tbraciae. 133 

Bacchio Attico, de qtio not, 5), item qui fratrevi, — 10) Arcariusi^). — 11) Frater 
(cf. not. 9). — 12) Librarius legionis (cf. tupra N, 2426). — 13) Arckimysta. — 
14) Ecdicus (sydixog legitur etiam saepius in timiU eatalogo arch. ep. Mitth. atu 
Oesterr. 13, 1892 p. 94, II). ^_ 

4061 Severo et Quiotiano cos.* | nomiDa Asianorum': | Germanus 

spirar[cA]aes ', ( Tattario Epipodia mater, | (sequuntur alia nomina quam plu- 
rima. In latere) ZoiliauUS SCripsit. 

Napoeae (Clausenburg) in Dacia (111 870 vidit Mommsen). — 1) A. 23S. — 
2) Spirae Asianorum ('4azav(wv aneiQy), in oppido Montanensium ut videtur Moe- 
siae inferioris, Liberi signum dono dedit sacerdos, teste inscriptione edita arch. 
ep. Milth. aus Oestr. 17, 1894 p. 212. BaxyjZov \Aaiav(5v fuit Perinthi in Thracia, 
cf. N. 4060 not. 3. Conferri possunt spirae Romanorum infra N. 4069 (cum not. 5). 
— 3) Cf supra N. 3369/3370, item ad N. SS1S. 

4062 Aurel. Nico du[oytr col. sfo]|tuam dei Maronis* [rfMi]|cissimae 
pa[/riae de suo]. \ ^vQi^Xiog Nixcov dvav[dQi]\y,6g trjg xoA. rov av- 
dQi\dvTa Tov MoiQcovog Ttj ykvlxvTaTr] TtarQidi Ix twv \ Idlcov. 

Olbasae Pisidiae (III S. 6888 descr. Ramsay). — 1) De Marone deo, Bacehi 
vel Sileni filio, cf. Preller Gr. Myth. ed. 4 (Robert) p. 731 not. 2. EUam Cremnae 
in Pisidia idem deus colebatur, testibus nummis quos edidit Kubitschek arch. ep. 
Mitth. aus Oesterr. 20. 1897 p. 1S3, Festichr. f. Otto Benndorf p. 198. 

4063 I. o. m. I Heroi* | Q. Trebellius | Q. f. [F]ab.* Maxijmus Roma, | 
7 leg. V Mac. j trecenarius^ | coh. III pr. | v. s. 

Tomis rep. a. 186S, statim periit (III S. 7S54 semel descripta). — 1) De deo 
Thracum Heroe sive Herone exposuit Huelsen bull. arch. comunale di Roma 1898 
p. 269. Inter Graecas inscriptiones ei deo dicatas eminet epigramma ap. Kaibel ep. 
Gr. 841. — 2) eah traditur. — 3) Cf supra N. 2647. 

4064 ("«> nudus equo vectus) deo Heroi sancto [pro] | salubritate Lon- 
g[i]|cius cum suis votum [s.] | Thraciacius f.* 

Romae rep. inter ca^tra praetoria et thermas Dioeletiani (FI 3691 = 30912 
vidit Henzen). — 1) Feeit(?) 

4065 deo Heroni j coilitores* ipsius |, Theodotus Gude (sic) pater, J 

Victorinus (sequuntur alia nomina circiter duodecim) V. p. 1. m. 

Belgradi rep. (111 S. 8147 vidit Domaszewski). — 1) Inteltege: cultores. 

4066 Heroi sacrum | Ti. Claudius Mu|casius v. s. 1. m. | HeQm 
xara,^ Ti. \ KXavdiog Mov\xdaiog €v^diu[€]\vog xad-iiQtoa^^v]. 

Prope Tomos rep. (arch. ep. Mitth. aus Oestr. 19, 1896 p. 93 Bormann vidit 
eetypum), — 1) Kaxax^ovlcoCi). 

4067 Hqwi .Avko)V€iT7] ' &vaiaaTal n€Ql l€Qia JlortiXkiov Z€i- 
Tcav,^ I Heroi Aulonite' cultores sub sacerd. Popil. Zip.* 

Prope Abderam (III S. 7378 Mommsen vidit eetypum). — 1) f^ocabulum fortasse 
a loco quodam in Thracia (Thuc. 4, 103) derivatum (Momms.), — 2) Nomen Thra- 
eieum. 

4067* (eques cum cane et alio animali [apro?] ; serpent arbori cireumvolutus) 
Heroi Aulonite I L. Modiarius Lucifer sacer. 



134 Caput XI. 

Capodimonte prope Neapolim, in aedibus comitissae Olgae Naviloff, rep. dice- 
batur in agro Neapolitano, sed videndum an ablatus sit lapis ex ora Thraciae (lan- 
nelli atti della comissione conservatr, dei monumenti di Terra di Lavoro XXIf^ 
1895 p. 93). Simile anaglyphum est infra N. 4069, item in Graecis titulis Heroi 
dicatis areh. ep. Mitth. aus Oesterr. 6, 4882 p. 19 n. 58. 59. 

4068 deo sancto | Eroni Briganitio | Flabius Prociianus | mil. coh. III 
pr., I [CJlaudi. Mucianus | mil. coli. V pr., ( Aureli. Valerianus | mil. coh. V 
pr., I Valeri. Maximus | mil. coh. X pr., | cives Usdicensis* («cj, | vico 
Agatapara, | v. s. 1. 

Romae rep. ibi ubi N. 2094. 4038 (FI 2807 = 52SS2 viderunt ffenzen et 
Samter). — 1) Intellegitur axQaxrjyia OvaSixijaixri provinciae Thraciae, Ptol. 3, 
11,8 (Mo.). 

Graecum titulum 'Hqcdi Mavifxd^o) dedicatum prope lambol Thraciae vide 
arch. ep. Mitth. aus Oesterr. 1S, 1892 p. 107 n. 38. 

4069 Ero et D.* | (eques cum cane aprum insequens; serpens arbori circum- 
volutus) I matrem'' Romanorum' subscriptorum | Menia luliane, Tiana''; | 
Lucius Autonius Capito, Nicomedia; | Gaius Licinius Clemens, n. Abonu- 
tichu, I G. Aurelius Alexandrus n. Heraclia (sequuntur sequebanturque alia 
nomina). 

Prope Tomos rep., est Bucaresti (III S. 7S52 descr. Todlescu cf. arch. ep. 
Mitth. aus Oesterr. 8, 1884 p. 3). — 1) Domno. — 2) Maler collegii Romanorum, 
honoris causa ita dicta. — 3) Mirum Romanorum dictum esse sodalicium, quos 
plerosque ex provinciis Bithynia Galatia Cappadocia fuisse origines adscriptae 
docent. STieiQa '^Pcofialwv esl etiam in titulo Tomitano arch. ep. Mitth. aus Oesterr. 
14, 1891 p. 27 n. S7. — 4) Domo Tyana Cappadociae. 

4070 (eques) [Her]om Dom[no] | . . . . lius Seve[r«s] . . . 

Besiul prope Tomos rep. (III S. 7S50 vidit Domaszewski). 

4071 Domno et Do|mnae* Satrius | Felix B. [p]roc.' pro | se et suos 
V. s. 1. m. 

Prope Zalatnam (Ampelum 'Daciae) rep. (II1 1289 et melius III S. 7855 vidit 
Domaszewski). — 1) lisdem diis praeterea dedicata sunt tituli Dacici II1 1004 (Do- 
minae et D . . .) et III S. 7671 (fortasse huc spectat etiam Fanum dominarum, quod 
memorari videtur in titulo non satis certae lectionis III 100S). — 2) Beneficiarius 
procuratoris. 

4072 Domn. re[^.] | et Domno et | Bono Evento ( pro s.' Aug. ( Ulp. 
Martinus s. ( c* 1. Vil C. S. Alex.^ j v. p. 1. m. 

Naissi (III S. 8244 vidil Dumaszewski). — 1) Salute. — 2) Strator (sie potiut 
quam singularis, cf. Domaszewski III S. 15812) consularis. — 3) Legionis septimae 
Claudiae Severianae Alesnandrianae (S. Alex. erasum, sed agnitum a Domaszewskio). 

4073 I. 0. m. [ (aquila rostro caput cervinum vel caprinum petens) \ Tur- 
masgade [ Orthius Aug. hb. j tab. v. s. 

Romae (FI 509S0'' vidit Huelsen; Gatti bull. comun. 1886 p. 88 n. 1118). 



Tituli sacri et sacerdotum. — Numina Thracica et Bithynica. 135 

4074 (cervut fygient ab aquila adprehenstu) Turmasgada | Max. Maxi- 
miQus et | luliaDus Maximiuus | ex yoto pos. 

Recka, ttbi fuit Romula Daciae, rep., iam Bukaresti (III S. 8027 vidit Hirschfeld). 

4074* G. T. Maz.* | Aure. D|ionisiu|s cur. pos. 

Devae in Daeia (IIl 4558 vidit Mommsen). — 1) Ge?iio(?) Turmazgadae(?). 

4075 deo Mj^dyzei* mensam | C. Minulius' Laetus vetran. | leg. VII 
C. p. f. pro se et suis | v. s. 1. m. | imp. Vespasiano VII cos.' | 'AvTioxiog* 
Trjg jcQog /Jd(pvT]v | rode dcoQOv. 

Aklani prope Philippopolim Thraciae rep. (III 6120 vidit Dumont). — 
1) Numen Thracicum videtur, quamquam is qui dedicavit fuit ex Syria (cf. Du- 
monl inscr. de la Thrace p. 70 = 7nel. p. 308). — 2) Scr. Minuc. — 3) A. 76. — 
4) Scr. AvTio)(evg. 

4076 deo I Andino | sac. Tib. | Cl. Certus | bf. cos.* leg. VII | Cl. 
V. s. I. m. I Clem. et Prisc. cos.' 

Kacanik prope Scupos (Ueskiib), deinde Ueskiib (III S. 8184 vidit Domaszewski). 

— 1) Beneficiarius consularis. — 2) Par consulum qui ita appellati sint non no- 
vimus; fortasse errore coniunctus esl Clemens consul a. 458 cum Prisco cos. a. 439, 
vel Clemens consul a. 193 cum Prisco eos. anno 496 (Mo.). 

4077 [djeo Zp[er|i]urd[o ' sacr. \ 5]ex. Fl. F[/a]|mina[/is | «.] 1. [p.] 

Ljubanze prope Scupos (III S. 8191 vidil Domaszewski). — 1) , . FO ZP . . 
IVRD . . . excepit Domasz.; supplevil Huelsen (III S. p. 2230) collatis titulis urbano 
(Inscr. Gr. Sicil. Ital. 981): &e(j} Z^eQ&ovQSu) xal 'lafx^adovXy £7ii(pavTjazdT0ig 
AvQ. diovvaioq axQax. •/WQ'^'^'^ ^ov TCQaix. sxaxovxaQX- ^XaQevxlvov S^sXwv dvs- 
^xa, et Perinthio, quem servavit Cyriacus (Dumont inscr. de la Thrace n. 72 a cf. 
Eph. ep. 5 p.256): dil Z^eXaovQdu) avxoxQaxoQi KalaaQi JofjLixiavtp 2e^aax<p 
reQfiaviXiu x6 i6 vndxtp (a. 88) xxX. (titulo urbano additae sunt imagines ipsorum 
deorum, vide Bull. arch. comunale 4880 tab. I); quibus addendus est Moesicus editus 
arch. ep. Mitth. aus Oesterr. 44, 4891 p.444: Jd Z^sX9-iovq6{<o) MoxdTCOQiq dcoQOV. 

4078 dis paternis | Surgasteo' | magno | Patro^ | Q. M. Tryphon | 
V. s. 1. m. 

Renzani ad lacum Benacum, iam Brixiae (f^ 4206 vidit Mommsen). — 1) Tii 
in Bithynia colebatur Zevg SvQydaxTjg, testibus nummis (ap. Mionnet suppl. V 
238, 4501. 4505; 260, 4510; 262, 4526. Greek coins in the British Museum, Pontus 
Paphlagon. Bithynia cet. p. 205. 20i), quos cum hoc titulo iam Eckhel (2, 458) com- 
posuit. Eidem deo prope Philippopolim, loco dicto Adzilare, a Thrace quodam (ut 
nomen ostendit), dedicatus est iitulus hic: Aya&iji xvx^jt &e(p SovQeys&rj inrjxoo} 
K6[xvg\ Poifi?]^eveog evxccQiaxriQiov (arch. ep. Mitth. aus Oesterr. 48, 1895 p. 412). 

— 2) Patarus, ut monuit Labus, appeliabatur Tii conditor, teste scriptore rerum 
Bithyniacarum, quem citat Stephanus Byz. s. v. Tlog (de eodem Pataro Arrianus, 
ef Miiller fr. hist. Gr. III p. 595, 7). 

4079 Glyconi^ | M. Ant. | Onesas | iusso dei | I. p. 

Apuli (Carlsburg) rep. a. 4857 (111 4021 bis ut videtur descripta). — 1) Deus 
kic, cui dedicatus est etiam titulus similis III 1022, in nummis Aboniticheos 
in Paphlagonia , cusis imperantibus Antonino Pio et M. Aurelio (Eckhel 2, 585; 
Mionnet 11 585, 5; Greek coins in the Brit. Mus., Pontus Paphlag. etc. p. 85), re- 



136 Caput XI. 

praesentatur sub imagine serpentis capite ut videtur huviano. Glyconis nome?i 
habet etiam Lucianus pseudom. 48, qui multus est de hoe deo novicio Aboniti- 
chitarvm. 

4080 lovi et IuDo|n. [et] Dracco|n. (sic)^ et Dracce|oae^ et Alejxandro^ 
Epijtynchanus \C. \ i^]uri Octavi[am] | c. v. posuit. 

Blatsche inter Scupos et Slobos (111 S. 8238 Henzen vidit ectypum). — 
1) Draconem hvnc esse serpenttm G/yconem, cui dedicala est N.4079, apparet ex men- 
tione Alexandri (cf. not. 3). — 2) In uno ex nuvimis memoratis ad N. 4079 dicuntur 
repraesentali esse duo serpentes (Mionnet suppl. IF 350, 4 ex Vaillant), fortasse 
draco hic cum dracaena; sed res incerta. — 3) Est ipse Alexander Abonolichita 
propheta dei novi Glyconis, in quern est libellus Luciani ^AXe^av^Qoq rj xpsvSofiavzig. 

4081 lovi Sarso* Sex. Vibi|us Gallus^ l[r]ecinari|us, primipilaris, 
praef. kas|tror. leg. XIII G. G.^ donis dojnatus ab imperatorib. ho|noris 
virtutisq. causa | torquib. armillis phale|ris, coronis muralib. III | vallarib. II 
aurea I, has|tis puris V vexillis II, | d. s. p. f. 

In ora Paphlagoniae, loco dicto Dschidde, ab Amastri orientem versus (Ka- 
linka Festschrift fiir Otto Benndorfp. 21S). Eodem loco extat fragmentum Graeci 
tituli ab eodem homine positi (ib.p.246). — 1) Deus praeterea ignotus. — 2) Huic 
homini titnlum Amastri positum habes supra N. 2665, ubi confer (accedit iam 
versio Graeca, quam primus Kalinka descripsit, l. c. p.217 = /// S. 13648). — 
3) De legione decirna tertia Gemina Getica (cf. supra N. 4570 not.2) cogitavit Kalinka. 

4082 I. 0. m. I Taviano' | pro salu. | imp. Antojnini et M. | Aureli 
Caes. I Ga][a?]ae con|sistentes | municipio j posierunt | . . . 

Clausenburgi, ubi fuit Napoca Daciae (I 11 860 p. 4580 viderunt Mommsen et 
Domaszewski). — 1) Alius titulus eiusdem dei Dacicus est III 4088. De lovis templo 
quod fuit Tavii in Galatia dixit Strabo 42, 5, 2 />. 367. 

4083 I. 0. m. I Eruseno* | Aur. Alex|ander | v. s. I. 

Prope Clausenburg, ubi fuit Napoca Daciae (III 859 vidit Mommsen). — 
1) Ad Erizam Cariae (Liv. 58, 44; Plin. h. n. 40, 45. 424 al.) retnlit Mommsen. 

4084 (ftdminum fasces) lovi Olbio^ | Seleucus | Hermocra|tus' qui et 
Diojgenes d. d. 

Heddernheim rep., postea Frankofurti (Brambach 4454 vidit I. Becker). — 
1) Zevq oX^iog (Aeschyl. suppl. 526) et Olbiae in Ponto colebatur ut deus tute- 
laris (TCQoeaxwq ZTJg Ttokecog, Latyschev inscr. Ponti Euxini I n. 25) et Olbae in 
Cilicia (Heberdey u. Wilhelm Reisen in Kilikien, Denkschr. d. Akad. d. Wiss. Wien 
XLIV 4896 p. 85 n. 466; Journal of hell. sludies 42, 4894 p. 226); cf praeterea 
C. I. G. 2017; t. Tropaeensis arch. ep. Mitth. 47, 4894 p. 405. — 2) /. e. 'EQfioxgd- 
TOvg (Becker). 

4085 pro salute | August. M. Aur. Commod.* [ lovi Olbio | Sabaeo' | 

.. . LongUS 1 \mil.?] leg. | (fulmen, aquila). 

Capuae rep. a. 4885 (Sogliano atti della commissione conservatrice dei monu- 
menti di Terra di Lavoro 4894 p. 28; Mancini ib. 4892 p. 468). — 1) Verba M. Aur. 
Commodi, scripta litteris minoribus, postea videntur adiecta esse. — 2) Plane in- 
certum utrum a Sabaeis Arabiae derivatum sit cognomen, an componendum eum 
Sabazio. 



Tituli sacri et sacerdotam. — lupiter Tavianus. lupiter Olbius. Sabazius. 137 

4086 lovi Sabaz. | Q. NunDius | Alexauder | v. s. 1. m. 

4087 Q. Nunnius | Alexander | donum dedit | lovi Sabazio. 

Romae olim in regione Transtiberina , arae duae (yi 499. 4S0 illam nuper 
Bormann vidil Florenliae), 

Titulos lovi optimo maximo Sabazio (Sabadio, Sabasio) dedicatos habe* supra 
N. 2189. 2294. 

4088 saocto deo Sabazi | d.* . . | Attia Celerina d[ed.] (In latere) per 
voce I Pegasi | sacerdot. 

Romae rep. in Capitolio in area monumenli Fictorii Emanuelis, aedicula 
jnarmorea, in qua dea sedens (FI S0948 = Bull. comunale i892 p.S64 vidit Huelsen). 
— 1) d fortasse irahenda ad versum qui sequitur et inserenda ante ded. 

4089 M. Furius | Clarus | pro salute | filiorum suorum | M. Aureli 
Clari I et Furiae Clarae | [sanjcto invicto | [.Sjabazi | [3/]«rcuriiim | . . . . t. 

Romae rep. sub Capitoiio eodtm fere loco ubi ea quae praecedit (Lanciani 
notisie 1889 p. 22S: vidit Hmlsen FI S0949). 

4090 magna dunam * | Sabazzi, Servilia | parum videor 

m9g[nitudinem] \ tuam dic[fis aequare posse]. 

Romae (FI 50930 viderunt Marinius /Irv. p. 306 el E. Q. Fisconti). — 1) Quot 
litterae perierint, incerlum. 

4091 (lupiter in aedicula stans) numin. Aug. deo lovi Sa|basio G. lul. 
Carasjsounus v. s. I. m. 

Fichy rep., folium (bractea) argenieum litteris bonis, est Saint-Germain in 
museo (XIII 1496 vidil Ilirschfeld). Vna reperta sunt multa alia similia foUa 
argentea, ex quibus decem eadem imagine lovis ornata et in quorum vno etiam 
eudern inscriptio exarata esse dicitnr. 

4092 deo magno Silvano, Marli, Herculi, | (intra coronam querceam) 
lovi I Zabasio | (sub corona) Antullus. 

In vico Capranica territorii Praenestini (XIF 2894 vidi). 

4093 L. Luccio^ L. f. Ter. ( Hibero | Ilvir. iter. qq., patrono, | 
sacerdoti sacror. Savadior. , | cur. r. p. Interamnat. Liren., | eorund. et 
patrono, | iudici CCCC* selecto, | Casinates publ. ob merita eius | d. d. 

Casini (X 3197 bis ut videtur descripta saec. XFI. XFII). — 1) Lucceio 
alterum apographum; sed Luccium diclum fuisse ostendit titulus X 3198. — 
2) Quadringenario. 



4094 Virius I Marcarianus v. c. deam Cybeben p. s. 

Romae olim, basis statuae Cybeles, nunc Neapoli (FI 31S vidit Mommsen). 

4095 Praesentiae | Matris deum | P. Septimius | Felix | ob coronam | 
millesimi | urbis anni.* 

Romae rep. trans Tiberim (FI 488 vidit Smetius). — 1) Pertinet titulus ad 
a. 247. Coronae voeabulo Mommsen putat significari, Felicem vicisse ludis saeeu- 
laribus illo anno editis. 



138 Caput XI. 

4096 (navis, cui statua Matris dmm imposita est; ante eam mulier quae 
infula ad rostrum alligata navem tra/iere videtur) Matri (leum et Navi Sal- 
viae I Salviae' voto suscepto | Ciaudia Synthyche | d. d. (In lateribus pileus 
Phrygius aliaque instrumeJita eultus Phrygii). 

4097 Navi Salviae | et matri deu d. d. | Claudia Sinty|[cfte] 

Romae rep. in ripa Tiberis sub Aoentino (VI 492. 495 cf. p. 854 hanc Fe- 
ronae vidit Mommsen, illa extat Romae in museo Capitolino ; imaginem huius post 
alios dederunt Miiller et Wieseler Denkmaler der alten Kunst II tab. LXIII n. 816). 
Anaglypho apparet repraesentari navem illam, qua Mater deum Romam advecta 
est, quam navem, inhaerentem vado Tiberino, extractam esse, cingiilo ad rostrum 
alligato, a Claudia Quinta, vetus fabula erat (Suet. CI.-2, Herodian. 1, 41, 4, Iulian. 
or. V p. 160 Spanh.). Navis Salviae nomine nonnulli putaverunt significari ipsam 
illam navem pro numine cultam (Mommsen ad VI 494), alii Claudiam inter deos 
receptam. Cf. lordan ap. Preller Roem. Mylh. ed. 3 II p. S8. — 1) Errore bis positum. 

4098 Matrl deum | et' Navi Salviae | Q. Nunnius | Telephus mag. | 
col. culto. eius^ | d. s. d. d. 

Romae (VI 494 vidit Marinius). — 1) Magister coUegii cultorum eiv. 

4099 Matri dejum mag. Idejae Phryg. Fl. ] Tyche cerno|phor.' per 
M. lul. I Cass. et Cass. Sev. | M. At. et Ann. Coss. Gal.'^ 

Olisipone (Lisboa) (II 179 vidit Huebner). ' — 1) Cernophora. Idem munus 
est in titulo Neapolitano X 1805 : d. m. | Heriae Victorinae | [c]aernophoro | M. Herius 
Valerianus | filiae dulcissimae. Cf. infra N. 4142 not. 2. — 2) Intellegi M. Atilium 
el Annium Gallum consules (a. 108) putat Huebner; alterius consulis cognomen 
errore collocatum esse post coss. ; vereor ut recte. 

4100 (pinus, a qua pendent crotala, fistulae, lances; subtus stat leo ; iuxta 
pedum et clava, cui imposita mitraffj) Matris deum magnae Ideae Palatinae^ 
eiusq. m.^ reiigionis adpar[a]tor^ Navius^ lanuarius. 

In vico Les Pennes prope Massiliam (XII 40S p. 812 semel ut videtur descripta 
saec. XVI, nescio quam religiose). — 1) Palatina apte dicitur Mater magna, quippe 
cuius templum in Palatio stetisse notum sit (Hirschf). De templo Matris deum 
Palatino cf Huelsen Roem. Mitth. 1893 p.Sseq. — 2) Haec corrupta esse apparet. — • 
3j adparnor traditur. Cf. N. 4175. — 4) Nomen corruptum. 

4101 M. d. m. I Cereriae' | v. s. Fruticia | Thymele I M. Statini Dori*. 

Venetiis, deinde Catai, sed reperta sine dubio Aquileiae (V796 vidit Mommsen). 
— 1) Idem cognomen in titulo Bonae deae Aquileiensi supra N.5499. — 2) lidem 
homines supra N. 5947. 

4102 Matri deum et Isidi | G. Menatius G. fiUus | Fab. Severus fa- 
num refe|cit et pronaum de suo fe|cit ex voto. 

Malcesine ad locum Benacum^ iam Veronae (V 4007 vidit Mommsen). 

4103 Matri deum | magnae | pro salute adq. | incolumitate | dd. nn. 
Augg. et Caess.^ | Aur. Firminianus | v. p., dux limit. prov. Scyt., | bonis 
auspiciis | consecravit. 

Tomis (KSslendje) rep., est Parisiis (III 764 vidit Mommsen). — 1) A. 295— 20S. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Mater deum magna Idaea. Nayis Salvia. 139 

4104 M. d. m. I in memor. | Usiae L. fil. Tertullinae | sacerd. di- 
variim, | matris suae, | Sex. Appuleius Marcellus | d. d. 

Tergette, nunc Patavii (F SiO vidit Mommsen). 

4105 Matri magoae | cognationis' | C. Turranius Cronius | Illlllvir 
August. I voto suscepto aedem et | aram d. s. p. fecit et expolit | idemque 
dedicaviu 

Prope Salonas rep. (III S. 8675 vidit Hirschfeld). — 1) Cognationes dictae 
in titulis Salonilanis (III S. 8676. 8687) collegia hominum cognatlone aliqua inter 
se coniunctorum (Bormann arch. ep. Mitth. 15, 1890 p. 99). 

4106 Curia Pris|ca Matri magnae | fanum rifecit, | signa posuit, Iaro|- 
phorum* cymbala | tynpana catillum | forfices'' aram dat I. [a.]. 

Clissae agri Saloniiani (III 19S2 cf. III S. 8S67 viderunt Mommsen et Hirsch- 
feld). — 1) Intellege delphicam cum laribus et ceriolaris, ut est in N. 4108). — 
2) Forficex ad caslrationem pertinere putat Momms. 

4107 Acca L. f Prima | ministra Malris | magnae Matrem | refecit 
magnam ( et inauravit et Atti|ni comam inau|ravit et | Bellonam refecit. 
(In latere arae) Attini aram, lunam argent. | p.ZZ' posit P. Marius | Pharetra 
sacer. (eadem fere repetita in summa parte arae). 

Corfinii rep. (IX 3146 vidit Mommsen). — 1) Pondo unciis duabus. 

4108 Decimia C. f. Candid. | sacerd. M. d. delficam | cum laribus 
et I ceriolaris n. XXX. 

Sabionettae olim, sed aliunde eo adlata, nunc Feronae (FI 50972 = Orell. 2S05 
vidit Mommsen). Oriundam puto Formiis, ex quo oppido etiam aliut titulm 
(X 6077) saec. XFI Sabionettam veneraf, vel Mintumis. 

4109 Decimia | C. f. | Candida' | sacerdos | M. d. | Atthin | d. d. 
Caietae olim in episcopi palaiio, vel, secundum alios, Mintumis (X 6074 ad 

exemplum factum saec. XFI). — 1) Eodem quae N. 4108. 

4110 M. d. m. I Q. Publicius | Charito ] sacerdos et | C. Publicius | 
Hermes | aedituus | et | Secunda | cymbalistria (in lateribus cymbala; urceus 
vel patera). 

Tergeste rep. a. 175S, nunc Grafenegg prope Krems (V 519 p. 1022 saepius 
descripta saec. Xf^III/XIX). 

4111 p[ro salute imp. Cae\saris] [Fjjelicis* Q. Caecilius | Fus- 

cus archigal|lus coloniae Ostenlsis (sic) imaginem | Matris deum ar[genteam 
p. I cum I signo Nemesem | kannophris (tic) \ Ostiensibus d. d. 

4112 Q. Caecilius | Fuscus archigaljlus c. 0. | imaginem Atjtis ar- 
gentiam (sic) | p. I cum sigillo | Frugem (sic) aereo* cajnnophoris Ostien|- 
sibus donum de|dit. 

4113 Calpurnia | Chelido \ typum Matris | deum' argenti | p. II 
cantnoforis (tic) \ Ost. d. d. | et dedicabit. 



140 Caput XI. 

4114 Q. Domitius | Aterianus pat. | et Domitia | Givitas mat. ] sig- 

num Attis | cann. Ost. d. d. (in latere: apex Phrygius et lituus; in allero latere: 
syrinx). 

Ostiae rep. prope templum Matris deum, ibi fere ubi N. 4HS. 4162 (XlF 5i — 57 
descripsi). — 1) Initium inscriptionis erasum. — 2) Cuius Frvgis vel Phrygis 
signum Caecilius Fuscus donaverit cannophoris, obscurum. — 3) Cf. vit. Elagah. 7: 
Matris etiam deum sacra accepit et tauroboliatus est, ut lypum eriperet cet. 

4115 Numini Attis C. Cartilius Euplus ex monitu deae*. 

Ostiae rep., ibi fere ubi eae quae praecedunt, signum dei iacentis marmoreum 
(XIF 58 vidi; imago signi cum inscriptione est Monumenti deW Instituto vol. IX 
tab. S« ^. 2). — 1) Matris dmm. 

4116 Atti I C. Antonius ( Eutyches arjchidendroph. | pro salute sua | 
posuit. 

Toviis rep., est Parinis (11 1 765 vidit Mommsen). 

4117 (fragmentum statuae) sancto Attidi sacrum, I Genio dendroforo- 
rum C. Met|teius Exuperans dendrofor|us decretarius * de suo fecit, Ublenti 
animo dedicavit. 

Rusicade (PhiUppeville) in Numidia (FIII 7936 cf. p. 1878 vidertmt IFilmanns 
et Schmidl). — 1) Fortasse dendrophorut faclus ex decrelo quindecimvirum urbis 
Romae (Momms.). 

4118 Matri deum | raagnae Ideae | Pompeius Rusonianus | cos., 
XVvir sacris ] faciundisS | taurobolium movit^. 

Prope Gabios rep. ara (XI f^ 2790 semel descripta saec. Xf^III exeunte, ac- 
curate ut videtur). — \) Ut quindecimvir sacris faciundtt memoratur in actis lu- 
dorum saecularium a. 204; cf. Eph. ep. 8 p. 295. — 2) Cf infra N. 4157/8. 



4119 Matri | deum | tauroboUum indictum | iussu ipsius ex stipe 
conlata | celebrarunt publice Narbon. 

Narbone (XII 4521 semel ut videtur sed accurate descripta saec. XFII). 

4120 imperio d. M. taurojpolium provinciae* | {caput arietis, caput 
bovis) I Narbonensis | factum per C. Batonium | Primum flaminem Augg., | 
pro salute dominorum [ impp. L. Septimi Severi | Pii Pertinacis Aug. 
Ara|bici Adiabenici Parthijci maximi et M. Aureli | Ant. Aug.* 

Narbone (XII 4525 bis ut videtur descripta saec.XFI — Xnil). — 1) Tauro- 
polium provineiae est etiam in fragmento Narbonensi XII 4529. — 2) Reliqua de- 
fieiunt (Getae nomen sine dubio erasum) ; lapidem fractum fuitse non traditur. 

4121 Matri deum | Pomp. Philumene, | quae prima L[a]ctor[a]e | 
taurobolium | fecit. 

Laetorae (Lectoure) in Aquitania (XIII 504 semel vel bit descripta taec. XFI). 

4122 M. deum | lul. Valentina | et Hygia Sil[a]nae' | tauropolium 
felcerunt, XV k. Nov. | Pol. et Apro cos.*, | sacerdote Zmin|thio Pro- 
culiani*. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Attis. Taurobolla Matris deum. 141 

4123 sacrum | M. m.'' | Anl. Prima | tauropollium fec. | host. suis | 
sacerdotib. Zm|iDthio Prochani^ et j Pacio Agrippae | [PolUone II et Apr\o 
II COS. XV k. Novemb. (in lateribus caput bovit, capul arietis). 

4124 sacrum | M. m.* | Marciana | Marciani f. | tauropohum | fecit 
hostis I suis sacerdojte Zmintio Pro|cuhani hb.' (in lateribus caput bovis, 

caput arietis). 

Lactorae (XIII 507. 50S. 509 vidit Hirschfeld). — 1) Scilicet ancilla. — 
2) 18 Oct. 176 (tam post PolUonis quam post Apri nomen poni debuit signum itera- 
tionis). Eodem anno et die Lactorae laurobolia facla sunt ab aliis muUeribiu, 
XIII 506, item ut videtur J\. 4123. — 3) Idem sacerdos memoratur etiam XIII 506. 
508, et quidem, cum eodem Pacio j4grippae XIII 506. — 4) Sacruvt Malri magnae, 
— 5) Apparet hunc tilulum posilum esse post manumissum Zminlium. 

4125 pro salute | et incolumijtate domus | divinae r. p. | Lactorat. 
taulropol. fecit (in lateribus caput bovis, caput arietis). 

4126 pro salute imp. M. | Antoni Gordiani | Pii Fel. Aug. et Sa|bi- 
niae Tranquiljhnae Aug. totijusq. domus divi|nae proq. stalu | civitat. 
Lactor. ( tauropohum fe|cit ordo Lact., | d. n. Gordiano | Aug. II et Pom- 
peiano cos. | VI idus Dec.*, curantib. M. Erotio Festo et M. | CariDio 

Caro, sacerd. | Traianio Nundinio^ (in lateribvs caput bovis; patera). 

Lactorae (XIII 520. 511 vidit Hirschfeld). — 1) 8 Dec. 241. Eodem die etiam 
a privatis multis tauroboUa Lactorae facta S7int, cf. ad N. 4128. — 2) Cf. N. 41%7. 
4128. 

4127 s. M. d. I Val. Gemina' | vires escejpit (sic) Eutyche|tis'' VIIII 
kal. I April.' sacerjdote Traia|nio Nundijnio*, d. n. Gordi|aDO et Aviola cos.' 

Laclorae (XIII 510 vidit Hirschfeld). — 1) Eadem femina est N. 4128. — 
2) Nomen Eutychetis, cuius vires excipiuntur, pro tauri nomine Barry aUique 
habent (cf. N. 4129. 4151), hominem inteUegi vult Esperandieu. — 3) 24 Mart. C^dies 
sanguinis^, vit. Claud. 4, fast. Philoc, cf. C. I. L. I ed. 2 p. 515). — 4) De hoc sacer- 
dote cf ad N. 4128. — 5) A. 259. 

4128 s. M. d. I Val, Gemin|a* tauropohjum accepit* | hostis suis sajcer- 
dote Tra|iaDio NuDd[m][io, d. n. Gord|iano II et Po|mpeiaDo cos., | VI 
id. Dec» 

Lactorae (XIII 518 vidit Hirschfeld praeter paucas Utteras in principio et 
fine iam deperditas). — 1) Cf N. 4127. — 2) ACePIT lapis. — 3) S Dec. 241. — 
Eodem plane modo concepti sunt tituU XIII 512 — 517. 519 eodem die Lactorae, eo- 
dem sacerdote Traianio Nundinio, Matri deum dedicati, a muUeribus omnes, ex- 
cepto solo XIII 512. 

4129 Vi^tor I SabiDi fil.' | vlres tauri*, | qu6 proprie | per tauropoj- 

Ihim pub. fact.' | f^ceraf, | COUSacrdivit (In utroque latere: gladius, vel fax). 

Lactorae (XIII 525 vidit Hirschfeld). SimiUs est titulus XIII 522 a Severo 
luUi fiUo dedicatus. — 1) Idem ut videlur homo XII 1516. — 2) Cf N.4127. 4151. 
4140. — 3) PubUce factum (factnm perscribitur XIII 522). 

4130 * [pro salute imp. M. Aur. Commodi \ Antonini Aug. 

Pi]i domuusq. divi|Dae, coIod. Copiae Claud. Aug. Lug.* | taurobolium fecit 



142 Caput XI. 

Q. Aquius Anlonia|nus pontif. perpetuus | (bucranium) \ ex vaticinatione* 
Pusoni luliani archi|galli^ Inchoatum XII kal. Mai., consum|matum VIIII 
kal. Mai. L. Eggio Marulio \ Cn. Papirio Aeliano cos.', praeeunte Aelio | 
C[as/rense] sacerdote®, tibicine Albio | Verino. (In laiere: cajmt arietis; in 
altero latere: secespita). 

Tain ad Rhodanum, ubi fuit Tegna slatio viae f^ienna f^alentiam ducentis 
(XI1 1782 vidit Hirschfeld), — 1) Paiica litterarum vestigia quae agnosd poterant 
omisi (videtur hoc loco fuisse nomen Matris deum). — 2) Cf. N. 4151 seq. Pro 
colonia Lugdunensi sacra facta esse et a sacerdotibus Lugdunensibus in provincia 
Narbonensi non longe a Falentia, testirnonio est, ut iudicat Hirschfeld, illum locum 
attributum fuisse Lugdunensibus. — 3) Cf. N. 4132 not. 5. — 4) Idem archigallus 
est in titulo Lugdunensi infra N. 41S2. — 5) 20 — 2S Apr. 184. — 6) Idem Aelius 
Castrensis est in titulis Lugdunensibus infra N. 4132. 4135. 

4131 taurobolio Matris d. m. Id., | quod factum est ex imperio Matris 
d.' I deum, | pro salute imperatoris Caes. T. AeH | Hadriani Antonini Aug. 
Pii p. p. 1 liberorumque eius, | et status coioniae Lugudun., | L. Aemiiius 
Carpus Illlllvir Aug., item | dendrophorus, | (caput bovis) \ vires excepit* 
et a Vaticano^ transjtulit, ara et bucranium | suo inpendio consacravit, | 
sacerdote | Q. Sammio Secundo ab XVviris | occabo et corona exornalo^ | 
cui sanctissimus ordo Lugudunens. | perpetuitatem sacerdoti decrevit, | App. 
Annio Atilio Bradua, T. Clod. Vibio | Varo cos.' | L. d. d. d. (in dextro latere) 
Cuius mesonyctium | factum est (ensis hamatus) V id. Dec. (In sin. latere: 
caput arietis.) 

Lugduni (XII1 1731 vidit Hirschfeld). — 1) d. errore addita. — 2) Cf N. 4127. 
— 3) Collis Faticanus urbis Romae, ubi certe aetate labente praecipuam sedetn 
horum sacrorum in urbe Roma fuisse docent tituli infra N. 4143. 4147 seq. — 4) Cf. 
N. 417S. Sacerdotes quindecitnvirales, ut plerumque dicebantur, habes etiam N. 4140. 
4184. 418S. — 5) A. 160. 

4132 / / / / / / / / / / / / 1 / / / / / / / / / / / M numinib. Aug. totiusque [ 
domus divinae et situ* c. C. C. | Aug. Lugud.^ | tauribolium fecelrunt 
dendrophori | Luguduni consistentes, | XV kaL lulias | imp.* / / / / / / / / / / / 
/ / / / / / / / / / / / I Marco Sura Septimiano | cos.*, ex vaticinatione'' | Pusoni 
luliani archijgalli^ sacerdote | Aelio Castrense", | tibicine Fl. Restituto.' j 
Honori omnium^ | CL Silvanus perpetuus | quinquennalis inpenldium huius 
arae remisit. | L. d. d. d. (In latere: caput bovis infulatum; in altero latere: 
caput arietis, ensis hamatus.) 

Lugduni (XIII 17S2 vidit Hirschfeld). — 1) Erasa Commodi nomina (cum 
formula pro salute^. — 2) Expectaveris statu. — 3) Coloniae Copiae Claudiae 
Augustae Luguduni. — 4) Erasa nomina Commodi, qui sextum cunsul fuerat a. 190, 
deinde in spatii vacui partem postremam inirusum Marco Sura, cum aniea Septi- 
mianus hoc solo nomine appellatus esset. — 5) '^Ex vaticinatione archigalli sacra 
huius generis peragebanlur eliam in Portu Romano (fr. Fat. 148) et Milevi in Nu- 
-midia (infra N. 4136) et sine dubio alibi. — 6) Cf. N. 4150 not. 6. — 7) Idem 
tibicen est N.4155. 4154. — 8) Omnium, puto deudrophorum, quorum quinquen- 
nalis videlur fuisse Claudius Silvanus. 



Tituli eacri et sacerdotum. — Taurobolia et criobolia Matris deum. 143 

4133 pro salute imp. L. Sepjtimi Severi Perlinajcis Aug. et D. 
Clodi I Septimi Aibini Caes.* | domusq. divinae et sta|lu c. C. C. Aug. 
Lug.^ taurobollium fecerunt Aufustia | Alexandria et Sergia ] Parthenope 
ex voto, I praeeunle Aelio Castrenjse* sacerdote, tibicine Fl. | Restiluto." 
Incboatum est | sacrum VII idus Mai., conjsummatum V id. easdem^ | [>Jmp. 
L. Septimio Severo Perlinac. Aug. | " | II cos. | [L.] d. [d. d.] 

(In utroque latere: ensis hamatus, caput bovis, caput arietis.)- 

Lugduni (XIII 1735 vidit Hirschfeld). — 1) D. Clodi Septimi Albini Caes. 
vocabula erasa, sed vestigia litterarum certa comparent. — 2) Coloniae Copiae 
Claudiae Augustae Luguduni. — 3) Cf. N. 4132. — 4) 9—H Mai. — 5) Erasum 
nomen D. Clodi Albini Caesaris, iterum consulis a. 194. 

4134 [pro] salute imp. L. Septimi | [5ere]ri Pii Pertinacis Aug. | et 
M. Aureli Antonini Caes. | imp. destinati^ et | luliae Aug. Matris castr6r. | 
totiusque domus divinae | e6rum et statu c. C. C. Aug. Lug.^ | taurobo- 
lium fecerunt | Septicia Valeriana et | Optatia Siora ex voto, | praeeunte 
Aelio Antho sa[cerdote, sacerdotia Aemi|Iia Secundilla, tibicine Fl. | Resti- 
tuto, apparat6re^ Vire[io Hermetione. | Inch6atum est sacrum IIII | nonas 
Maias, consummaltum nonis eisdem*, | T. Sextio Laterano L. Cuspio | 

Ru[/jino COS.' | L. d. d. d. (In lateribus ensis hamatus; capitu bovum et arietum.) 
Lugduni (XIII 1734 vidit Hirschfeld). — 1) A. 197 (cf supra N. 4i6). — 2) Cf. 
N. 415S not. 2. — 3) Idem munus infra N. 4175. — 4) 4—7 Mai. — 5) A. 197. 

4135 crinobolium (sic) factum [Matri] | deum magn. Ideae pr[o sa- 
lute] I imp. Caes. L. k[eli Aureli] \ C[ommodi Augusti^ \ fojtiusque do- 
m[MS divinae eius] .... 

Ostiae (Xlf^ 41 vidi). In parte aversa tabulae legitur titulus pertinens ad 
taurobolium factum inter annos 169 et 17S (XIF 40). — 1) Vestigia nominis im- 
peratorii erasi non satis certa sunt. 

4136 M. d. m. I. sanctae | sacrum factum | pro salute | [t]mp. Caes. 
M. Aureli Se|[uert Alexandriy Pii fel. Aug. | [et luliae Avitae Mamaeae \ 
Aug.] et domus eor. divinae, | Qu[tn<t] Claudii Basilicus | nap.* et Mnesius 
criobo[?t]|um fecerunt et ipsi susc[e] perunt per C. Aemilium Satur|ninum 
sacerdotem, ex va|ticinatione archigalli*. | L. d. d. d. 

Milevi in Numidia (FIII 8205. FIIl S. 19981 Schmidt vidit ectypum. — 
1) Alexandri et Mamaeae nomina erasa. — 2) Non intellegitur. — 3) Cf. N. 41S2 
not. 5. 

4137 pro salute | imp. Maxi[mtn]i' Aug. et j M[aa;t»it]' Caes. | tauro- 
bolium mojvit* Petronius Majrcellus^ sacerd. | de suo. 

4138 criobolium et | aemobolium movit* | de suo Petronius Mar|- 
cellus sacerdos, VI kal. | Dec. llllvir. Primo et lusto^ 

Teate Marrucinorum (IX 5014. 5015 hanc vidit Mommsen). — 1) Nomina 
Augusti et Caetaris erasa plerique omiserunt, enotavit unus eorum qui lapidem 
saec. XFL XFII videruni. — 2) Cf N. 4118. — 3) (^attuorviris Primo et lusto. 



144 Capat XI. 

4139 ex iussu Matris deum | pro salute imperii | tauribolium fecit Publi- 
cius I Valerius Fortunatus Thalamus; | suscepit crionis' Porcia Bassenia; | 
sacerdote Aurelio Stephano. | Dedicata VIII k. Apr.* Pio et Proculo cos.' 

Cordubae (II S. SS21 vidit Huebner). — 1) Accipiendum esse pro xQiov et 
cogitatione supplendum bolium putat Momms. — 2) 25 Mart. (dies Hilariorum Matrit 
deurn, cf. C. I. L. I ed. 2 p.SiS). Etiam dies 27 Mart. praecipuum locum habuit in 
sacris Matris deum (cf. C. I. L. I ed. 2 p. 51i; VI 3702). — 3) ^. 258. 

4140 M. d. m. I. I sacr. trib. taur.' | fecer. | cum suis hostis et 
apparam.^ | omnib. L. Dagid. Marius pon|tif. perpet. civit. Valent. | et 
VerulUa Martina et | VeruUia Maria fil. eorum | pro salute imp. et Caesar. | 
Phihpporum Augg. et Otaci|liae Severae Aug. matris | Caes. et castror., 
praeeun|libus sacerdolibus Iuni[o] [ Tito XVvir.^ Arausens., et | Caslricio 
Zosimione ci|vitat. Albens., et Blattio | Paterno civitatis Voc, | et Fabricio 
Orfito Liber.'' | patris, et ceteris adsisltentibus sacerdolibus, | v. s. 1. m.* 
Loco^ vires con|ditae® die prid. kal. Oct. | imp. Philippo Aug. et Titi|ano cos.'' 

Deae Aug7Jsl.ae (Die) rep. (XII 1S67 semel saec. XFII nescio a quo descripta). 

— 1) Tribus tauris (propterea quod tres homines pro tribus principibus sacrum 
fecerunt, itemque trium civitatum sacerdotes verba praeivemnt, ut pulat Momms.), — 
2) Apparamentis. — 3) Quindecimvirali (sc. sacerdote) ; cf. N.415I not.4. — 4) Liberi 
(sc. sacerdote). — 5) Haec fortasse corrupta. — 6) Cf N. 4129. — 7) 50 Se/d. 24S. 

4141 taurob[o?mw factum Matri deum] J magnae \d[aeae pro salute 
et vktoria] \ imp. Caes. C. Y[ibi Treboniani Galli Pii] \ Fel. Aug.* et [imp. 
Caes. C. Vibi Afini Galli] \ Veldum[mam yo/]usiani P[ii Fel.] \ Aug.^ to- 
t[m]?q. domus divin. eor. [et] \ sen[ofMS, X]Vvir. s. f., equestr. ordin., | 
eTi[ercituum], . . . va[/]ium, navigantium^, | s 

Ostiac (XIV 42 vidi). — 1) Galli yiomen rasura temptatvm. — 2) Item erasa 
Veldumn-, Volusiani, Aug. vocabula. — 3) Conferri potest quod apud Apuleium met. 
11, 17 sacerdos aliquis fausta precatur ''principi magno, senatuique et equiti, totoque 
Romano populo, nauticis, navibus, quaeque sub imperio mundi nostratis reguntur^; 

item Deli votum aliquis solvit vjieQ savzov xal v7i€Q zwv n?.oit,Ofiev(ov ndv- 

Twv (Bull. de corr. hellenique 6, 1882 p. 528). — Ad alia taurobolia Ostiae pro salute 
imperatoris facta spectant fragmenta XIF 40. 45, quorum illud scriptum est inter 
annos 169 et 17S, cf. ad JS.415S. Praeterea sacra ex vaticinatione archigalli pro salute 
imperatoHs in portu Ostiensi fieri solita memorat (Jlpianus de excus. (fr. Vat. 148). 

414E M. d. m. I. Aug. sac. ( pro salute impp. Caess. | C. Valeri 
Diocle[fta]ni' Pii Fel. | Aug. et M. Aureli Valeri M[aa;i|mtanj] ' Pii Pii (sic) 
Fel. Aug. totiusq. | divinae domus eorum | Q. Minthonius Fortuna|tus 
sacerdos, perfectis | ritae (sic) sacris cernorum'' | crioboli et tauroboli, | 
sufTragio ordinis col. | suae Mact. comprobatus | antistes, sumtibus sujis, 
tradente Claudio Bolno sacerdote una cum | universis dendrolforiis (sic) 
et sacratis | utriusque sexus | v. s. I. a. 

Mactari in Africa (Gauckler bull. arch6oL du comite des travaux hist. 1897 
p. 424). — 1) Nomina imperatorum erasa. Tilulus scriptus inter annos 284 et 295. 

— 2] Taurobolium criobolium cemo perceptum , est N. 4146. Huc videntur perU- 



Tituli sacri et sacerdotum. — Taurobolia Matris deum et Attis. 146 

nere cernophorae, cf. xupra N. 4099. Plane sitnilis eU titulus eodem loco repertus 
scriplu» paullo anle hunc, imperante Probo vel Caro (BuU. archeol. 1891 p. S29). ■ 

414o M. d. m. I. et Attinis | (Cybele seden* in curru a leonibut vecto; ex 
ndverso Altis puer, pinui innixus, maerenti similis) L. CorDelius Scipio Or[/'li- 
lus I V. c, augur, taurobolium | sive criobolium lecit, | die IIII kal. Mart. | 
Tusco et Anulliuo COSS.* (In parte posHca pinus; taurus et aries. In latere 
allero fistulae ac tibiae, in altero faces cum crotalis). 

Romae olim in ecclesia S. Sebastiani ad viam Appiam, nunc in villa Albania 
(FI SOS vidit de Rossi; delineavit Zoega bassirilievi tab. XIII. Xlf^). De imagi- 
nibus Matris deum et Atlis, et de ornamenlis laterum , cf. Zoega l. c. p. S1 seq, — 
1) 26 Febr. S9S. 

4144 M. d. m. et Attidi | L. Cornelius Scipio | Orfilus v. c, | augur, 
ex voto I taurobolio sive | criobolio lacto. 

Rotnae rep. prope ecclesiam S. Sebastiani ad viam Appiam, nunc in tnuseo 
Capitolino (Fl S06 vidit Henzen). (Jna reperta est ara Sarapidis infra N. 4396. 

4145 M. d. m. 1., I dd. nn. CoDstan|tio et Maximia|no nobb. Caess. | 
V coiiss., XVIII k. Mai.*, | lulius Ilalicus | v. c, XVvir s. f., tauro|bolium 
percepi felic. (in latere dextro pinus, ex cuius ratnis hinc syrinx, illinc pedum 
pendent; iti lutere sinistro capita tauri et arietis, tympana duo). 

Rutnae rcp. in Faticano, cum basilica S. Petri ampliaretur a. 1608 vel 1609, 
una cum N. 4147 seq., nutic Parisiis (FI 437 vidit Henzen). — In urbis Rotnae regione 
Transtiberina Phrygianum (Frigianum scribilur) fuisse, scilicet locutn Matri deum 
Phrygiae (supra N. 4099) dicalum, testatur Notitia urbis Roinae; is loctis videtur 
esse hic ipse, ubi hi tituli reperti sunt (cf. Preller Regionen der Stadt Rom p. S9). 
— 1) 16 Apr. 30S. 

4146 polentiss. diis [M. d. m. I. et At]\li Menotyranoo* | Sera- 

pias h. f., sacr.^ [rfeM/n] | Malris et Proserpiuae, j laurobolium criobol. 
caerno' | perceptum per Fl. Antoni|um Eustochium sac. Phryg. | max.^ 
praesentib. et tradentib. | cc. vv.* ex ampliss. et sanctiss. | coll. XVvir. s. f., 
die XIII kal. | Maias Cerealibus% dd. nn. | Constanlino max. Aug. V et | 
Licinio iun. Caes. coss.' 

Romae sine dubio, sed loeus non indicatur (FI S08 servavit unus codex Cyria- 
catius Parmensis). — 1) Mijv TVQCCVVOq (de quo cf. IFadditigton ad Lebas 3, 668. 
Perdrizet bull. de corr. hellin. 1896 p. S6 seq.) aetate labente cum Atti videlur esse 
cotifusus; similittv N. 4147 seq. — 2) Honesla femina, sacrala (?). — 3) Cf. supra 
N. 4142 not. 2. — 4) Sacerdos Phryx maximus alibi non reperilur. — 5) Clarissi- 
mis viris. — 6) Cereulium dies fuit 19 Apr., testibus hetnerologiis (cf. CIL. I ed. 2 
p. 56S). — 7) A. 519. 

4147 Matri deum magnae | Idaee summae pa|renti, Hermae et Attidi | 
Menotyranno* invicto, | Clodius Hermogeuianus | Caesarius v. c, procons. 
Africae, | praefec urbis Romae', | XVvir s. f., taurobolio | criobolioque 
perfecto | XIIII kal. Aug., diis animae | suae mentisque custodibus, | aram 
dicavit, | d. n. Gratiano Aug. ter j et [F/.J Aequitio conss.' 

Dkssau, Inscriptioned Latinae II. 10 



146 Caput XI. 

4148 M. (1. m. I. I et Attidi Meno|tyranno conser[vatoribus suis, 
Cae|lius Hilarianus v. c, | duodecimbyr | urbis Romae*, | p. s.* et hiero- 
ceryx | i. M.^, s. d. L., s. d. | Hecate', | d. n. Gratiano Aug. | et Mero- 
baude | conss. IH idus | Maias^. 

4149 M. d. m. I. I et Attidi sancto | Menotyranno, | Q. Clodius 
Flavianus | v. c, pont. maior^, | XVvir s. f., | septemjvir epulonum, | 
pontifex dei Solis, | taurobolio criobo|lioque percepto | aram dicavit, [ nonis 
Aprilibus | FFIl. Merobaude H | et Saturnino | conss.^" 

4150 u" c f., I sacerdus (sic) maxima | M. d. m. I., tauro- 

bolio j criobolioque repeti|to diis omnipotenti|bus M. d. et Atti | aram 
dicavil, | nonis Apribbus | Fl. Merobaude | v. c iterum | et Fl. Saturnino | 
V. c. conss.'° 

4151 diis omnipotentibus | Lucius Ragonius | Venustus v. c, | augur 
publicus I p. r. Q., pontifex | Vestalis maior, | percepto taurobolio | crio- 
bolioque | X kal. lun. | d. n. Valentiniano | Aug. Illl el ( Neoterio conss.'^ | 
aram consecravit. 

Romae rep. cum una JS. 414S (FI 499 — 305 recens repertas descripsit Grimaldi, 
solam postremam quae nunc extat in museo Capitolino vidit Henzen). — 1) Cf. JS.4146 
not. 1. — 2) Incertum qua parentela coniunctus cum Clodio Hermogeniano Olybrio 
supra N. 4270/1, et ipso proconsule Africae et praefeclo Jirbis Romae. (Hunc esse 
Claudium qui viilgo appellabatur, proconsulem Africae a. 568 — 570, praefectum urbi 
eo ipso anno quo hic titulus positus est 574, coniecerat Seeck praef. ad Symmachum 
p, XCFIII non recte; nam hic Claudius appellabatur Petronius Claudius, teste titulo 
Africano nuper reperto Bull. areh. des comite des tr. hist. 1899 p. 155.) — 3) 19 lul. 
574. — 4) Cf. supra N. 1198. 1249. — 5) Pater sacrorum, 6) invicti Mithrae. — 
7) Sacerdos dei Liberi, sacerdos deae Hecatae (sic Hagenbuch, recte ut videtiir, 
cf. N. 4132). — 8) 15 Mai. 577 (post Gratiani nomen numerus 111 omissus est). — 
9) Pontifex maior sive Festalis, praeterea fuit pontifex Solis. — 10) 3 April. 585. — 
11) Fidelur superesse ex nomine feminae; vxor fortasse fuisse Flaviani eius qui 
eodem die tauroboHum percepit (N. 4149). — 12) 25 Mai. 590. 

4152 dis I magnis [ Matri deum et Attidi Se|xtilius Agesilaus Aede- 
sius^ V. c, causarum non ignobi|lis Africani tribunalis orajtor et in con- 
sistorio [ principum, item magiste|r libellor. et cognition. | sacrarum, ma- 
gister epistujlar., magister memoriae, | vicarius praefector. per | Hispanias 
vice s. c^, pajter patrum' dei Solis invi[cti Mithrae, hierofanta | Hecatar., 
dei Liberi archi|bucolus, taurobolio | criobolioq. in aeterjnum renatus aram 
sacra[vit dd. nn. Valen|te V et Valentiniano ( iun. Augg. conss. idib. ( 
AugUStis* (in dextro latere pinus, e cuius iruncis pendent tibiae et tiara, item 
aries ; in sinistro pinus itidem, e cuius ramis pendent tympanum et fistula, item 
taurus. A tergo faces, patera, vasa). 

Romae in regione Suburae (FIS10 bis pulo vel ter descripta vel certead lapidem 
exacta saec. XFI). — 1) Est Aedesius viagister memoriae memoratus ab Animiano 
13, 3, 4. — 2) Fice sacra cognoscens. — 3) C/. infra N. 4234 not. 5. — 4) 45 Aug. 576. 



Titnli sacri et sacerdotum. — Taurobolia Matris deum. 147 

4153 dis magnis' | Ulpius Egnatius Faventinus | v. c, augur pub. 
p. R. Q-S I pater et hieroceryx d. S. i. M., | archibucolus dei Liberi, | 
hierofanta Hecatae, sajcerdos Isidis, percepto | taurobolio criobolioq. | idihus 
Augustis dd. nn. | Valente Aug. V et Valentinialno Aug. conss.^ feliciter. 

Vota Faventinus bis deni | suscipit orbis, | 
ut mactet repetens aurata | fronte bicornes\ 

(In dextro latere ptnus, a qua crotata et fistulae pendent, iuxta aries' in sinistro 
item pinus, a qua pedum et fisiulae duae pendent, iuxta taurus). 
Romae olim prope hasilicam S. Petri, fortasse stetit antiquitus in eodem 
sacrario in quo N. 4HS. 4147 seq. (Fl 304 descripserunt Smelius, Metellus, alii). — 
1) Mater magna et Attis. — 2) Augur publicus (p. u. b. traditur) populi Romani 
Quiritium. — 3) A. 576. — 4) Suscepit vota Faventinus, ut post viginti annos li- 
ceret ei iterare tauroboUum ; cf. N. 4134. 

4154 [M. d. m. I. et Attidi menotyranno dis magnis e]t | [f]u[f]atori- 
bus suis I Ceionius RuOus Volu[s«]|anus v. c. et inlustr[ts], | ex vicario 
Asie, et* Ceio|ni Rufi Volusiani* v. c. | et inlustris ex prefecto [pre]|torio 
et ex prefecto ur[6j]' | et Cecine LoUiane* clar[mt]|me et inlustris fe- 
min[e], | deae Isidis sacerdotis, fi[/tMs], | iterato, viginti annis exp[le][tis 
taurobolii sui^ aram constitii[t7] | et consecravit, X kal. lun. d. n. Va- 
[/en]|tiniano Aug. IIII et Neoterio c[onss.]' 

Romae (FI 312 ad exeinpla potissimum Sabini et Morillonii). Hac inscriptione 
et FI 311 usus est Ligorius ad fingendam FI 333*. — 1) et abundat. — 2) In huivs 
Rufi Volusiani c. v, et Caeciniae (sic) Lollianae c. f. praediis positus est t. Africanus 
Carton decouvertes en Tunisie p. 112. — 3) Praefectus urbi fuit a. 363 (cod. Theod. 
1, 6, 3. 6, 4, IScet.). Eundetn esse, Lampadius qui appellatur ab Ammiano 13, 3, 4. 27, 
3, 3 cet., coniecit Seeck Herm. 18, 294, praef in Symm. p. CLXXFIIl. — 4) Fortasse 
scribendum: taurobolio suo. — 5) 25 Mai. 390. 

4155 Aemilia | Serapias | tauroboHum fecit | et aram taurobola- 
tam (sic) I posuit | per sacerdotes | Valerio Pancarpo, ( idib. Mais Anul- 
lino II I et Frontone cos.' 

In Portu vel Ostiae rep., est Romae (XIF 59 vidit Henzen). — 1) A. 199, 

4156 M. d. s. I Val. Avita | aram tauriboli | sui nataHci red|diti' d. d., 
sacerdojte Docyrico Vale|riano, arc[^]igallo | Publicio Mystico. 

Emeritae rep., est Matriti (II S.3260 Huebner vidit ectypum). — 1) Fortasse hoc 
voltiit dicere Avita, pro die natali se aestimare diem quo taurobolium suscepit 
(Zippel Festschr. fiir Ludw. Friedldnder p. 499). 

4157 Natalici virib.' | Valer. lulUua | et lul. Sancta. (In latere caput 

arietis; in altero latere harpe et pileus.). 

Burdigalae (XIU 373 vidit Hirschfeld). — 1) Ara dedicata videtur Firibus 
natalici, i. e. eius diei, quo lullina et Sancta taurobolio initiatae eiusque viribus 
renatae sunt (Hirschf.). 

4158 Viribus | aeterni (sic) \ taurobolio | Sempronia | Eutocia. 

4159 Viri[6]us | aeterni | taurobolio | P. Ulattius | Priscus. 

10* 



148 Caput XI. 

Taurinis (V 6961. 6962 illam vidit Mommsen). — Fortasse non ad Matris 
Phrygiae, sed ad Mithrae cultum pertinent hi tituli. Taurobolium Feneris Caeleslis 
hnhpn infrn N. 4S71. 

4160 (sacerdos femina, velata et vittata, in peetore gestans protomen viri 
barbati, manu sinislra coronam quernam sustinens, d. pateram; iuxta ara) 

Laberia Felicla | sacerdos maxima | Matris deum m. I. 

Romae (Fl 22S7 vidit IJenzen). 

4161 C. Camerius | Crescens | archigallus Matris | deum magnae 
Idaeae et | Attis populi Romani, | vivus sibi fecit et | Camerio Eucratiano 
lib. I suo, ceteris autem libertis utrilusque sexus loca singula | sepulturae 
causa. H. m. h. e. n. s.* 

Romae (FI 218S vidit Henzen). — 1) Heredem exterum non sequetur. 

4163 M. Modius | Maxximus (sic) | archigallus | coloniae | Ostiens. 

Ostiae rep. una cum J\. 4HS, cippus formam cistae habens, cui insidet gallus 
(in ipsa cista pedum, tibia, syrinx, et ab alio latere arbores, sub quibus leo, inter 
quos Attis ut videtur imago); iam Romae in museo Lateranensi (XIF 58S vidi, 
Imaginem Monumenti deW Imtituto vol. IX tnb. 5* /5,i'. 4). 

4163 d. m. 1 L. Barbunteio | Demetrio archig. | Salonitano, qui ] 
annis XVII* usq. ad | ann. LXXV integr. | sacra confecit | Barbunteia 
Thallujsa chstera^ patrono | pientiss. posuit. 

lader in Dalmatia (III 2920^ ex codice quodam scripto saec. XFII). — 
1) Intellege: inde ab anno aetatis decimo septimo. — 2) Non intellegitur; cistera 
alius codex (III p. 1026); fortasse fnit liberfa (Hnebner). 

4164 Ti. Ciaudio Veloci hymnologo* primo M. d. I. e[f] Atli[n]is* 
publico, Amerimnus lib. patrono optimo. H. m. d. m. a. 

Incertum quo loco descripta, sed Romae puto, servavit Hartmannus Schedel 
in codice quodam Moiiacensi (Rull. delV Inst. 1884 p. 1SS). — 1) hymnologio, 2) m. 
die attilis traditur. — Incertum an ad Matris deu?n cullum pertineat hymnologus 
de campo Caelemontano FI 947S. 

4165 Aeliae Receptae | tympanistriae | M. d. m. I. 

Romae (FI 2264 semel ab ignoto auctore saec. XVI vel XFII descripta). 



4166 Nicae | Pomponilae, fanati|cae, monu|mentum. 

Romae rep. extra portam Tiburtinam (Lanciani bull. comunale 188S p. 107). 



4167 . . enio C. f. | . . Fatah | [decjurioni | [sp/endijdissimae | [co/]o- 
niae | C[aes]ariensis, | religioso, | antistiti sanctissimi | numinis | Matris 
deum, I dendrophori | dignissimo. 

Caesareae Mauretaniae (FIII 9404 partem vidit fFilmanns). 

4168 dis m. I L. Vettio Syntropho | religioso | a Matre magna | ca- 
pillato*, I Vettia Amor | de suo fecit | posterisque eorum. 

Romae (FI 2262 saepius descripta saee. XFI). — 1) Passis cum crinibus Galli 
dicuntur etiam ab Amobio S, 16 (Henzen). 

4169 Sex. Annius | Celer | religiosus | de Capitoho, | h. s. e. 
Romae (FI 22 6S temel descrip ta saec. XFI). 



Titali sacri et sacerdotum. — Sacerdotes Matris deam. Dendrophori. 149 

4170 (cymbala, lympanum, mitra Phrygia) C. lulius Epae|nitUS religi|o- 

SU8 sibi et L. | Raio Felici | sacerdoti | Malris deum, | b. m. p. | poste- 
risq. I suis. 

Larini rep. (IX 734 vidit Drettel), — Religioti, ad quorum agrum perlinebat 
X 4894, fortatse et ipti Matrem deum colebant. 

4171 M'. Poblicio Hilaro | margarltdrio, | collegium dendrophorum | 
Malris deum m. I. et Attis | quinq. pp.', quod cumul^ta | omni erga se 
benignil^te^ | meruisset, cui statua ab eis | decreta poneretur. 

Romae rep. in monte Caelio, ibi ubi N. S992 (Fl S097S detcr. Huelsen Roem. 
Mittk. 1891 p. 110). — 1) Quinquennali perpetuo. Alius quinquennalis collegii dendro- 
phorum Romanorum est supra N. 1919, alius VI 29691. — 2) Hilarus hic dendro- 
phoris Silvanum dono dedit appellatum dendrophorum (v. supra N. SS40), ted etiam 
videtiir eit batilicam aedificasse appellatam Uilaria7iam (N. S992). 

4172 dendrophoris | Polensium | C. Laecanius | Theodorus | sace[rd]os 
M. d. m. L I lo[n(]m cum | sepultura dedit. | In fr. p. XLII, | in ag. p. XLII. 

Potae (y 81 vidit Mommsen). 

4173 C. Atilius Bassi sa|cerdotis lib. Felix, appajrator' M. d. m., 
signum | Silvani dendrophoris | Ostiensibus d. d. 

Ottiae reji. ibi uhi N. 4176 (XIF SS vidi). — 1) Cf. N. 41S4. 

4174 ex s. c. dendrophori creati qui sunt | sub cura XVvir. s. [/.]' 
c. c. V. V.*: I Patron.* L. Ampius Stephanus sac. M. [d.], qq. | dend.^ dedi- 
cationi huius panem vinum | et sportulas dedit. (Sequuntumomina LXXXVII). 
Dedicata VII id. Oct., III et semel cos.^ 

Puteolit vel potiut Cumit rep. (X S699 descr. solut Capaccius saec. XFII). — 

1) sl traditur. — 2) Sub cura quindecimvirum sacris faciundis clarissimoriim vi- 
rorum. — 3) Patronus. — 4) Quinquennalis dendrophorum. — 5) 5 Oct. anni 2S1 
ut videtur (ef. Borgheti opp. 7 p. 44). 

4175 M. Magrio Basso L. Ragonio | Quintiano cos.', k. lunis, Cumis 
in templo divi Vespa|siani in ordine decurionum, | quem M. Mallonius 
Undanus | et Q. Claudius AciUanus praet.'' | coegerant, scribundo sorte | 
ducti adfuerunt Caelius Panjnychus, Curtius Votivos, Considi]us Felicianus, 
referentibus pr.' | de sacerdote faciendo Matris | deae (sic) Baianae in lo- 
cum Restituti | sacerdotis defuncti, placuit uni|versis Licinium Secundum | 
sacerdotem fieri. | — XV sac. fac* pr.* et magistratibus Cuman. sal. | 
Cum ex epistula vestra cognove|rimus creasse vos sacerdotem | Matris deum 
Licinium Secundum | in locum Claudi Restituli defunc|[/]i^ secundum vo- 
luntatem vestra (sic) \ permisimus ei occavo et | corona", dumtaxat intra | 
flnes coloniae vestrae, uti. | Optamus vos bene valere. | Pontius Gavius 
Maximus | promagistro' suscripsi (sic) XVI kal. | Septembres, M. Umbrio 
Primo I T. Fl. Coeliano cos.* 

Prope Baias rep., ett Neapoli (X S698 vidit Mommten). — \) A. S89. — 

2) Praetoret. — 3) Praetoribut. — 4) Quindecim(viri) tacris faciundis. — 5) de- 



150 Caput XI. 

func|coi lapii. — 6) Cf. N. 4451. — 7) Promagister quindecimvirum tacris fadundis. 

— 8) Par consulum suffectorum praeterea ignotum. 

4176 P. Cl. P. f. Horat. | Abascantiano | fil. dulcissi|mo P. Cl. | Abas- 
cantus* I pater, | qq. II corp. dendrojphorum Ostiens. (In latere dextro) M. 
Antius Crescens Calpurjnianus*, pontif. Volk. | et aedium sacrar.^ statu|am 
poni in campo Matris | deum infanlilem permisi, | VIIII kal. April. | \Plau- 
tianoY II et Geta* II cos. 

Ostiae rep. ibi fere ubi N. WS (XIFS^i vidi). — 1) De hoc Claudio Abas- 
canto cf. ad XIF 328. — 2) Cf. supra JS. 4IS1. — 3) Similem permissum pontificis 
Folcani Ostiensis habes infra N. 4402. De pontificatu Folcani et aedium sacrarum 
Ostiensi cf, CIL. XIF p. 3. — 4) Ptautiani nomen erasum, Getae rasura temptatum, 
hoc errore; nam Geta hic frater Septimii Severi fuit, non filius (cf. supra N. 216S 
not. 2). Significatur annus 20S, dies qui praecessit Hilaria, cf. ad N. 41S9. 

4177 T. Attius T. 1. Atianus | (soleae duae) sac. Matr. mag. Ves[fi]nar. | 
ex Victoriae*. 

Inieramniae Praetuttianorum (IX S061 vidit Dressel). — 1) Haee obscura; 
explicationem temptavit Mommsen l. c. 

4178 L. Pacilius Taur. j sac. Matr. magn. et | Suriae deae et sac]- 
ror. Isidis, v. a. LXV, | et L. Publilius Auctus | pater eius, v. a. LXX, 
et I Publilia L. 1. Nice mater | eius, v. a. C, h. s. s.* 

Prope Brundisium rep. (1X6099 Mommsen vidit ectypum). — 1) Hic siti sunt. 

4179 d. m. I T. Flavio C[^]r[y]sopa[erfj]* | sodales ballatore[s] | Cy- 
belae^ benerae|renti fecerunt. 

Romae (FI 9265 aliquoties detcripta saec. XFII). — 1) Nomen non certum 
(variant apographa). — 2) Sodales ballatores Cybelae videntur esse dicti a ballando 
sive saltando (Henz.). 

4180 . . . . elsinius Capitolinus ex aede | Bellonaes Pulvinesis' fanati- 
cus, I M. d.2 d. d. 

Romae, sub signo matronae sedenlis (FI 490 servavit Fabretti). — 1) Pulvi- 
vinensem Bellonam vel certe aedem eius dictam putat Mommsen (ad FI l. c), a 
piilvinari circi propterea quod ea aedes sita fuerit prope pulvinar circi Flaminii. 

— 2) Mairi deum. 

4181 Q. Caelio Appollinari (sic) \ fanatico de aede | Bellonae Pulvin., | 
cuius monito (sic) hasla | in aede | Bellona (sic) in luco | dicata e.st, | Fir- 
mia Tyche | coniugi suo benemerenti | sibi posterisque suis | fecit, et | 
Firmiae Euresini lib. b. m.; | vix. an. XXXIX me. V d. XXIL 

Romae (FI 2252 vidit Henzen). 

4181* (vir tunica et chlamyde indutus, dextra ramum, sin. pateram tenent; 
duo cultri) d. m. | L. Comelio lanuario | fanatico ab Isis Serapis | ab aedem 
Bellone Rufiliae», | v. a. XXII m. XI d. XXI, fec. | C. Calidius Custos 
amico | b. m. 

Romae (FI 2254 vidit de Rossi). — 1) Aedet quaedam Bellonae tita in regione 
Itit et Serapit videtur indicari. 



I 



Tituli sacri et sacerdotum. — Bellona. Minerva Berecyntia. 151 

4181^ C. Cominius Pyrrichus et | L. Novius Priscus et L. Campius | 
Primigenius, fanatici tres | a pulvinar. Synelhaei (nc), \ hic fuerunt cum 
Marliale | sodale. Actiani Anicetiani | sinceri.' Salvio sodali feli[c]iter.* 

Pompeiis, scariphalum i/i pariete dormis alicuius privatae (If^HSS vidit Zange- 
meister). — 1) Confert editor titulum C. Ummidii Actii Aniceti pantumimi (X 1946); 
ab eo fortasse hi sodales appellati. — 2) In alio pariete eiusdem domus scaripha- 
tum ext: [Py]rrichus Salvio sodali sal. (If^S1S4). 

4182 (imago cistophori, cum cista ad pedes) L. Larlio Antho cistopho|ro 
aedis Belionae Pulvinensis | fecit C. Quintius Rufinus fratri et | domino 
suo pientissimo, cui et | monumentum fecit interius ag|ro ApoHinis ar- 
gentei Quintius | Rufinus. 

Romae in monte Mario qui dicitur rep. (VI 2235 cf. p. 5307 vidi). 

4183 Atlini sacr. | et Minervae | Paracentiae ' | Mummeia C, f. | Atti- 
cilla sacerjdos oh taurobojlium^ 

Beneventi (IX 4S59 viderunt Mommsen aliique). — 1) Idem soloecismus re- 
perilur IV. 4184. 4186. Cf. praeterea ad N. 41SS. — 2) Fortasse non integra in fine. 

4184 Attini sacrum | et Minervae«j Paracentiae ] Terentia Flaviana ) sa- 
cerdos secundo loco* XV|vir.* ob laur. tra|d[tf]u a ServiHa | Varia sac.prima'. 

Beneventi (IX 1S41 solus descripsit saec. XVII Pacca Beneventanus). — 1) Simi- 
liter in Africa habemus sacerdotes Cererum loci primi (infra N. 4469 cet.). — 2) Quin- 
decimviralis (cf supra N. 4151). Similis fuit titulus item Beneventanus IX 1S42. 

4185 Attini sacrum | et Minervae Berecint.* | Concordia col. lib." la- 
nuari[a] | c[i/]mbal.' [/]oco secundo, ob | criobolium factum M. de. | ma., 
tradentib. Septimio | Primitivo augure et sac, | Servilia Varia et Terentia | 
[F/ajviana* sacerd. XVvir., | praeeunte Mamio Secundo. ( Haec iussu 
Matris deum | in ara taurobolica duojdena cum vitula crem.* | sub die 
V idus Aprilis | Modesto II et Probo cos." 

Beneuenti (IX 1S58 solus descripsit saec. XFII Verusitis Beneventanus) . — 

1) Berecyntia (minus recle Paracent- N. 4183 cet.) saepe dicitur Magna mater (Vergil. 
Aen. 6,784. 9,82 cet.) a populo quodam Phrygiae (Strabo Xp.469 cet.), a qua haec 
Minerva vix diversa,- cf. Preller Mylh. ed. 5 II p.591. — 2) Coloniae liberta fcollib. 
et deinde lanuari traditur); pleno nomine Beneventum dicebatur colonia lulia Con- 
eordia Augusta Felix Beneventum, unde liberti reipublicae dicebantur Concordii. — 
3) Cymbalistria , cf. supra N. 4110. — 4) ELISVIANA traditur; correxit Henzen 
collala N. 4184. — 5) Cremata? (videntur nonnulla non recte excepta esse). — 
6) 9 Apr. 228. 

4186 Atlini sacr. et Minerjvae Parachintiae | L. Sontius Pineius 
lustiajnus eq. R. adne.*, vir princi|palis, duumvir et muneralrius natalis 
coloniae*, omnibus honoribus perfunct. | et sacerdos Matri deum m. I. | 
in primordio suo taurobojlium a se factum traden|tc simul Cosinia Celsina | 
consacerdote sua, | praeeunte Flavio Libejrali har. publ.' primario. 

Beneventi (IX 1S40 servavit Verusiiu). — 1) Equitis Romani adnepos. — 

2) Dies natalis coloniae celebrabatur munere gladiatorio, cuius curalor fuerat 
lustiantu, — 3) Harurpice publico. 



152 Caput XI. 

4187 lovi optimo ma[a;tJm[o] | et Minervae Zizim[mene]' | 

anelevd^sQog O^A^^] | [Zi^i^^rjvrj y.al Tvxji x 

Iconii (IIJ S. 15658 descr, A. Koerte). — 1) Eariem sine dubio M^ttjq (vel 
MnZvQ 9^S(vv) Zi^ifiTjVT], cui dedicati sunt tituU Graeci reperti Iconii (arch. ep. 
Mitth. aus Oesterr. 19, 1896 p. 51, 10), Laodiceae Combustae (Ath. Milth. 15, 1888 
p. 257, 9), Soatrae in Galatia (lournal of hell. studies 1899 p. 280), hic ab aliimnn 
archigalli. Zizimmenes vocabulum non diversum a Dindymene notissimo agnomine 
Malris deum coniecit Ramsay Ath. Mitth. l. c. (cf. Kretschmer Einl. in d, Gesch. d. 
griech. Sprache p, 196). 

4188 deo Invicto ] typum aurochalcinum | Solis. 

Augustae Rauricorum (Basel-Augst) rep., lamella aenea, nune Turici (XIII S261 
descr. Pick). — Cf. IS. 1661; praeterea N. 1837. 

4189 Invicto I deo | Charito | INeviod.*, | summ.'' 

Wieden ad Savum, non longe a loco ubi fuit Neviodunum (III 5921 vidit Momm- 
sen). — 1) Neviodunensium, sc. servus. — 2) Summarum, sc. viHcus vel dispensa- 
tor (sic nude servi dieti etiam F1058. 1X4456; cf praeterea F85. 757. IX 3177). 

4190 invicto Mithrae, | Apronianus arkar. | rei p.* d. d. | Dedicatum 
VII k. lul. I Maximo et Orfito cos.* | per C. Arennium Rea}tinum patrem^. 

Nesce in Aequiculis (IX 4109 vidit Dressel). Ad idem Mithrae sacellum vi- 
detur pertinuisse IX 4110. — 1) Arkarius rei publicae, sciiicet Aequieulorum. Idem 
Apronianus eodem loco etiam Serapidis et Isidis signn dedicavit (infra N. 4581). 
— 2) 23 lun. 172. — 3) Cf N. 1264. 4148 (not. S). 4135. 4198. 4227. 4240 cet. 

4191 Soli invicto | Mithrae | sacrum | P. Nas[e]lh|us Pr[oc]li|auus* 
[y] leg. 1 VIII Aug. V. s. 1. m. 

Boeckingen, prope Heilbronn (Brambach iS84 bis vel ter descripta saec. Xf^II). — 
1) Idem eodem loco dedicavit N. 2613. 4048, anno p. Chr. 148, quo tempore etiam hic 
titulus positns esse putandus est. 

4192 Soli I invicto | imp.* | C. Pauli|nius lus|[/]iis B cos.* (in latere 
dexlro cnlter et securis). 

4192* Virtuli' I Invicti | imp,' | C. | Paulinius | lustus B | cos.'' (in 
latere dexiro pnterea et urceus, in sin. contns capulo quodam vel manubrio praeditus), 

Friedherg rep. in ruderibus Mithraei (Goldmann Archiv f. hess. Gesch., n. F. 2, 
1893/9 p. 312 ciim tah.; cf. Cumont mysteres de Mithra II p. 538). Ex eodem Mithraeo 
prodiit etiam lapis infra N. 4236, — 1) Imperio (sic recte ut videtur Cumont p. 475) 
vel imperatu, sc, dei (timiliter Brambach 286: d. S, i. imp. C. Amandinius I Veriis buc. 
V. 8. I. 1. m.}; cf supra N.5114 CIL. F795. F1 119. 50894 = Notizie degli scavi 
1889 p.244. XIF75. 74 cet. — 2) Beneficiarius consularis. — 3) Cf infra N. 4505. 

4193 Invicto I patrio | Ulb. (sic) Gaianus* | praef. vehic. 
Mediolani et Viruni rep., lapides duo (V 3791. III 4802 ilium vidit Mommsen). 

yidetur praefectiu vehiculorum in capitibus viae trans Alpes ducentis geminas aras 
statuisse. — 1) Fortasse idem Gaianus qui iuridicus Alexandreae fuit a. 167, cf. 
P. Meyer Herm. 52 , 18ff7 p. 226 not. 2. 

4194 deo Sol. injvicto Mijthrae | M. Aurel. | M. f. Sergi|a Carnu|nlo 
Sabilnus praejfect. leg. | 111 Aug. p. v. | Maximi|nianae', v. s. 1. m. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Sol invictus Mithras. 153 

Lambaesi (f^III 267S vidit Wilmanns). — 1) Voeabulum xcalpro deletum, potl 
mortem Maximini, antequam legio ipsa Gordiani iussu tollerelur (Wilm.). 

4195 (protomae Solis et Litnae) (leo invicto Mytre leg. II Herculiae* fec. | 
(Milhras tnurum immolans) cors X el VII, votum solverunt | I. a. 

Sitifi (FIII 8440 vidit yiUefos.se; imaginem dedit Cumont mysteres de Mithra II 
p. 40S fig. 528). — 1) Nomen legionis inditum a Maximiano (cf. supra N. 2781), 
nec multo poslerior erit hic titulus. 

Titnlum deo SoU inviclo Mithrae anno Sff7 Camunti dedicatum ab impera- 
toribus habes supra N. 659. 

4196 omnipotenli deo Milrhae (sic) Appius | (Mithras immolans tanrum, 
in quem invehuntur canis, serpens, scorpio; ivxta corvus; supra Sol et Luna; in 
angulis inferioribus lampadophori duo) Claudius Tarronius Dexter V. c* (licat. 

Neapoli, rep. in Pausilypo (X 4479 vidit Mommsen; imaginem dedit Cumont 
monum, relat. aux mysteres de Mitkra II p. 230 fig, 8S). — 1) Fir clarissimus (homo 
praelerea ignotus, qui tamen videtur fuis.se consocer Nicomachi Flaviani, supra 
N. 2947, socer Nicomachi Flaviani iunioris, cf, supra N, 2948 not. 2, a quo huius 
filius Appitis Nicomachus Dexter, cf. supra N. 2948 fin. cum not. 14, partem nomi- 
num traxit; cf. Seeck praef. in Symmach. p. Ll). 

4197 deo invicto M. templum vetusta. | conlabsum, quot fuit | per 
annos amplius | L desertum*, Aur. | Hermodorus v. p. p. p, N. | m. t." 
a novo restitui fecit, | quot edificalum est divo | Maximiano Vlll et Maxi- 
mino it[e]r. | Agg. con.^ Quar. Ursiniano cur. 

Tanzenberg prope rudera Firuni, nunc Klagenfurt (III 4796 vidit Mommsen). 

— 1) Templum aedificatum anno 511 (cf. infra), desertum per annos amplius quin- 
quaginta, videtur restitutum esse imperante luliano. — 2) Fir perfectissimus, 
praeses provinciae Norici mediterranei. — 3) A. 511 (divi vocabulum Galerio 
Maximiano fortasse iam in ipso titulo anni 511 additum erat, propterea quod per 
partem anni Galerius iam fuerat ex vivis exemptus, cf. Mommsen Herm.52.S40 not.2). 

4198 pro salute Aug., | in honorem d. d.*, Soli | invicto Mythr. Hi- 
larus I Aug. lib. tab. p. r. N.' et Epictetus | ark. Aug. n. tem. vetustate 
conl[a/)]s.' I sumptu suo cum pictura refe[c.], | imp. d. n. Gordiano Aug. et 
Aviola c[o».j*, 1 sacerdot. Licin. Marcelio pat[re].' | D. VIII k. lulias", Q.Viv... 

Toltschuch prope rudera Viruni (III 4S00 vidit Mommsen). — 1) Domus di- 
vinae. — 2) Tabularius patrimonii (?) regni Norici (dispensatnr p. r. N. est III 4828). 

— 3) Fortasae idem templum Milhrae ad quod pertinet N. 4197. — 4) A. 259. — 
b) Cf N. 4190 not. 5. — 6) 24 lun. (dies solstitii). 

4199 (in latere tauri a Mithra immolati; ex vulnere tauri non sanguii 
profluit sed enascuntur spicae) Alcimus Ti. Cl. | Liviani ser. vilic* I S. M. V. 
s. d. d.« 

Romae, nunc Londinii anaglyphum marmoreum (FI 718 cf. 50818; imaginem 
dedit Cumont textes et monuments relalifs aux mysteres de Mithra II p. 228 fig. S9 
cf. I p. 187). Eadem inscriptio praeterea extat in plintho monumenti (Cumont 
I. c). — 1) Ti. Claudii Liviani (praefecti praetorio Traiani, cf. supra N. 1523) 
servua vilictu. — 2) Soli Mithrae votum solvit, donum dedit. 



154 Caput XI. 

4200 Soli invict. Mit. d. d. L. Agrius Calendio. 

Ostiae, in pavimento sacelli Mithriaci tessellato (XIF 36 ex imagine C. L. Fis- 
contii ann. inst. 1864). 

4201* C. Caelius Hermaeros (sic) | antistes huius loci | fecit | sua pec. 

4201^ (puer facem attollens) C. Caelius | Ermeros antjistes huius lo|ci 
fecit sua | pec. (In latere) positi XV k. I Febrarias j Q. lunio Rus|tico | L. 
Plaut[jo] I Aquilin[o] | co[s.]* 

4201° (puer facem demittens) C. Caelius | Ermeros antjistes huius lojci 
fecit sua | pec. 

Ostiae rep. in eodem sacrario in quo IV. 4200, arae tres (XIV 61 — S9 vidi). — 
1) A. i62. — De hoc saerario Mithrae cf. Cuviont mysteres de Milhra II j>. 240 seq. 

4202 ara posita asstante (sic) sacerdote Se[a;.] | Creusina' Secundo, 
ut voverant Ma|ximus et Maximinus fili imp. Comm|odo Aug. Pio Felice 
IIII et Victorino II cos.'' — Soli inbicto Mitre | M. Ulp. Maximus, praejpo- 
situs labellari|orum, aram cum | suis ornamentis | et bela domini | insicnia 
(sic) habentes^ | n. IIII, | ut voverat, d. d. 

Romae, nunc Florentiae (FI 746 vidit Kiessling). — 1) JSomen fortasse 
Etruscum. — 2) A. 485. — 3) Fela inlellegenda esse, in quibus symbola Mithrae 
picta erant coniecit, Marinius Arv. p. 406. 

4203 M. Aurehus | Aug. lib. Euprepes | Soh invicto Millhrae aram | 
ex viso posuit, | prosidentibus Bi|ctorino palre et Ia|nuario.* Dedicata | IIII 
non. lunias L. Eggi|o Maryllo et Gn. Papijrio Aihano cos.'' 

Bomae (FI725 vidit Uenzen; Huebner ex. scr. ep. 505). — 1) Cf. N.4204 not. 
— 2) 2 lun. 184. 

4204 (serpens caudam mordens) numini invicto | Soli Mithrae I M. Aure- 
hus Aug. 1. I Euprepes una cum | filis suis d. d., | sacerdote Calpurnio j 
lanuario.* Dedicata | VII kal. Maias imp. | L. Septimio Severo Pertin. II | 
II I cos.=^ • 

Ilomae, cippus marmoreus, una cum JV. 4205 adservatus, una cum eo puto rep. 
(FI724; imaginem monumenti dedit Cumont mysteres de Mithra II p. 208 fig.56). — 
1) Fidetur esse idem lanuarius, qui N. 4205. — 2) 2S Apr. 194: erasum est nomen 
D. Clodii Septimii Albini. 

4205 (Mithras tam-um immolans,- prope collum tauri) Soli invicto | L. 
Aur. Severus | cum paremboh[s] | et ypobasi | voto fecit. (Infra) Soli in- 
victo Mithrae fecit L. Aur. Severus, praes.* L. Domilio MarceUino^ patr.^ 

Romae rep. in hortis domus Columnae Quirinalibus, nuper in museo Torloniae 
(FI 726 cf. 50821; imaginem dedit Cumont mysteres de Mithra II p. 194 fig. 20). — 
1) Praesidente. — 2) Cf N. 4206. — 3) Patre (cf N. 4190 not. 5). 

4206 L. Aur. Severus, sic ut | voverat, iuvictum | deum dedic, mens. 
Apr. I Commodo Aug. III et | L. Antistio Burro cos.', | [p]raes.* Domit. 
Marcellin. patr.' 

Romae (FI 72S vidit Henzen). — 1) A. 181. — 2) Praesidente. — 3) Patre. 



\ 



Titali sacri ct sacerdotum. — Sol invictus Mithras. 155 

4207 dicalus V id. Sept. Antonino Aug. II et Sacerdote II cos.' | N. 
s. S. i. M.' duo I Gessi Gastus | et Severus simu|lacrum exornajtum voto 
posu|erunt, | prosedente | G. Propertio Augurino sacerd.' 

Sentini in Umbria rep. una cum N. 4213 (XI S736 vidit Bormann). — 1) A. 219 
(ceterum consuhnn nomina alia manu incisa esse ac reliqua, fortasse antiquiora esse, 
ait Bormann). — 2) Numini sancto Solis invicti Mithrae. — 3) Fortasse pater C. Pro- 
pertii Profuturi, qui circa annum 260 Senlini sacris Mithriacis 'prosedebat' (JS.421S). 

4208 Invicto, I prosedente | Sevio Facundo, | Umbri [ Rufinus et | 
Aemilianus | leones. 

Sentini in Umbria rep. (XI S75S vidit Bormann). 

4209 ponit In|victo deo | austo*^ po]nit lebienls* Fronto; | aram In- 
victo deo au|sto* F." leven|s* ponit, pre|sedente pajtrem patra|tum* leone]m. 

In Asluriae vico Isla, nunc Ovieti (II 270S. II S. S728 Huebner vidit ectypum). — 
1) Augusto? (Mo.). — 2) Libens. — 3) Litlera incerta (Frontonis nomen iterum 
indicari putat Hite.). — 4) Alius paler patratus in reUgione Mithriaca est 
infra N. 422i; videtur non diversus esse pater patrum N. 4213. 4263. 4267» cet. 

4210 deo sancto M.*, sacratis^ d. p.^ Placidus Marcellinus leo, 

antistites, et Gunlha leo (Mithras tavmm immolans). 

Romae rep. in Subura (Fl 757 vidit Brunn, imago est ann. inst. arch. 1864 
tab. N, quam repetivit Cumont mysteres de Mithra II p. 198 fig.24). — 1) M, 2) SA- 
CRATHIS (litteris H et I contignatis) videtur esse in lapide. Intellege, signum Mithrae 
sacratis (cultoribtis Mithrae cf. N. 4211. 4262. XIF 286 cet.) dono datum esse (cf. 
N. 4217. 4264. 4561 cet.). — 3) Donum posuerunt. 

4211 deo Soli invicto ] Mytrae, felix Messala, ] cum omnes sacratos, 
Cateljlus et Dianus posuerunt. 

Romae (FI 750 vidit Henzen). 

4212 G. Valerijus Heracles pat.' ] et G. Valerii ] Vitalis et Nicoj- 
mes (sic) sacerdojles s. p. c. p. s. r.* | D. d. idi. Aug. irap. | Gom. | VI 
et 1 Septi]miano | cos.' 

Ostiae rep., in basi statuae marmoreae dei Mithrae vultu leonis, alati et 
serpentibus cincti, clavim utraque manu tenentis (XIF6S vidi; imaginem post alios 
dedit Cumont monum. relat. aux myst. de Mithra II p. 258 fig. 68). — 1) Idem est 
infra N. 4227. 4228. — 2) Sua pecunia posuerunt. — 3) 15 Ai/g. 190. 

4213 (protome dei Solis radiata ; hinc patera, illine secespita) Sex. Pom- 

peio Sex. fil. j Maximo | sacerdoti Solis in]victi M.*, patri patrum, | qq. 
corp. treiect.* t6ga|tensium, sficerdo]tes Solis invicti M.' j ob amorem et 
merijta eius semper hajbet.' 

Romae apud Atexandrum Castellani negotiantem antiquarium, sed Ostiae 
tine dubio rep. (cf. not. 2), tabula aenea, iam in museo Britannico (XIF 405 
p.482 viderunt Hensen et Mommsen). — 1) Mithrae ( ^ vel ^ aes.). — 2) Quin- 
quennali corporis treiectus cet.: Ostiae fuit corpus lenunculariorum treiectus Lu- 
culli (XIF 409 cf. 2S4), item ut videtur corpus treiectus marmorariorum (XIF42S) 
et fortasse alia similis denominationit collegia (cf. XIF 4S1), unde hoc quoque 
corpus Otliense fuisse putandiim est. — 3) Non intellegitur. 



156 



Caput XI. 



42U dei i. M.» | patri patrulm G. Rii^/".] | Eutacto'' | C. R. Viri|lis fil. 

l^ieu en Fal Romey, vbi fuit vicus f^enetonimagensis, in ruderibus Mithraei 
rep. (XIII 2340 vidit Hirschfeld). — 1) Invicti Mithrae. — 2) Ad eundem ut vi- 
detur Rufium Eutactum pertinet titulus XIII iS09. 

4215 cultores d. S. i.* Mithrae. 

patroni'-^ prosedente C. Propertio Profuturo 



Coiedius Proculus 
Ligurius Theodotus 
Mussius Vindex 
Coiedius Hilarinus 



Pompon. Victor 
Statius Velox^ 
Vassiden. Verus 
Helvenat. Celer 



Sentin.^ jP^*^'' lanuarius Carfan. Achille. 



Titius Caslor 
Pompeus Pompeianus 
Gessius Optabilis 
Ligurius Clementinus 
Plotius Fortunatus 
Licinius Faustus 
Aetrius Romanus* 
Asinius Commodi[an.] 
Visenn. Quinqu[enna/.] 



Casidius Rufin.* 
Antist. Renign. 
Aetrius Irenaeus 
Helven. Gemellin. 
Sentin.' Valentin. 
lulius Victorin. 
Caecil. Sozo[n] 
Ve d. 



Rantif. Verus 
Caesoni. Dexter 
lanuarius Sent.* 
AeHus Ylas' 
Coied. Pamphilus 
Aduren. Theseus 
Coied. Auxanon 



menesterio 
Sevio FeHce." 



t. 

Sentini in Umbria rep. (XI 57S7 vidit Bormann). — 1) Dei Solis invicti. — 
2) Patroni eollegii cultorum Milhrae. — 3) Sentinas (libertus fuit municipii Sen- 
tinatium). — 4) Patres leonum praeterea non invenimus. — 5) Aetrium Romanum, 
Statium Velocem, Casidium Rufinum a. 260 fuisse in fabrorum Sentinatium col- 
legio docet tabula aenea Sentini rep. XI 5748 ; unde huius quoque monumenti aetas 
definitur. — 6) lanuarius Sentinatium, scilicet servus. — 7) Vix is qui posuit 
J\. 4241. — 8) Inlellege: ministro Sevio Felice, aut ministerio Sevii Felicis, 

4216 SoH invicto | sacrum | T. Pomponius 1 Repentinus | nomen- 
clator I tensar. iugaris' | s. p. d. d. | Dedic. XV k. lul. | Marullo et AeHano 
cos.''; I ob dedic. sportulas | dedit singul. X 11.^ 

Romae (VI 740 vidit Smetius). — 1) lucaris legit Knibbius. Iugarii'tensainim 
videntur esse ii, qui in pompis sacris tensas deorum ducebant (Uenzen). — 
2) 17 lun. 184. — 3) Singulis denarios binos. 

4217 SoH I invicto | M. AemiHus | M. M. 1.' Chrysantus | mag. anni 
primi, et | M. Limbricius PoHdes | dec* et sodaHcio eius" | d. s. d. d. 

Romae (VI 717 vidit Henzen). — 1) Duorum Marcorum liberlus. — 2) De- 
curionibus (?). — 3) Sodalicio cultorum Solis invicti (similiter VI 5728). 

4218 deo I invicto | Mithrae | C. Lucretius Mnester, | M. AemiHus 
Philetus I siimmag.* anni primi | M. AemiH Chrysanti | d. d. (In lateribus 

spicae et papavera.) 

Romae olim eodem fere loco ubi ea quae praecedit, nunc Veronae (VI 7S4 
vidit Mommsen). — 1) Summagistri. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Sol iQvictus Mithras. 157 

4219 Orienli | Fructus Ponli* | cum Myrone [f.] | sub M. Aemilio | 
Chrysantho | mag. anni primi. 

Bomaey nune Urbini (FI SS6 vidit Bonnann). — 1) Scilicet servus. 

4220 (sacrificium Mithriacum; in tauro legitur) d, S. i. M. (infra) [pro 
salute et incolumijlate M. Aur. Thimotei et Aur. Maximi | [votum nuncu~ 
pavit 5o]lvitq. Euthices eorum lib. 

4221 (!• S. i. M. I pro salute inc|oUimitate M. Aure. | Timot[Ae]i et 
Aur. Mjaximi votum nunjcupavit solvitque | Euthyces eorum lib. | Retulit.' 

Apuli in Dacia rep. (III 4109. H10 vidit Mommsen ; prioris monumenti ima- 
ginem dedit Cumont monuments relat. aux mysteres de Milhra II p. 509 fig. i67). — 

1) Referre idem esse quod iterare (cf. supra N. 4134) coniecit Mommsen ; ideo hoc 
vocabulum abetse a N. 4S20. Sed cf. Ill S. 792S. 

4222 d. i. M. I L. Sept. Caslsianus sig. | leg. IIIIU His.S | agens in | 
lustro P. I Porci Fausti | p. p.* v. p. 1. m. 

Aielli (prope Aquileiam) (C. I. L. suppl. Ital. 1 165 vidit Pais). Persimilis est 
aller titulus item Mithrae dedicatus 1^808, scriptus ut videtur iviperayite Philippo, 
de quo dixit Domaszewskius arch. ep. Mitth. aus Oesterr. 16, 1893 p. 20; cf. prae- 
terea Ifestd. Korrespondenzbl. 1898 p. 1S4. — 1) Signifer legionis sextae Hispanae. 
Eadem legio videtur memorari in tegula quadam Dacica III 1652 = 8069, cf. Do- 
maszewski Korrespondenzbl. l. c. p. 4S4 not. 2; IIIIII errore iricisum esse pro VIIII 
putat Momms. — 2) Primipilaris. In simili tiiulo F 808 est agens in \m[t]. Fl. Sa- 
bini p. p. cef. 

4223 Soli invicto | Mithrae | Tiberius Ciaudijus Tiberi iilius | Ther- 
modon * | spelaeum cum | signis et ara | ceterisque | voti compos ] dedit. 

FicuUe agri Orvielani (XI 2684 Bormann vidit ectypuin). — 1) Idem est 
supra N.5688. 

4224 d. S. i. M. I P. Acil. Piso|nianus pater | patratus* qui hoc spe- 
leum I vii (sic) ignis ab|sumtum com|parata area a re | publ. Mediol. | pe- 
cunia sua | restituit. 

Mediolani (F S79S vidit Mommsen). — 1) Cf. supra N. 4209. 

4225 i« M. I spelaeum cum | omne impenjsa Hermes C. | Antoni 
Ruti I praef. veh.* et | cond. p. p.* | ser. vihc. Fortu|nat.' fecit. 

No7i longe a Zengg oppido orae Dalmatiae rep. (III S. 15285 Hirschfeld 
vidit ectypum). — 1) Praefecti vehiculorum, 2) conductoris puhlici portorii. Nota 
praefecturam vehiculorum in conduclorem portorii collatam. Idem conductor est 
infra N. i244\S, item III S117. S122 , item (ut agnovit Patsch Roem. Mitth. 1895 
p, 197) y 820 (minus certum est, eundem memorari in tilulo scripto anno p. C. 137 
III 1S68, quod voluit Patsch i. c). — 3) Forlunatianvs. 

4226 deo Soli invicto Mitrhe ' | Fi. Septimius Zosimus v. p.*, | sacer- 
dus (sic) dei brontontis' | et Aecate, hoc speleum | constituit. 

Romae (yi 755 viderunt Smetitis aliique). — 1) Mytrhe legit lucundus. — 

2) f^ir perfectissimus. — 3) Alius sacerdos dei brontontis est FI 2241. 



158 Caput XI. 

4227 C. Valerius HeraclesS pal[e]r e[t] an[tis]\ies dei iu[6]enis'' in- 
conrupti So[/]is invicti Mithra[e, | c]ryptam palati concessa[w] sibi a M. 

Aurelio | 

Ostiae ut videtur (XIF66 semel descripta saeculo XFIII exeunte). — 1) Idem 
est N. 4212. 4228. — 2) iusenis traditur. 

4228 (Mithras taurum immolans; in plintko) sig imdeprehensivilis (sic) 

dei [L. Sextius Karus et]* G. Valerius Heracles* sacerdos s. p. p. 

Ostiae rep., nunc Romae (XIF 64 vidi; imaginem exhibent Zoega Abhandl. 
tab. V, 16; Cumont myst. de Milhra II p. 256). — 1) Haec verba postea infra ad- 
ieeta. — 2) Idem qui N. 4227. 

4229 Soli injvicto Mjitrae ani|ceto Herjmadio | votum | solvit | 1. m. 
Sarmizegetusae in Dacia (III 1456 vidit Mommsen). 

4230 deo |Soli invijcto Mytrae | saeculari* | Litorius | Pacatianus [ bf. 
cos.^ pro I se et suis v. s. | L m. 

Housesteads, ubi fuit Borcovicium, rep. una cum aliis monumentis Mithriacis, 
nunc Newcastle (VII 643 vidit Iluebner). — 1) Idem agnomen Mithrae est VII 646. 
— 2) Beneficiarius consularis. 

4231 d. inv. M. | M. Aur. Fr|ontinian|us, M. Aur. | Fronto mii. | 
leg. H Ad. pro s. | sua et suorum | temp. constitu. 

4232 Sol. soc* I M. Aur. Fron|tinianus | et M. Aur. Frojnto mlL 
leg. I H Ad. fratres'' | temp. const. | Antonino | HH cos.^ 

Buda-Eors (prope Aquincum) rep. (III 5585. 5584 vidit Mommsen). — 1) Cf. 
N. 4255 seq. — 2) Vere fratres consanguineos fuisse videntur indicare nomina ; 
ceterum cf infra N. 4264. — 3) A. 215 aut 222. 

4233 d. i. M. ( et Soli socijo sac, Valen|tinus Selcund[i]on[t]s | ob 
memor. | patris sui | ex colleg. | v. s. 1. m. 

In valle Eisack fluminis, inter Brixen et Bozen, prope Seben, rep. (V S082 
aliquoties descripta). 

4234 deo invicto Soli soc. | sacrum pro salute et | incolumitate imp. 
Caes. M. Aureli Antonini Pii Fehc. | Aug., L. CaeciHus Optatus | trib.' 
coh. I Vardul.^ cum con[sejjcraneis votum l[z]bes [solvit aedemiii] \ a solo 
extrucx[jY] .... 

fiochester sive Riechester rep. ibi ubi N. 2SS7, nunc Dunelm (VII 1059 vidit 
Huebner). — 1) Idem tribunus est VII 105S. — 2) Cf N. 2SS7. 

4235 d. S. I 0. m.' | Soli | invicjti (sic) pro | bono cjommu ni. 
Aquinci rep. (III 547S ==■ III S. 1046S vidit Mommsen). — I) Deo sancto optimo 

maximo? (Momnui. Eph. ep. 2 ind.) 

4236 deo I invict. | regi pr|o bono | comun. 
Bandorf prope Oberwinter (Ann. Rhenan. S5/S4, 1875 p. 102). 

4237 Soii invicto Mithrae, | sicuti ipse se in visu | iussit refici, | 
Victorinus Caes. n. | verna dispensator, | numini praesenti, suis in;pendis 



Tituli sacr et sacerdotum. — Mithras. 169 

reficiendum | curavit dedicavitque. | Nama' cunctis. | fijntistitae (sic) \ 
. . . . lio Magno. 

Tihure rep., nvnc Parisiis (XIf^3S67 vidit Hensen). — 1) Cf. N. 4238 not. 

4238 ( Mithras taurum immolans; in ventre lauri) deo Soii invict[o] 
Mltriie. (In collo tauri prope vulnus ex quo sanguis profluit) nama sebesio.' (In 
pliniho) C. C. AuQdii lanuarius [et] .... 

Romae olim in spelaeo montis Capilolini, anaglyphum magnum marmoreum, 
inde extractum suh finem ut videtur saec. XFI diu prostabat in villa Borghesio- 
rum, nunc est Parisiis (FI 719. 30819 examinavit H. de Fillefosse. Imaginein monu- 
menti post alios dedit Cumonl mysteres de Mithra II tab. ad p. 19i). — In femore 
tauri incisa vocabula (Amycus seronesis et alia) novicia videntur esse; suspectae 

litterae in ventre incisae nam ne cs. — ISovicium esl etiam monumentum Ti- 

burtinum quo me decipi passus sum C. I. L. XIF3566. — 1) Focabula obscura, Per- 
sicae ut videlur originis (cf. Cumont mysteres de Mithra I p. 31i). 

TkM& (Mithras ex petra exoriens [recenli sine dubio manu in Bacchum trans- 
formatus]) L. Fl. Hermadion | hoc miiii libens | don. dedif. (Sub Mithrae 
figura arcus, sagitta, pharetra, gladius; iuxta hunc scripium) nama. 

Romae olim in aedibus privatis (VI 731 vidit Gudius, ex '^ Galleria Giusti- 
niana' imaginem repetivit Cumont mysteres de Mithra II p. 231). 

4240 (Mithras ex petra exoriens) d. i. M.' | Vindil. CupilUS | sig. 1. XIIII 
G. A.*, et Vind. lulianus | v. p.^ patre^ Paterno. 

Camunti rep., est Findobonae (III S. 11132; imaginem monumenti dederunt 
Majonica arch. ep. Mitth. aus Oesterr. 2 p. 41 et ex hoc Cumont mysieres de Mithra 
jr p. 332 fig. 206). — 1) Beo invicto Mithrae. — 2) Signifer legionis XIIII Ge- 
minae Antoninianae. — 3) Foto posuerunt. — 4) Cf. N. 4190 not. 3. 

4341 (Mithras taurum immulans; iuxia caput Mithrae) lo. S.* mvi. j deo 
genitori' | r. n.' (in margine inferiore) L. Aeli. Hylas, XX 1.'', pr. sa.' et 
Horientis fil. sui et Apuleia. eius, sig. numinis cum absidata' | ex voto pos. 
Dorstadt sive Hoszszutelek (inler Hermannstadt et Carhburg) Transilvaniae rep. 
(III 968. III S. 7729; imaginem exhibel Cumont myst. de Mithra II p. 308 fig. 166). — 
1) lovi Soli (sic Mommsen, conferens III S. 10037). — 2) [Invic]io S[oli deo g-e]nitoii 
videtur esse dedicatus etiam alius titulus eodem loco re.p. III S. 7728. — 3) Rupe 
nato (Momms., cf. N. 4244 cet). — 4) Ficesimae (intellege sociorum qui vicesi- 
mam conduxerant) libertus. — 5) Pro salute, scilicet sua. — 0) Absidata porti- 
cus memoratur in Nolitia urbis Romae reg. IV, absidata cavea apud Cassiodorium 
var. 4, 51. 

4242 invicto I Mithrae | Festus | Primi p. p.' yil. | vic* | v. s. 

4243 d. i. M. I Oplimus | Vitalis | Sabini Verani' | p. p. vil. vic. | v. s. 

4244 Petrae | genetrici* | Felix | Prudenlis Antoni ] Rufi* p. p. vil. 
vic. I ex viso (in lat. dextro protome Solis, in sin. Lunae). 

4245 (in basi statuae Mithrae ex petra exorientis) Naturae dei | Prudens 
Primi | Antoni Rufi p. p. | vil. vic* 

4246 (in basistatuae Mithrae taurum in dorso portantis) Trausitu' j C.Cae- 
cina I Calpurnius | temp. redemit | et resstitu. 



160 



Caput XI, 



4247 invict. Milhrae | et transitu dei" | Theodorus p. p. | scrut. stat. 

Poet.' I ex visu (iii lalere dexlru gallus, in sin. corvvs in apice Phrygio, supra stella). 
Poetovione rep. a. 1898 (ff^. Gurlitt Jahreshefte des oexterr. arch. Inst. II 1899 
Anzeig. p. 93 — 97). — 1) Puhlici portorii (uectigalium vilici icrvi dicuntur etiavi 
supra N. 17S6. III 5691. FI 779 cet.). — 2) Filici vicarius. — 3) Ah eiusdem Q. Sabinii 
Verani servis vel servorum vicariis dedicati sunt tituli III 401S. 4017. S146 (idem 
fortasse memoratur in tabella cerata Dacica C. I. L. III p. 9S8, XXIV, cf. Patsch 
Roem. Mitth. 1893 p. 198). — 4) Cf. lustin. martyr dial. c. Tryph. c. 70: ozav dh ol 
Ta xov MiQ-Qov fivazrjQia nagadidovxsg Xeyojaiv ix TiexQaq ysysvfja&ac avxov, 
xal anriXaiov xakcoai xbv xonov svO^a fivsiv xovq nsiQ^ofisvovq avxw naQadidov- 
aiv xxX. Firrnic, Mat. de err.prof. rel. 20: alterius profani sacravienti signum est 
9'Soq ix nsxQag; praeterea Cumont wysieres de Mithra I p. 1S9 seg. — 5) Cf. 
supra N. 422S. — 6) Cf. Cumont l. c. I p. 171. — 7) Scrutarius (sic recte Hirsch- 
feld; idem mvnus sine duhio est III S122) stationis Poetovionerms. 

4248 (Mithras ex petra exoriens) P. g. d.' | Aurelius | Statorius ^ | V. 

s. 1. m. 

Schwadorf prope Stix-Neusiedl rep., iam Vindobonae (III 4S43 vidit Momm- 
sen' imaginem dederunt Maionica arch. ep. Mitth. aus Oeslerr. 2, 1878 tab. II cf. 
p. 38 et ex hoc Cumont inonuments relatifs aux mysteres de Mithra II p. 334 
fig. 209). — 1) Petrae genetrici domini (vel dei). — 2) Nomen incertum esse ait 
Curnont. 



4249 Gen.* j pro ge.* | dei | Q. Muiel. Ius|tus cum s. 

Prope Tridentum rep. (V S020 vidit Mommsen). — 1) Genetrici, 2) genitura. 



4250 

(in latere sin.) 

puer 
facem attollens 

Caute 

sphaera 

mundi, 

super ea aquila 

fulmen tenens 

Celum' 



deo in. M. 

Mithras 

ex petra 

exoriens 

P.* Genetricem 

Senilius Car- 

antinus 

c. Medio- 

m.'' V. s. 1. 1. ra. 



sive Cracissius' 



(in latere dextro) 

puer 
facem demitlens 

Caut. p.* 

deus (Oceanus), sedens 

in rupe, innixus urnae, 

manu d. ancoram 

attollens 

Oceanum 



Heddemheim rep. a. 1887, cippus ex lapide basalte, in ruderibus sacrarii 
Mithriaci una cum multis aliis rebus ad cultum Mithrae pertinentibus, iam Frank- 
furt (Cumont fVestd, Zeitschrift 1894 p. 84 — 96, imaginem monumenti exhibet 
fVestd. ZeiUchrift l. c. tab. I fig. 1 , mysteres de Mithra II p. 377 fig. 289—291). 
— 1) Petram. — 2) Civis Mediomatricus. — 3) Alterum cognomen Senilii Ca- 
rantini, postea fortasse additum (sic recte Cumont). — 4) Cautopati. — 5) Cae- 
lus deus repraesentatus est etiam in ara Mithraei Carnuntini, arch. ep. Mitth. 18, 
189S p. 183. 

Heddernheimii etiam alia monmnenta Mithriaca reperta sunt, cf. Cumont 
mysteres de Milhra II p. 362 seq., Brambach 1430 seq. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Sacra Mithriaca. 161 

4251 Soli I sacr. | Q. Baienus | Proculus | pater | nomimus.* 

Aquileiae tine dubio rep., est Fenetiis (V 764 vidit Mommsen). — 1) IlaTTjQ 
vofu/nog dicitur memorari etiam in inscriptione inedita Sidone rep. (cf. Cumont 
mysteres de Mithra II p. 123. 166). 

4252* Cauti I Q. Baienus ] Procul. | pater. 
4252** Cautop.' I Q. Baienus | Procul. | pater. 

Aquileiae rep. (^765 bis descripta saec. XIX). — 1) Cauto allerum exemplum, 
minus recte ut videtur. — De Caute et Cautopate cf. Cumont l. c, I p. 207. 50S. 

4253* deo Cauti | M. Ant. Vic|torinus | dec. col. | Aq,, aedilis. 
4253^ deo Cau|topati | M. Ant. | Viclori |nus dec. | col. Aq., aedilis. 
Aquinci, arae rep. in Milhraeo (III S. 10465. 10461 vidit Domaszewski). Eo- 
dem loco extabat tihilus ab eodem homine Fonti dedicatus supra N.5886. 

4254 deo Caute | Flavius Aniistiauus | v. e.\ de decem primis*, | 
pater patrum '. 

Romae (FI 86 vidit Accursius). — H Fir egregius. — 2) Incertum an hoc 
quoque ad cultum Mithriacum pertineat. — 3) Alii patres patrum sunt N. 1239. 
4215. 421 4. 4265. 4267. 4268. 

4255 Caute I sacrum. 

Romae rep. a. 18!70 sub ecclesia S. Clementis in spelaeo Mithriaco (fI748 vidit 
de Rossi). Una repertum est saxum marmoreum , rupem genetricem (cf. N. 4244. 
4248) repraesentans. 

4256 (sub imagine pueri qui facem demittit) d. i. M. | Cautopati. 
Friedberg rep. a. 1849 eodem loco ubi N. 4192, est Darmsladt (Brambach 1415 ; 

imaginem exhibet Cumont mysteres de Mithra II p. 5S7 fig. 255 cf. p. 136 n. 442). 

4257 deo M. I C. p. S. i.^ 

Borcovicii advallum Hadriani (ibiubi N.4250) rep., est Chesters, arula (FII630 
vidit Huebner). — 1) Deo Mithrae Cautopati Soli invicto (cf. Cumont ffesld. Zeitschr. 
1894 p. 90). Plane iisdem verbis inscripta arula prodiit Lanchester (FII 154i^ p.508). 

4258 Kautopati | Eutyces, Fe|licissimi | Augg. n. ver|nae exac. vik.*, | 
s. p. p.^ et dedic. 

Masculae (Khenchela) in Numidia (FIII 2228 vidit Wilmanns). — l) Ex- 
actoris vikarius. — 2) Sua pecunia posuit. 

4259 Cautopati sac[r.] | M. Statius iNig[er] | Vlvir Aug. c. d. d. a. . .' j 
leg. dend. c. a. a. m.* | el C. Valerius lulia. | leones leg.^ v. s. 1. m. 

Angerae ad ripam lacus f^erbani (F 3463 vidit Mommsen). — 1) Notae non 
intelleguntur. — 2) Fortasse: legitimi, cf. pater nomimus N. 4231. 

4260 invicto I Myibrae | Nabarze' | Tib. Pontijus Pontijanus trib. | 
lat.* leg. II Ad. | p. f. d. d., v. s. 1. m. 

Aquinci (Ofen) ut videlur rep. (III 5481 ad duo exempla). — 1) Nabarse 
alterum exemplum. De hoc agnomine Mithrae Persico cf. Cumont myst. de Mithra 
I p. 206 not. 6. — 2) Tribunus /aticlavius. 

4261 (taurus; caput bovis; corvi duo) Nabarze | deo | pfo sal. Ampliaii 1 
Aug. n. disp. et | sua suorumq. | omnium | Protas vikar. | eius. 

Dksbau, Inscriptionet LatinM II. 11 



162 Caput XI. 

Sarmizegetusae rep. columella marmorea (111 S. 7958; imago est arch. eptgr. 
Mitth. aus Oesterr. 7, 188S tab. Fll fig. 4 cf. ib. 6, i8S2 p. 107, item ap. Cumont 
mysleres de Mithra 11 p. 281 fig. 123—127). 

4262 invicto d. Navarze | Terentius Priscus | p. f.* | eucheta cu- 
rante | et sacratis | d. d. c. b.* 

Romae rep. in monte Jventino (VI 742 vidit de Rossi). — 1) Non intellegitur 
(de profeta cogitavit Marinius). — 2) Donum dedit compos boti (?) 

4263 d. Arimanio * | Agrestius v. c, | defensor, | magister et | pater 
patrum^ | voti c. d.' 

Romae rep. a. 16SS "^ ad radices Esquiliarum^ (FI 47 vidit Henzen). — 1) Deo 
Arimanio (cf. Plutai-ch. de Is. et Osir. c. 46, cet.; praeterea Cumont mysleres de 
Mithra I p. 131, 3. 139). — 2) Cf N. 4209 not. 4. — 3) roti compos dat. 

4264 deo Arima|nio Libel|la leo ( fralribus ( voto dic. 
Aquinci (Altofen) rep. (III 5413 vidit Mommsen). 

4265 [ijoUiano Callinico patre, ( [Pjelronius Felix marsus* ( 

signum Arimanium do. de, d. 

Ostiae, episiylium aediculae (Notizie degli scavi 1899 p.62). — 1) Marsi dicti 
qui serpentes tractare callebant; sed num id hic significetur, incertum (de origine 
ex Marsorum regione non cogitaverim). 

4266 L. Apronius [ Chrysomal|lus j ob gradum Perjsicum* | dedicavit. 
Vasione (XII 1524 bis descripta saec. XVII). — 1) Cf N. 4261 not. 7. 

4267* Constantio Vllll et luliano II cod[s.JS Nonius Victor Olympius^ 
V. c.', p. p.^ et Aur. Victor Augentius" v. [c.]', p.', [ tradiderunt Leontica' 
IIII I idus Aug., felic. ; alia tradiderunt cons. supra s.* XVII kal. Ocf., felic. 

4267^ Datiano et Cereale cons.', JNonius Victor Olympius'' v. c.', p. 
p.'', [et] Aur. Victor Augentius v. c^ p.\ tradiderunt Persica' pri. non. April. 
fel.; cons. s. s.® tradiderunt [^]eliaca', XVI kal. Mar.*° felic. 

4267° Datiano et Cereale conss.^ Nonius Victor Olympius v. c.', p. 
p.*, et Aur. Victor Augentius v. c^ [p-Y, tradiderunt palrica' XIII k. Mai. 
felic. ; cons. ss. ostenderunt cryfios" VIIII kal. Mai. felic. 

4267^ Eusebio [et ^t/]patio cons.", Nonius Victor Olympius v. c et 
Aur. Victor Augentius v. c tradiderunt leontica' V idus Martias, fel. ; Da- 
tiano et Cereale con[s.]^ Nonius Victor Olympius v. c, p. p., et Aur. Victor 
Olympius v. c, p., tradiderunt Ieontic[o^ XVII? /r]al. Apri[/.] felic 

4267^ Mamertino et Nebilta co[/is.]", ( Nonius Victor Olympius v. c, 
[p. p.], I et Aur. Viclor Augentius v. [c, p,], | tradiderunt leontica' ( kal. 
Apr. felic; ( alia [/]radiderunt con. ss. ( Vlidus Apr. felic leont.; j conss. 
ss, tradiderunt [ chryfios" VI idu, Apr. felic 

Romae olim in S. lohannis prope S. Silvestri , vcl etiam in ipsa S. Silvestri 
ecclesia, a dextra viae Cursus (VI 749. 730. 75/». 732. 735 descriptae tantum saec. XV 
praeter poslremam, quam repertam a. 1648 nuper vidit Bormann), — 1) A. 557. — 



I 



Titall sacri et sacerdotam. — Sacra Mithriaca. 163 

2) Hio ett Fictor qui memoratur N. 4269 v. 1, avus Tametii Augentii Olympii. — 

3) Fir clarissimus. — 4) Pater patrum. — 5) De Avgentio cf. ad N. 4268 not. 2. — 
6) Pater (cf. N. 4227 cet.). — 7) Haec tradilio Leonlicorvm, Persicorum, Heliaco- 
rum, palricorum quid fuerit, ignoramus sed videntur pertinuisse ad diversos gra- 
dus initiationis Milkriacae, quos numero septem enumerat Hieronymus memorabili 
hoc loco ep. 107 ad Laetam (I p. 672/3 ed. Fallars.) : Gracchus, cum praefeeturam 
regeret urbanam . . specvm Mithrae et omnia portentosa simulacra quibus corax, 
gryphus, miles, leo, Perses, Heliodromus, pater iniliantur, subvertit, fregit, excussit. 
Cf. Cumont mysieres de Mithra I p. 313 seq. II p. 18. '^Gradus Persicus^ memoratur 
etiam N. 4266. Cf. Cumont myst. de Milhra I p. 515 seq. — 8) ConsuUbus supra 
teriptis. — 9) /4.558. — 10) Fidetur scribendum esse Mai. — 11) Fidetur intellegi 
nescio quid absconditi, quod initiatis primum ostendebatur, deinde tradebatur. — 
12) A. 559. — 13) J. 362. 

4268 dd. DD. ValeDte V et ValeDtiDiaDo iuDiore primum Augg.*, 
VI idus April., tradidit hierocoracica Aur. Victor Augeutius v. c, p. p.', filio 
suo EmiliaDo CorfoDi. Olympio c. p. aoDo triceosimo acceplioois suae, felic. 

Romae, in S. Silvestri (Fl 751^ semel descripta saec. XF). — 1) Intellege: eon- 

sulibus, i. e. a. 376. — 2) Idem qui supra N. 4267* seq. memoratur una cum patre 

Nonio Fictore Olympio, iam ipse, post mortem huius ut videtur, ''pater patrum\ 
__ 

T T* Olympii 

a a Olim Victor avus', caelo devotus et aslris, 

m m regali sumptu Phoebeia* templa locavit. 

6 e HuDC superat pietate Depos, cui dodicd avilum est:' 

s s autra facit, sumptusque tuos dcc, Roma, requirit.^ 

i i Damoa piis meliora lucro: quis ditior illo est, 

i i qui cum caelicolis parcus boua dividit heres? 

Romae rep. a. 1867 eodem fere loco quo N. 4267* seq. multo antea prodierunt, ad 
vicum S. Silvestri (FI754 vidit Henzen). — l) Qui titulum posuit, Tamesius Olym- 
piut Augentius, nepos fuit Fictoris, scilicet Nonii Fictoris Olympii, a quo veniunt 
tituli N. 4267* seq. — 2) Phoebeia templa, sc. dei Solis Milhrae. — 3) Olympii nomen 
avo et nepoti commune (nisi forte eliam huic Fictoris nomen fuil). — 4) Hmzenus 
(bull. Insf. arch. 1868 p. 96) coniecit lilulum scriplum esse paullo post quam Gra- 
tianus sacerdotibus et virginibus Festalibus publica emolumenta defraxit' hue 
tpectare quod dicit Olympius. se sumptus Romae non requirere. 

4270 d. m. I L. Septimius Auggg.' lib. Archelaus | pater et sacerdos 
iuvicti I Mithrae domus AugustaDae, | fecit sibi et Cosiae Primitivae | cod- 
iugi beDeaiercDti, libertis Iiberta|busque posterisq. eorum. 

Romae (FI 2271 vidit Henzen). — 1) Trium Augustorum (Septimii Severi, 
Caracallae, Getae). 

4270* M. Valeri[us] | Maximu[sJ | sacerdo[s] | d. S. i. M., stu[<i.] | 
astrologia[e], | sibi et | Severiae Apr . . . | uxori. | II. m. b. d. [s.J 
Mediolani (F 5895 vidit Mommsen). 

11* 



A 


A 


u 


u 


g 


g 


e 


e 


D 


D 


t 


t 


i 


i 


i 


i 



164 Caput XI. 

4271 L. lulio Ur[so Serviano] \ cos. III', non. 0[ct.] | ecitium* 
taurobolium^ | Veneris caelestae C'ic) et panteliu[m]* | Herennia Fortunata 
inperio deae | per Ti. Ciaudium Felicem sacerd.' | iterata est. 

4272 III non. Dec. | L. Lolliano Avito cos.^, | Thalame Hosidiae Afrae | 
cum suis condite | per Ti. Cl. Felicem sacerdo|tem. 

Portici, deinde NeapoH in museo, incertum ubi repertae, sed videntur Puteolo- 
nae esse (X1S96. iS97 p.lOOS vidit Mommsen; cf. Huebner ex. scr. epigr. 540. 54S). 
— 1) A.i54 (III fortasse coniungendem cum non. quod sequitur ,• neque tamen de uno 
ex prioribus consulatibus Serviani cogitaverim). — 2) Focabulum ignotum. — 3) Sic 
sine dubio legendum, quamquam reliquiae admittunt etiam tauroboli vi . . . Est haec 
antiquissima mentio taurobolii in inseriptionibus. — 4) f^ocabulum sine dubio ducium 
a TtavreXi^g; quid sil, ignoratur. — 5) Idem sacerdos in titulo qui sequitur. — 6) A. i44. 

4273 Adonio' | Sep. Marceljia et Sep. Siljvanus et Sep. Marcia|nus 
pro filis I ex VOto pojsuit (in latere vir stant pateram tenens pomis plenam, in 
altero latere vir stans pateram tenens et urceum). 

Aquinci rep. (III S. 10592 vidit Mommsen). — 1) De forma nominis cf. app. 
Probi (Gramm. Lat. ed. Keil IV p. i99,i5). 

4274 (dea sedens inter duos leones) deae Suriae sacr. | voto suscept. I 

pro I salule | | • | Aug. Germanici | ponti- 

ficis maximi, tr. pot. | D. Veturius Antigonus, | D. Veturius Sp. f. Philo, j 
D. Veturius Albanus | pater cum filis posuit. 

4275 (luppiter sedens inter duos tauros) I. 0. m. sacr. | VOtO SUSCept. 

pro salute j | * | Aug. Germanici | pontificis maximi 

tr. pot., I D. Veturius (et reliqua quae supra). 

Romae (FI 116. H7 saepius descriptae saec. XV. Xf^l). — Cf. Lucian. de Syr. 
dea C.51 (aXXa ttjv fihv Xsovreg (poQBOvai' b 6s ravQOiai enet^sTai) ; nummus 
ap. Eckhel 5, 262. — 1) Nomen imperatoris erasum (vix Maximini, ut statuit 
Henzen propter formas litterarum quas exhibet unus ex eis qui titulos descripse- 
runt, Meiellus ; nam ille Germanicus maximus Sarmaticus maximus Dacicus maxi- 
mus dicebatur, et ab eius aetate abhorrent U-ia nomina dedicantium), Domitiani 
fortasse vel etiam Neronis. 

lovi 0. m. et deae Suriae et una cum iis Genio venalicii dedicatus est titulus 
supra N. 5674. 



4276 


(imago 


deae sedentis inler duos leones) 


P. 


Aciiius Fehx 


1 d. d. Dia- 


suriae^ cum suis. 














Romae 


(VI 11S 


vidit Henzen; 


Huebner ex. scr. 


eptj 


gr. 278). 


— 1) Cf N. 4277. 



4277 Baiti' diae | divinae et | Diasuriae'' j templum f. T. FL j (reli- 

qua videntur scripta fuisse in alio lapide). 

Aquinci rep. (III S. 10595 vidit Mommsen). — 1) Cf. Philo Bybl. ^oivix. lax. 
(ap. Muller fr. h. Gr. III p. S69, 23) : 6 KQOVog Bv^Xov xy &sa Baakxl6i xy xal 
Jicaviil 616(001. — 2) Sic scriptum etiam N. 4276. 4280 (item ut videtur in chroni- 
cis anni 5S4 , ap. Momms. chron. min. I p. 147 v. 24). 

4278 deae Balti | Fiavia Vic|torina | pro se et p|ro suis om. | v. 
8. L m. 



Titali sacri et sacerdotam. — Namina Syroram. 165 

Kornye in Pannonia inter Brigetionem et Aquincum (III S. 10964 vidit Do- 
maszewski). 

4279 I et leonlo|xasma* tle|ae d.* Dasyr.' | posuer. 

Baiis rep., est Neapoli (X ISSi vidit Mommsen). — 1) Leontochasma est 
prolome leonina, unde aqua salit (Minervini). — 2) Dominae (?). — 3) Dea Syria 
vulgari sermone Deasuria vel Dasuria videtur dicta esse, itaque obliti originis deae 
appellationem rursus praeponebant (Momms. ad X 1SS4). 

4280 d. m. I Terentia Malron. | C. lulio Abdederae (sic) \ fecit fratri 
pientissiimo benemerti* (sic), Gallo* | Diasuriaes' | ab Isis et Se|rapis. 

Romae (Eph. epigr. 4, 875 vidit Dressel), — 1) ne litterae postea additae. — 
2) Postrema (inde a Gallo> alia manu perscripta snnt. — 3) Cf. N. 4$77 not. 2. 
Alius sacerdos Syriae deae est supra N. 4178. 

4281 . . Opsturius ... I Deanae Syri[ae] ' | v. s. 1. m. (in latere mulier 
sacrificans). 

Amitemi rep, (IX 4187 viderunt Mommsen et Dressel). — 1) Cf. Lucian. de 
dea Syr. 52: ra fihv avfinavra aTQSxii Xoyo) Hqtj iari, sxh 6d zi xal 'Ad-Tjvairjg 
xal A(pQo8lTijq xal SeXrjvalrjq xal ''Psrjq xal 'AQXSfiiSog xxh 

4282 dis Syris | C. Albucius | C. 1. Restitutus. 
Salonis (III 4961 vidit Mommsen). 

4283 [/. 0.] m. diis Heliupol. pro sal. | [et] victoriis d. n. Antonini 
Pii fel. Aug. et luliae Aug. matris d. n. cast. senat. patr., Aur. Ant. Lon- 
ginus specul. leg. I' | [infjoninianae capita columnarum dua aerea auro 
inluminata sua pecunia ex voto 1. a. s. 

Heliupoli Syriae (Baalbek) in basibus duarum columnarum (III 158 p. 970 
Waddington vidit ectypa). — Celebre fuit templum lovis Heliopolitanum, ef. Macrob. 
sat. 1, 25, 10, repraesentatum etiam in nummis saec. p. Chr. tertio, in quibus 
adscriptum I, o. m. H. col. Hel. (Eckhel 5, 55i). — 1) Intellegitur legio prima 
Parthica. 

4284 [/. o.J m. et Ve|neri et | Mercurio | HeliupoIi|[f]anis' Q. Te|dius 
Maxi|mus v. 1. a. (sic). 

Alhenis (III S. 7280 Mommsen vidit ectypum). — \) De triade hac deorum 
Heliopoiitanorum et quibus Syrorum diis respondeat, quaesivit S. Hoffmann (ap. 
Mommsen l. c). Fenus et Mercurius coniunguntur cum love Heliopolitano etiam 
in titulo prope Seligenstadt rep. Brambach 1408 (quem reclius legit Domaszewskius 
fFestd. Korrespondenzbl. 1897 p. 172). 

4285 [/.] 0. m. H., I Veneri | Victrici, | M. Tilius | Heliodorus | Aug. 
col. I Kar.S v. s. | sacerdotib. Vibio | Crescente et Heren. | Nigriniano. 

Camunti rep. (III S. 11159 vidit Hirschfeld). — 1) Augustalis (vel: augur) 
coloniae Karnunti. 

4286 1. 0. m. I Heliopoli|tano | L. Pompeius | Caeneus | princeps' 
leg. XIIII G. M. V. I ex viso v. s. | 1. m. 

Camunti rep., ara litteris non incins, sed tantum pictis (III S. 11158 vidit 
Hirschfeld). — 1) Cf supra N. 2449. 24S0. 2646. 26S0 cel. 



166 Caput XI. 

4287 (dea turrim in capite gestans, d. gubernaculam, t. corni copiae, stam 
inter duos leones) I. 0. m. II. | conservatori I imperii ( d. n. Gordiani | Pii 
fel. invicli Aug., | L. Trebonius Fab. | Sossianus, | colonia Ileliupoli, | 
7 frum. Ing. IIH Fl.* | Gordianae, [ p. p. 

Romae rcp. in laniculo (VI 423 vidt Henzen). Fortasse iuxta positus fuit 
titulus deae Syriae, ad quem pertinere debebat anaglyphum. — 1) Centurio frumen- 
tariorum legionis quartae Flaviae. Idem Trebonius Sossianus imperanle Phlippo, 
in vico illo Arabiae, ex quo oriundus erat Philippus, fratri eius Prisco titutum 
posuit quem nuper edidit Domaszew-iki (Rhein. Mus. 4899 p. 169). 

Titulum lovi Heliopolitano positum Rumae a vexillatione alae Iluraeorum 
dedimus supra N. 2o46, alium lovi HeliopoUtano et simul Commodo imperatori de- 
dicatum supra N. 598. 

4288 1. 0. m. II61iopolitan. | et Nemauso' | C. lulius Tib. fil. Fab. | 
Tiberinus p. p.^ domo | Berylo, v6tum solvit (inbasi: cista. In latere dextro : 
clipeus; pugio? In latere sinistro: luppiler Heliopolitanus, d. flagellum, s. spicas 
tenens; capiti calathus floribus margaritisque ornalus impositus est; pone pedes 
eius animal humi iacet). 

Nemausi, cippus litteris saeculi secundi exeunlis (XII 5072 vidit Hirschfeld ; 
lateris sinistri imaginem dederunt Lenormanl Gazette archiol. 2, 4876 tah. 21 cf. 
p. 80 et ex hoc ff^ollers American journil of archaeology 6, 1890 p. 67). Heliopoli 
in templo esse simulacrum aureum lovis specie imberbi, dextera elevata fljgrum 
tenens in aurigae modum, laeva fulmen et spicas, narrat Macrobius sat. 1, 25, 12. 
De similibus simulacris lovis Htiliopolilani egit etiam Gurlitl arch. ep. Mitth. aus 
Oesterr. 14, 120 seq. — 1) Nemausi dei alios titulos infra dabimus inler titulos 
numinum Galliae. — 2) Primipilaris. 

Titulum quem cultores lovis Heliopolitani Berytenses qui Puteolis consistebant 
Puteolis posuerunt anno 116, habes supra N. 500. 

4289 [ex] iussu I. o. m. Heliopolitan[i] . . . | [aerfejra dilapsam M. 
Ulpius Sabinus aeditus m . . . . 

Puteolis (American journal of archaeology ser. II t. 2, 1898 p. 574, 2). 

4290 ex iusso I. o. m. IIe[/jio|politani* Aur. T[/i]eodo|ri (sic)"^ sacer- 
doti filio curalor. | tempuli Geremeilensium', | adampliante donis tor|quem 
et velum sac. | [ef]^ lucophori^ de suo posuerunt, | curante Acilio Secundo 
Trot]omias././././././.^« 

Neapoli, sed pertinet ad Puteolos, litteris barbaris nec satis perspicuis (X 1378 
vidit Mommsen). — 1) Heiiopol-, 2) Tileod- excepit Momms. (Heliopol-, Theod- plerique 
priores). — 3) Geremelienses sive Geremellenses praeterea ignoti, nomen videlur esse 
Syrum, cf. Gildemeister Zeitschrift der deutschen morgenldnd. Gesellschaft 25 (1869) 
p. 135. — 4) Sic videtur legendum esse (f\ pro ET exaratum est). — 5) Daduchos 
esse putaverunt nonnulli, negat Mommsen. — 6) NonnuUa erasa. 

4291 hic ager iug. VH, cum cisterna | et tabernis eius, eorum pos- 
sessorum | iuris est qui in cultu corporis Heliopolita|norum sunt eruntve, 
alque ita is acjcessus iusq. esto per ianuas itineraque | eius agri qui nihil 
adversus lecem (sic) | et conventionem eius corporis facere | perseveraverint. 

Casertae olim, nunc Neapoli: Puleolis ortundam putat Mommsen (X 1379 vidit 
Mommsen). 



Tituli sacri et sacerdotum — lupiter Heliopolitanus. luplter Dolichenus. 167 

4292 1. 0. m. H. Aiig. | sacr., | Genio Forinarum' | et cultoribus 
huius I loci, Terentia Nice | cum Terentio Damarijone filio, sacerdote, et | 
Tereniio Damarione iun. | et Fonteio Onesimo filio, ( sacrorum', sigoum 
et basim | voto suscepto de suo posuit, | lustro eiusdem Damario|iiis. 

Romae olim in ecclesia qitadam regionis Transtiberinae, nunc in f^aticano 
(Fl 42i vidit Henzen). — 1) Lncus Furrinae fuit trans Tiberiai (Fict. vir. ill.CS); 
ted plane incertum num Genius hic Furinarum eodem perlineat (cf. Momms. CIL. I 
ed. 2 p. 523). Ara Forinarum memoratur in titulo lan''stae, quem infra dabimus 
('= n 40200). — 2) Sacrorum, idem quod a sacris. 

4293 I. o. m. I Heliopolitano | L. Virilius | Pupus & cos.*, | v. s. 1. 
m. I Ne quis iu hac | ara porcos agi ( facere velit. 

Sisciae (III S935 vidit Mommsen). — 1) Beneficiarius consularis. 

4294 1. 0. m. ( Angelo ( Heliop. ( pro salute ( imperator. ( Antonioi 
et ( Commodi ( Augg.' ( Gaionas' ( d. d. 

Ad Portum Romanum rep. (XIV 2i vidit Henzen). — \) A. 177—180. — 
2) Fortasse idem qui non mullo post dedicavit titulum supra N 398 (cf. ib. not. 2)- 

4295 lovi 0. m. H. prop.' [ Philipa Hotar^abadi filia. 

Massiliae in museo, ara protomis ornata (XII 404; Froehner Musee de Mar- 
seille p. 93 n. 223, quem secutus sum). Lopis ex Orienle ut videtur, fortasse 
Palmyra (at putat Froehner), asporlatus. — l) Propitio? (Froehner). 

429S I. 0. m. D. ( et 1. o. m. H. ( AureUus Do|miltius qu|m Fl. 
Castojre et Aur. Maximju fratribus ejx iuso numjinis v. s. 1. m. 

Lnibach, fortass", rep. in municipio Latobicorum (III 5908 vidit Mommien). 

4297 I. 0. m. ( Dulceoo ( HeliopoHtan. ( sacru. fecit T. j Aureli. 
Secu. ( vete. leg. II Ad. p. [/".] [ pro se et suis posu[jYj. [ v. s. 1. m. 

Aquinci (III 5162 cf. III S. 13366 vidit Dumaszewski). 

4298 I. 0. m. ( Comma genorum [oe]|ierno Mdjrinus Marian. Bas.' , 
sacerdos I. | o. m. D. pro s. s.' ( suorumq. o|mnium vot. 

4299 I. 0. m. D. et [ deo Com maceuo (lic) \ Aurel. [ Marinus | [et] 
Adde[bar Seme i et Oceajnus So|cratis sa|cerdotes ( v. 1. p.' 

Zalatnae, ubi fuit Ampelum Daciie (III S. 7834. 785S exceptis paucis Utteris 
vidit Domaszt-wski). — 1) Cf. supra N. 5007 not. 1. — 2) Pro salute sua. — _;3) Fotum 
libenfes posuerunt. 

4300 1. o. m. D. et deo paterno | Comageno M. Aur. Ap|ollinaris dec. 
m. Murjseleosium * v. s. 1. m. 

Surduk (non longe a Sirmio) rep., arae duae, quarum inscripliones vix dif- 
ferunl (III S. 10245 vidit Domiszewsk'). — 1) Decurio municipii Mursel(l)ensium 
(Murselia sive Mursa minor prope Mursam). 

4301 I. 0. m. I Daliceno | ubi ferum (sic) \ [nascrtjur' \. .. (A sinistra) T 

(a dextra) £, 

Pfiinz ad limitem Raetiae rep. iuxta castra cohortis primae Breucorum, tabella 
aenea (III S. 11927 vidit Hirtchfeld). — 1) Similiter N. 4502. 4505. Ipsa ret obseura. 



168 Caput XI. 

4302 lovi optimo maximo | Dolicheno ubi ferrum nascitur | G. Sem- 
pronius Rectus | ^* frumentarius d. d. 

Romae in monte Quirinali (FI 423* servavit Ligorius). — 1) Centurio 
(cent. y Liff.)' 

4303 numini et yirtutibu[$' Jovis optimi maximi Dolicheni], | nato 

ubi ferrum exor[«7Mr] | naturae boni even[fMs et numini 

imp. Caes. T. Aeli Hadri]\am Antonini Au[g. Pii] | Teren- 

tiu[s] 

Jpuli rep. a. 48i0 (III 4iS8 semel descripta). — 1) Cf. III 988: Virtutib. dei 
aeterni , item supra N. 4192. 

4304 I. 0. m. D. I Aurelii | Alexanlder et Flajus Suri | negotia|tores 
ex 1 voto 1. p. 

Apuli in Dacia rep. (111 S. 7761 vidit Domaszewski). 

4305 !• O. m. D. I (luppiter loricatus capite radiato stans in tauro, d. ali- 
quid hipenni simile gerens, s. fulmen; iuxta Fictoria, aquila) [ L. Aurelius 
Valerius sacerd. p. 

Prope Caesenam (XI SSi ad imaginem factam saec, XF a Marcanova, quam 
repetivit Marinius Arv. in tab. adiecta ad p. S39). 

4306 (deus imberbis loricatus slans in tauro, s. fulmen tenens, d. fortasse 
bipennem; sub tauro aquila sedens) deo Dolichenio (sic) | Oct. Paternus ex 
iussu eius pro salute | sua et suorum. 

Massiliae rep., est Stuttgart (XII 403 Hirschfeld vidit ectypum). 

4307 (in basi, quae sustinuit staluam iam dimidiatam lovis Dolicheni stantis 
in tauro) lovi Dohcheno | T. AeHus Hilarus, | T. Aeli Hermogenis | hb. d. d. 

Romae rep. in Esquiliis inter ecclesiam S. Eusebii et viam antiquam S. Lau- 
rentii (F 1 5698 — 50942 vidit Henzen; imaginem exhibet C.L. Fisconti bull.muni- 
cipale 1873 tab. XXI, 1 cf. p. 208). Illo loco sacrarium lovis Dolicheni fuisse (di- 
versum ab Aventinensi) ostendunt tituli ibi reperti hic et N. 4508. 431S^^, praeterea 
Eph. 4, 742 = FI 50944. 

4308 (caput cervi, cuius cornibus superposita est aquila; in basi rotunda, 
ex eodem lapide sculpta, scriptum) lovi Dolicheno | C. luhus Marinus 1 miles 
classis 1 praet. Misenensis | II[/' 5]al . . . 

Romae rep. cum ea quae praecedit (FI 5699 = 50946 vidit Henzen; imaginem 
exhibet C. L. Fisconti bull. municipale 187S lab. XXI fig. 5 p. 211). — 1) Triere. 

4309 (deus galeatus loricatus, stans in tauro, s. fulmen d. bipennem [?] tenens; 
imcriptio ita disposita ut pars litterarum a sinistra pars a dextra dei sit, pars 
denique inter crura eius) I. 0. m. | Doliceno | Atilius | Primus | / leg. | XIIII | 

G., I ex evo|cato leg. | X G. p. f., | ex | viso | pro salule | sua et suorum | 
v. s. 1. I. m., I domo | Sergia | Marsis. 

Carnunti rep. a. 1891 in sacrario lovis Dolicheni (III S. 11129 vidit Hirsch- 
feld; imago est arch. ep. Mitth. aus Oeslerr. 16, 1895 p. 185 cf. p, 214). — Similis 
imago dei Dolicheni est in tabula aenea III 3316, quam repraesentavit Domaszewski 
westd. Zeitschr. 189S tab. IIII fig. I^ cf p. 60. 



Titali sacri et Bacerdotum. — lupiter Dolichenus. 169 

4310 I. o. m. I Dol. et rel.' | pro sa[^J Aug. | G. lul. Dioni|cus et 
M. Fol|nius Primus | cur. et Q. Ga|vius Zosimus | [sjcrib. d. d. ex vot. | 
[imp.] Commodo [i«Jrelio co|[s.J, sac. [Bjasso et Crispo (In lat. tm. urceus, 
in d. patera). 

Camunti rep. a. 4891 (IIl S. 41151 cf. 13447; Bormann arch. ep. Mitth. 46, 
489S p. 211, quem secutus sum). — 1) Religioni? (Bormann); ef. supra N.4100. 

4311 [/. 0. m.] I Dolich. | pro sal. | [imp. Caes.] C. | [luli Veri 
M]ax\[imini p.] f. | [invic. Awjg.' | [Ulpi]us \ [i4jmandiaLus | mil. leg. XllII 
G., I librari^tijs | numeris*, | cus. arm., | signif[erj, | oplio | o[cfaJv[iJ | pr. 
pr.* I candidalus'* | numini | cum lI[/Jpio | Amando | [t;«Jl. le[^.J s. s. | p . . . 

Camunti rep. a. 1885 (IJI S. 1H5S vidit Hirschfeld). Commentalus est Domas- 
zewski arch. ep. Mitth. aus Oesterr. 10 p. 49. — 1) Nomina Maximini erasa. — 
2) Cf. Brambach1089: mensor frumenli numer(is). — 3) Principis prioris (cf. supra 
N. 26S5 not. 2 cet.). — 4) Incertum utrum hoc quoque ad militiam pertineat (cf. 
supra N. 25S0 not. 7) an ad religionem dei Dolicheni (cf. N. 4516. 4320). 

De sacrario lovis Dolicheni Carnuntino cf. arch. ep. Mitth. 16, 1895 p. 476 seq. 

4311* pro s[a/M/eJ et incolumitate | imp. Cae[s. rramjni Hadriani 
Augusti I Sex. Iuliu[$ 3fatoJr* legatus ipsius pro praetore | templ[Mm /. o. 
m. /)Jolicheno dedicavit. 

Lambaese (FIII S. 18221 partem vidit Schmidt). Ex alio exemplo eiusdem tituli 
videtur superesse FIII 2681. Ex eodem sacrario prodierunt etiam tituli supra N.241S 
et FIII S. 18225, fortasse alii quoque (FIII 2625 seq.). — 1) Jdem legatus Numidiae 
memoratur FIII 10296. 

4312 I. 0. m. Dolicheno, pro [salute impp. Caess.] \ M. Aurelli Anto- 
nini Pii A^m^. et P. Sept. Getae] \ Pii Aug. et luliae Augustae [matris Augg. 
et castr.], \ L. Lucceius Martinus leg [afws Augg. pr. pr. prov.] | Germaniae 

infer. tem[p/Mm vetustate co/J|labsum & solo restiluit, c^wran^ej | 

Prisco 1 leg. XXX U. v. p. f.* Gen[fiano et Basso coss.]^ 

Coloniae Agrippinae rep. (Kisa Korrespondenzbl. der Westd. Zeitschr. 489S 
p. 86). — 1) Centurione legionis tricesimae [jlpiae victrieis piae fidelis. — 2) A.214. 



4313 


I. 0. 


m. Dol. 


1 Q. Poblicius Modestinus | [F/yiJr 


et Claud.' 


ce- 


natorium p 


. s. f 


. 1 L. d. 


d. d. 










Bononiae (XJ 696 vidit Bormann). 


— 1) 5ei>i> 


et Claudialis 


(cf XI 714 cet.). 


4314 


lovi 


oplunio 


1 maximo 


Do|locheno 


(sic) T. 1 Flavius Cos| 


mus 


iussu dei | 


fecit. 














Romae 


olim 


in ecclesia S.Alexii 


in Aventino 


(fl 411 vidit 


Henzen). 





4315* I. 0. D.' I pro salute | imp. L. (Septimi Severi Pii Periinacis*) 
Aug. I Pii Felicis, et exercilum (sic)^ | et p. R., D. lun. Pacatus cum I 
Alexandro fil. sacrarum*, | iussu I. D. sua pec. adampliavit, c. a.* Cae- 
cilio I Rufo^ y', sacerdolib. Sopatrus et Mario." et Calus. r." 

4315^ item auxit | [sjalvo imp. / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /" Pio Fel. 
Aug. n., I M. Caecilius M. f. lul. Rufus Concord."', | / leg. III Cyrenaicae 



170 Capat XI. 

ex corniculario | Aeli luliani pr. vig." tetrastylum nymphaeum, ( crateram 
cum coliimella et altarium cum columella | marmorea et aliam columellam, 
item orbiculum cum colujmella et cetera ornavit, I. D. d. d." dedicavil 
per I Clodium Catullum pr. vig., adsistente Orbio Laetiano subpr." et | 
Castricio Honorato trib. coh. II vig.", pr. kal. Aug. | Aproniano et Bradua 
cos.", c. a.' Ilerculanio Liberale va[/.] " 

Romae, duae tabulae marmoreae, rep. in Exquiliis prope locum dictum tro- 
phaea Marii (FI 414 vidit Henzen). — 1) lovi opiimo Dolicheno. — 2) Verha uncis 
inclusa in litura reposita sunt; ontea ibi scripta fuisse putanda sunt nomina Com- 
modi. — 3) Exercituum. — 4) Fortasse errore scriptum pro : sacrarium. — 5) Cu- 
ram agenie. — 6) Idem Caecilius idemqne Flavius Marinus memorantur in frustult 
tiiuli lovi Dolicheno dedlcati VI 30943 = Bull. insl. arch. 1884 p.SS. — 7) Centu- 
rione, — 8) Nomen non recte ut videtur scriptum vel non recte leclum (altima littera 
incerta) — 9) Erasum. nomen Commodl. — 10) lunge: lulia Concordia. — 11) Prae- 
fecti vigilum. — 12) I ivi Dolicheno donum dedit. — 13) Subpraefecto, sc. vigi- 
lum. — 14) Tribuno cohortis secundae vigitum. — 15) ^. 19t. — 16) Fortasse: 
valetudimrio (Momms.; in lapid'; est vai). 

4316 b. f.* I Ex praecepto 1. o. m. D. aeterni, conservatori totius 
poli et numini pra|estantisso (sic) exibitori invicto, L. Tettius Hermes eq. 
R." et I kandidatus' et patronus huius loci, pro salute sua et Aurjeliae 
Restitutae coniugis et Tettiae Pannuchiae filiae suae | et suorum et Aureli 
Lampadi fratris carissimi, et pro saloute* | sacerdotium et kandidatorum 
et colitorum® huius loci, tabula | marmorea® cum proscaenio et columnis 
d. d. Quos elexit | I. o. m. D. sibi servire, M. Aurel. Oenopione^ Onesi- 
mum signum* Acaci | notarium^ et Septimium Antonium signum® Olympi 
patre*°, kandid., | patronos, fratres carissimos et collegas hon.", Aur. Mag- 
nesium, | Aur. Serapiacum, Antonium Marianum*^, M, lul. Florentinum 
principe" | huius loci, et Aur. Severum veteranum curatorem tempuli (sic) 
et I Aur. Antiochum sacerdote, Gemi. Felix et Vibius Eutychiauus | lecti- 
cari dei, Co centianus. 

Romae in Auentino prope ecclesiam S. Alexii (VI 406. 507S8 descr. saec. XVI 
Accursius, fruslula pauca quae nuper eodem loco prodierunt Lancianius aliique). 
Eodem loco vel ibi prope prodierunt alii tituli lovi Dolicheno dedicali, supra 
N.1707. 4314, infra N. 432 1, et praeterea VI 366. 409. Fuit eo loco sine diibio 
Dolocenum quod memorat Notitia urbis regione XIII (Avenlini). — 1) Bona For- 
tuna (sic potius more Graeco quam Lalinorum: Bonum factum, cf. supra N. 467 
not, 1). — 2) Eques Romanus. ■ — 3) Kandidati sacerdotes hi vel eultorum anti- 
stites appellati fortasse a veste candiJa, qua utebantur diebus festis (Mommsen ad 
VI 406 — 415 qui citat Hrrodian 8, 7, 2). — 4) Diphthongus in saloute, item colitor- pro 
cultor- scriptum forlasse prodit originem horum hominum ex Graecia vel Oriente. 
— 5) Cf. not. 4. — 6; Tabulam marmnream. — 7) Oenopionem. — 8) Signo, de- 
buit dicere. — 9) Idem notarius, 10) idemque paler (scilicet sacerdolum) memo- 
rantur N 4518, ubi solis signis appellanlur Acacius el Olympius. — 11) Honestis- 
simos. — 12) Idem est infra N.4518, — 13) Principes. 

4317 ex iussu I. 0. m. D. I L. Tetiius Hermes' 1 cum coiuge sua 



Tituli sacri et Bacerdotum. — lupiter Dolicbenns. 171 

et filis I et omDibus suis | cantharum cum | vase sua (sic) posueruD. (tie) 
(In latere) sub | scriba | Fonteio | Eutycho. 

Romae olim in aedibus privalis ad forum Traianum, nunc Florentiae (VI iffl 
vidit Kiessling). — 1) Idem qui potuit titulum qui praecedit. 

4318 (sub statua Apollinis, partim scriptum in trunco, cui deus inmtitur, 
partim in basi) ex prae|cepto I I. 0. ra. D. | per | Acacijum | notari|um | et j 
01ympi]um | palrem', | Antonii Mariaoi pater et filius | simulacrum Apol- 
linis I statuerunt. 

Romae olim in aedibus privaiis, nunc Potsdam (VI 408. S07S9 vidit Bormann). 
— 1) lidem Acadus et Olympius qui N. i?H6. 

4319 I. 0. m. a. D.' et | Soli digno pres.*, | pro sal. M. Aur. Andjro- 
nici et Tarquihe | Marcelle coiugis et | filiorum eius, aram | posuit ex voto 
per I C. Fab. Germanum sacerd.' 

Romae, incertum quo loco urbis rep. (VI 412 vidit deRossi). — 1) lovi optimo 
maximo aeferno Dolickeno. — 2) Praestantissimo. — 3) Idem est infra N. 4320. 

43Z0 1- 0. S. p. d.^ I et lunoni sanctae | Herae, Castorib. | et Apol- 
lini conservatojribus, Thyrsus | pro salute patroni sui | et sua suorum- 
que, ( iussu numinis eorum | aram d., | salvis candidatis | huius loci*, | per 
C. Fabium Germanum.' (Inlatere) ded. Vlidus | [0]ct. | Peregrino et | Aemi- 
liano I cos/ 

Romae, rep. dicebatur extra portam Latinam (VI 41S vidit Henzen). — 
1) lovi optimo Soli (?) praeslantissimo (?) digno, vel etiam Dolicheno. — 2) Candi- 
dati huius loci sunt etiam N. 4316. Probabile e.<tt, hunc quoque titulum olim stetis-fe 
in Doloceno Aventinensi — 3) Idem eit N. 4319 — 4) A. 244. 

4321 lovi optimo | maximo DoUchen. | Paezon Aquiliaes | Bassillaes 
actor I cum Paezusa filia sua | d. d. 

4321* lunoni | reginae | Paezon | Aquiliaes ( Bassillaes j actor cum 
Paezusa | filia sua d. d. 

Romae, illa eerte aliquando extabat in Aventino (VI 566. 563 viderunt Sme- 
tius aliique). 

4322 lunoni saoctae | iusso lovis | Dolychen. | P. Aelius Myron | 
ncg.' d. d. (In latere) dedic. pr. id. Mart. | imp. Macrino' Aug. | et [ Ocla- 
tinio Advento | cos.^ 

Romae, olim in monte Caelio (VI 567 cf. p. SOOi ; inscriptionem lateris de- 
lineavit Huebner ex. scr. ep. 96i). — 1) Negotiator. — 2) Macrini nomen erasum, 
sed ut facile adhic dispiciatur. — 3) 14 Mart. 218. 

4323 I. 0. m. Dolic, | Aesculapio, | Ygiae cete|risq. diis | immort., 
T. Fl. I Maximus ex Y | praet., p. p.', praef. | leg. IIl* Aug. Severi." | cum 
Antonia Anjtonina coniu|ge v. s. 

Lambaese (VIII 2624 vidit H'ilmanns). — 1) Ex centurione praeloriano, 
primipilus. — 2) leg. III rasum — 3) Severianae (titulus perlinct igitur ad aeta- 
tem Alexandri). 



172 Caput XI. 

4324 [conservatori dd.] \ nn. | Augg. sacr., | Marcus Bar|se- 

mias sa|cerdos | Dolicheni | posuit (vitula). 

Tarracinae ut videtur (X 6304 servavit Giovenazzi auctor accuratus). 

4325 lovi optimo | maxim. Damasceno | T. Cassius Myron | veteranus 
Augg. I (1. d. 

Romae in ecclesia S. Mariae Transtiberina, cippus in pineam exiens, vel globus 
(FI 403 vidit Smetius). 

4326 iussu I lovis optimi maximi | Damasceni | sacerdotes | M. Ne- 
monio M. f. Pal. | Eutychiano | sacerdoli, honorato | equo pubHco ab | imp. 
Antonino Aug. | Pio p. p., ] adlecto in ordinem | decurion. Puteolanor., j 
aedili, | M. Nemonius Callistus p.' | sacerdos remissa | collatione. 

In agro Puteolano rep. (X iS76 vidit Mommsen). — 1) Pater (?). 

4327 P. Postumius | P. 1. Auctus | lovi Balmarcodi | v. 1. m. s. 
Der-el-Kala prope Berytum (III 4SS p. 971. 4220 vidit Waddington). De ru- 

deribus templi lovis Balmarcodis Der-el-Kala extanlibus post alios dixit Schroeder 
ath. Mitlh. 40, 4 883 p. 46S seq, Alios titulos ad idem sacrarium pertinentes habes 
111 4S6. 4S8 (cum add. III S. 6668). 4S9 (cum add. III S. 6669, quem tamen male 
descriptum esse apparet). 6673. 6677. 6678. C. I. Gr. 4S3S. 4S36. Clermont-Ganneau 
recueil d'arch. orientale 1 p. 404 seq. Euting Silzungsber. d. Berl. Akad. 4887 p. 449. 
De interpretatione vocabuli Balmarcodis (Graece xoiQavog xwficov, Kaibel ep. Gr. 
83S) cf. 111 S. 6668. 

4328 I. 0. m. Balmarcodi | M. Verginius Bassus | V leg. IIII Scyt. | 
vot. sol. 

Romae fuit initio saec. XIX, est Parisiis (VI 403 vidit Henzen). Videndum 
an non hic quoque titulus oriundus sit ex Syria (Momms, ad 111 4SS). Legionem 
quartam Scythicam in Syria tetendisse notum est (supra iV. S288 cet.). 

4329 aquila' | Soli | Alagabalo | luiius Balbillus. 

Romae in regione Transtiberina (FI708 viderunl Smetius aliique), — 1) Aquilae 
vocabulum Smetius in fine tituli collocat. 

4330 Ti. luUo (sic) Balbillo | s. Sol. Elagabali ', [ Eudemon lib. | 
patrono oplimo. 

4331 Ti. lul. Balbillo sac. Solis^ | Eutyches Augg. lib. oQci|nator a 
statuis, amico | optimo. Dedic. kal. lan. | P. Cornelio Anullino II | et M. 
Aufidio Fronlone cos.^ 

Romae (VI 2269. 2270 illam nuper vidit Gatti Notizie degli scavi 4897 p. 448). 
— 1) Elagabali vocabulum rasura temptatum. — 2) In titulis quos lulius hic Bal- 
billus ipse posuit (supra iV. 1346. FI 4027. 2429, 2430) annis 499, 204. 24S, Solis 
tantum sacerdos appellatur, non Solis Elagabali, — 3) A, 199. 

4332 deo Soli Alagabal. Ammudati*, mil. leg. I Ad. bis p. f.' con- 
s[fanfisj . . . 

0'- Szony, ubi fuit Brigetio, rep. taec. XFllI ttatimque periit (III 4500 pro- 



Tituli sacri et sacerdotum. ~ lupitcr Balmarcodes. Sol Elagabalus. Belus. 173 

tulit ff^eszpre/ni Hungarus, auctor suspeclus. Haec sincera iudicavit Mommsen ; 
clausula quam idem auctor adiecit cum iterum tilulum ederet, qua tilulus ad an- 
num 249 referrelur, conficta esse videtur). — 1) Confert Mommsentu carmen Com- 
modiani instrucl. 1, 18 '(/e Ammudate et deo magno'. — 2) Cf. supra N.S70 not%. 
Titulum temporibus imperaloris Elagabali positum putat Domaszewski westd. Zeitschr. 
489S p.60; quo tamen tempore legiones bis pias appellatas praeterea non novimus. 

4333 svd-vvTrJQi Tr/j^g | Br]Xi^ \ ^e^arog^ d^iro §(Jo\[.iov \ 
Twv iv idrcafieli^ \ (xvr]ad^evog \ XoyLcuv. 
(ab altera parte) 

Belus, I Fortunae rector | mentisque magisller, | 
ara gaudebit, | quam dedit^ | et voluit. 
Fasione rep., nunc in museo Sangermanensi (XII 1277 vidit Hirschfeld). — 

1) Renierus reltulit ad Sex. Varium Marcellum patrem imperatoris Elagabali 
(supra N. 478), quod, ingeniose excogitatum, recte reiecit Hirschfeld. — 2) Videlur 
Sextus ita auxilio Beli compotem voti se factum esse significare. 

4334 pro salute imp. [Ca«s.] | C. Licinius N | Pal- 

myrenus \aedem Bel6\ constitu ... | 'Hkiodtogog 6 | tov vaov 

Brj[Xip] I nakinvQr]v[6g] 

Romae rep. exlra portam Portuensem in vinea Bonellia (VI 50 = Kaibel Inscr. 
Gr. Sicil. Ital. 969). Alterius tituli eidem ut videtur deo ab iisdem hominibus di- 
cati fragmentum est VI Si = Inscr. Gr. Sicil. Ital. 970. In eadem vinea Bonellia 
prodiit titulus Graece et Aramaice scriptus dicatus d^solq naxQipoiq BrjXu) 'laQi^cu- 
[?.<p] .... (Kaibel l. c. n. 972). Itejn in regione Transtiberina urbis prodiit titulus 
quem ^AyXi^oiXq} xal Makax^fjXa} naxQiooiq &eotg posuit T. Aurelius Heliodorus 
Palmyrenus (Kaibel l. c. n. 971). 

4335 C. lulius Anicetus* | ex imperio Solis | rogat, ne quis velit | 
parietes aut triclias' | inscribere aut | scaripbare. 

Romae rep. una cum ea quae praecedit (VI S2 vidit Henzen). — 1) Idem 
lulius Anicetus eodem loco posuit titulum editum Bullett. arch. comunale 1887 
p. 94 et Roem. Mitth. 1889 p. 290 (iam VI 51034), denique eum qui sequitur. — 

2) Cf VI 712. 1SS93 = Orell. 44S6b, cet.; Marquardt Privatleben der Roemer ed. 2 
p.570 not.2. 

4336 C. lulius Anicetus | aram sacratam Soli divino | voto suscepto 
animo libens d. d. 

Romae olim trans Tiberim, in ecclesia S. Caeciliae (VI 709 saepius descripta 
saec. XV. XVI). Titulus videtur prodiisse ex eodem sacrario ex quo N. 4554. 

4337 (>ro<ome rfei 5o/j« agwt/a wecfflj SoH sanctissimo' sacrum | Ti. Clau- 
dius FeHx et | Claudia Helpis et | Ti. Claudius Alypus fii. eorum | votum 
solverunt Hbens merito, | Calbienses* de cob. III.^ (In latere exaratus est 
titulus Palmyrenus, supra quem iuvenis quadriga gryporum vectus, cuius capiti Vic- 
toria coronam imponit. In altero latere protome sacerdotis velati et culter falcis 
modo incurvus). 

Romae olim in aedibus privatit trans Tiberimy nunc in museo CapitoUno (VI 740 
vidit Ilenzen). — 1) In titulo Palmyreno pro Sole appellatur Malakbel. — 2) Scr. 
Galbienses (cf N. 1622 not. 5). — 3) Cf. supra N. 1621 not. 5 et N. 1622. 



174 Caput XI. 

4338 [d\eo Soli inv[tcfoJ | Malachibe[/o] (sie) | Aelius Long . . . . | y 
frument | [pr]o salule | .... iae ... . | .... niu ... . 

Romae, Iragmenttim extractum ex alveo Tiberis vel si Bri/zzam iequimur rep, 
in regione Transtiberina (VI 31056 = Eph. epigr. 4, 761 viderunt Henzen et Huelsen), 

4339 Malagbelo | Aug. | sancto sacr. | T. Fl. Mansue|tus 7 leg. IIP 
Aug. I V. s. 1. 1. m. 

In Numidia loco diclo El- Kantara (PIII 2497 vidit JVilmanns). Illo loco 
tendebat numerus Palmyrenorum, cui videtur praefuisse Flavius Mansuetus, cf. 
supra N. 262S. — 1) leg. III erasum. 

4340 deo num.* Malag. | pro salute d. n. ( imp. Caes. M. Aureli | Se- 
veri Alexan|dri^ invicti Pii fel. | Aug., divi M[agni Antonini fil. cet.] (In 
latere) [m.] n. P. | Sev.^ | *1'' Galtoniani (sequuntur nomina militum). 

In extrema Numidia loco dicto Messdd (80 chil. ab Laghudt) rep., est Algerii 
(FIII 8793 cf. FIII S. 18020 viderunt mimanns et Schmidt). — 1) Numeri(?), 
scilicet Palmyrenorum. — 2) Alexandri nomen eramm. — 3) Milites numeri Pal- 
myrenorum Severiani. — 4) Centurid. 

Eliam loco eiusdtm regionis dicto el Gara prodiit titulus Malagbelo dedicatus 
FIII S. 180n. 

4341 diis palriis | Malagbel* et Bebellaha|mon et Benefal et Mana|- 
vat^ P. Ael. Theimes^ llviral. | col.'' templum fecit solo et | inpendio suo 
pro se suisq. | omnibus, ob pietate ipsorum | circa se iussus ab ipsis 
fecit, I et culinam subiunxit. 

Sarmizegetusae in Dacia rep. (III S. 7954 vidit Domasztwski). — 1) Aliot 
titulos Malagbeli Sarmizegetusae rep. habes III S. 7955. 7956. — 2) Idim vocabu- 
lum reperiri in inscriptionibus Nabataeis monuit Noeldeke (III S. I. c). — 3) No- 
men Palinyrenum. — 4) Duoviralis coloniae. 

4342 dis deabusque | lovi Beellefaro | sacrura pro salut. | T. Aur. 
Romani et | luliani et Diofanti | fratres' eq. sing. imp. n. | v. s. I. m. 

Romae rep. in castris equilum singularium, ibi ubi N.2I80 seq. (VI 31168 = 
Ann, inst. arch. 1885 p. 288). — 1) Non apparet utrum etiam pro luliani et Dio- 
phanti salute tilulus positus, an ab his dedicatus sit. 

4343 . . . . e I [lovi 5]eheI('paro qui s * | . . . c 

deo more palrio s[acrwm facere voluerit] | . . [h]oc erit. INi quis in 

I ... rase veht. Ab is rcbus q | [c]astus 

adito, ilem a suili[6Ms^ .... item ab] \ omnis generis melle. Ni 

I munda totus ante diem | det inmolatum, ni 

gubt I partu ante diem X acci | Leo- 

nas vilic. 

Romae rep. ad viam Portuensem (VI 50934 = Notizie 1887 p. 146 vidit 
Huelsen), Disseruit de hoc titulo Lafaye Revue de 1'hist. des rSHgions 17, 1888 
p. 218 seq., qui confert similes leges sacras Atticam C. /. Att, III 73. 7i et Rhcdiacam 
Inscr. Graec. insul. mar. Aeg. I 789. — 1) Plane incertum, quot litterae hic et in 
reliquis versibus perierint. — 2) Cf. C. I. Alt. III 73. 74: fxrjdera dxd^aQXOV 
nQOOuysiV xa&aQi^iazo} 6h dno axoQdcov xal xoiQ(io)V. 



Tituli sacri et sacerdotam. — Numina Syriae et Arabiae. 175 

4344 deo Soli I Hierobolo* | Aiir. Bat^lsinus dec. | col. Aequens.* | 
sacerd. nu|minum v. s. 1. m. 

Apuli in Dacia (111 4108 cf. p. 1590 ter vel quater detcripta saeculis tuperio- 
ribut). — 1) Sic (vel Hierol' .) legerunt duo viri qui videntur vidiste saec. Xf^l,' 
posterioret vocabvlum non ucleaverunt. Eundim deum esse qui alibi dicitur 'lagl- 
^mkoq (cf. ad N. 4534), joniecit Momms., negavil Noeldeke apud Cumont monu- 
ments relatifs aux tnysleres de Milhra 2 p. 470. — 2) Decvrio coloniae Aequensis. 

4345 deo Azizo bono p[Mero conserua] |lori pro salu(em dd. [nn. Va- 
leriani et Ga/jjlieni Augg. et Valerian[i nobiliss. Caesaris] \ et Corneliae 
Saloninae [Augustae et] \ leg. V Mac. 111 Piae* Fid[e/is] . . . Donatus praef. 
leg. eiusd('[»j] templum inceptum perfecit 

Thordae, ubi fuit Potaissa, rep. (III 87S vidit Mommsen). — 1) Azizus devs 
Edessae colebatur una cum Sole, teste luliano or. IV p. 1S0. 134 Sp. (193. 200 Uertl.). 
— 2) Ter Piae. In nummis Gallieni eadem legio dicitur VI P. VI F. et VII P. VII F. 
Cf. praeterea sitpra N. 370 not. 2. 

4346 deo bono | puero Posjphoro Apol|lini Pythio | T. Fl. Titus et | 
T. Fl. Philelus | p. s. s. s.* 

Apuli rep. (III 1155 descr. Torma). — 1) Pro salute sua suorum. 

4347 deo b. Pos|phoro Apoljlini Pythio | D. lulius Rujsonius cust. | 
armorum | pro salute sua | et suorum | v. s. 1. m. 

Apuli (Carlsburg) (III 1158 semel iterumve, sed accurate, descripta). 

4348 deo bono | puero [ [P]osphoro | . . 

Apuli (Carlsburg) (III IISO semel descripta saec. XVllI). 

Eidem deo praeterea dedicati sunt alii lituHApulenses II1 1151.1152. H54—1157 
et alius Dacicus III S. 7632 et Africanus supra N. 384 (vix huc pertinet inscriptio 
vasculi XII 3686, 1160). 

4349 dis patris Majnalpho' et Theanjdrio* pro sal. | dd. nn., | CI. 
Viclorinus | eq. coh. D^ Canprag.* | et Cl. Maximus fil., | dom. Can.*, v. 
s. 1. 1. 

Pressburg in hortis quibusdam privatis, Aquinci vcl polius, iudice Mommseno, 
Carnunti rep. (III 5668 ef. Eph. ep. 2, 722 vidit Mommsen). — 1) Deus praeterea 
ignotus (Manaph- in lapide este coniecit Mordtmann Zeitschr. der deutsch. morgenl. 
Gesellsch. 1873 p. 106 not. 1 propler Manaphii nomen IVaddington 2586), fortatse 
recte (1 littera cum duabus quae praecedunt contignata fuisse traditur). — 2) De 
Theandrio sive Theandrile deo Bostrae praesertim culto egerunt IVaddington ad 
titulum syUogae suae vol. 5 n. 2046, Froehner melanges p. 32, Mordtmann Zeitschr. 
der deutsch. morgenl. Ges. 1873 p. 103 seq. — 3) Eques cohorte quinquagenaria. — 

4) Sic, vel Canprac. (nun Campag., cf. supra N. 2746) lapis teste Mommseno. — 

5) Incertum quae domus significelur (domo Canathenus, Mordtmann I. c. p. 106 not. 1). 

4350^ Dusari | sacrum. | Dusari | sacrum. 
4350^" Dusari sacrum. | (a tergo) Sacrum. 

Puteolis rep.y nunc Neapoli, bases tret (X 1336 vidi). In prima (M. 4530') 
singula verba tingula latera obtinent; lapides N. 4530^ et 4330% qui tunt paullo lon- 



176 Caput XI. 

gfores, fortasse pro terminis erant quibus area Dusari sacrata distinguebalur. — 
Dusares deus Arabum memoratur ab Isidoro (Characeno?) ap. Hesychium s. v. dov- 
aaQTjv; Tertull. apol. 24, ad nat. 2, 8, Stephano Byz. s. v., aliis (cf. Mordt- 
mann Zeitschrift der deutschen morgenl. Gesellsch. 1S7S p. 105), praeterea in in- 
scriptione Puteolana Nabataeis litteris scripta (Gildemeister Zeitschr. d. deutschen 
morgenl, Gesellschaft 23, 4869 p. 151), denique in inscriptionibus, quas edidit Euling 
nabataeische Inschriften aus Arabien p. 23. 50. 42. 48 — 64. Ludi dovaaQia memo- 
rantur in nummis Bostranorum et Hadraenorum (Eckhel 5, 301). 



4351 (sub statua, cuius non supersunt nisi pedes) domiQO Osiri | [C.] Gar- 
gennius Sp. f. Sca. Maximus | veteranus nomine fratris sui | M. Gargenni 
Sp. f. Sca. Macrini veterani. 

4352 (sub statuae deae mutila; videtur dea in lugentis modum brachium 
sin. genu superposuisse; marius dextra spicas tenebat) dom[m]ae Isidi Taposiri* | 

C. Gargennius Sp. f. Sca. Maximus veteranus | nomine fratris sui M. Gar- 
genni Sp. f. Sca. Macrini veterani. 

Faesulis rep. a. 1885, bases duae marmoreae (X1 1345.1344 viderunt Bormann 
et Helbig; cf. Gamurrini Notizie degli scavi 1885 p. 16). — 1) Taposiris oppidum 
Aegypti (Plin. h. n. 27, 35. 52, 100. Ptol. 4, 3, 54; duos vicos eiusdem nominis me- 
morat Strabo 17 p. 799. 800), ubi Osirim sepullum esse fama erat (Plutarch. de 
Is. et Osir. p. 539*^, Stephanus Byz. s. v. TafpoaiQig, Procop, de aedif. 6, 1 fin.) ; 
Isis ipsa ita nominata praeterea non reperitur. 

4353 pro salute domus Augusti^ | ex corpore pausariorum* et | argen- 
tariorum Isidi | et Osiri mansionem | aedificavimus. 

Romae (FI 548 cf. 50743 descripserunt complures viri docti saec. XFII). — 
1) Sic pars auctorum, Augustae alii. — 2) Cf. infra N. 4413, et praeterea vii. 
Carac, 9, 11, Pesc. Nfgr. 6, 9. 

Isi et Osiri praeter hos titulus Latinus dedicatus est Feleiae X1 1160. Me^no- 
ratur Osiris etiam infra N, 4417 in inscr. sepulcrali VI 20616 = Orell. 4766. 

4354 Isidi I frugiferae ' | ^ (duo pedes) !•••'' donum | 

posuit^ 

Romae olim in ecclesia 5. Mariae in Aracoeli, ubi pedum imagines habebantur 
pro vestigiis angeli, nunc in museo Capitolino (VI 531 vidit Henzen). — 1) Sic 
unus alterve eorum qui saec. XVI inscriptionem viderunt, neque aliter fere Henzen 
(FRYCIIERAE). — 2) Nonnulla evanuerunt. — 3) Haec iam evanida ex auctoribus 
saec. XVI. 

4355 Isidi reginae | (duo pedem paria) I C. Sempronius Crhyselros vo- 
tum solbuit (sic). 

Lavinii (Tomasetti Notizie degli scavi 1893 p, 549), 

4356 Isidi reg[mae], | ob remissa exac' | inliga* populo | a max. 
imperat. | Severo et Antonin. [ Augg., | C. Subulnius Fajustinus v. s. 1. m. 

Florentiae rep, ad S. Florentii (XI 1383 vidit Bormann). Eodem loco multi 



Tituli sacri et sacerdotum. — Numina Aegypti. 177 

atii la/iides Isidi reginae dedlcati prodiertint (XI 4S77 seq.). — 1) Exacta; 
2) errore incisum esse pro inlicita coniecil Hirschfeld (cf. Tac. a. 1S, S1 : exactio- 
nibus illicilis). 

Isidi reginae dedicatus est etiam titulus supra N. i218. 

4357 Isidi I victric. (In alio latere eiusdem cippi) Isidi | reg. 

In Aquitania loco dicto Lunax rep., est Tolosae (XII 4SS vidit Hirschfeld). 

4358 Isi VlctriCl sacr. [ (Isis alata globo innixa, pennas in capite gerens, 
d. coronam, s. palmim tenens) C. Pontius C. 1. | Fidelis sevir Aug. | ex imp.' 

Corfinii rep. (IX S444 viderunt Mommsen et Dressel). — 1) Ex imperio, 
scilicel Isidis. 

4359 dominae Isid[t] victrici, | nomine M. Calpurni Tironi[s ei\ suo, 
ex parte patrimoni sui | Sextilia M. lib. Ilomulla per Anic[e/u]m lib. suum 
ut (ieret, test.* cavit. 

Bononiae (XI 693 vidit Bormann). — 1) Testavimto. 

4360 Cn. Domitius Cn. f. Firmus | sacerdos | Isidi triumphali | basim 
s. p. d. d., I adlector collegi ipsiu[s]. 

Romae (FI SSS viderunt Smetius aliique). 

4361 Isidi myrioni|mae (sic) C. lul. Martialis pater et | L. Livius 
Victori nus quaestor, | coUegio Isidis | d. d. 

Tordae, ubi fuit Potaissa Daciae, rep. (III 882 vidit Mommsen). Alii tituli 
Isidi myrionymae dicati sunt supra N. 4839, infra 4376', item III 4017, praelerea 
C. I. Gr. 4743^. 4922^ (p. 4226) cet.; cf etiam Plut. de Is. et Osir. c. 33. 

4362 te tibi | una quae | es omnia, | dea Isis, | Arrius Bal|binus v. c. 
Capnae, nunc Neapoli (X 3800 vidit Mommsen). 

4363 Isidi matri | Sex. Claudius Valerianus | aram | cum suis orna- 
mentis | ut voverat | d. d, 

Parizet prope Grenoble (XII 2217 fortasse semel tantum descripta saec. XFII ab 
auclore quodam non satis accurato). 

4364 (iuna crescens; sistrum) Lllnae Ct Isid. j Aug. sacr. | C. Oct^vii | 

Ped6nis lib. | Trophimio' s6vir | Aug. v. s. 

Manduel, non longe a Nemauso (XII 4069 viderunt Fillefosse et Allmer). — 
1) Idem homo videtur posuisse XII 4068. 

4365 Vaieria M. 1. Citheris | Isidi victricis (sic) \ lunoni | ex visu cir- 
cuitum I d. s. p. f. c. 

Ascuti (IX 3179 vidit Mommsen). 

4366 ob honorem | Isidis Aug. | ApoUini sacrum | Critonia Cn. I. 
Chr6lis | minist[e]rio suo | d6num dedit. 

Perusiae (XI 4916 semel descripta saec. XFI ineunte). 

4367 dominae | Isidi | Fiavia MarceUin. | Sortis» signum 1 menphiti- 
cum' I cum coUari | argenteo p., | d. d. | L. d. d. d. 

Tarracinae (X 6505 bis descripta saec. XFIII). — 1) Sic allerum apographum, 
Dessau, Inscriptiones Latinae n. '^^ 



178 Caput XI. 

fortis alterum (sed minus bonum); videtur intellegi signum Fortunae. — 2) Cf. 
JV. 4568. Signum memphiticum est faclum ex lapide Memphite, quem inler marmoris 
genera rtcenset Plin. h. n. 56, 36. Fortasse in colendis numinibus Aegyptiacis mar- 
more uti ex Aegypto adlato religionis erat (Momyns). 

4368 A. Ravius | Hilarus | sacerdos | Isidis regi|nae, megajlephor.S 
sijgillu mem|phiticu'^ (sic) cum | columella | d. d. 

Romae (Eph. epigr. 4, 873 vidi). — 1) Apud Hesychium (vol. 1 p. 407, 32 ed. 
Schmidt) legitur, ut monuit Lumbroso (Eph. l. c), pvaao(paQ£V fisyakotfaQSt. — 
2) Cf. ad eam quae praecedit. 

4369 P. Coroelius P. f. | Victorinus, | Isiacus et Anubiacus, | et de- 
curialis scriba | librarius col. Ost.', | signum Martis cum | equiliolo Isidi | 
reginae restitutrici | salutis suae^ | d. d. 

Ostiae rep. in Ihermis (Eph. ep. 7, H9i viderunt Huelsen et Mau). — 1) De 
deeuriis scribarum coloniae Ostiensis, altera librariorum, altera cerariorum, v. 
infra inter inscriptiones vwnicipales. — 2) Isi reslitutri. dedicatus est t. Tarraci- 
nensis Eph. ep. 8, 652. 

4370 Isidi Lydiae | educatrici | valvas cum | Anubi et ara, | Mucianus 
Aug. I lib., proc. 

Romae (FI 50949 = Bull. comunal. 1889 p. 57 viderunt Huelsen et Gatti). 

4371 Anubi I Aug. sac. | Lutatia | Tyche [ v. s. L ra. 

Aquileiae rep. (F 8210 Mommsen vidit ectypum), — Ad Anubim pertinet eliam 
titulus male descriptus n 97 = 5675. 

4372 Isidi I sign. Harpocratis | C. Didius | Acutianus | don. ded. 
Palavii, nunc Catai (V 2796 vidit Mommsen). 



4373 Isidi Bubas[fj]' | Vener. arg. p. IS^ | cor. aur. p.Ir-JHP, | 
cor. anal.^p.ZIZi— 'in*, | Callil. Diodora | Bubastiaca® | testamento | dedit. 

Ostiae rep., deinde Romae (X1F21 p.484 vidi). — 1) De dea Bubasti Herod. 
2, 158. 136 cet.' Drexler myih. Beitrage I 128 seq. Bubastus vel Bubastis oppidum 
Isidi sacrum vel in eius honorem aedificatum (Diod. •/, 27, 4; t. in insula lo rep., 
ap. Kaibel ep, Gr. p. XXI), ipsa Isis Bov^aozog videtur dici in hymno Isiaco ap. 
Kaibel l. c. 1028 v. 5. In elencho rerum sacrarum Nemorensi infra N. 4425 Bubastus 
vocabulum videtur significare partem fani Isiaci. De sacerdotibus Bubastiacis vide 
not. 6. Dies festi rd fJixQu Bovfidazia xal zd fxsydXa Bov^aaria memoranlur in 
inscriptione Canopi rep., ap. M.L, Strack die Dynastie der Plolemaeer p. 227 v. 58. — 
2) Fenerem argenteam pondo unius et dimidii. — 3) Coronam auream pondo 
unciaj'um trium scriptulorum trium. — 4) Coronam analempsiacam (cf. N. 4425; 
Mommsen Herm. vol. 6 p, 10 ; Dillhey Jahrbb. des Vereins von Alterthumsfreunden 
im Rheinlande vol. 35/54, 1875 p. 3 not. 1). — 5) Pondo (unciarum) quinque scriptu- 
lorum octo. — 6) Alia Bubastiaca est CIL. FI 5880; cf. praeterea infra N. 4407. 

4374 Isidi Aug. I et Bubasti* | G. P.' Philinus, | Pomponi | Severi ) 

Hb., V. S. (vacca, in cuius latere cernitur Imia dimidia). 

Oedenburg, ubi fuit Scarbantia municipium Pannoniae superioris (III 4254 
vidit Mommsen). — 1) Cf. N. 4575 not. 1. — 2) Pomponius, 



Tituli sacri et sacerdotum. — Numina Aegypti. 179 

4375 Ti. Claudio Caisare | Aug. Gcrrainico V, | Ser. Corn^lio Orfito 
coB.\ I Isidi invictai' et Seriipi | M. Aidius Ser/iliai' A/iol[at] | lib. Ame- 
rimnus'' | ex ^Tisij. 

Romae, postea Felitris (FI SSS cf. Sff7i7 descripserunt complures viri docti 
saec, Xyil. XFIII, in his Sirmondus et Marinius; apices enotavit Cardinali, plures 
etiam Bianchinius, cf. not.2.5). — 1) A.61. — 2) j4pex, quem supra tertiam huitu 
vocabuli liiteram exhibet VI 3S3, nulltu videlur fuisse (notavit quidem Bianchi- 
nius illo loco aliquid, sed apicis dissimile, fissuram potius lapidis). — 3) De littera 
Claudiana cf. supra N. 2H not. 2. Apicem litterae Claudianae in hoc solo voca- 
bulo svperposiiit Bianchinius, auctor accvratus, sed qui falli potuit, praesertim in 
lapide litteratura perquam tenui exarato, ut testalur Marinius. Nimium his api- 
cibus tribuit Birt mus. Rhen. S2, 1897 suppl. p. 108. — 4) M. Aedius, sive ut tum 
scribi voluit, Aidius Amerimnus libertus fuit Aediae Serviliae, uxoris Aviolae, 
seilicet M.' Acilii Aviolae, qui consul fuit a. S4. 

4376 Isi et Serapi sacrum | Q. Fabius Titiani* lib. Ingenuus sevir | 
Augustalis, Fab. Candida sacrorum^, s. p. 

Rhegii (X 1 vidit Mommsen). — 1) Fabii Titiani nobiles occurrunt in titulis 
Siculis X7276. 7287. 7345. 754S. Eiusdem nominis vir fuit consul ordinarius a. 557 
(supra N.1227 eet.). Cf item infra ad N.' 4383 not. 3. — 2) Cf infra N. 4408 seq. 

4376* I[s]i I myrionymae | et Serapi | Expect[a/MS Zrer]|metis Aug. 
d[isp. mc.J* 1 V. s. 1. [m.] 

Soissons, ubi fuil Noviodunum Suessionum (OrelL 1877 ; Robert epigraphie de 
la Moselle I p. 29). — 1) Supplevit Creuly bull. des antiquaires de France 1870 
p. 149. 

4377 T. Memmius Cinyps | Tiberinus* Isidi et Sarapi | don. ded. 
Lupiis (Lecce) loco antiquo in crypta subterranea (IX 17 vidit Mommsen). — 

1) Cognomina (sive altenim agnomen fuit) hic imposuit sibi a fluviis (Cinyps flu- 
vius regionis Syrticae, Herod. 4, 173 cet.). 

4378 D. Valerius D. f. Cor. | Proculus aedil., dictator*, | quaest. ali- 
mentorum, | hydraeum' [pjemmis' ex|ornatum et auratum | una cum 
Valeria Forlu|nata et Valeria Procula | Isidi et Serapi | d. d. 

Nomenti rep., postea Romae (XIV 5941 ; catalogus vendit. Borghestan. [coll. du 
pavillon de Vhorloge] 1895 p. 84 n. S41). — 1) Dictator Nomenti. — 2) Hydraeum 
omamentum in hydrae seu serpentis formam factum. — 3) cemmis apographa. 

4379 Isidi, Serapi, Liber., | Liberae voto | suscepto pro sahite | Sca- 
pulae flHi SUi | P. QuinctiuS Paris | S. I. m. (In lalere dicunlur fuisse Isis et 
Serapis). 

lader (Zarae) in Dalmatia, iam Veronae (III 2905 vidit Mommsen). 
Isidi, Serapi, Silvano, Laribus dedicatus est t. Ostiensis supra N. 572. 

4380 invicto deo | Serapi et Isidi | reginae | Philetus Augg. | hb. 
pro incolujmitate sua et | Aurehae Qui|ntihanae ajrulam cum basi | et si- 
giUa duo I volum hbes | solvit. 

Romae {VI S71 cf. p. 85S descr. de Duhn). 



180 Caput XI. 

4381 pro salute ordinis et populi^ signa | Serapis et Isidis cum 
ergasteris^ suis | et aediculam in scholam, permit|tente ordine, | Apro- 
nianus r. p. Aequicul. s[e]r. ark.' | cum Aequicula'* Bassilla et Aequi|culo* 
Aproniano fil. pec. sua fecit. | L. d. d. d. 

Pace in Jequiculis (IXill^ vidit Dressel). — 1) Intellege, rei publicae Aequi- 
culanorum. — 2) Et^gasterium plerumque non multum differt a taberna. Qiiid hic 
subsit, incertum. — 3) Idem arcarius Mithrae dedicavit titulum supra N. 4190. — 
4) Manu missi erant a re publica Aequiculanorum, ut ostendit gentilicium. 

4383 Sarapi et Isidi | L. lunius Rufijnus Proculi|anus' trib. 1. c. | 
mil. leg. XIII G.'' 

Apuli in Bacia (III S. 7770 vidit Domaszewski). — 1) Tribunus laticlavius 
militum legionis XIII Geminae. 

4383 Serapi conser|vatori et Isidi | ceterisq. dis dejabusq. immor- 
talib. I ./ ./ ./ ./ ./ ./ ./ ./ ! I ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! \ ! ! ! s' p. a. s.^ | cum Fabia Tiltiana" 
uxore I et Titiano | filio. 

Carnunti (III S. 4HS7 vidit Kubitschek). — 1) ISomen eius qui dedicavit 
erasum. — 2) Litterae significationis obscurae. — 3) Fortasse eadem Maesia 
Fabia Tiliana quae Caracallae a. 197. 198 posuit titulos Siculos X 7^76. 734S. 
Ceterum cf. Mommsen ad III S. l. c. 

4384 deo sancto | Serapi | templum a sojlo fecit | Cl. Hierony|mi- 
anus leg. | leg. VI Vic. (In utroque latere caducei duo, pelta lunata, astrum). 

Eburaci (VII 240 vidit Huebner). 

4385 (sphinx; pes angue circumvolutus ; sphinx) deo Serapi | M. Vibius | 
Onesimus | ex visu (in latere sinistro Serapis sedens modio omatus, s. sceptrum 
tenens; ad pedes canis fvel Cerberns?] ,' in latere dextro Isis s. situlam, d. sistrum 
tenens). 

Romae, nunc Urbini (FI 372 vidit Bormann; delineavit Fabretti 467 XX). 

4386 D. Valerius | Chaereas | qq. pp.* cum | D. Valerio | Chaerean 
(sic) I iun., fil., qq., | et P. Aelio | Alexandro | fratre ] protomen | Serapis 
ex I arg. p. X | ex viso | colleg[«o] | . . . 

Bomae rep. sub Capitolio septentrionem versus (FI 50998 = Gatti Notizie 
degli scavi 1895 p. 117). — 1) Quinquennalis perpetuus, collegii alicuius. 

4387 Serapidi deo 

[im^p. Caesar] M. Aurellius Antoninu[s Pius felix Aug.] ' 

[ponf]ifex max., tribunic. pote[s^] 

aedem 

Romae in pavimento ecclesiae S. Agathae Gothorum (VI S70 saepius deseripta 
saec, XVI — XFIII). Ad templum Serapis quod in regione urbis sexta recenset 
Notitia urbis, referunt topographi (Becker p. S85 ; Preller Reg. p. 124; cf. Huelsen 
mus. Rhen. 1894 p. 594, qui ex hoc templo Serapidis rudera superfuisse putavit in 
monte Quirinali quae antea a plerisque templi Solis fuisse putabantur). — 1) Cara- 
calla potius quam Elagabalus (cf. vit, Carae. 9 et Huelsen l. c). 



Tituli sacri et sacerdotum. — Isis et Serapis. 181 

4388 Sarapidi | deo maximo | Ti. Cl. Sarapiacus | sacerdos cum su|is 
donum dedit ( d. d. 

Carthagine rep. (FIII lOOi vidit Wilmannt). 

4389 Sarapi | o. m. | Marius | Maro ] d. d. 

Veronae (Notizie degli scavi 189S p. 14). 

4390 Sarapidi | Meptuno | Aug.^ sacr. | P. Aurelii | Pasinici' | cum 
suis I s. p. p. d. d. 

Carthagine rep., in ancone sellae marmoreae (VIII 1002 cf. I246S viderunt 
Wilmanns et Schmidt). — 1) lovi optimo m[ax]. Neptuno Serap[jrfi] dedicatus erat 
etiam titulus Pannonicus III 3637. — 2) /4b iisdem Pasinicis Serapidi ([t(S] iv 
Kavci^o) &S(p fjisylaTip; cf. Inscr. Gr. Sicil. Ital. 1050) eodem loco dedicatus est 
etiam titulus Graecus VIII 1005, ab altero eorum ibidem eidem VIII S. 12492. 

4391 lovis Plutonis Serapis sacer. 

Lambaese, in basi, cui porticus templi insculpta (VIII 2629 viderunt fVH- 
manns et Schmidt). 

4392 lovi Serapi | L. Aifenus Pate[rnus] | . . 

Kirby Thore (fVestmoreland) rep, (VII 298 Huebner vidit ectypum). 

4393 [/jovi o. m. Sarapidi | pro salute et victoria | imp. Nervae 
Traiani Caesaris | optumi Aug. Germanici Dacici | Parthici' et populi Ro- 
mani, | vexill. leg. III Cyr.^ fecit. 

Hierosolymis (Mitth. u. Nachrichten des deutschen Palaestina - Vereins 1895 
p. 22 imaginem dedit Zangemeister). — 1) J. 116/7 (cf. supra ad N. 297). — 
2) Veanllatio legionis tertiae Cyrenaicae. Titulus positus est tempore belli Parthid. 

4394 Soli Serapi | cum sua cline | in h. d. d. | Dextrinia lusta | L. 
Dextrini histi | filia Agripp.* d. d. 

Coloniae Agrippinae (Brambach 550 qui vidit). — 1) Agrippinensis. 

4395 lovi Soli optimo maximo | Sarapidi et omnibus diis et | im- 
peratori Caesari Nervae | Traiano Aug. Germanico Dacico n.\ | Epictetus 
libertus tabellarius^, | curam agente operis Dionysio Sostralti filio Alexan- 
drino, gubernatore | navis parasemo Isopharia T.^ CI. Theonis." 

LiUri in Creta (III 3 cf. p. 967 descr. Velsen et Graecus quidam). — 1) Nostro, 
— 2) tabularius, 3) T. om. apographum Graeci. — 4) Navis, cuius gubernator Dio' 
nysius fuity T. vel potius Ti. Claudii Theonis fuit nomenque habuit ab Iside Pharia 
(Momms.). 

4396 (intra coronam quernam) I. 0. m. Soli Sarapidi | Scipio Orfitus 
V. C.\ I augur | VOti COmpos redditUS (in parte aversa eques loricatus, habitu 
imperatorio, vectus non equo sed tauro ; humi cubat Terra mater; retro moenia 
oppidi alicuius. In latere sinistro tropaeum, Victoria, dea Roma; iti latere dextro 
taurus ad immolandum adducitur). 

Romae rep. ad viam Appiam, ara marmorea , nunc in museo Capitolino 
(VI 402 vidit Henzen; anaglypha describit Helbig FUhrer durch die Sammlungen 



182 Caput XI. 

in Rom I p.597 n.S17). — 1) Fir clarissimus. rix diversus Scipio Orfitus qui a. S9S 
taurobolium fecit (supra N. 4143/4). Sed Helbig anaglypha non posleriora esse ait 
primis annis saec. p. Chr. III. Videndum igitur num Scipio Orfilus usus sit basi 
antea aliis usibus destinata. 

4397 lovi Soli I invicto | Sarapidi | T. Aelius | Antipater | proc. 
Augg. I cum Umbricia | Bassa coniuge | gratias | agentes | posuerunt. 

Sassoferrati in Umbria (XI S738 vidit Bormann). 

4398 Sarapidi [ lovi Soli, | Isidi Lunae | Dianae | dis deabusq. | con- 
servalorib. | L. Aemil. Carus' | leg. Aug. pr. pr. | III Daciarum. 

Apuli in Dacia (III S. 7774 vidit Domaszewski). — 1) Cf. supra N. 3015 not. 1. 

4399 Sol. Serapi lovi, | Libero patri | et Mercurio | et Silvan. sacr. | 
C. Corneli.^ Honloratus d. d. d.^, | Berna et Anjthus fili, | D. Valeri. Neo|- 
pbitus THr CCCLX'. 

Romae (FI 707 vidit Smetius). — 1) Cornelius. — 2) Dono dedit dedicavit. 
— 3) Numerus quid significet obscurum. 

4400 I. 0. m. Serapi, | caelesti Forjlun. et Genio | loci P. Licinijus 
Pal. Tr.* ") I leg. IIII M. p. | pro se suis|q. v. 1. 1. c. 

Marienhausen im Rheingau (Ann. Nassov. I 2, 1850 p. 12 = Brambach ISil 
semel a nescio quo descripta). — 1) Cognomen Licinii corruptum, 

4401 Serapi Panlheo | sacrum | in honorem G. Majri Prisciani, | 
Stclina Prisca | maler filii | indulgentissimi | d. d. 

Beja, ubi fuit Pax lulia Lusitaniae (II 46 descr. Huebner). — dd '^H/.io) /XS' 
yttk<a Ilav&sa) SaQaniSi dedicatus est t. Carthaginiensis FIII S. 1ii93. 

440S ^il 'Hklq) (^eydXip \ 2aQQ7tidi, y.al toIq avvvdoig \ S-eolg 
To yiQi]7tld€wv, Xaf-iTtdda \ aQyvQav, (iwfiovg TQSlg, TtokvXvxvov, \ S^v- 
fiLaTrjQiov evTCVQOv, \ ^d&Qa dvo \ yi. Kdaaiog \ EvTVXt]g | vecoyioQog 
Tov [xeydXov \ 2aQd7tidog* | dvsxh^xev Ert dyad^iy \ permissu | C. Na- 
senni | Marcelii | pontificis Volcani^ et | Q. Lolh Rufi Chrysidiani | et M. 
Aemih Vitahs | Crepereiani Ilvir. 

Romae olim ad ripam Tiberis, ex Portu sine dubio allata, esl in museo Capi- 
tolino (XIF 47, Inscr. Gr. Sicil. lial. 913 descr. Henzen et Kaibel). Ex Sarapeo 
Portuensi videntur praeterea prodiisse tituli Graeci Inscr. Gr. Sicil. lial. 914, 
916 seq. 4050. — 1) Cf. Inscr. Gr. Ital. 914: vewxoQoq xov iv IIoQXto SaQaniSog. 
917. 919 seq. — 2) Cf supra N. 4176 not. 3. 



4403 I item L. L.*, .... [scr.t] \ aed. cur.^ sacerd. biden- 

tali', I neocori" lovis magni Sarap., | Fundania P. f. Priscilla marito | 
optimo et sibi fecit. 

Parisios in museum ex urbe Roma allata (XIF 488 vidi eclypum). Ostiensem 
esse puto, cf. Bull. deW Inst. 1882 p. 1S2. — 1) Laurenti Lavinati. — 2) Cf. 
N. 1879, 2 cet. — 3) Cf N. 5i72 not. 2. — 4) Expectaveris neocoio. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Serapis. Sacerdotes Isidis. 183 

4404 

1 A n sistrum, 

protome vin protome mul. protome puellae _g^g^„ 

G. Rabirius Post. 1.' Rabiria Usia Prima sac. 

Ilermodorus Demaris Isidis 

Romae ad viam Ai>piam (f^I 2246 vidit flenzen). — 1) Postumi libertus. Patro- 
nus potest fuisse Habirius quem Cieero a. u. c. 700 defendit. 

4405 A. Caecili A. 1. Olipor.'; | Cn. Caecili A. [/".] Silonis; | (sequuntur 
alia nomina complura) ; \ T. Sulpici T. f. [Caecili.]^ sac. Isid. Capitoli*; I Porcia 

T. 1. Ruf. [sac.]' Suipici* [Capitoli]^; | (deinde rursus alia nomina nonnulla) \ 
H. m. [h.] e. non seq. 

Itomae (ri 2247 semel descripia saec. XFIII). — 1) Cf. Marqnardt Privat- 
leben p. 19. — 2) Quae uncis inchisi, errore videntur repelita ex superioribus. — 
3) A/ius sacerdos Isidis Capitolinae est VI 2248. — 4) Sul/jicii, sc. uxor. 

4406 [d.] m. [s.] I (imago sacerdotis; hinc flos loii, capsae duae, urceus, 
illinc item flos loti, fiydria, gallus) L. Valerius L. fil. Fyrmus | sacerdos Isidis 
Ostens. I et M. d. Traslib.* fec. sibi. 

Osliae rep., est Romae in museo Laieranensi (XIF429; Benndorf et Schoene 
antik. Bildwerke des lateran. Museurn p. 55, 80 tab. XFII fig. 2). — 1) Matris deum 
Transtiberinae. 

4407 d. [m.] I Osloriae Successae | sacerdoti Bubastium* | fecit T. 
Flavius Aug. lib. | Ampliatus coniugi | optimae et sanctissimae | bene de 
se merilae. 

Romac (f^I 2249 vidit Henzen). — 1) Cf N. 4375 not. 6. 

4408 [P.] Sextilius P. 1. Papia j fecit sibi et patrono, j hic — sacro- 
rum Isidis — conditus est. 

Romae (f^I 2241 vidit Smetius). 

4409 M. Aemilius | Phoebus | sacror. ab Roma j Isidi donum d. 1.* 
Mutinae (XI 819 vidil Bormann). — t) Dat libens. 

4410 Fullonia L. f. | Tertulia sacror. | Isidis ] locum dedit | C. Tele- 
gennio | Sperato sacerdoti, | Vlvir. Aug., | telestinis' eius | poslerisque 
eorum. 

Foro Popilii (XI S74 vidit Bormann). — 1) Intellege symmystas. 

4410^ dis manib. | Claudia lanuajria Benedicta | sacrorum^ | hic sita est. 

Romae (VI 2279 semel descripta saec. XVIII). — 1) Sacra Isidis significari 
hic et in siTnilibus titulis VI 2280 — 2282 non certum sed tamen probabile est (cf. 
supra A'. 4576; t. urbanus, Nolizie degli scavi 1890 p. 1S7 , 2). 

4411 d. m. I Agrippine bere' | Memfianae* | fecerunt sui | b. m. 

Prope Romam rep. (V1 11271 Henzen vidit ectypum). — 1) Vere. — 2) Lau- 
dari videtur Agrippina propter praecipuum cultum Isidis (Mommsen, qiii confert 
Petron. fr. 19 Buech.: Memphitides puellae sacris deum paralae). 

4412 sodalicium | vernarum | colentes Iside[m]. 
Valentiae (II 5750 II S. 6004 vidit Huebner). 



184 Caput XI. 

4413 C. Ruf. I Volusianus* v. c. | pater, ierofanta^ | profeta Isidis, 
pontifex dei Sol. | vot. solvi. 

Romae rep, in monle Aventino (FI 846 ludit de Rossi). — 1) Sine dubio ex 
gente Rufiorum Volusianorum supra N. 692. 4215. 1222. 4134. — 2) Hierophanta 
scilicet Hecatae, cf. N. 1260. 1264. 4132. 4133. 

4414 

[hic iacet Ogygii Bacc]hi dei nota | [sacerd]os | 
[pastophorus]quae^ (sic) deae Nilo|[f?c??s usque ^judica, | 
[nomine Ale]\andr\a, cui flos | [w/j;d]um^ iuventae, | 
[cwm mm Pjarcarum nota suslu|[/rtj^ invida Diti^. | 
[€Vi9-a]dfi ^ls^dvdQia xoQr] 7tQ67to\log ^iovvaov, \ 
[7t]ttaTO(p6Qog ' re ^eag NeiXamdog EXaidog ayvrjg, | 
e%'/.oaL dlg nXrjQOJOaaa XQ6vq)^ Y.elTai kvxa^dvzcov 

(iyi latere deactro figura puellae pastophori). 
Romae ut videtur rep., fragmentum sacrophagi, iam Florentiae (Eph. ep. 
4,S74 = Inscr. Gr. Sicil. Ital. 1366 Henzen vidit ectypum; Ruecheler carm. epigr.347). 
— 1) Collegia pastophorum Isidem colentium saepius memorat Apuleius (met. 11, 17. 
27. 30, qui ipse narrat se inter decurionum quinquennales collegii pastophorum in 
urbe Roma adlectum esse, ib. 11, 30 p. 817 Oud.); collegiuin pastophorum Industrien- 
sium est F7468. — 2) Supplementum i?icertum. — 3) Abstulit ad Ditem (Bue.). — 
4) j^Qovovg requirit Kaibel. 

4415 (luna) d. m. I Maximini | Festi pausar.* | Isidis t. p.^ Arel. | 
coUegae. 

Arelate (XII 734 vidit Hirschfeld). — 1) Cf supra N. 4335. — 2) Titulum 
posuerunt (Villef); de Iside triumphale (cf N. 4560) populi Arelatensis cogitavit 
Mommsen. 

4416 dis manib. | C. lulius Pr[j]mio | Isidis scopar., | vix. ann. LXXX. | 
Pie, salve. 

Syracusis (X 7129 vidit Moinmsen). 

4417 sacerdos Osirim | ferens, nQocpr/iTrig] \ 'OaeiQiv x[o]/ii[l]\^a}[v]^. 
Tyri rep., in statua artis Aegyptiacae, signum Osiridis prae se ferentis, t. in- 

cisus in latere hypobasis; in postica hypobasis legitur titulus hieroglyphicus (Erman 
Zeitschr. f. aeg. Sprache 51, 1895 p. 102). — 1) KCDM///|ZO// editum est. 

4418 d. m. I et memoriae aeternae | Lepidi* Rufi anubofori^ | qui 
vixit annos XXXX m. VIIII d. III, | qui genuit palea matri^ tilio p. 

Fiennae (XII 1919 bis ut videtur descripta saec. XVII). — 1) Epidi alterum 
apographum. — 2) Hic desinit alterum apographutn. De re cf vit. Comm, 9,4: 
sacra Isidis coluit ut et caput raderet et Anubim portaret. — 3) Haec, quae de- 
sunt in allero apographo (cf not. 2), corrupta esse apparet. 

4419 A. lulius Leonas do|num quod promi|8erat Anubiacis, Do|- 
mestica libert. d. s. p. 

Nemausi (XII 5045 vidit Hirschfeld). 



Tituli sacri et sacerdotom. — Sacra Aegyptiaca. 185 

4420 C. Pomponius C. f. Ser., ( melaneporus'; | Marcia L. 1. Salvia, | 
melanepore; | C. Publili. C. 1. Trupho, melaneporus; (sequuniur alia nomina 

complurn). 

4420* C. Pomponius C. f. Ser.; | C. Publili. C. I.Trupo; | Sex. Cloelius 
Sex. f. Col. I Niger, melanephorus*. 

Romae rep. ante portam Praeneslinam, lapides duo, aller suo loco in sepulcro 
antiquo, aller (cum lerlio) iuxta iacebal (f^I 24627/28 vidit Lancianius). — 1) Deli 
fuit avvoSoq zwv f^eXavrj^OQwv (C. I. Gr. 2293 seq.; Lueders buU. Inst. i874 p. iOSseq.; 
Bull. de corresp. kellenique 6, 4882 p. 318), quae numina Aegypti colebat. 

4421 diis manibus sac. | Ser. Sulpicio Aug. 1. | Alcimo aedituo | ab 
Isem pelagiam, | vix. an. XXXVIl, aeditu|avit an. X, fecit uxor | Ventria 
Aprodisia (sic) \ vir. bene merent., mul. | infelicissuma, et sibi suis | 1. 1. 
p. eor. 

Romae olim, nunc Florentiae (VI 8707 vidit Henzen). 

4422 Isidi puel[/an]* | iussu dei Ne[?oms?]^ | Fabia L. L Fabiana 
avia I in honorem Avitae neptis | piissimae ex arg. p. CXII S = .£DV', | 
item ornamenta'': in basilio^ unio et margarita | n. VI, zmaragdi du6, cy- 
lindri^ n. VII, gemma carjbunclus, gemma hyacinthus, gemmae cerauniae | 
duae; in auribus zmaragdi du6, margarita duo; | in collo quadribacium' 
margaritis n. XXXVI, | zmaragdis n. XVIII, in clusuris duo^; in tibiis | 
zmaragdi du6, cylindri n. XI; in spatahis zmarag|di n. VIII, margarita 
n. VIII; in digito minimo anuli | du6 gemmis adamant., digit6 sequenti 
anulus po|lypsephus zmaragdis et margarito, in digito summo | anulus 
cum zmaragdo; in soleis cylindri n. VIII. (In latere dextro Jnubis capite 
canino brachiis volumen gerens, ibis, palmae arbor ; in latere sin. avis rupi insi- 
dens, paslor sedens, bos.) 

Guadix, ubi fuit Accis, rep., est Sevillae (II 3386 p. 932 vidit Huebner). — 
1) Sic supplevit Huebner, propterea quod inscriptio dedicata sit in honorem puellae. 
— 2) Supplevit Huebner, conferens quae narrat Macrobius sat. 1, 19, S de deo aliquo 
huius nominis Accitanurum patrio. — 3) Ex argenti pondo CXII semisse unciis 
duabus semuncia scripulis quinque (libr. H2 unc. 8^^). — 4) Similia sunt oma- 
menta statuae muliebris II 2060. — 5) Fortasse diadematis aliquod genus (redit in 
inscr. quae sequitur). — 6) Cf Plin. h. n. 37, 78; Dig. 34, 2, 32, 9; XI 364 (= Henzen 
6141). — 7) Ornamentum quattuor bacis constans. — 8) Scilicet smaragdi. 

4423 res traditae fanis utrisque.' | Signa n. XVII; caput Solis I 
imagines | argenteas IIII; clupeum I; aras aeneas | duas; delphicam aeneam 
spondeum I | argenteum et patera; basileum^ ornatum | ex gemrais n. I 
sistrum argenteum inauratum, | spondeum inauratum, patera cum frugi- 
bus, I collarem ex gemmis beryllis, spatalia cum | gemmis II, collarem 
alterum cum gemmis | n. VII, inaures ex gemmis n. X, nauplia^ II | pura^ 
corona analempsiaca* I cum gemmis | topazos n. XXI et carbunculos 
n. LXXXIIII; cancelli | aenei cum hermulis n. VIII intro et foras; | vestem 
hniam: tunicam I, paUium I, zona I | cum segmentis argenteis, stola I; 



186 Caput XI. 

vestem altera | lintea pura: tunicam, pallium, stola, zona. | Bubasto': 
vestem siricam purpuream, et | callainam*; labellum marmoreum cum | 
columella; hydria Hypsiana^ et lentea | purpurea cum clavis aureis et 
zona I aurea, tunicas II praecincta et discincta | et palliolum ; vestem altera 
alba: tunica, | stola, zona et pallium. 

Prope Nemi, uhi fuit lucns et templum Dianae (cf. N. 5233 seq.) rep. (XI F 
221S vidit Jlenzen). — 1) Fana fuisse Isidis indicio sunt sistrum et veslis lintea 
infra enumerata. — 2) Cf. N. 4422 not. S. — 3) Quid sit, ignoratur. — 4) Cf. 
N. 4375. — 5) Hinc videnlur incipere res alteri fano Iraditae (indicio est, Bubasto 
vocabulum paullo ullra versum prominens), el Buhasti nomine significari alterum 
ex duobus illis fanis Isidis; cf, N. 4575 not. 4. — 6) Cf. N. 5495. — 7) Hypsianae 
cognomen obscurum. 

4424 I. 0. m. Hammoni Chnubidi', | lunoni Reginae, quor. sub | lu- 
tela hic mons est, quod | primiter sub imperio p. R., | felicissimo saeculo 
dd. I nn. invictor. impp. Severi et | Antonini Augg. | et G[e/ae «o6i7«]ss[fmt 
Caes. etY \ luliae Domnae Aug. m. k.^ | iuxsta Philas novae | lapicaedinae 
adinven|tae, tractaeque sunt paralstaticae et columnae | grandes et multae, 
sub I Subatiano Aquilae (sic) pr. | Aeg.^ Curam agente op. dominic'' | 
Aurel. Ileraclidae (sic) dec. al. Maur." 

In lapicidinis prope Syenen rep. columna, nunc Parisiis (III 7S descr. Letronne 
aliique). — 1) Conferendi sunt titvli dedicati Xvov^ei t(5 xal ^ififioovi, Sdrec 
ry xal Hga, 4vovxsi tj7 xal ''Eaxla et aliis diis compluribus, ap. M. Sirack die 
Dynaslie der Plolemaer p. 231, 93. 236, 108 = C. I. Gr, 4895, hic certe reperius non 
longe a Syene in insula catarractarum. '^Isqov Kvov<pi6og in vicina insula Elephan- 
tine memorat Strabo XFII p. 817. Cf, praeterea Drexler myth. Beitrage I p. 61 seq. — 
2) Getae nomen erasum. — 3) Matris kastrorum, — 4) Subatiamis Aquila prae- 
fectus Aegypti anno decimo Severi (cf, Prosopogr. imp. Rom). — 5) Operum do- 
minicorum. — 6) Decurione alae (Thracum) Mauretanae, Idem memoratur inter 
decuriones alares supra N. 2345. Alium decurionem alarem stationem agentem in 
lapicidinis Aegyptiis hahes supra N. 2610. 

Incertum num Hammoni lovi positus sit titulus supra N. 5558. 

4425 I. 0. m. I Ammoni (sic) \ Mercurius | votum solvit ( letus (sic) 
libes mejrito Maxim|o et Urban|o cos.* 

Camunti rep. (III S. 1U28 vidit Hirschfeld). — 1) A. 254. 



4426 lovi I Hammoni | et Silvano | P. Stertinius | Quartus* d. d. 
Romae in S. Caecilia trans Tiberirn (FI 578 bis vel adeo semel tantum de- 

tcripta saec. XF exeuntt^). — 1) Fortasse Stertinius Quarlus is qui proconsul Asiae 
fuit sub Iladriano. 

4427 lovi Hammoni | barbaro* Silvano | sacerdotes: | Sempronia Sal- 
sula mater sac, | C. lunius Mercurius, | L. Pistorius Suavis, | (sequuntur alia 
nomina decem), (Postea alia manu additum) Q. Liberius Procujlus sacerdos, | 
Valeria Paulijna mater | sacroru. (Rursus alia manu) Q. Caecilius Ilono- 
ratus, I !!!!!!!!! !^ 1 sacerdotes 1 dei barbari Silvani. 



Titali sacri et sacerdotum. — Numina Aegypti et Africae, 187 

Carthagine (Revue arch. 1899 t. 3S p. 174. — 1) C/l infra N. 4497. — 2) Nomen 
alterius ex sacerdotibut erasum. 

[Pan]thea cornigeri* sacris adiuucta Tonanlis, | 
[jjuae Libycis Maurisque simul venerabilis oris | 
\his\ etiam colilur te[rr]is, quam luppiter Hammon | 
\inter\ utruraque lat[ws] m[e](]iam cum Dile severo | 
[(iea;{]er sede tegit: hanc p[u]lvinaribus altis | 
[sM6/imi]que dical solio divosque frequentis | 

ianus a miUtiis de suplice voto | 

facie renova[ns]'' dominamque biformem. | 

Ded. I pr. CCVll.' 

Auziae in Mauretania (^111 9048 vidit ff^ilmanns particulam quae fines ver- 
suum continebat). Buecheler carm. epigr. n. 235. — 1) Comiger appellatur Ham- 
mon ab Ovidio art. am. 3, 789; metam. 5, 17. 13, 509 et ab aliis. — 2) renovam 
traditur, correxit Buecheler. — 3) Dedicatum (anno) provinciae 207 (p. Chr. 246). 
— Deam Caelestem (N. 4429 seq.) hoc carmine celebrari putat Buecheler. 

4429 Caelesti | sacr. | res publ. Lamb. | d. d. p. p. 
Prope Lambaesim (FIII 2392 vidit ff^ilmanns). 

4430 Caelestabus^ Auguslis sanctum, quod | C. Cornelius Aquila q., 
aedil., et nunc Ilvir, | voverat, a solo structum sua pecunia | libens alta- 
ribus dedicavit cum Corneli[t]s | Donato patre et Victore filio, pr. CLXXIIIL* 

4431 Caelesli Aug. reduci et conservatrici domus suae, | quot salvos 
incolumesque C. lulium Victoricum et | Caecilia Namphamina (sic) parentes 
invenerit, C. luhus Libosns cum Ulpia Dativa uxore ac liberis suis | hanc 
aram operis quadratari donavit, numi nique peregre promissum libens red- 
didit votum ( feliciter. 

4432 diis Caeleslibus Augg. C. lulijus Libosus cum suis omnibus v. 
8. 1. a., XI kal. lul., p. CCII.'' 

Auziae in Mauretania (FIII S. 20744. 20745. 20746 bis descriptae). — 1) Sic 
lapis, non Caeleslibus. — 2) (Anno) provinciae CLXXIIII, i. e. p. Chr. 215. — 
8) (Anno) provinciae CCII, i. e. p. Chr. 242. 

Ex eodem saerario Caelestium prodierunt eliam FIH S. 20743 et FIII 9013. 

4433 aedem quam Cassia Maximula, flaminica divae Plolinae, Caelesti 
deae voverat, Sextili Martialis mari|tus, sacerdos publicus, omnibus hono- 
ribus functus, et Martialis filius, flamen perpetuus, aedilis, suo | sumtu a 
solo aedificatam d. d., marmoribus et museis et slatua Pudicitiae Aug. et 
thorace Caeleslis | Augustae' ornaverunl et die dedicalionis decurionibus 
sportulas dederunt. 

Solimdn (50 chil. a Tunete), ablata dicitur ex ruderibus oppidi Carpitani 
(FIII 995 descr. Guerin). — 1) Peplus deae Caelestis memoratur trig. tyr. 20. 



188 Caput XI. 

4434 q. b. f. f. sit ', equites | deae magnae virgini | Caelesti restitue- 
runt I templum numine ipso dictante, equites constanter eu|m templum 
restitueruut. 

Ain Temouchent Mauretaniae, ubi fuerunt Albulae, rep. (FIIJ 9796 vidit Wil- 
manns). — 1) Qiiod bonuvi faustum felix sit. 

4435 Rubrius Ro|gatus BelajlitanusS sa|cer. Cael.', vix|it an. LXX, | 
hic sit. est. 

Testur in Africa, ubi indetur fuisse Tichilla (FIII 1360 vidit WHmanns). — 
1) Belalitensis episcopus memoratur a, W (Gest. coll. Carthag.). — 2) Sacerdos 
Caelestis. 



4436 d. m. I C. Avidio Primulo | sacerdoti Caelestis, | incomparabili | 
religionis eius, | C. Avidius Vitalis | patri b. m. 

Tarracone (II 4510 ud exemplum Auguslini). 

4437 d. m. I C. Vari Apolausti [ principi sacerdotium (sic) | daeae (stc) 
Caelestis, qui vixit | annis XXVIIII, | C. Varius Achilleus | fratri karissimo 
et I pientissimo et incom|parabali, per quem sem|per securior vixit. 

Romae (VI 2242 vidit Henzen). 

4438 Flaviae Epicha[ndj] | sacerdotiae | deae Virgini (sic) \ Caelestis, | 
praesentissimo numini* | loci montis Tarpei, | Sextia Olympias h, f.'' | et 
Chrestina Dorcadius h. f.^ | honorificae feminae^ | coniugi luni Hyle sa- 
cerd., I una cum sacratas et canistrariis, | dignissimae. (In latere) dedicata 

dib. INov. I Aemihano et Basso cos." 

Romae rep. sub montis Capitolini lalere quod est septentriones versus (Gatti 
diss. acad. pontif, archaeol. ser. II 6, 1896 p. 522). — 1) Casus perturbati. — 
2) Honorifica femina (ut ex sequentibus apparet legendum esse). — 3) Spectat ad 
Flaviam Epicharidem, et ipsam honorificam feminam (coniugem scilicet viri honesti, 
quod vocabulum similiter usurpatum esse ut perfectissimi et egregii notum est). — 
4) A. 239. 

Ipsi deae Caelesti in urbe Roma dedicati sunt tituli FI 77— 79, ubi sane non 
omnino certum est intellegi deam Carthaginiensem, Sine dubio Carthaginiensi deae 
dicatus est t. supra N. 5925. 

4439 pro salute Antonini imp. et lulie Dome (sic) | po. sa. eor.* — | 
Saturno domino et Opi | reginae sac, templum et | aram et porticum 
fecerunt | L. Veturius Fehx et Lucia Quieta, | fehciter. 

Prope Lambaesim (FIII 2670 cf. p. 1759 vidit Schmidt). — 1) Posuit sacerdot 
eorum, scilicet Saturni et Opis, Fidentur haec omnia postea addita esse, 
Tituhim Opi Augustae Theveste dicatum dedi supra N. 5552. 

4440 Saturno Achaiae Aug.' sacr. | pro sal. imp. Caes. Antonini 
Aug. Pii p. p., I gens Bacchuiana templum sua pec. fecerunt, id. dedic. ; | 
Candidus Balsamonis fil. ex XI pr.^ amplius spatium in quo templum 
fieret, | donavit. 

In Africa loeo dicto Bu Djelida (FIII S. 42551 viderunt Cagnat et Schmidt). 



Titali sacri et sacerdotum. — Numina Africana. 189 

Eodem loco repertus est titulus Telluri et Cereri dicatus supra J\. 3939, ilem sacer- 
dotis titulus infra N. 446S. — 1) iVMWi vere ita diclus Saturnus sive Romanus sive 
Graecus, ut distingueretur a Satumo Punico, non omnino certum. Ceterum similiter 
Ceres Graeca dicitur infra N. 4461. — 2) Undecim primis. 

4441 Saturoo Aug. | sacrum Adi|ectus vilicus de | pecoribus* v. 
s. 1. a. 

Masculae (Khenchela) Numidiae (FIII 2233 cf. 17669 vidimus Wilmanns et 
ego). — 1) Idem legitur in inscriptione quae sequitur et in aliis Masculitanis FHI 
2234. 223S. 2236. FIII S. 1767S. Cf N. 4443«. 

4442 santo (sic) Saturn[o] | M. Vipsanius | Marlialis sacerjdos sanci- 
tus I de pecoribus. 

Thibili in Numidia (FIII S. 18897,- misit Gsell). 

4443* [5a/]urno | donaino sa|crum Gallus | Cilonis f. v.' | et debi. 
1. a. s. 

4443^ Volussius I Felix votum | solvit vel debi|to domno Satulrno 
libens a|nimo. 

4443° ius I Sa[p]onianus posjtulatum solvit. 

4443^ L. Paenius Ro . . ., | A. Paenius Felix | vota patris et | sua 
solveiu. 

4443® S. A. s.^ I Haterii Saturni|nus et lulianus nasi|lilim' voto sus- 
ceptum I solverunt lib[e]nte | animo. 

4443^ Saturno | Aug. sac. | ex gente" | Q. Ma|rci Latronis | vota 
solver. I 1. an[?]ra. 

4443*^ [Saturno \ i]ug. sacr. | M. Caecilius Fest. | nasililim^ ex vi- 
tUjlo* V. s. I. a. 

4443^ S. A. s. I Gargiiia Secunda | votum nasilijlim' solvit [ 1. a. 

4443* S. A. s. I Caecilius Macrinus | Ziommoris^ | s. g. d.' 

4443^ .... I lulius Postumu[s] | Q. Ballienis f. | ob sacerdotium | 
1. a. v. s. 

4443^ [5]enlius Citus | sacerdos prtofesus (sic) \ est lib. | animo. 

4443°^ S. A. [s.] I Ca[e]cilius [Fe]s tus arrand.» | v. s. 1. m. 

Prope Tkignicam in area Satumi sacra, stelae rep, una cum aliis similibus 
paene trecentis, pleraeque omutae victimari/m imaginibus signisve ad Saturni reli- 
gionem pertinentibus (FIII S. 13094. 13147. 13131. 13120. 13098. 13110. 13073. 13093. 
14924. 14973. 13028. 13076 huius et aliorum complurium imagines sunt Bull. archeo- 
logique du comite des travaux hist. 18S9 tab. VI). — 1) Votum, — 2) Salumo 
Augusto sacrum, — 3) Fox Punica, quae significare dicitur: oblatio diis (cf. quae 
exposuerunt Sachau aliique apud Schmidt VIII S. 14987). — 4) genti eorum est in 
simiii titulo VIII S. 13148. — 5) Similiter ut videtur VIII S. 13017. 13133. Cf. 
praeterea supra N. 4441. 4442. — 6) Idem nomen sive eadem appellatio VIII S. 14926. 
— 7) Sacerdos? (Schm.). — 8) Vox obscura. 



190 Caput XI. 

4444* (luna crescens inter duos caduceos) S. A. S.* | L. Caecilius Barl- 

barus sacerjdos dei magjoi Balcara. 

4444^ (luna crescens, stella) Satumo | Balcarajnesi Aug. I sac, M. I 
Ceionius Valerianus | v. s. 1. a. 

4444° (protome Saturni velata, cum falce; in angulo superest imago Lunae) 
Saturno domino | Balcaranensi Aug. sacr. | M. Sempronius [(?]uint[Ms] | ca- 
pite ordina^fo'^ . . . .] votum ?>o\lvit libens animo\ \ Q. Servilio Pu[d«nfe] | L. 
Fufidio Poll[/one cos.y | idibus Decem[6r.] 

4444 (porticus quattuor columnarum, quaruin partes inferiores tantum 
supersunt) Satumo Aug. Balcaranesi | L. Sextilius Communis egre[gius viso 
admonitUS libens | animo VOtum solvit (homo Ubans ad aram; laurus, aries). 

Prope Tunetem, in summo monte Djebel Bu-Komein, cippi rep. una cum aliis 
amplius trecentis (Toutain mel. d'archeologie XII 1892 p. 19 seq. n. S. S. 47. 18 tab. II 
fig. 2. 1, tab. I fig. 4). — 1) Saturno Augusto sacrum. — 2) Cf. infra N. 4495. — 
3) A. 166. 

4445 Satur[no] | Balcaran. | Augus. sac. | Q. Sallustijus Felix sa|cer- 
dos som|nio factus | 1. a. v. s. 

Ibi ubi eae quae praecedunt rep. (Comptes rendus du Comile des travaux hist., 
lan. 1899 p. XX). 

4446 Neapolitano* | Saturno | Aug. sacr. | C. Alfius Quadjratus sa- 
cerdos | v. s. 1. m. 

Ibi ubi eae quae praecedunt rep. (Gauckler bull. archeolog. du comite des 
travaux hist. 1896 p. 2S1). — 1) f^ocabulum poslea additum esse testatur editor, 
videtur id pertinere ad vicinam civitatem Neapolim (C.I.L. VIII p. 12S). 

4447 (protome Saturni velata, falx et patera; in angulis Sol et Luna) Sa- 
turno Pal|mensi Aquenjsi Aug. sacr. | L. lulius RuG|anus sacerdos | v. 
1. a. fecit, 

Prope Carihaginem loco dicto la Soukra (Gauckler Bull. du comite 1897 p. 446; 
imago est Musee Alaoui tab. XXI fig. 810). 

4448* (luna crescens inter duas stellas) Q. Herennius Felix | VOtum solvit 
dojmino Sobare[n]si. 

4448^ (luna crescensinterduasstellas) Sat. Sob.* sac. | P. Petronius| sacerdos. 

Loco diclo Bu Beker (non longe a Tunete), ubi fuit Neferis (VIII S. 12392. 
42594 descr. Delattre, huius ectypum vidit etiam Cagnat). — 1) Satumo Sobarensi 
(idem est in t. eiusdem loci VIII S, 12590). 

4448" (caput tauri, inter cuius cornua orriamentum peltae simile; in hoe 

scriptum esf) S. A. s.* | C. Fabius Sat. sacer. | Martis tem. aed. memo.' j 
et Fortunula coiux eius | cum filis suis votum | solvit. 

Carlhagine rep. (Villefosse bull. des antiq. de France 1899 p. 206 ad imagi. 
nem photographicam). — 1) Saturno Augusto sacrum. — 2) De temenoro (zsf^e- 
vwQog) aedis Memoriae cogitavit Villefossius (monens aedem Memoriae Carthagi- 
niensem memorari apud Victorem Vitensem 4, 4), dubito num recte. 



Titali sacri et sacerdotum. — Numina Africae. 191 

4449 Frugifero | Saturno | Aug. sac. | Ti. Teltonius | Marcellus* | 
praelec. | leg. 111* Aug. p. v. ( v. s. I. a. 

Lambaese (yill 2666 vidit Wilmannt). — 1) Eiutdem nominit homo ett yill 
S. 18078. — 2) leg. 111 abratum, ted legitur. 

4450 Frugifero | Augusto sacr. | ex testamento C. Muti|li Felicis 
Annae[i]ani ad|sertoris publici, curante | C. Mutilio Optato cog|nato et 
herede, ex inscrib|to eius epulo d,* dato. 

Loco provinciae Africae dicto Aln-Gkechil (Bull. du comite dejt travaux hitt. 
1894 p. 261, 1897 p. 570 Gauckler vidit ectypum). — 1) Deeurionibut. 

4451 deo I frugum | patrio' | Fru[gifero Aug. | L. Aufustius | Perpe- 
tuus I votum quod | promiserat | libens ani|mo cum libejris suis | solvit. 

Dianae (Ain Zana) Numidiae (f^III 4S81 cf. Gtell reck. archeol. p. 197). — 
1) Sic Gtell; Saturno legerat Renier. 

4452 deo sanc. Frug. Aug.' sac. | Sex. Victor dec. pr. g. N.*, | mo- 
nitus sacra religione | templum simul cum | area et aras summa | cum 
diligentia | restituit, s. p. d. d.', | cur." Coret. Saturnino | et Lucio Ae- 
milio I def.» publico. S. s. b. b.« | An. pr. CCVHI."' 

In Mauretania loco dicto Kherbet Gidra, ubi fuit Sertei (FUI 8826 vidit 
fyHmanns). — 1) Deo sanclo fjrugifero Au|g. dedicatus est etiam titulus rep. Aquis 
Flavianis Numidiae, nil S. 17720. — 2) Becurio, princeps gentis Numidarum, cf. 
yill 8813. 8814. — 3) Sua pecunia dedicavit. — 4) Curantibus. — 5) Defensore (?). 
— 6) Supra scriptis (?) bonis bene. — 7) Anno provinciae CCFIII (p. Chr. 247). 

4453 Plutoni Aug. I frugifero deo | sacrum [ Mercator Arbai Pe- 
regrini f. | volo suscepto aram marmojream promissam de suo | donavit 
idemque | dedicavit. 

Henchir Kasbat provinciae Africae, ubi fuit Thuburbo maiut (FIII 840 et f^III 
S. 12362 vidit Schmidl). 

4454 Plutoni reg. mag.^ sacr. | C. Pescennius Saturi filius Pal. Sa- 
turus Cornelianus | flam. pp. divi Hadriani, q., praef. iur. dic, llvir. qq. | 
coloniae Zamensis*, ob h[ono]rem flam. ampliata HS IIII mil. | taxatione^ 
slaluas duas posuit et epulum bis dedit | itemq. dedicavit. D. d. 

In Africa loco dicto Sidi Amor Djedidi, ubi fuit Zama altera (FIII S. 12018 
vidit Cagnat). — 1) Regi magno (?). — 2) De duabus civilatibus, quibus nomen 
fuit Zama, cf. Schmidt VIII S. p. 1240. 1S71. — 3) Cf VIII S. 14437 (ubi est taxalis 
legitiiD[w]^. Summae honorariae videntur non fuisse stabiles, sed pro uniut cuius- 
que fortunit conttitutae (Schmidl). 

4455 (protomae viri et feminae) Plutoni et | Cereri sac. | Q. M. Mari- 
nus I votum soljvit libens animo. 

Sitifi (VIII 8U2 vidit fVilmannt). 

4456 Plutoui Cyriae et* Cerelri matri, diis sanctis, | Q. Clod. CIo- 
dianus, coIo[nie patronus, dispunctor, [ omnibus honoribus perf[unctus, 
votum promis|sum cum lulia Donata [ coniuge et Clodiis Apri[le filio ce- 



192 Caput XI. 

terasque fijlias aram constituit | dedicavitque, a. p. CCLXXXP, | XI 
kal. Mart. 

Auziae Mauretaniae (FIII 9020 integra semel laniuvi descripta). — 1) et 
videtur transponendum esse ante Cyriae, cf. N. 4iS7. — 2) A. p. C. 520. 

4457 Plutoni et Cyriae Cereri, Diti, sa[nctis] | M. Cornelius Crispi- 
nus omnib[MS ^ojjnoribus perfunctus aram [^«am] | promptissiraa volun- 
tat[e] I promiserat, suis sump[f?6Ms] | fecit dedicavitque cum Comin[m Ro- 
tnana] ' | coniuge ac liberis suis, kal. Marlis [a. p. . .]. 

Auziae Mauretaniae (VIII 9021 descripsit Renier ad imaginem photographam). 

— 1) ISomen coniugis supplelum ex FIII 9070. 

4458 Plut., Variccalae^ Aug. | us Adventus sacerdos 

tem|[/??Mm] . . [a] solo suis sumptib. fecit et dedic. 

Thabracae in ora Africae {VIII S. 47550 descr. Toutain). — 1) Cererem signi- 
ficari fortasse recte coniecit Schmidt. 

4459 Caereres (sic) et Plutoni Aug. sac. | pro salute imp. Caes. M. 
Au|reli Antonini Pii Fel. Aug. et totius [domus eius\ j Turratenses s. p. 
1. a. f. (supra corbis serpente circumdata et frugibus repleta, hinc illi?ic scrofa; 
ab utroque latere inscriptionis taeda). 

Prope Theveste (VIII S. 16695 Schmidt vidit ectypum). 

4460 [C]ereribus' Domno^ 
tutoribus* ianua fecit 

Sutrius Primus stajtor templi s. p. f. 

Theveste (VIII 1858 cf VIII S. 16498 vidit fVilmanns). — 1) Vocabula Ce- 
reribus tutoribus erasa esse ex ectypo agnovisse sibi visus est Schmidt. — 2) Intel- 
lege Plutonem vel Saturnum. 

4461 ex imperio | Cereri Graec[aeJ ' | sacr[M]m M. Larl[j'di]|us A. [/".?] 
Ambugaeus ] sacerdos primus | aram qum gradijbus dedicav. in suo. 

Non longe a Bagrada flumine ut videtur, inter Tuccabor et Vagam, rep. 
(VIII 10364 cf. VIII S. 44581 descr. Tissot). — 1) Numen quod colebant Graecum 
esse, non barbarum, videntur ita voluisse praedicare. Cf. N. 4440, et praeterea ad 
N. 4260 fin. 

4462 cultores Cereru[m] | hi qui i. s. s.: | C. luiius . . . ., | L. lulius 

Saturninus (sequuntur alia nomina complura). 

Tipasae in Numidia (VIII 4848, melius Gsell bull. du comite des travaux 
hist. 4896 p.479 n.61). 

[nepoti L.] Memmi | [rMSct]lliS pronepoti Memmi j Senecionis 

consularis*, | sacerdotes Cereal.* universi | sua pecun. fecer. 

Carthagine (Delattre mem. de la Soc. des antiq. de France S8, 4897/9 p. 46). 

— 1) Cf. supra N. 4042. — 2) Cf. ad eam quae sequitur. 

4463 d. m. s. I C[n.] Corn. Da|tus dec, sacer^dos Cerealijum*, arc^ 
aed., I pref. iuris d. | pro Ilvir., holmini bono, | p. v. a. LII, | h. s. e. 



Titnli sacri et sacerdotam. — Nutnina Africae. 198 

MusH (FIII S. 1SS83 descr. Esperandieu). — 1) Ordo Cerealium fuit in non 
paucis dvitatibus Africae, ut alibi Augustalium cf. FIII 12500. 14394. 1SS89. — 
2) Arearius? (ita hic appellari quaestorem putat Sehmidt). 

4464 U. Agrinio Q. (11. Arn. | Sperato Speraliano | sacerdoti Cerer. c. 
I. K.' I anni CLXXXXVIP, | cui cum ordo statuam | ob porticum e[ius\ \ 
liberalitat. n[owam] | exstructam decrevis|set, de suo posuit. D. d. 

Avittae Bibbae (FIII 80S vidit fFilmanns). — 1) Coloniae luliae Karthaginis. 
— 2) Fidetur significari annus sacerdotii Cererum Carthagine constituti (potius 
quam annus a colonia deducta). — Similis titulus sacerdotis Cererum Carthaginiensis 
est VIII S. mi8. 

4465 (femina sacrificans in ara) Aemilia Amot|micar* sacerdos I Cere- 
rum , p. vix. an. LXXV^ | consacravit an. XXXV.^ (in latere figura in capite 
tenens manipulum spicarum). 

Bu Djelida in provincia Africa proconsulari (VIII S. 42SSS vidit Schmidt; cf. 
Doublet bull. archeologique du comite des travaux hist. 1892 p. 129). — 1) ISomen 
mirum (Ammicares complures novimus in Africa). — 2) Una ex tnbus X in versu 
sequenti (postmodum ut videtur) adiecta est. 

4466 I sacerdoti magne | Cererum castisjsime, matri caris|sime; 

cura ege|rum* fili eius. 

Cillii (Henchir Gasrin) provinciae Byzacenae (FIII S. 11306). — 1) Curam 
egerunt. 

4467 (figura libans in ara) dis manib|[M]s sacrum | lulia Zaba | sacerda 
mag|na, vixit an|nis n. LXXVIIL 

In valle Bagradae non longe a Simitthu in ruderibus Henchir Sidi bu Gussa 
(Bull. archeologique du Comite des travaux histor. 1891 p. 232). — Aliae sacerdotes 
magnae, et ipsae sine dubio Cererum, sunt FIII S149 (Thagaste). FIII 83S3 cf. 20205. 
FIII S. 14437. Mel. de 1'Ecole fr. de B. XI F p. 59, 98. 

4468 (i. u). I iuiia Credujla saceriUos Cere|rum loci | primi, | v. a. 
LXXV, I h. s. e. l d. m. L. Properjtius | Musta|cus v. a. LXX, | h. s. e. 

Mastar (Ruffach) m agro Cirtensi (FIII 65S9 servavit Cherbonneau). 

4469 d. m. s. I Q. Domiti|us Prisjcus sace[r]d. | Frugiferi, | p. v. a. XC. \ 

d. m. s. I Cestia Turuti|a, p. v. a. | LXVIII, | h. s. e. 

Thubursici Numidarum (FIII S. 1716S cf. Gsell rech. arch. p. 520). 

4470 Sisoi Missunes til., | sacerdos Mathamjodis, pia vixit | annis 
LXXXVI, I h. s. e. | D. m. s. | Mamus Sissonies | &\m(sic), pia vixit annis | 
LXXXV, curante Aujrelio Bastresi filio. 

In Africa loco dicto Henchir GergHr, ubi fuit Masculula (FIII S. 1S779 Schmidt 
vidit ectypum). 

4471 d. m. s. I M. Valerius M. fil. | Corn. Felix Galjlio aedihc, quinq., 
sajcerd. dei Ditis in loc. ( prim., bon. prob. incomp., | p. v. a. LXV, h. s. 

e. Auspici.^ 

In Africa loco dicto Henchir Sidi Tetuai (FIII S. 16406 Schmidt vidit ec- 
typum). — 1) Fortasse signum Falerii. 

Dessau, Inscriptiones Latinae U. 13 



194 Caput XI. 

4472 dis manibus | P. Rutilius | Maxim[Ms] sa|cerdos Plutonis h. [s.] 
est, I V. a. LX. | Porcia Veneria sacerjdos Caelestis viro pilissimo fecit. 

Hadrumeli (Bull. du comite des travaua: hist. 1893 p- 200). 

4473 Nutrici, Frugijfero Aug. sa|crum. 

4473* [/]ani* patri Aug. | sacrum pro | salute domi|norum n. n. n. | 
Auggg. I P. luniuls Solutorius | s. v.^ religionis | [fe]c\t \ et d. 

Musti in Afriea rep., duae inscriptiones in eadem ara exaratae (Gauckler 
bull. du comite 1897 p. 406). — 1) Sic supplevit editor, cf. FIII S. 1SS77 et supra 
N. 3324. — Alios titulos lano patri in Africa dedicatos dedimus supra N. 5523 seq. 
— 2^ Soluto voto. 

4474 (protome muliebris ut videtur) INutrici Satjurni Vic|ntia (sic) j v. 
s. 1. a. 

In confiniis Numidiae et Mauretaniae loco dieto Tassadan, deinde Fedj-Mzala 
(FIII S. 20217; Gsell bull. archeol. du comite des travaux hist. 1896 p. 209 n. 161, 
quem iam sequor). 

4475 .... I MuUeia . . . | Saturnina | nutrix Fr|ugiferiS | vixit an. | 
LXXXV d. d. I b. b.* d. d. 

In Mauretania Sitifensi, non longe a ruderibus Thamallae (FIII S. 20S92 
vidit Gsell). — 1) Mirum mulierem dici nutncem Frugiferi, i. e. Saturni vel Plu- 
tonis. Errorem subesse, et mulierem appellari debuisse sacerdotem Nutricis Frugi- 
feri (cf. N. 4474) coniecit Gsell mel. d'arch. et d'hist. 18, 1898 p. 150 not. 6. — 

2) Bonis bene? (cf. N. 4493 not. 3); d. d. bis repetitum obscurum. 

4476 Nutrici ( deae | Aug. | sacr. 

Lambaese (FIII 2664 vidit IFilmanns). — Ad hanc inscriptionem pertinuitse 
putat Cagnat simulacrum deae brachio infantem tenentis Lambaese repertum (cf. 
Cagnat Musee de Lambaese p. 4S tab. III fig. 2 ; adstipulatur Gurlitt arch. ep. Mitth. 
aus Oesterr. 19, 1896 p. 14). Eiusdem nominis dea etiam in Norico (IIIS514), Nutrices 
in Pannonia colebantur (III S. 140S1 seq.), repraesentabanturque simili modo quo 
haec Africana (cf. Gurlitt l. c). 

4477 d. b. s.* I C. Aponius | Secundus sajcerdos agnu do|mino'', 
tauru domi|no^ ovicula Nutri|ci, berbece' lovi, ovicu|Ia T eluri (sic), agnu 
Herc|uli, agna Veneri, edu* | Mercurio, | verbe.' Testi|monio* ....m.. 
LXV (instrumenta ad sacrificandum). 

4477* d. b. s.* | C. C. Primus, ( sac. Saturni, agjnu tauro dom|ino*, 
ovicla Teljuri (sic), berbece* | lovo', ovicla ( [iVM]trici, capone® | [fl]erculi, 
edu"* Merc|[Mr.], aedua' Veneri, ber|[6ec]e^ Testimonio^ | (duo animalia) 
[p]ecora ( . . . . 

Aziz ben Tellis in Numidia, non multum a finibus Maurelaniae (VIII 8246. 8247 
vidit JFilmanns). — 1) Dis bonis sacrum(?). — 2) Fidetur intellegi Saturnus. — 

3) Ferbece (vel verbecem). — 4) Haedo, vel haedum. — 5) Deus praeterea ignotus. — 
6) Cogitavi de anno provinciae Mauretaniae ; sed tamen hic locus videtur fuisse 
provinciae Numidiae. — 7) Sic videtur esse in lapide (o in fine certum esse testa- 
tur JFilmanns). — 8) Caponi in re sacra locum fuisse hic primum videmus. — 
9) Haeduae vocabulum novum. 



Titull sacri et sacerdotum. — Namina Africae. 196 

4478 Abaddiri* sa|Dcto culto|res iuniores | suis sumlis* | aram coo- 
stitu., I pro[o.] .... 

Milianae in Mauretania (FIII 21481 = Eph. ep. 7, S29 detcr. Purgold). — 
1) Cf. Augrutin. ep. 17,2: nomina guaedam mortuorum Punica collegisti .... miror 
guod .... in mentem non venerit habere tuos paganos et in sacerdotibus Eucad- 
dires(?) et in numinibus Abaddires. Priscianus lib. FII p.SIS Herlz: abbadir 6 ^al- 
xvXog, lapis quem pro love devoravit Satumus. Cf, Woelfflin Archiv f. lat. Lexiko- 
graphie I 1884 p. 4SS. — 2) Sic potius quam sumtib. lapis. 

4479 deo patrio | Baliddiri Aug.* | sacrum. | Q. Tadius Q. fil. | Qui- 
rina Victor | statuam aeream | quam ob honorem | flamonii divi Seve|ri 
castelli Siguitani | pollicitus erat fac|turum se exSBL^ amplijficata libe- 
ralitate | ex £ mille^ cum base | Tadii | Yictor iunior et | Saturninus et 
Uonorata et Fe|lix filii et herejdes eius dederunt | dedicaverunt. L. d. d. d. 

Sigus in territorio Cirtensi (f^III S. 19121 vidi ectypum). — 1) Eidem deo 
dedicalae sunt bases eodem loco repertae f^III S. 19122. 19125, et in agro Cala- 
mensi VIII 82^9. JSomen dei Punicum, cf. FIII S. l. c. — 2) Statuavi, quam pater 
promiserat ex denariis quingentis quinquaginta, filii fecerunt ex denariis mille. 

4480 Lilleo* Aug. | pro salute imp. Cae[s.] | M. Aureli Severi 
[i]|lex[andrt Aug.y \ C. Licinius Ciron. | Cronha.^ sacerd. | Caelt.* aras 
suis I sump. fec. et ded. 

Madaurae (VIII 4675 vidit Wilmanns). — 1) Vox certa, nisi quod tertia 
littera fortasse i fuit (Lillosa cognomen est VIII 9191). — 2) Alexandri nomen 
erasum. — 3) Sic excepit fVilm. — 4) Sacerdos Caelestis. 

4481 Monnae' Aug. | sac. 

Henchir Ain Tunga, ubi fuit Thignica provinciae Africae (VIII S, 14911 semel 
descripla). — 1) Numen praeterea ignotum, sed a quo apparet derivatum esse usita- 
tissimum in Africa nomen Monnicae. 

4482 Motmanio' | et | Mercurio | sacrura | Q. Manlius | Victor | 7 leg. 
III Aug. I V. s. 1. a. 

Lambaese rep, (VIII 26S0 cf. p. 1759 Cagnat vidit ectypum). — 1) Plane in- 
certum num numen hoc praeterea ignottim vere Africanum sit. 

4483 diis conserva|toribus 1. 0. m., | Mercurio, Ge|nia exercitus, | 
Torchobo[?]i deo, | . . . . 

Vazaivi (Ain Zui) in Numidia (VIII S. 17621 vidi). 

4484 Mercurio sobrio*, GenioSesase^ Pantheo Aug. sac. | pro salute 
imp. Caes. M. Aureli Severi Antonini Aug. Pii Felicis et | luliae Domnae 
Aug., matris Aug. et castror. et senatus et | patriae totiusque domus di- 
vinae eorum, Lucilia Calle flam.' coL Thub., templum a solo fecit libentiq. 

animo v. s. 

Henchir Sidi Ali bel Kassem, ubi fuit Thubumica (VIII S. 14690 Schmidt vidit 
ectypum partis maioris). — 1) Cf supra N. S196. — 2) Genium pagi alicuiut 
significari coniecit Schmidt. — 3) Flaminica, 

13^ 



196 Caput XI. 

4485 Bacaci Aug. sac. | Gentiano et Bass|o cos., VII id. Maias' | C. 
lulius Fronto|nianus et . . . .jestius Prudes | magg. Thib.^ v. s. 1. 

4485* Severo et Quintia|no cos., pr. kal. April.^ | B. Aug. s., P. 
Aufidius I Buturicus et . . . | Caecilianus | magg. Thib.'' 

4485^ B,. A. s. I Caro et Car[e]lno cos., ka[Z.] | Apriles^ N[o]|nius 
Felix et | Caecilius Ta|[aY]us m. T.'' 

In Numidia non longe ab Aqui$ Thibilitanis (Hammam Meskutin), in erypta 
montis Djebel Taia, tituli in viva rupe incisi (Flll S. 18828. 18832. 18847 descr. 
Schmidt). Eodem loco multi alii tituli eidem deo Bacaci Augusto sacrati extant, FIIl 
S. 18829 seq. — 1)9 Mai. 211. — 2) Magistri Thibililanorum. — 3) 51 Mart. 25S.-- 
4) 1 Apr. 285. — Conferendi sunt tituli alii deo Numidico, cuius nomen ignotum 
est, dedicati in crypta Ez-Zemma pertinente ad Phuam pagum territorii Cirtensis 
incipientes omnes a litteris G. D. A. s. (FIII 6267 seq. FIII suppl. 19249 seq.). 

4486 Haos Au[^.] I sac, | L. Lepidius | Primulus sajcerdos hoc | ioco 
initia|tus aram | posuit, vo[tum solvit, | d. d.' . . . 

In Numidia loco dieto Fedj Merau (FIII 4641 = FIII S. 167S9 bis descripta). — 
1) p. p. alterum apographum, 

4488 Masgav[ae?] | pro salute [imp. Caesaris] . . . . | . . 

Felici[s Aug . , ] | PubHcol[a] | ic. p. p. III m . . 

I ecacaio 

In provincia Africa in ruderibus dictis Henchir Belda (Carton decouvertes 
en Tunisie p. 216 n. 406). Reeepi fragmentum cuius non nisi initia singulorum ver- 
suum extant (ineertum quot litterae perierint) ac fortasse ne accurate quidem 
deseriptum, propter deutn Masgavam (Masinissae filius eius nominis memoratur 
Liv. 43, 15). 

4489 lemsali' | L. Percenius | L. f. Stel. | Rogatus | v. [s. l. a.] 
Tupusuctu (Tiklat) Mauretaniae (FIII8854 vidit fFilmanns). — 1) Cf. Cyprian. 

quod idola dii non sint c. 2: Mauri manifeste reges colunt nec ullo velamento 
hoe nomen obtexunt; Tertullian apol.24: Mauretaniae (dei sunt) reguli sui; item 
ad eam quae seqtiitur. 

4490 nundina | annu., quod | praecepit | lovis et lujba' et Genius { 
Vanisnesi^ [ quod precepejrunt dii Ingi|rozogIezim. 

In Mauretania loco dicto Hassnaua (FIII S. 20627 descripsit Gsell rech. arch. 
p. 286). — 1) Cf. Minuc. Fel. 25: luba Mauris volentibus deus est; Laclant inst. 
div. 1, 1S. — 2) Genius loci, ut videtur. 

4491 Auzio deo, Genio et conservalori coL, | Extricatus 

, . I Maesia | institutae lucundae | coniugi .... Hono- 

ratae . . . Pri|mosae honore . . . . us suis De. Claudio luvejnale patre et 
Decennio Victorino fratre, instan|te L. Caecilio Victorino amico, kal. la- 
nuar[i]s prov. | CLXXXV.» 

Auziae (Aumale) in Mauretania (FIII 9014 tolus descr. saec. XFIII Shaw 
peregrinator Anglus). — 1) A. p, Chr. 224. 



Titali sacri et sacerdotum. — Numlna Africae. 197 

4492 deo iovicto | Aulisvae | M.' /.'/// | Fl. ///• [praef.] \ alae 
expl. Pojmar.^ Gordia|nae et proc. | Aug. n. 

Tlemsen, ubi fuerunt Pomaria Mauretaniae (FIU 9907 vidit IFilmanns), — 
Eidem deo eodem loco dedieatus est titulus supra I\/.2654f in regione vicina FIII 
S. S1704. — 1) jyomen abrasum. — 2) Cf. N. 26S4 not. 1. 

4493 diis Magifae* Augg. Q. T. Politicus simulacra deorum n. V, 1 
Masidenis et Thililvae et Sugganis et lesdanis et Masiddice^ et templum ] 
a fundamentis ex sua pecunia fecit ex ss. VIII ii. itq. d. d. capiti viso', 
ipsis atpetentibus, cum suis omnibus, v. s. 1. a. B. b. m. b.'* 

Propo Theveste, loco dicto Henchir Metkides, nunc Parisiis (FIII 46749 
Schmidt vidit ectypum). — 1) Nomen loci putat Schm., recte ut videtur, — 2) Nomen 
numinis fortasse aliquo modo coniunctum cum nomine loci f^asidice quem inter Tipa- 
sam Numidiae et Naraggaram indicat tabula Peut. — 3) Similiter legilur VII1 10856 
viso capi[<]e,* FI II 4468 sacrum solvet ex viso capit[e]/ cf. etiam supra N. 4444". — 
4) Bonis bene, malis bene(?); cf. FIII 9182, ubi est b. b. et mal. b. (b. b. m. m. est 
VIII 8739). Sed fortasse praestat explicare: Bonis bene, mihi bene (Mommx,). 

4494 diis Mauris | fudina vacurtum varsis.^ 

In provincia Africa loco dicto Henchir Ramdam (VIII S. 14444 Schmidt vidit 
ectypum). — 1) Non intellegitur (secundi vocabuli simile aliquod est VI 9549), 

4495 diis patriis et Mauris | conservatoribus | Aelius Aelianus v. p., | 
praeses provinciae | Mauretaniae Caes., | ob prostratam gentem | Bavarum* 
Mesegneitisium ^ | praedasque omnes ac fami|lias eorum abductas | votum 
solvit. 

Jffreville in Mauretania, ubi fuit Zuccabar (VIII S. 21486 = Eph. ep. 7, S50 
vidit Purgold). — 1) De Bavaribus cf. supra N. 628. 1194. 2767 (not. 11). — 2) Sic 
qui nuper lapidem vidit Gsell (t et\ litleris contignatis) ; Mesegneitsium Purgold, 

4496 dis Mauris [con]ser|valoribus et Geniis | Satafis, Sallustius | Sa- 
turninus b. f., dup.', | ex questionario, | templum de suo | exornavit, | v. 
s. 1. a. 

Satafi in Mauretania (VIII S. 202S1 bis descripta). — 1) Beneficiarius, dupli- 
carius. — Dis Mauris salutaribus dedicatus est tilulus supra N. 2607 (= VIII 
S. 21720; in fine scr. chortis | Sardorum | Severianae); dlis Mauricis titulus supra 
N. 27S0. 



4497 Mauris Barbalris Servilius Impe|tratus vo. so. lib. an.* | Victor 

veni, vic' me fac. (Hercules orbem humeris portans). 

Lambaese (VIII 2641 cf VIII S. 18102 viderunt fVilmanns et Schmidt). — 
1) Votum solvit libens animo. — 2) Victorem. — Alios titulos dis Mauris Lam- 
baese dedicatos habes VIII 2658 seq. Sacerdos Mauris Lambaese est supra N. 542. 

4498 o [e]t di[is] I patris et hospiltibus, diis Maurijcis et Genio 

loci I M. Cornel. Octavi| [anws]' . . . 

Sitifi (VIII 845S vidit Delamare auctor accuratus), — 1) Idem est supra 
N. 3774; videtur hunc quoque titulum posuitse, cum esset dux per Africam Numi- 
diam Mauretaniamque. 



198 Caput XI. 

4499 Numini Maulror. Aug. | sacrum | C. lul. Novel[lus fil. ob | hono- 
rem | patricium* | cultoribus | sua p. cum cleal|bamentum (iic) d. d. 

Satafi in Mauretania (FIII S. 202S2 vidi ectypum). — 1) Fortasse signi- 
ficatur patronatus quem cultores C. lulio JSovello filio detulerant. 

4500 Dianae | Aug. Mau|rorum sac. | L. Mamilius | Castus, L. Aejmi- 
lius Pri|mus Ilviri | dedicave|runt. 

Sitifi (FIII 84S6 vidit mimanns). 

4501 impp. Diocletiano et Maxim[V]ano Augg. et Constantio | et 
Maximiano nobilissimo (sic) [Cjaess., C. lul. Fortunatus cur. | ac disp.* 
reip. Albul. tempulu[m rfjeae Maurae ad pristinum | statum reformavit, 
[dM]umvira[?M] C. lul. Gaitatis iun. | et L. Sei Felicis, aedilicio'' L. Arri 

Privati et C. Muci Mu|ciaDi iun.; et Aur. Dom str. et Aur. | Quin- 

tum. (sic) et Em [pecMn]ia sua | exibuerunt. T. Fl atus 

scripsi[f]. I Anno p[roymct]a. CCLX.^ 

Ain Temouchent, ubi fuerunt Albulae provinciae Mauretaniae Caesariensis (FIII 
S.^466S vidi ectypum). — 1) Dispunctor. — 2) Mire dictum pro: aedilitate. — 
3) A. S99. 



450S Amminus | Andaiti^e f. | 6andiarba|riaico vo|tum 1. m. s. 

Prope Capinham vicum Lusitaniae (II 4S4 servavit Accursius), In eodem tractu 
Lusitaniae reperti sunt tituli qui sequuntur iV. 4S06. 4SI0. 4SI3i^. 

4503 Celea | Clouti j deo D|urbedjico ex v|oto a. [/.] 

Ronfe prope GuimarSens oppidum dioecesis Bracaraugustanae (II S. SS6S 
Huebner vidit imaginem photographicam). 

4504 Edovio I Adalus Clo|utai v. s. 1. m. 

Caldas de Reyes (prope Santiago de Compostella) antiquae Callaeciae (II SS4S 
Huebner vidit ectypum). 

4505 deo Bojdo Veic|ius vojtu s. 1. m. 

In vico Callaeciae antiquae Fillapalos, iam Leon (II S. S670 vidit Huebner). 

4506 d. Eaeco' | Clarajnus Ca|enici v. | s. I. m. 

Caurii (Coria) provinciae Lusitaniae (II 76S ad exemplum accuratum Hispani 
euiusdam). — 1) Ad eundem deum pertinent II 741. 742. 

4507 Verore* | Rufus | M. ecx.* | visu. 

Luco Augusti {Lugo) Callaeciae (II 2S76 ad apographum Hispani cuiusdam). — 
1) Eidem numini videntur dedicati esse tituli II 2S7S. 2S77/8. — 2) Haec fortasse 
non recte excepta. 

4508 [Ce]licus Fronto | Arcobrigensis \ Ambimogidus j fecit (vir bar- 
batus) I Tongoejnabiago. | (luxta tn basi fastigiata) Celicus I fecit I Fronto .... 

Bracarae Augustae, in horto quodam privato, iuxta fontem, anaglyphum 
vivae rupi incisum (II 2419 meliusque Eph. ep. 8 p. 401 n. 11S accurate descr. Leite 
de Fasconcellos). 



Titali sacri et sacerdotum. — Numina Africae. Numina Hispaniae. 199 

4509 deo I Vagodonnaego | sacrum res p. | Ast. Aug.' per | mag. G. 
Pacatum | et Fl. Proculum | ex donis. (In latere) curante lulio Apoll. 

Inter Asturicam (Astorga) et Legionem (Leon) Hispaniae rep., est Leon 
(II 2656 cf. II S. p. 911 vidit Huebner). — 1) Res publica Asturica Augusta. 

4510 ara pos. | Ton[y]ius* | Ton[^]etami' | f. I[y]aedit.' | milis | Tre- 
barune | 1. m. v. s. 

4510* [r]on[^]ius I [r]on[^]etami | f. miles | si[5]nifer | coh. II Lus. | 
Viqtoriae | v. s. 1. m. | Ardunnus | Comini f. fe. 

In vico Lusitaniae Funddo, non longe ab Idanha a velha, ubi fuit civitas 
Igaeditanorum (cf. C. II 433), iam Lisboae (Eph. ep. 8 p. 360 n. 15. H descr. Leite 
de Fasconcelios). — 1) Pro g ubique scriptum est vel traditur c. 

4511 L. Valerius Silvanus | miles leg. VI Vict.* | Turiaco | [u.] s. 1. m. 

Santo Thyrso (inter Oporto et Bragam), antiquae Callaeciae (II S374 melius- 
que II S. SSS1 ; Huebner vidit imaginevi photographicam), — 1) Cf. supra N.22S0 
not. 1. Titulus antiquior est Fespasiani imperio. 

4512 Togoti j L. Vibius | Priscus | ex voto. 

Prope Talaveram de la Reina (ad Tagum fl.), ubi videtitr fuisse Caesarobriga 
(II 895 cf. p. 828 descripta saec. XFI). 

4512* Togae | Veienta* | Tusca pro | victoria | Garici | Fuscini j 
v. s. 1. a. 

Prope Coriam Hispaniae (II 801 semel descripta saec. XFI). — 1) Fortasse 
Veienia (Hue.). 

4513* deo Endoveliico | praesentissimi ac | praestantissimi | numinis | 
Sextus Cocceius | Craterus Honorinus [ eques Romanus | ex voto. 

4513^ deo Endovellico | Hermes Aureliae | Vibiae Sab[i]nae* ser. | 
marmorarius | a. 1. p. 

4513° Endovelico | sacrum | ex religione | iussu numinis | Pom- 
ponia I Marcella | a. L p. 

4513*^ P. Sempronius Celer | EndovoUico v. ] s. 1. a. 

4513® deo I sancto ] Endovellico \ Ann. Q. f. Mariana ] pro Pompeia 
Prisca | ex rensponsu (sic) \ a. l. p. 

4513^ deo 1 Endovellico ] sacrum | M. Fannius ] Augurinus | merito 
hun[c] I deum sibi | propitiatum. (In latere dextro corona, in sin. palma, a 
tergo aper.) 

Prope Fillavi^osam Portugalliae (II 151. 135. 158. II S. 6269. 626S. 6266 cf. 

Eph. ep, 8 p. 538 has tres ultimas repertas anno 1889 vidit Leite de Fasconcellos, 

priores tres novimus ex apographis factis saec. XVI). Eodem loco alii tituli cir- 

citer triginta eidem deo dicati prodierunt, cf. C. II p. 17. II S. p. 807. 1029, praeterea 

titutus Fontano et Fontanae dicatus supra N. 5885. — 1) Filia M. Aurelii ut vide- 

tur; cf ^' TS7. 

^.« numiiu et — 

jf. N. 4323. amlus Camal. Bormanilco' v. s. l. m. 



200 Caput XI. 

4514^ C. Pompeius | Gal. Caturolnis f. . . .jugenus Uxlsamensis | [djeo 
Borma|nico* v. s. p. | 

Quisquis ho|norem agi|tas, ita te tua | gloria servet, | 
praecipias | puero ne | linat hunc | lapidem^ 
In regione Bracaraugustana prope aquas salutares dictas Caldas de Vizella 
(II Si02. 2405 cf. II S. 5555 vidit Huebner utramque). — 1) Fortasse non diversus 
deus Bormanus infra N. 4670, cf. N. 46S6 not. — 2) Buecheler carm, epigr. n. 876. 

4515 dea Ataecina Turi|brig. Proserpina^ | per tuam maiestatem j 
te rogo oro obsecro, | uti vindices quot mihi | furti factum est; quisquis | 
mihi imudavit involavit | minusve fecit [e]a[s res] q. i. s. s.: | tunicas 

VI , [jpajenula | lintea II, in[dMs]ium cu]ius m ignoro | ia . . 

ius I vi . . . 

Emeritae in Hispania (II 462 vidit Huebner). — 1) Ad eandem deam videntur 
pertinere etiam tituli II 603 (ubi traditur dominae [rjuribri^g-]. Adaegina[e]), item 
II 71. 461. II S. S298. S299 (in quibus Adaeginae nomen non perscriptum est). 



4516* Abelioni ' | Derro | Borroconis f. | v. s. 1. m. 
4516^ Abellioni | deo | Sabinus | Barhosis | v. s. 1. m. 

4516° AbelHonlni | Minicia | lusla | v. s. 1. m. 

In Aquitania rep., arae tres, duae priores in saltu Pyrenaeo prope St. Beat, 
tertia loco dicto Aulon (XIII 50. 59. 171 vidit Hirschfeld). — 1) Idem deus passim 
in eadem regione colebatur, cf. XIII 40. 77. 148. 166. 555. 557. 558. 

Ceterum de diis his saltus Pyrenaei cf. Hirschfeld Silzungsber. der Berl. Akad. 
4896 p. 446. 

4517 Ageioni | deo | Labusius^ | v. s. 1. m. 

Asque prope Bagneres-de-Bigorre (non procul a Lourdes), provinciae Aquita- 
niae (XIII 586 semel descripta saec. XFII). — 1) Nomen fortasse corruptum. 

4518 Arpenino | deo | Belex Bejlexconis f. | v. s. 1. m. 
Cardeilhac in saltu Pyrenaeo rep., est Luchon (XIII 167 vidit Hirschfeld). 

4519 Baeserte^ | deo | Harbelex ] Harsi f. | v. s. 1. m. (in lateribus: 
aper currens,' amphora). 

4519* Baiosi | deo | Ce|niuria | v. s. 1. m. ' 

Gourdan in Aquitania rep. (XIII 83. 86 vidit Hirschfeld). — 1) Partem oppidi 
appellari Basert, atque esse ibi sanctuarium appellatum Nr.-Dame de Bazert, a 
deo illo nimirum, perhibetur (Sacaze). 

4520 Baicori|xo deo ' | Vernus | Serani [^j | v. s. 1. m. 

4520* Baicorisc[o] | deo' | Geminus E|dunnis f. | v. s. 1. m. 

Arae duae, illa rep. prope Huos, extat Tolosae, haec Balesta (canton de 
Montrijeau) rep., est Luchon (XIII 92. 162 utramque ^ijiit W^^^^'^^^^^ ^^j).Aliae 
arae eiusdem dei sunt XIII 124. 525. vJ-"^ .a\ 



Tituli Bacri et sacerdotum. — Numina Aquitaniae. 201 

4521 deo I Basceia|ndosso' | Andoxjus | v. s. 1. na. 

JHelles prope St. Beat rep., est Tolosae (XIII 26 vidit Hirschfeld). — 1) Fi- 
detur legendum Bascei Andosso, cf. IV. 4356. 

4522 Bocco I Harauso|ni | M. Val. | Fuscus* | v. s. 1. m. 
4522^ Bocco I Harousoni | M. Valerius ] Fuscinus* | v, s. 1. m. 

In Aqtntania rep. in agro Convenarum, loco ut perhibetur dicto ''Boucou (com- 
mune de Sauveterre), arae duae, iam Tolosae (XIII 78. 79 vidit Hirschfeld). — 
1) Fratresy vel pater filiusque, videJitur hos titulos dedicasse. 

4523 Borien|no* deo | Monsus | Taurini f. | v. s. 

Prope Lugdunum Convenarum (St.-Bertrand) rep. (XIII 301 vidit Hirschfeld). 
— 1) Tertia littera fortasse fuit p. 

4524 Erge I deo* | Egloge | v. s. 

Rep. loco dicto Hautaget, deinde Tarbes (XIII 182 vidit Hirschfeld). — 
1) Multae aliae arulae eiusdem dei in eadem regione repertae, XIII 181. 184 seq. 

4525 Erditsed. | consacran.* | (protomae duae cum urceo) Borodates | v. 
s. 1. m. 

Tolosae, sed fortasse ex saltu Pyrenaeo ablata (XII S579 = XIII 597 bis vel 
ter descripta saec. XFIjXFII). — 1) Consacrani (cf. N. 4S50). 

4526 Fano I Her. Aus[cor. Ritse|he* sacrum | G. Val. Vale|rianus. 

In Aquitania non longe a Tardets (Basses-Pyrenees) in finibus ut videtur 
Tarbellorum (XIII 409 Hirschfeld vidit ectypum). — 1) Sic interpretatur Mommsen 
vocabula nullis punclis divisa ; de Ausds populo vicino (ibi ubi hodie Auch) monet 
Hirschfeld. 

4527 Diane et | Horolati* | et Garre* | deo An|nous* | v. s. 1. m. 
In sallu Pyrenaeo sub radicibus montis Gar in vico Chaum rep. (XIII 60 

vidit Hirschfetd). — 1) Deorum haec nomina agnosci in nominibus locorum recen- 
tibus'' Ore^ et '/e pic de Gar monuerunt editores. — 2) Idem nomen hominis XIII 31S. 

4528 Ilixoni I deo' I Fab. Festa | v. s. 1. m. 

Luchon rep., est Parisiis (XIII 54S vidit Hirschfeld). — 1) Eidem numini 
dedicati sunt etiam tituli XIII 546. 547 eodem loco reperti. 

4529 Secundin|us Secunjdi llunn[o]^ | v. s. 1. m. 

4529* Asto Ilun|no* deo [ C. Fabius | Lascivos | v. s. 1. m. 
Arae duae, illa St.-Beat rep., haec prope eundem locum vel certe in eadem 
regione (XIII 37. 51 utramque vidit Hirschfeld). — 1) Cf. N. 4S56. 

4530 Lahe^ { deae | consajcrani.* 

4530* Lahe* | pro salutae (sic) \ dominorum | M. lulius | Geminus j 
V. s. 1. m. 

Marignac-las-Peyres rep., est Tolosae (XIII 147. 144 vidit Hirschfeld). — 

1) Eidem numini etiam alii tituli in hac regione positi sunt (XIII 142 seq.). — 

2) Cf N. 4S2S. 



202 Caput XI. 

4531 Fago I deo' | Bonxus | Taurini f. 

Prope Lugdunum Convenarum (Sl. Bertrand-de-Comminges) rep. (XIII 225 vidit 
Hirschfeld). — 1) Alii tituli eiusdem dei sunt XIII 5S. 224. 225. 

4532 Sexs|arbori | deo | T. Fompeiu[s] | Campanus. 

4532* ex voto | Sexsarbori | deo | L. Domit. | Censorinus 1 v. s. 1. m. 
4532^ Sex I Arboribus | Q. Fufius | Germanus | v. s. 

In Aquitania rep. in agro Convenarum, in regione ut videtur oppidi St.- 
Gaudens (XIII 17S. 152. 129 vidit Hirschfeld). 

4533 Leherenno | deo | Mandatus | Masueti f. | v. s. 1. m. 

4533* Marti | ' | Leherenni | Ingenus | Siricconis f. | v. s. l. m. 

4533^ Leherenno | Marti ] Titullus Ajmoeni fil. | v. s. L m. 

Ardiege in Aquitania rep. arae marmoreae, cum aliis non paucis eidem deo 
dicatis, iam Tolosae (XIII 98. H1. 115 vidit Hirschfeld). — 1) Versus videtur 
antiquitus erasus (Hirschf). 

4534 ex voto I Marti Leljhunno' ob | sanitatem | suam et suoru. | 
Tib. Claudius \ Faustinus [ v, s. 1. m. 

Aire in Aquitania (ad Aturum sive Adour fl.) rep. (XIII 425 Hirschfeld vidit 
ectypum). — 1) Eidem deo etiam alii tituli eodem loco positi sunt, XIII 422 cet. 

4535 Hercuii | Toleandosso* | invicto | Primigenius | Sembi fil. | v. 
s. L m. 

St.-Elix in Aquitania rep., est Tolosae (XIII 454 vidit Hirschfeld). — 1) Se 
cunda pars vocabuli videtur redire N. 4S2i ; cf. etiam JN.4S56. 

4536 Cn. Pompeius | Cn. l. Hyla [ HercuU | Hunno* Andose^ | v. s. 
L m. (In parte aversa) deus | Herculis C.«c; | invictus, I signum I argenleum I 
p. p.' Xn de SUa | pecunia fe|cit. (In latere dextro: clava cum pelle leonina; in 
latere sin. scyphus, ex quo folia populea emergunt.) 

Ndrbone olim dicitur extitisse, dudum est Tolosae (XII 4516 vidit Hirsch- 
feld). — 1) Cf N. 4S29. — 2) Cf N. 4321. 4S5S.— 3) Pendens pondo? (Momms.). 



4537 ' [et Mfljrti Segomoni sacrum | [ex sti^pe^] annua | \Q. 

Adginnius^ Ur]hici fii. Martinus | [Sequanus^ sacjerdos Romae et Aug. | 
[creatus(!) M. iVer]atio Pansa cos.^ [flamen, Ilvir in c]ivitate Sequano- 
rum, I [cui tres provincia]e Galliae honores j [omnes(!) impensis] suis de- 
creverunt. 

Lugduni (XIII 167S saepius descripta saec. XFI). — 1) Initio \. o. m. vel 
|jNuin. Aug. fuisse censet Hirschfeld. — 2) Supplementum petitum ex XIII 1669. — 
l3) Haec suppleta ex alio titulo (XIII 1&74) quem idem Q. Adginnius Martinus po- 
suit lovi optimo maximo (cf. infra inter titulos municipales Galliae). — 4) Consul 
suffectus videtur fuisse sub Vespasiano, cf. Prosopogr. imp. Rom. 

4538 n.^ Aug., I deo Mar|ti Segom|oni Dunjati' Cass|ia Satur|nina ex 
yoto, I V. s. L m. 

Culoz ad Rhodanum superiorem rep. (XIII 2S52 vidit Hirschfeld). — 1) Nu- 



Tituli sacri et sacerdotum. — Numina Galliae. 203 

minibus Attgustorum (cf. infra N. 4S43. 4714. 4850^; Momtnsen Herm. 49 p. 232 
not. S). — 2) Idem dei nomen infra N. 4S47. 

4539 Gallio 1/ I Maturci (in latere) Y. s. 1. m. deo | Segomoni donavi. 

Jn asini sive muli ahenei basi, rep. prope Nuits in agro Haeduorum (XUI 2846 
ex imagine edita Rev. arch. n. s. 54, 1877 tab. XIX aliisque). — 1) Libertus. 

Eidem deo praelerea dicati sunt tituli rep. in Sequanis XIII 5540 et in Alpi- 
bus maritimis supra Nicaeam F 7868. 

4540 Marti | Toutati» | Ti. Claudius Primus | Attii liber. | v. s. 1. m. 

4541 d. Marti Alatori | Dum. Censorinus | Gemelli fil. | v. s. 1. m. 

In Britannia loco dicto Rooky IVood rep., lameltae argenteae inauratae, 
Martis imaginibus omatae, nunc in museo Britannico (FIl 84. 8S vidit Huebner). — 
1) Ab hoc Marte Toutate vix diversus Teutates deus Gallorum memoratus a Lucano 
1,443 el a Lactant. 1, 31. Cf praeterea infra N. 4S66. 4691. 

4542 Marti | Albiorigi* | Sex. Cornelius | Sacratus | v. s. 1. m. 
Sablet prope Fasionem rep., est Avennione (XII 1500 vidit Hirschfeld). — 

1) Cf XII 1060: Albiorice | v. s. 1. m. 

4543 deo I Marti | Belatucadjro et numijnib. Augg. | lulius Aujgu- 
stalis I actor lul. Lu|pi praef. 

Plumptonwall rep., iam Londinii (VII 518 vidit Huebner). 

4544 deo I BeIatu|cadro a | muro | sivitus | tincs . .* | ex cune|um . . isj 
|rum.' 

Brougham ( IFestmoreland) rep. (Bruce lapidar. septentrional. p. 412 n. Sffl , 
inde Eph. ep. 5, 85). — 1) Ita cernitur in imagine monumenti quam edidit Bruce 
l, c, qui ipse in lapide post Belatucadri nomen nil nisi a | . . amio | siut . . . | tinus 
agnovit. Inest in his sine dubio nomen dedicantis (ad deum has reliquias refert 
Huebner fVestd. Zeitschr. 5, 1884 p. 124 et apud Schererum Sitzungsber. der Berl. 
Akad. 1884 p. 575, cogitans de Thingso infra N. 4760). — 2) [Fr]is[eor«m Germa- 
no]rum explet Huebner I. c. 

4545 deo I Blatucairo | Audagus | v. s. p. s. s. 

Brougham Castle (JVestmoreland), nunc Newcastle (VII 295 cf. Eph. ep. 7, 955 
viderunt Huebner et Haverfield). — De aliis inscriptionibus huius deivideEph.ep.7,lOS5. 

4546 Marti | Beladoni' | T. Fl. lustus | ex iussu. 

Prope Aquas Sextias rep. (XII 505,' nuper Avennione vidit Esperandieu). — 
1) Sic legit Esp. (antea editum erat Beladonni). 

4547 Aug. sacr. | Marti BoIu|inno* et Duna[f.]'' | C. Domit. Viri|Iis de- 
curio pro | salut. sua et lul. | Thalli Virilli|ani fili et Avi[tillae Aviti fil. ) 
uxoris, v. s. 1. m. 

Bouhy rep., est Nevers (XIII 2899 vidit Hirschfeld). — 1) Idem deus, a quo 
Bouhy loci nomen ductum esse putant, est XIII 2900. — 2) Cf. N. 4538. 

4548 Aug. Marti Brito|vio . . . Salvius | Secundini fil. | ex voto. 
Nemausi (XII 5082 p. 854 Hirschfeld vidit partem). 

4549 Mdrti | Budenic[o] | Gr^tus \ Severi | filius. 

Prope vicum ColUas, non longe a Nemauso (XII 2975 vidit Allmer). 



204 Caput XI. 

4550 . . . Marti | Camulo | L. Lellius | Serius | v. s. 1. m. 

Arlon, ubi fuit Orolaunum vicus ut videtur Remorum (Schuermnns Bull. de$ 
commissions roy. d'art et d'archeol. Brux. 4876 p. liS). Alios titulos Marti Camulo 
dicatos habes FIl 1105 cf. Eph. 7, 1095 et supra JS. ^53 (deum Camulum Firoman- 
duum non recte nonnulli invenire sibi visi sunt in fragmento XIII 146S), Camulo 
una cum aliis diis dicatum iitulum infra iV. 4655. Falsi sunt tituli VI S, 5557* 
(= Orell. 1978). 1X456*. XI F 428*. 

4551 Marti | Carro | Cicino | L. Pomp. My|rismus | v. s. 1. m. 

Prope Reios Galliae Narbonensis rep. (XII 5S6 ad ectypum photographicum 
descripsit de Lauriere architectus) . 

4552 Marti Caturigi* | L. Camill. Aetolus | templum a novo | in- 
[sfjituit. 

Prope Eburodunum (Yverdun) rep. (XIII S046 vidit Schmidt). — 1) Alios eius- 
dem numinis titulos ex eadem regione habes XIII S05S. S0S4 = Inscr. Helv. 70. 

4553 L 0. m. | et Marti Calturigi Gen|io loci, C. | lul. Quietus b. 
COS.^ I V. S. 1. L m. (in latere cantharus et patera; in altero latere culter et 
securis). 

Prope Boeckingen (ibi ubi N. 2615) rep., est Stut/gart (XIII 6474 = Bram- 
bach 1S88 vidit Zangemeister). — 1) Beneftciarius consularis. 

4554 [i]n h. d. d. | deo Marti | CicoUui | Pudens | Pudentiani' | fiL 

Dijon i-ep. (XIII S479 vidit Hirschfeld; Mowat revue arch. 14, 1889 p. 571). — 
1) Fortasse idem Pudentianus qui anno 249 pomit titulum XIII S475. 



4555 Aug. sac. I deo Marti Ci|colIui et Litavi, | P. Attius Paterclu[s] | 
V s. 1. m. 

Aignay-le-Duc (Creuly revue arch. S, 1862 p. 116, Mowat revue arch. 14, 1889 
p. 572, Lejay inscr. de la Cote d'Or p. 15). 

4556 Paterio' | cornice Mar. | Cnabetio^ vot. r.' L L m. 

Oslerburken ad limitem Germaniae rep., tabella aenea (Schumaeher Kastell 
Osterburken [obergerm.-raet. Limes fasc.2] p. 51). — 1) Quod post Paterio cemitur 
in aere, non est littera, est fortasse interpunctionis signum. — 2) Alius titulus 
musdem. dei est XIII 64SS == Brambach 1S98. — 3) Voium rettulit. 

4557 deo Mart[j] | Condati* V . .|robnus'' p[ro] | se et suis v. s. L m. 

Prope rivum Chesier Burn rep., est Newcastle (Eph. 7, 984 vidit Haverfield). 
— 1 ) Eidem. deo dicaius est titulus VII 420. — 2) Nomen dedicaniis incertum est. 

4558 deo Marti | Corotiaco | Simplicia | pro se v. p. 1. m. (in parte 
postica) Glaucus fecit. 

In basi imaginis aenei hominis iacentis, rep. ad Martlesham in comitatu 
Suffolk, deinde in museo Britannico (VII 93^ cf. p. 306 vidit Huebner qui delineavit 
ex. scr. epigr. n. 90S). 

4559 Flavia Cuba | Firmani filia j Cososo deo Marti suo' | hoc sig- 
num donavit I Augusto. 

Levroux in finibus Biturigum rep., basis aenea (XIII 15S5 aliquoties descripta 
circa a, 1600). — 1) Marti suo in provincia Narbunensi non raro titulos dedica- 



Titoli sacri et sacerdotum. — Numina Galliae et Germaniae. 205 

verunt (XII 2986. 422i, item ut videtur 4221. S577); cf. Hirschfeld Beitrage zur 
Gesch. der Narb. Provinz (Westd. Zeitschr. 8, 4889) p. 19 (137), qui confert Florum 
4, 80. Fide etiam infra N. 458S. 

4560 Marti Gia|rino | v. s. | Sex. lul. Firminus. 

In Gallia Narbonensi loco dicto St. Zacharie rep., deinde MassiUae (XII SS2 
mdit Hirschfeld). 

4561 Marti | Halamard.* | sacrum | T. Domit. Vindex | 9 leg. XX 
V. V.' I V. s. 1. m. 

Prope Roermond loco dicto Horn (non longe a Mosa), deinde Roermond 
(Brambach 2028 cui descripsit lanssen). — 1) De littera fi cf. supra N.2626 not.1 ; 
de vocabulo egit Griebenberger Zeitschrift f. deutsches Alterthum 53, 1891 p. 589. — 
2) Centurio legionis vicesimae Faleriae victricis. 

4562 in h. d. d.' deo Marti Intajrabo'' Viialius Victorinus j et ]No- 
vellinius Mallus falnum e[/] simu[Z]acrum a fundam|[enf]is ex voto r[e- 
s]tituerunt. 

Lowenbriicken prope Trier rep. a. 1896 (Lehner Korrcspondenzbl. d. Wesld. 
Zeitschr. 1896 p. 122). — 1) In honorem domus divinae. — 2) Sic potius quam 
Intai|rabo. 

4563 deo Intarabo | ex imperio (J. | Soiimarius | Bilus aedem | cum 
suis orna|mentis consajcravit 1. m. 

Niersbach in agro Treverorum rep. (Brambach 8SS semel descripta saee. XVII). 

4564 deo Entarabo* et Genio | 7* Ollodag. porticum quam | Velug- 
nius^ Ingenuus promijserat post obitum eius | Sollavius Victor fil. adopti- 
vos I fecit. 

Foy prope Bastogne, in agro olim Treverorum (nunc Belg. prov. Luxemburg) rep. 
a. 1892, nunc Bruxellis, litteris saeculi p. Chr. I (ff^altzing Bull. de VAcad. roy. de 
Belgique 24, 1892 p. 579, Korrespondenzbl. d. Westd. ZeiUchr. 1892 p. 105. 254). — 
1) Litterae t, contignatae cum ea quae praecedit particulam in lapide se invenisse 
(vel certe locum esse litleris n et i contignalis) ait fValtzing Bull. l. c. p. 587, Westd. 
Korrespondenzbl. 1899 p. 154; Enarabo tantum in lapide esse adfirmat Schuermans 
IVestd. Zeitschr. 1896 p. 596. — 2) Centuriae (sed nescio cuius generis centuria 
significetur). — 3) Simile nomen N. 4S75. 

4565 Marti Aug. | Lacavo sacrum | Adgentii ex aere | colldto. 

Nemausi (XII 5084 vidit Hirschfeld). 

4566 Marti | Latobio | Harmogio* | Toutati' | Sinati | Mogj. . . enio' 
C. Val. I [F]alerinus | ex voto. 

Seckau in Norico (III S520 cf. III S. 11721 viderunt IVilmanns et Hirsch- 
feld). — 1) Sic hic et N. 4S68; cf N. 4S74. — 2) Cf N. 4S40. — 3) Cf N. 4S77. 

4567 Latobio | Aug. sac. | pro salute | Nam. Sabinae | et luiiae Bas- 
slllae I Vindonia Vera mat. | v. s. 1. m. 

In Carinthia, in valle Lavanl, loco dicto St. Paul, provineiae Noriei (III S098 
cf. p. 182S descripserunt Eckhel aliique). 



206 Caput XI. 

4568 Harmogio* | [i]ug. sac. | C. Marius | Serotinus | ex iussu. 

Poetovione (Pettau) (III 4014 vidit Mommsen). — \) Cf. N. 4S66. 

4569 T. 

2(afiaTog ev Y.aixdxoig \ ixoyeQolg xpvxijg re tiovolglv \ 
[CJorporis adque animi dir6s | sufferre labores | 

2. 
\axq\t, tavrjXeyiog d^avd\zov Tvxi^og Tcoxe xdjuvoiVf J 
dum nequeo mortis pro|pe limina saepe vagando, | 

3. 
ev^dfievog ^ijvq)^ 7tQoq)v[y]elv' x^^^^^ dX[y]ea' vovacov \ 
serv^tus Tychicus divino | Martis amore | 

4. 
^Aq7]i KQareQfp dcoQov \ xode -d-^xe oawd-eig. 
hoc munus parvom pr[o] | magna dedico cura. 
Pommern prope Confluentes (Coblenz) rep., abacus capituli columnae; titulus 
scriptus litteris optimis per quattuor abaci latera dispositus est (Inscr. Gr. Ital. 
n. 2362 descr. Zangemeister, imaginem dedit H^^eisbrodt Ann. Rhenan. 77 tab. IV cf. 
p. 48). — 1) Martem Lenum (N. 4S70) agnovit Kaibel IVest. Korrespondenzbl. 8, 1889 
p.227. — 2) nP04>Y|T6IN, 3) AATEA lapis. 

4570 [in h. d.] d. Leno Mar[f]i* Arte| . . . co* M. ledussius Mag[nMS? 
et] Iu[/]ia lut . . a . . . . | [coniux m]ssu i^[osuerunt]. 

Prope Bitburg rep. ad vicum Fliessem (Brambach n. 840 ; Hettner westd. Korre- 
spondenzbl. 7, 1888 p. 147). — i) De aliis inscriptionibus eiusdem dei egit Hettner 
l. c. — 2) Alterum cognomen Martis putat Hettner. 

4571 deo Marti | Leucimalaco | M. Fuscius Sec|undus decur. | Qui- 
rina* | v. s. 1. l. m. 

4571* [Ie]ucimal[flco]* | . . ufilliu[s] | Augustus | votum sol. | plostra- 
libu[s]^ I dedicavit. 

Demonte ad fluvium Sturam in Alpibus maritimis (V 7862^. 7862 Mommsen 
vidit ectypa). — 1) Tribus loco insolito posita. — 2) Initio num perierit aliquid 
(Martis vocabulum), non videtur constare. — 3) Plostralia feriae nescio quae mu- 
lionum (Momms.). 

4572 Marti Leucetio | T. Taticius Censorinus | v. s. 1. l. m. 

4:^1%^ Curtilia Prepusa | Marti Loucetio | v. s. 1. 1. m. 

Marienborn prope Mogontiacum rep., nunc in museo Wiesbadensi, tabellae aeneae 
(Brambach 930. 929; Huebner ex. scr. epigr. n. 957. 936). 

4573 [m honorem] ' | domu[s] divinae | Marti Loucetio | sacrum | Aman- 
dus ( Velugni* f. Devas^ 

fForms rep. a. 1888 (XIII 6221 = Zangemeister Korresp.-Bl. 1888 p. 11S). — 
1) Principium inscriptionis perscripttnn fuisse videtur in alio lapide, cum hic in- 
teger sit. — 2) Idem nomen in figlinis quibusdam Coloniensibus, cf. etiam supra 
N. 4S65. — 8) Hominem oriendum ex Deva Britannicae intellegit Zangemeister. 

Loucetium Martem habes etiam XIII 3087, eundem cum Nemetona infra N. 4S86\ 
eundem cum Fictoria N. 4S86^. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Numina Galliae et Qermaniae. 207 

4574 Marti Ma[r];mogio' Aug. s[i(/]|num cum si . . . . | lun. Philo- 
cra[fes] | cum lul. C . . isii . . . | coma . . . cir . . . | v. [s. /. «i.] 

Suciae rep. (III S. 10844 vidit Domaszewski). — 1) Sic lapis hic et is qui 
sequitur; aliter supra N. 4566. 4568. 

4575 Marmogio | sacr. M. V. | Rutilius | v. s. 1. m. 

Olim loco Austriae dicto Perwart, provinciae Norici, iam Findobonae (III S67i. 
III S. 11845 viderunt Mommsen et Hirschfeld). 

4576 deo Marti Medocio' Camp|esium et Victorie Alexan|dri Pii 
Felicis Augusti nos[f.], | donum Lossio Veda'' de suo | posuit, nepos Vepo- 
geni Caledo. 

Camaloduni (Colchester) rep. a. 1891, tabella aenea (Haverfield archaeological 
joumal 49, 1892 p. 188. 216). — 1) Sic legit Haverfield, in aere esse videtur 
MEDOQO. — 2) Nomen peregrinum. 

4577 Num. Aug. I et Marti | Mogetio* | Gracchus | Ategnutis fil. | v. 

S. 1. m. (in laleribus anaglypha a dedicatione frontis aliena, Amorem exhibentia ; 
in postica corona quernea laureis et vittis ornata). 

Avarici Biturigum (Bourges) rep. a. 1884 (XIII 1193 vidit Hirschfeld; imago 
est Bull. du Comite des travaux hist. 1885 tab. XFI ad p. 467). — 1) De similibus 
nominibus vel cognominibus deorum cf. ad N. 4706. 

■ 4578 Aug. I Marti MuUon.» | Tauricus Tauri f. | v. s. 1. m. 

Craon (inter Angers et Rennes) (XIII 5096 Mowat vidit ectypum). — 1) Sic 
potius quam Mulion., Mowat collato ectypo. 

Alias duas inscriptiones Marti Mulloni dedicatas (XIII 5148. 5149), repertas 
in oppido Rennes, tertiamque n?ia repertam Martis Vicinni (XIII 5150), dabimus 
infra inter titulos municipales Galliae. Praeterea ad eiusdem numinis cultum 
videntur pertinuisse tituli Nantes reperti XIII 5101. 5102. 

4579 deo Marti Ocelo et | numini imp. Alexandri' Aug. | et Iulia[e]* 
Mamaeae Aug.], dom 

Carlisle rep. (Haverfield Korrespondenzbl. der Westd. Zeitschr. 1894 p. 50). — 
1) Alexandri, Iulia[e] vocabula erasa, sed legi potuerunt. 

4580 Vigilia Melia | Massae* filia | Marti Olloudio | v. s. 1. m. 
Prope Antipolim (Antibes) rep. (XI1 166 bis ut videtur descripta saec. XFII). 

— 1) Cf infra N. 4614 not. 2. 

4581 Marti | Rigisamo* | Ti. lul, Eunus | ex vissu (sic). 

Avarici Biturigum (Bourges) rep. a. 1885 (XIII 1190 vidit Hirschfeld), — 
1) Deus Mars Rigisamus reperitur etiam FII 61. 

4582 deo Mar. | Rigae' | Scirusor* 1 sac. v. s. 1. m. 

Malton in Britannia rep. (FII 265^ Huebner vidit ectypum). — 1) Sic po- 
tius quam Marrigae. — 2) Nomen hominis mirum. 

4582* deo Marti [ Aug. Rudian|o'; curator|es curaverjunt. 

St.-Etienne prope Deam (Die) Focontiorum (XII 1566 Hirschfeld vidit ecty- 
pum). — 1) Idem deus est etiam XII 341 (cf add.). 581. 582. 2204. 



208 Caput XI. 

4583 Marti Randosati Bassinus Bassuli f. v. s. 1. m. 

Prope Courpiere in agro Arvernorum rep., vas argenteum (XIII iSI6 imagi- 
nem ed. Plicque bull. des antiq. de France i884 p. 240). 
Martem Thingsum habes infra N. 4760. 

4584 nu. Agg.S deo Marti Vorocio' Gaiolus Gai f. | v. s. 1. m. 

In anulo magno aheneo (qui suspendi debebat sub statua dei), Fichy rep., 
est in museo Sangermanensi (XIII 4497 vidit Hirschfeld). — 1) Numinibus Augusto- 
rum. Pro G in hoc titulo ubique scriptum est 6. — 2) Locus Foroglo (sed scri- 
bendum f^orocio) indicatur in tabula Peutingerana prope Aquas calidas Fichy; idem 
hodie dicitur Vouroux (Villef.). 

4585 L. Coelius Rufus, | lulia Severa uxor, | L. Coelius Mangius f.*, | 
Divannoni, | Dinomogetimaro | Martib.^ | v. s. 1. m. 

la oppido Galliae Narbonensis St.-Pons de Thomieres (XII 4218 Renier vidit 
ectypum). — 1) Filius, scilicet eorum qui praecedunt. — 2) Genios intellegit Hirsch- 
feld (cf. supra N. 4SS9 not. i); possis etiam conicere Divannonem et Dinomogeti- 
marum appellari Martes. 

4586 Marti et Nemeto|nae | Silvini lustus | et Dubitatus | v. s. 
1. 1. p. 

Altrip rep., est Manhemii (XIII 6151 vidit Zangemeister). Deam peculiarem 
Nemetum, in quorum finibus hie t. repertus est, Nemetonam fuisse censet Zange- 
meister. Cum in his titulis Nemetona Marti societur, sola est rupra N. 1010 in 
titulo quem dedicavit homo nobilis Romanus aetatis Flavianae. 

4586* Peregrinus | Secundi fil. | civis Trever | Loucetio ] Marti et | 
Nemetona (sic) \ v. s. 1. m. 

Aquis Sulis (Bath) Britanniae (VII 56 vidit Huebner). 

4586^ [i.] h. d. d. I Marti L|[eM]cet. et Vi[c|f]oriae M . . | [S]everinus 

[p]|ro suis fil[t]|s Sperato e[t] | Pupo c'iv[ib. \ r]reveris . . | 

Grosskrotzenburg ad Moenum rep. a. 1895 (Limesblatt n. S f1895J p. 155). 

4587 deo Mecurio (sic) Adsmerio L Venixxam.' v. s. 1. m. 

In vasis ahenei, reperti Poitiers, margine (XIII 1123 vidit Hirschfeld). — 
1) Idem nomen XIII 15S7, similia III 5797. 5820. 582S. 

4588 d. Atesmeri- Heusta 

V. s. L m. 

Meaux rep., bases duae gemellae signorum aeneorum quorum pedes vel vestigia 
tantum restant (XIII 5025 delineavit Longperier Comptes rendus de V Academie des 
inscr. et belles lettres 1868 p. 452). Inscriptiones coniungendxis esse, legendumque 
d. Atesmerio Heusta v. s. 1. m. putat Longp^rier. 

4589 Genio Mercur[n] | Alauni lul. Ac...)nius Augustinus | ex v. 
s. L L m. 

Manhemii (Brambach n. 1717 p. XXXI; Haug Denksieine des Antiquariums 
in Mannheim n. 88). — Alaunio videtur esse dedicatus t. repertus in Gallia Nar- 
bonensi, prope Alaunium stationem viae Taurinis Arelate ducentis, XII 1S17 (cf. 
Hirschfeld l. c). 



Titali sacri et sacerdotum. — Numina Galliae et Germaniae. 209 

4590 Mercurio | Arverno ' | M. lulius | Audax | pro se et | suis 1. m. 

(in unoquoque latere: arbor). 

Inter Novaesium (Neuss) et Krefeld rep., prope praedium Gripswald, non longe 
a Rheno et Gelduba, est in museo Bonnensi (Brambach n. 256 vidit). — 1) Alia ara 
eiusdem dei una inventa est (Brambach 2S7), cf. praeterea Brambach2029. Mercurius 
Arvemus is est cuius praecipua sedes apud Arvemos fuit, cf. infra N. 4600. 

4591 Adverno (sic) | L. Valerius | Atticus | [»]mp. i[p]s.* 

Coloniae Agrippinae (Klein Ami. Rhenan. 90, 1891 p. 199). — 1) Sic litteras 
evanidas supplevit editor. 

4592 Mercurio | Arvernorigi * | Cossiiius d|onavi es visu | ietus libes 
merito. 

Millenberg(XIII 6605= Brambach 1741 vidit Zangemeister). — 1) Cf Hirschfeld 
C. I. L. XIIl p. m^. 

4593 (eques, quem bestiae duae invadunt) deo Mercurio Ranelonnessi* 
G. Propert. Secundus V. S. 1. m. (In parte aversa disci) p. III '.'. * 

Berthouville in Normandia rep. , discus argenteus, iam Parisiis (XIII 5183, 25 
vidit Hirschfeld). Una reperta sunt multa alia vasa argentea eidem deo dicata 
(XIII 5185, 1 seq.). — 1) Kanetonnum olim dictum fuisse locum quo titulus rep. est 
recte fortasse coniecit Lenormant. — 2) Pondo libras tres trientem (sextantem 
significari putant, scilicet '.'. posito pro —, propter verum pondus disci). 

4594 Mercuri | Cliannini | ' 

Rohr prope Blankenheim (Freudenberg Ann. Rhenan. S5, 1875 p. 175; Wiede- 
mann ib. 92, 1892 p. 272). — 1) Vesligia incertarum litterarum. De Mereurio Chan- 
ninefatium cogitavit primus editor , cf. Scherer Sitzungsber. der Berl. Akad. 1884 
p. 577 not. 1 (aliter Much Zeitschr. fiir deutsches Alterth. 53, 1891 p. 208). 

4595 Mercurio | Cinibrio | (reiiqua, partim detrita partim ut videtur erasa 
legi non potuerunt). 

E monte Heiligenberg (prope Heidelberg) translata Handschuchsheim, iam Hei- 
delberg (XIII 6402 vidit Znngemeister). 

4596 in [A.] d. d. deo | Mercurio | C[im]briano' | aed.'' cum si|gillo 
et aram posuit | Marcellin|ius Marcianu|s cor.' coh. IV Aq. | v. s. 1. 1. 
mer., Fau|stino et Ru|fino cos.^ 

Mogontiaci (XIII 6742, Brambach 1284 semel descripta saec. XFIl). — 1) C .ma- 
briano vel mambriano traditur. Mercurio Cimbriano dedicati sunt etiam tituli Mil- 
tenberg rep. XIII 6604. 6603. Hunc quoque titulum in regione Miltenbergensi reper- 
tum esse coniecit Zangemeister (XIII l. c.) — 2) Aediculam. — 3) Cornicularius. — 
4) Traditur coss. (a. 210). 

4597 deo I Mercurio | Cimiacino | aram turariam | M. Paternius | Vi- 
talis, qui | aedem fecit et | signum posuit, | v. s. 1. 1. m. | Dedicat. III kal. 
Octobr. I Gentiano et Basso cos.* 

Ludenhausen prope Epfach (Abudiacum) Raetiae rep., deinde Augustae Ftn- 
delicorum (III 3775 vidit Mommsen ). — 1) A. 211. 

4598 deo Mercurio Cisso|nio Dubilalia Castula | uatione Syria tem- 
plum I et porlicus vetustate | conlabsum denuo de suo | restituit. 

Fesontione rep. (XIII 3575 aliquoties descripta saec. XFH). Alii Mercurio 
Dessau, Inscriptiones Latinae II. 14 



210 Caput XI. 

Cissonio dicati tituli sunt XIII 6083. Bi-ambach 400 (= Diintzer JlterthUmer det 
Museum Wallraf-Richartz p. 26 n. 10). H6I. 

4599 (ieo Mer. Clavariati. 

Les Granges, non procul a Troyes , rep., patera argentea (XIII 5020 vidit 
Froehner). In parte antica paterae caelatus est Mercurius in aedicula stans. 

4600 num. Aug. | et deo Mercurif«ic; | Dumiati^ | Malutinius | Victo- 
rinus | d. d. 

In agro Arvernorum (Auvergne), in summo monte Puy-de-Dome rep. a. 187i 
in fundamentis aedificii antiqui, tabella aenea, iam Clermont-F errand (XIII 1325 
vidit Hirschfeld). — 1) Montem Puy-de-Dome aetate antiqua appellatum esse 
Dumium ex hoc agnomine Mercurii videtur colligi posse. hi hoc ut videtur 
fano stetit colossus aeneus Mercurii quem in civitate Galliae Arvernis Zenodo- 
rus artifex fecit temporibus ]\eronis (Plin. h. n. Si, 4S). Item hoc videtur fuisse 
fanum apud Arvernos situm, Gallica lingua Fasso Galate vocatum (cf. infra 
JV. 4604), quod temporibus Faleriani et Gallieni incenderunt Alamanni (Gregor. 
Tur. hist. Franc. I, 32). Cf Hirschfeld XIII p. 194, Sitzungsber. der Akad. d. Wiss. 
Berlin. 1897 p. 1102. 1112. 

4601 deo Mercurio lovantucaro pro salute | Romaniae Romanae et 
Romani Severi | lulius Romanus pater vissu (sic traditur) monitus | v. s. 1. 1. m. 

Tholey prope St. ff^endel, in finibus Treverorum, rep., cista ut dicitur aenea 
(Ann. Rhen. 49, 1870 p. 188 semel descripta a. 173S). 

4603 Aug. sacr. deo | Mercurio | Victori Ma^gijjniaco* Ve[/]launo* | 
C. Capitoius (sic videtur) Macri|nus restituit. 

Hieres ad Rhodanum non longe a Lugduno (XII 2575 vidit Allmer). — 1) Mac- 
niaco, 2) Veilauno lapis teste Allmero. 

4603 in h. d. d. | deo Mercur. Mocco* | L. Mascl. Masculus et | Se- 
datia Blandula | mater ex voto. 

Andemantunni , quae et civitas Lingonum (Langres) (XIII 3676 partem vidit 
Hirschfeld). — 1) Dei nomen mansisse per multa saecula colli cuidam appellato ^ Mont 
de Moque' sito prope Langres ex actis quibusdam ecclesiae Lingonensis referunt. 

4604 [«]n h. d. [d.] I deo Mercu[no] | Vassocaleli* | Mandaloniu[s] | 
Gratus d. [rf.] 

Bitburg in Treveris (Brambach 855 ; vidit Zangemeister cf. C. I. L. XIII p. 194 
not. 4). — 1) Hoc vel simili vocabulo fanum nobile apud Arvemos (Mercurii sine dubio) 
appellatum esse tradit Gregorius Turonensis; cf. ad 1S.4600 et Hirschfeld Sitzungs- 
ber. der Akad. d. Wiss. 1897 p. 1115 nnt. 1. 

4605 Merc. | Aug. Visucio lul. | Montanus T. lul. | Secundi Fausti | 
lib. I v. s. 1. m. 

Burdigalae (XIII 377 vidit Hirschfeld). Fisucii titulos composuit Keune 
Wesld. Ko7'respondenzbl. 1897 p. 82 seq. 

4606 Mercu|rio Vijdulco* | (Mercurius stans) \ cives [ Lemo|vic. | v.s. j L m. 
Burdigalae (XIII 376 vidit Hirschfeld). — 1) Fortasse esse debuisse VIBVCO 

observat Hirschfeld. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Numina Galliae. 2l!j 

4607 Visucio j aedern cum sign[o] | C. Candidius | Calpurnianu[s] | 
d. c. c. S. N.*, item dec* [c.] | c. Nemet.' fec. 

In monte Heiligenberg tupra Heidelbergam rep., est Mannheim (XIII 6404 
vidit Zangemeister). Eodem loco complures tituli Mercurio dicati prodierunt 
(XI H 6598. 6599 = Br. 1705. XIII 6400. 6401 = Br. 1702). — 1) Decurio civium 
civitatis Sueborum Nicretuvi (sic Zangemeister C. I. L. XIII 2, p. 251, Neue Heidel- 
berger Jahrb. 5, 1895 p. 4, collato titulo XIII 2655). Civitatis eius caput fuit Lopodti- 
num, hodie Ladenburg. Ab eadem civitate positi sunt miliarii quos svpra dedimus 
N. 472. 352. — 2) Sic litteras conlignatas legit Zangemeister. — 3) Decurio civium 
eivitatis Nemetum (cf. supra N. 428 not. 2). 

4608 (Mercurii et Visuciae imagines fraetae) deo Mercurio Vi[sucio et 

sacte (sic) Visu[cie, P. Quartionius | Secundinus decu[r. | c]ivi. Suma.' ex 
iu.* V. s. 1. m. 

Ad vicum Kongen (prope Esslingen ad Nicrum fl.), ubi fuit Grinario, rep., 
est Stuttgarti (XIII 6584 = Brambach 1S81 vidit Zangemeister). — 1) Decurio civi- 
tatis Sumalocennensis. De Sumelocenna sive Sumalocenna, sita ibi ubi est fiotten- 
burg, ef supra N. 2554 (ubi vere in lapide est qq.), infra inter municipales Germa- 
niae et imprimis Zangemeister C. I. L. XIII 2 p. 214 seq. — 2) lussu. 

4ou9 (prolome muiieris ; protome Mercurii iuvenilis petasati; caduceus) 

deo Mercurio et Ros|merte Caotius Titi | fllius ex vot. 

Langres rep. (XIII S677 vidit et delineavit Petavius). 

4610 in h. d. d. deo | Mercurio et Rojsmerte, Docci | Aprossus et 
Ac|cep[f]us Illlllviri A[M]gustal., | v. s. 1. m. 

Rheinsport ad Mosellam in finibus Treverorum rep., est Mannheim (Haug 
Denkst. des Antiquariums in Mannheim n. 1S). 

4611 Aug. sa[c.] | deae Rosm[[er]tae | Cne.* Com|inius Cajndidus | et 
Apro|nia Avi|tilla | v. s. 1. m. 

Gissey-le-Vieil in finibus Haeduorum (XIII 2851 bis vel semel tantum de- 
scripta). — 1) Fix recte exceplum. 

4612 (Mercurius, chlamyde et torque indutus, sin. caduceum tenens, dextr. 
erumenam, super aram vel polius cistam apertam; retro animal quoddam; iuxta 
deae, forlasse Rosmertae, figura mutila) [/]ndus Mediom [a/riC.] | Mercurio v. 
\l. m.\ S. (In latere sin.: figura muliebris mutila; in latere d.: homo [vel deusj 
caedens arborem, supra arborem caput bovinum, grues tres^). 

Prope Augustam Treverorum rep. (Lehner Korrespondenzbl. d. fVestd. Zeitschr. 
1896 p. 53 seq., cum imagine \frontis et lateris dextri ; cf. Reinach Revue celtique 
48, 1897 p. 237). — 1) De heroe arborem caedente et de gruibus cf. ad N. 4615*. 

4613* lovis (lupiter, sceptrum et fulmen tenens; ad pedes eius aquila). In 
latere sinistro: Volcanus (Vulcanus pileatus, malleum et forcipem tenens). Inlatere 
dextro: Esus* (deus seminudus securi, quam dextra tenet, salicem caedens'). In 
parte aversa: tarvos trigaranus' (taurus dorsuali omatus ; retro salices arbores, 
inter quarum folia grues tres capiti et dorso tauri insidere videntur*). 

14* 



212 Caput XI. 

4613^ [C]ernunnos* (deus barbatus, auribus cervinit et comua gestant 
cervina, ex utroque cornu torquis suspensa est). In latere dextro: Smert^MWjos 
(deus barbatus, dextra clavam contra serpentem tollens). In parte aversa: Castor 
(Castor equum tenens). In latere sinistro Pollucis nomen periit (deus equum tenens). 

4613° Fort . . .. (deae duae, una nescio quid rotimdum, altera in humero 
arcum vel lanceam gerens). In parte aversa • • . lUS . . . (deus loricatus et galeatus 
et mulier, Mars ut videtur et Fenus). In lalere dextro Mercurii et alterius dei, in 
latere sinistro nescio quorum duorum deorum imagines; inseriptiones perierunt. 

4613** Tib. Caesare | Aug., lovi optum[o]* | maxsumo | nautae Pari- 

siac[l] I publice posieru|n[f], (In parte aversa) Eurises (homines tres barbati 
pileati cum peltis et lanceis; unus praeterea manu dextra circulum gerit. — In 
latere dextro homines tres imberbes pileati cum scutis et lanceis,' inscriptio num- 
quam videtur adfuisse. — In latere sinistro) Senani Useilom® (homines tres mu- 
tilati, medius cornutus videtur.). 

Parisiis rep. a.4740, arae quatluor (XIII 5026bcda vidit Hirschfeld ; imaginem 
primae dedit Reinach revue celtique 18, 1897 p. 234, omnium imagines Desjardins Geo- 
graphie de la Gaule III p. 261 seq., anaglypha enarravit Mowat bull. epigraphique de 
la Gaule 1, 49 seq.). — 1) Esus deus Gallorum memoratur a Lucano 1, 44S et 
Lactantio inst. div. ■/, 24. — 2) Idem deus arborem caedens, itemque grues tres non 
cum tauro, sed tamen cum capite bovino, redeunt N.4612. Mowat bull. epigr. 5 
p, 46S confert ciconias quae extant in ara Chesterholmiensi FII 704. Fabulas Hiber- 
niae cum his composuit Arbois de lubainville revue celt. 49, 4898 p. 247 seq., revue 
arch. 56, 4900 p. 70 seq. — 3) Taurum et tres grues significari apparet. — 4) Cor- 
nuti significationem in hoc vocabulo inesse putant. — 5) o Uttera ad versum 
sequentem reiecta (cf. Hirschfeld l. c). — 6) In priore vocabulo testes idonei con- 
sentiunt; in altero s litteram non agnovit Hirschfeld (useiloni Mowat). Vocabulis 
his idem Gallice significari quod Latine in antica scriptum est, aram a nautis 
Parisiacis publice positam esse, nonnulli sibi persuaserunt, sine causa. 

4614 deo Sucello, | Nantosuelte ' : | Bellausus Masjse^ filius v. s. 1. m. 

(deus barbatus, sceptrum tenens malleatum; dea alala). 

Saarburg Lotharingiae, in finibus Mediomalricorum , rep. a. 4893, iam Metz 
in museo (fFendling Korrespondenzbl. d. westd. Zeitschr. 4893 p. 229; Keune ib. 
4896 p. 35; imago est fVestd. Zeitschr. 4896 p. 540; Jahrb. der Gesellsch. f. lothring. 
Gesch. u. Alterthumskunde 4896 p. 469). — 1) De Sucelo sive Sucello cf. infra 
N. 4689; Nantosuelta ignota est. — 2) Idem nomen est supra 4580. XIII 6547 
(= Brambach 4696) et alibi, 

4615 I. o. m. I Sucaelo et | Gen. loci pro | salute C. | Calpurni | Sep- 
piani p. p. | leg. XXII Pr. p., | Trophimus | actor [ef?] can|abari ex | voto. 

Mogontiaci rep. a. 4882 (XIII 6750; Keller inscr. mus. Mogunt. n. 23^, 
Ann. lihen. 74, 4882 p. 489). 

4616 lovi Accioni' | [pa]trio Suetrius | [5a6j]nus* leg. | . . . 
4616* dis reducibus | patriis | Siietrius Sabinus* | leg. Aug. pr. 

pr. fec. 

In museo Pestinensi, haec certe rep. prope Pesth in ripa Danuvii (III 5428. 
5429 cf. Eph. 2, 654 vidit Mommsen). — 1) Lacum Lemanum a Graecis appel- 
latum esse Accion (?) tradit Avienus or. marit. 685, quem locum contulit Holder celt. 



Titali sacri et sacerdotum. — Numina Galliae. 213 

Spracfischatz s. v. Acionna dea (infra N. 4693) non videiur huc pertinere. Unde 
oriundus fuerit is qui titulos posuil (not. 2), nescimus. — 2) Est C, Octaviu* 
Appiut Sueiriu* Sabinus supra N. 4459. 

4617 I. 0. m. I Addo ex | volo po|suit pro s|alute sua | suorum^^.j ) 
mannoe | diem * (reliqua evanida). 

Altrip prope Spiram rep. (XII/6128 vidit Zangemeister). — 1) Haec obscura. 

4618 I. 0. m. I Agganai|co* M. No|nius Verujs cum suis | v. s. 1. m. 
Ticini (F 6409 vidit Mommsen). — \) Cf. infra N. 4820. 

4619 I. 0. m. I Adceneico' v. s. 1. m. | Firmasius Mansu|[6^u5] . . . 
Mediolani (V S78S vidit Mommsen). — 1) Adoneico aliquando editum erat, 

male. 

4620 lovi I Baginati' | Corintbus | Nigidi | Aeliani | ex vot. 
Morestel in finibus Allobrogum (XII 2585 Hirschfeld vidit eclypum). — 1) Cf. 

infra N. 4669. 

4621 I. o. m. Bussumario ' | C. Atil. Eutyches Aug. | col. Apul. pro 
salute I sua suorumq. omnium | exedram long. p. XXX latam | p. XXV 
cu[jn porti]cn pec. sua f[e]cit. 

Apuli (Maros Porti) in Dacia rep. (lung arch. ep. Mitth. 49, p. 70). — 1) Eidem 
deo (I. 0. Bussumaro) dicatus est alius tiiulus Apulensis III 4033, eidem fortasse 
Moesieus III S. 42405. Agnomen dei Gallicum (Busu et Bussumarus legitur in nummis 
Gallicis, cerie ex parte repertis in Pannonia, cf. Lelewel etudes numismaiiques 
1,277; fFiener num. Monatsh. 2, 4864 p. 403; Muret-Chabouillei catal. des mon- 
naies gauloises de la bibl. nationale n. 40444. 40444). 

4622 I. o. m. Tanaro' | T. Elupius* Galer. | Praesens [CT]unia» | 
pri. leg. XX V. v. | Commodo et | Laterano | cos.'* | v. s. I. m. 

Chester rep. a. 4635, nunc Oxonii (VII 468 Huebner vidit sed evanidam; vi- 
detur non plus semel descripta esse). — 1) Cf. Much Zeitschr. f. deutsches Alterth. 55^ 
4891 p. 572. — 2) Nomen corruptum. — 3) Gunia tradiiur. — 4) A. 434. 

4623 lovi Ta|ranuco' | Arria Suc|cessa v. s. 

Scardonae in Dalmatia rep. (III 2804 ad apographum factum saec. Xf^II). — 
1) Incerium an cum hoc deo componendus Taranis deus Gallorum memoraius a 
Lucano 4, 443, 

4624 (lunula) deo I Taranucno | Verat[i]us | Primus | ex iussu. 
Prope Boeckingen (ibi ubi N. 2615) rep., est Siuilgari (XIII 6478 = Bram- 

bach 4389 vidit Zangemeister). 

4625 in h. d. d. deo | Taranucno | Travini* | quibus ex | collata | 
stipe .... I lul. lu . . . I c. co . . . . I iuss 

Godramsiein prope Landau rep., est Manhemii (XIII 6094 vidii Zangemeisier). 
— 1) Focabulum obscurum (prima litiera incerta). 

4626 I. o. m. I Uxellimo * | Serandius (sic) | Verinus | dec. Cel. p. 
i. (*ie), I Pomp. I Ursula eius j cum Urso fil. | v. s. I. m. 

In pago Bukovza, prope Roemerbad Tiiffer, provinciae Norici (III 3443 cf. 
p. 4829 vidit fFilmanns). — 1) Cognomen lovis Gullicum, cf. infra N. 4695*. 



214 



Caput XI. 



4627 (imago Herculis fracta) Herculi | Maliator.* 

Obernburg ad Moenum rep. (Christ Ann. Rhen. 62, i878 p. 49 vidit Zange- 
meister cf. JSeue Heidelberger Jahrb. 189S p. SS not. 4). — 1) Herculi Mal{1)ialori, 
explicat Zangemeister, qui monuit malleum atlribui solitum esse a Germaniae po- 
pulis summo apud ipsos numini (Thunar). Nomen dedieantis fortasse in alio la- 
pide scriptum erat (Zangem.). 

4628 Herculi | Magusan|[o] ' sacrum | Val. Nigri|nus dupli. | alae 
Tun|grorum. 

Ad vallum Pii Brilannicum inter Polmont et Mumerills rep. (FJI 4090 bis ut 
videtur descripta). — 1) Idem deus est supra N. 2188 (ubi non Macus-, sed Magus- in 
lapide esse iam constat: FI 51162) et in titulo Bonnensi Ann. Rhen.7S,74 (cf. infra 
N. 4780 not. 2); praeterea memoriam eius servaverunt nummi Postumi (Eckhel 7, 444). 

et I Haevae* Ulp. | Lupio et Ul|pia 



Magusano ' 



4629 (rosa) Herculi 
Ammava | pro natis | v. s. l. m. 

In insula Batavorum in regione dicta Betuwe, deinde Bruxellis (Brambach 150 
aliquoties descripta saec. XyillXFIII). — 1) Sic unus ex testibus, Ma|cusano ple- 
rique. — 2) Sic (duabus postremis litteris contignatis) plerique ex descriptoribus, 
Haeva nonnulli. Vix cogitandum de Hebe-Graecorum, potius de Caiva infra N. 4741. 

4630 pro sa[?.] .... I [Herc] uli Magusan[o] . . | . . is Abirenibu[s, Sit\- 
vano et Geni[o] . . ., | . . ne Mahal . . . | . . . rie, Mercu[no] . . ] [ce/e]risque 
dis dea[6MsqMe | omn]ibus, Similin[ms] ] . . . nus vered[ar.]* ..[... stis Dir- 
mes .... I ... nus item c. . . | . . . cu . . . . 

Deutz rep. (Schworbel Ann. Rhen. 77, 1884 p. 4S cf. Ihm ib. 85 p. 172 n.4S0; vidit 
Zangemeisler). — 1) Numeros veredariorum novimus in Germania superiore (Limes- 
blatt n. 27 p. 765) el in Dacia (III 1579S/6 = arch. ep. Mitth. aus Oesterr. 47 p. 224). 

4631 Aug. sacr. | deo | Herculi j Sex. Orgius | Suavis' | d. s. p. d. | 
L. d. ex d. pag.^ 

4632 Aug. sacr. | deo Merculrio | Sex. Orgius | Suavis* | d. s. p. d. | 
L. d. ex d. pag.^ 

Chalon-sur-Saone, ubi fuit Cavillonum Haeduorum (XIII 2609. 2608 vidit 
Hirschfeld). — 1) Idem homo Augustonemeti titulum XIII 4462 dedicavit Genio 
Arvernorum. — 2) Locus datus ex decreto paganorum. 



4633 










Arduinne* 


Camulo* 


lovi 


Mercurio 


Herculi 


(Diana succincta 


(Mars cum 


(luppiter d. 


(Mercurius 


(adiacent ei a d. 


cum areu et 


hasta et 


hastam, s. 


caduceum 


exuviae leonis 


pharetra) 


clipeo) 


fulmen 
tenens) 


gestans) 


et caput tauri; 
ipse s. Hesperi- 
dum mala tenet) 



M. Quartinius M. f. cives Sabinus Remus* 
miles coh. VH pr. Antoniniane p. v. v. 1. s. 

Romae, est in museo Faticano (FI 46; cf. Huebiier ex. scr. epigr. 490). — 
1) Arduinnae (de qua cf. etiam N. 46917) et Camuli (cf. N. 4SS0) nomina et ima- 
gines viderunt Smetius Pighius aliique; cum periissent post medium saec. XFI, 
eorum loco manu recenti reposita sunt Satumi et Martis nomina, illius etiam 



Tituli sacri et sacerdotum. — Numina Galliae et Germaniae. 216 

imago. Ceterum hac tuiu inseriptione Ligoriut et Dianae Arduinnae titulos non- 
nuUos confinxit (XIF 430*. 436*) et Camuli (cf. ad N.4SS0). — 2)'Cives" (sic 
scriptum in titulis militum oriundorum ex Germania etiam supra N. 2S08. 2S64. 
2575, in/ra N. 4743.4811.4852. Brambach 981) vel potius'^ civis Remus^ ideo sepa- 
rantur, ut tribus, quae nulla fuit, locus legitimus aliquo modo expleatur (Henzen). 

4634 I. 0. m. I et Genio loc[tJ, | Marti Hercul[iJ | Mercurio ' | Anibio- 
marcis^ millites leg. XXX U. v. | M. Ulp. Panno, | T. Mans. Marcus, | M. 
Ulp. Lellavvo, | T. Aur. Lavinus | v. s. 1. m. 

Rigomagi (Remagen) rep. (Braun Ann. Rhen. 26, 18S8 p. 11S; inde Bram- 
bach 646). — 1) Sub Martis Herculis Mercurii nominibus latere tria summa nu- 
mina Germanorum (Tac. Germ. 9) monuit Zangemeister Neue Heidelberger Jahr- 
biicher 189S p. S2. Cf. infra N. 4853. — 2) Focabulum videtur pertinere ad deo- 
rum nomina quae praecedunt, sed significatio latet (cf. Zangemeister l. c. p, S5). 

4635 Mercurio | Apoliini ( Minervae* ( Togirix | Metiae f. | v. s. 1. m. 
Eburoduni (Yverdun) (XIII SOSS = Inscr. Helv. 139 vidit Mommsen). — V^ A 

Gallis maxime Mereurium, post hunc Apollinem et Martem et lovem et Minervam 
coli tradit Caesar b. Gall. 6, 17. 

4636 ApoUini Anextiomaro* M. A. Sab.^ 

South Shields (prope Newcastle) rep., patera aenea (Eph. ep. 7, 1162 vidit 
Haverfield). — 1) Sic potius quam Anextlomar- est in aere (Haverfield archaeolo- 
gical journal SO, 1895 p. 296). Idem numen memorari in fragmento lapidis (. . i 
Anex . . . superest in v. 1) adservato in oppido Le Mans (XIII 5190) notavit f^ille- 
fosse bull. monumental 1889 p. SS5. 

4637 ISum. Au[^.] I et Genio Apol[/]inis | Atepomari, lul. Atr|ectus 
Craxanti fil. et lul. | Gnaius Atrecti fil. d. s. d. 

Non longe a Poitiers rep., loco dicto Peu-Berland, in confiniis Pictavorum 
et Biturigum Cuborum (XIII 1518 ; Revue celtique 1896 p. 5S). 

4638 et' deo ApoUini ] Cobledulitavo | M. Pompeius, C. Pomp. | Sancti 
sacerdot. | Arensis* fiL, Quir. Libo' | sacerdos Arensis^ | qui templum 
deae | Tutelae et therma[s] | public. utraq. oI[tm] vetustate collab[sa] j sua 
pecunia rest., | v. s. 1. m. 

Perigueux, ubi fuit Fesunna Petrucoriorum , cf. supra N. 575S (XIII 939 vidit 
Hirschfeld). — 1) Cum basis supeme integra sit, fortasse alter lapis superpositus fuit, 
et in eo allerius dei nomen xcriptum. — 2) Sacerdos Arensis est sacerdos ad aram 
Augusti Lugdunensem. — 3) Idem homo cum patre memoratur in titulo Lugduni 
reperto XIII 1704, in quo uterque appellatur sacerdos. 

4639 Apollini I Mapono* | . . Terentius | . . f . Ouf. | Firmus Saen.^j 
praef. castr. | leg. VI V. p. f.' | [rf.J d. 

Hexham in Britannia rep. (FII 134S descr. Bruce). — 1) ApoUini Mapono 
videtur etiam dedicatus esse titulus f^II 218. 'MaponC locus aliunde non notus 
nominatur a Ravennate (S, 31 p. 436, 20) inler diversa loca Britanniae (Hue.). — 
2) Intellegitur Saena Italiae (Siena). — 3) Praefectus .castrorum legionis sextae 
Fictricis piae fidelis. 

4640 deo I Mapono | et n.* Aug. | Durio | et Ramio | et Trupo | et 
Lurio I Germajni v. s. I. m. 



216 Caput XI. 

In Britannia non longe a vallo Hadriani, loco dicto Armlhwaite, prope 
Plumptonwall (FIl 332 bis ut videtur descripta). — 1) Numinibiis. 

4641 in h. d. d. | Apollini Tou|tiorigi { L. Marinius | MariDia|nus 3 
leg. VII I Gem. Alexan|d[mjnae' vojti compos. 

Aquis Mattiacis (Wtesbaden) rep. (Brambach iS29; Lehner mus. ff^isbad. 
n. 312). Similiter Apollini cuidam cognomine Gallico videtur fuisse dedicatus t. 
Bonnensis (dudurn deperditus) Orell. 2021 = Brambach 463 (APOLLINXIVIGI vel 
APOLLINI LIVIC-I vel APOLLIN-LIVICI apographa). — 1) Focabulum erasum. 

4643 deo Apollini Vindonn[o] . . Urbicilus Flaccus v. [s. 1] m. 

4643 (caput virile radiatum et alatum, scilicet Apollinis vel Solis) \deO 
Apollim Vind]onno et Fontibus | . . . . [Pjrisci v. s. 1. m. 

In finibus Lingonum, loco dicto la Cave, prope Essarois, rep., iam Chdtillon 
in museo (XIII S644. S643 vidit Hirschfeld; Thedenat mem. des antiq. 49, 4888 
p. 211. 212). 

4644 Apoll. I Virotuti | T. Rutil. Buricus | 

Prope Annecy rep. (XII 2323 vidit Hirschfeld). Ad eundem deum fortasse 
pertinuit XIII 3183. 

4645 pro salute et | victoriae (sic) Aug.* | ApoUini et Ver|iogodumno | 
tribunalia dua | Setubogius Esuggi | f. d. s. d. 

Amiens, iam Parisiis (Orell.2062; Revue arch. 1899, 2 p. 226). — 1) Sic (lit- 
teris A et n contignatis) Seymour de Ricci Revue arch. l. c, adprobante Mommseno 
qui et ipse vidit ; antea legerant VICTORIA EXXG. (= exercituum Germaniae). 

4646 ApoUini | Granno | Q. Lusius | Sabinia|nus | proc. | Aug. | v. 
s. [/.] m. 

In Scotia prope Edinburg rep. (FII 1082 saec. XFI aliquoties ut videtur 
descripta). 

4647 in h. d. d. [d]eo Apolli|n[e 6r]ra[nn]o Phoeb. | L. I[n]genuviu[«] 
Prilmanu[s] ex voto p. 

Treveris (Hettner Steindenkmdler des Museums zu Trier p. 56 n. 47). — 
[Gjranno, Camenis aliisque compluribus diis dicatus est tit. Bonnensis supra IV. 1193. 
Apollo Grannus praeterea ex multis aliis tilulis notus est. 

4648 deo Apol|lini Gran|no Amar|cohtan. | Veranus | Verci f. | Ti- 
lande[r]' | v. s. 1. m. 

Prope Augustodunum (Autun) rep., loco dicto Branges (XIII 2600 vidit Hirsch- 
feld). — 1) Incerlum utrum cognomen Ferani an ethnicum (Hirschf.). 

4649 ApoUini Granjno Mogouno* | aram | Q. Licini. Trio | d. s. d. 
Horburg prope Colmar rep., posiea Argentorati, ubi periit anno 1870 (XIII 3513 

vidit Brambach n. 1913). — 1) Cf. infra ad J\. 4706. 

4650 Apollini I Granno | et Nymph|is C. Vidius | lulius pro | se et 
suis I V. s. 1. 1. m. 

Rep. ad Danuvium in monte Ennetach, est Ulmae (III 3861 ef. III S. 11891 
vidit Zangemeister). 



Tituli sacri et sacerdotum. — Numina Galliae. 217 

4651 ApollJDi GraDDo et sanctae Hygiae | . . at. deum i[p]s[o]- 

rum pro salute Luc .... 

Faimingen in alveo Danuvii rep. , est Avgtburg (11/ SS73 cf, III S. p. i8S4 
viderunt Mommten et Hirschfeld), 

4652 ApolliDi I GraDno et | saDCtae | SiroDae | sacrum. 

Homae (FI 36 descr. Smetius aliique). 

4653 Apollioi I et Sironae | idem* | Taurus (in lateribus iuvenis, vir,- 
in parte postica: Apollo). 

Luxovii (Luxeuil) in Sequanis in thermis rep. (XIII S4S4 vidit Hirschfeld). 
Eodem ioco prodiit 7V. 4680*, ubi vide. — 1) idem potius quam itidem. Alia ara ab 
eodem Tauro iuxta videtur fuisse staluta. 

Apollini et Sironae praeterea dicati sunt lituli XIII 6272. 6438 C<— = Bram- 
bach 919. IS97 = Orell. 2048. 2047). III SS88. 

4654 SiroDae | Abducietus | Toceti fil. | v. s. 1. m. 

Burdigalae (XIII 382 vidit Hirschfeld). 

4655 (protome vmliebris) deae BiroDae I Maior Ma|giati filius | y. 
s. 1. m. 

St.-Avold rep., postea Argentorati (Robert Spigraphie de la Moselle I p. 93). 
Deae Sironae dedicati sunt praeterea tituli Treverensis (Brambach n. 814; Hettner 
Steindenkmdler des Museums zu Trier n. 49), ubi item scriptum est DIRON-, alii- 
que comptures (XIII 6327 = Brambach 1698 =- Hen&en 3912; XIII 544S ; Ann. 
Rhenan. 44/3, 1868 p. 65). 

4656 deo ApollliDi BorvoDi | et DamoDae | C. DamiDius | Ferox civis | 
LiDgonus ex | voto. 

Bourbonne-les-Bains, inter Langres et Epinal (XIII 3911 Zangemeister vidit 
ectypum gypsaceum). Eodem loco alii multi tiluli eisdetn Borvoni et Damonae 
positi reperti sunt (XIII 3912 seq.; Chabouillet rev. arch. n. s. 59, 1880 p. 18seq.). — 
A Borvone (N. 4638. 4639 not. 5) sive Bormone (JS. 4639), deo sine dubio aquarum 
salutarium, apparet et hunc locum nomen habere et alia similiter appellata, Bourbon 
Lancy (cf. N. 4639) et Bourbon l' Archambault. Hoc loco (Bourbon 1'Archambault) 
qui extant fontes caiidi, ii videntur esse qui in tabula Peutingerana appellantur 
Aquae Bormonis. Eidem deo dedicati sunt ad Aquas Sabaudiae (Aix-les-Bains) tituli 
XII 2445. 2444. Etiam Bormanum et Bormanam (infra N. 4670), ilem deum Borma- 
nicum (supra N. 4314), huc pertinere probabile est (videndum an huc non per- 
tineat etiam F7304). 

4657 Aug. sacr. | deo Albio et Damouae * Sex. Mart. | Cocillus ex 
iussu eins v. s. 1. m. 

Prope Arnay-le-Duc, inter Autun et Dijon, ad thermas (source minerale de 
Maizieres) vas aeneum olim inauratum, litteris punctim scriptis (XIII 2840; delineavit 
Fillefosse bull. det antiquaires de France 1899 p. 522). — 1) Cf N. 4636. 4639. 

4658 Aug. sacr. deo | Borvoui et CaDdi|do aerari^ sub cu|ra Leouis 
et Mar|ciaDi ex voto r.*; | aerari doDa.^ 

Enlrains (inter Auxerre et Nevers), ubi fuit Intaranum vicus Senonum (XIII 
2901 Hirschfeld vidit ectypum). — 1) Inteilege fabrot aerariot. — 2) RetUtue- 
runtf — 3) Aerarii donaverunt. 



218 Caput XI. 

4659 C. lulius Eporedirigis* f. Magnus | pro L. lulio Caleno* filio | 
Bormoni et Damonae^ | vot. sol. 

Bourbon-Lancy (in Burgundia vetere, hodie dep. Saone-et-Loire ; cf. ad N.46S6), 
non longe a Ligere fl. (XIII 2805 Ilirschfeld vidit ectypum gypsaceum). — 1) Epore- 
dorix Haeduus memoratus a Caesare b, G. 7, 59seq. potest fuisse e maioribus huius, — 
2) Fortasse hic lulius Calenvs Haeduus memoraius a Tae. h. 3, 56. — 3) Alius 
titulus eodem loco rep. (XIII 2806) dicatus est Borvoni et Damonae, iisdemque vi- 
dentur fuisse dicati XIII 2807. 2808. 

4660 deae | Suli Mi|nervae | Sulinus | Matu|ri fil. | v. s. 1. m. 

Bath rep. ad caput fontis calidi (FII 45 vidit Huebner). Illo loco fuerunt 
Aquae Sulis memoratae in itinerario Ant. p. 486. Memorat hos fontes calidos Bri- 
tanniae eliam Solinus 22, 40 (18), aitque eos fuisse in tulela Minervae, seilicet Mi- 
nervae Su/is. — Cf. etiam ad N. 5154. 

4661 Priscus ( Touti f. | lapidariu[s], | civis Car[nM]|tenus Su[W] | 
deae v. [s.] 

Bath rep. (Haverfield Proces-verbaux du Comiie des travaux hist. et arch. 
1900 lan. p. II). 

Deae Suli (sic FII 40. 41) vel deae Suli Min. (FII 42) dedicati sunt eliam tituli 
eodem loco reperli VII 40 — 42, dea Sul. (sic) titulus rep. Alzey XIII 6266 cf. Ihm 
ann. Rhen, 85, 1887 p. 184 n. SS1. In titulo Dacico III 11S6 incertum est utrum 
eadem dea an Suleviae Germanorum (infra N. 4772 seq.) intellegendae sunt. 

4662 Sul[e]viae* | Idennicae" | Minervae | votum. 

Prope vicum Collias Galliae Narbonensis, non longe a Nemauso (XII 2974 
ad exemplum Guirani Nemausensis auctoris accurati). — 1) Suliviae iraditur Cdae 
Sulev[iae] dicatus est titulus Trevir Hettner Steind. d. Mus. Trier n. 109; Sulevis 
vel Suleviabus dedicatos tilulos habes infra N. 4772 seq.). — 2) Loci Eyssenes, hodie 
Seynes dicti nomen comparant regionis illius periti. 

4663 Minervae | Belisamae* | sacrum | Q. Valerius | Montao. | q[x\ 
s{oto]. 

St.-Lizier in Aquitania (XIII 8 saepius descripta). — 1) Eidem deae videtur 
esse dedicatus titulus Celticus Fasione in Gallia Narbonensi rep., quem edidit 
Hirschfeld XII p. 162 (Ssyofia^og OvMovsog zoovxiovg Nafiavaaxig simQOV Brj- 
Xrjaafii. Goaiv vsfJLTjxov . . .). 

4664 p. s. d. d.* I Q. Eniboudius j Montanus "d^ | leg. III Italicae | ordi- 
natus [e]x eq. | Bom.^ ab domino | imp. M. Aur. A[n]toni|no Aug., aram 
posujit deo Abinio | 1. m. 

yHlavecchia prope Nizzam, deinde Parisiis (F786S Mommsen vidit ectypum). — 
1) Pro salute domus divinae. — 2) Centurio. — 3) Cf. supra N. 26SS. — Eodem 
loco ab eodem homine ara posita est deo . . orevaio. — Deo Abianio Aptae in Gallia 
Narbonensi posita est ara XII 6054. 

4665 Adidoni et Augusto | Sex. Talonius Musicus d. s. p. p. (ab 
altera parte extat titulus Christianus) . 

Le Puy (XIII 1S7S vidit Hirschfeld). 

4666 deo Alisano* Paullinus | pro Contedio fil. suo | v. s. 1. m. 

In agro Haeduorum loco dicto Fisignot rep., iam in museo Sangermanemi, 



I 



Tituli sacri et sacerdotum. — Nnmina Galliae. 219 

in paterae aeneae manubrio, tilulus punctim exaratus (XIII 2843 vidit Hirschfeld; 
cf. Huebner ex. scr. epigr. n. 932). — l) Idem deus memoratur in titulo Celtico 
XIII S468 — » Huebner ex. ser. epigr. n. 951. 

4667 deo Baconi* | G. Laulius .. [/".] | Sabinus | decurio alae I | 
Flaviae .... 

Chalon-sur-SaSne, ubi fuit Cavillonum Haeduorum (XIII 2603 vidit Hirsch- 
feld). — 1) Marcellus martyr Cavilloni cultus narratur ad atrium divi Baconis 
(sic certe unus codex actorum) perductus esse (act. Sanet. mens. Sept. II p. 200; 
monuit Canat inscriptionis huius primus editor). 

4668 Bacurdo* | sacrum | M. Alban[i]us | Paternus | optio | v. s. 1. m. | 

II Sil. COS.' (cornu copiae). 

Coloniae Agrippinae (Brambach 38S e Grutero aliisque; fortasse semel tantum 
deseripta). — 1) Alius eiusdem dei titulus ap. Brambach 386. — 2) Duobus Silanis 
consulibus, i. e. a. 189. 

4669 Felix Sme|ri f. Bagino | et Bagina|tiabus' | [v.] s. 1. m. 
Tarendel prope Bellecombe in finibus Allobroguyn rep., iam Falence (Allmer 

revue epigr. 3, 1896 p. 5S9 n. 1124). — 1) Cf supra N. 4620. 

4670 Bormano | et Borman[ae] ] P. Saprin[/ws] | Eusebes v. s. | 1. m. 

Prope Deam Focontiorum (Die) rep. (XII 1361 vidit Hirschfeld). — Borma- 
nae praeterea dicatus est titulus XIII 2432. Cf. ad N. 4636. 

4671 Aug. sacru. deo | Brixantu propitiu*. 

Prope MouUns-en-Gilbcrt (inter Autun et Nevers) rep., est Parisiis, clavis aenea 
permagna (XIII 2812 vidit Hirschfeld el sinceram indicavit; dubitant de antiqui- 
iate Babelon et Blanchet catal. des bronzes p.756 n.2424). — 1) Brixanto propitio, 

4672 ex imperio | T. Attius Quartus | Caiiaro* v. s. 1. m. 

Arelate (XII 6SS vidit Hirschfeld). — 1) Sic Ilirschfeld (cum altera I lon- 
giore), Cailaro antiquiores auctores. 

4673 in h. d. d. | deo Caprion[i] | L. Teddialius* | Primus. 

In finibus Treverorum rep. prope locum Miirlenbach (Brambach 849; Hettner 
Steindenkmdler des Museums zu Trier n. 115). — 1) TEBBIATIVS lapis. 

4674 Dullovi[o]* I M. Licinius | Goas | v. s. 1. m. 

Vasione (XII 1280 bis ut videtur descripta saec. XVII). — 1) DuUovi tra- 
ditur. Eiusdem dei est XII 1279. 

4675 [C.y Caesari Ger|manici [/",]* Aug. | p. p. et Etnoso | Anavus 
Attici lib. I V. s. 1. m. 

Avarici Biturigum (Bourges) rep. a. 1882 (XIII 1189 vidit Hirschfeld). — 
1) C. et f. litterae sine vestigiis perierunt. 

4676 [^]ug- deo Gisaco' | . . uricius Agri|[co]la de suo polsuit. 

Evreux, ubi fuit Mediolanum Aulercorum Eburovicum (XIII 5197 vidit Hirsch- 
feld). — 1) Haud diversus Gesacus deus, cui dedicatus est titulus Ambianensis, 
quem citat Hirschfeld (XIII l. c). 

4677 Lanovalo | Q. Corn. | Smertullus | v. s. 1. m. | pro Pla- 
cido I fratre. 



22C> Caput XI. 

Prope Cadenet Galliae JSarbonensis, non longe a Druentia fl., (XII 106S; 
Rabiet memoires de la Soc. des antiquaires de France 1887 ]>. 558). Eodem loco 
alius eiusdem dei titulus repertus est (Comile des trav. kist., proces-verbaux Febr. 
mo p. FI). 

4678 P. Cornelius | Phileros | Larrasoni* | v. s. 1. m. 

Prope Moux (inter Narbonem et Carcasonem) rep., est Carcasonne (XII 3569 
vidit Hirschfeld), — 1) Eiusdem dei eodem loco alius titulus Latinus (XII 5570), 
tertiusque Graece scriptus (ib.), reperti simt. 

4679 Letinnoni' b. opif.^ | imper. poni* | Nemausenses. 

Ledenon (inter Nemausum et Rhodanum), nunc Nemausi (XII 2990 cf. add. 
p. 852 vidit Hirschfeld). — 1) ^ numine locum ubi titulus repertus est nomen 
habere apparet. — 2) Bonae opiferae (Hirschf). — 3) Imperio. — 4) Intellege: 
posuerunt. 

4680 Luxovio et Brixiae* G. lul. Firma[w]us^ v. s. 1. m. 
4680* [Zwjssoio I et Briciae* | Divixti|us Cons|tans | v. s. [l.] m. 

Ltixovii (Ltixeuil) in Sequanis, haec postea Fesoul (XIII S426. S42S huius 
ectypum vidit Hirschfeld, illam semel tantum descriplam habemus medio aevo in 
eodice quodam olim abbatiae Luxoviensis). — 1) Fortasse numina fuerunt aquarum 
salutarium, cf supra N. 46S5 not. — 2) Firmar. ias. traditur. 

4681 Maglo I Matonio | Atlo | marmo|rarius | v. s. 1. m. 

Agen, ubi fuit Aginnum provinciae Aquitaniae (XIII 915 vidit Hirschfeld). 

4682 Ti. Cl. Professus Niger omnibus | honoribus apud Aeduos et | 
Lingonas functus, deo Moritasgo' | porticum testamento poni | iussit suo 
nomine et luliae | Virgulinae uxoris et filiarum | Cl. Professae et lul. Vir- 
gulae. I lul. Vir[^]ul[«] fil. | posuit.* 

Alesiae rep. a. 1652 (XIII 2875 descripserunt modo repertam Thomas quidam 
auctor incorruptus, et praeterea unus alterve). — 1) Idem nomen, teste Caesare 
bell. Gall. 5, 54, regi Senonum fuit. — 2) Haec scripta in margine fortasse postea 
demum adiecta fuerant, 

4683 L. Crispius | Augustinus [ dumvir diis | Bubacasco et | Rubeoni 
votum I s. 1. 1. m. 

Demonte in Alpibus fnaritimis, cf. supra N. 4571, rep. (Ferrero act. academ. 
scient. Taurin. 26, 1890/1 p. 685 tab. XII). 

4684 Aug. Rudiobo sacrum. | Cur. Cassiciate d. s. p. d.* | Ser. Esu- 
magius Sacrovi[r]^ Ser. lomaglius^ Severus | f. c. 

Neuvy-en-Sullias prope Orleans rep., basis equi aenei (XIII 5071 vidit Hirsch- 
feld). — 1) De sua pecunia dedit. — 2) SACROVIB aes. — 3) Seriomaglus scrip- 
tum. vnn vncnhuln. 

4685 deo Sedato | T. Vintelius | Vegetinus Ilviral. | d. s. d. d. 

St. Maurice in valle Rhodanica rep. (Anzeiger fiir schweiz. AUertumtkunde 
1896 tab. IX cf. p. 112). 



Tituli sacri et sacerdotum. — Numina Galliae. 221 

4686 Sedato | sacrum | coh. I Bre. | ex v. s. 1.* | V. s. c. a.' lul. | 
Maximlo dec. 

Pfunz ad limitem Raetiae rep. (III 3918 vidit Mommsen). — 1) Cokors prima 
Breucorum ex voto solvit libens. — 2) f^otum solutum curagente (sic Momms.), 

Eiusdem dei praeterea habemus titulos Pannonicos III S922 III S. 10SSS et 
Moesicum III S. 8086. 

4687 deo Sinquati | L. ilonorat|ius Aunus | v. s. 1. m. 

Prope confinia regni Belgici et Francogalliae rep., loco dicto Fagny (dSp, de 
la Meuse), vel, si alios sequimur, Geromont prope Gerouville (Lux. belg.), labula aenea 
(Publications de la Sociele pour la recherche des monum. histor. dans le Grand- 
Duche de Luxembourg 6, 18S0 tab. V fig. 2 cf. p. 47 ; Lienard archiol. de la Meuse 
III p. 84 tab. XXIF n. 4). 

4688 deo Silvano Sinq. | Paternius pro sa|Iute Emeriti fili | sui io* 
s. 1. m. 

IJna eum ea quae praecedit rep., basis signi aenei (iuvenem nudum exkibentis), 
cuius inferior pars tantum restat (Publications de la Societe pour la recherche des 
mo7ium, dans le Grand-Duche de Luxembourg 6, 1830 tab. V fig. i cf, p. 49; Lienard 
\, c. p. 83 tab. XXIF n. 7). — 1) io non intellegitur. 

4689 deo | Sucelo. 

Eburaci rep., anulus argenteus (Eph. S, 181 Huebner vidit ectypum aeneum), 
— Eundem deum habuimus supra N, 4614. 4613; eidem praeterea dedicati sunt 
tiiuli Fiennensis XII 18S6 (deo Sucello), Eburodunensis XIII 3037 = Momyns. Inscr. 
Helv. 140 (Sucello), Rhenanus XIII 6224 = Brambach 884 (deo Sucelo). 

4690 numin. | Aug. el | [djeo Telon.^ j . . mai . . . 

Perigueux, ubi fuit Fesunna (cf. supra N. S7S3) Petrucoriorum (XIII 948 vidit 
Hirschfeld). — 1) Eidem deo et deae Stannae sive qjio alio nomine fuit eodem 
loco dedicatus est titulus XIII 930 — 954. Nomen oppidi hodie Toulon, quod fuit 
Telo Martius (it, Anl, p. 303 cet.), num kuc pertineat, incertum. 

4691 Petiganus | PJacidus | ToutatiS | Medurini* | votum soi|vet (sic) 
anni|versarium. 

Romae rep. in castris equitum singularium (VI 51182 vidit Huelsen ; Henzen 
annal. 1883 p, 290), — 1) Cf supra N. 4540. 4366. — 2) Fortasse nomen vel 
agnomen dei. 

4691» Vindedo.' 

Eburoduni (Yverdun), columnae pars (XIII 3059 vidit I. Schmidt). — 1) Nomen 
dei primo casu positum putat Mommsen, ut in N. 4769 ; f. N. 470S^. 

4692 deo Uuni|origi Sa{iurnahs | Pauii tiiius | ex voto. 

In Gallia Belgica, loco dicto le Chatelet (inter Saint-Dizier et loinville) rep., 
tabula aenea, nunc Parisiis (Mowat bull. monumental 1882 p. 256; delineavit 
Huebner ex. scr, epigr. n, 9S0). 

4693 li. Eppius Leo | Uxsacano | v. s, i. m. 

Bedouin prope Carpentorate (Carpentras) Galliae Narbonensis (XI1 1178 p. 825 
Allmer vidit ectypum), 

4693* Aug. sacr. | deo (in parte opposita) Uxello. 

Parisiis, tabella aenea (Mowat bull. des antiquaires de France 1888 p. 23S; 



222 Caput XI. 

Babelon et Blanchet Bronzes antiques de la Bibl. nationale p. 710 n. 2506). Ad 
idem numen videtur pertinere XII 587 (ubi tamen est Uxelio, cf. Mowat bull. des 
antiq. l. c. p. 



4694 Uxovino I V. s. 1. m. I Q. Annius | Bottus. 

Bonnieux prope Jptam luliam (Apt) Galliae ISarbonensis rep. (XII IIOS vidit 
Hirschfeld). 

4695 Aug. Acionnae | sacrum | Capillus Illio|mari fil. porticum | cum 
suis ornalmentis, v. s. \. m. 

Prope Orleans ad fontem VEtuvee rep. (XIII 5065 vidit Hirschfeld). 

4696 deae Aug. | Andartae' | L. Carisius | Serenus | Illlllvir Aug. | 
V. s. 1. m. 

Deae Focontiorum (XII 1SS6 vidit Hirschfeld). — 1) Eiusdem deae complures 
alii tituli eodem loco reperti. 

4697 deae Ardbijnnae* T. lulijus Aequalis | s. 1. m. (In utroque la- 
tere arbor). 

Prope Diiren rep., iuxta viam quae Montjoie ducit, ad vicum Gey, ad extremam 
silvam Ardiiennam (Braun ann. Rhen. 29J50, 1860 tab. II cf. p. 68; inde Bram- 
bach 389). — 1) Cf iV. 4655. 

4698 deae Artioni* | Licinia Sabiniila. 

Muri prope Bernam rep,, est Bernae, basis sigilli aenei (XIII S160 = Inscr'. 
Helv.SIS; delineavit Huebner ex. scr. epigr. n. 901). — 1) Idem numen in titulo 
rupi inciso prope Bitburg (Aen. Rhen. SS/6, 187S p.24o; vidit Zangemeister). 

4699 Athuboduae^ | Aug. | Servilia Teren|tia ] v. s. 1. m. 

Prope Ley (inter Annecy et lacum Lemannum) rep. , est Annecy (XII 2S71 
vidit Hirschfeld). — 1) [C]athuboduae fuisse coniecit Pictet. 

4700 deae Bibraci* | P. Capril. Pacdtus | Illlllvir Augustal. | v. s. 1. m. 

Augustoduni (Autun) rep., clipeus aeneus argento inductus, iam Parisiis in 
museo (XIII 26S2 vidit Hirschfeld). — 1) Bibracti mulli auctores, ut etiam XIII 
26S1. 26S5 (quos titulos tamen non vidit Hirschf). 

4701 Cantismerte | L. Quartillius | Quartinus | 1. m. 

tn summa valle Poenina non longe a Seduno (Sitten, Sion) rep. (XII 151 
Mommsen vidit ectypum). 

4702 Aug. sacr. deae Cluto[j]|dae* et vcanis (sicp Masavensibu[s]^ | 
Mediusacer | Medianni [/".] | murum inter arcus duos c^wmj | suis orna- 
mentis d. s. d. 

In vico Mesves rep., iam Nevers (XIII 289S vidit Hirschfeld). — 1) Eadem 
dea memorattir in crotalo aeneo XIII 2802, in quo scriptum est dea Clutoi^^ae. — 
2) Inlellege: vicanis. — 3) Ficus Masava memoratur etiam in tabula Peutingerana . 
et alibi. 

4703 Dexivae* et Caudel|lensibus^ C. Helvius Pri|mus sedilia, v. s. 1. m. 
In Gallia Narbonensi prope Cadenet (non lojige a Druentia fl.) rep. a. 1772 

(XII 106i; Rabiet mem. de la Societe des anliquaires de France 1887 p. 551). — 
1) Dexivam eandem ac Fortunam esse pulat Calvet Avenniensis, apte conlato versu 
Fredegodi in vita S. ff^ilfridi Eboracensis c. 1S v. SS8 (Migne 155, 992) : non igitur 



Tituli sacri et sacerdotum. — Numina Gallorum. 223 

eoeptum dissolvit Dexia votum. Eidem deae alii tituli eodem loco dicati, XU 1062. 
406S. De Dexuiatibus Galliae Narbonensis (Plin. h. n. 3, 34) monuii Rabiet. — 
2) Ita incolas oppidi hodie Cadenet antiquitus dictos esse putant. 

4703* Dilona». 

Laudun a dextro Rhodani in agro Folcarum rep., est IVemausi, ara (XII S768 
vidit Allmer). — 1) Rivi la Fione nomen contulit Charvet Fiennensis ; rectius for- 
tasse Keune ff^estd. Korrespondensbl. 1896, 104 attulit Auson. carm. 19 (ord. urb. nob.) 
0.460: Divona Cellarum lingua, fons addite divis. 

4704 Aug. sacr. dea[e] | Icauni* | T. Tetricius African. | d. s. d. d. 

Avxerre, ubi fuit Autessiodurum Senonum (XIII 2921 bis descripta saec. XVIII). 

— 1) Icaunis (vel forle Icauna, nam fines omnitim versuum ab altero tantum auctomm 
lecti sunt, nec sine difficultate ut videlur) antiquum nomen fuit fluminis Yonne cf. 
vita S. Germani episcopi Autissiodorensis c. 12 (act. Sanct. mens. lul. 7, 21S) : in con- 
spectu Aulissiodorensis oppidi interposito Icauna fiumine monasterium collocavit. 

4705 deae Icovellau|nae', | sanctissimo | numini, Genia|lius Salu[r]- 
ninus* | v. s. 1. m. 

Sablon prope Metz rep., tabella aenea (Jahrbiicher d. Fereins v. AUerthumsfr. 
im Rheinlande 66, 1879 tab. IF fig. 1, cf ib. 69, 1880 p. 34 not. 1; Huebner ex. scr. 
epigr. n. 905). — 1) Una prodiit alia tabella aenea cum nomine eiusdem deae 
(Jahrb. 66 l. c. fig. 2), tertia tabella, sed marmorea, prodiit Augustae Treve- 
rorum (Hettner ff^^esld. Korrespondenzbl. 1891 p. 43S, Steindenkmdler des Museumr 
zu Trier n. 410). — 2) Satuaninas incisum est. 

4706 dede | Mogon|tide' lul. | Paternus | tabelMr. | ex v6t6. 

Sablon prope Metz rep. (Zangemeister Ann. Rhenan. 69, 4880 p. 54). — 1) Deo 
Mogonti dedicati sunt tituli Britannici infra N. 4728. 4755; similia nomina vel 
agnomina deorum N. 4S66. 4S77. 4649. 4728 not. 4 (cf. Zangem. l. c). 

4707 deae | Nariae | reg. Arure.^ | cur. Feroc. 1.* 

Muri prope Bemam rep., basis sigilli aenei, est Bernae (XIII S161 = Inscr. 
Helv. 216 ; delineavit Huebner ex. scr. epigr, n. 902). — 1) Regio Arurensis (dicla a 
fluvio Aar; naulae Aruranci sunt in titulo i7iscr. Helv, 182). — 2) Curante Feroce 
liberto (libertum ipsius regionis ad vici formam constitutae intellegi putat Mommsen) . 

4708 Nariae | Nousanltiae | T. Frontin. | Hibernus | v. s. 1. m. 
Cressier prope Aventicum Helvetiae (XIII S4S4 = Inser. Helv. 465 Mommsen 

vidit eclypum gypsaeum). 

4709 C. lulius I Floru[s] | Onuavae'. 

Burdlgalae rep, a. 4828 (XIII S80 semel descripta). — 1) Ad eandem deam 
pertinebat epigramma metricum Burdigalae semel (a. 4S26) descriptum, XIII 581 = 
Buecheler carm. epigr. n. 874. 

4710 L. Gelliiis | Sentronis f. | Ritonae aede (sic) \ v. s. 1. m. 

Montaren prope Uzes (Ucetiam), Galliae Narbonensis (XII 2927 Allmer desr. 
eclypum). 

4711 deae Soioni' | Aug. | Luccius Marcia. | et Sennius Marijanus- 
de suo posu|erunt loco priva|to Upeior. pupillor. 

Prope Soyons (ad Rhodanum) rep., nunc Falence (XII 26S6 vidit Hirschfeld}. 

— 1) Soyons locum nomen habere ab hac dea apparet. 



224 Caput XI. 

4712 Solimarae | sacrum | aedem cum suis | ornamentis | Firmana 
Cobrici [/".]* [ mater'' | d. s. d. 

Avarici Biturigum (Bourges) rep. a. 4687 (XIII 4195 bis desripta). — 1) Tra- 
ditur C. Obrici e. — 2) Titulum a filio filiave Firmanae positum iuxta fuisse ere- 
dendum est. 

4713 de. Vercane' | et Medune | L. T. Acc[e]ptus | v. s. 1. m. 

Bertrich (non longe a Mosella), ubi sunt aquae salutares etiam Romanis notae 
(cf. V. Feith Ann. Rhenan. 83, 4888 p. 6 seq.) rep. (Brambach 709; Hettner Stein- 
denkmdler des Museums zu Trier n. 444). — 1) Huius deae memoria superest etiam 
in titulo reperto prope Zweibrilcken (Fickler archaeol. Zeitung 26, 4868 p. 64 = 
Ann. Rhen. 46, 4869 p. 415: deae Vercanu). 

4714 deo I Antenocitico' | et numinib. | Augustor. | Ael. Vibius | y 
leg. XX V. V.'* I V. S. 1. m. (in laterihus serla, urceus, culler). 

4715 deo Anocitico', | iudiciis optimo|rum maximorumjque impp. n. 
sub Ulp. I Marcello cos.' Tine|ius Longus in prejfectura equitu[m] | lato 
clavo exorn[a]|tus et q. d.'' 

Benwell (prope Newcastle), ad vallum Hadriani, rep. (Vll S03. S04 vidit 
Bruce; huius imaginem dedit Haverfield Archaeologia Aeliana 49, 4898 p. 480). — 
1) Fortasse ad idem numen pertinebat FII 636. — 2) Centurio legionis XX Faleriae 
victricis. — 3) Consulari, sc. Britanniae ; cf. supra N, 5793 not. 4. — 4) Quaestor 
designatus. 

4716 deo I Berganti | et n. Aug.' | T. Aur. Quintus | d. d. p. et s. s.* 

Longwood prope Slack rep. (Eph. ep. 7, 920 vidit Haverfield). — 1) Numini- 
bus Augustorum. — 2) Domtm dedit pecunia et sumptu suo (Mo.). 

4717 deae Br[t]gantiae | sacrum | Congenn[t]c]cus* v. s. 1. m. 
South Shields (cf N. 4656) rep. a. 4893 (Academy 20 Apr. 4893 p. 542). — 

1) Nomen Gallicum (cf. XII 4885; similia supra N.2314; Liv. epit. 61 cet.). 

471o (femina alata stans, capite galeam turritam et foliis ornaiam, d. 
hastam, s. globum gerens; vestita est tunica talari et paludamento. luxta scutum). 
Brigantiae s. Amandus | arcitectus ex imperio imp. [/".]' 

Birrens in Caledonia rep., est Edinburgi (FI1 1062 vidil Huebner). — 1) Post 
imp. Htteram aliquam videntur vidisse auctores antiquiores; imperatum fecit, ex- 
plicat Mommsen. 

4719 d. Vict. Brig.* | et num. Aagg.^' | T. Aur. Aurelian|us d. d. pro 
se I et suis smacs.^ (In latere) Antonino | II et Geta | cos.* 

Inter Eburacum et Manchester loco diclo Greetland rep., est Cantabrigiae 
(FII 200 vidit Huebner). — 1) Deae Fictoriae Brigantiae (sic recte Huebner ; Duici. 
Brig. priores). — 2) Numinibus Augustorum. — 3) Haec incerta. — 4) A. 203. 

4720 deae Vic|toriae | Brigant. | a. d.* Aur. S|en[o]pianu[s]^. 

In rivo Calver (Yorkshire) rep., est Leeds (Haverfield archaeological joumal 49, 
4892 p. 491 cum tab.). — 1) Aram dedicat? (Haverf). — 2) Nomen non certae leclionis. 

Deae Nymphae Brig. dedicatus esi titulus FII 873. Noti sxint Brigantes po- 
pulus Britanfiiae (Tac. ann. 42, 52 cet., Agr. 47 cet.), quorum dea tutelaris haec Bri- 
gantia ab inilio potest fuisse. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Numina Qaliiae et Britanniae. 225 

4721 deo sancto Cocidio | Q. Peltrasius j Maximus Irib., | ex corni- 
culario | praeff. praelorio ee|mna. vv.', v. s. 1. m. 

Bewcaslle non longe a vallo Hadriani rep. a. 1898 (Haverfield in actis socie- 
tatis antiq. Cumbricae II 46, 1899 p. 469 cum tab.). — 1) Eminentissimorum virorum. 

4722 deo I Cocidio milites | leg. XX V. v.* | v. s. 1. m. | Apr. et 

Ruf. COS.* (aper cun-ens et arbor), 

I^ope Lanercost ad vallum Hadriani rep. (FIl 802 vidit Huebner). — 1) XX. V. v. 
Htteras consulto erasas esse putat Huebn. — 2) Consules suffecti anno incerto (ef. 
II 2008 cum adnot). — Eodem loco ab aliarum legionibus vexillationibus eidem 
deo positi sunt tituti Fll 800. 801; cf. praeterea FII 876. 

4728 deo | Silvano | Cocidio I Qu. Florius | Maternus* \ praef. coh. |1 
Tung. I T. s. 1. m. 

Housesteads ad vallum Hadriani rep. (FII 642 vidit Hueb?ier), — 1) Idem 
praefectus deo Marti titulum posuit eodem loco FII 651. 

4724 Mart. Coc. m. | leg. 11 Aug.* | y^ Sanctiana, y^ Secundini | d. 
Sol.', sub cu|ra Aeliani [/]; | cura. Oppius | Felix optio. 

Prope Stanwix ad vallum Hadriani rep. (FII 914 descr. Bruce). — 1) Milites 
legionis secundae Augustae. — 2) Centuria. — 3) Domo Solvenses, scilicet ex Solva 
I\/orici (Buecheler eph. ep. 3 p. 156). 

4724* deo I sancto | Cocidio | Paternius | Maternus | tribunus coh. | I 
Nervane | ex evocalo j Palatino* | v. s. 1. m. 

hi Britannia rep. trans vallum Hadriani loco dicto ISetherby (FII 9SS vidit 
Bruce). — 1) Cf. Mommsen Eph, ep. S p. 150. 

4724^ deo | Marti | [C]ocidio | . . Martius | . . [c]oh. I Daj[cor.], Ge- 
nio I vall[i]*, | [«. s.] l. m. 

In Britannia ad vallum Hadriani loco dicto Old JFall non longe a Carlisle 
(FII 886 vidit Bruce praeter primum versum et postremum). — 1) Ftdetur Coci- 
dius appetlari Genius valli; mirum tamen id positum esse post nomen demum de- 
dicantis. 

4725 (Nympha eubans) deae | Covventinae | T. D. Cosconiajnus pr. 
coh. I 1 Bat. 1. m. 

4726 deae Nimjfae Covenjtine Ma. Djuhus Germ. | posi. pro se et 
su. I V. s. 1. m. 

In Britannia rep. a. 1876 ad vallum Hadriani, ubi fuit Procolitia (Eph. ep. S, 
485. 190 cf. Eph. 7, 40S4, Herm. 12, 1877 p. 262. 264 Huebner vidit ectypa). Una 
reperti sunt multi alii tituli Coventinae dieati, Eph. ep. 3, 186 seq., Herm. l. c. 

4727 deo Matuno | pro salute | (complura perierunt)^ \ bono generis I 
human. impelrante, C. ! ! ! ! ! ! \ ! ! ! ! ! ! ! ! ! [%•]* | Aug. pr. pr. posuit | ac 
dedicavit, [ c. a.' Caecil. Pac 

Trant vallum Hadriani loco dicto Elsdon, fragmenta duo, iam Durham (FII 
995 vidit Huebner). — 1) Periisse apparet nomen imperatoris. — 2) Nomen legati 
erasum. — 3) Curam agente. 

Dbssau, Inscriptiones Latinae II. 15 



226 Caput XI. 

4728 deo I Mogonti Cad.' | et d. d. n.^ Aug. | M. G. Secundinus | ^f. 
cos.' Habita|nci prima stat.* | pro se et suis pos. 

Trans vallum Hadriani loco dicto Risingham, iam Cantabrigiae (FJI 996 vidit 
Huehner). — 1) Eidem deo dedicata est ara eodem loco reperta FIl 997 (in qua 
scriptum fuisse dicitur deo Mouno GadJ/ cf. praeterea N. 4755, item supra N.4706 
not. 1. — 2) Numini domini nostri. — 3) Beneficiarius consularis. — 4) Cf. Do- 
maszewski Relig. des roem. Heeres (Westd. Zeitschr. 189S) p. 97 not. 596. 

4729 d. m.* Nodonti | Fl. Blandinus | armatura'^ | v. s. I. m. 

4729* Pectillus I votum quod | promissit | deo Nudente ( m. dedit. 

In Anglia, loco dicto Lydney Park (Gloucestershire), repertae tabellae duae 
aeneae (FII 458. 159; Huebner ex. scr. epigr. 945. 944). — 1) Deo magno (potius 
quam Marti). — 2) Cf. supra N. 2562 n. 2. 

4730 devo I Nodenti Silvlanus (sic) \ anilum perdedit, | demediam 
partem | donavit Nodenti. | Inter quibus nomen | Seniciani nollis | pet- 
mittas (sic) sanita|tem, donec perferat | usque templum Nojdentis. 

In Anglia loco dicto Lydney Park rep., tabella stannea (FII 140 cf. Ann. 
Rhenan. 67 p. 5S). 

4731 Verbeiae* | sacrum | Clodius | Fronto | praef. coh. | II Lingon. 
Ilkley in Britannia rep. (FII 208 semel ut videtur descripta). — 1) Dea est 

praeterlahentis fluminis Wharfe, ut observavit Camdenus. 

4732 deo Ve|teri san|cto Anjdiatis v. s. 1. m. 

In Britannia rep. trans vallum Hadriani loco dicto Netherby (VII 960 Huebner 
vidit ectypum). 

4733 deo I Mogonti * | Vitire s[anc.] ^ | Ae. Secund. | v. s. 1. m. 
Netherby (FII 958 vidit Bruce). — 1) Cf N. 4706. — 2) Lectio incerta (sran 

Bruce, sflav vel sfiav alii). 

4734 deo I Vitiri | Maximu|s V. s. (in lateribus aper, bufo). 
Ebchester (non longe a vallo Hadriani) rep., iam Dunelmi (FII 4S9 vidit 

Huebner). 

4735 dibus I Vitiribus | Deccius | V. S. 1. m. (in lateribus aper, anguis). 
Carvoran (ad vallum Hadriani) rep,, iam Edinhurgh (FII 767 vidit Huehner). 

— Eorundem numinum non pauci alii tituli in Britannia reperta sunt (cf. C. I. L. 
VII p. 551). 

4736 in h. d. d. | i. u. (sic) d. d.* | dis Casjsibus^ | Caslus | Taluppe' | 
V. s. 1. I. m. 

Neustadt an d. Hardt rep. (XIII 6116 vidit Zangemeister). — 1) Haec male 
repetila videntur. — 2) Alios titulos iisdem diis dicatos hahet Brambach n. 1598 
(= Ann. Rhenan. 66, 1879 p. 44). 1779 (= XIII 61S5). — 3) Idem nomen esse etiam in 
titulo prope Gandershofen (agri Vangionum) reperto (XIII 6028 = Bramback 18S1) 
monet Zangemeister. 

4737 deo Requalivahlano ' Q. Aprianus | Fructus ex imp. pro | se 
et suis V. s. 1. m. 

Blatzheim (inter Diiren et Coloniam Agrippinam) rep. (Zangemeisler Ann. 



Tituli sacri et sacerdotam. — Nnmina Germaniae et Britanniae. 227 

Rhenan. 81, 1886 p. 78). — 1) De nomine dei cf, IloHhausen ap. Zangemeister l. c, 
p.81; Mvch Zeitschrift filr deulsches Alterlh. 35, 1891 p. 574. 

4738 Ahueccanis', | Avehae et Hellivesae, | Sexti Val. Peregrin. | et 
Val. Felicio fratres | ex reditu ipsarum | 1. p. | Mu[c]iano et Fabiano cos.' 

Glenel, prope Coloniam Agrippinam, rep. a. 189S (Kisa fFestd. Korrespondenz- 
blatt 12, 189S p. 97). — 1) Prima vocabuH littera praeter particulam quandam 
periit, sed tamen certa videtur. — 2) A. 201. 

4739 Alateivijae ex iussu | Divos* | medicu. 

Xanten, nunc Bonnae (Brambach 197; Hettner catal. mus. Bonn. p. 20 n. 6S). — 
1) 8 Htteram pertinere ad versum qui sequitur (legendumque Divo | medicus) eon- 
iecit Henzen. 

4740 deae | Burori|ne quod | votum [/']|ecit Ilarlus' pro s[e] [ et suis [l.f\ 
Domburg in ora Batavorum rep., iam Middelburg (Brambach 46 cui deHnea- 

vit lanssen; vidit Zangemeister). — 1) Nomen dedicantis non certum. 

4741 Caivae* deae | aedem omni sua impensa | donavit | M. Victorius 
PoIIentiu. et ob | perpetuam tutelam eiusd. aedis | dedit IIS n. C* | De- 
dicatum III non. Oct. | Glabrione et Torqualo cos.' | V. s. I. m. 

In finibus Treverorum rep. prope locum dictum Pelm (a Treveris Coloniam 
versvs), est Treveris (Brambach 855 ; Hettner Steindenkmdler des Museums zu Trier 
n. 112). — 1) Sic primus legit Hettner; Calvae priores. — 2) Sestertium nummum 
centum miUa. — 3) 5 Oct. 124. 

4742 deae Garlmangabi et n.' !!!!!!! | ! ! ! !^ Aug. n., pro | sal. 
vex. Suebo|rum Lon.' Gor.'' vo|lum solverunt m. (Supra pro ornamentis gyri 
nescio qui; in lateribus patera, culter). 

Lanchester (prope Durham) rep. (Westd. Korrespondenzbl. 12, 1895 p. 184 
Huebner xndit ectypum; Haverfield archaeological journal 50, 1895 p. 295 cum tab. 
cf. p. 510, Archaeologia AeUana 16, 1894 tab. ad p. 515). — 1) Numini. — 2) Gor- 
diani nomen videtur erastem ([G]o[rdi]\am Haverf.); ceterum in tilulis eodem loco 
repertis supra N. 2620. 2621 Gordiani nomen mansit illaesum; cf. etiam not. 4. — 
3) Agnomen vexillationis Sueborum a loco aUquo sine dubio derivatum (de Longo- 
vicio cogitaverunt editores, quod ante hunc titulum repertum putaverant fuisse ibi 
ubi est Lancaster, cf. C. VII p. 70). — 4) Si vere Gordianae vocabulum datum vexil- 
lationi Sueborum subest, mirum est iUaesum id mansisse. 

4743 deae Hariasae* | bd.' Ti. Ulpius Acutus Av\jp.] al. | Sulp. sing. 
cos.', I cives* Traianenses', | v. s. 1. m. Crispino et Aeliano' co[«.].' 

Cohniae Agrippinae rep. a. 1674 una cum N. 5584 (Brambach 514 semel ut 
videlur descripta). — 1) De nomine deae egit v. Grienberger Zeitschr. f. deutsches 
AUerthum 56, 1892 p. 509 seq. — 2) Non intellegitur ; Utteras appositas esse ab eo qui 
descripsit ul lacunam significaret (^hic deficit'), acute coTiiecit Mommsen. — 3) Du- 
plarius alae Sulpiciae (cf. supra N. 2502), singularis consularis. — 4) Cf. supra 
N. 4654 not. 2. — 5) Cf N. 2181 not. 4. — 6) A. 187. — 7) coss. traditur. 

4744 deae | Harimeljlae* sac. Ga|midiahus | arcx.* v. s. 1. 1. m. 
Birrens prope Middleby Caledoniae rep. (FI1 1065 semel descripta saec. Xyill). 

— 1) Cf. Much ZeiUchr. f deutsches AUerthum 56, 1892 p. 43. — 2) Nomen et 

15* 



228 Caput XI. 

officium dedicantis male transscriptum videtur; fuit ille vix arcarius, ut putat 
Ifufibner, sed potius architectus. 

4745 [m h. d. d. deae] \ Hlu^enae [sacrum\ | pro salute im[p. M. 
Aureli \ 5]everi Alexa[ndrt Pii] \ Fel. invicti [Aug. et lul.] | Mamaee raa- 
[iris Aug.], \ vexillat. leg. [/ M. P. /"., cu]r. [ajgen. Ing[cnwo]. 

Prope Iversheim rep. (Freudenberg ann. Rhen. S0/S1, 1S7i p. 184, qui sup- 
plevit). Deae Hludanae (sic plerumque scribitur) alium titulum dedimus supra 
N. 1461 (ubi cf. not. 2). 

4746 deae Idba|n. Gabiae' | sacru[m] ex | [«]mp. ip.^ Albanijus Pri- 
mu[s V. I s.J 1. [m.] 

Pier prope liilich rep., iam Bonnae (Brambach 62S ; Ilim ann.Rhen.8S, 1887 
p. 28, quem sequor). — 1) deab. Idba|ns. Gabiab. legerat primus editor. — 2) Im- 
perio ipsius. 

4747 dae (sic) I MeDma|nhiae | Aur[e]lius | Placidus | v. s. 1. 1. m. 
Romae rep. in castris equitum singularium (VI S1178 = Annal. Inst. arch. 

188S p. 289). 

4748 (dea cum cane et pomis, supra genii duo, iuxta Neptunus, Hercules) 
deae | Nehalenniae | Flettius Gennalonis | pro se et suis | v. s. 1. m. 

4749 (dea cum cane) Nehaleniae I L. lustjus Satto et | L. Secundinius 

ModeralUS | fratres V. S. 1. m. (ad sinistram: Neptunus tridentem tenens, Nep- 
tunus delphinum tenens; ad dextram: Hercules in pelle leonina sedens, Hereules 
ad palmam). 

4750 (dea cum cane et prora) deae Nehalennijae lanuarinius | Ambac- 
thius pro I se et suis v. s. 1. m. 

4751 deae N[c]halenniae | ob merces recte conser|vatas M. Secund. 
Silvanus | negotiator cretarius | Britannicianus | v. s. 1. m. 

Domburg in ora Batavorum (Brambach 27. 28, S6. 45 cui delineavit lanssen 
lapides iam incendio ad pauca fragmenta redactos). — Eodem loco non paueae 
aliae arae eiusdem deae repertae sunt, Brambach 29 seq., aliae prodierunt Deutz 
(Brambach 441. 442). De nomine deae post alios egit Much Zeitschrift fiir deutsches 
Alterthum 5S, 1891 p. 524 seq. 

4752 deae Ricagam|bedae pagus | Vellaus milit. | coh. II Tung.* | 
V. s. 1. m. 

Birrens prope Middleby Caledoniae rep., est Edinburgi (VII 1072 vidit 
Huebner). — 1) Intellege paganos Vellavos militantes in cohorte secunda Tun- 
grorum. Cf ad N. 47S6. 

4753 deae | Sandraudigae ' | cultores 1 templi (in lateribus comu copiae). 
Prope Zundert rep., est Leidae (Brambach 152 vidit). — \) De nomine egit 

V. Grienberger Zeitschr. f. deutsches Alterthum SS, 1891 p. 590. 

4754 deae Sunuxsali aedem ex iu[s]su i[pstMs] | a novo sumplu suo 
omni pro Tertinio | lustino filio Probia lustina fecit, domino | nostro Gor- 
diano Aug. et Aviola cos.' 

Hoven prope Ziilpieh (Klinkenberg ann. Rhen. 87, 1889 p. 194). — 1) Alias 



Tituli sacri et sacerdotum. — Numina Germaniae. 229 

inscriptiones eidem deae dicatas, repertas in eadem regione, habes ap. Brambacli 
S69. 65S, aliam repertam non longe inde, Hemagen ad Rhenum, habes Ann. fihen. 93, 
1892 p. 22i. Eiusdem deae Jiomm legitur in vasculo quodam (ann. fihen. SSjSi, 
1875 p. 510). Noti Sunuci populus Germaniae (cf. supra N. 2SS6). — 2) A. 259. 
Deae yagdavercusti dedieatus est t. supra N. 2S56. 

4755 Vihansae' | Q. Catius Libo Nepos^ | cenlurio leg. III | Cyre- 
naicae scu|tum et lanceam li. d. 

Prope Tongern s. Tongres rep., tabella aenea (Schuermans Bulletin des com- 
missions royales d'art et d'archeol. Bnixell. 11, 1872 p. 42). — 1) Cf. v. Grien- 
berger Zeifschr. f. deutsches Alterthum 56, 1892 p. 510. — 2) Allerum cognomen 
potius quam vocabulum adieclum ad distinguendum Libonem ab alio eiusdem 



4756 (leae Virade[c]|thi pagus Conldrustis' m\\i[t.] in coh. II Tun|gro.' 
sub Si[/jv[i]o I [i]uspice prjae^/',] 

Birrens, ibi ubi N. 47S2, rep. (Fll 1075 vidit Haverfield cf. Zangemeister ad 
XIII 6486). — 1) Condrusi populus Germanicus memorantur apud Caesarem bell. 
Gall. 2, 4,10. 6, 52 cet. Hodie quoque Condroz regio quaedam regni Belgici ap- 
pellatur. — 2) Cives Raeti militantes in eadem cohorte secunda Tungrorum Marti 
et Fictoriae posuerunt titulum supra N. 2oSS. Cf. N. 47S2. 

4757 deae | [Ftr]adecd[j | civ]es Tungri j [et] nautae | [qii]\ Fectione' | 
[c]onsistunt. 

Prope Fechten, qui locus horae fere spatio distat ab Vtrecht, deinde Leidae 
(Leemans arch. Zeitung 1869, 89). — 1) Apparet Fechten nomen ex antiquitute vix 
immutatum loco mansisse. 

4758 Virodacti | sive' Lucene | [4]uguslius lustus ex voto | nuraini- 
bus I [sfl]nctissi[wts]. 

Mogontiaci (XIII 6761 vidit Zangemeister; Hettner Westd. Zeitschr. 2, 1885 
p. 450). — 1) Cf supra N. 5149. 5756. F 6S68. X1 1825 (quos litulos attulit Hettner). 

4759 in h. d. d. | dae (sic) ViroDDI | Avila Max[i]mijni v. s. I. I. m. 
Kalbertshausen prope Neckarburcken, in limite Germanico, iam Carlsruhe 

(XIII 6486 = Brambach 1726 vidit Zangemeister). 

4760 deo I Marti | Thingso | et duabus | Alaisiagis | Bede et Fi[m- 
milene | et n. Aug.' Ger[m.* cives Tu[ihanti' | v. s. 1. m. (feminae figura). 

4761 (protome parva) deo | Marti et duabus | Alaisiagis et n. Aug.' j 
Ger.* cives Tuihanli' | cunei Frisiorum'' | ver. ser.* Alexand[riani votum j 
SOlveru[nf] | libent[6S m.]. (in laleribus instrumenta ad sacrificandum). 

Housesteads, ubi videtur fuisse Borcovicium statio valli Hadriani, rep. (Huebner 
Westd. ZeiUchr. 5, 1884 p. 121. 122 cf p. 292; Eph. ep. 7, 1040. 1041; imagines sunt 
Archaeol. Aelian. 10, 188S tab. II. III adp. 1S0). Tractaverunt Scherer Sitzungsber. 
der Berl. Akad. 188i p. S71 seq.; Pleyte in actis minor. acad. Amstel. ser. III, 2, 188S 
p. 109 seq. (cf Korrespondenzbl. der Westd. ZeiUchr. 1886 p. 2SS seq.). — 1) Nu- 
minibus Augustorum. — 2) Germani. — 3) Scherer f. c. p. S75 confert voca- 
bulvm regionis Twenthe, olim Tuianti, veteri Frisiontm agro finitimae. — 4) Cf.. 



230 Caput XI. 

Momnuen Herm. 49, p.232seq,; supra N.S65S. — 5) Quid subsit, obscurum fser. 
fortasse male scripturn pro Sever. ; priore vocabulo loeum significari coniecil 
Watkins; ei f^ercovicium nomen futsse, Moinms.), 

4762 in h. d. d. | diabus Malvisis | et Silvano, | Aur. Vere|cundus | 
ordi. Brito.* | v. s. 1. m. 

Coloniae Agrippinae (Brambach 562 vidit). — 1) Cf, JN. 2624. 2650. 

4763 Comedovis | Augustis | M. Helvius Severi | fil. luVentius | ex voto. 

Aix-les-Bains Sabaudiae (XII 2443 saepius descripta saec. XFI — XFIII). 

4764 Diginibus | sacrum | Sex. Comminius | Sacratus et | Cassia 
Vera | ex imp. ips. 

Coloniae Agrippinae (Brambach 516 qui vidit). 

4705 Digenibus | v. s. 1. m. Licinija Terentulla. 

Baeterris (XII 4216 vidit Hirschfeld), 

4766 lulia Ter|tia Domes|licis* v. s. m. 1. 

Bonnae rep, (Ann. Rhenan, 39, 1876 p, 40). — 1) Aliu* titulus item Bonnae 
rep., sed mulilus, dedicalus est , , , \ [Z7o]mesticis | . . . vibus | . . . edonib. (Brambach 
469; Hettner catal. mus. Bonn, p. 19 n.38); lunonibus doni[e*ftcw] titulus Ziilpich 
rep. (Hettner l. c. p. 20 n. 39); cf. praelerea N. 4779. 

4767 Iflibus I Marcufs] | et Atiu[s] | v. s. 1. 1. m. 

Prope Dormagen rep., nunc Bonnae (Brambach 292; Ihm ann. Rhenan. 83, 
1887 p. 172 n. 434). 

4768 Rufina | Lucubus | v. s. 1. m. 

Nemausi (XII 5080 vidit Hirschfeld). 

4769 Lugoves. 

Aventici, capitulum Corinthiaci ordinis ingens ex marmore albo, litteris maxi- 
mis olim aere repletis (XIII 3078 = Inscr, Helv. 161 vidit Mommsen). Nomen cum 
primo casu scriptum sit, imagines superpositae fuisse videntur (Momm^.). lisdem 
Lugovibus dedicatus est i. Hispanus II 2818; eadem numina cum aliis compluribus 
videntur memorari in Bonnensi Brambach 469 (cf. ad N, 4766). 

4770 Menmadiitis | M. Licinius | Sabinus | v. s. 1. m. 

Baeterris (XII 4225 vidit Hirschfeld). 

4771 Proxumis | Gritus [ Celeris f. | v. s. 1. m. 

4771* Laliae | Primulae | Proxsumis | suis v. s. 

4771*» Urassia | P. s.' v. s. 1. m. 

Nemausi (XII 5117. 5119. 5127 Hirschfeld vidit ectypa). — 1) Proxumis suis. 

4771° Pro[a;.] (protomae mulierum tres) \ Bituka V. S. 1. m. 
Neviausi (XII 5114 vidit Allmer). 

Harum dearmn multae aliae arae Nemausi repertae sunt, nonnullae etiam aliis 
locis Galliae Narbonensis (Fasione XII 1550, Avennione XII 1024, cet.). 



Tituli sacri et sacerdotum. — Numina Galliae et Germaniae. 231 

4772 Suleviabus \ C. Paccius | Paslor | vet. leg. | XXll P. p. f[ijd. | 
V. s. I. m. 

Schweppenburg prope Andemach (Brambach 675 ad exempla facta saec.XFIII). 

4773 Sulev[i]s I d[e]a[6u5] | C. Hostijlius Sat|urniu. | et Hostijiia 
Al[p]i|na* frajlres. 

Prope Bingium rep., nunc Mogontiaci (Korber Inschriften det Mainzer Mu- 
seums, 1900, p. 4% n. 8). — 1) Eliarn Aliena legi potest. 

4774 Banira et Doniuda [ei\ \ Daedalus et Tato Icari fiiji Suleis suis, 
qui curam | vestra agunt, iden (sic)^ \ Cappo lcari [li\ 

Prope Lousannam rep. (XIII 5027 = Inscr. Helv. 15i vidit Mommsen). — 
1) Fortasse: Idemiicis, cf. supra N. 4662 (Hirschfeld XIII l. c). 

4775 Suievis | Iuno|nibus sacr. | L. Cas. Nigri|n[!awMS 'pro] \ se [et 
suis p. c.] 

Marquise (inter Calais et Boulogne-sur-mer) rep. (Fillefosse comptes rendtu 
de Paead. des itiscr. 18SA p. 544). 

4776 (deae tres sedentes; infra tres viri sacrificantes) Sulevis et Campes- 

tribus sacrum | L. Aurelius Quintus 7 leg. VH Geminae \ votum soivit iaetus 
iibens, | dedicavit Vlill ii. Septembre. Bradua et Varo cos.' 

Romae (f^I 768 saepius descripta saec. XFII. XFIII, delineavit Fabrettius, 
unde repetivit Ihm Ann, Rhen. 85, 1887 p. 79). — 1) 24 Aug. 160. 

4777 Matribus | Suievis | Simiiis Atti f. | ci. Cant.' | v. i. s. 
Camuloduni (Eph. ep. 7, 844 vidit Haverfield). — 1) Civis Cantius (Haverf.), 

scilicet ex Cantio (Caes. b. G. S, 15 cet.; Slrabo 1 p. 65 cet.). 

4778 ded. HI l^ nias^ | Apro et Maximo cos.^ | pro saiute 

impp. nn. Augg. | Matribus paternis | et maternis meisque | Suievis^ Can- 
4]idini|us Saturninus dec. | eq. s. impp. nn. | voto iibens posui. 

Romae rep. in castris equitum singularium (f^I 51161 vidit Huelsen; Henzen 

ann. inst. arch. 188S p. 271). — 1) . . . nias vel rias. — 2) A. 207. — 3) In- 

certum utrum Matres dicantur Suleviae, an diversae sint ab illis, cf. Zangemeister 
Neue Heidelb. Jahrb. 1893 p. 32 n. 5. 

4779 Maliribu[s] | domestici[s] | (reliqua non perscripta). 
Bonnae (Brambach 470 ; Hetlner catal. mus. Bonn. p. 20 n. 60). 

4780 Matribus sive | Matronis Aurjaniabus^ dom|esticis Q. Cio|dius 
Marceiii|nUS* raiies ieg. I | M. V. S. i. [/«.] (In superficie arae piscis, in late- 
ribus instrumenta ad sacrificandum , praeterea etiam in iaterum altero dicitur 
fuisse piscis.) 

Bonnae (Klein Ann. Rhen. 67, 1879 p. 69 tab. V cf Ihm ib. 85 p. 156 n. 207). — 
1) Cf. N.479S seq. — 2) Eiusdem nominis vir, centurio legionis primae Minerviae 
piae fidelis, eodem loco dedicavit titulum Herculi Magusano (Ann. Rhen. 75, 74). 

4781 Matribus paternis Hannanef. | T. Fi. Victorinus | D * ieg. XXX 
U. V. V. s. 

Coloniae Agrippinae rep. (Brambach 521 semel descripta taee. Xf^II). — 
1) Centurio (ID vel S traditur). 



232 Caput XI. 

4782 Matribus Arsacis* ( paternis sive maternis | M. Aur. Lu.^ Vero- 
nius Vejrus [b. f.y praefecti pro | se et suis v. s. 1. m. 

4783 Matribus ] Frisavis'' paternis. 

Prope Xanten ut videtur rep. (Brambach 4969. 4970 cf. Ann. Rhen. SS/S4, 187S 
p. 242. 245 solus ut videtur descripsit Turkius quidam saec. XFII). — 1) Marsacis 
in lapide fuisse coniecit Bergk Wesld. Zeitschr. I p. 1SS not. 2 , cogitans de Marsa- 
ciorum gente, de qua supra N. 2508. — 2) Sic traditur. — 3) PE traditur. — 
4) Sic potius quam Trisavis codex autographus Turkii. 

4784 (deae tres sedentes) dea[6?fs] ' | Matribus tramarinis* | patris', 
Aurelius luvenalis. 

Newcastle (FU 499 vidit Huebner; imaginem monumenti exhibet Jhm Ann. 
Rhenan. 85, i887 p. 42 fig. 6). — 1) Focabuli deabus pars erat sculpta a sinistra, 
pars a dexlra reliquae inscriptionis. — 2) Matribus tramarinis vel deabus Matribus 
tramarinis (sic FII 505. 519) praeterea in Britannia dedicati sunt tiiuli FII 505. 
519. 994, praeterea is qui sequitur. — 3) Intellege: patriis. 

4785 I. o. m. I et Matribjus OIIoto|tis sive tra|nsmarinis* | Pompo- 
nius I Donatus b. f. cos.^ pro | salute sua | et suorum | v. s. 1. a. 

Binchester rep. a.1891 (Haverfield archaeological joumal 49, 1892 p. 197). — 
1) OllototaTntm vocabulo quidam putant ipsam transmarinarum notionem significari 
(cf, Haverfield l. e. p. 226, Korrespondenzbl. der JVestd. Zeitschr. 1891 p.2S6); 7ium 
recte, viderint alii. — 2) Beneficiarius consularis. 

4786 Matrib. | ltal[jjs, Ger|manis, | Gal., Brit., | [4]ntonius | Cretia- 
nus 1 [b.] f. cos. rest. 

fVinchester rep., est Londinii (FII S vidit Huebner). 

4787 Mat. M.\ Ita., Ga., | M. Minu. Mude.- | mil. leg. VI vic. | 
guber.' leg. VI | v. s. 1. 1. m. 

Eburaci (FII 258 vidit Huebner). — 1) Afris. — 2) M. Minucius Mudenus(?). 
— 3) Gubernator (Momms.) ' de Matribus gubernatricibus legionis sextae cogita- 
vit Huebner. Fortasse titulus positus cum legio sexta imperante Hadriano ex 
Germania in Britanniam transiit (Momms. Eph. ep. S p. 21S). 

4788 M[af]ribus | omnium | gentium | templum | olim vetusltate 
conlab|sum G. lul. Cu|pitianus 9^ | p. p.* restituit. 

In Britannia rep. ad vallum Hadriani loco dicto Cambeckfort (FII887 vidit 
Bruce). — 1) Centurio primipilaris(?). 

4789 Matribus | Brittis | L. Valerius | Simplex | mil. leg. XXX | U. 
V. I V. s. 1. m. 

Prope Xanten rep. a. 1609 (Brambach 201 cf. Ann. Rhen. S5/4, 1875 p. 24i 
aliquoties descripta saec. XFII). 

4790 [itf]atribus meis ] [6rer]manis Suebis | . . V[e]recuniu[s] | . . us 
negoliato[r | cre]tarius v. s. 1. m. 

Coloniae Agrippinae (Schmitz arch. Zeitung 1870, S4). 

4791 (dearum trium reliquiae) [^faf^fibus Suebis | . . euthungabus' I 
[7]ulius Secundu[s | /]uli Philtati hb. | [«.] s. I. m. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Numina Galliae et Germaniae. 233 

Coloniae Agrippinae (Ihm vius. Rhen. 4J>, 1890 p. 6S9). — 1) Initio videtur 
periisse non amplius tina littera. 

4792 Matribus | Treveris | T. Paternius | Perpetuus | cornicular. | 
leg. leg. I XXX U. v. 1. m. 

Prope Cliviam rep., nunc Bonnae (Brambach449; Hettner Catal.mus. Bonn.n.S2). 

4793 Matribus | Noricis | Anneus Maximus | mil. leg. I M. | v. s. I. m. 

Prope Fechten, i. e. ibi ubi N. 4757 (Leemanns arch. ZeiUing 1869, 89). 
Matronas Senones in titulum Orell. 478 (= XIII 647S) nonntdli intulerunt, non 
recte ut videlur. 

4794 pro salute dom[mi] | n. imp. L. Sept. Severi | Aug. totiusq. 
domus I eius, Aufanis Ma|tronis et Matribus | Pannoniorum et | Delma- 
tarum | Ti. CI. Pompeianus* | trib. mil. leg. I Min. | loco exculto cum 1 
discubitione' et labula" | v. s. 

Lugduni (XIII 1766 vidit Hirschfeld). — 1) Matronas sive Matres Pannonio- 
rum et Dalmatanivi Aufanias dictas esse puto (potivs quam Matronas Aufanias di- 
versas a Matribus Pannoniorum). — 2) V^ix hic Claudius Pompeianus nepos M. Au- 
relii ex Lucilla, interfectus a Caracalla (vit. Carac. 3, 8). — 3) Sedilia ad advena- 
rum commoditatem parata recte intellegit Ihm. — 4) Tabula fortasse intellegenda 
picta. Cf III S. 7960. 

4795 Matronis | Aufanib. C. | lul. Mansue|tus m. 1. I M. | p. f.* v. s. 
I. m., fu|[t]t ad Alutum | flumen secus | monte Caucasi.* 

Coloniae Agrippinae (Brambach 403 vidit cf. Ihm ann. Rhen. 8S, 1887 p. 145 
n. 'XTJ). — 1) Miles legionis I Minerviae piae fidelis. — 2) Alutus flumen Daciae 
(bello Dacico Mansuetum eo venisse coniecit Ihm l. c. p. 72) ; Caucasi mentio quo 
pertineat, obscurum. 

4796 deab. Aufan. | et Tutelae loci | pro salute et in|col[M]milate 
sua I suorumq. om|nium L- Maiorijus Cogitatus b. f. | cos.* vot. sol. I. I. 
m. I idibus lulis | Gentiano et | Basso cos.* 

Mogontiaci rep. a. 189S (Kiirber Inschr. d. Mainzer Museums, 1900, p. 12 n. 7). 
— 1) Beneficiarius consularis. — 2) A. 211. 

4797 Matribus Aul^/^^aniabus* M. | lul. Gratus. 

Carmone in Baeiica (II S. 5415 ad accuratum exemplum Gagi). — 1) Titulum 
dedicatum esse ab homine oriundo ex Germania probabiliter coniecit Huebner. 

Matronis Aufaniabus multi alii lapides dedicati simt, plerique in Germania in- 
feriore, sed etiam alibi, cf. Ihm Ann. Rhenan. 85 p. 29. 

4798 (Matronae tres sedentes, dextra et sinistra capita cucullis vel mitris 
indutae, canistra frugibus repleta tenentes) Matronis | AQiabus | M. Marius | 

Marcellus ] pro se et suis | ex imperio ipsarum (in lateribus camilH). 

Coloniae Agrippinae (Brambach 558; Ihm ann. Rhen. 85, 1887 p. 146 n. 282 
cum imagine ib. tab. I). De imaginibus Matronarum saepe obviis in lapidibus 
Rkenanis (cf infra iV. 4802. 4805. 4803) dixit Ihm l. c. p. 58 seq. 

4799 Matronis | Aflims ' | M. | lullionius | Agilis | v. s. I. m. 

Wesseling ad Rhenum rcp., iam Bonnae (Aus'm ff^eerth ann. Rken. 74, 1882 
p. 199; Ihm ib. 85, 1887 p. 144 n. 272). — 1) Cf N. 4807 not. 1. 



234 Caput XI. 

4800 Malroni[s] | Alagabiabus | lul. Pusua' | pro se et Iuli[s]* | 
Peregrino | Sperato | Severo | v. s. 1. m. 

Biirgel ad Rhenum, inler ISovaesium et Coloniam Agrippinam (Bvambach i96 
aliquoties descripta saec. XFIll. XIK). — 1) Sic vel lul, Pusval. vel lulius val., 
2) lulis vel lulisi vel lul . . . apographa. 

4801 Matrib. Alajlervis et | Matrib. Cam|pestrib.* coh. I | Tungr.* ins.'| 
Ulp. 8....' \ [0] leg. XX V. V. 

J)/on longe ab Edinburgh, loco dicto Cramond (FII 1084 aliquolies descripta). 
— 1) Cf. N. 4828 seq. — 2) Cf. supra N. 3250 cet. — 3) Instante. — 4) Cognomen 
recte legi non potuit. 

4803 Malrouis | Elttra|lienis (sic) | et | Gesa[heuis | M. lul. Amanus 
(Matronae tres, canistra tenentes frugibus repleta; infra: viri duo sacra facientes). 

Bettenhofen (non longe a Roedingen ubi prodiit N. 4805) rep., est Bonnae 
(Brambach 617 cf Ihm Ann. Rhenan. 85, 1887 p. 150 n. 303). 

4803 ('''«* Matronae, canistra tenentes frugibus repleta) Matron. Ge- 

saien[ts] [ M. lul. Valentinu[s] | el lulia lustina | ex imperio ipsarum 1. m. 

Prope Roedingen (nun longe a liilich) rep. una cum ea quae sequitur et com- 
pluribus aliis Matronarum lapidibus, est Mannheim (Brambach 615, Huebner ex, 
scr. ep. n.599 cf. Ihm Ann. Rhenan. 85, 1887 p. 149 n.294; imaginem monumenti 
exhibel Haug archaeol. Zeitung 54, 1876 p. 61 ; Ihm Ann. Rhen. l. c. p. 58). 

4803* Etrahenis* | et Gesahenis | Bassiana Majterna et Bass[j]ana Pa- 
terna | ex imp, ips. 1. m. 

Prope Roedingen rep., nunc Mannhemii (Brambach 616 cf Haug Antiq. Mannh, 
n.51, Ihm Ann. Rhenan. 85, 1887 p. 149 n. 300). — 1) Sic vel etiam Elraienis lapis, 

4804 Matronis | Gabiabus | Celorius Ius|tus 1. m. 

Rovenich prope Ziilpich rep. (Brambach SS7 semel ut videtur descripta circa 
annum 1600). — Eodem loco complures alii lapides Gabiabus vel Matronis Gabiabus 
dicati reperti sunt (Brambach SS8 — S60); lunonibus Gabiabus dicatus fuit iitulus 
Bramb. 394 = Orell. 2084. 



4805 (Maironae tres sedentes) Matronis Hama|vehis C. luiius I [PJrimus 
et C. lulius I Quartus ex imperio | ipsarum 1. m. 

Altdorf prope liilich rep., iam Coloniae Agrippinae in museo (Brambach 621, 
Ihm Ann. Rlienan. 85, 1887 p. 1S1 n. 307). 

4806 Malronis | Rumanehabus* | sacr. | L. Vitellius | Consors | ex- 
plo." I leg. VI victr. (in lateribus arbores). 

lUlich rep,, iam Coloniae Agrippinae (Smetius 55 , 8 ; Brambach 601 ; Ihm Aiin. 
Rhen. 85, 1887 p. 1S2 n. 515). — 1) lisdem deabus altero cognomine auctis (Matronis 
Runi[a]neliis et Maviailinehis, vel item Aviaitinehis) dedicatus fuit tilulus olim una 
cum N. 4800 adservatus Orell. 2088 = Brambach 297, cuius lectio parum certa est. — 
2) Sic videtur legendum esse (litterae plo contignatae), cogitandumque de explora- 
tore legionis, qui sane alibi non invenitur. 

4807 Matronis | Saitchamims* | Primus Freiat|tonis* 1. m. 
4807* Malron. | Saithamia[6.] * Q. Cominius | Primio 1. [»«.] 

Hoven prope Ziilpich (i, e. ibi ubi N. 47S4) rep, (Klinkenberg ann, Rhenan. 89, 



Tituli sacri ct sacerdotam. — Numina Galliae et Germaniae. 235 

1890 p. 251). — 1) Apparet idem vocabulum a filio Freiattoni» Germanice flecti, a 
Cominio Primione Laiine (similiter tupra N. 4799, item Brambach 612). Cf. Much 
Zeitschr. fiir deutsehes Alterthum 55, 1891 p. 515 seq., 525 seq. — 2) Friattius est 
in t. Agrippinensi H^estd. Korrespondenzbl. 12, 1895 p. 95, Freioverus civis Tunger 
supra N. 2575. 

4808 Matron[t]s | yallaboei|hiabus | L. Acconius | Caudidus | pro se 
et I suis ex '\[mp.] \ p. p. s. s.* 

4809 Matronis | [FJalabneijabus Q. Pri|minius Ap[/]lus v. s. 1. m. 

4810 I Valiamnei|biabus | lulia Geneti | f. Lella | ex imperio. 

Coloniae Agrippinae haec rep. ante a. 1840, illae a. 1892 (Klinkenberg Korre- 

spondenzbt. d. IFestd. Zeilschr. 1892 p. 101; Brambach n. 555 cf. Klinkenberg l. c). 
— 1) Non intellegitur ([«]ps. s. [/.] intellegit editor). 

4811 Matribus | Mopatibus | suis | M. Liberius | Victor | cives^ j 
Nervius | neg. fru.* | v. s. 1. m. 

Nijmegen (Noviomagi), ibi ubi N. 5198 (Brambach 71 qui vidit), — 1) Cf, 
N, 4655 not. 2. — 2) Negotiator frumentarius. 

Nutlae fuerunt Matres Quadruburgienses, quibus dedicatus ferebatur titulut 
Orell. 2090 male suppletus, cf. Brambach 166; Ihm ann. Rhen. 85, 1887 p. 155 n. 555. 

4812 Matribus | Elitivis | Capella Tessi [f.y \ v. s. 1. m. 

St. Christol prope Carpentorale (Carpentras) Galliae Narbonensis rep. (XII 
1174 vidit Allmer). — 1) Sic coniecit Hirschf, Capellatessi traditur. 

4813 Matris Aug. | Eburnicis^ | L. lul. Sammo | et 

Yvours prope Lugdunum (XIII 1765 delineavit Boissieu). — 1) Ebumum no- 
men fuisse pago Yvours probabile est (Boiss.). 

4814 Malribus | Adcultus | Vassedonis f. | v. s. 1. m. 

4815 Matrabus | v. s. 1. m. | Euneos Sex. | Afrani L' 

4815* Matrabus | Sex. Co[c][ius | Nigri lib. | Ingenuus* (vir stans manu 
s. fruges[^] tenens). 

Fasione vel prope Fasionem ut videtur (XII 1504. 1509. 1506 ad apographa 
facta saec. XVI vel XFII). — 1) Libertus fortasse fuit Sex. Afranii Burri (supra 
jV. 1521). — 2) Libertus fuit Sex. Coelii Nigri, XII 5864. 

4816 (intra coronam) Matris | Mithres soc. XL vil. I ad Tur.* | L. XIII 
p. a. Vl.^ 

Allondaz prope AlbertviUe in finibus AUobrogum (XII 2548 Hirschfeld vidit 
ectypum). — 1) Sociorum quadragesimae (cf. supra N. 1852 seq.) vilicus ad Tur. 
(nomen loci, de quo praelerea ex antiquitate nihil traditur, sed quem fuisse ibi 
ubi hodie est Toumon propter nominis similitudinem suspicalus est Allmer). f^i- 
detur hoc loco fuisse mansio dicta ad Publicanos viae Augusta Praeloria per 
Alpem Graiam Fiennam ducentis (tab. Peut.; it. Ant. p.545). — 2) Haec explica- 
tionit incertae (cf. Hirschf. et Momms. ad XII l. c). 

4817 Matris Aug. | in honorem | doraus Saediorum | Eutyches lib. | 
aedem cum ara | dat. 

Lugduni (XIII 1759 vidit Hirschfeld). 



236 Caput XI. 

4818 in I honor[m] | domus divijnae dis Ma[/r]abus' ] vicani vici 

Pacis (tres deae stantes) \ (reliqua legi non potuerunt). 

Metz rep. a. 1S61 (Robert ipigr. de la Moselle tab. V fig. 4 cf. p. 47 seq.; Ihm 
ann. Rhen. 85 p. iS. 162, 583 vidit eclypurn; descripsit Zangemeisier). — 1) Sie sine 
dubio legendum; in lapide est MAIIABVS. 

4819 imp. Nerva Traiajno V cos.* Matr|onis v. s. 1. 1. m. | M. Catui- 
lius Mejrcator et M. Caltullius Secundus. 

Montorfani prope Comum rep. (F 32S2 vidit Mommsen). — 1) A. 105. 
Titulum Matronis in eadem regione dedicatum pro salute C. Caesaris Ger- 
manici filii (a. 57/41) dedimus stipra N. 191. 

4820 INiger | Tertullius | Severus | Matronis | et Adganais' ( v, 
s. 1. m. 

Galliani prope Cantu, inter Comum et Mediolanum (F S&71 bis descripta). — 
1) Cf supra N. 4618. 4619. 

4821 Matronis | Braecorium | Gallianatium. 

Galliani prope Cantu (Pais 847 ad ectypum). 

4823 sanctis Matrjonis Ucellasjicis Concanajunis NoveI)[i]|us Marcia- 
nu[s I P]rimuli filiu[s] | votum Mas|uonnum | Matronis | v. s. 1. m. 
Corbettae, inter Mediolanium et Novariam (F SS84 vidit Mommsen). 

4823 Matronis | Vediantiabus' | P. Enistalius P. f. | Cl. Paternus ( 
Cemenelensis | optio ad ordine^ | V leg. XXII | Primigeniae ( piae fide- 
lis, 1. m. 

Tourette prope Nizzam (^7872 aliquoties descripta). — 1) Cf Plin. h. n. 5, 
47. Ptol. 5, 1, 45 (Momms. C. I. L. V p. 916). — 2) Cf supra N. 2666^. 

4824 Matronis et | Geniis Ausuciatium | consacravit j Arvius Nigri 
f. nomine [ suo et C. Semproni Nigri et j Banionis Cucalonis fiiiae ( pa- 
rentium suorum. 

Ossuccio ad lacum Larium (F S227 vidit Mommsen). 

4825 Matronis ( et vicanis* [ C. Sexsticlus | Carbasus. 

Cornate, inter Mediolanium et Bergomum (V S716 bis descripta). — 1) Cf. 
Ihm Ann. Rhenan. 85, 1887 p. 56. 

4826 Matronis [ lunonibus j Valerius | Baronis f. ( v. s. 1. m. 
Arcisate, inter lacus Larium et Ferbanum (FS4S0 bis ut videtur descripta). — 

Cf supra N. 5122. 

4827 M. Calpurnius ( veteranus j domina[6]us* | v. s. 1. m. 

In summo monte Poenino (Grand S. Bernard, cf. N. 48S0 seq.) rep., tabella 
aenea (Notizie 1887 p. 469). — 1) DOMINARVS aes. — Titulum domnab. dedicatum 
dedimus iam supra N. 5120. — Incertum num huc pertineat t. dominis dedicatus 
XII 2446. Diversa sunt numina memorata supra N. 4071. 

4828 Matr. tribus campe[sfr.] [ et Genio alae pri. Hispano|rum Aslu- 
rum ./ ./ ./ ./ ,/ ./ ./ I ./ ,/ ,/ ,/ ./ ,/ ,/ * Gordianae, T. [ Agrippa prae. templum a solo ( 
[res] tituit. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Numina Galliae ot Qermaniae. 237 

Benwell ad vallum Hadriani rep., est Newcastle (FI/ S10; delineavit Haver- 
field Archaeologia Aeliana 16, 1894 p. 525). — 1) Pupienae Balbinae vocabula erasa 
esse recte slaluit Haverf. 

4829 Campes|tribus et | Brilanni.* j Q. Pisenlius | lustus pref. | coh. 
IIII Gai. I V. s. 1. 1. m. 

Castle-IUll ad vallum Pii Britannicum rep., est Glasgoviae (FII 1129 vidit 
Huebner). — 1) Brilanniae. 

4830 Campest. et | Eponac ala I | sing. p. f. c. R.^ qui pre.' | Ael. 
Bassianus | praef. v. s. 1. 1. m. 

Piforing ad Danuvium rep., iam Monachii (1113910 III S. 11909 vidit Mommsen). 
— 1) Cf. supra N. 2492 noi. 2. — 2) Cui praeest. 

Eponabus et Campestribus dedicatus est titulus supra J\. 2417. Campestres 
habuimus iam supra N. 2604. 4776. 4801. 

4831 I. o. m. I Victoriae ] Victrici pro salujte imp. n. et sua | suo- 
rum, j M. Coccei. | Firmus | ) leg. II Aug. 

4831* Dianae | Apollini | M. Coccei. | Firmus 1 D leg. II Aug. 

4831^ Genio | terrae ] Britajnnicae | M. Coccei. | Firmiis | / leg. 
II Aug. 

4831° Marti | Minervae | Campestri|bus Hercl. | Eponae | Victoriae | 
M. Coccei. I Firmus | leg. II Aug. 

/n Dritannia rep. ad vallum Pii, loco diclo Auchindavy, nunc Glasgoviae 
{ni 1111 — 1114 vidit Huebner). 

4832 lovi lunoni, j Soli Lunae, | Herculi Minervae, | Marti Mer- 
curio, I Campeslribus, | Terrae Caelo | Mari Neptuno, | Matribus Suleis*, | 
Genio imp., | M. Ulpius Nonius | veteranus Aug. j cives* Nemens' | v. s. 1. m. 

fiomae rep. in castris equilum singularium, cf. supra N. 2180 (FI 51171 vidit 
Muenzer; Ilenzen ann. inst. 188S p. 260). — l) Cf N. 4777. 4778. — 2) Cf N. 4655 
not. 2. — 3) Cf N. 428 not. 2. 

4833 lovi optimo | maximo, lunoni, | Minervae; Marti', | Victoriae, 
Herculi', ] Fortunae, MercurioS \ Felicitati, Saluti, Fatis, | Campestribus, 
Silvano, | Apollini, Dianae, Eponae, | Matribus, Sulevis' et | Genio sing. 
Aug.' I ceterisq. dis immortalib., | veterani missi | honesta missione ex eo- 
dem I numero* ab imp. Hadriano \ Antonino Aug. P. p. p. ] Priscino et Stloga 
cos.*, I 1. 1. m. V. s. (In laiere sinistro) qui coeperunt mil. L. Lamia Aeli. | 
Sex. Carmi. Vetere cos.* | missi honesta mission. no. lan. : | P. Aelius 

AugurinUS, | (sequuntur nomina decem el septem). (In lalere dextro) niissi ho- 
nesta missionc: | P. Ael. Placidus, | (sequuntm- nomina decem et septem, in his) 
P. Ael. Vangio' sig. 

Romae rep. in caslris equilum singularium, una cum N. 2180 seq. (FI 51149 = 
Annal. inst. arch. 188S p. 2S2). — 1) Cum dcdicantium plerique fuerint ex Ger- 
mania, probabile esl Martis, Herculis, Mercurii nominibits significari tria summa 
numina Germanica, ut supra N. 4654 (Zangemeister Neue Heidelberger Jahrbiicher 



238 Caput XI. 

1895 p. 31, qui etiam sub Fictoriae Forlunae FeUcitalit vocabulit conieeit latere 
deas quasdam Germanicas; sed cf. Wissowa slrena Helbigiana p.S59). — 2) Cf. supra 
N. i778 not. 5. — 3) Eisdem deis deabusque multae aliae arae eodem loco dedicatae 
tunt ab equilibus singularibus missis honesla missione, quarum unam iam dedimut 
tupra N. 2181. — 4) Scilicet ex numero equitvm singularium Avgusti. — 5) A. 141. 

— 6) A. 116. — 7) f^angiones populus Germaniae superioris, unde hic P. Aeliut 
Fangio signifer aut originem traxit aut certe nomen (Zangemeister l. c. p, 50). 

4834 iussu deorum C. Vale[nMs] | Herculi Eponae S[i7wano 

aerft] [culam restituit [sm pec. pro] \ salutem suam et [et] \ Pro- 

culo muliis' 

Romae (Fl 295 vidit Henzen). — 1) MuHones intellegendos ette coniecit 
Marinius. 

4835 Herculi et Eponae' Aug. | pro salute imp. Caes. M. Aur. | An- 
tonini Pll FellCIS invictl | (sequuntur nomina eorum qui dedicaverunt). 

Mariasaal prope Klagenfurt, ubi fuit Virunum Norici, iam Klagenfurti (III 4784 
vidit Mommsen). — 1) Non rarus Eponae in Norico cultus, cf. III 4776. 4777. 5176. 
5192. 5312. 

4836 in h. d. d. | deae Eponae | et dis Ma[fJrabusS | G.=' loci, | Sat- 

tonius Vi|talis lib. . . . | im . . . | . . Traiano Decio Aug. | | 

cos.^ XV kal. Apr. 

Til-Chdtel prope Dijon (XIII 5622 semel descripta taec. XFII). — 1) Maira- 
bus tradilur. Cf N. 4815. 4818. — 2) Genio. — 3) A. 250 vel 251. 

4837 1. o. m., I Epone regin., | Genio loci, \ P. Bennius Egjregius 
mil. I coh. vol.', adiu[f.] | princ.% bf. cos.' v. s. 

Prope Docleam in Dalmatia rep. (III S. 12679 Bormann vidit ectypum). — 
1) Significatur cohors octava voluntariorum, cf. supra N. 2586. — 2) Adiutor prin- 
cipis; cf. supra N. 2448 not. 1. — 3) Beneficiarius consularis. 

4838 deae Epona[e] | et Genio Leuc. | Tib. lustinius Titianus' [b. f. \ 
leg. l]eg. XXII [Pr.] \ Antonin[ja».] | ex \o[to] (in latere sinistro dea, tc. Epona, 
inter duos hinnulos; in latere dextro figura adulescentis, sc. Genii). 

Naix rep., ubi fuit Nasium Leucorum (cf Ptol. 2,9,15), inter Diyodurum 
et Durocorturum , postea Metz (Robert epigraphie de la Moselle p. 15 lab. I fig. 5 — 7). 

— 1) Idem beneficiarius legati legionis XXII Mercurio dedicavit Mogontiaci titulum 
Brambach n. 999 (= Henzen 6799), anno 210, id est paullo ante hunc titulum po- 
titum, qui propter Antoninianae vocabnlum legioni additum videtur esse positus 
non ante a. 212. 

4839 Augusto sacrum. Deae | Eponae | Connonius Icotasgi fil. | 
templum cum suis ornalmentis de suo donavit 1. m. 

Entrains (inter Auxerre et Nevers) rep. a. 1896 (XIII 2902 ad imaginem photo- 
graphicam editam Bull. de la SocietS Nivernaise). 

Eponab. et Campestrib. dedicatus est titulus supra N. 2417. — Inscripliones deae 
Eponae composuit Reinach revue arch. 26, 1895 p.522 seq., qui tamen non recte ait 
Eponam coniunctam reperiri tam cum Marte Segomone quam cum Marte Camulo 
nisus inscriptionibut mutilis quas pro libito tuppleverunt (supra N. 4557. III S. 8671). 
Cf. etiam infra N. 4917 not. 7. 



Titali sacri et sacerdotum. — Numina Galliamm. 239 

4840 Matro|Di$, Axi|nio, L. | lulius Marcelii|DUs v. s. 1. m. 
Aximae (Aimn) in Alpibtu Graiis (XII 100 Hirschfeld vidit ectypum). 

4841 Marli | et Vasioni | Tacitus. 
Fatione (XU 1301 bis ut videtur descripta). 

4842 C. ADdolatius | Nemauso v. s. 1. m. 

Nemaiisi (XII S093 vidit Hirschfeld). 

4843 Nem. Aug. | C6Dsor* | iug^rius | ex v6to, si | [/"jilia superstit.' | 
decessisset. 

Nemausi (XII 3102 Hirsehfeld vidit ectypum). — \) Cf N. 48S0 not. 3. — 
2) Superstite. 

4844 lovi et Nemaus. | T. Fiavius Herm. | exactor oper. | basilicae * 
mar|morari et lapi|dari v. s. 

Nemausi (XII 3070 vidit Hirschfeld). — 1) Ad basilicam ab Hadriano in 
Plotinae honorem Nemausi extructam (vit. c. 12), cuius basilicae opus marmorarium 
et lapidarium Hermeti illi exigendum fuerit, refert Allmer. 

4845 deo Nem [auso | 5e]x. UtuUius | Perseus | horologium | et ce- 
rulas* II I argeuteas | t. p. 

Nemausi (XII 3100 aliquoties descripta saec. XFIjXFII). — 1) Cerulas num 
recte viri docli habeant pro ceriolaribus, dubitat Hirschfeld. 

4^4fi Sulpic. Cosmus rest.* | [Z]aribus Aug. | sacrum et ] Minervae, | 
Nemaus6, | Urnia6, | Avicanto*, | T. Cassius T. 1. | Felicio exs | v6t. 

Nemausi (XII 3077 saepius descripta). — 1) Restiiuit (haec postea ut videtur 
addita). — 2) Fontium vel fluviorum nomina videntur. 

4847 AugUSt. I Laribus | (vir capite velato, libans ad aram) cultores 
Urae | fontis'. 

Nemausi rep., nunc Lugduni (XII 3076 vidil Hirschfeld). — 1) Uram fontem 
esse hodie dictam Eure censent. 



4848 Aug. Vin[fjo] I sacr. | T. Valerius . . [f.] | Crispinus | sacer. 
Vinti, I praef. pag. Dia.*, | aedem. d. 

4848* deo Vintio | Polluci* | Cn. Terentius | Billonis fil. | Terentia- 
nus I ex voto. 

In Sabaudia rep., haec loco dicto Seyssel ad Rhodanum, illa non longe inde 
loco dicto Hauteville (XII 25S8. 2562 Hirschfeld vidit eclypa). — 1) Praefectus 
pagi Dianensis. — 2) Alius titulus Fintii PoUucis repertus est Seyssel (XII 2361). 

4849 Marli Vintio | M. Rufinius Felix | Sal.', Illlllvir et in|cola 
Cemenel. | ex voto s. 

Fintii (Tence) in Alpibus maritimis (XII 5 vidit Mommsen). — 1) Incertum 
utrum ad nomen Felici* pertineat, an salinatoris aliudve simile officium signi- 
ficetur, 

4850* Poenino | pro itu et reditu | C. lulius Primus | v. s. L m. 

4850^ Phoebus Fusci | Ti. Caesaris j Poenino v. s. 1. m. 



240 Caput XI. 

4850° lovi Poenino | L. Paccius L. f. PaL | Nonianus | Fundis | / 
leg. VI Victricis p. f. | ex voto. 

4850^ lovi op. m. I Poenino | T. Cl. Severus | fr. leg. III | Italic» 
V. s. I \. m. 

4850® lovi Poenino | Q. Silvius Peren|nis tabell. colon. | Sequanor. | 
v. s. L m. 

4830^ Numinib. Augg.* | lovi Poenino | Sabineiius Censor^ | Ambia- 
nus I v. s. L m. 

In summo monle Poenino (Grand S. Bemard) rep., tabulae aeneae, extant ibi in 
museo (F 6S7S.6884:. 6881. 6869. 6887. 6883 vidit Mommsen). — 1) Frumentarius 
legionis tertiae Italicae. — 2) Cf. supra N. 4358. — 3) Cognomen, ut supra N. 4845. 

4851 I. 0. m. Poenino | C. Domitius | Carassounus | Hel.', mango | 

V. s. L m. 

Ibidem rep., tabella aenea (Notizie degli scavi 4892 p. 68). AUas eiusdem 
generis inscriptiones eodem loco repertas habes Notiiie degli scavi 1887 p. 468, 1S9S 
p. 440, 1894 p. 33). — 1) Helvelius. 

4852 L 0. m. I Arubiuo | L. Camp. | Celer | sacerdos ] urbis | Ro- 
mae | aeternae | et lulia | Honorata | con. pro se | et suis v. s. L m. 

In monasterio quodam prope Gratz (III 3445 semel descripta saee. Xf^I). 

4853 1. o. m. Arubiano | et Bedaio sancto | Tul. luvenis | bf. cos. 
leg. II I Ital. Antoninian. | v. s. 1. m. | idib. Mais d. [n. | imp. Antonino\ * | 
II et Sacerdote cos.^ 

Pidenhart prope Seeon ad Chiemsee lacuvi rep., deinde Monachii (III 3380 
vidit Mommsen). — 1) Elagabali nomen erasum. — 2) A. 219. 

lovi Arubiano vel Arubino et Bedaio praeterea dedicatus est titulus III 3375, 
lovi Arubiano et Celeiae III 3183. 

4854 Bedaio Aug. | P. Domitius | Flaccus | et Q. LucreL | Optalus | 
llvir., I [P]ompeiano ] [et iwijto cos.* 

4855 Bedaio Aug. | sacr. Alon.^ { L. Cassius Lucullus | et C. Vind. 
Constans | [//]vir,, Fusco | . . . .* 

4856 sacro Aloun|arum Aug. Noi. | Ivenalis et L. Vig]ius Victorin. | 
[6r]ordiano et Pomjpeiano cos.'' vot. ( m. (sic) s. I. m. 

Chieming ad Chiemsee lacum, in qua regione fuit Bedaium situm inter luvavum 
el Pontem Aeni testibus itinerariis, cf, Ohlenschlager in act. min. acad. Monac. 1885 
p. 213 seq. (III S. 11777. 11778. 11779 vidit Hirschfeld). — 1) A. 209. — 2) Cf 
N. 4837. — 3) Fortasse significatus erat annus 223. — 4) A. 2i1. 

4857 Bedaio Aug. | sacr. Alounjar. Selonijus Maxim|ianus et | Fir. 
Firmijnianus llvir., | Perpetuo et CorneL cos.* 

Chieming, nunc Monachii (III 3372 vidit Mommsen). — \) A. 257. 

4858 Bedaio Aug. | et Alounis | sacr. | C. Catius | Secundialnus 
llvir, I imp. Antonin. | II et Sacerdote cos.* 



Tituli sacri et sacerdotum. — Numina Oalliarum. Numina Norici. 241 

Olhn in monasterio Seeon, deinde Monachii (111 SSSi vidit Mommsen). — 

1) A. 219. ^^^^ 

4859 I. o. in., I Eponae | et Celeiae | sanctae | M. Si | 

Celeiae (Cilli) in Norico (111 S192 vidit Mommsen). 

4860 I. 0. m. el Cel. | et Noreiae | sancte, Rufi. | Senilis bf. cos.' 
pro se et suis | v. s. 1. m. 

Celeiae (III 5188 vidit Mommsen). — 1) Beneficiarius consularis. 

4861 Marli | Herculi | Victorijae ] Noreiae. 

Celeiae (III S193 vidit Mommsen). 

4862 ISoreiae | sacrum. 

Romae rep. in castris equitum singulariiim (VI 31179 = Ann. inst. arch. 188S 
p. 290). — In Africa reperitur d. m. s. Norei. superscriptum titulo sepulcrali 
adulescentis nati matre Norica, VIIl 4882. 

4863 (globus, in quo stetit statua) INoreiae | Aug. sacr. I 0« Fabius | 
Modestus I domo Ronia, | dec. al. I Aug. | Thracum | phialam | argent. 
p. II:-\ embl.'' N6reiae | aurea uncias duas, | d. d. 

Non longe a ruderibus Viruni rep. , a Klagenfurt sept. versus loco dicto 
Uohenstein (III 4806 vidit Mommsen). — 1) Pondo II uncias tres (sive quadrantem), 

2) emblemata. 

4864 Noreiae Isidi fecit | A. Trebonius. 

In monte Ulrichsberg prope Klagenfurt rep., non longe a ruderibtis Viruni 
(111 4810 aliquoties descripta). Titulus dicatus Isidi Norei. est supra N. 14&7. A 
Sueborum parte etiam Isidi sacra fieri solere ait Tac. Germ, 9, quam Isidem hanc 
esse Noreiam coniecit Zangemeister Neue Heidelberger Jahrb. 189S p. 47 not. S. 

4865 Belesti Aug. | T. Tapponius | Macrinus | et luHa Sex. 1. | Cara 
cum suis I V. s. 1. m. 

In Norico, in confiniis regionum quae nunc sunt Kamthen et Krain, prope 
S. Leonhard in monte Loibl (111 4773 vidit Mommsen). 

4866 Belino | Aug. sac. | C. Marius | Severus | d. d. (in latere: urceus, 
in altero latere: patera in qua poma sunt et spicarum calamorumve faseiculus). 

In Norico, prope Klagenfurt rep. (III 4774 vidit Mommsen). 

(Jt aliis provinciis et civitatibus sui dei, sic Noricis Belenus deus erat teste Ter- 
tulUano apol. 24, cf. ad nat. 2, 8, quem tamen praecipue Aquileiae cultum esse tituli 
N. 4867 seq. demonstrant; atque etiarn &sbg ini/to^iog Aquileiensium dicitur ab Hero- 
diano 8, 3, 8 (lulii Carnici quoque fuit aedes Beleni, V 1866. Camicum potius quam 
Noricum numen putat Mommsen ad V 732). A militibus ex Pannonia oriundis 
colitur VI 32SU (2800). 

4866* Q[Mo]rt[Ms] I Belino | pro se et | suos. 

GrSasque in Gallia Narbonensi (Revue des Stud. andennes 1900 p. 1S7 lullian 
vidit ectypum). — In Gallia Belenum cultum esse indicat Ausonius profess. S,9. 11, 24. 
Cf. XII p. 924. — Bellino qui dicitur in Arvernis dedicatus titulus XII1 1461 valde 
suspectus est. 

4867 D. Lurius D. f. | Vol. | Belino | v. s. l. m., | Nymphis*. 
Aquileiae rep. (Majonica archeografo triestino 1895 p. 191). — 1) Ara videtur 

Oessau, Inscriptiones Latinae II. 16 



242 Caput XI. 

dedicata Belino simul et Nymphis (nisi Belino est cognomen Lurii. Momms.). Fonti 
Beleno dedicati sunt tituli V 754. 755. 

4868 Belino Aug. | sacrum | voto susceplo | pro A. Aquillio | C. f. 
Pom. Valente | IIIIv. i. d. desig., | Phoebus lib. | v. s. 1. m. 

Belinae prope Aquileiam, deinde Feronae (V 758 vidit Mommsen). 

4869 Apollini' I Beleno | C. Aquileiens. | Felix | quod vilic. | sum- 
marum* ( [uouerai], 

In vico Beligna prope Aquileiam (V 7S7 vidit Mommsen partem priorem). 
Ficum illum nomen accepisse a templo Apollinis Beleni apparet. — 1) Cf. Ilerod. 
8, 5, 8 BsXeviov] Sh xalovat zovzov (AquHeienses), ai^ovai Ss vnsQcpvcog, 'AnoX- 
}.o)va elvai Q^eXovrsq (inde vit. Maximin. 2S). — 2) C/". supra N. 4i89 not. 2. 

4870 Beleno | Aug. sacr. | L. Cornelius | L. fil. Vell. | Secundinus | 
Aquii., I evoc. Aug. n., | quod in urb. | donum vov., ( Aquil. | perlatum | 
libens posuit. | L. d. d. d. 

Prope Belinam agri Aquileiensis rep,, postea Fenetiis (F742 vidit Mommsen). 

4871 ApoUini | Beleno | Aug. sac. | C. Petilius | Venustus | trib. prae- 
torian. | v. s. 

Gradi prope Aquileiam, postea Patavii (F748 vidit Mommsen). 

4872 deo Beleno | M. Flavius | Florianus v. e., | a ducena.*, | quod | 
princeps leg. | vovit .... 

Aquileiae rep. (Majonica archeografo triestino 1893 p. 190). — 1) Fir egre- 
giut, a ducenariis. 

4873 Apoliini | Beieno Aug. | in honorem* | C. Petti C. f. Pal. | 
Philtati, eq. p., | praef. aed. pot., | praef. et pationi | coUegiorum | fabr. 
et cent., | Diocles lib. | donum dedit. | L. d. d. d. 

Aquileiae, deinde Fenetiis (F 749 vidit Mommsen). — 1) Cf. supra N. 5SS0 not. 

4874 Belen. Aug. j in memor.* ( luiior. | Marcell. et | Marcellae et j 
in honorem | luliarum | Charites et | Marcellae filiar. | et Licin. Macron. j 
iunior. nepotis, | C. lul. Agathopus | Illlllvir Aquil. | L. d. d. d. 

Prope Belinam agri Aquileiensis rep., postea Fenetiis (F 744 saepius descripta 
saec. XFljXFII). — 1) Cf. supra N.SSSOseq. 

Adde titulum supra N. 62S ab ipsis imperatoribus Diocletiano et Maximiano 
Apollini Beleno Aquileiae dedicatum. — Denique Belenus memoratur in hoc epigram- 
mate Tibure rep. (XIF5S56 vidi; Buecheler carm. epigr. n. 879): 
Antinoo et Beleno par aetas formaque si par, 
cur non Antinous sit quoque qui Belenus? 
Q. Siculus. 

4875* C. Aemilius ( Felix Aecur." | v. s. 1. m. 

4875*^ Auctus I Aecornae | v. s. I. 

4875° G. CI. Pri|am. Aec. [ v. s. 1. m. 

Emonae (Laibach) rep. (III 5851 j 5 vidit Mommsen). — 1) Cf. ad N.4876. 



Tituli sacri et sacerdotain. — Namina Norici Garniae Dalmatiae. 243 

4876 P. Pplronius P. 1. | Amphio, | C. Fabius C. 1. | Corbo | mag. 
vici aedem | Aequor.* de vi. | s.' f. coir. 

Oberlaibach ubi fuit Navportus (1 1466. III 5776 semel descripta saec. XFl). — 
1) Aeqvornam sive Aecomam sive Aecumam Momms. (ad I 1466) putat aequoris 
deam fuisse, Nauporti cultam propter maris Hadriatici et Danvvii commercium 
quo vicus hic florebat (cf. Slrabo 4 p. 207 cet,); cum commercio ipsum cultum deae 
postea Nauporlo Emonam (N. 487S) transiste. — 2) De vici sententia. 

4877 Laburo | ex vot. | sacr. | M. Marcel[/.] | fil.' et | M. Vibius | 
Marcelliis | f. f. 

Prope Laibach (Emonam) rep. (III S840 semel descripta saec. XFII). — 1) Fi- 
deiur nomen eorruptum. 

4878* Bindo Neptuno' | sacrum. | Proculus Parmjanic. praepos. | v. 
s. 1. m. 

4878^ B[iJndo Nepluno' | sacr. | Licinius Teuda | praep. et pri[nc.] | 
Ia[jp]odum* | v. s. \. m. 

Prope BihaS in Bosnia ad Privilica foniem rep. (III S. 14523. 14526 descr. 
Patsch wiss. Mitth. aus Bosnien und der Hercegovina VI p. 136. 138). — 1) (Jna 
cum his aris aliae prodierunt eidem numini dedicatae, et ipsae pleraeque a prae- 
positis lapodum. — 2) Cf. snpra N. 2675; item N. 847 cet. 

4879 Apoliin[i] I Tadeno | Charmid[e]s» | coL* d. d. 

Ilidze prope Sarajevo rep. (III S. 15838 descr. Patsch wiss. Mitth. aus Bos- 
nien IF p. 249). — 1) Charmidis lapis. — 2) Coloniae (nescio cuius), sc. servus. 

4880 Armato s. | Sest. One|sime ex | voto pos. | 1. 

Zupanjae in Bosnia rep. (Patsch wiss. Mitth. aus Bosnien FI 1899 p. 225). 

Eiusdem dei ignoti alia ara, item a muHere posita, prodiit eodem loco (ib. p. 224). 
___ 

moenia qui Risinni' Aeacia^ qui coUs arcem 

Delmaliae, nostri publice lar populi', 
sancte Medaure* domi e[<]* sancte hic, nam templa quoq. ista 

vise, precor, parva magnus in effigia, 
succussus laeva sonipes qui® surgit in auras, 
altera dum letum librat ab aure' manus.* 
Talem te consul iam designatus in ista 
sede locat venerans ille tuus !!!!!*., 
notus Gradivo belli vetus ac tibi, Caesar 
Marce, in primore [c/]arus'° ubique acie. 
adepto consulatu" !!!!!!!!!!!!!'' 
tibi respirantem faciem patrii nuroinis, 
hastam eminus quae iaculat refreno ex equo, 
tuus, Medaure^ dedicat Medaurius. 
Lambaese in templo Aesculapii (FIH 2381 vidit Renier. Buecheler carm. 
epigr. n. 1327). — 1) De Risinio (hodie Risano) oppido orae Dalmatiae cf. Mommsen 
CIL. III p. 283. — 2) Incertum ab Aeaco an ab Aiace derivatum vocabulum 

16* 



244 Caput XI. 

(cf. Buecheler). — 3) Apparet Medaurum in patria dedicantis ■polissimum cultum 
ggse. — 4) ffeus praeterea ignotus, nisi quod in eodem templo Aesculapii Lambaesi- 
tano inventum est arae fragmentum inscriptum: Medau|ro Aug. | s[acrM]m (FIIIi6i2). 
Madaurae civitatis Numidiae nomen vix huc pertinet. — 5) e traditur. — 6) Scr. 
cui. — 7) Cf. Fergil. Aen. 9, 417 (Bue.). — 8) Apparet Medaurum repraesentatum 
fuisse equo insidentem et tela iaculantem. — 9) Nomen eius qui dedicat bis data 
opera erasum est. Legatus sine dubio fuil Numidiae, in legatione consul designatus 
et mox ad ipsum consulatum promotus (cf. not. 11). Cum in duabus inscriptionibu» 
positis anno 167 nomen legati Numidiae erasum sit (FIll 4208. 17866), etiam hic 
titulus videtur eodem fere tempore positus esse. — 10) in primore parus exemplum 
quoddam Reniero subministratum , qui ipse non legeret nisi in primo . . . . us. — 
11) Haec postea addita esse apparet, cum is qui dedicat consul factus esset. 

4882 C. Turranius | C. f. Severus | evoc. Aug. | [ijatrae aram | p. 

Prope Scardonam Dalmatiae rep. (III 2816 vidit Mommsen). 

4883 Pupillor. I Moicorum | liberta | Dumma lia|trae v. s. 1. m. 
Prope Nedinum Dalmatiae (III 2858 vidit Mommsen). — Etiam prope Cori- 

nium Dalmatiae prodierunt tituli Latrae dedicati III S. 9970. 9971. 

4884 L. Granius | Voltimes. f.* | Rufus Intossicae v. | s. 1. m. 
Albonae in Histria quae nunc est (III S. 10074 vidit Hirschfeld). — 1) Alius 

"^ Foltimesis filius^ est ib. n. 10070. 

4885 Sentonae | Eutychus | v. s. 1. m. 
Tersatto prope Fiume (III 3026 bis vel ter descripta). 

4886 Geminus | Boninus | Hostiducis | Sentonae | v. s. 1. m. 
Albonae (III S. 1007S vidit Hirschfdd). 

4887 Nocturno | sacrum | C. Cassius | Valens ] benif. ex impe[r.] 
Salonis (III 19S6 vidit Mommsen). — Eiusdem dei alius titulus rep. est 

Aequi in Dalmatia (III S. 97S5). Nocturnum, sed plane incertum an hunc, iocu- 
lariter nominat Plautus Amphitr. 1 1, 116 (272), Praeterea deus aliquis eiusdem no- 
minis invocatur in tabella plumbea Carthaginiensi, quam edidit fFiinsch mus. Rken. 
1900 p. 260 {NoxzovQvs qui possides tractus Italie et Campanie, qui tractus es per 
Acerushium lacum , perducas ad domus tartareas . . . Maurussum cet.). 

4888 Nocturno | Victor Brixianorum* v. [s.] (vir sedens manu sin. for- 
tasse sceptrum tenens). 

Brixiae (V 4287 vidit Mommsen). — 1) Brixianorum servus (publicus). 

4889 Veicae | Noriceiae | A. Poplicius D. 1. A . . . ( P. Postumius P. 
1. Pau. I coir. 

Alicubi in Hislria (I 146S. V 717 semel descripta). 

4890 Seixomniai | Leuciticai' | Polales. 

In Histria prope Rovigno rep. (F 8184 Mommsen vidit ectypum). — 1) Nu- 
minis cuiusdam epichorii nomen videtur (Momms.). 

4891 Numini Me|iesoco Aug. | Cn. Papirius | Eumelus | ex | voto. 
In Histria loco dicto Castel nuovo ad dextram canalis Arsiae (F8127 bis vel 

semel descripta). 



Tituli sacri et sacerdotom. — Numina Dalmatiae Histriae vallium Alpinarum. 245 

4802 Eiae' | Aug. | Ant. | SeveriJDe | v. s. 

Polae (V 8 vidit Mommsen). — 1) Eidem nuniini dedicata est etiam ara apud 
NetacUum Histriae rep., Pai* n. 1. 

4893 Euancelus f«c> | colonorum | Polensium | Boriae* v. s. 1. m. 
Polae (y 7 vidit Mommsen). — 1) Boriam volunt Boream ventum eundemque 

qui hodie per illas partes dicitur Bora aquilo violentissimus ; etverum estreperiri 
tam apud Graecos quam apud Latinos sequiores formas BoQQaq et Bora (Momms.). 

4894 Aninia M. f. Magna et | Seia lonis et Cornelia Ephyre | ma- 
gistrae B. d.^ | porticum restituerunt et | aediculam Fonionis. 

4895 Fonioni | sac. | Seia lonis | mag.^ | d. d. 

Aquileiae (V ISl. 7S8 haec semel, illa saepius descripta ab auctoribus ac- 
curatis). — 1) Bonae deae. — 2) Magistra, sc. Bonae deae. Cf. supra N. 5497 seq. 

4896 Hostilia P. f. | Serena | Ludriano. 

Calibago inier Feltriam et Bellunum rep. (V 2066 vidit Mommsen). 

4897 Alantedoba | Sex. Cornelius | Primus | v. s. I. m. 

Ossemi di sotto in agro Camunnorum (Val Camonica) (f^ 4934 bis vel ter de- 
scripta saec. XFI j Xf^II). 

4898 Cuslano sac. | L. Octavius | C. f. Crassus, | L. C. Octavi L. f. | 
Martialis et | Macer. 

S. Giorgio Ingannapoltron , in pago Arusnatium terrilorii Fero7iensis, iam 
Veronae (V 5898 vidit Mommsen) 

4899 lovi Felueuni | P. Calpurnius | Mandatus | t. f. i. | ex -ftS- DCCC. 
Mazane supra Negrarium in pago Arusnatium (V 5904 vidit Mommsen). 

4900 Revino | sacr. | P. P. I.» | v. s. 1. m. 

Gargnani ad lacum Benacum (l. di Garda) (F 4S7S vidit Momtnsen). — 
1) Sunt nomina dedicantis. 

4901 Sex. Nigidius | Fab. Primus ae|dil. Brix., decur. | honore grat. 
d. d.', ( ex postulatione pleb. | aram Bergimo restit. 

Arco prope Rivam rep., est Feronae (V 4981 vidit Mommsen). — 1) Decurio 
honore gratuito decreto decurionum. 

4902 L. Vibius Visci' 1. INymphodotus | Bergimo votum, | C. Asinio 
Gallo C. Marcio Cen[s]or. | cos.*, | L. Salvio Apro C. Postu[mi]o Costa | 
Ilviris quin[9]uennalibus. 

Brixiae rep., est Veronae (V 4201 vidit Mommsen). — 1) Patronus Vibim 
Fiscus fortasse memoratur Horat. sat. 1, 10, 82 cum schol. — 2) A. 746. 

4903 d. d.' I AIo I Sex. Nig. j Sollonius | v. s. 1. m. 

Prope Brixiam rep. (V 4197 vidit Mommsen). — 1) Fortasse: domino deo. 

4904 deo Alo | Saturno | Sex. Commo|dus Valeriu[s] | v. s. I. m. 

Brixiae (V 4198 descripserunt Brixiani complures a saec. XVI ad XVIII). 



246 Caput XI. 

4905 d. s/ I Saturno" | ex vot. | Cl. Victorinus | sig.' cum base ] 
pro sal. sua | s.* omn. 1. 1. m. 

Prope Tridentum rep. (FSOSI vidit Mommsen). — 1) Deo sancto. — 2) Col- 
lato tilulo eo qui praecedit apparet Satumi nomine hic et in aliis titulis Alpinis 
et Subalpinis (supra N. 5528 cum not. V 59^6. SOM cet.) intellegi numen quoddam 
epichorium. De sacrario huius Saturni, quod fuit in valle Anauna prope Cles, 
ad quod pertinuerunt tituli F 6067 — 6069, egit Campi arch. ep. Mitth. aus Oesterr. 
16, 4895 p. 74:. — 3) Signum. — 4) Suorumque. 

Leges teraplorum. 

4906 L. Aienus L. f., Q. Baebatius Sex. f. aedem dedicarunt | (2) lovis 
Liberi* Furfone a. d. III idus Quinctileis L. Pisone A. Gabinio cos.*, mense 
Flusare^ | (3) comulateis'' olleis legibus illeis regionibus, utei extremae 
undae quae® lapide | (4) facta hoiusque aedis ergo uteique ad eam aede 
scalasque lapide st[r]uctuendo ® | (5) columnae stant citra scalas ad aedem 
versus, stipitesque aedis hu^ijus'' tabula|-(6)mentaque. Utei tangere sarcire 
tegere devehere defigere mandare* ferro oeti® | (7) promovere referre*** 
fasque eslo. Sei quod ad eam aedem donum datum donatum" dedica- 
tum|(8)que erit, utei liceat oeti venum dare"; ubei venum datum erit, id 
profanum esto. Venditio | (9) locatio aediUs esto quem quomque veicus 
Furfens. fecerit, quod se senti[a]t*^ eam rem | (10) sine scelere sine pia- 
culo", aUs ne potesto. Quae pequnia recepla erit, ea pequnia emere | 
(11) conducere locare dare, quo id templum melius honestius seit, liceto. 
Quae pequnia ad eas | (12) res data erit, profana esto, quod d. m." 
non erit factum. Quod emptum erit aere aut argento | (13) ea pequnia, 
quae pequnia ad id templum" data erit quod emptum erit, eis rebus 
eadem | (14) lex esto, quasei sei dedicatum sit. Sei qui heic sacrum 
surupuerit, aedihs multatio esto, | (15) quanti volet. Idque veicus Furf. 
m." pars fifeltares" sei apsolvere volent sive condemnare, | (16) iiceto. 
Sei quei ad huc" templum rem deivinam fecerit lovi Libero aut lovis 
genio, pelleis [ (17) coria fanei sunto. 

Prope S. Mariae de Furfona rep., ubi fuit Furfo vicus Sabtnorum, nunc 
Aquilae (I 605. IX 5S15. Ritschl tab. LXXXII). Egit de hoc titulo lordan krit. 
Beitrage zur Geschichte der lat. Sprache p. 254 seq. — 1) De love Libero cf. supra 
IS. 5063. — 2) A. u. c. 696. — 3) Mense Florali (mensis ex Sabellica consuetudine in 
sacris retentus). — 4) Sic (sed cum puncto inter comula et teis) lapis ; non intellegi- 
tur, — 5) Requiritur ut videtur utei extrema fundamenta sunt (cf. supra N. 442 
inscr. lateris: uti infimum solum huiusque arae titulorumque est), 6) structas struen- 
das(?). — 7) humus lapit. — %) Focabulum sine dubio corruptum. — 9) Ferro in 
re sacra uti non licuisse notum est. — 10) Inserendum videtur liceat. — 11) Cf. 
infra N. 4940. — 12) sentiunt lapis. — 13) Scilicet: vendere locare (quod fortaise 
excidit in lapide). — 14) Dolo malo. — 15) Fidetur requiri emendum (0. lahn). — 
16) Maior. — 17) Focabulum corruptum (principium fortasse manu recenti in la- 
pide scriptum). — 18) Scr. hoc. 



Tituli Bacri et sacerdotum. — Leges templorum. 247 

4907 L. Aelio Caesare II P. Coelio Balbiao Vibullio Pio cos.' | VII 
idus Oclobres, | C. Domitius Valens llvir i. d., praeeunte C. lulio Severo 
pontif., I legem dixit in ea verba quae infra scripla sunt: | 

luppiter optime maxime, quandoque tibi hodie hanc aram dabo dedi- 
caboque, ollis legib. | ollisque regionibus dabo dedicaboque, quas liic hodie 
palam dixero, uti infimum solura huius arae est:' | si quis hic hostia 
sacrum faxit, quod magmentum nec prolollat', it circo tamen probe 
factum esto; ceterae | leges huic arae ea[e]dem^ sunto, quae arae Dianae 
sunt in Aventino monte" dictae. Ilisce legibus hisce regionib. | sic, uti 
dixi, hanc tibi aram, luppiter optime maxime, do dico dedicoque, uti sis 
volens propitius mihi collegisque | meis, decurionibus, colonis, incolis co- 
loniae Marlia[e] luliae Salonae, coniugibus liberisque nostris. 

Salonit rep., epistylmm in duas partes divisum, pars intuenti dextra inde a 
saec. XFI Patavii (III 1953 utramque partem descripsit Dalmata quidem circa 
annum 1455 et post eum unus alterve; partem quae extat Patavii vidit Mommsen). 
— 1) A. 157. — 2) Id est: illis legibus dedicabo, quas hic hodie palam dixero; 
illis regionibus dedicabo, uti infimum solum huius arae est. Nam ibi arae ter- 
mini sunt, ubi solum incipit planum esse (Momms.). — 3) Quamvis exta non de- 
ponat. Cf. supra N. 112 (not. 10). — 4) eadem apographum optimum. — 5) Cf. 
Dionys. 4, 26 Festus p. 163 s. v. JSesi. Lex aedis Dianae Aventinensis videtur fuisse 
antiquissima huius generis, quas scripta Romae proposita fuerat. 

4908 Dianae Augu[sf]ae. | Sex. luHus or proc. Aug. simu- 

la [crMm Dianae Augustae hac lege do dedico], \ uli extra e um 

quam me sentio ded[icare, . . . ne ex] eo i[emplo uhi nunc est] \ exportetur 
neve ex eo loco in quo nunc est in ali^wm] iransferatur de[po]na|tur 
aliave qua ratione amoveatur, neve ab alio [quo nisi ab eis o]mnibus | [q]ui- 
bus ornandum tergendumve erit contingatu[r contractetur, n]isi ab eo 
sa|[cerrfof]e qui sacerdotum Apolhnis primus erit sequ[ndoye veniam ne\- 
gotii [pefit]t, I [si quid laesum rfe]labsumve erit uli ad pristinam foi[mam 

reducatur restituatur]. (In latere paucae tantum litterae supersunt.) 

Mactari in Africa (FIII S. 11796 = mus. Rhen. 44, 1889 p. 481 lapidem vidit 
Cagnat, ectypum Schmidt, cuius supplementa pleraque retinui). 

4909 Aninia Sex. 1. Ge lunonibus' hanc | aram locumque his legi- 
bus dedicavit. | Si quis sarcire reficere ornar. coronar. volet, licet. | et si 
quit sacrifici quo volet ferre et ibi ubi volet, uti sine | scelere sine 
fraude lic[e/.j'. 

Prope Carpi, qui locus est non longe a Mutina, rep. (XI 944 descripserunt 
Mutinenses complures, in his Cavedonius). — \) Cf. supra N. 5113 not. 1. — 2) Liceto. 

4910 l. 

itque eadem lege sacrum esto. Si quot | donum pecuniave aut sti- 

pes huic I signo datae erunt' itq. si Ilvijri decurionesq. coloni coloniae | 
Civicae Aug. Brixiae vendere* volue|[rtn/] 



248 Caput XI. 

.... [/MJneris c[flMsa?] | fieri iu[sser«f] . . . | facito . . . | Si 

hosti[am] | caeder[e] . . . | secuii .... 

Brixiae rep., fragmentum tabulae marmoreae (C. I.L. Fsuppl. Ital. I n. 4^75 
vidit Mommsen). — 1) Cf. supra N. 4906 vv. 7. 8. 

4911 honce loucom | ne qu[a]s' violatod | neque exvehito neque | ex- 
ferto quod louci | siet, neque cedito^ | nesei quo die res deina^ | anua fiet; 
eod die, | quod rei dinai'* cau[s]a | [/]iat, sine dolo cedre^ | [^]icetod. Sei 
quis 1 violasit, love bovid | piaclum dalod; | sei quis scies | violasit dolo 
malo, I lovei bovid piaclum | datod et a.® CCC | moltai suntod'. | Eius 
piacli I moltaique dicator[ej]* | exactio est[od]. 

Prope Spoletium rep. (XI 4766 descr. Bormann). — 1) qus lapis. — 2) Cae- 
dito. — 3) Divina, 4) divinae. — 5) Caedere. — 6) Asses. — 7) Cf. Mommsen 
Strafrecht p. 4017 not. 2. — 8) Dicator videtur esse qui dicat rem sacram. Sed 
tamen hic videtur significari magistratus Spoletinus. Cf. Buecheler mus. BJien. 57, 
4880 p. 627; Mommsen Strafrecht p. 814 not. S. 

4912 in hoce loucarid^ stircus | ne [qu]is fundatid'' neve cadaver | 
proiecitad^ neve parentatid. | Sei quis arvorsu hac faxit, [m] ium | quis 
volet pro ioudicatod n. [I]* | manum iniect[j]o estod.* Seive | mag[t]ste- 
ratus® volet moltare, | [/i]cetod. 

Luceriae rep. (1X782 ex historia quadam oppidi Lucerini a.4861 edita; lapis 
periit aut latet). — 1) Intellege: luco, 2) fundito, 3) proicito. — 4) ni traditur 
(emendavit Momms.). — 5) Cf. Momms. Sirafrecht p. 477 not. 2. — 6) mac . . stera- 
tus traditur. 

4913 QVOI HOI' 1 SAKROS ! ES|ED=^ SOR^ | 

IA..IAS* I RECEP:LO....« | EVAM' | QVOSi Rl« ....|| 

.... II .... M i KALATOjREM» i HAP>° . . . . | . . . CIOD " i lOVXMEN]- 

TA^'^ i KAPIA^^ i DOTAV . . . || M : ITE i Rl " | M i QVOI 

H A|VELOD : N EQV .... | ... . ODIOVESTOD ''\\.. OIVOVIOD '". 

Romae, cippus tofaceus antiqua aetate truncatus et glarea, humo, victimarum 
ossibus, vasculorum fragmeniis superingestis seputtus, nec tamen loco motus, pro- 
diit m. 4, 40 sub pavimento marmoreo et ipso antiquo in foro Romano prope ar- 
cum Severi, mense Mai. 4899 curam agente Boni architecto (primus edidit Gamur- 
rini Notizie degli scavi 4899 p. 466 cum imaginibus p. 435 — 137; deinde Huelsen 
BerUner phil. ff^ochenschr.4899 p. 1005; tum Comparetti iscriziqne arcaica del foro 
Romano {I^OO}, cuius imagines repetivit Huelsen archaeol. Anzeiger 4900 ad p. 40; 
praeterea de Sanctis Rivista di filol. classica 4900 p. 249). Inscripius est cipput 
Ktteris antiquissimis C pro G (cf. not. 3), H pro H, P pro R, 9 /""* Q» ^ pro S, 
Y plerumque pro V, litterae autem ita per quattuor latera dispositae, ut scriptura 
altemis versibus invicem modo ab imo in altum, modo ab alto deorsum directa sil: 
^ovaxQO(pr}66v scriptum dixeris cippum, si eum, qui erectus stat, inclinatum tibi 
repraesentaveris. Cum pars cippi dimidia vel etiam maior perierit, pauca tantum 
intelleguntur. Conferenda qttae exposuerunt Comparelti l. c. et Enmann Bull. de 
VAcad. de St.Petersbourg 1899 Dec, Olto Archiv f. lat. Lexikographie 12, 4900 p. 409. 
— 1) Potest fuisse HONce. — 2) Sacer sit (cf Feslus p. 518^). — 3) SORD eertum esse 



Tituli sacri et sacerdotum. — Leges templorum. 249 

ait Comparetti (cogilans de sordibus quas facere nefas in loco consecrato) ; SORM . . . 
Gamurr. Huels. — 4) 3IASIAS Gamurr., ...lASIAS (fortasse ...SIASIASj Huels., 
..lARAS Comp. — 5) Ri^ffi. — 6) LO... non nimis certiim. — 7) [Z?]evam (=deiva7n) 
post alios intellegil Enmann; MAVE . . legendum esse putat Compar. (ut quadra- 
tarius liic ab ordine quem alibi tenuit aberraverit), supplens mave[/erf]. — 8) Rl . . . 
Gam., Rl... vel RE... Hueis.— 9) De kalaloribus cf infra K 4970seq. ~ 10) HAB... 
Comp, — 11) Sic Gam. Huels., . . . lOD Comp. — 12) lumenta intellegi putant (cf. 
Otto Archiv f. lat. Lexikographie 11, 1900 p. 43S). — 13) Litterae Pl mire coar- 
tatae, certae tamen videntur. — 14) M • I : TE • Rl • I . . . Gamurr., M • ITE : Rll . . . 
Huels.; dtias postremas litteras PE esse fractas ait Comp., legens: m iterpe.... — 
15) O DIOV (diu = interdiu) ESTOD legit Comp., OD = lOVESTOD (== iusto?) 
Gamurr. Totayn hanc partem sic legit, versus quarti lateris transponens, Thur- 

neysen mus. Rhen. 1900 p. 484: . . . OD : lOVESTOD | VELOD : NEQV | M : 

QVOI HA|M : ITERI ... — 16) Haec litteris minoribus scripta in angulo lapidis. 

4914 haec area*, intra hanc' | deQnitionem cipporum j clausa veri- 
bus, et ara quae | est inferius, dedicata est ab | imp. Caesare Domitiano 
Aug.^ I Germanico ex voto suscepto, | quod diu erat neglectum nec [ red- 
ditum, incendiorum | arcendorum causa, | quando urbs per novem* dies ] 
arsit Neronianis temporibus.* | Hac® lege dedicata est, ne cui | liceat intra 
hos terminos | aedificium exstruere, manere, | nego[f]iari, arborem ponere ] 
aliudve quid serere, | et ut praetor', cui haec regio | sorti obvenerit, 
sacrum faciat® | aliusve quis magistratus | Volcanalibus X k. Septembres ] 
omnibus annis vitulo robeo | et verre^ r.*" ac precationibus | infra scrip- 

tam aedi . . . k. Sept. | ianist | dari quae 

s. ; I quod imp. Caesar Domitianus | Aug. Germanicus pont. max. | consti- 
tuit q I fieri. 

Roynae rep. saec. XFII, cum ad S. Andreae in Quirinali novae aedificationis 
fundamenta iacerentur, cippus ex lapide Tiburtino (FI 826 = 50837^ cf. Huelsen 
Roem. Mitlh. 1894 p. 95: semel descripta). Similes lapides etiam in aliis urbis 
partibus fuisse videntur, certe unus eodem fere tenore inscriptus fuit saec. XFI 
ineunte ad S. Petri fabricam adductus, alius saec. XFII videtur repertus esse in 
circo maximo (FI 30857^'^ cf. Huelsen l. c). — 1) Hanc ipsam aream cippi* de- 
finitam et in 7nedio aram repptrerunt a. 1888, cum prope ecclesiam S. Andreae in 
Quirinali fundamenta domus iacerent, cf. Lanciani bull. comunale 1889 p. 530 seq. 
cum tab. X, Huetsen Roem. Mitth. 1891 p. 117. — 2) hancce traditur (hanc fuit in 
eiusdem tituli exemplo descripto ad S. Petri). — 3) In eodem exemplo nomina Do- 
mitiani erasa fuerunt. — 4) Scilicet cum ^sexto die finis incendio factus^ esset, 
mox denuo erupit (Tac. ann. 1S, 40). — 5) A. 64. — 6) et hac eiusdem tituli 
exemplum descriptum ad S. Petri. — 7) Cf. supra N. 3616 not. 5. — 8) Pro 
sacrum faciat in exemplo descripto ad S. Petri erat litaturum se sciat. — 9) Ex- 
emplum descriptum ad S. Petri videtur desiisse in vocabulo verre. Quae sequuntur, 
incerta esse apparet (fortasse evanida in lapide). — 10) Robeo? (Buecheier). 

4915 extra hoc limen aliquid de sacro | Silvani efferre fas non est. 
Romae (Fl S76 vidit Henzen). 



250 



Caput XI. 



4916 1 dlabitur^iy | pro sanguine [bovis? X] . . | et corium'; | 

si holocaustum XX | Pro sanguine agni et pelle XIS^; | si holo- 

caustum, X IIS ''. | Pro gallo holocausto X 12 " ; | pro sanguine a. XIII. | 
Pro corona a. IIII. | Pro calidam in hominem a. II. 

Romae (Fl 820 semel descripta saec. XFI, a Cittadinio ut videtur). — 1) Sup~ 
plevit Mommsen. — 2) Corio, requirit idem. — 3) Denarius unus et semis. — 
4) Denarii duo et semuncia, scilicet denarii, id est hes (Momms.). — 5) Cf. not. 4 

Ferialia. 

Feriale Cumis repertum, pertinens ad sacra Augusti tantum Caesaris, dedimus supra 

N. 408. — Fastos anni Romani, qui extant lapidi incisi, composuit Mommsen 

C. I. L. J p. 298 seq., ed. 2 p. 210 seq. cum enarratione plenissima. 



4917 



19 XIII 


18 X[V] 


[II]l idus [/]u[/.]* 


20Xll 


19 XIIII 


Apolli [nar.] 


21 XI 


20 XIII 


X k. Aug. 


.... 22 [X] 


21 XII 


Neptun[a/,]=' 


25 VIIII 


22 XI 


idibus Au[^.]^ 


2i VIII 


25 X 


Diana. 


25 VII 


24 vim 


X k. Septem[6r.] 


26 \l 


23 VIII 


Volkanalia* 


. ... 27 V 


26 VII 


III idus Decem[6r. 




27 VI 


Septimontiu[w]* 


....28 IIII 


28 V 


XVI k. lanuar. 




29 IIII 


Saturnalia® 


. ... 29 III 


50 III 


XV k. Ia[n]uar. 


. ... 30 [prid.] 


51 prid. 


Epone' 


Nov. 


Dec. 





15 lul. 



25 lul. 



15 Aug. 



25 Aug. 



11 Dec. 



17 Dec. 



18 Dec. 



Prope Guidizzolo inter Mantua^n et Veronam rep.., tegula (C. I. L. I ed. S 
p. 235). — 1) Dies extremus ludorum Apollinarium Romae. — 2) Feriae Neptuni, 
cf. C. I. L. I ed. 2 p. 525. — 3) Natalis Dianae in Aventino. — 4) Cf. supra 
N. 49U. — 5) Cf C. I. L. I ed. 2 p. 556. — 6) ib. p. 557. — 7) Eponae sacrum in 
nullo alio hemei'ologio inventum est (cf. C. I. L. I ed. 2 p. 557), scilicet observari 
non solitum nisi in terra Gallica. 

4918 administrante Romano iun. sacerdote | feriale domnorum* sic: | 
5.1an. III nonas lan. vota.* | 
II.Febr. III idus Febr. Genialia.' | 
I.Mai. kal. Mais lustratio" ad flumen | Casilino." | 
15.Mai. III idus Mai. rosaria^ ampiteatri.' | 
2S.Iul. VIII kal. Aug. lustratio ad flumen | ad iter Dianae. | 
27.1ul. VI ka[i.] Aug. profectio ad iter Averni.* | 
13. Oct. idus Oct.' vendemia Acerusae."* | 

iussione domnorum Felix votum [ sollicite solvit X kal. Decembr." j Va- 

lentiniano III et Eutropio'^ 



Tituli sacri et sacerdotum. ~ Ferialia. Inventaria sacra. 251 

Capuae rep., est Meapoli (X 5792 vidit MommseJi, cf. Berichte der sachs. 
Gesellschaft der Wiss. 1830 p. Siseq.). — 1) Dominorum ferias intellege impe- 
ratoris auctoritate constitutas, imperiales ferias dictas cod. Just. 5, 42, 3 [4]. — 
2) f^ota pro salute principis d. 5 lan. concipi solita, cf. Plut. Cic. 2 cet. — 3) Lu- 
dos Genialicios, fortasse Genio populi Romani faclos, sub hoc ipso die 11 Febr. et 
insequenti recenset hemerologiiim Philocalianum (cf. C. I. L. I ed. 2 p. 509). — 
4) Fidetur intellegi lustratio segetum, cf. Marquardt Staatsverw. IJP p. 201. — 5) Ex 
juentione Casilini, lacus Avei-ni, paludis Acherusiae (cf. infra) coiligitur feriale hoc 
spectasse ad Campaniam universam. — 6) Cf. Marquardt Staatsverw. IJJ^ p. 311. — 
7) Jn amphitheatro, Capuae puto. — 8) Lacus Avernus. — 9) Dies postremus fe- 
riarum vindemialium (interpr. cod. Theod. 2,8,19). — 10) Intellege: ad palu- 
dem Acherusiam (Plin. h. n. 5, 61 cet.). — 11) 2:2 Nov. dies imperii Falentiniani 
iunioris (fasti Hydat. ad a. 375, ap. Momms. chron. min. I p. 242). — 12) A. 587. 

4919 templiim dedic. | L. Venuleio Aprojniano II L. Sergio | Paulo II 
cos.* I V k. Mart., qui di|es post bis VI k.^ fuit. 

Constantinae (FJIJ 6979 vidit Delamare auclor accuratus). — 1) A. 168. — 
2) I^st bissextum kalendas. Cum anno illo dies bissextilis accessisset, in posterum 
dies dedicationis celebrandus erat eius rei ratione habita (Momms.). 

4920 locum reli|giosum per in|solentiam di|rutum | Virtuti et n.* | 
Aug. repurga|tum reddidit | C. Severius | Emeritus O | reg.' 

Bath (FII 4S cf.p. 506 vidit Huebner). — 1) JSumini. — 2) Centurio regiona- 
rius (Momms.; cf. eiusdem Strafrecht p. 312 not. 1. 

Inventaria sacra. 

4921* synopsis. | lovis Victor argenteus | in kapitolio habens in ca- 
pite co|ronam argenteam querqueam | folior. XXX, in qua glandes n. XV, 
fe|rens in manu dextra orbem argen|teum et Victoria' palmam ferentem | 
[sptmir.?] XX et coronam folior. XXXX, | [m manu\ sinislra hastam arg. 
tenens | 

4921^ sub ins[cn/)]|tione [Mo]minis Longani.^ | [/]tem 

in nymphaeo in corona summa [m] | circumitu litterae n. XXXX auro 
inlumi|natae; hederae' distinguentes incoctiles^ | n. X. Scyphi dependentes 
auro inluminati n. VI. | Cantharum auro inluminatum. Statuae | aereae 
n. VI et Cupido, marmoreae n. VI. | Silani aerei n. VI. Manualia' n. VI. 

Cirtae (Constantinae) rep., iam Parisiis, tabulae duae (FIII 6981/2 vidit 
fFilmanns). Tabulae quamvis diversis manibus scriptae sint, tamen ex eadem 
tynopsi videntur superesse. — 1) Fictoria(m). — 2) Longus vel Longanus aliquis 
donarium aliquod, de quo in praecedentibus mentio facta erat, videtur dedica- 
visse eique nomen suum inscripsisse. — 3) Foliola punctorum loco in inscriptioni- 
bus saepe posita. — 4) Aurum hederis illis incoctum significari fuisse coniecit 
Momms. — 5) Mantelia in nymphaeo post lavationem manibus tergendis adhibita 
putat Momms. 

4922 Thyreu | Thronos : . . . | bis fri 

. . .jlebit no |tudinem. j Thyrsos : no (tio est sev . . . 



252 Caput XI. 

. . [endo I Thorax | deri | Histos : dum .... 

.... I Caneon : sp | noli tim |ribus qu |. 

Cerauniu 

Carthagine (FIU S. 42S0i vidit Schmidt). Res, quae videntur sacrae esse 
vel aliquo modo ad cultum pertinere, Graecis vocabulis enumerantur ex ordine lit- 
terarum Graecarmn. 

Sacerdotes publici populi Romani. 

4923 lunoni' | luniae C. Silani f. | Torquatae'' [ sacerdoti Vestali ( an- 
nis LXIIII, I caelesti patronae, | Actius 1. 

Romae in mnseo Faticano^ incertum quo loco rep. (FI S128 vidit Henzen). — 
1) Cf. supra JS.SBiS. 5123. — 2) Eidem luniae Torquatae positus est titulus n Si1S7. 
Memoratur in tilulis lihertorum VI 20788. 20832 et a Tacito ann. 5, 69. 

4924 Praetextatae Crassi fil.' | v. V.^ maximae | C. Iiilius Creticus | 
a sacris. 

Romae rep, exeunte a. 1885, cum regio fori a radicibus montis Palatini 
ad sacram viam detegeretur, in atrio Vestae, una cum multis aliis similibus basi- 
bus (VI 52409 vidit Huelsen; Lanciani Notizie 4885 p. 448). — 1) Filia ut videtur 
fuit M. Licinii Crassi Frugi consulis c. p, Chr. 64 et uxoris eius Sulpiciae Prae- 
textatae (Tac. hist. 4, 42). — 2) Virgini Vestali. 

4925 Numisiae L. f. | Maximillae | v. V. max.*, j C. Helvidius Mysti- 
cus I devotus beneficiis eius. 

Romae rep. una cum 1S.4924 (VI 52411 vidit Huelsen; Lanciani notizie 1885 
p. 448). — 1) Eidem VestaU maximae positus est anno 201 titulus VI 2129. 

4926 Terentiae | Flavolae | v. V. | maximae | Cn. Statilius | Menan- 
der I fictor v. V.^ | Cn. Statili | Cerdonis [ fictoris v. V. j alumnus. 

Romae rep. una cum N. 4924 (VI 52415 vidit Huelsen; Lanciani notizie 1885 
p. 449). — 1) Idem homo posuit titulum mutilum VI 52425. Alii fictores virginum 
Vestalium iique viri egregii sunt infra JS. 4956 et C. I. L. VI 2154 idemque ib. 52419 
(= BulL. comunale 1884 p. S, 699), cf. infra not. adN. 4954, fictor virginum Vestalium 
loci secundi infra N. 4955. Cf. etiam N. 5514. 

4927 Terentiae | Fiavulae | v. V. | max., sorori, j Terentius Gentianjus 
fl. Dialis, V. c, pr. | tut., cum Pomponia | Paetina uxore et j LoUiano Gen- 
tian[o] I filio frat[m].' 

Romae, nescimus quo loco rep. (VI 2144 saepius descripta saec. XVI — XVIII). 
— 1) fratribus Ligorius. ■ 

Ad eandem Terentiam Flavolam pertinent tituli supra N. 11SS, et VI 2150; ex 
hoc apparet eam Vestalem maximam fuisse a. 21S. Praeterea memoratur in actis 
tudorum saecularium anni 204, nondum virgo maxima sed maximae proxima 
(Eph. ep. 8 p. 267 not. 2). 

4928 Campiae Severinae v. V. max. sanctissimae, cuius sinceram pu- 
dicitiam senatus comprobatam aeterna laude publice cumulavit, Q. Vetu- 



Tituli sacri et sacerdotum. — Virgines Vestales. 253 

rius Callistralus v. e.' suffragio eius factus proc. rat. summ. privatarum 
bibliothecarum Augusti n.% et procurator eius. 

4929 Campiae Severinae v. V. max., sanctissimae benignissimae, pro 
conlatis in se beneflciis equestr. ord. item secundae militiae', Aemilius Par- 
dalas trib.* coh. 1 Aquitanicae petito eius ornatus. (In laiere) dedicata IIII 
idus Maias Sabino 11 et Venus[f]o cos.* 

Rotnae rep. a. 1497 '^in ruinis templi f^estae\ i. e. in foro Romano eodein 
loco quo N. 4924 seq. (FI 2132. 2IS1 semel descriptae). — 1) Vir egregius. — 2) Cf. 
Hirschfeld Verw. 1 p. 190. — 3) Cf. Mommsen Staatsr. III p. S45 not. 4. Supra 
iV. 2749 cet. — 4) Tribunatu. — b) A. 240. 

4930 Flaviae L. fil. | Publiciae v. V. max. | sanctissimae piissimaeq., | 
cuius sanctissimam et | religiosam curam sacr6r., j quam per omnes gra- 
dus I sacerdotii laudabili admijnistratione operatur, numen | sanctissimae 
Vestae matris | comprobavit, | AemiHa Rogatilla c. f.*, sororis fil., | cum 
Minucio Honorato Marcello | Aemiliano c. p.^ fiHo suo, | ob eximiam eius 
erga se | pietalem. (in latere dextro) coV V id. lul. | dd. nn. i[m/>. Phi- 
lipfoy Aug. II et I [Thilip^poy Caes. cos. 

4931 FI. Publiciae v. V. max. | sanctissimae ac religiosis|simae, quae 
per omnes gradus | sacerdotii aput divina altaria | omnium deorum et ad 
aeternos ignes | diebus noctibusque pia mente rite | deserviens merito ad 
hunc I locum cum aetate pervenit, | Bareius Zoticus cum Flavia | Vere- 
cunda sua ob eximiam eius | erga se benibolentiam praestantiamq. (in la- 
tere sinisiro) dedicata pr. kal. Oct. I dd. nn. Valeriano Aug. IIII et | Gal- 
lieno Aug. III coss." 

4932 Flaviae L. f. Publiciae | religiosae | sanctitatis v. V. max., | cuius 
egregiam morum | disciplinam et | in sacris peritissimam | operationem 
merito ] res publica in dies | feliciter sentit, | Ulpius Verus et Aurel. | Titus 
77 deputati' | ob eximiam eius erga se | benivolentiam | g. p.' 

4933 FI. Publiciae | sanctissimae | ac piissimae | v. V. max., | T. FI. 
Apronius | fictor v. V.* | loci secundi, | dignissimae | ac praestantissi|mae 
patronae | cum suis. 

Romae rep. una cum N. 4924 (FI 52414. 52416. 52415. 52418 vidit Huelsen; 
Lanciani Notizie 1885 p. 430 seq.). — 1) Clarissima femina. — 2) Clarissimo puero. 
— 3) Collocata. — 4) Sic explevit Lancianius nomina imperatorum erasa , referens 
ad annum 247. — 5) A. 2S7. — 6) Cf supra N. 2669 not. 1. — 7) Gratis (?) po- 
suerunt. — 8) Cf. supra N. 4926 not. 1. 

4934 FI. Publiciae v. V. max., | merito sanctissimae ac piissi|mae, 
quae rite et pervigili adminisjtratione omnes gradus laude | cumulata sacra 
sua venerata vijvit, ut saeculari aetate ministerio | adsit et in futoro (sic) 
perseveret, | Q. Terentius Rufus et Caenia | Verissima parentes | Terentiae 
Rufillae v. V.*, | cuius multi temporis bonitatem | et humanitatem eius 



254 Caput XI. 

circa se | in brevi senserunt. (in latere) dedica[?aj | dd. nn. Vale[mno 
Aug.] . .^ [et] I Gallien[o Aug.] . . . [cos.]. 

Romae oUm in aedibus privatis (VI 215S vidil Smetius). — 1) Rufi.Ua haec, 
cuvi eo tempore sub Publicia sacra Festae curaret, post annos XL ipsa virgo 
maxima facta sacris Festae praesidebat (VI 2i43). — 2) Periit aut II aut III aut 
1111 ; titulus dedicatus fuit aut a. 2S4 aut 2SS aut 237. 

Eidem virgini praeterea positi sunt titiili VI 2i34. 52419 (= Bull. comunale 
4884 p. S, 699), hi duo ab eodem Q. Veturio Memphio fictore virginum Vestalinm, 
VI 52417 (= Notizie 1885 p. 4S2, 8). Ad eandem pertinet tabella aenea VI 2147 = 
XV 7126. 

.4935 Coeliae Claudianae | v. V. maximae | a diis electa (sic), merito | 
sibi talem antistitem | numen Vestae reservare | voluit. | Coelia Nerviana 
soror una | cum Pierio coniuge ac liberis | suis, orantes ut per tot sae- 
cula I facere dii permittant. 

Romae rep. sub radice montis Palatini e regione SS. Cosmae et Damiani 
(VI 2159 vidit Smetius). 

4936 Coeliae Claudianae v. V. max., sanctissim. ac super omnes 
retro maximas religiosissimae, cuius sanctimonia a cunctis praedicatur. 
Nunc certe pertinet* esse te talem, cuius laudem numen quoque Vestae 
honoravit. Fl. Eucharistus, Septim. Epictetus i. p.^ Aur. Optatus sacer- 
dotes sacrae u[r6]is^ de X prim." (inlatere) dedicata kal. Mart. M. lunio 
Maximo II et Vettio Aquilino coss.', curanto Fl. Marciano v. e., fictore v. V.' 

Romae rep. a. 1497 una cum N. 4928. 4929 (VI 2157 semel descripta). — 
1) Scr. apparet vel simile quid (Momms.). — 2) luvenis perfectissimus. — 3) ussis 
traditur (sacerdotes sacrae urbis eidem virgini eodem anno posuerunt titulum VI 
2156). Pro ministHs sacrorum Vestae hos sacerdotes habet Momms. — 4) d. ex prim. 
traditur; emendavil Momms. — 5) A. 286. — 6) Cf. N. 4926 not. 1. 

4937 Coeliae Claudianae v. V. | max., sanctissimae religijosissimae ac 
super om|nes piissimae, cuius ope|ra sacrorum gubernan[te Vesta matre 
maxi|matus sui XX' conplebit, | Aurelius Fructosus clijens et canditatus (*/c; 
benig|nitatae (sic) eius probatus. | Sic XX, sic XXX% felicilerl (in latere si- 
nistro) Pergamiorum' XXX ^ sic | flAN*. 

Romae 7'ep. in atrio Vestae a. 1883 (VI 52420 vidit Huelsen; Lanciani No- 
tizie 1885 p. 4S5). — 1) Vicennalia. — 2) Triginta, sc. annos. Cf. supra N. 694, 4. — 
3) Cf. VI 10275. 10274. 10284 cet. — 4) Litterae incertae significationis, vix perti- 
nent ad ea quae praecedunt. 

Eidem virgini positi sunt tituli VI 2156. 2158. 2140. 52421. 

4938 ob meritum caslitatis | pudicitiae adq. in sacris | religionibus- 
que I doctrinae mirabilis | C! I ! ! ! ! e^ v. V. max., | pontifices vv. cc.% | 
promag. Macrinio | Sossiano* v. c, p. m." (in latere dextro) dedicata V idus 
lunias | divo loviano et Varroniano | conss.'* 

Romae rep. una cum N.4924 (VI 52422 vidit Huelsen; Lanciani Notizie 1885 
p. 434). — 1) Nomen virginis erasum, fortasse ideo quod sacris relictis ad Christi 
fidem se convertit; Claudiae nomen ibi fuisse, quam ex sacerdote Vestali Christia- 
nam factam esse indicat Prudenlius perist. 2, 328, coniecit Marucchi (cf. de Rossi 



Titali sacri et sacerdotum. — Virgines Vestales. Reges sacrorum. Salii. 256 

Itull. deW Inst. 1884 p. 35). — 2) f^iri elarissimi. — 3) Eiusdem 7iominis vir lem- 
poribus Diocletiani memoratur in tilulis Africanis Flll 608. S532 cet. — 4) Pro 
meritis? (Lanc). — 5) J. 364. 

4939 ... I .... [confmejntis vitae, | pudicitiae, castitatis, | iuxta le- 
gem I iliviDitus datam, | decreto pontificum. 

Romae rep. ibi ubi eae quae praeeedunt a. 4891 (FI 5S4ii vidit Huelsen ; Bar- 
nabei JSotizie 4891 p. S52). 

Titvlum Coeliae Concordiae virginis f^estalis maximae habes supra N. 4264. 

4940 D. Licinius | D. 1. Astragalus | sacerdos virginum | Vestalium. 
Romae rep. ad viam Laiinam (VI 2430 cf. p. 5295 vidit Gatti). 

4941 I C. Va I rex sacrorum, augur, | cura Manlia 

L. f. Fadilia | regina sacrorum | patri karissimo. 

Romae (VI 2125 servavit Sirmondus). 

4941* I Manlia L. f. Fadilla | regina sacr., marito | optimo et sibi. 

Ib-ope Romam ad viam Cassiam (FI 2124 servavit Fabrettius). 
AUi reges sacrorum populi Romani sunt supra N. 971. 1045. 

4942 d. m. I L. Manlio L. f. Pal. | Severo regi sac|rorum\ fictori | 
pontificum p. R., IIlI|viro Bovillensi|um, coUactanejo dulcissimo et | in- 
dulgentissimo | erga se fecit. 

Castel Gandolfi ad lacum Albanum, iam Romae (XIF 2415 vidit Henzen). — 

1) Rex sacrorum fortasse non Romae sed ibi ubi fuit quatluorvir BovHlis. 

4943 V. f.* I L. Appius I Sabini lib.* | Cinnamus | [^cjtor ponti)- 
[/fcwjm Romae, | [sea?t;]ir Aug., sibi. 

Feronae (F 55S2 aliquoties descripta saec. XF. XFI). — l) Fivus feeit. — 

2) Appii Sabini sunt X1 1146 col. 5, 40; Dittenberger et Purgold Inschr. v. Olympia 
n. 5SS. 

4944 mansiones* saliorum Palalinolrum a veteribus ob armorum mag- 
nalium* | custodiam constitutas longa nimi[s] | aetate^ neglectas pecunia 
sua* I reparaverunt pontifices Vestae | vv. cc." promagisterio Plotii Acilii 1 
Lucilli, Vitrasii Praetextati' vv. cc. 

Romae rep. in ruderibus templi Marlis Ultoris in foro Avgusii (cf. lordan 
Top. I 2 p.447 not. 13), ibique extat sed imminuta (FI 2158 vidit Henzen, quae 
perienint adsumpta ex apographo facto saec. XF exeunte). — 1) Curia saliorum, 
quam memorat Cic. de div. 1, 17, 50, diversa videtur fuisse. — 2) Fideniur eadem 
esse quae plerumque diciintur ancilia. — 3) longanimitate upographum velus, .... 
, . aetate superest (restituit Mommsen). — 4) Ex eo quod pecunia sua mansiones 
saliorum reparaverunt pontifices, Borghesius opp. 7, 582 collegit titulum exaratum 
esse post annum 582, quo Gratianus deorum reditus in fiscum eonvertit, non recte 
ut videtur. — 5) Firi clarissimi. — 6) Lucillum et Praetextatum duobus annis 
continuis promagistros fuisse statuit Mommsen. 

Album suliorum Palatinorum habes infra N. 5024. 

4945 C. Curtius I Post. I.' Helenus i lupercus. 

Ex urbe Roma ut videtur in Siciiiam allata (FI 52451 vidit Mommsen Pa- 
normi). — 1) Eiusdem Postumi Curtii liberta est XI 5528. 



256 Caput XI. 

4946 L. Afilano* L. f. | An. Provinciali | equo p. ornat., | luperco 
desig. I Huic ordo statulam decrevit. | L. Afilanus Verecun|dus h. u. s. r.'-^ 

Affile in Latio (XIF S442 vidi). — 1) ISomen ductum a vocabulo oppidi. — 

2) Honore usus sumptum remisit. 

4947 d. m. In hoc tumulo iacet corpus | exanimis C««c), cuius spi- 
ritus inter de|os receptus est; sic enim meruit: | M. Ulpius Maximus eques 
Romanus, qui et | lupercus cucurrit, uius* loci* refrige|ras^ cuius fama in 

eterna nota est. | Qui vix. ann. XL mensib. III dies XXVIIII . | e- 

sis coniugi inconparabili j . . . [sa«c]tissimo marito meo, qui vi|xit mecum 
plus minus annos XVIII; in quo | nuUa querella abuit^ Cum bixit, bixit'; 
ubi defunctus es (sic), male bixi.^ | P. 

Romae (VI %i&0 vidit Henzen). — 1) Huius. — 2) Intellege: hoc loco. — 

3) Refrigerans, — 4) Habui. — 5) Cum vixit, (fortasse bene vocabulum quadratarii 
culpa omissum) vixi, 6) ubi defunctus est, male vixi. 

4948 Q. Veturius Q. f. Pom. Pexsus | lupercus Fabianus' ex col- 
legio I Virtutis, trib. mil. II, praefectus | fabrum. | Fidustia L. f., mater. \ 
Raecia M. f., | soror. ( Arbitratu Agriliae L. f. materterae, | ex testamento, 

HS /4/?hk 

Nepete in Elruria (XI 3203 vidit Bormann), — 1) Alitis [lupercu]s Fabianus 
est in t. urbano Notisie degli scavi 1899 p. 33, 6. Lupercus Quinctialis vetut est 
supra N. i923. 

Magistros lupercorum habes supra N. I9M. 2676 et in t, Ocriculano Notizie 
degU scavi 1898 p. 406. 

4949 L. Licinio L. fil. Quir. [ Secundino | decurioni Cae|sarien- 
siura, I equo publi<50 | exornato | sacrisque hiper|calibus functo, | ! I ! ! ! ! 

!!!!! I /.////' conjsobrino. 

Caesareae (Cherchel) Mauretaniae (VIII 9406 vidit fVilmanns), — 1) Nomen 
eius qui titulum posuit consulto deletum, — Una extat basis gemella eidem viro 
posita a matre VIII 9403. Alius eques Romanis ''sacris lupercalibus functus^ est 
in t. item Caesariensi VIII S. 21063 = Eph. ep. 3, 1011. 

4950 C. Petronius C. f. | harispex, | Crispinia' uatus. 
Montepulciani in Etruria, nunc Florentiae (XI 2383 vidit Bormann), — 

1) Mater indicatur more Etrusco. Cf. supra N. 964 not. 3. 

4951 M'. Valerio M'. f. | Quir. Saturnino | tribuno | mil. leg. III | 
Cyreneicae, | harispici maximo. 

4951* M'. Valerio M'. f. | Quir. Basso | trib. mil. leg. ill | Cyrenei- 
cae, I scrib. q. VI primo, | harispici maximo, | testamento fieri | iussit sibi 
et fratri suo' | HSL m. n., arbitratu | heredum. 

Prope Romam, VII mit. pass. ab urbe ad viam Nomentanam rep. (VI 2164. 
2163 vidit Henzen). — 1) Scilieet Valerio Satumino cui praecedit. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Luperci. Haruspices. 267 

4952 L. ViDuIIeius L. f. | Pom. Lucullus | arispex | ex sexaginta*. | Iq 
fr. p. VII, io ag. p. XII. 

Romae rep. exlra portam Salariam (VI S2439 vidit Gatti Nolizie 1890 p. 120). — 
1) De ordine haruspicum sexaginta cf. Marquardt Staalsverw. III^ p.41S; Bormann 
Jahreshefle des oesterr. arch. Inst. II 1899 p. 134. 

4952^ d. m. | M. Oppi Placidi | har. prim.* de LX, | cui locum se- 
pultur. I ord. sauctissim. Lug. | dedit. 

Lugduni (XIII 1821 vidit Hirschfeld). — 1) Harutpicis primi. 

4953 d. m. I L. Sevi L. f. | Stellatina | Glementis | arispicis, | vix. 
ann. XXX, | ex ordine arispicum LX, | curatori arcae* bis, Illlvir. | iure 
dicundo, [tjtem aedili, | C. Sevius | Celsus | fratri optumo | d. d. f. p. 

Tarquinicis rep. (XI 5382 vidit Bormann). — 1) Arcam Bormann (Jahres- 
hefte des oesterr. arch. Inst. II 1899 p. 15S) putat ordinis karuspicum sexaginta, 
qui sedem habuerit Tarquiniis. 

4954 d. m. I Cn. luli Picenlis mil. co. | XHII urb. 7 Terentiani, ] 
arespici ordinato*, | fecit | Cn. lulius Theagenes | pater tiUo piissimo. 

Romae (FI 2166 cf. p. 529S saepius descripta saec. XFII et nuper a Tomas- 
settioj. — 1) In ordinem haruspicum recepto. 

4955 L. Fonteius Flavianus | haruspex Augg. CCS | pontifex, dictator | 
Alban., mag. publicus | haruspicum, ordini | haruspicum LX | d. d. 

Romae (FI 2161 vidit de Rossi). — 1) Haruspex Auguslorum ducenarius 
(haruspex Augusti est supra N. 14S8). 

4956 d. m. I Cn. luli Cn. fii. ( Domati Prisci ( ex equo public, ( ad- 
iutoris ( haruspicum ( imperatoris, ( pontificis [ Albani. 

Romae (FI 2168 vidit Bormann). 

4957 d. m. I D. lunio D. f. [ Quad.* Certo | sacerdoti et j aruspici 
publico I nepotes pientissimi. 

Puteolis rep. (X 5681 vidit Mommsen). — 1) Errore fabrili ut videtur pro 
Gland.; cf. eam quae sequitur. 

4957* d. m. [ D. lunio D. f. Clau. ( Certo sacerdoti ( et aruspici 
publico I ex genere sacerdo(tum creato, fratri pientissimo. 

In promunturio Miseni rep. (X 5680 semel descripta saec. XFIII). 

4958 [L. Cajfatius L. f. Ste.' haruspe[a;], | fulguriator. ( (Uiteris Etrusds) 
Cafates Lr. Lr.^ nests'vis trutnot frontac. 

Pisauri (XI 6565 vidit Bormann). — 1) Stellatina tribus Tarquiniensium. 
Fortasse hic haruspex oriundus fuit Tarquiniis, ubi inventa esse credebatur hari- 
spidna (Cic. de div. 2, 25, SO cet. cf. Bonnann Jahreshefte II p. 156 not.). — 2) Lars 
appellabatur et ipse Cafatius et pater eius Etrusce. De titulo Etrusco post alios 
dixit Deecke die etr. Bilinguen (etr. Forschungen u. Studien S, 1885) p. 27 seq. 

4959 L. Veturius | Rufio [ [ajvispex, extispicus, | [sacjerdos publi- 
cus [ [e]t privatus. 

Iguvii (XI S824 vidit Bormann). 

Dbssau, Inscriptiones Latinae II. 17 



258 Caput XI. 

4960 L. Valerius L. 1. | Auctus | avium inspex [ blaesus, a. | LVL 
S. t. t. 1. I Felicio frat. 

Asturicae (Astorga) in Hispania (II S078 cf. p. 911 vidit Huebner). 

4961 C. Norbanus | Flacci* \. \ Quietus, pullarius*. 

Romae (Fl 2200 aliquoties descripta saec. XFII). — 1) Fortasse is qui consul 
fuit a. p. Chr. 13. — 2) Cf supra N. 2662 not. 1, item N. 1886. 1907. 

4962 Q. Servilius Q. l. Auctu[s] | victumarius* fecit s\h[i] | et Acaniae 
Q. L Lepidae. 

Romae (VI 2201 vidit Henzen). — 1) Fictimarios inter milites habuimus supra 
N. 2137 not. 20. 2873; alius est in t. Rhenano Orell. 24Si = Brambach 4S5. 

4963 * [pontifici] I maximo trib. potest. Xlll'\ cos. III, p. p., | 

coUeg. victimarior,, qui ipsi et sacerdotibus et | magistr. et senatui appa- 
rent, quod cum commodis eorum | inpugnaretur, liberalitate eius restituta 
sint.^ Dedic. VI k. Maias | 

Romae, nunc Urbini (VI 971 vidit Bormann). — 1) Apparet titulum dedi- 
catum fuisse Hadriano, qui solus cum tribunicia potestate esset XIII, eonsul fuit 
tertium. — 2) A.129. — 3) Scilicet commoda. 

4964 [magistri] quinq. | [collegi] teib. Rom.* qui | .... lov. epul., 
sac. I [p- ?• *•] ^ • I • • • • ius C. L. Salvius, | (sequuntur alia nomina libertino- 
rum novem). 

Romae rep. in foro (VI 5696 vidit Henzen). — 1) Teibicinum Romanorum. -— 
2) lovis epulo, sacris publicis praesto sunt? (sic Bormann VI 50952; de love epulone 
praeterea ignoto cogitaverat Momms.). 

Alias inscriptiones ad collegium tibicinum qui sacris publicis praesto erant 
pertinentes habes VI 5877. 5877^. 



4965 collegio tibicinum | et fidicinum Romanorum, | qui s. p. p. s.', | 
Ti. lulius Tyrannus | [«]mmunis perpetuus et | [Ti. /]ulius Tyrannus f. ( h. 
c. d. d.^ 1 Dedicatum k. Mart. | [f/]rso Serviano II, L. Fabio lust. cos.' 

Romae in museo Capitolino (VI 2191 vidit Henzen). — 1) Qui sacris publiei* 
praesto sunt. — 2) Honoris causa dono dederunt. — 3) ^ Mart. 102, 

4966 dis manibus | collegio symphoniajcorum, qui sacris pubH|cis 
praestu (sic) sunt, quibus | senatus c. c. c' permisit e | lege luha^ ex 
auctoritate | Aug. ludorum causa. 

Romae rep. ad viam Appiam (VI 2195 ■= 4416 vidit Henzen). — 1) Coire con- 
vocari cogi (Momms.). — 2) Cf. Suet. Aug.52; Mommsen Strafrecht p.876. 

4967 d. m. I T. Aur. T. f. Pomt. | Clito dec. coll. fid. | R.S vixit 
ann. VIII m. | IIII [d.] XXII, Aur. Nice|phorianu8 et Filume|ne filio dul- 
cissi|mo b. m. f. 

Romae ut videtur rep., nunc Neapoli (VI 2192 vidil Mommsen). — 1) DecU' 
rialis collegii fidicinum Romanorum. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Ministri sacrornm. 259 

4968 M, lulius Victor | ex collegio li|ticinum cornicinum. 

liomae (Gudius 20S, 2 vidit; Orell. 4105). 



4969 .... I apparitori | pontificum, | parmulario | . . . . 

Romae (FI 2196 temel descripta saec. XFI). 
__ 

[in] honorem domus Augustae kalatores pontificum et flaminum. 
Romae in foro, epistylium marmore^im, cuius pars dextra prodiit anno 1899 
a latere occidentali Regiae (Gatti Bull. comunale 1899 p. H6, JSotizie degli scavi 
1899 p. 128), pars prior descripta est saec. XVI (FI 900 adnotat., cf. Huelsen Jahrb. 
des arch. Inst. 1889 p. 2S1). — Scholam kalatorum pontificum et flaminum eo loco 
fuisse putat Hnelsen Roem. Mitth. 1899 p.262, arch. Anzeiger 1900 p. 8. 

4971 kalatores pontificum et | flaminum: | P. Cornelius lalyssus, | D. 
Valerius Alexander, | Ti. Claudius Heronas, | T. Tettienus FelixS | L. Cor- 
nelius Helius, | C. Asinius Hierax, | M. Annius Fidus, | L. lavolenus Phoe- 
bus*, I App. Annius Falernus, | Ti. Claudius D[?oft«j]us, | . . .' 

Romae rep, in foro prope templum Castoris (FI 2184^ = 5244S^ vidit Henzen). 
Pars fuit basis a kalatoribus dedicatae Traiano anno 101 vel 102, cuius frons et latus 
intuenti dextrum mullo antea prodierant item in foro Romano (FI 2184^ = 52443^). 
— 1) Fortasse liberlus hic fuit Teltieni Sereni supra JS. 2118 (cf. iV, 5593 not. 1), 
qui pontifex fuisse potest, 2) hic sine dtibio libertus L. lavoleni Prisci (supra 
N. 1998 not. 4), quem pontificem fuisse constat (supra iV. 1015), mos enim fuit, ut 
kalatores legerentur ex libertis sacerdotum ipsorum. — 3) Reliqui kalatores ponti- 
ficum et flaminum, non minus viginti quinque, perscripti erant in alio latere eiusdem 
lapidis (v. supra). Similis laterculus kalatorum pontificum et flaminum, eodem 
fere tempore (a. 102) lapidi incisus, eademque fere nomina continens, est FI 2185 
= 51054. — Titulus Septimio Severo et luliae eius dedicatus a kalatoribus ponti- 
ficum est Bullett. arch. comunale 1899 p. 252. 

4972 [C. Qumcti]o Tr6gi* lib. Su . . . | kalatori pontif.; | C. Quinctio 
C. f. Recepto f.; | Quinctiae Urbanae; | C. Quinctio Aucto; | P. Numisio 

Marioni. 

Puteolis rep., est Neapoli (X 1726 vidit Mommsen). — 1) Familiae huius 
nominis memoria servatur formula accusationis T. Quincti Trogi scelerati apud Var- 
ronem de ling. Lat. 6, 92 (Momms.). 

4973 L. lunius Silani | 1.* Paris dispes., | calator augur., | vixit annos 
XXXH. I In fr. p.XH, in ag. XH. 

Romae (FI 2187 vidit Henzen). — 1) Patronus fortasse is Silanus ad quem 
pertinuit t. Canusinus IX 547 (cf. Prosopogr. imp. Rom. II p. 245 n. 547). 

4974 T. Statihus Corvini | hb.* Epaphra | calator XVvir. 

Romae, rep. in Esquiliis in sepulcro libertorum et servorum gentis Statiliae 
(FI 5878 vidit Henzen). — 1) Patronus videtur fuisse Taurus Statilius Corvinus 
contul a. 45. 

4975 Vinicio Coetaeo* | calat. Vllvir. epul.*, | hberto optumo, | 

patronus. 

17* 



260 Caput XI. 

Fundis (X 6227 bis descripta saec. XFI). — 1) Goctaeo alterum apographum. 
— 2) Alius kalator septemvirum est X 8588. 

4976 Q. Caecili6 | Fer6ci | k^ldt6ri sacerd6tii | Titialium Flavialium, | 
studi6s6 I 61oquentiae, | vixit annis XV | mense I diebus XXIIIl, | filio 
optumo ac | reverentissimo, | M. Gavius Charinus*. (in laiere dextro) Somno 
OrestlUa filia (Genius alatus dormienii similis faci inversae innixus). (In latere 
sinistro) Fatis Caecilius Ferox filius (Fortuna pedem rotae imponens). 

Romae (VI 2188 vidit Henzen). — 1) Idrnn est VI iS81S. 
Calatorem Marcianum Antoninianum habuimus supra N. 2748. Cf. praeterea 
infra N. SOSI. 

4977 M. Valerius | Messalla[e] ' | 1. Philarg., | viat. augur." | ©'' Thais | 
Philargyri. | In f. p. XII , in agr. | p. XX. 

Prope Romam rep. inter vias Pincianam et Salariam (Gatti bull. com. 1887 
p. 2S7). — 1) Fortasse Messalla Corvinus consul a. 72S, quem co7istat fuisse augu- 
revi (Dio 49, 16). — 2) Alius viator augurum est supra N. 1899. — 3) Defuncta. 

4978 D. Laelius Balbii (sic) V \ Satur viator | VIP epulon. 

Romae (VI 2194 vidit Henzen). — 1) Patronus fortasse is qui memoratur Tae. 
ann. 6, 48; diversus consul a u. c. 748 (infra N. SOSO v. 131 not, S7). — 2) Septem(virum). 

4979 Valeriae ] Donatae uxori | carissimae fecit | Ti. Claudius | Aug. 
lib. I Lysimachus viator ( sodalium Augustalium | el sibi posterisque suis 
et 1 libertis et libertabus | posterisque eorum. 

Tibure (XIV S647 vidi). 

4980 Firviae C. f. Primae; | Antiocho publico p. R. | Aemiliano* ponti- 
ficali, I Primus publicus Tusculanorum | arcarius, vir, heres Primaes, f. c. 

Romae (VI 2307 vidit Henzen). — 1) De duobus nominibus servorum publico- 
rum cf. Momms. Sta atsr. P p. 309 not. 3. 

4981 d. m. I Hermeti Caejsenniano | publico poDJtificum Pia' Fo|rtu- 
nata con[iugi b. m. fecit. 

Romae (VI 2S08 cf. S2S06 bis vel ter descripta). — 1) Possis conicere pon- 
tific. Ulpia. 

4983 Felix publicus | Palfurianus* I augur.'', Barbiae | coniugi suae 
posuit. 

Romae, postea Florentiae (VI 2S1S vidit Henzen). — 1) Punctum traditur 
esse inter Pal. et Furianus. — 2) Augurum. 

4983 dis manibus ] Myrini Domitiani | publici a commen|taris XVvir. 
s. f., 1 Arruntia Doliche | fecit coniugi caris|simo et Hbertis liberjtabusq. 
suis posterisq. | eorum. 

Romae (VI 2S12 vidit Henzen). 

4984 d. m. I Apolaustus Modian[us] | publ. Vllvir. epulon., item | 
Apolaustus CIaudianu[s yuhl.] \ Vllvir. epulon., . . . | lustus Gavianus pubL 
fet[ia?.J* . . . I P. Volusius Renatu[s] . . . | Volusiae lustae matri' . . .jsimae 
omnium feminaru[wi] ...[tiori, univiriae, que v. mec[Mm an.] . . . j m. II 
d. XXI ceterisque . . . . | posterisque eorum. 



Titali sacri et sacerdotum. — Servi publici sacerdotibus attributi. 261 

Romae (FI 2S18 aliquoties descripta saec. Xf^I). — 1) Publ. f. el vel publ. e. 
et vel publ. et apographa. — 2) Folusii hi quomodo coniuncti fuerint cum duobus 
Apolaustis et lusto qui praecedunt, non apparet. 

4985 d. m. I Graphico publico Maeciano sodalium Titium, | Scribonia 
Syntyche coniugi karissimo fecit | et sibi et suis posterisque eorum. lo 
l'r. p. VII, in ag. p. XII. 

Florentiae, originis ut videtur urbanae (FI 3882 semel deseripta). 

4986 Agathoni pubi. | Siliano a sacris | sodal. Augustal., | Coelia 
Primilla | coniugi benejmerenti posuit. 

Romae rep. ad viam Appiam una eum N. 4995 (VI 2325 vidit Henzen). 

4987 d. m. I Epigoni publ. | sodaHum | Flavialium, | Crescens et | 
Abascantus | collegae eius | b. m. 

Romae prope sepulcra Statiliorum rep, (Eph. epigr. 4, 881 vidit Lancianius). 



d. m. I * Savina Ti. Clau[rfto] | Isidoro et sibi et One- 

si[t»oj I luliano pubUco ex sacer[rfo?.] | Aureliano Antoniano (sic) Veria[no] | 
et libertis hbertab. q. pos[fer.] | q. eorum. 

Romae (FI 2324 vidit Henzen). — 1) Nomen ut videtur gentilicium Savinae 
erasum, nescimus cur, 

4989 d. m. I Clodiae Eutychiae | Aiexander luUanus | pubhcus cu- 
rionis | maximi, coniugi suae | de se benae maeritae | fecit, | titulum mar- 
moreum | posuit. Hic situs est. 

Romae (VI 2525 vidit Henzen). 

4990 diis manibus | Fehci Cornehano | pubhco curionah, | vixit annis 
LVIII, 1 luha Cloe | coniugi | bene merenti | fecit. 

4990* Fortunatus | pubhcus Sulpijcianus curi6{nahs, vixit | annis XXX. | 
Fecit luha Cl6e. 

Romae rep. (VI 2526. 2527 vidit Henzen). 

4991 Lali publici | sacerdotialis | cineribus locus. | Avonia Aphro- 
disia I coniugi bene | merenli fecit. 

Romae, nunc Neapoli (VI 2332 vidit Mommsen). 

4992 dis manibus | Claudiae | Antoniae | hb.^ Lachne, | Philippus 
Rustidn. I publicus ab | sacrario | divi Augusti, | coniugi carissimae | f^cit 
et sibi. 

Romae (VI 2529 vidit Detlefsen). — 1) Liberta Claudia haec Lachne fuit 
Antoniae, Claudii qui imperavit filiae. 

4993 d. m. s. I Successus pub. | Valerianus a | sacrario, Annijae For- 
tunatae | coniugi suae carisjsimae b. m. f. | vixit annis XXX. 

4993* d. m. s. I Successus publ. | Valerianus aedi. | a sacrario divi 
Aug., I fecit sibi se vivo. B. b.* 

Romae (VI 2350^^ vidit Rormann). — 1) Bonis bene (cf. supra N, 4493 not.4). 



262 Caput XI. 

4994 diis manibus | T. Flavi Aug. 1. | Onesimi | aeditui templi | 
novi divi Aug.*, | Fir[mj]a Martilla | uxor piissima | et sibi, et | Flavia 
Crispina 1. 

Romae ut videtur (VI S704 semel descripta). — 1) De templo novo divi 
Augusti cf. Henzen Arv. p. SS, 

4995 dis manibus | . . . Aug. lib. Bathyllus aeditus templi divi Aug. | 
[e]t divae Augustae quod est in Palatium, | inmunis et honoratus. 

Romae rep. in sepulcro libertorum et servorum Liviae ad viam Appiam 
(FI 422S vidit Henzen). 

4996 d. m. I T. Flavio Aug lib. | Liberali aedituo | aed. Martis 
ultoris, I Ciaudia Exoche | coniugi | bene merenti et | sibi fecit, | vixit 
ann. LVll. 

Romae (Fl 8709 vidit Smetius). 

4997 d. m. I Abascanto Aug. lib. | aedituo aedis Neptuni | quae est 
in circo Flamin.', | Flavius Ascanius et | Pallans Caes. n. ser. | adiutor a 
rationib. | patri piissimo fec. 

Romae (VI 8423 vidil Smetius). — 1) Cf. Plin. h. n. S6, 26. 

4998 (vir sacrificans ad aram) diis Manibus | sacrum | Ti. Claudio Acuto | 
aedituo aedis | Concordiae, qui vixit | annis LXXXXVI sine ulla | offensa, 
lulia Classica bene | merito erga se, et sibi libertis | libertabusque poste- 
risque eorum. | Locus sepulchri continet | per cippos dispositos iuger. | 
quattuor, et nubilare* locus habitationis | tutela monimenti. 

Romae (VI 2204 vidit Henzen). — 1) Idem ut videtur quod nubilarium, Varro 
r. r. i, 4S, 3. Colum. •/, 6 sub fin. 

4999 diis propitis | Claudia Ti. f. Quinta | C. Iuli6 Hym6to aedituo | 
Didnae Plancianae, | paedag6go suo xat [ md-rjyrjTfj, item | tutori a pu- 
pillatii I ob redditam sibi | ab eo fidelissime | tutelam, et C. Iiilio | Epi- 
tynchano frdtri | eius, et luliae Sporidi | raammae suae f., | iib. liberta- 
busq. poste. eor. 

Romae (VI 2240 vidit Henzen). 

5000 C. Vibius I Polycarpus, | C. Vibius | Dorus. || Haius Ti. Claudi 
Caesaris aedituus | de aede lovis porticus Octaviae. 

Roma sine dubio Senam Gallicam adlala (VI 8708 vidit Mommsen). 

5001 Quintio | Augusti et [ Augustae, | aedituus Vestae. || Veneria | 
luliaes Aug. | verna, v. a. XVI, | h. s. e., || fratres. 

Romae (VI S74S vidit Henzen). 



5002 Doridi Asinii GalU, | aedituae a Diana, | Antiochus conser. ) 
b. m. f. 

Romae, nunc Florentiae (VI 2209 vidit Henzen). 
Alios aedituos habes supra N. Si84. SS96. 5717. 4421. 



Titull sacri et sacerdotum. — Aeditui. Sacerdotia extema populi R. 263 

5003 Salviae | sacrariae | Xystus | conserus (sic) | de suo dat. 
Celore prope Veronam rep. (T 5423 vidit Mommsen). 



Sacerdotia quaedam externa a populo Romano recepta. 

5004 Sp. Turranius L. f. Sp. n. L. pron. Fab. | Proculus Gellia- 
nus I praef. fabrum II, praif. curatorum al/ei* | Tiberis^ praif. pro pr. i. 
d. in urbe La/inio, | pater patratus populi Laurentis' foederis | ex libris 
Sibuliinis percutiendi cum p. B.; | sacrorum principiorum p. R. Quirit. 
nominis|que Latini, quai apud Laurentis^ coluntur, flam. | Dialis, flam. 
Martial., salius praisul, augur, pont.; | praif. cob. Gaitul., tr. mil. leg. X. | 
Loc. d. d. d. 

Pompeiis rep. in aede q. d. lovis, est Neapoli (X 7S7 vidit Mommsen). — 1) De 
litlera Claudiana cf. supra N. 21 i not. 2. — 2) Cf. Hirschfeld Ferw. p. 135; Mommsen 
Staatsr. m p. lOSO not. 2. — 3) Cf. C. I. L. XIF p. 187 nol. 2 fin. — 4) /, e. La- 
vinii, cf. C. /. L. XIF p. 186. 

5005 Q. Manlius | Pliilumenus | sacerd. Laur. | Lavin., sigillum | cum 
ara huic | arae superposuit | et scriptur. eius | vetustat. corrup. | reno- 
vavit I voto suscept. | L. d. d. d. 

Laude Pompeia (Lodi) (V 65S7 vidit Mommsen). 

5006 T. Vennonio T. f. Stell.* | Aebutiano patrono et | municipi 
col. Aug. [r]aur.% | eq. R. eq. p.', iud. ex V dec* | selecto, cur. r. p. 
Alb. I Pompeianorum, L. L.®, | pontif. eiusde sacerd.®, | Munia Q. f. Cele- 
rina uxor | marito karissimo. 

Prope Romam ad XIII lapidem viae Flaminiae (FI 165S. XI 5940 solus de- 
scriptit saec. XFI Lipsius). — 1) Stellatina tribus coloniae Taurinensis. — 2) Co- 
loniae Augustae Taurinorum (Laur. tradiiur pro Taur.). — 3) Equiti Romano equo 
publico. — 4) ludici ex quinque decuriis. — 5) Laurenti Lavinati. — 6) Alios 
pontifices Laurentinm Lavinatium habes supra N. 1592. 1886. 2741. 

5007 Poraponiae | C. f. Drusillae | M. Numisius | M. f. M. n. Cor. | 
Quintianus | Laurens Lavinas*, | flamen Floralis, | patronus munic, | coiugi 
rarissimae. | L. d. d. d. 

Lesinae, ubi fuit Teanum Apulum (IX 70S vidit Dressel). — 1) Alios Lau- 
rentes Lavinates habes supra N. 1552. 15S8. 1568. 1571. 1899. Cf etiam N. 1147. 1429. 
4451. 1455. 26S0. 1886. 2748. 

5008 d. m. Olympo Laurentium Lavinatium | arcario, q. vix. ann. 
XXXIIX m. VII, Syntrophus | collega et duo Noni Proculus et Lixitana 
b. m. fecer. 

Romae (Fl 2197 vidit Marinius). 

5009 dis man. | C. Noni C. f. Ursi | sacerdolis Cabesis | montis 
Albani', | curionis. ] C. Nonius lustinus | alumno dulcissimo. | Vix. ann. LI 
m. XI d. XIII. 

Romae (Fl 2174 vidit Henzen). — 1) Sacerdotes hi ita dicU ab oppido quo- 



264 Caput XI. 

dam vettusio, cuius incolae memorantur apud Dionys. Hal. ant. S, 61 et Plin, h. 
n. 5, 64, a quo oppido etiam Monte Cavi nomen accepit mons Albanus (Mommsen 
bull. deir Inst. 4861 p. 206). Cf. C. I. L. XIV 2228. 

5010 protome virilis protome muliebris 
L. Antistius Cn. f. Hor. Sarculo* Antistia 
salius Albanus*, idem mag. saliorum L. 1. Plutia* 

Rufus ]., Anthus 1., imagines de suo fecerunt patrono et patronae pro 
meritis | eorum. 

Romae olim , nunc Londinii (FI 2170 vidit Huebner). — 1) Ad eosdem homi- 
nes pertinet etiam VI 2171. — 2) Salius arcis Albanae est supra I\i. 2749. 

5011 summae sanctimo[mae | o]c plenae religionis, ... | . . erae v, V. 
maximae ar[as | ijlbanae', sanctissim[e | ^aejntissime religiose [de sa\cri]s 
suis soUicitae, men|[fg a]c disciplina uberius | . . [Ao]aores sacerdo[fH] . . 

Romae (VI 2172 vidit Henzen). — 1) Alia virgo (Vestalis) maxima Albana 
reperitur in titulo Bovillensi XIV 2410. Pontifices Albani sunt supra N. 887. 
4933. 4936, pontifex Albanus minor N. 1543. 

5012 d. m. I M. Fabio C. f. | Sab. Praesenti | sacerdot. Caeninens.^ | 
equo publ,, iudici ex | V decur.^ aug.^ Ilvir. i. d.* | Hic rei p. suae 

HSCCCC leg.'' I et ad schol. exornandam HSC. | Q. Fabius J 

L 

Mantuae (V 4039 ter descripta saec. XV. XFI). — 1) Alios sacerdotes Caeni- 
nenses habes supra iV, 1740. 2744/3, infra N.30S4. [Sacerdos] Gaeniniensis a po[nfe'/?ci- 
bus creatus] videtur esse XI 5105. Cf. fVilmanns de sacerdotiorum p. p. R. quodam 
genere [Berol. 1867] p. 40 seq. — 2) ludici ex quinque decuriis. — 3) Auguri. — 
4) Duoviro iure dicundo. — 5) Legavit. 

5013 . . . \tr. ■p]\. [?] cand[«rf,, quaest., patrono] \ in Italia Volsinien- 
sium I patriae suae, item Ferent. | et Tiburtium, item colon. | Italicens. in 
prov, Baelica, [ praet, Etrur. XV populor.*, | sacerdoti Caeninensium, | M. 
Helvius M. f, Clemens Arnen|sis domo Carthagine, praef. eq, | alae primae 
Cannanefatum, | praesidi^ sanctiss. et rarissimo. | Cura agente L. Aconio 
Callisto, I trib. mil. leg. XIIII Gem. Sev. 

Volsimis (XI 2699 saepius descripta saec. XVI et rursus saec. XIX, Bormann 
vidit partis ectypum). — 1) Cf. supra N. 1429. — 2) Pannoniae superioris, ubi et ala 
prima Cannenefatium et legio quartadecima Gemina tunc videntur castra habuitte, 

5014 L. Pacideio L. f. L. nep. L. pron. | Ter. Carpiano*, spl. eq. 
R.^ I munito sacerd, Lanvin.', | pat, mun, Caiat,, item coi. ( AlHfanor., pat. 
et curat. r. p. | Atinat., item Saepinatium, | pat, Teanensium Apulum, | Do- 
mitia Galatia uxor et | Pacideii Marcia c. f.* et Car|piani sen. et iun. fili. 

Limatolae prope Caiatiam (Cajazzo) Campaniae, iam Neapoli (X 4390 vidit 
Mommsen). — 1) Idem fortasse Carpianus patri posuit titulum X 4606. — 2) Splen- 
dido equiti Romano. — 3) Sacerdotio Lan(u)vinorum. Cf. C. I. L. XIV p. 492. — 
4) Clarissima femina. 

5015 C. Sallio C. f. I Quir. Proculo* [ splendidissimo viro, | patrono 



Tituli sacri et sacerdotum. — Sacerdotia origine extema populi R. 265 

Aveiatium | VeslJDorum, sacerdoti et | pontifici [I]aDiviDo immuJDi, ilerum 
qq., summo | magistro Septaquis, spleD|[rfirf.] . . . 

5015* C. Sallio C. f. | Quir. Proculo | sacerdoti LaDuviJDorum inmuDi, 
pon|tifici, patrono civi|tatis Amiteroinorum, | iterum qq., summo | magistro 
Septaquis, | ob merila et amorem | eius vicani Forulani | patroDo bene 
merenti. 

In Sabinis rep., illa ad S. FtctoTnni, ubi fuit Amitemum, haec loco dicio 
Civita Tomassa, ubi fuit vicus Foruli (IX 4207. 4599 hanc vidit Dressel). — 1) Eius- 
dem viri est IX 4306; ad filium eius perlinuit IX 4208. 

5016 C. Valerio C. f. Pap. | Mariano | honores omnes | adepto Tri- 
dent., I flamini Rom. et Aug., | praef. quinq., augur., | adlecto annon. leg. 
III I Italic.*, sodali sacror. | Tusculanor., iudici | selecto decur. trib.^ | de- 
curioni Brixiae, ! curatori rei p. Maut., | equo publ., praef. fabr., | patrono 
coloD., I publice. 

Tridenti (V S056 vidit Mommsen). — 1) Cf. Mommsen C. I. L. F p.SSI^.— 
2) Cf. Mommsen Staatsr. III p. S36 not. 3. 

5017 Q. ArruDlio | Q. f. Vol. lusto | q., aed., pat. col., | pat. muD. 
SaepiD., pat. | raun. Vicentin., pat. et cur. | r. p. Terevent., sacer. Tus- 
cul. I fanitali, | ordo et populus | ob insign. fidem industriam | erga se 
in civilib. officis | [e]t spleodor. muDeris | gladiatori, | [orfw]o[c]ato flsci slat. 
hereditati \ 

Boviani Undecimanorum in Samnio (IX 2S6S viderunt Mommsen aliique). — 
1) Stationis hereditatium. 

5018 d. m. I Flaviae Vere praesule | sacerdot. TusculaDor., | vix. ann. 
VI mes. XI die[s] . ., | fecit Fl 

Ravennae, sed Roma sine dubio allata (FI 2177 vidit Bormann). 

5019 L. Valerio | L. f. Pom. | luDiori eq. p., | iurat. ad sacra | Elr., 
poDt., q., aed., Ilvir., | accenso velato, | plebs urban. | L. d. d. d. 

Arretii (XI 1848 vidit Bormann). 



5020 d. m. I P. Aelio | Porciano | sacerdoti | Suciniano, | q. vix. an- 
nis I XXIIII m. VII. 

Romae (FI 2178 cf. Bull. comunale 1888 p. 508 tiuper vidit Galti). 

5021 [P. ie/. P]orcianus sacerd. | [Swcmjianus putei inven|[for]' suis 
inpendis fecit. 

5021* [JI.] AXXiog IIoQ-Aiavog \ Yi^^Q^vg 2ovxivLavd)v \ [djexovQlag 
yeQOvkoJv, cpQ^aQ \ [evlQerr^g^, idiaig daTtdvaig \ STtoirjaev. 

Romae, haec nunc extat Neapoli (FI 2179; Kaibel inscr. Gr. Sicil. Ital. n. 1082 
qui vidii). — 1) De hac re nihil praelerea comperium. 

5022 d. m. I Ti. Cl. I Domnioni* | SuciniaDo | archiDea|nisco, | fecit 
Gl. I laouaria suo | patri. 



266 Caput XI. 

Romae (VI %i80 cf. p. 350S aliquoties descripta saec. XFI). — 1) Homo eius- 
dem nominis, sed incertum an hic, supra JS. 4810. 

5023 V. f. I Ofilliae | Quintae ] sacrorum, Ro|maniensi, C. lulius | 
Hymenaeus contu|bernali. 

Feronae (V 5416 vidit Mommsen). 



Fasti sacerdotum populi Romani. 
5024 

[C. Erucio Claro] | M. Cornelio Cethego cos.': | 

Q. Tineius Rufus^ loco T. Hoeni Severi cos.^ | 

Q. Tineius Sacerdos loco L. Anni Largi jQiaminis'. | 

M. Claudius Fronto Neocydes locO | L. Satri Kari flaminis. | 

T. Fundanius Vitrasius PoUio" loco | L. Rosci Aeliani flaminis. | 

T. Cornelius Anneus Fuscus loco | L. Cossoni Eggi Marulli flaminis. 

L. Hedius Rufus Lollianus Avitus loco | M. Acili Vibi Faustini flaminis. 

M. Sosius Laelianus Pontius Falco loco | L. Anni Ravi^ exaugurati*. 

T. Statilio Severo | L. Alfidio Herenniano cos.'; | 

Q. Hedius Rufus Lo[llianus Genfmjnus* | loco Ponti Falco[njs]. | 

. . [(3]uinti[i]io [Maximo J Ser. Calpurnio Scipione Orfito cos.^]: \ 



Romae rep. una cum compluribus aliis similibus fragmentis (Fl 1978 vidit 
Henzen). Superesse hoc fragmentum, ut reliqua simul reperta, ex albo saliorum 
Palatinorum demonstravit Borghesius opp. 4 p. SIO seq. (cf. not.S). — 1) A. 170. — 
2) Cf. supra N. 4058 not. 1. — 3) Apparet salios Palatinos ex sacerdotio exiisse, 
cum aut consules fierent aut flamines. — 4) Cf. N. 1112 not. 4. — 5) Huic Ravo 
positus est titulus supra N. 1121, quo titulo, cum Ravus in eo appelletur salius 
Palatinus, Borghesius usus est ut liunc laterculum saliis Palatinis attribueret. — 
6) Cur Ravus exaugurari debuerit, nescimus. — 7) A.171. — 8) Supra N.114S. 
— 9) A. 172. 

5025 dec. XXVII. | fi]dlectus ad numerum ex s. c. | [Nero Claw- 
dius] Caesar Aug. [/".] [ Germanicus*, | [Ti.] Claudio Caesare Aug. German. V j 
[5ejr. Cornelio Orfito cos.^ | p. R. c. ann. DCCCIUI. | [C.]' Rutilius G[a?- 
ZJicus cooptatus^, | . . [6rJalerio Trachalo Ti. Catio Silio Ital. cos.*, | p. R, 
c. an. DCCCXXI. | [T.] Tettienus Serenus* | coopt. | [jjmp. Caes. [Domt- 
tianus] Aug. Ger. XVI | Q. Volusius Saturninus® | cos.', | p. R. c. an. 
DCCCXLIIII I (Sequuntur aliae cooptationes, usque ad annum p. Chr. 250). \\ 

dec. XXVIII. I Adlectus ad numerum ex s. c. | T. Caesar Aug. f. im- 
perator®, | imp. Caesare Vespasiano Aug. HI | M. Cocceio Nerva cos.'°, | 

p. R. C. an. DCCCXXIIII. | (Deinde post multum spatium vacuum) LateranO 
et Rufino cos." | super numerum | cooptatus ex s. c. | M. Aurelius AntOr 
ninus | Caes. destinatus [imp.] '^ \ p. R. c. a. DCCCCXLVII[/7J 'K \ Imp. 
[M. Opellius] Severus [Macrinus Aug.] '* | cooptatus | C. Rruttio Praesente T. 



Titali sacri et eacerdotum. — Fasti sacerdotales. 267 

Messio Extricato | 11 cos.'\ | p. R. c. ann. DCCCCLXX. | Q. Aradius Ru- 
finus cooptatus | imp. Antonino 11 et Sacerdote II cos.", | p. R. c. ann. 
DCCCCLXXII. 

Romae prodiii a. 1596, mox periit (FI 198i semel vel bis detcripla). Contineri 
hac tabula relaiiones de addiiis ad sacerdotium sodalium Augusialium locis vice- 
timo sepiimo et vicesimo octavo, ei cooptaiiones factas in utrumque illum locum, 
demonstravi eph. ep. 5 p. 74. — 1) C/. supra N. 222 not. S. — 2) A. S1. — 
3) Scilicet in locum Neronis, cum Galba successor eius iam antea inler sodales 
Augustales esset cooptatus (Suet. Galb. 8), cooptatus est Rutilius Gallicus, de quo cf. 
supra N. 1007. — 4) A. 68. — 5) Cf. supra N. 2118. — 6) Requiritur casus sextiis. 

— 7) A. 92 (cos. vocabulum videtur adiunciuvi fuisse ad prioris consulis nomen). 

— 8) Aera Capitolina (cf. suprg N. 466 not. 4). — 9) Cf supra N. 2S8 not. 3. — 
10) A. 71. — 11) A. 197. — 12) imp. vocabulum supplevi, cf. supra N. 446. — 
13) Hic quoque apparet adhibitam fuisse aeram Capitolinam. — 14) Cf. supra 
N 466. — 15) A. 217. — \%) A. 219. 



Ex actis fratrum Arvalium. 

Acta fratrum Arvalium marmori incisa, reperta partim quinque fere mili- 
bus passuum ab urbis Romae porta Porluensi, via olim dicta Campana, cf. infra 
N. S048 not. 3 (hodie via della Magliana) in vinea quae fuit CeccarelUorum , ubi 
iucum deae Diae fuisse apparei, partim variis locis ipsius urbis Romae, quo aedi- 
ficandi causa medio aevo allata erant, composuerunt primus Marinius atti e monu- 
menti de' fratelli Arvali (Rom. 179S), deinde Henzenus 'Acia fratrum Arvalium quae 
supersunt' (Berol.1874, cum amplissimo commentario), C. I.L. FI p.460seq. n.2025 — 
2118. Fragmenta quae post annum 1874 accesserunt, composuit Huelsen Eph. epigr. 8 
[1892] p. 316 seq., C. I. L. VI p. 3261 seq. n. 32358—32597. Quomodo acta in lapidibus 
disposita fuerint, quaesiverunt Huelsen eph. ep. 8 p. 541 seq., Hula arch. ep. Mitth. 17, 
1894 p. 67 seq. Excerpta ex aciis fratrum Arvalium dedimus iam supra N. 229/250. 
241. 4S1. 

Cooptationes fratrum. 
In magistri defuncti alius substitutus. 

5026 [isjdem cos.* pridie eidus Maias in regia^ | [Cn. Corne- 

lius] Cii. [/".] Lentulus augur^ mag.', in locum L. | [Aemili] PauUi* Drusum 
Caesarem® Ti. f. Augusti n. | [fratrem] Arvalem cooptavit et ad sacra voca- 
vit. I [Adfueruat] Cn. Pompeius Q. f.', L. Domitius Ahenobarbus*, | [L. Cal- 
purnius] Piso ponlif.®, [T.] Quinclius Crispinus | [VafenanMs]'"; per tabellas 
cooptarunt | [imp. Caesar] Augustus, Ti. Cacsar Augusti f., Germanicus | 
[Caesar Ti. /.,] Paullus Fabius Maximus". 

[Isdem consM?]i[6]us" XVIII k. lanuarias in regia^ | [Cn. Corneli]w?, Cn. 
f. Lentulus augur, mag., in locum Cn. | [Pompeii Q. f.] . . Pompeium 

augurem et in locum imp." | [Caesaris] Augusli" " fratres Aryales | 

[cooptavit et] ad sacra vocavit. | [Adfuerunt Drusus] Caesar Ti. f., L. Piso 
pontifex, T. Quinctius | [Crispinus Valerianus], M. Cornutus; per tabfellas 
cooptavit j [Ti. Caesar divi Aug. f.] Augustus. 

Ex tabulae marmoreae, quae coniinebat acia anni p. Chr. 14 , pagina priore, 
fuii Romae olim in domo privata, sed ablaia sine dubio ex luco fratrum Arva- 



268 Caput XI. 

lium (Fl 2023; Henzen act. fratr. Arv. p. XXIX). — 1) Significatur annus p. Chr. 14, 
cf. infra not. iS. — 2) Postea ad cooptandos collegas fratres Arvales convenerunt 
in aede lovis Statoris, in aede divi luli, tum, certe inde ab a. 78, in aede Con- 
cordiae vel in pronao eius aedis (cf. Henzen comm. p. 1S1). — 3) Consul fuit a. u. 
c. 740. — 4) Magister, scilicet collegii fratrum Arvalium. — 5) Cf. Prosop. imp. 
Rom. I p. 33 n. 269. — 6) Cf. supra N. 166 seq. — 7) Consul ut videtur a. 723 
u. c, cf. Eph. ep. 8 p. 306. 319. — 8) Is qui consul fuit a. 738 u. c, avus Neronis. 
— 9) Consul a.7S9, cf. supra N.900. — 10) Consul suff. a.7SS. — 11) Cf supra 
N. 919. — 12) ... . eidus traditur. — 13) In locum Augusti, defuncti d. 19 Aug. 
a, p. Chr. 14, alius Arvalis cooptatus d. 13 Dec. — 14) Nomen eius qui in locum 
Augusti cooptatus est, periit, vix casu, sed potius, ut coniecit Henzen, rasura anti- 
qua, fortasse nomen fuit Cn. Calpumii Pisonis damnati a. p. Chr. 20, cf. supra 
N. 93 not. 4. 

5027 isdem cos.^ k. Mart. | in aede Concordiae, adstantibus fratri- 

bus Arvalibus, ex tabella imp. | Caesaris Vespasiani Aug. missas (sic) C. Sal- 
vium Liberalem Nonium Basjsum^ in locum C. Matidi Patruini demortui^ 
cooptamus. In collegio adjfuerunt L. Veratius Quadratus, C. Vipstanus 
Apronianus, L. Maecius | Postumus, C. Salvius Liberalis Nonius Bassus. Is- 
dem cos. | mag."* C. Saloni Matidi Patruiui, in cus (sic) locum successit, 
obiit magisterium | eodem anno isdem cos. k. Mart. P. Sallustius Blaesus*. 
Isdem cos. V id. Mart. | in aede Concordiae mag. P. Sallustius Blaesus, co- 
optatus in locum C. Ma[fide] | Patruini, coUegi. fratrum Arvalium con- 
vocavit f\dim[inemque^ nominavit] \ L. Veratium Quadratum. | In coUegio 
adfuerunt P. Sallustius Blasus (sic), L. Veratius Q[uadratus, L. Maecius] \ 
Postumus, C. lunius Mefitanus, A. lulius Quadratus, [C. Salvius Liberalis] | 
Nonius Bassus. 

Ex tabula marmorea, quae fuit Romae in hortis privatis, est in museo Capi- 
tolino (FI 2036; Henzen act. Arv. p. CII). — 1) Intelleguntur consules a. 78, quo- 
rum nomina praecedunt. — 2) Cf. supra N. 1011. — 3) Idem Patruinus magister 
fratrum Arvalium fuit eo ipso anno quo defunctus est, cf infra. — 4) Magisterio. 
Mirum ita dici, quamquam iam defunctus erat Patruinus. — 5) Eodem die quo 
Nonius Bassus cooptatus in locum Patruini, magister in locum Patruini factus est 
Sallustius Blaesus. — 6) De flamine fratrum Arvalium cf. Henzen act. p. F. 

5028 Isdem cos.* IIII k. Mart. | in pronao aedis Concordiae, habita 
sollemni prec[af«one] | per M. Valerium Trebicium D[ec]ianum mag, , in 
locum [P.] I Metili Nepotis L. lulium Catum ex litteris irap. C[aesaris] \ 
Traiani Hadriani Augusti fratrem Arvalem | cooptaverunt et ad sa[cr]a 
vocaverunt, ibique tabulae aperta[e sj]gno [signatae quod] exprimit kaput 
Augusti, I \in quihus] scriptum [fuit]'. imp. Caesar Traianus | [Hadrianus] 
Aug. h^d\trihus ilrwa/]ibus collegis suis | [salutem. In locum P. Me]li\i Ne- 
potis col|[/e^a]m nobis me^ senten[?«a coopto L.] lulium Catum. | [Ad]- 
fuerunt in coliegi6 M. ^[alerius Jre6]icius Decianus | raag., Ti. lulius Can- 
didus Caec[i7ms Simplex], Ti. Iul[t]us | Candidus, Ti. lulius Alexander 
[lulianus, L. jfM/t]us | Catus. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Ex actis fratrum Arvalium. 269 

Ea; tabula marmorea, reperta a. 1868/9 in vinea Ceccarelliorum , ubi fuit 
lucus fratrum Arvalium (FI 2078 = 32374; Henzen act. fratr. Arv. p. CLII). — 

1) Signifieantur consules anni 118, quorum nomina praecedunt. 

Adleotio et Bubstitutio publiconun. 

5029 Isdem cos. k. Febr. allectus Narcissus Annianus publicus loco | 
Nymphi Numisiani ad fratres Arvales. 

Ex tabula quae continebat acta anni p. Chr. 57 (v. infra N. S034) pag. II 
vv. 14. 1S (FI mS; Hensen act. Arv. p. CXIX). 

5030 Severo, L. lulio Severo cos. | IIl idus Decembr. | 

\in iocum Ca]rpi publici Gorneliani promoti ad tabulas quae|storias trans- 
scribendas substitus (tic) est Epictetus Cuspianus pub1i|cus ex litteris M. 
Fulvi Aproniani promagistri. 

Ex tabula, quae eontinebat acta anni 1SS, vv.62 — 64 (f^I 2086; Henzen aet. 
fr. Arv. p. CLXXI). 

Calatores fratrum. 

5031 ibique * cum aditi essent fratres Arvales ^ Bittio Cal- 

listrat6 nomine Bitti Thalli calatoris Bitti Proculi'' | ['petente^ ut ei ob in- 
troitum redderetur, quaerereturque an legitimi calatoris loco habendus 
esset, qui [su6s]ti|[?ufMs m numerum calator]vim sine introitu fuerat, placuit: 
cum calator accessio sit sacerdotis, semel ob introitum inferri | [debere, 
licet alius ca]lator ab eodem sacerdote substitueretur. 

Ex tabula, quae continebat acta anni 120 (FI 2080. 52375 correctam a 
Faglieri Notizie degli scavi 1897 p. 518). — 1) In lueo deae Diae, eum ludi cir- 
censes ederentur. De re ef. Mommsen Staatsr. I^ p. 544 not. 3 (P p. 5S9 not. 6). — 

2) Intellegitur Q. Fulvius Gillo Bittius Proculus frater Arvalis memoratus in aetis 
inde ab anno 101 (v. infra N. S02S fin.), paullo ante defunetus, cum die 7 Febt" 
anni huius 120 alium in eius locum substitutum esse legamus (f^I 2080 v. 22). 

■Vota quotannis mense lanuario pro salute principis nuncupari 

solita. 

5032 ... astu* [ea ita faxis, tum tibi coUegii] \ fratrum Arval [tum 
nomine bove aurato voveo esse futumm]. \ luppiter o. m. 1 quae in verb[a 
tibi bove aurato vovi esse futur]\im, [quod] \ hoc die vovi, ast tu* ea ita 
fa[xjs, tum tibi donum] auri p. XXV, | argenti p. IV' ex pecunia fratrum 

5 [ir]valium nomine eorum | positum iri voveo. | luno regina! quae in 
verba lovi o. m. bove aurato vovi esse | futurum^ quod hoc die vovi, ast 
tu ea ita faxis, tum tibi colle[^«] | fratrum Arvalium nomine bove aurata^ 

10 voveo esse futuru[m]. | Minerval quae in verba lovi o. m. bove aurato 
vovi esse futuru[m], | ast tu ea ita faxis, tum tibi collegii fratrum Arva- 
lium n[omme] | bove aurata voveo esse furum (sic). \ In eadem verba vovit 
deae Diae, Saluti, divo Augusto. | Adfuerunt Paullus Fabius Persicus, Cn. 

16 Domitius Abenobar[6usJ, | M. Furius Camillus. | A. d. VII idus lanuar. | 



270 Caput XI. 

Taurus Statilius Corvinus promagister collegii fratru[m] j Arvalium DomiDC 
in luco deae Diae pro salute C. Caesaris A[ug.] \ Germanici vaccam, quam 
III non. lanuar. voverat, inmola[wrt]. 

Ex fragmentis tabulae marmoreae rep. a. 4868 in vinea Ceccarelliorum (Fl 
2028; Henzen Arv. p. XLIseq.). Fidetur tabula pertinuisse ad acta anni 58 (cf. 
Henzen l. c). Principium periit. — 1) Scr. ast tu (cf, not. 2). lovem precatur pro- 
magister fratrum Arvaliuvi. — 2) Cf lordan krit. Beitrage zur Gesch. d. lat. Sprache 
p. 290 seq.; praeterea infra N. SOSO not. 32. — 3) Simile quoddam donarium praeter 
solitum bovem auratum lovi prornitti videtur in voto quodam extraordinario facto 
sub finem regni Claudii (VI 2034 cf. Mommsen eph. ep. 4 p. 226; ib. 7 p. 526 
n. 7). — 4) Cf. Mommsen eph. ep. 4 p. 22S. 

35 5033 L. Flavio Silva Nonio Basso, | Asinio PoUione Verrucoso cos.' | 

III nonas lan., | magister C. Iiinius Tadius Mefitdnus collegi fratrum Ar- 
valium n6mine vota nuncupavit | pr6 salute imp. Titi Ca6saris dfvi f. 

40 Vespasidni Aug. pontif. max., tribunic. potest., cos. VIII, et Ca6saris | divf 
f. Domitiani c6s. VII et luiiae Aug. Iiber6rumque e6rum victumis immo- 
latis in Ca|pit6lio qua6 superi6ris anni magister voverat persolvit^ lovi 
o. m. boves mares II, | lunoni reginae vacc^s duas, Minervae vaccds II, 
Saluti publicae vaccas II et in | proximum annum nuncup^vit, praeeunte 
L. Pompei6 Vopisco C, Arruntio Ca|telli6 Celere' in ea verba qu^e infra 
scripta sunt: | 

45 luppiter o. m., si imp. Titus Ca^sar Vespdsianus Aug. pontif. max., 

trib. potest., p. p., | et Ca6sar dfvi f. Domitianus, qu6s n6s sentimus di- 
cere, vfvent domusque | eorum incolumis erit a. d. III D6n. lan. qua6 
proxima6 p. R. Q., rei p. p. R. Q. | [er]unt et eum diem, e6sque salv6s 
servaveris ex periculis, si qua sunt j [eruntve ante] eum diem, eventum- 

50 que bonum ita uti nos sentimus dicere | [dederis, eosque in eo s?]atu quo 
nunc sunt aut e6 meliore servaveris, ast tu | [ea ita faxsis, tunc tibi no- 
m]ine coUegi frcitrum Arvcilium bubus auj[raf?s // vovemus esse futur]um. | 
[luno regina, quae in verha lovi o. m. buhus a]urcitis II vovimus esse 
futu|[rMm, quod hodie vovimus, ast tu ea ita faxsis, tunc] tibi in eadem 
verba no|[mtne collegi fratrum Arvalium va^cis auratis II vovemus] esse 

futlirum. (Reliqua perierunt.) 

Ex tabula marmorea, rep. a. 1699 ad viam Portuensem (VI 20S9 cf. 52565; 
Henzen act. Arv. p. CVII). — 1) A. 81. — 2) persolvit et paullo post et in prox. 
a. nuncupavit abundat; sdlicet duae eiusdem rei relationes confusae. Similis per- 
turbatio supra JS. 229 v. 41 seq. (not. 1S). — 3) Cf. supra N. 261. 

5034 Imp. [Ca]6sare Domitiino Aug. Germ[antco XIII], \ 
L. [y]ol[Msio] Saturnino [cos.y III [non. lanuar.], | in Capitolio in 
pro[nao lovis optimi maa;t]mi C. Salvius Liberalis | frater Arval[is, qui vice 
C. luli Silani] magistri fungebatur, ] ad collegium [/r]atrum Arvalium ret- 
tulit: cum di immortales | propitiato numine suo vota orbis terra[rMmJ, 



Tituli sacri et sacerdotum. — £x actis fratrum Arvalium. 27 1 

qua[« pr]o salute | irap. Caesaris divi Vespasiani f. \)om\[tiani Aug. Ger- 
mani]c\ | pontif. maximi et Domitiae Aug. c[oniugis eius et Iulia]e \ Aug., 
totique domui* eorum cupide suscepta t[rant, exaudieru]nt, \ convenire 
collegio priora solvere et nova n[uncupare]. \ Collegium decrevit: ) 
[OMJod bonum faustum felix salutarequ[e sit: cu]m \[ota] \ contingeret 
ut priora solverentu[r e]t nova [susciperentur] \ pro salute et incolumitate 
imp. Ca[«s]aris divi [Vespasiani f.] \ Domitiani Aug, Germanici pontif. 
max. et [)om\[tiae Aug.] coniug. | eius, et luliae Aug., totique domui' eo- 
rum, Iov[t o.\ m. b. m.^ lunoni | reginae b. f.*, Minervae b. f.*, Saluti 
publica[e popu]\i Romani Quiri|tium b. f." | Eodem die ibidem in area 
C. Salvius [Itjberalis, q[Mt t;jice magistri | fungebatur, ture et vino in 
igne in foculo fecit immolavitq. | vino, mola cultroque" lovi o. m. b. m.', 
lunoni reginae b. f., Minervae | b. f., Saluti publicae p. R. Q. b. f.; exta 
aulicocta reddidit. | Eodem die ibidem in pronao lovis o. m. C. Sal- 
vius Liberalis frater | Arvalis, qui vice luli Silani magistri fungeba|/]ur, ad- 
stante collegio | [fratrum] Arvalium vota pro salute et incolumitate imp. 
Caesaris | [divi Yespasian]\ f. Domitiani Aug. Germanici pontif. max., trib. 
pot., I [censoris per]pelui , p. p., et Domitiae Aug. coniugis eius, et luliae 
Aug., I [totique d]omui eorum, nomine coUegi fratrum Arvalium, in haec | 
[t;er6a] suscepit: | [Iuppi]ier o. m.I si imp. Caesar divi Vespasiani f. 
Domitia[n«s Au]g. Germanicus | pontif. maximus, trib, pot„ censor per- 
petuus, p. [p., et Domit]\a Aug., | coniunx eius, et lulia Aug., quos me 
sentio [dicere, t;tt;]ent domusq. | eorum incolumis erit a. d. III nonas la- 
nu[ar., quae pro]x\mae p. R. Q., | rei publicae p. R. Q. erunt, et eum 
diem, eos[que salvos s]ervaveris ex | periculis, si qua sunt eruntve ante 
eum [diem, eventu\mqne bonum | ita, uti me sentio dicere, dederis, eos- 
[que in eo statu] quo nunc sunt, | aut eo meliore servaveris, ast tu [ea 
ita faxis, tu]m tibi nomine | coUegi fratrum Arvalium bo[«e aurato voveo 

ejsse futurura. | luno regina ! 

Tabulae marmoreae, quae continebat acta anni 87, repertae in vinea Cecca- 
relliorum a. 1867—1870, principium (FI 206S ; Henzen act. Arv. p. CXFI), — 
1) A. 87. — 2) Scribi debuit totiusque domus. — 3) Bovem marem, 4) bovem fe- 
minam, — 5) Cf. Henzen act. p. 95 seq. 

Vota eztraordinaria. 
5035 Q. Articuleio [Paeto], Se[x. Att]io Suburano cos.* | VIII k. 
Apr. in Capitoli[o pro salute et redi]i\i et victoria* irap. Caesaris Nervae | 
Traiani Aug. Gerra. [vota nuncupaverunt fratre]s Arvales in haec verba, 
25 quae infr. s. s. : ] (1) luppiter o. m.l te precaraur, qua[esMmt<s obtesta- 
m]urque, uti tu imp. Caesarem divi Nervae | filium Nerva. Traianum Aug. 
Germ., prin[ctpe]m parentemq. nostrura, pont. raax. | tribun. potest., p. p., 
quem nos sentiraus [rficere, e]x is locis provincisq., quas terras (sie) | 



272 Caput XI. 

marique adierit, bene adque feliciter i[ncolumem redjucem victoremq. fa- 
ci[a]s* I earumq. rerum ei, quas nunc agit actur[Mswe est, bonum eventum] 

30 des, adque in eo statu, | quo nunc est, aut eo meliori eum conserv[es eum- 
que reduce]m incolumem victoremq. | primo quoq. tempore in urbem Ro- 
mam sis[fas, ast tu ea ita /acstjs, tunc tibi nomine coll.' | fratrum Arva- 
lium bove aurato vovimu[s esse futurum* (2) iu]no reginal quae in | 
verba lovi o. m. pro salute et reditu et vi[c/om imp. Caesaris di]n Nervae 
f. Nervae Traia|ni Aug. Germ., pr[t]ncipis parentisq. nostr[t, pont. max.^ 

35 trih. pot., p.] p., bovem (sic) aurato vovimus | esse futurum'', quod hodie 
vovimus, astu® [e]a ita fa[cs«s, tunc tib]i in eadem verba nomine | coll. 
fratr. Arval.^ bove aurat. vovim. esse futurum*. (3) Minerval [^^uae in 
verba lovi o. m. pro sajlute et red.' et victoria imp. Caesaris divi Nervae 
f. Nervae Traiani Aug. Germ., principis parent.-|que nostri, pont. max., trib. 
pot., p. p., bovem (sic) aurato'' vovimus esse futurum, quod hodie vovim., | 
astu ea ita facsis, tunc tibi in eadem verba nomine coll. fratr. Arval. bo- 

40 vem (sic) [aurata] \ vovim. esse futur. (4) lovis victor! quae in verba 
I. 0. m.* [pro salute et red. et victoria] \ imp. Caesaris divi Nervae f. Nervae 
Traiani Aug. Germ., ^[rincipis parentisque nostri, pont.] \ max., trib. pot., 
p. p., bov. aur. vovim. esse futur., quod ho[die vovitnus, astu ea ita facsis, 
tunc] I tibi in eadem verba nomine coU. fratr. Arval. bov. [aur. vovim. 
esse futur.]. \ (5) Salus rei pub. p. R. Quiritiuml quae in verba I. o. 

45 m. p[ro sal. et i]lu et red.' et victor. imp. | Caesaris divi Nervae f. Nervae 
Traiani Aug. Germ., p[rm]cipis parentisq, nostri, pont. max., | trib, pot., 
p. p., bov. aur. vovim. esse futur., quod hodie vovim., astu ea ita facsis, 
tunc I tibi in eadem verba nomine coU. fratr. ArvaL® bove aurata'' vov, 
esse futur. | (6) Mars paterl quae in verba I. o. m,^ itu et red.'' et 
victor. imp, Caesaris divi Nervae f. Nervae Traia|ni Aug. Germ., principis 
parentisq. nostri, pont. max., trib, pot., p. p,, bov. aur. vovim. esse futur., | 

50 quod hodie vov,, astu ea ita facsis, tunc tibi in eadem verba nomine coll. 
fratr. Arval,® | tauro aurato vovim. esse futurum. (7) Mars Victorl quae 
in verba I. o. m,* (eadem quae praecedunt). (8) Victorial quae in verba 

55 I. 0. m. pro salute et reditu et victor, imp, Caesaris divi Nervae f. Nerjvae 
Traiani Aug. Germ., principis parentisq. nostri, pont. max., trib. pot., p. 
p., bov. aur. vovimus | esse futur., quod hodie vovim., astu ea ita facsis, 
tunc tibi in eadem verba nomine coU. | fratr. Arval.® bovem (sic) aur. 
vovim. esse futur. (9) Fortuna redux! quae in verba I. o. m. (eadem 
quae 'praecedunt). (10) Vesta mater! quae in verba I. o. m. (eadem quae 

65 praecedunt). (11) Neptune paterl quae in verba I. o. m.* pro sal, et re- 
ditu et victor. imp. Caesar, divi Nervae f. Nervae Trai. Aug. | Germ., princ. 
parentisq. n., pont. max., trib. pot., p. p., bov. aur. vov. esse futur., quod 
hodie vov., *°ita facsis, tunc | tibi in eadem verba nom. coU. fratr. Arv.' 
tauro aur. vov. esse futur. (12) Hercules victorl quae in verba | I. o. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Ex actis fratrum Arvalium. 273 

m. pro sal. et red. et victor. imp. Caesaris divi Nervae f. Nerva. Traian. 
Aug. Germ., princip. parentisq. n., | pont. max., trib. pot., p. p., bov. 
aur. vov. esse futur., quod hodie vov., astu ea ita facsis, tunc tibi in 
70 eadem | ver[6]a nomine coll. fratr. Arv. tauris" aur. vov. esse futur." 
Adfuer. in coll. L. Maecius Postumus, L. lulius | Marinus Caecilius Simplex", 
P. Salvius Liberalis Nonius Bassus", Ti. Catius Caesius Fronto, C. Caeci- 
liu[s] I Slrabo, Q. Fulvius Gillo Bittius Proculus." 

Ex fragmentis tahulae marmoreae rep. in vinea Ceccarelliorum a. 1867 — 4870 
(FI 2074; Henzen act. Arv. p. CXLseq.). — i) Q. Articuleius Paetus consul ord. 
a. 401 fuit cum Traiano consule quartum, deinde, ut ex hac actorum loco apparet, 
cum Suburano eo qui fuit consul iierum ord. a. 104. — 2) Spectant haec ad ex- 
peditionem Traiani Dacicam priorem. — 3) Collegii. — 4) Cf. Mommsen eph. ep. 4 
p. 226. — 5) Cf iV. S052 not. 1. 2. — 6) Collegii fratrum Arvalium. — 7) Reditu. — 
8) lovi opit7no maximo. — 9) Excidit pro. — 10) Exddit astu. — 11) Fortasse 
scribi debuit tauro. — 12) Similiter duodecim diis immolatum est a fratribus Ar- 
valibus anno 215 propter victoriam Germanicam Caracallae (supra iV. 4S1 fin.). — 
13) Cf supra N. 1026. — 14) Cf supra N. S027 not. 2. — \b) Cf supra N.S051 
not. 2. 



Saora deae Diae quotannis mense Maio oelebrari solita. 

5036 Isdem cos. Vll idus lanuar.S | in pronao aedis Concordiae* 
fratres Arvales | sacrificium deae Diae indixerunt, | magisterio II L. Ve- 
rati Quadrati. In pronao aedis Concorjdiae L. Veratius Quadratus ma- 
gister fratrum Arvalium | manibus lautis velato capite sub divo columine' 
contra orijentem deae Diae cum collegis sacrificium indixerunt: | Quod 
bonum faustum felix fortunatum salutareque sit | imp. Caesari Domitiano 
Aug. Germanico pontif. maxsimo et Domitiae [ Augustae coniugi eius 
totique domui eorum, populo Romano | Quiritibus fratribusque Arvali- 
bus mihique, | sacrificium deae Diae hoc anno erit a. d. XVI k. lun. 
domo, a. d. | XIIII k. lunias in luco et domo, a. d. XIII k. lun. domo^ | 

Adfuerunt in collegio L. Veratius Quadratus, L. Maecius Postumus, 
Q. Tillius Sassius. 

Ex tabula, quae conlinebat acta anni 91, reperta Romae in substructione ab- 
sidis basilicae S. Petri (VI 2068; Henzen act. Arv. p. CXXK). — 1) Mense lanua- 
rio indici solebat sacrum deae Diae; cf Henzen act. Arv. p. S, item supra N. 229 
v.SO. — 2) A. S9 huius indictionis causa in Pantheum convenerant fratres Ar- 
vales (supra N. 229 v. SO), postea in aedem Concordiae vel in pronaum eius aedis. 
— 3) Cf Huelsen Eph. ep. 8 p. 521; Leo Archiv f. lat. Lexikographie 10, 1898 
p. 275 qui citat Plaut. Mostell. 765; sub diu columine. — 4) 17. 19. 20 Mai. A. S9 
sacrificium deae Diae indictum est in 27. 29. 50. Mai. (supra N. 229 v. S4. SS). 
Alteris utris horum dierum sacrificium celebrari solebat inde fere a temporibus 
Vespasiani ; antea etiam aliis diebus mensis Maii videtur celebratum esse (cf Hula 
arch. ep. Mitth. aus Oesterr. IS p. 26; fVissowa Realencyclopaedie s. v. Arvales 
Fratres [II p. 1475]). 

Dbssau, Inscriptiones Latinae II. 18 



274 Caput XI. 

15 5037 C. Bellico Nalale Tebaniano, C. Ducenio Proculo cos.* XIIII 

k. lun.* I in luco deae Diae magisterio C. luli Silani, curam agente C. | 
Nonio Basso Salvio Liberale', fratres Arvales deae Diae sacri|ficium fe- 
cerunf*. C. Salvius Liberaiis, qui vice magistri | fuogebatur C. luli Si- 

20 lani, ante lucum in aram porcas piacu|lares duas luco coinquendi* et 
operis faciendi immolavit; | deinde vaccam deae Diae lionorariam immo- 
lavit. C. Salvius | Liberalis Nonius Bassus, L. Maecius Poslumus, A. lu- 
lius Quadratus, j P. Sallustius Blaesus, Q. Tiilius Sassius in tetrastylo 
consederun[?] | et ex sacrificio epulati sunt, sumtisq. praetextis et co- 

25 ronis | spiceis vittalis lucum deae Diae ad summotum^ escenderunt | et 
per Salvium Liberalem Nonium Bassum, qui vice magistr[«] | fungebatur, 
et Q. Tillium Sassium, qui vice flaminis fungejbatur, deae Diae agnam 
opimam immolarunt, perfectoque | sacrificio omnes ture et vino fecerunt. 

30 Deinde coronis injlatis signisq. unctis Q. Tillium Sassium ex Saturnali- 
bus I primis ad Saturnalia secunda annuum magistrum fecer., | item Ti. 
lulium Celsum Marium Candidum flaminem; deinde | in t[e/r]astylum des- 
ciderunt, ibiq. in triclinio discumbentes | epulati sunt ad magistrum C. 

35 lulium Silanum; post epulas | ric[«]niatus soleatus cum corona pactili 
rosacia summoto | sup[r]a carcares escidit et signum quadrigis et desul- 
toribus I mi[s]it, praesidente L. Maecio Postumo; victores palmis et 1 coronis 
argenteis honoravit^ | 

40 Ead[e]m die Romae domo apud mag. C. lulium Silanum idem qui | \i]Q 

luco cenarunt, 

Tabulae marmoreae, quae conlinebat acta anni 87 (cf. supra N. S024) pagina 
II V. 1S seq. (FI 2063; Henzen act. Arv. p. CXIX). — 1) Consules suffecti a. p. 
Chr. 87, quo anno consules ordinarii fuerunt Domitianus XIII et L. Folusius Sa- 
tuminus, quorum nomina magnis litteris in principio tabulae leguntur. — 2) 49. Mai. 
Dies secundus sacri deae Diae (cf. N. S056 not.i); sacrificium diei primi (17.Mai.) 
in actis huius anni non enarratur, ut plerumque in actis saeculi p. Chr. primi (ut 
etiam supra N. 250 v. 48seq.), quippe minoris momenti. — 3) Cf. supra N. 4011. S027. 

— 4) Aliam enarrationem eiusdem sacrificii, sed breviorem, dedimus supra N. 230 
V. 48seq. — 5) Cf. Benzen p.22; lordan krit. Beitr. z. Gesch. d, lat. Sprache p. 282 seq. 

— 6) Cf. Henzen p. 28. — 7) Ludi hi circenses memorantur etiam infra N. S278. 

5038 Cn. Cornelio Proculo, D. lunio .... [cos.] \ \ XVI k. lun.* in 
Palatio in aede Divorum' per Ti. Licinium Cassium Cassianum pro[ma^. 
fratres Arvales praetextati] \ sacriflcium deae Diae ture vino fecerunt, ibi- 
que discumbentes toralibus segmenta[/ts ture et vino fecerunt; pueri] \ 
patrimi et matrimi senatorum flli praetextati cum publicis at aram retu- 

lerunt L . . . . j Calpurnianus, A. Larcius Lepidus Plarianus, Q. lunius 

Mauricus. Adfuerunt in coUegio T[i. Licinius Cassius Cassianus pro]\inag., 
Ti. lulius Candidus Caecilius Simplex, Ti. lulius lulianus Alexander, L. Anto- 

nius [4/6ms] , | M. Valerius lunianus, M. Fabius lulianus Heracleo 

Optatianus, L. Digitius Bassus. 



Tituli sacri et sacerdotum. — Ex actis fratrum Arvalium. 276 

Isdem cos. XIIII k. [lunias]* \ in luco deae Diae Ti. Licinius Cassius 
Cassianus promag. ad aram immolavit porcas pia [cu/am duas luci coin- 
quiendi] \ et operis faciundi, ibique vaccam honorariam albam ad foculum 
deae Diae immolavil (piura perienmi) [yerfectoque] sacrificio omnes [ture et 

vino fecerunt. Deinde coronis inlatis signisque unctis ex Sat]uTnd\i- 

bus prim[ts in Saturnalia secunda magistrum annuum fecerunt]. 

[Isdem] cos. [XIII k. lunias] | a frugium repetit | 

rit sacro facto | [discumbente]s aput M. Aeiium 

A[urelium Caesarem mag. eputati sunt] ... .\ promag. summot[o] 

I dro victores palm[js et coronis argenteis honoravit. Ad- 

fuerunt] i ius Candidus, 

Ex fragmentis tabulae marmoreae, quae eontinebat acta anni p. Chr. 14S, vario 
tempore repertis prope Romam ad basilicam S. Laurentii (Eph. ep.8 p.SSiseq.). — 
1) Par eonsulum suffectonim praeterea ignotum. — 2) Dies primus sacri deae Diae; 
cf. N.S036 not.i. — 3) Plerumque die primo Arvales conveniebant in domum magistri; 
cf. Henzen act. Arv. p. i1. — 4) Dies secundus sacri deae Diae; cf. N. S037 not.2. 

5039 [isdem cos. VI kal. lun.^ in Palatio in] Divor.* per Alfenium 
Avitianum' promag. fratr. Arv. prima | [luce ture et vino fecerunt, et] frug. 
arid. et virid, contiger.* et panes laureatos et deam Diam | [unguentave- 
runt et fratres Arv]a\. cathedris conseder. [p]raetextati et ibi praetextas 
deposuerunt | [Alfenius Avitianus prom]ag., Catil. Severus, Statil. SiHanus, 

Sulpic. Pollio, Fl. Archelaus, Armenius | [Peregrinus], us, 

Fl. Alpinus. Item post merid. a balneo cathedris consederunt, deinde ] 
[manibus lautis c]enatoria alba sumser. et in tricliniarib. discubuer. et 
epulati sunt; item pueri | [praetextati pat]rimi et matrimi, senator. fili, 
n. IIII in cathed[rijs consederunt et epulati sunt. | [Fratres Arvales p]ost 
epula[s] super toralibus segmentatis discubuer. et t. v. f.^ et per pueros 
praetext. | [scnafjorum filios et public. at aram pertul. et unguent. et co- 
ronas acceperunt et in manteHs | [ungu]enta^ rs.' contigerunt. Item 
mensa secunda bellarior. d[t]visa est, et sportulas acceper. sacerdotes ( imp. 
Aug.* et ceteri sacerdotes q. s. s. s.® et rosa soluta'" diviser. ibique fe- 
lic." dixer. — Item IIII kal. Iunia[s]" | in luco deae Diae Alfenius Av[t]- 
tianus promagister ad aram immol. porcil." piacul. I[/] luci coinq. et 
operis | faciund., ibi vacc. honor. imm." et inde in tetraslylo revers. sub- 
sellis consed.**, deinde reversus ad aram | ext[as] reddidit porcil[t]ares. 
Item in circo in foculo arg. cespiti ornato extam vacc," redd." et in 
tetrastylo | reversus est et in codice cavit et praetextam deposuit et in 
pap[t]lione suo reversus. Promeridie (sic) autem [ fratres Arvales praetextas 
acceper. et in tetrastylo convenerum et subsellis consederunt et ca[w]e- 
runt I se adfuisse et sacrum fecisse et porcilias piaculares epulati sunt et 
sanguem. Poslea inde praetextati | capite velato vittas (sic) spiceis coronati 
lucum adscenderunt et per Alfenum Av[t]tianum promag. agnam | opimam 

18» 



276 Caput XI. 

imm. et hostiae litationem inspexer.; perfecto sacrif[jct]o omnes ture 
et vino fecerunt. Deinde ( reversi in aedem in mensa sacrum fecerunt 
o[//]is" et ante aedem in cespite promag. et flam. sacr. fecer.; | item fo- 
ras ad aram reversi thesauros dederunt, item flam. et promag. scyfos arg. 
cum sumpuis | vino repletis ante osteum acerras^* ture et vino fecer. et 
ante osteum restite[r.] et duo ad fruges pelendas | cum publicos (sic) desci- 
derunt et reversi dextra dederunt laeva receperunt, deinde ab''° alterutrum 
sibi redd. | et pubUc."* frug, tradider. Deinde in aedem intraver. et oUas 
precati sunt** et osteis apertis per clivum iacta|verunt", deinde subsellis 
marmoreis consed. et panes laureat. per public. partiti sunt; ibe omn. 
lumemulia"* | cum rapinis acceperunt et deas unguentaverunt et aedes clusa 
6.'"; omnes foris exierunt; ibi sacerdotes | clusi succincti hbeUis acceptis 
carmen descindentes tripodaverunt in verba haec: 

enos Lases iuvate**! | 
[e]nos Lases iuvatel 
enos Lases iuvatel 
neve luae rue Marma sins incurrere in pleoresl 
neve lue rue Marmar | [s«]ns incurrere in pleorisl 
neve lue rue Marmar sers incurrere in pleorisl 
satur furere Mars limen | [sa/]i sta berber 
satur fu fere Mars liraen saH sta berber 
satur fu fere Mars limen sa[/]i s^f^a^' berber. j 
[5m]unis alternei advocapit conctos; 
Semunis alternei advocapit conctos; 
Simunis altern[ee]^ advocapit | [concf]os. 
enos Marmor iuvatol 
enos Marmor iuvato I 
enos Mamor iuvatol 
triumpe triumpe triumpe trium|[pe fn]umpe. 
Post tripodationem deinde signo dato publici introier. et libellos rece- 
perunt.** 

Ex tabula marmorea, sola inter has tabulas utrimque scripta (cf. not. 20), quae 
continebat acta anni 218, rep. anno 1778 cum fundamenta iacerentur secretarii basili- 
cae S. Petri, extat ibidem in ambulacro (FI 2i04; Ifenzen act. p. CCIIseq.). — 1) Dies 
primus sacri deae Diae. — 2) Cf. iV. S038 not. 5. — 3) Fortasse filius eius qui 
supra J\. 5ff7, ipse legalus Arabiae teste titulo Geraseno Zeitschr. d. Palaestina- 
Vereins 4893 p. 143, — 4) Cf. Oldenberg de sacris fratr. Arval. [Berol. 187SJ p. 9seq. 
— 5) Ture vino fecerunt. — 6) Sic videtur supplendum esse collato fragmento sedis 
incertae edito Eph. ep. 8 p.557; [pulm]enta antea suppleverat Henzen. — 7) Non in- 
tellegitur (rursus? Marin.). — 8) Sacerdotes hi imperatoris Augtisli praeterea ignoti; 
cf. Henzen comm. p. 17. — 9) Qui supra scripti sunt. — 10) Rosam solulam. — 
11) Felicia. — 12) Dies secundus sacri deae Diae. — 13) De porciliis cf. Henzen 
p. 22. — 14) Immolavit. — 15) Consedit. — 16) Faccinam. — 17) Reddidit. — 
18) otiis lapis. Cf. not. 22. — 19) Et acerras ferentes. — 20) Scr. ad. — 21) ^bli- 



Tituli sacri et sacerdotum. — Ex actis fratrum Arvaliom. 277 

cis. — 22) De ollis cullis a fratribus Arvalibus cf. Henzen p. SO; Marquardt Staats- 
verw, IIP 436; ff^issowa Realencycl. s. v. Arvales fratres (11 p. 1476). — 23) iac|ue- 
runt legerat Marinius, minus recte. — 24) Cf. Buecheler Archiv f. lat. Lexikogr. ■/, 
1884 p. 109 qui citat Paulum Festi p. 120 M. (luma, genus herbae vel potius spinae), 
aliosque. — 25) Est. — 26) Carmen repetioi ut traditur incisum litteris rudibus, 
nisi quod vocabula, fere sine ulla verborum distinctione exarata, diremi, secu- 
tus in hac re Mommsenum (CIL. I p. 10), quem in plerisque sequuntur Buecheler 
carm. epigr. n. 1 et Lindsay Handbook of Latin inscriptions [London 1897J p. 23 seq. 
(Alia, minus probabilia ut mihi videtur, temptaverunt alii, ut Birt Archiv f. lat. 
Lexikogr. 11, 1898/1900 p. 149 seq.). Partem kanc lapidis delineaverunt Ritschl Prisc. 
Lat. mon. ep. XXXf^l*; Huebner ex. script. epigr. n. 1024. De interpretatione egit 
etiam lordan krit. Beitrage p. 192 seq. — 27) SAII SIA, 28) alternie lapis (cf. lor- 
dan Herm. 14, 1879 p. 634). — 29) Reliqua perscripta in parte aversa tabulae omisi 
quippe nimis lacera. Sed vide acta anni 219 (JS. S040). 

5040 [prejjcati' sunt cum pultes conteger. et precati sunt et osteis 
apertis per clivum iactaverunt, | deind. subsell. marm. consed. et panes 
laur." per public. partiti sunt, et deas unguentaverunt, | et aed. clusa e., 
omn. foras exier., ibi sacerdotes clusi succinct., libellis acc, carm. dic. 
tripodaver.^ deinde signo dato publ. introier. et libell. recep. et ante ia- 
nuam deae Diae adsteterunt et co|rona[s] derectas per comm. citante* 
singulor. inferentibus aras contegerunt et deae corona|tae sunt; et de 
Saturnalibus primis* Flavium Arcbesilaum mag. creaverunt ibique felicia 
dixer. | et desciderunt lucum. Depositis praetextis cenatoria alba acc. 
et in tetrastylo epulat[ij sunt | morae (sic) pompae in tetrastylum fercula 
cum campanis et urnalibus mulsi singulorum tran|sierunt*. Post epulas 
sportulas accep. singul. praes. [X] C ei rosam solut. acc. et felicia dixer. | 
Deinde mag. Ael. Secundinus latum* sumsit et [rjicioium; superaccep. 
coron. pactilem rosejam et super carceres adscendit et sign. quadrig. big. 
desult." [mtjsit, praesid.'" [F]\. Archesilao | et Saenio Donato ad cretam". 

XIII k. lun." I in domum P. Aeli Secundini mag. fratr. Arval. ad con- 
summ. sacriflc. deae Diae convenerunt, | et epulati sunt, et ture et vino 
fecerunt, ministrantib. puer. patrim. et matrim. senator. | filis qui supra, 
fruges livatae sunt, per calatoribus ministrantibus et per pueros prae- 
texjtatos cum publicis ad aram retulerunt, deinde lampadibus incensis 
pariter tUSC[an2c]as (reliqua deficiunt). 

In tabula reperta in vinea Ceccarelliorum a. 1868, adscriptum ad acta anni 90; 
videtur esse pars actorum anni 219 (FI 2067; Henzen act. Arv. p. CCFIII). — 
1) Pertinent haec ad sacra diei secundi; cf. ea quae praecedunt. — 2) Laureatos ; 
cf. iV. S059. — 3) Carmen dicentes tripodaverunt (ipsum carmen non refertur). — 
4) Sic lapis. Emendare temptavit Mommsen ap, Henzenum p. 53. — 5) Inteliege: 
in Saturnalia secunda. — 6) De his cf. Henzen p. 53. — 7) Singuli praesentes 
denarios cenlenos (singul. praes. IC lapis). — 8) Latuni, intellege clavum. — 9) Quadri- 
gis, bigis, desultoribus (cf. N.30S0 not.64). — 10) Praesidenlibus. — 11) Cf. Henzen 
p. 58. — 12) Dies tertius sacri deae Diae. Cf. eam quae sequitur. 



278 Caput XI. 

5041 .* I XIII kal. luD.* in domum Aeli Coerani' fratres Ar- 

vales ad coDsummandum sacrum deae Diae convenerunl, ibique inter | 
ceDam Armenius Peregrinus praet. et promag., Catilius Severus, Stati[i]ius 
Silianus, Sulpicius PoUio, Aelius Coeranus, | Caesonius Lucil[/]us'' dis- 
cumbentes toralibus segmentatis ture et vino fecerunt miuistraotibus 
pueris patrimis | et matrimis seoator. filis pra[c]textati[s] q. s.* Fruges 
libantes cum calatoribus et public. ad aram retulerunt. Deinde | lampa- 
dibus incensis pariter tuscanicas contegerunt, quas per kalatores domus 
suas miserunt. Hoc anno cenatum est in diebus singulis X centenis, XVI, 
XIV, XIII kal. lun., et adclamaverunt: ®. 

In tabula rep. in vinea Ceccarelliorum anno 1868, adscriptum ad acta anni 1SS: 
pars est actorum anni 213 (FI 2086; Henzen Arv. CXCVI). — 1) Omisi quae 
praecedit partem extremam relationis de sacris diei secundi. — 2) 20. Mai. Dies 
tertius sacri deae Diae. — 3) Cf. supra N. 1138. — 4) Cf. N. 1186. — 5) Qui 
supra. — 6) Seqvuntur ea quae nos rettulimus supra N. 4S1. 

Piacula. 

5042 [quod I Cn. Corneliu]& Cn. f. Lentulus augur, mag. in lo- 

cum I [factus, ad] fratres Arvales rettulit: arborem | [m luco d]e[ae] 

Diae vetustate cecidisse, q. d. e. r. f. p., d. e. r. i. c.': [cum arbo]r ve- 
tustate in luco deae Diae cecidisset, ut | [m luc]o ad sacrificium consu- 
meretur, neve quid | [ligni] exportaretur^. 

Ex eadam tabula marmorea semel descripta ex qua supra N. S026: pertinehat 
ad a. p. Chr. 14 (FI 2025; Henzen act. Arv. p. XXIX). — 1) Quid de ea re fieri 
placeret, de ea re ita censuerunt. — 2) Piaculo fortasse opus non fuit, cum arbor 
in ipso luco consumenda esset; praeierea numquam commemoratur arbor collapsa 
quae sacrificiis non sit expiata (Henzen p. 136). 

5043 L. Flavio Silva Nonio Basso, Asinio Pollione Verrucoso cos.* 
XVIII k. Febr. | in luco deae Diae piaculum factum per calatorem et 
public<is eius sacerdoti, quod arbor | a vetustate decidit expiandum, por- 
cam et agnam opimam. | 

L. Vettio PauIIo, T. lunio Montano cos.^ k. Mais in Iiico deae Diae 
piaculum | factum per calat6rem et publicos eius sicerd6ti ob ferrum io- 
latum io aedem scrip[f]ur. | caussa^, porcam et aguam opimam. 

Isdem cos. III idus Maias in luco deae Diae piaculum factum per 
calatorem et publicos | eius sacerdoti ob ferrum de aede elatum ^, porcam 
et agnam opimam. 

Ex tabula quae continebat acta annorum 80. 81, reperta a. 1699 ante urbis 
Romae portam Portuensem (VI 20S9; Henzen act. p. CFI). — 1) Consules ordi- 
narii anni 81. — 2) Consules suffectos eodem anno fuisse apparet. — 3) J)e his 
piaculis quotannis mense plerumque Aprili vel Maio factis cf. Henzen p. 128 seq., 
item p. IX. 



Tituli sacri et sacerdotum. — £z actis fratrum Arralium. 279 

5044 [M'. Acilio Glabrione, M. f//Jpio Traiano cos.*, III k. Maias | 
[fiaculum factum in luco deae Diae per calatorem et publicos ob ferrum 
tnjlatum* ut acta insculperentur magisteri P. Sallusti Blaesi II. | [Isdem 

cos piaculum factum in luco deae Diae per ca] latorem et publicos 

ob ferrum eiatum^ 

Ex tabula marmorea rep. a.1868 tn vinea Ceccarelliorum (Fl i067 v.6S teq.; 
Henzen act. Arv. p. CXXFIII). — 1) A. 91. — 2) Cf. N. 6043. 

5045 Prisco* cos. IIII idus Sept., mag.'' C. luli | [5i7a]ni in 

luco deae Diae, quod ramus ex arbore ilicina ob | [t;]etustatem deciderit, 
piaculum factum est per calatorem et | [p]ubIicos. 

Ex eadem tabula actorum anni 87 ex qua tupra N. SOSi (f^I 206Sb v.Siteq.; 
Henxen act. Arv. p. CXX). — 1) Consul suff. a. 87 praeterea ignotut. — 2) Magitterio. 

5046 Isdem c[os.] * . . . . | in aedem Conco[rrftae fratres Arvales con- 
venerunt] \ ibique referen[/e M. Valerio Trebicio Deciano mag. ad] | collegas 
de arbor[i6MS lauribus in luco deae Diae, quod] \ a tempestatibus iper[ustae 
essent, placuit piaculo fac]\lo caedi. Adfuerunt in co[llegio M. Valerius 
Trebicius Z)e]|cianus, Q. Fulvius Gillo [Bittius Proculus^, Ti. lulius] \ Can- 
didus Marius Celsus, Ti. [lulius Candidus, P. Metilius] \ Sabinus Nepos. 

Isdem cos. k . . . . [ in luco deae Diae piaculum factum [ob arbores 
?aM]|rus caedendas, quod tempestatibus perusta[e erant], \ porcis et agnis, 
struibus fertisque per M. Valeri[Mm] | Trebicium Decianu[«i. mag.], mini- 
strantibus public[js]. 

Ex tabula quae continebat acta anni 105, reperta in vinea Ceccarelliorum 
a. 1867—1870 (FIi07Sa v.28teq.,- Henzen act. p. CXLFI). — 1) Significantur con- 
tules a. lOS, quorum nomina praecedunt. — 2) Cf. tupra N. 5051 not. 2. 

5047 L. Tutilio Pontiano Gentiano cos.* VI id. Februar., ( in luco 
deae Diae Q. Licinius Nepos mag. operis inchuandi causa, quod | in fasti- 
gio aedis deae Diae ficus innata esset, eruendam et aedem reficijendam, 
immolavit suovetaurilibus maioribus*; item ad aedem deae | Diae boves 
feminas II, lano patri arietes II, lovi berbeces II altilaneos, || Marti arietes 
altilaneos II, lunoni deae Diae oves II, sive deo sive deae oves II, | Vir- 
ginibus divis^ oves II, Famulis divis' verbeces duos, Laribus verbeces 
duos, I Matri Larum oves duas, sive deo sive deae'' in cuius tutela hic 
lucus locusve | est oves II, Fonti verbeces II, Florae oves II, Vestae oves 11, 
Vestae matri oves II; iten (tic) \ Adolendae Conmolandae Deferundae 
oves II; item ante Caesareum divis n. XVP verbec. | immolavit n. XVI. 

M. Herennio Secundo M. Egnatio Postumo cos. III id. Mai.', | in luco 
deae Diae Q. Licinius Nepos mag. operis perfecti causa, quod arboris | 
eruendae et aedis refectae, immolavit suovetaurilibus maioribus; item ad 
aedem deae Diae boves feminas II (deinde reliqua quaetupra; infine); item 
Adolendae Commolendae Deferundae oves II; item ante Caesareum divis 
n. XVI verbeces immolavit XVI. 



280 Caput XI. 

Ex labula , quae continet acta anni 185, reperta a. 4699 una cum ea ex qua 
desumpsimus 7V. S045 (FI2099; Henzen act. p. CLXXXFI). — 1) Consul suff. prae- 
terea ignotus (ideo fortasse solus nominatus quod ex consulibus ordinariis anni 185, 
quorum nomitia praecedunt , alter adhuc fasces retinebat). — 2) De his sacrificiis 

ef. Henzen p. 145 seq. — 3) Cf. Henzen p. 143. — 4) Cf supra N.401S—4018 

5) Bivi sunt imperatores consecrati, eorumque sedecim anno 185, viginti annis 218 
(FI 2104) et 224 (infra N. S048) ab Arvalibus colebantur, cf. Henzen p. 148. 

5048 VII id. Nov.* | fratres Arval. in luc. d. D.'' via Camp.^ apud 
lap. V conv.'* per C. Porc. Priscum | mag. et ibi imm.', quod vi tem- 
pestat., ictu fulmin. arbor. sacr. luci d. D.* attact. | arduer., ear. q. arbor. 
eruendar., ferr. [/"Jendendar.^ adolendar. commolendar.', | item aliar. re- 
stituendar. causa operisq. inc[^]oandi, ara[s] temporal. sacr. d. D.^ | re- 
ficiend., eius rei causa lustr. miss.* suovetaurilib. maior.; item ante aed. | 
d. D.^ b. f. a. iunct.* n. II, item ad ar. tempor.*" dis inf. s. s.": lan. 
patr. ariet. 11, lovi verjbec. II, Marti patri ult. ar. n." II, sive deo sive 
deae verb. II, lun. d. D.* ov. n. II, | Virginib. div. ov. n. II, Fam. div. 
verb. n. II, Larib. verb. n. II, Matr. Lar. ov. n. II, | Font. verb. n. II, 
Flor. ov. n. II, Summan. pat. verb, atros II, Vestae Matri ov. II, | Ve- 
s[fae]'^ deor. dear. q. ov. II, item Adolend. Coinq.*'' ov. II; et ante Caesar. 
Genio | d. n.*^ Severi Alexandri Aug. t. a.'®, item divis n. XX" ver- 
bec. XX. 

IIII id. Dec. fratres Arval. in luco deae Diae via Campana^ apud 
lap. V convener." | per C. Porc. Priscum mag. et ibi immolav., quod ab 
ictu fulminis arbores luci | sacri d. D.^ attactae arduerint earumq. arbo- 
rum adolefactarum et coinquen|darum et^* in eo luco sacro aliae sint re- 
positae et arae temporal. refectae, ferri | effer.^^, [^]uius oper. perfecti 
causa lustrum missum suovetaurilib. maioribus | et cetera q. s.'"' Ad- 
fuer. P. Ael. Secundinus, T. Fl. Arc[^]esilaus, M. Fab. Fortuna|tus, M. 
Saen. Donatus. 

Fragmentum tabulae quae continebat acta annorum 224. 22S, Rotnae rep. 
anno 1S70 (FI 2107 ; Henzen act. Arv. p. CCXIII). — 1) A. 224 (sequuntur nomina 
consulum ordinariorum anni 22S). — 2) Deae Diae. — 3) Fia Campana diverti- 
culum fuit viae postea appellalae Portuensis, ad cuius quintum lapidem apparet 
fuisse lucum deae Diae. Cf. Henzen p, XII. — 4) Convenerunt. — 5) Immolave- 
runt. — 6) pendendar. traditur (hanc partem lapidis vidit solus Ursinus). Cf. Henzen 
p. 142. — 7) Cf. Henzen l. c. — 8) Lustrum missum. — 9) Boves feminas auro 
iunctas. — 10) Aras temporales. — 11) Infra subscriptis, — 12) Arietes numero. — 
13) Ves eor. lapis. De Festa deorum dearumque cf. Henzen p. 147. — 14) Ado- 
lendae Coinquendae. — 15) Domini nostri. — 16) Taurum auratum. — 17) Cf. 
N. 3047 not. 3. — 18) Insere quod. — 19) Efferendi. — 20) Quae supra. 

Similia sacrificia piacularia enarrata erant in actis anni 218 (VI 2104) iis- 
que quorttm fragmentum a. 1899 repertum est (Notizie degli scavi 1899 p. 267), Cf. 
de his piaculis maioinbus Henzen comm, p. 140 seq. 



Titali sacri et sacerdotum. — £x actis fratrum Arvalium. 281 

Ijooa in amphitheatro adsignata fratribus Arvalibus. 

5049 Loca adsignala in anjphilhealro.' | L. Aelio Plautio Lamia Q. 
Pactumeio Frntone (sic) cos.*, | acceptum ab Laberio Maximo procuratore 
praef. annonae^ | L. Vennuleio ('«c; ApronanoV"*^ ™ag-? curatore Thyrso 
1.', I fratribus Arvalibus maeniano 1' cun. XII gradib. marm. VIll: gradu F 
p. Vzz-XD», I grad. VIIP ped. \E£y,2. ped.^XXXIIS>°; graduj 
uno p. XXllS" et meniano ^«c; summo^* | II cun. VI" gradib. marm. IV, 
gradu I uno'* p. XXIIS"; et maeniano | summo in ligneis tab. LIII" 
gradibus XP", gradul ped. V =-/", grad. | XI ped. VS =:--3*% f.ped. 
LXIIIS ---£'". I Summa ped. CXXVIIIIS ---£'">. 

Tabulae marmoreae, qnae conlinebat acta annorum 80. 81, cf. supra N. S05S, 
vv. 23— 54(^132365 melius quam FI 20S9 cf. Huelsen bull. comunale i89i p.5l5; 
pleraque delineavit Huebner ex. scr. ep. n. 996). — 1) Amphitheatrum Flavium, 
quod dedicatum esse a Tito anno 80 docent et scriptores et nummi. — 2) Con- 
sules fuerunt per partem anni 80, ut apparet ex his ipsis actis, ubi paullo post 
recensentur consules ordinarii anni 81. — 3) Procurator hic et praefectus annonae 
a. 74 fuerat procurator ludaeae, a. 85 praefectus Aegypti (cf. Prosopogr. Imp. Rom. 
s. V.). — 4) Consul suff. a. 92. — 5) Libertus fortasse fuit eius qui praecedit. — 
6) Maeniano primo. — 7) Gradu primo, 8) gradu octavo, 9) pedes quinque, un- 
ciat tres (^/12), semunciam ('/24), sicilicum ('/^s) (unciae unciaeque partes priore loco 
perseriptae sunt in alia tabula iuxta posita, neglectae ab omnibus editoribus, ante 
Vaglierium J\otizie degli scavi 1892 p. 269), = pedes S^/ie, sive pedes V digitos V 
(digitus sexta decima pars pedis, cf. Frontin. de aq. 24). Explicavit haee Huelsen 
bull. comunale l. c. p. 31S. — 10) Fiunt pedes XLII semis. Jpparet fratribus Ar- 
valibus non tanlum in primo et octavo sed in unoquoque ex octo gradibus primi 
maeniani idem spatii pedum S digitorum S adsignatum esse; octies enim pedes S^/ie 
efficiunt pedes 42^/2 (cf. Bormann ap. Hulam arch. ep. Mitth. aus Oesterr. 17 p. 70not.). 

— 11) Haec verba (gradu I uno ped. XXIIS) videntur repetita esse ex versu qui se- 
quitur, 12) item suinmo vocabulum errore videtur hoc loco intrusum ex iis quae 
tequuntur. — 13) Cuneo sexto (cuneum sextum maeniani secundi in eadem parte 
amphitheairi fuiste in qua maeniani primi cuneum duodecimum et maeniani summi 
tabutationem quinquagesimam tertiam, cf. not.16, probatum ivit Huelsen l.c. p.318). 

— 14) uno non intellegitur ; excidisse videtur spatium in singulis gradibus mae- 
niani secundi Arvalibus atlributum. — 15) Pedes viginli semis (22*12 pedum spa- 
tium videtur Arvalibus assignatum esse in maeniano altero). — 16) Tabulatione 
quinquagesima tertia (cf. not. 15), gradibus undecim. — 17) Gradu primo pedes 
quinque, uncias quattuor ftrientemj, semunciam, i. e. pedes S^/ii -\- ^ju = S*^/48 = 
S^/i6, sive pedes V digitos VI (cf. not. 9). — 18) Gradu undecimo pedes quinque, 
semissem uncias quinque, sicilicum, i. e. pedes 5"/i2 + V''* = S**/a8 -|- V'»8 = S*^/a8 
= 5'^/i6, sive pedes V digitos XV. — 19) Fiunt pedes sexaginta tres, semis unciae 
quinque [deunxj, semunci, i. e. pedes 65"/i2 -|- V^* = 65*^/i8 , i. e. pedes 63 dig. 1S*/%. 
(Videtur in maeniano summo spatium Arvalibus attributum per singulos gradus 
crevisse; quantum id fuerit in unoquoque graduum a secundo ad decimum, non in- 
dicatur.) — 20) Summa pedes 129, semis, unciae quinque, semuncia, i. e. pedes 129 
dig. ISyz. (Pedes 42^2 [cf not. 10j-\-22*/i [cf not.lSj-\- 63 dig. IS^/s [cf not. 19J ef- 
ficiunt pedes 128 dig. IS^/3 ; error igitur unius numeri aut fiic aut supra commissus. 
Cf. Huelsen i. c. p. 317.) 



282 Caput XI. 

Acta sacrorum saecularium celebratorum anno u. c. 737 

d. lun. 1-3. 

5050 *) 

(90) Nocte insequenti' in campo ad Tib[enm^ deis Moeris^ imp. Caesar 
Augustus immolavit agnas feminas IX] \ (91) prodigivas'' Achivo ritu' eo- 
deraq[Me ritu capras feminas IX, precatusque est hoc modo]: 

(92) Moerael® uti vobis in illeis libri[s' scriptum est, quarumque rerum 
ergo quodque melius siet p. R. Quiritibus^^ vobis VIIII] \ (93) agnis femi- 
nis et IX capris femi[n/s sacrum fiat: vos quaeso precorque uti imperium 
maiestatemque^ p. B..] \ (94) Quiritium duelli domique ^\y\xitis utique sem- 
per Latinum nomen^ tueamini, incolumitatem sempiter]\- (95) nam victo- 
riam valetudine[m populo Romano Quiritibus tribuatis, faveatisque p. R. 
Quiritium legionibusque^ p. R.] \ (96) Quiritium remque p. populi R[owont 
Quiritium salvam servetis, uti sitis] volentes i^r[opitiae populo Romano] \ 
(97) Quiritibus, XVvirum collegi[o'", mihi domo familiae, et uti huius] sacri- 
tici acceptrices sitis VIIII agnarum | (98) feminarum et VIIII capraru[m 
feminarum propnjarum" inmolandarum; harum rerum ergo macte'* hac 
agna femina | (99) inmolanda estote fitote \[olente]s propitiae p. R. Qui- 
ritibus, XVvirum coUegio, mihi, domo, familiae. | 

(100) Ludique noctu, sacrificio [co] nfecto", sunt commissi in scaena 
quoi theatrum adiectum non fuit nullis positis | (101) sedilibus'\ centum- 
que et X [m]alronae, quibus denuntiatum erat XVvirorum verbis, sellister- 
nia" habuerunt | (102) lunoni et Dianae duab[Ms] sellis positis. | 

(103) K. lun. in Capitolio bovem m[o]rem lovi optimo maximo*® pro- 
prium" inmolavit imp. Caesar Augustus, ibidem ] (104) alterum M. Agrippa, 
pr[e]cati autem sunt ita: [ 

(105) luppiter optime maximel ut[t t]\bi in illeis libreis scriptum est, 
quarumque^* rerum e[r^]o quodque melius siet populo R. | (106) Quiri- 
tibus, tibi hoc bov[c] mare pulchro sacrum fiat: te quaeso precorque; ce- 
ter[a M]ti supra. j 

(107) Ad atallam^' fuerunt C[ae]sar, Agrippa, Scaevola, Sentius, Lol- 
lius, Asiniu[s G]allus, Rebilus''". | 

(108) Deinde ludi Latini in the[a]lro ligneo, quod erat constitutum 
in campo s[ecM]ndum Tiberim sunt commissi", | (109) eodcmque modo 
sellist[e]rnia matres familiae habuerunt**, neque sunt ][udi t]ntermissi" iei 
qui noctu coepti erant | (110) fieri; et edictum proposi[f]um". 

XVvir. s. f. dic.=^'>: 

(111) Cum bono more et proind[e c]elebrato frequentibus exsemplis, 
quandocumq[Me «]usta laetitiae pubhcae caussa fuit, | (112) minui luctus 
matrona[r]um placuerit, idque tam soUemnium sacroru[m /]udorumque 
tempore referri ] (113) diUgenterque opserva[r]i perfinere videatur et ad 



Tituli sacri et sacerdotum. — Acta sacrorum saecular. a. u. c. 737. 283 

honorem deorum et ad [mjemoriam cultus eorum: statuimus | (114) offici 
nostri esse per edictum denuntiare feminis, uti iuctum minuant. | 

(115) Noctu autem ad Tiberim s[a]crificium fecit deis [/Jlilhyis*" Hbeis 
VIIII, popan[is] VIIH, pthdibus VIIIP^ imp. Caesar | (116) Augustus; pre- 
catus est [h]oc modo: 

(117) Ihthyia"! uti tibei in ille[is] hbreis scriptum est, quanimque 
rerum e[rgo, qnodque melius sj]et p. R. Quiritibu[s] j (118) tibi VIIII po- 
panis et VI[///] hbeis et VIIII pthoibus sacrum fiat; te qua[«so precorque; 
cetera uti supra]. \ 

(119) IV nonas lun.*' in Capitoh[o t]nmolavit lunoni reginae bovem 
femin[aw imp. Caesar Augustus, ibidem alteram] | (120) M. Agrippa, et 
precatus es[t] hoc modo: | 

(121) luno regina! uti tibi in ilhs [/]ibris scriplum est, quarumque 
rerum [ergo quodque melius siet p. R. Quiritibus], | (122) tibi bove femina 
pulchra s[a]crum fiat: te quaeso precorqu[e; cetera vti supra]. 

(123) Deinde CX matribus famii[m]s nuplis^", quibus denu[nfia/Mm erat 
. . . ., M. AgrippaV^] \ (124) praeit in haec verba: 

(125) luno regina, ast^* quid est qu[o]d meii[ws siet p. R. Quiritibus 

matres familiae] \ (126) uuptae geuibus nixae*"* te u[ti] 

I (127) maiestatemque p. R. Quiriti[Mw 

duelli domique auxis^, utique semper Latinum nomen tueare^*, incolumita- 
tem] 1 (128) sempiternam victoriam [valetudinem populo Romano Quiritibus 
tribuas faveasque populo Romano Quiritibus legionibusque^^ p. R.] \ (129) Qui- 
ritium, remque publi[cam p. R. Quiritium salvam serves, uti sies volens 
propitia populo Romano] \ (130) Quiritibus, XVvir. s. f., no[bis .... Haec 
matres familias CX popnli Romani] | (131) Quiritium nuptae geni[6MS nixae 
quaesumu^ precamurque]. \ 

(132) Ad ataiiam" fuerunt M. A[grippa^] | 

(133) Ludi ut pridie facti sunt^ | 

(134) Noctu" autem ad Tiberim [suem plenam .... Terrae matri in- 
molavit imp.] \ (135) Caesar Augustus, precat^Msq^Me est hoc modo]: 

(136) Terra mater! uti tibi in '\\\[is libris scriptum est, quarumque re- 
mm ergo quodque melius siet p. R. Quiritibus], \ (137) uii tibi sue plena** 
propri[a sacrum fiat: te quaeso precorque; c]etera [uti Siipra]. \ 

(138) Matronae selhsternia h[oc die eodem modo quo pridie habue]runt. \ 

(139) A. d. III non. lun.'* in Palatio [Apollini et Dianae] sacrificium 
fecerunt imp. Caesar Augustus, M. X[grippa libeis VIIII] | (140) popanis VIIII 
pthoibus VIl[//''°, pma]tique sunt ita: | 

(141) Apollo, uti tibi in iihs libri[s sc]riptiim est, quarumque rerum 
ergo quodque mehus siet p. R. Quir[t(i6Ms], | (142) uti tibi VIIII popanis 
et V[////] libis et VIIII pthoibus sacrum fiat: te quaeso precorque; ce- 
tera uti s[M/)]ra. | 



284 Caput XI. 

(143) Apollo, uti te popanis dat^ijs bona prece precatus sum, eius- 
dem rei ergo macte heis libis libandis esto | (144) fito volens propitius. | 

(145) Idem in pthoibus. | 

(146) Eisdem verbis Dianam. | 

(147) Sacrificioque perfecto puer. [X]XVII quibus denuntiatum erat 
patrimi et matrimi et puellae totidem | (148) carmen cecinerunt^^; eo- 
[rfejmque modo in CapitoHo.'*'' | 

(149) Carmen^' composuit Q. Hor[af]ius Flaccus. | 

(150) XVvir. adfuerunt imp. Ca[e]sar, M. Agrippa, Q. Lepidus'"', Poti- 
tus Messalla^ C. Stolo^ C. Scaevola", C. Sosius^ | (151) C. Norbanus^», 
M. Cocceius^, M. LoUius", C.Sentius", M. Strigo^^ L. Arruntius", C. Asi- 
nius^ M. Marcellus", D.Laelius", | (152) Q.Tubero'*», C.Rebilus**», Me[s- 
s]ala Messallinus^". | 

(153) Ludis scaenicis dimissis h. . .°* iuxta eum locum, ubi sacrifi- 
cium erat factum superioribus noctibus et | (154) theatrum positum el 
sc[ae]na^^, metae positae quadrigaeq. sunt missae®^ et desultores®'' misit 
Potitus Messalla"'. | (155) Edictumque propositum est in haec verba: 

XVvir. s. f. dic. : | 

(156) Ludos, quos honorarios dierum VII adiecimus ludis soUemni- 
bus", committimus nonis lun. Latinos in theatro | (157) hgneo quod est 
ad Tiberim h.®^' II, Graecos thymehcos" in theatro Pompei h. III, Grae- 
cos asti[cos^'' i]n thea[?ro quod est] \ (158) in circo Flaminio®* h. ![///]. | 

(159) Intermisso die qui fuit p[nd. non. Inn. ] | 

(160) nonis lun. ludi sunt com[m?sse Latini in\ | 

(161) theatro ligneo, Graeci thy[me/?ct in theatro Pompei, Graeci astici in 
theatro quod est in circo Flaminio]. \ 

(162) A. d. III eid. lun. edictum propo[sjYM»» est in haec verba: 
XVviri s. f. dicunt:] (163) pr. eid. lun. venationem dabim[ws®" m . . . 
et ludos circenses committemus ....]. 

(164) Pr. eid. pompa praelata puer[i]™ | 

(165) M. Agrippa quadrigas [misit''^ | 

(166) Haec omnia peracta snnt X\[viris s. f. imp. Caesare Augusto, 

M. Agrippa, ] | (167) Cn. Pompeio", C. Stolone, C. S 

, I (168) ./ ./ ./ ./ ./ ./ ./ ./ r\ M. Mar[ce//o] 

Cippi ingentis fragmenta rep. Romae in campo Martio prope pontem Aelium, 
pleraque anno 4890 (ad pontem novum Fittorio Emanuele, ubi iam dicilur via Ci- 
vitavecchia), unum (pertinens ad v. S4 — 66) iam saec. XFl (Eph. ep. 8 p. 2S7seq. 
descr. Barnabei Vaglieri Huelsen, hic denuo edidit CIL. VI S2525). Supplevit 
quantum fieri potuit et illustravit Mommsen Monumenli antichi pubbl. per cura della 
R. Accad. dei Lincei I p. 618 seq., eph. ep. l. c, unde pleraque desumpsi quae se- 
quuntur. — *) Omisi praecedentium 89 versuum reliquias quae extant nimis lace- 
ras (praeterea non pauci sitie ullis reliquiis periisse putandi sunt), quibus multa 
enarrata erant, quae ad praeparationem sacrorum spectabant. — 1) Significatur 



Tituli sacri et sacerdotum. — Acta ludorum saecularium. 285 

nox quae insecuta est diem pridie kal. lun. (51 Mai.), qui dies versu praecedente 

memoratur, quaeque praecessit diem kalendaj^m luniarum. — 2) ^Ev neSlip naga Svfi- 

^Qidog anksTOV vdcDQ, onny axsivoxaxov sacrificia illa noctuma peragenda esse 

praeceperat Sibylla (vide not. 6). Etiam antiquiores ludi saeculares celebrabantur 

ad Tiberim in campo Martio loco qui dicebatur Tarenlum (f^aler, Max. 2, 4, 5^. — 

3) Haec suppleta ex iis quae sequuntur. — 4) Hostias prodigivas sive prodiguas 

Festus p. 2S0 ait esse eas quae consumantnr, Et narrat Zosimus 2, S prima nocte 

sacri saecularis bXoxavaxa esse Moeris oblata. — 5) Sacra haec, iussu Sibyllae (cf. 

infra not. 6) ut credebatur instituta , Achivo sive Graeeo ritu fieri consentaneum 

est. Cf. haec quae supersunt in similibus actis aetatis Severianae ex enarratione 

sacri diei secundi: \mmo\{avit /Junoni Reginae vaccam alb. Graeco Achivo ril[M] 

(FI 52329 — Eph. ep. 8 p. 287 v. 6), Item ^Axaiaxl sacra fieri iubentur in oraculo 

Sibyllino de androgyno ap. Phlegontem mir. fr, 59 (Miiller fr. h. Gr. III p. 620) v. 16. 

Cf. Diels sibyll. Blatter p. SS. — 6) Sacra haec trium noctium triumque dierum, 

quae iam enarrantur, perscripta reppererunt Augitstus quique ei a consilio fuerunt 

in carmine quodam quod Sibyllae vaticinium credebatur; quod carmen ad nos 

quoque pervenit, insertum a Phlegonte libro de macrobiis servatumque inter ex- 

cerpta librorum Phlegontis in codice Palatino (Miiller fr. hist. Gr. III p. 611), prae- 

terea relatum a Zosimo 2, 6 (cf. Diels sibyll. Bidtter p. 133 seq.). Ad primum autem 

hoc noctumum sacrificium, quod Moeris faclum est ovibus et capris feminis, spec- 

tant ex praecepto Sibyllae v. 4 — 8: Q-soZai (xev d&avaxoiaiv ^6t,siv iv nsdlcp naga 

0v^Qi6oq anXsxov vdcag, onnrj axsivoxaxov, vv^ rjvixa yaZav insX&y, •qsXlov 

XQvtpavxog kbv (pdoq' svd-a av Qst,siv tSQa navxoyovoiq Molgaiq aQvaq xe xal 

alyaq. Deas illas Moeras Latino nomine Parcas appellat in cartnine quod biduo 

post cantatum est Horatius v. 2S. — 7) Illi libri, scilicet Sibyllini. — 8) Hoc sup- 

pletum ex v. 10S. 141. — 9) Supplevit Mommsen usus potissimum iis quae ex pre- 

catione matronarum CX ad lunonem supersunt tam in his actis (v. 127 seq.) quam in 

similibus actis aetatis Severianae (cf, not. 54). — 10) Pro collegio quindecimvimm ab 

Augusto et Agrippa ludos saeculares factos esse ipse Augustus narrat mon. Ancyr. 

4, 56, — 11) Cf. infra not. 17. — 12) Macte vocabulum pro adverbio usurpatum, 

cf. Mommsen p, 266. Ceterum persimiles sunt precationes relatae a Catone de re 

r. 159. 141, — 13) Post sacrificium Moeris peractum statim principium habebant 

ludi; eos per nocles diesque tres intermissos non esse legitur v. 109; ita autem factum 

esse videtur propter verba oraculiv.33 — 3S: ■^fxaai ()' saxo) w^l x' snaaavxsQ^ai.... 

nafjinXi]9^Tjq dyvQiq. — 14) Ludi primae noctis facti sunt more vetusto (cf. Mommsen 

p. 270 not. 6) in scaena sine spectaculis, Zosimus 2, S xaxaaxsvaaB^slarjq axrivfjg 6ixa 

&saxQOV. Cf. not. 21. — 15) Horum sellistemiomm a centum et decem matronis fac- 

lorum nulla mentio in oraculo Sibyllae; sed cf. Faler. Max. 2, 4, S fin. — 16) Ad 

diuma sacrificia lovis, lunonis, Apollinis et Dianae, spectant ex praecepto Sibyllae 

V. 12 seq. Primo die lovi immolabantur boves duo, praecipiente Sibylla: ndvksv- 

xoi xavQOi Sh Jioq naQu ^cofiov dysa^cov rjfiaxi, fiijds xs wxxl xxX. — 17) Pro- 

priae videntur dici victimae perfectae, cf. F.Schoell ap. Momms, p,261. — 18) Id 

est: quammcumque. — 19) Focabulum ignotum; cf. Mommsen p. 2S4. — 20) Septem 

tantem sacerdoles, id est tertiam vel vix terliam partern collegii quindecimvirum 

adfuisse sacris diei primi apparet; de singulis sacerdotibus v. infra ad v. 1S0—1S2 

not.44 — 60. — 21) Mos vetustus sine sedilibus spectandi in prirnae ^antum noctis lu- 

dis servabatur ; inde a primo die spectabant sedentes in theatro ligneo, quod eo- 

dem loco ad Tiberim extructum est. — 22) Cf. not. 1S. — 23) Cf. not. 15. — 

24) Mimm hoc edictum de minuendo luctu propositum esse post ludos demum diei 

prn,mi commissos (cf, Mommsen p. 272). — 25) Dicunt. — 26) Secunda nocte sacri- 



286 Caput XI. 

ficabatur Ilithyiis, de qua re ita cautum erat in oraculo Sibyllae (v. 9, cf. eph, p. 233 
not. 4) : inl ralai d' ^EksidviaQ uQeaaa&ai Ttacdozoxovg &vesaaiv, on^ d^sfxig. — 
27) Placentae diversi generis (cf. Mommsen p. 262). — 28) Mirum, unam tantum 
Ilithyiam mvocari. Ita Horatius quoque carm. saec. v. 45 seq,, qui eidem deae Lu- 
cinae et Genitalis vocabula addit. Ceterum Ilithyia cum Moeris sive Moera coniuncta 
reperitur iam apud Pindar. ISem. 7, 4, 01. 6, 42,' Plat. sympos. p. 206 d. — 29) Secundo 
die (2 lun.), sacrificabatur lunoni, in Capitolio, ut die qui praecessit lovi. — 

30) Fictimis immolatis matronae CX lunonem invocaverunt, ut est in oraculo Si- 
byllae v. 23 seq. : al Sh yd/iiov ^svylaiai 6s6ixrj(xsvai ^fiari xsivcp yvv^ 'HQtjg Tcaga 
^cofibv dol6ifiov s^Qiowaai 6aifiova haoea&(oaav. In similibus actis aetatis Seve- 
rianae ex his CX matronarum precibus supersunt haec: luno Regina! ast quid est 
[quod melius] siet p. R. . . et postea uti tu im[pen]um ma\Gsizitm[que p. R, Q. dMjelli 
domique auxis utique semper Latinu[m nomen] . , . et rursus post hiatum: [faveasque] 
p. R. Q. legionibu[*9we] p. R. Q. remque publicam p. R. Q. salvam serve[s] . . . faxis 
sisque volens propitia p. [R. Q.] cet. (Fl 52329 = Eph. ep. 8 p. 287 v, 40 seq.). — 

31) Caesare absente (cf. ad v. 432 not. 35), matronis videlur verba praeisse M. 
Agrippa (ffiss.). — 32) Ast hoc loco idem valet atque : si; cf. Schoell leg. XII tabb. 
7'eliq. p.410; Mommsen eph. l. c. p,266 not.3, praeterea supra N. 3032 not.2. — 33) Id 
est yvv§, quod erat in oraculo. Repraesentantur matro7iae genibus nixae in uno ex 
nummis quos a. u. c. 8^4, p. Chr. 88 cum saecularia ederet Domitianus memoriae causa 
cudi iussit., cf. Dressel eph. ep. 8 p. 745 n. 8 cum imagine tab. I fig.8. — 34) Haec sup- 
pleta ex actis Severianis (cf. not. 50). — 35) Inde quod primo loco ponitur M.Agrippae 
nomen, apparet Caesarem abiisse. — 36) Cf. v. 408 seq. (lapide fracto non apparet 
num verba integra sinl). — 37) Ad tertium hoc nocturnum sacrificium Terrae spec- 
tant quae m carmine Sibyllae subsequuntur praeceptum de sacro Ilithyiarum: av&c 
6s Faly nXri&Ofxsvri xocQOcg vg (i.e. sus gravida siveplena) ]qsvocxo fisXacva. Zosimus 
Moeris et Ilithyiis, deinde /JrjfirjXQL sacrificatum esse narrat. Item de hac sacrorum 
parte cogitavit Horatius carm. saec. v. 29 seq. : fertilis frugum pecorisque Tellus spi- 
cea donet Cererem corona. — 38) De sue plena cf. not. 57. — 39) Tertio die (5 lun.) 
sacrificabatur Apollini et Dianae. Apollinis tantum sacrum praeceperat Sibylla 
v, 46seq.: xal ^ol^og 'AnoXXwv, oaxs xal ^shog xcxXriaxsxai, iaa 6s6sx&(o dvfiaxa 
A7]Xol67jg (vel potius Qvfiax' ^EXsc^^acv, ut emendavit ff^ilamowitz ap, Mommse- 
num l. c. p. 265 cf. Herm. 27, 649), — 40) Apparet Apollini (item Dianae) non victi- 
mas immolalas esse sed placentas oblatas plane item ut Ilithyiis (unde recte Wila- 
mowitzius verba oraculi e^nendavit, cf, not. 59). — 41) Haec ita praeceperat Sibylla 
V. 48seq.: xal dsc66fxsvoL xs Aaxlvoc nacavsg xovQOcg xovQ^al xs vrjov sxocsv 
d&avdx(ov x^Q^'? 6h xoquc xoqov avxal sxocsv xal xto^tS nal6a>v aQarjv axdxvg, 
dXXd yovriwv ndvxsg "C^oiovxoiv, olg dfi(pc&aXrjg sxc (pvxXrj. Numerum puerorum et 
puellarum non definiverat Sibylla; habet eum numerum Zosimus in enarratione 
sacri. — 42) Mommsen (p. 23617) non repetitum esse carmen putat in Capitolio, 
sed cantatum a pueris puellisque soUemni pompa ex Palatio in Capitolium per- 
gentibus atque inde redeuntibus ad aedem Apollinis Palatinam (contradixit 
Fahlen Sitzungsber. der Akad. 4892 p, 4017 — 4020), Cf. ff^issowa Saecular- 
feier des Augustus (Marb, 4894) p, 22 not, 45, — 43) Carmen quod extat, — 
44) Fidetur esse Q. Aemilius Lepidus consul a. 755. — 45) M. Falerius Messalla 
Potitus, consul ut videtur a. 722 (cf. Prosopogr. Imp. Rom. s. v.), — 46) C. Li- 
cinius Stoto. — 47) C. Mucius Scaevola, praeterea ignotus. — 48) Consul ut videtur 
a. 722, cf. supra N. 934 not. 2. — 49) C, Ncrbanus Flaccus aut is qui consul 
fuit a, 746, aut is qui a, 750, — 50) Fidetur M, Cocceius Nerva consul a. 746, — 
51) Consul a, 755. — 52) C, Sentius Saturninus cos. a. 753; idem ipso anno 757, 



Tituli sacri et sacerdotnm. — Acta ludorum saecularium. 287 

cutn ludi taeculares ederentur, magisier erat quindecimvirorum tacrit faciundit (fast. 
Capit., CIL. I ed. 2 p. 29). — 53) M. Fufiut Strigo, magitter collegii tunc temporit 
(fatt. Cap., cf. not. 32). — 54) Consul a. 752. — 55) C. Asinius Gallus contul 
a. 746, cf. not. 7S. — 56) JU. Claudiut Marcellut Aeteminus, magister coUegii tunc 
temporit (fatl. Cap., cf. not. 52), cot. ord. a.732. — 57) D. Laelius Balbus, magister 
collegii tunc temporis, consul ord. a. 748. — 58) Fidetur esse Q. Aelius Tubero, 
contul ord. a. 74S. — 59) C. Caniniut Rebilus cos. ord. a. 742. — 60) M. Faleritu 
Mestalia Mettallinut cos. a. 731 (cf. Prosopogr. III p. 569). Habemus hic undeviginti 
quindecimviros qui adfuerunt sacris diei tertii; sed praeterea in his actis memo- 
rantur L. Censorinus (v. 44) et Cn. Pompeius (v. 167 cf. not. 72), ut collegium quin- 
decimvirum a. 737 habuerit sacerdotes viginti unum (vel etiam plures). — 61) Periit 
numerus horae diei. — 62) Cf. tupra v. 108. — 63) Post ludos scaenicos solito more 
edebantur circenses, atque ut illarum causa theatrum ligneum extructum erat, ita ''ut 
quadrigae mitterentur^ circi imago adumbrata est metis positis. — 64) De desuUo- 
ribus cf. Friedldnder ap. Marquardt Staatsv. III ^ p. 324. — 65) Ludis soUemnibus 
trium noctium triumque dierum sua sponte quindecimviri sacris faciundis addide- 
runt aUos ludos per dies septem (3 — 11 lun.), honorarios dictos; cf. Mommsen p. 269. 
— 66) Hora. — 67) De thymeUcis et asticis ludit cf. Mommsen p. 270. — 68) In- 
teUegitur theatrum dictum MarceUi, coeptum iam a Caesare dictatore, dedicatum 
ab Augusto aliquot demum annis post hos ludos (Momms. admon. Ancyr. 4,22). — 
69) Ludis scaenicis honorariis quindecimviri adiecerunt d. 12 lun. venativnes, item- 
que ut videtur ludos circenses (cf not. 71). — 70) De pueris Troiam ludentibus 
cogitavit Premerstein Festschr. f. Benndorf p. 262 not.1. — 71) Circentes hi vi- 
dentur esse subsecuti venationem. — 72) Fidetur is qui consul suffectus fuerat 
a. 725. — 73) Erasum videtur nomen Asinii GaUi quindecimviri (de qua era.none 
cf. supra iV. 97. 163), quod tamen illaesum mansit v. 407 et v. 131. 



Ex actis sacrorum saecularium celebratorum anno 
p. Chr. 204. 

5050* ...[«. d.] XVII ka). Ma[ias* . . . de epistula] ab impp. missa act.^ 
in haec verb[a]: \m[p. Caes. \ L. Septimius Severus et imp. Caes. M. Aurel- 
lius Ant]oB'mus Pii Augg. XVvir. co[/%]is sa[lutem]. Si vobis videtur, VIII 
kal. lun. pro[a;i]nias conven[ife in Palatio in aede Apollinis \ ad sortiendum 
qui quibus locis in tribunalibus suffime]nlai populo distribuere debeant.^ 
Valete, c[o//]egae carissimi nobis. Pompeius Rusonianus" m[ag.'^ legit. Imp. 
Caes. I L. Septimius Severus et imp. Caes. M. Aurellius Anto]mum Pii Augg. 
XVvir. collegis salutem. Si de is diebus ac noctibus consulitis", quibus 

ludos saeculares ed[i oportebit | , simul quib]us odoribus 

supplicare matronae debeant, statuemus. Valete, collegae carissimi nobis. 

Pompeius Ruson[tanMs mag. legit] [a. d. VIII k.y lun. in Pa- 

latio in aede Apollinis collegium convenit ad sortiendum, qui quibus locis 

in tribunalibus &u[ffimenta populo distribuere deberent]. \ Sub [Adfue- 

runt imp. Caes. L. Sep\i\m\us, Severus Pius Pertinax Aug. Arab. Adiab. Parth. 
max. el imp. Caes. M. Aurellius Antoninus Pius Aug., [^oni]|us M[MCia- 
WMS?', PoWJienus Auspex, Manilius Fuscus, Cocceius Vibianus, Atule- 



288 Caput XI. 

nus Rufinus, Aiacius Modestus^, Fabiiis Magnu[s, Pompeius] Ruso- 

nianus raag., [Crescens Ca/pM]rnianus'°, Cassius Pius Marcellinus 

quaestor desig., Ulpius Soter c6s. desig., Venidius Rufus [cMra]l. albei [Ti- 
beris, Fulvius] | Granianus.q. Augg. [Sorticulis] inspectis et in uruam missis 
sors" habita est. In Palatio in iribunali Augustorum nn. quod [est in area 
aedis Apollinis] | . . . Salvius Tuscus ; applicit^wm] .... [quod es]l ad Romam 
quadratam^^ IVonius Mucianus, Aiacius Modestus, Atul[e]nus [BM]f[![nus, . . . 
. . . [0|^]lius Macedo; ante aedem .... ¥[ulvius] Fuscus, Vetina Mamerti- 
nus; ante ae[dem . . . Coccei]vLs Vibianus. Sortib[Ms ductisY^ 

Cippi ingentis frustula plus centum, reperta una cum fragmentis quae prae- 
cedunt, descripserunt et composuerunt quantum fieri potuit Vaglieri et Huelsen: 
ego unum tantum locum selegi minus lacerum quam reliqua (VI 52327 = Eph. 
ep. 8 p. 282 = Monumenti dei Lincei I p. 610 tab. D). — Ludos saeculares a. 20i 
editos memorant Censorinus de die nat. 17, Herod. 3, 8, 10, Zosim. 2, 4, praeterea 
nummi complures (cf. Mommsen eph. ep. p. 27i). — 1) 1S Apr., id est aliquantum 
ante ludos, qui etiam a. 204 videntur celebrati esse initio mensis lunii (cf. Mommsen 
eph. ep. 8 p. 2S5 not. 1). — 2) Jctum, scilicet in collegio quindecimvirum. — 
3) Suffimenta distribuebantur, propter haec verba vaticinii Sibyllini (cf. N. SOSO 
not.6) V.2S: anaai 6s Xvixaxa dovvac avSQdaiv ■^dh yvvai^i, [idXiaxa 6h &tjXvx£- 
Q^aiv. Cf. Zosim. 2,S: xaxd 6s xtjv wQav xov &SQOvg, tcqo •^/xeQcuv oXiyiov xov 
x^v &ea)Qlav dx&^vai, iv xiS Kanixo)Xi(p xal iv X(p vscp x(3 xaxd xo UaXdxiov 
ol 6exanevxs dv6Qeq inl ^rifiaxoq xa&tj/xevoi r^J 6rjfx(p 6iav£fi.ovai xd xa&dQOia. 
xavxa 6s iaxiv 6d6eg xal &eTov xal dacpaXxov. Etiam in reli^iuiis actorum anni u. 
c. 757 huius rei memoria superest (cf. Mommsen eph. ep. 8 p. 249). — 4) Cf. supra 
N.4118. — 5) Magister. — 6) Cf Mommsen eph. ep.8 p.297 fin. — 7) Dies sup- 
plelus ex praecedentibus. — 8) Cf supra N. 1148. — 9) Cf N. 455 fin. — 10) Cf. 
N. 41S1. — 11) Idem quod sortitio. — 12) De Roma quadrata cf. Becker Top. p. lOS ; 
Huelsen Roem. Mitth. 1896 p. 204. — 13) Sortitionem secuta est die proximo ipsa 
suffimentorum distributio; ad quam pertinent ex actorum harum reliquiis haee: 

[a. d.] VII kal. lun. impp. Severus et k[ntoninus in Palatio'] in area aedis 

Apollinis, ubi cu[ot a]dscendissen[< ] suffimenta dederuut [equestri or- 

di\a\ et plebei populoque Roma[no. /]bi relictis [Ulpio Sote]re cos. desig- 

nato, Poliieno [Auspice] | ceteri XVviri praetextati [que]m quisq[Me locum sor- 

titus est . . ., .... in tribunal ascenderu]at et suffimenta populo d\\[iserunt . . . . | 

iS]everus et Antoninus Au[gg. nn.] .... eoru[m] et saff[imenta] . . . | . . ant 

suffimenta div\[serunt]. Anno u. c. 757 suffimentorum distributioni videntur destinati 
fuisse dies VII VI V kal. lun. (Mai. 26. 27. 28), testibus actis v. 67 (cf. Mommsen 
eph. ep. 8 p. 2S0). 



CAPVT XII. 
TITVLI PERTINENTES AD LVDOS. 



5051 C. Paccius C. f. . . . . I Xvir ad hastam*, [quaestor?] \ ludos 
HoDoris e[t Virtutis^ fecit]. \ C. Paccius C. 1. Ano[pfes] . . . . ( [/^Jactum 
ex test[a]men[io arbitratu C. Pacci] \ C. 1. Pote .... 

Tarracinae (X 8260 vidi). — 1) Ita decemvtri stlitibus iudicandis appellati ab 
hasla cenlumvirali ; cf. Mommsen Staatsr. IP p. 608 not. 2. — 2) Supplementum 
non certum. De feriis Honoris et Firtutis urbanis cf. C. I. L. I ed. 2 p. 518 

5052 . . . Au[^.] . ..\[C. C]ercenius C. [l.] [ L. Magiliu[s I. 

l.] I T. Mercel[/o]* , | L. Tuccius Cels[MS viator^ con]sulum 

praet., | L. Arrunt[tMs] L. 1. Helenus, | C. Titinius C. 1. Adiutor, j (sequuntur 

alia nomina libertinorum sex) \ ludos Latinos et Graecos fecer. VI V IHl III 

pr. k. et k. Mart.' | et populo crustulum et mulsum dederunt, | M. Asinio 
Agrippa Cosso Cornelio Lenlulo cos.* 

Caere rep., est Romae (XI 3615 vidit Bormann). — 1) De Mercellonis nomine 
gentilicio dixit Bormann l, c. — 2) Supplevit Bormann: cf. supra N. 1920. 1922. — 
3) 24 Febr. — 1 Mart. — 4) A. p. Chr. 23. 



5053 1. 


2. 


3. 


Clodia A. f. 


Lassia M. f. 


A. Clodius 


sacerdos 


sacerdos 


M. f. Pal. scriba, 


publica 
Cereris* d. d.* 


publica 
Cereris ' d. d.* 


magist. pag. Aug. 
fel. sub.' 


4. 




5. 


A. Clodius A. f. 
Men. Flaccus Ilvir 


L. [G]ellius L. f. 
Men. Calvos 


i. d. ter, 
trib. mil. 


quinq.*, 
a populo. 


decurio 
Pompeis 



Primo duomviratu Apollinarib. 
in foro pompam, | tauros, taurocentas, suc- 
cursores, pontarios | paria III, pugiies ca- 
tervarios' et pyctas, ludos | omnibus acrua- 
matis pantomimisq. | omnibus et | Pylade' 

Dkssau, Inscriptiones Latdnae n. 



19 



290 Caput Xn. 

etifS n. CCIDD in publicum pro duom- 
viratu. | Secundo duomviratu quinq. Apol- 
linaribus in foro | pompam, tauros, taura- 
rios, succursores, pugiles | catervarios®; 
poster. die solus in spectaculis alhletas ] 
par. XXX glad. par. V^ elgladiat. par.XXXV 
et I venaiion. tauros taurocentas apros 
ursos I cetera venatione varia cum col- 
lega. I Tertio duomviratu ludos factione 
prima', adiectis acruamatis cum collega. 

Clodia A. f. hoc monumenlum sua impensa | sibi et suis. 

In ruinis Pompeiorum rep. (X 407i semel descripta saec. XFII). — 1) Cf. 
N. 55U not. 2. — 2) Decreto decurionum. — 3) Cf. N. S198 (not. 5). — 4) Buo- 
vir iure dicundo ter, quinquennalis. A. Cloditis Flaccus praeterea memoratur X795. 
890; ex X 890 elucet eum tertio duovirum fuisse anno a. u. c. 76il%. — 5) Cf. 
N. Sm not. — 6) Cf N. S18S. S197. — 7) Cf rill S. 20988 v.6(?). 

5054 . . . Veratio A. f. Pal. Severiano | equiti R6m., cur. rei p. Te- 
gi^nensium, adlect6 in 6rdin. | decuri6n.*, civi amantissim6, qui cum pri- 
vilegi6 sacerjdoti Caeninensis* munitus potuisset ab hon6rib. et munerib. | 
facile excusari, pra6posit6 amore patriae et honorem aedihtat. | laudabi- 
liter idministravit et diem fehcissim. III id. lan. natahs | dei patri n. 
venati6ne pass.', denis bestis et IIII feris dent.'' et IIII paribus | ferr6 
dimicantib. ceteroq. honestissim. apparatu largiter exhibuit. | Ad honorem 
qu6que duumviratus'' cid cumuland^ munera patriae | suae libenter ac- 
cessit. Huic cum et populus in spectdculis adsidue | bigas statui postu- 
lasset et splendidissim. ord6 merit6 decreviss., | pr6 insita m6destia sua 
unius bigae honore c6ntent. alterius | sumptus r6i p. remisit. L. d. d. d. c. i.' 

Neapoli in ecclesia S.Iohannis, nescio ex qua civitate (cf.not.S.6) eo advecta 
(X 5704 saepius descripta saec. XFI). — 1) Eius civitatis in qua lapis positus futt. 
— 2) Cf. supra N. S012J5. De privilegiis sacqrdotum cf. fr. Vat. 475''. — 3) Pas- 
siva. Cf. infra N. SI86 not. 4. — 4) Dentatis. Cf supra N. 599. — 5) Cumis cum 
praetores fuerint, non duumviri, lapidem Cumanum esse non crediderim. — 6) Locus 
datus decreto decurionum coloniae luliae (Momms.; similiter d. d. c. I. est in titulo 
X 5705 prope rudera Cuniarum reperto). 

5055 ' I [mratori kalendari] .... iani quod mera fide ad- 

mil[n«s/rawrt eodemque tempore] cur. Portensis kal., quod singulari | [dili- 
gentia tractavit, Zjaudabili munerario qui indulgentia* | [sacra cum munus 
ea;]hibuit, illut meruit optando quod volui[f | et universis civibus e]ditio- 
nem gratissimam reddidit, quod die[[6MS .... popnlum per multa]s horas 
theatri voluptas tenuit et hilaris | [totus in harenam inde a w]eridie 
transiit; in qua miratus honestissimum | [apparatum instructum omni] ge- 
nere herbariarum et numerosas orientales | [bestias versatusque inde a] 
meridie in utriusque caveis varis missionibus | [delectatus est^, idemque ex 



Tituli pertinentes ad ludos. 291 

indulgjeniia sacra specialiler meruit at cultuni | [epulutn instructumque 
fl]mplissimo apparatu cives suos universos | [ut vocaret. Cui cum populus 
propter] voluptales honeste exhibitas ad augendam | [optimi viri honori- 
ficentiam /re^ujentissimis vocibus bigas centuriatim | [postulasset , motus 
«erecjundia quod esset duabus bigiis (sic) et equestrib. | [statuis tribus{l) 
iam donatus] 

Panormi (X 729S vidit Mommsen). — 1) Initio, item in fine multa perierunt, 
oum ex tribus saxis iuxta positis medium tantum supersit (idqne imminutum). — 
2) Cf. N. S062 not. 6. — 3) Haec, ut et pleraque reliqua supplevit Mommten. 

5056 L. Vibius Severus | aediHs, Illlvir qq.', | splendidus eq. ( Ro- 
manus, patrojnus civitatis Supejraequanorum, item | patronus civitatis ) 
Anxatium Frentanor | et Peltuinatium Vestin. | Hic ob honorem aedili- 
tajtis L. Vibi Ru[fi]li' fili sui | eq. R. at deam Pelinam pri|mus huic loco 
venatiojnem edidit, deinceps ludos | sol[i]emnes. L. Vibius Nepos | fiUus, 
aed., Illlvir. iur. d., eq. R., | patronus civitatis, ob | nomen fratris sui 
tijtulum publice dica|vit Aureliano Aug. | et Rasso II cos.', XVI kal. lun. 

In agro Paelignorum loco dicto Secinaro (IX 5St4 ter descripta saeculis 
tuperioribus). — 1) Quattuorvir quinquennalis (Corfinii ut videtur). — 2) Cognomen 
incertum. — 3) A. S74. 

5057 T. Anchario T. f. Pal. Prisco aedil., quaest., Ilvir., quaest. ali- 
mentorum. Huic primo Ilvir. biga posita ob eximias liberalitates et abun- 
dantissimas in exemplum largitiones et quod ex indulgentia Aug.* octies 
spectaculum gladiator. ediderit, amplius ludos Florales*. Ob haec merita 
plebs urbana . . . .' Cuius dedicatione T. Ancharius Priscianus filius 
aedilis, quaestor, adsedente patre gladiatorum paria decem ad[tjecta vena- 
tione legitima edidit. L. d. d. d. 

Pisauri (XI 63S7 = Orell. 2S4S semel descripta saec. XV). Versuum divisio 
incerta est. — 1) Cf. iV. S062 not. 6. — 2) Similiter Cirtae magistratus quidam 
et alia civibus suis praestitit et diem ludorum Floralium (VIII 69S8). Cf. etiam 
Hettner fVestd. Korrespondenzbl. 1890 p. 247 ad tilulum agri Treverorum infra 
editum. De ludis Floralibus urbanis cf. C. I. L. I ed. 2 p. 517. — 3) Lacuna 
significata erat in apographo. 

5058 L. Egnatio Invento | patri L. Egnati Polli | Rufi, honorati 
equo p. I ab imperatorib. Antonino | et Vero Aug. | Hic obliterato mu- 
neris spectac' | impetrata editione ab innulgen.^ (sic) \ max. principis 
diem gladiatorum | et omne apparatum pecunia sua | edidit. | Coloni et 
incolae | ob munificentiam eius. j L. d. d. d. (in latere) [e]ditum XII k. 
April. Claro et CetegO COS.' (infra: amphHheatrum, cuius apparent gradus, 
fenestrae, portae; intus gladiatores duo pvgnantes). (In altero latere duo gla- 
diatores pugnantes.) 

Rocca Rainola prope Abellam Campaniae, iam Abellae (X 1211 vidit Mommsen). 
— 1) Spectaculo (intellege, cum speclaculum, ut est X S298, vetu-state temporum 
obUtteratum esset). — 2) Indulgentta. Cf N. S062 not. 6. — 3) A. 170. 

19* 



292 Caput XII. 

5059 L. Fadio Piero Ilviro, | munificentissimo civi, | qui ob houo- 
rem decur.' | eodem anno quo factus est | glad.* paria XXX et venatio- 
nem | bestiarum Africanar., et post | paucos menses duumviratu | suo, 
acceptis a re p. XIII [m.] n.' venation. | plenas et gladiatorum paria 
XXI dedit, | item post annum ludos scaenicos p. s. f.* | Augustales | 1. 
d. d. d. 

Allifis (IX S5S0 aliquoties descripta saec. XVI). — 1) Decurionatus. — 2) Gla- 
diatorum. — 3) XUIX apographa pleraque. — 4) Pecunia sua fecit. 

Ex titulo simili, qui fortasse eidem homini positus fuit, superest IX 2531. 

5060 Titio Fabio Severo* ( palrono coloniae, ob melrita eius domi 
forisque | et quod primus omnium | editorum sum[p«M prjoprio ( quin- 

que fer[os Ij%c]as^ ( cum familia [glad.] ria(norum et adpa[rafM] 

magjnifico dederit, ordo [ civesque libentissime ( statuam tribuerunt. 

Telesiae in Samnio (IX S257 vidit Mommsen). — 1) Cf. infra iV. 5507. — 
2) feras Libycas qui vidit saec. XVIII Mazoch., vix ex lapide (Momms,). 

5061 Acerio Firmio Leontio primario viro et editori muneris sui 
cum ferarum Lib[«/]carum, qui vixit ann. XXX, dignissimo filio con- 
sacraberunt. 

Salerni (X 559 semel descripta saee. XF). Versuum divisio incerta. 

5062 P. Baebio P. f. | Ter. lusto. Huic | splendidiss. ordo [ stat. 
ponend. cens., omnib. ( honorib. in re publ. funct., | quod et in sing.' 
et univers. ( aequal. semp. reverentiam | praebuit, et quod munus glad.^ 
post I honpr. llvir.' [spf^e^n^didiss.* poslul. populo q." [ process. editio cele- 
brata est, ( ex indulg.® paria tria cum ursis [et]' ( herban.® liventer suscepe- 
rint.' Is ob [ dedic. statuae dec. sing. S tern.*° ded. ( [I.] d. d. d. (in latere 
dextro) Hic Mint. diebus llll [ edidit paria XI, ( ex his occid. gla. ( prim. 
Camp." XI, urjsos quoque crudeL [ occid. X. Quod ipsi [ meminist., 
cives [ optinii, herban. univers. in dies [ sing. occidit ( quaternos. {in latere 
sin.) ded. kal. Aug. Aemiliano II et ( Aquilino cos." 

Minlurnis rep. a. 1787 (X 60i2 semel ut videtur descripta). — 1) Singulos. — 
2) Gladiaiorium. — 3) Post honorem duoviratus. — 4) Edidiss. traditur. — 5) Quando 
(Momms.). — 6) Indulgentia, sc. principis. Cf. Momms. eph. ep. 7 p. 400 not. 5. — 
7) Tradiiur II. — 8) Herbanis, sc. bestiis. Plerumque dicuntur herbaticae (supra 
N.599; vit. Probi 19) vel herbariae (N. 5055. 5159). — 9) Scr. susceperit. — 10) Decu- 
rionibus singulis deJiarios ternos. — 11) Gladiatores primarios Campaniae (victores 
Campaniae supra N. 1401). — 12) A. 249. 

5063 C. Pausculano [ C. f. Quir. ( Maximo ( aedili ( quinq., praef. | 
iuris dicS quaestori ( alim.% flaminali Aug. ( Hic ob honorem quin.» ( 
spectaculum glad. triduo [ dedit et noxeos quattor (sic); \ item annouae 
curator. ( Vix an. XXXIHI dies llll. [ C. Pausculanus Rufus | filio karis- 
simo ( p. (Quae sequunlur postea in lapide adiecta.) Hic monumentum emtori ( 
non cedet, sic ut liciat itum | aditum ambitum mihi posterislque meis. In agro p. LXX, 
in fronte p. XII. 



Tituli pertineutes ad ludos. 293 

Caporeiani inter Aquilam et Sulmonem, videtur pertinuisse ad Peltuinum 
Festinorum (1X5457 vidit Dressel). — 1) Aedili quinquennali praefecto iurit di- 
cundi, sc. Peltuini. — 2) Alimenlorum. — 3) Quinquennalitatis. 

5063^ dis maDibus | M. Rutili Macedojnis curatoris ark.' | Puteolanor., 
aedil.. | llvir., edente . . Be|neventi exornato* | naunere diebus Ilil | feris n. 
IIII, ursis XVI I noxeis IIII et ceteris ] herbariis. | Licinia Marcella majrilo 
karissimo, ex quo | et liberos IIII enixa est; | cum quo vixit annis | XVIII, 
ob obsequium | omnem erga ipsam | qua ac vixit^ bene mejrenti fecit. 

Prope Paduli, non longe a Benevento (Meomartini Nolizie degli scavi 1899 
p. 449). — 1) Arcae. — 2) Haec si recte excepta sunt, confusa sunt culpa quadra- 
tarii. — 3) Debuit esse quoad vixit. 

5064 [fes/awi?] nto suo dedit, ex quorum v\editu \ munus gla- 

diatori]um colonis Auximatibus dar[g/Mr, ad quod] . . . m paria seoa alter- 
nis annis emere[nfur, | quae] [ . . . . [a. d.] . .k. lunias Auxumi pugnarent, 
qui I ... quotannis eoque consumeret[Mr] . . . 

AujBimi (IX 5854 vidit Mommsen). 

5065 [eosque iubeo pecuniam post eas] \ divisiones reliquam 

consentiente pleb. | in munus gladiatorium [e]t saepta lignea | inpendere, 
ita ut dedicat[t]one statuae | imp. Antonini Aug. Pii p. p. edi[f]io in- 
choetur | et eodem die omnibus ann[2]s celebretur, | dum ea quae legi- 
bus plebisve scitis | senatusque consultis cauta comprejhensaque sunt 
serventur. 

Prope Saluszo rep., est Taurinis (V 7657 vidit Mommsen). 

5066 d. m. s. I A. Vibbio lanuario | Claudiali Augustali, | cur. 
muneris diei un|us*, Aulis Vibbis' | lustinus | lustianus | lanuarius | filis* 
patri bene m. p. 

Beneventi (l 4544^. IX 4705 viderunt Mommsen et Dressel). — 1) Scr. unius. 
— 2) A/ota pluralem velustum. 

5067 P. Veidius P. 1. Philocles Augustal. | Beneventi, gladiator. D* 
dedit. I Hoc monumentum memoriae | caussa sibi et suis faciundum 
cur., I P. Veidio P. 1. Philodamo fratri et | Variae Primae uxori et | P. 
Veidio P. 1. Philotimo fratri et | Veidiae P. 1. matri. 

Beneventi (IX 4705 descr. saec. Xyi Accursius). — 1) Gladiatores quin- 
gentos. 

5068 idem basilicam, in qua tabul.' muneris ab eo editi posit. | 
sunt, consummavit, ludos palmares ob dedicationem earum nomine Eu- 
ploeae' suae exhibuit, porticum | omni ornatu elegantiae, in qua editio 
primi lustri | muneris quinquennal. raunificentia principali | continetur, 
ex voluntate Euploeae suae fecit. 

Beneventi (IX 4666 aliquolies descripta saec. XF. XFII). — 1) Tabulae. — 
2) Gladiatoria munera pingi solebant atque in publico exponi, cf. PUn. h. n. 55, 5i. 
■ — S) Nomen uxoris eius qui titulum posuit. 



294 Caput XII. 

5069 Fortunae Aug. | sacr. | Anuius Primilivus, | ob honorem | 
llllllvir.* sui I edito barcarum ( certamine et | pugilum, sportulis | etiam 
civibus I (latis ( d. s. p. d. d. 

Tavirae in ora Lusitaniae, ubi fuit Balsa (II 15 p. 783 Huebner vidit ec- 
typum). — 1) Seviratus. 

5070 C. Albucio C. f. [ Ser. Firmo aed., ( Ilvir., qui pecuni|am 
destinavit per ( testamentum at ( certamen gymnicum [ quod annis [/"Ja- 
cien|dum diebus festis ( Lunae. [ D. d. 

Jntiochiae in Pisidia (III S. 6829 Mommsen vidit ectypum). 

5071 Mensur.' ( P. Ligario, Maximi Ligari fil., Potito | decurioni 
et magistrato annuali ci|vitatis suae Goritanae, qui ex sua li|beralitate rei 
publ. suae IS IIII mil. ( n. inferenda repromisit, ut ex eius ( summae 
reditum (sic) id est usurae SLX^ ( die XVI kal. lan. natalis^ eius pugi- 
lijbus et gymnasio, itemque decuriojnibus epulo, suo quoque anno in per|- 
petuum ab eadem re p. insumerentur. [ P. Ligarius Securus ob debitam 
patri ( pietatem posuit. L. d. d. d. 

In Jfrica, loco dicto Henchir Drda-el-Gamra, ubi fuit civitas Goritana 
(yill S. 12421 ad ectypum accurate ut videtur a Carolo Tissot descripta). — 
1) Videtur esse Ligarii signum. — 2) Denarii sexaginta (sestert. 240) sunt usurae 
semisses sestertium quattuor milinm nummum. — 3) Scr. natali. — Dies gymnas. ex 
testamento alicuius instituti recensentur in t. Thevestino VIII 18S9. 

5072 \ [ob honorem] flamoni [ex] \ [sumtna A]onoraria 

■SS II m. n. ( [promis]erat , multiplicata pec|[MnmJ d. d. et ob dedicatio- 
nem ( sporlulas decurionib. eisdemjque et universo populo epu|lum et 
gymnasium dedit | itemque spectaculum pugijlum et aurigarum et ludoj- 
rum scaenicorum edidit. 

In Africa loco dicto Henchir-esch- Schorr (FIII S. 11998 Schmidt vidit ee- 
typum). 

5073 Agenti*. [ ApoUini Aug. sac. | D. Fundanius Pap. Primianus, 
Fundani ( Felicis aedilici fil., Fundani Primi fl. p,* nepos, | aedilis, ob 
honorem aedilitatis quem ei ordo j suus sufl^ragio decrevit, hanc statuam, 
imita|tus patris exemplum, ex iS VIII miUibus n. sua U[beralitate nume- 
rata prius a se rei pubUcae [ summa honoraria posuit eandemque dedi- 
ca|vit et ob dedicationem simul cum Annio Meramijano coUega suo 
ludos scaenicos et gymnasi[um populo et aepulas decurionib. dedit. L. 
d. d. d. 

In Africa loco dicto Henschir Mscherga, ubi fuit Giufi (VIII 838 vidit Wil- 
manns). — 1) Agnomen (signum) Primiani. — 2) Flaminis perpetui. 

5074 Marti Aug., protectori d. n. [ imp. Caes. M. Anloni Gordiani 
Pii Felicis [ Aug. p. m., tr. pot. 11', cos., p. p., | Q. Calvius Rufinus 



Tituli pertinentes ad ludos. 295 

aedilis, sumptu suo el T. Aeli Anni Litori quondam | collegae sui, ob 
honorem aedilitatis | in compensatione' missiliorum commujni pecunia 
fecerunt, dedicante | Calvio RuQno aedile, ob cuius statu[ae] | dedicatio- 
nem idem Rufinus de suo | eti[a]m spectaculum pugilum et gymnasium | 
exhibuit. L. d. d. d. 

Zaghuan, non longe a Tunete, iam Algerii (FIII 89S. FIII S. 1S4SS vidit 
Schmidt). — 1) A. 259. — 2) Compensationem. P^idelur mos ibi faisse vel adeo 
lex, ut aediles missilia ederent (cf. N.S07Sseq.); quorum loco aediles illi com- 
rnrini pecnnia signum Martis dedicaverunt. 

5075 C. Egna[rt]o C. fil. | Papiria [Fe]lici, aedijli innocentissimo, | 
amici ob m[er]itum. Ob cu|ius dedicationem idem | Egnatius praeter 
gymnajsium et missilia quae aedi|Ies edere solent diem sacri | Liberalio- 
rum auxit et omni in|pensa sua eum civib. universis | exibuit, amplius 
etiam ludos sceni|cos edidit et ep[tt]lum populo dedit. | L. d. d. d. 

In ruderibus Fallitanis in provincia Africa proconsulaH (FIII S. 14783 vidit 
Cagnat). 

5076 Ti. Aprario Felici Q. fil. | Papiria Parato, aediU|cio, fl. perp., 
bono viro, ajmatori et alumno municip. | sui, ob incomparabilem | mis- 
sihum in honorem aediUtatis editionem magjnamq. etiam operis sep|ti- 
zodi* nudae liberaUtatis* | exstructionem, populus j aere conlato posuit. 
L. d. d. d. 

Henchir Bedd in Africa (VIII S. 14572 vidit Cagnat). — 1) Septizodia (sic 
etiam in codicibus veteribus non raro scriptum) sive septizonia praelerea nota 
sunt Romanum (vit. Sever. 49, S. 24, 5, cet.; cf. Huelsen das Septizonium des Septi- 
inius Severus, Berol. 4886) et Lambaesitanum (VIII 2637; vide infra inter titulos 
operum publicorum). — 2) JSuda liberalitas dicitur ad quam praestandam nulla 
vecessitafe legitima, niminim honore accepto, obslrictus fuif. 

5077 Genio coloniae | Veneriae Rusicadis | Aug. sacr. | M. Aemi- 
hus Ballator | praeter iS-X~n., quae in | opus cultumve theatri | postu- 
lante populo de|dit, statuas duas, Genijum patriae n. et Anno|nae sacrae 
urbis, sua | pecunia posuit, ad | quarum dedicatio|nem diem ludorum | 
cum missiUbus* edidit. | L. d. d. d. 

Busicade (Philippevilte), nunc Parisiis (F III 7960 vidit JVilmanns). — 1) Ludi 
scaenici cum missilibus memorantur supra N. 2955 et in aliis titulis Africanis. 

5078 Aureliae Lai|di Aug. Ubertae, | M. Aurelius M. f. | Pal. Aure- 
lianus | matri piissimae | loco ab ord. concesso | dedit dedicavitq., | ob 
quam dedic. dec. | et eq. R.* victoriat. terjnos sportulas dis tribuit et ludos 
cirjcenses populo | exhibuit. 

Saldis (Bougie) in ora Mauretaniae (FIII 8958 vidit Wilmanns). — 1) Deeu- 
rionibu* et equitibus Romanis. 

5079 Colonia Patric* | L. lunius P. f. Serg. Paulinus pontif., 
flanien perpet., llvir c. c. Pat.^ flam. provinc. | Baet., edito ob hono- 



296 Caput XII. 

rem flaminatus munere gladiatorio et duabus lusionib.^ [ statuas quas 
ob honores coniunctos promiserat, ex #S- CCCC posuit et factis cir- 
ciens. ded. 

Cordubae (II S. SS2S vidit Huebner). — 1) Cognomen hoc coloniae Cor- 
dubae memorat Plinius h. n. 5, 10; cf. Huebner C. I. L. II p. 306. Similiter nomen 
oppidanorum titulo praescriptum supra N. 2709. — 2) Duovir colonorum coloniae 
Patriciae. — 3) lussionib. primus editor, non recte. 

5080 Pietati Aug. | L. Lucretius Fuivianus flamen | col. immunium 
provinciae | Baetic, pontifex perpetuus | domus Aug., t. p. i.* ex arg. p.* | 
ob honor. pontificatus. | Lucr. L. f. Campana flam. perp. do|mus Aug., 
editis ad dedicationem | scaenicis ludis per quadriduum | et circensibus 
et epulo diviso posuit. | Huic dono Lucr. Campana amplius nomine suo 

coronam | auream adiunxit'. | D. d. d. (in latere) \ dedic. kal. lun 

I cos. 

Tucci (Martos) in Baetica (II 4665 vidit Huebner). — 1) Testamento poni ius- 
tit. — 2) Numerum deesse apparet. — 3) Haec poslea litleris minoribus inserta. 

5080* L. lunio L. f. M. n. L. | pron. Gal. Rufo | III[/]vir., pont., aug., | 
quattuorviral[t] | potest. muneri[s] | edendi causa, | equites Roman[t] | aere 
conlato I p. 

Carmone in Baetica (II 1S80 vidit Huebner). 

5081 Cn. Dottio, I Dotti Maryllijni fil., Ser.* Planci|ano patr. col., 
flam., 1 Ilvir. II qq.% muner. IF | et agonothe. perp. | certam. qq. talant.', | 
Asiarc. templ. splend. | civit. Ephes.\ ex libe|ral. sua elect. agojnothe. 
perp. ab imp. | divo Marco cer|tam. sacr. Hadria|nion* Ephesi, | postul. 
populo, I ob merit. eius, | vic. Tuscus*. | D. d. 

Antiochiae in Pisidia (III S. 6857 Mommsen vidit ectypum). Eodem loco ex- 
tant tituli gemelli (cf. not. 6) III S. 685S. 6856. — 1) Sergia (Iribu). — 2) Duo- 
viro iterum quinquennali. — 3) Munerario (cf. infra N. SI25; Mommsen Eph. 
ep. 7 p. 401 not. 5) iterum, — 3) Agonothetae perpetuo certaminis quinquennalis 
talantiaei. ^Aywveq xaXavxialOL (ita dicti a praemio quod victoribus tribuebatur) 
memorantur C. I. Gr. 2810. 5208. C. I. Alt. III 128 fin. Greek inscr. in the Brit. 
Mus. III p. 255 n. DCF. Alium agonothetam habuimus supra N. 1599. Praeterea 
reperiuntur agonothetae in titulis Latinis f^7914. XII 410 p. 812. — 4) Asiarchae 
templorum splendidissimae civitatis Ephesiorum. Cf. Greek inscr. in the Brit. Mus. 
III p. 252/5 n. DCIV. DCF: dyojvo»sxovvxoq dm ^tov Ti^. 'lovXlov 'Prjyslvov 
^Agkxqxov /9' vawv xdJv iv 'Eqisao) (idem ib. p.257 n. DCXI dicitur ap;ftf()fi;s /8' 
vawv x(ov ^E(pso(o). Alii dQXi£Q£i(i ^Aalag vadHv (vel vaov) x<ov iv 'E<psa(p sunt 
C. /. Gr. 296S. 2987^. 541S. 58S8^ p. 1092 = fTaddington 7SS. Cf Bulletin de corr. 
hellen. 12 , 1888 p. 102 = Dittenberger syll. (ed. 2) n. 420; Marquardt eph. ep. 1 
p. 209. 211. — 5) De Hadrianiis Ephesi celebratis cf. Hicks Greek inscr. in the 
Brit. Mus. III p. 79. — 6) In titulis gemellis III S. 685S. 6856 est vic. Cermalus, [w]ic. 
Salutar[z«]. De titulis vicatim dicatis cf. Mommsen eph. ep. 7 p. 457. 

5082 T. lulio T. f. Vol. Dolabellae | Ullvir. ab aerar.S pontif., | 
praef. vigil. et armor.*, | sacra synhodos^ Neapoli certamine quinquen- 



Tituli pertinentes ad ludos. 297 

nali*, decr[et;rt]. | Wij(fiOf.ia r-^g uQag ^viii€[kix]rjg ^AdQiavr]g avvodov 
Twv [rteQl Tov] \ avTOXQaroQa KaiaaQa TQaiavov ^HQiavov JSe^aa- 
Tov viov Ji6vv\aov] \ avvayioviatuiv^. ^Enei JoXa^iXX[ag] (reUqua ni- 

mis lacera omisi). 

Nemausi (XII 52S2. Inscr. Graec. llal. ii9S parlem vidit Hirschfeld). — 

1) Nemausi. — 2) Item Nemausi. De praefectura vigilum et armorum Nemau- 
sensi cf Hirschfeld C. I. L. XII p.S82; ilem FI 29718. — 3) Ita {IsQa avvodoq) 
dicta coliegia tam athletarum quam artificum scaenicorum (cf. infra N.SI86 not.1 ; 
Inscr. Graec. Sicil. Ital. p. 7S1, cet.). Hoc loco collegium scaenicoritm inlellegendtim 
esse apparet ex tenore decreti adscripti (cf not. S). — 4) Significantur Augustalia 
anno p. Chr. 2 Neapoli in honorem Augtisti instituta, testibus Strabone S p. 246, 
Dione SS, 10, Suet. Aug. 98, item tilulo Neapolitano Inscr. Graec. Ital. 748. Saepe 
memorantur in titulis athletarum et scaenicorum Graecis. Cf. eliam infra N. S232 
not. 2. Dittenberger u. Purgold Inschr. v. Olympia n. S6. — 5) De his collegiis cf. 
quae congessit Lueders die dionysischen Kiinstler p. 182 seq. Idem collegium alia 
quoque decreta Graeca Nemausi lapidi insculpsit, Inscr. Graec. Ital. 2496 — 2498. 
Archieretis eiusdem ut videtur collegii est in t. item Nemausensi infra N. 5274 (cf. 
praeterea N. S186 not. S). Quomodo bene merueril Dolabella de hoc collegio et ciir 
Neapoli potissimum decretum in eius honorem factum sit, ex reliquiis decreti non 
perspicitur. 

Gladiatores. 
5083 [/"Jamilia gladia[f. | C.] Salvi Capitonis* A . . . | hic sita. | 
Eq.': I Mandatus Rab.^ III ^ 11«. | Tr.«: | Secundus Porap.^ 11^11'; | 
C. Masonius" VllVUlliO; | PhilerosDom.^Xliy XI; | Optatus Salvi", t.'''; | 
C. Alfidius, t." I M.»: Q. Cleppius, t.; ] . . lulius, t. | R.": , t. | 

5083» I Oceanus Avil., t." | Sag.": | Dorus Pis., VI D UIV. | 

Vel.'»: I Mycter 061., II. | Opl.": | Phaeder Avil., t. | Thr.«: | Donatus Ner., 
XII D VIII; I Hilario Arr., VII DV; | Aquila Pis., XII D VI; | Quartio Mu- 
nil., I; I C. Perpernius, t. | Mur."; | Amicus Munil., I; | Q. Fabius, 
V DIII; I Eleuther Mun., I; | C. Memmius, III D II; | Anteros Munil., II; | 
Atlans Don., IIII D I. | Esse.": | Inclutus Arr., V DII. | Sam.": | Strabo 
Don., III DII. I Ret.: | C. Clodius, II. | Scisso.^»: | M. Caecilius, t.« | 
Gallu.": I Q. Granius, t.« 

Fenusiae, tabulae duae, litteratura diversa, fragmenta igitur duorum cata- 
logorum (IX 46S. 466 vidil Mommsen). — 1) Idem homo memoratur IX 486. — 

2) Eques (cf. infra N. S12S not. 1). — 3) Rabirii, 4) Pompeii, 5) Domitii, cet., 
nomina dominorum sunt; familia igitur haec gladiatoria Salvii Capitonis paene 
tota constabat ex servis aiienis et ex auctoratis (cf. not. 9). — 6) Collatis later- 
culis gladiatonim similibus Graece scriptis (C. I. G. 2164 = Greek inscr. in the Brit. 
Mus. II p. 46 n. CCyil; C. I. G. 2889), in quibus legitur ad hoc exemplum Oqcc^ 
dgdx[(o]v viixjjaag) /?', axiscpavcD&slg) /?', Alylnav ''Exaxaiaq viixijaag) d , avs{<pa- 
va)9slg) at {?), Mommsenus collegit significari : victoriarum trium, coronarum dua- 
rum, 7) vicloriarum duarum, coronarum duarum cet. (nota numero priori secun- 
dum aut esse parem aut minorem eo, numquam maiorem). Contra Mau, qui de his 
titulis egit Mitth. des arch. Inst. Rom. 1890 p. SSseq. putat indicari pugnas et co- 



298 Caput XII. 

rvnas. Ceterum duo numeri interposito signo reperiuntur etiam infra N. S094. S102. 
S142. Cf. etiam Hersilia Lovatelli Roem. Mitth. 1900 p. 102. — 8) Thraeces. — 9) Homo 
liber, scilicet aucloratus, — 10) Cf. not.6. — 11) Hic servus fuit ipsius Salvii Capito- 
nfs, — 12) Tiro. — 13) Murmillones. — 14) Retiarii. — 15) Sagittarius. — 
16) Feles. — 17) Hoplomachus (cf. N.S098seq.). — 18) Essedarius. — 19) Samnis. 

— 20) Scissor (gladiatores huius generis praeterea nonmemorantur). — 21) Gallus 
(cf. P. 1. Meier de gladiatura Rom. p. 5S seq.). 

5084 imp. Caes. L. Aurelio Commodo, M. Plautio Quintillo cos.' j 
iniliales'* coUegi Silvani' Aureliani^: | curatores M. Aurelius Aug. lib. Hi- 
larus et Coelius Magnus cryptarius". | 

Dec. P: I Borysthenes Thr. vet.', | Clonius hopl. vet.*, | Callisthenes 
Thr. vet.', | Zosimus ess. vet.', | Plution ess. vet.^, | Pertinax ^ ret.'" 
vet., I Carpophorus mur." vet., | Crispinus mur. vet., | Pardus prov.*^ vet., | 
Miletus mur. vet. ] 

Dec. II: I Vitulus mur." vet., | Demosthenes manicar.", | Felicianus 
ret. tir.", | Servandus ret. tir., | luvenis mur. sp.*^ | Ripanus 7 ret.*° tir., | 
Silvanus V ret. tir., | Secundinus prov. tir., | Eleuther Thr. tir., | Pi- 
rata unct.'^ 

Dec. III: I Barosus '^ ret.'° tir., | Aemihanus ^ ret. n., | Ulpius Eu- 
poras, I Proshodus ^ ret. tir., ] Aurelius Fehcianus, | Aurehus Felix, | 
Zoilus pagan.", | Flavius Mariscus, | Flavius Sanctus, | Diodorus pagan." | 

Dec. IIII: 1 ApriHs paegniar.'^ | Zosimus Thr. sp. 

5084* Fehci imperatori omnia fehcial Salvo Commodo fehx famiha! | 
Silvanum Augustum famiha restituit, dedicante | Severiano Maximo pro- 
curante." Fehciter ordini | potestatium ^° et cultis doctoribus"; | curante 
Marco Aureho Augusti hberto Euporan. | Maxime Commodiane^^ abias^ 
propitium Caesarem. 

Prope Romam rep. ad viam Labicanam loco dicto le Centocelle, tabulae duae 
(Fl 651. 652 vidit de Rossi. Vna sine dubio prodiit VI 5715). — 1) J. 177. — 
2) Initiales fortasse ii dicti qui primi in collegium inierunt. — 3) Collegium hoc 
Silvani paene totum constabat ex familia gladiatoina Caesaris. — 4) Agnomen 
Silvano datum, fortasse a M. Aurelio Hilaro curatore; cf. N. 5559 cet. — 5) Custos 
cryptae; in cryptis gladiatores exerceri soliti, cf. Suet. Cal. S8 (Momms.). Ceterum 
curatores hi redeunt VI 5715. — 6) Decuria prima (praeter quartam singulae de- 
curiae huius collegii decem homines comprehendebant) . — 7) Threx veteranus. — 
8) Hoplomachus veteranus. — 9) Essedarius veteranus. — 10) Contrarete, cf. infra 
N.S10S.S106.— 11) Murmillo.— 12) Provocaior. — 13) Manicarii fortasse ii qui 
manicas gladiatonim fabricabant (Friedldnder II^ p. 488). — 14) Retiarius tiro. 

— 15) Spectatus? (sed conlatis tesseris infra N.S161^.^.^ speclatoris potius voea- 
bulum hic intellegi videtur, cf. de Rossi bull. Inst. arch. 1882 p. 9, Mommsen 
Herm. 21 p. 267). — 16) Vnctor. — 17) Pagani fortasse hic gladiatoribus opponun- 
tur, ut alibi militibus (iis qui praecedunt Utpio Euporae, Aurelio Feliciano et re- 
liquis, fortasse ideo tantum hoc vocabulum non adscriptum quod locus non va- 
cabat). — 18) Cf. infra N. S126. — 19) Fortasse procurator fuit ludi magni vel 
ludi matutini. — 20) Fortasse ordo eorum qui maiore quadam dignitate in fa- 



Tituli pertinentes ad ludos. — Gladiatores. 299 

milia fruebantur, ut prima vel summa el secunda rudit cet. (Henz.). — 21) Cf. 
N. S091. 5099. 5H0. 5146. — 22) Commodiani agnomen Maximo Severiano hunorit 
cauta addituvi. — 23) Habeas. 

5085 Thelyphus' SamDes | nalione Traex. 

Romae (Vl 10187 solus servavit Accursiut). — 1) Sic traditur. 

5086 d. m. I amici posu|erunt Tlireci | Voluseno, lib. | VIIP. 
Brixiae (FASII aliquoties descripta saec. XFI — XFIII). — 1) Liberatus octava, 

jc. pugna (sic Momms. Libertum, octo pugnarum , intellegunt P. I. Meier de gladia- 
tura Rom. p. 48 not. 2 et Mau Roem. Mitth. 4890 p. 58 not.). Cf. N. 5088. 5095. 5096. 
5106. 5138. In inscriptionibus gladiatorum Aegeensibvs (ap. Bohn et Sckuchhardt 
Alterthiimer von Aegae [Jahrb. d. arch. Inst. suppl. II] p. 23 est ad hoc exemplum: 
iaiaedaQioq) iUsv&SQog) ''HQOfpiXoq vi{x(ov) S' , iaiasSccQiog) doii?.og) SxdnXag [v]i- 

{xwv) s', fxvQ{filXX(av) iX vi{xwv) i?]', in catalogo C. I. Gr. 2889, quem supra 

N. 5083 not. 6 citavimus, sic: fiovQ(ilXXa)V IlenXog, iXsv{SsQQ}&slg) vij(x^aag) ly , 
at{s<pava)&slg) i^', in siviili catalogo C. I. G. 2464 pro iXsv&SQOjd^slg legitur dnsXv^. 
Cf. Mommsen ap. Bohn et Schuchhardt l. c. p. 67. 

5087 Tr., I Q. Vettio Graci|li cor.^ Irium, | annorum XXV, | natione 
Hispan., | donavit L. Sestius | Latinus | d.^ 

Nemauti rep. non longe ab amphitheati-o (XII 5352 viderunt Boissevain et 
I. Sehmidi). — 1) Coronarum. — 2) Doctor (Hirschfeld l. c). 

5088 M. Antonius Exochus | (vir dextram armatam ad caput attollent, 
laeva palmam tenent; ad latus eorona laurea vittata et tres spicae; infra) Thr. [ 
M. Antonius | Exochus nat. | Alexandrinus | Rom. ob triump.* | divi Traiani 
die II I lir. cum Araxe Ca6.* | st. miss.^; | Rora. mun. eiusd. die VUII 
Fimbriam | hb. VIIIP miss. fe.*; | Rom. mun. eiusd. | [die\ .... 

Romae (FI 40194 viderunt Smetius aliique; imaginem exhibet Fabretli col. Trai. 
p. 256). — 1) Intellege triumphum post mortejn Traiani celebratum. — 2) Caesaris. 
— 3) Stans missus. Fidetur ita signiftcari pugna exitus incerti. Cf. P. I. Meier 
de gladiatura Rom. (Bonn. 4881) p. 49 sq. Infra N. 5106. 5445. 5455. 5455. — 4) Cf 
N. 5086 not. 1. — 5) Mittum fecit (?). 

5089 d. m. (giadiaior scuto et gladio armatus) \ Macedoni Thr. | tiro. 
Alexandrin. | ben. mer. fec. | armatura Thraecum | universa, vix ann. XX ) 
raen. VIII dieb. XIL 

Romae (FI 40497 viderunt de Rossi et Huebner). 

5090 diis manibus | M. Antonio Nigro | veterano Thraeci, | qui vix 
ann. XXXVIII, | pugnavit XVIII, ] Flavia Diogenis | coniugi suo bene j 
merenti | de suo fecit. 

Romae (FI 40495 semel descriftta taec. XFII). 

5091 dis iniquis | qui rapuerunt | aniraulara tam | innocuam ] L. 
Tetti Alexandri, | is v. a V d. XI ] Muscae Charitoso | Sissinae Renediclto 
vere merenti. | Threption C^es. n., | doctor Thraec, | fecit. 

Romae, iam Neapoli (FI 40192 vidit Mommten). 

5092 [«]x indulg.» d. n. | M. Ant. Gordiani | Pii Fel. Aug., | edeote 



300 Caput XII. 

M. Mamilio | Eutychiano Illlv. i. d., | Thr.^ Pinuesis s'. v.' | de Val. Vale- 
rian.'' nat. Raet., | docet Faustus^ 

Bergomi (F S12i vidtt Mommsen). — 1) C/. supi-a JV.5062 not.6. — 2) Threx 
(sic potius qi/am Threcum, quamvis ad THR. aliquid sit adiunctum quod C litterae 
simile est). — 3) Notae obscurae. (Spectatus, victor, explicueral Henzenus; sed cf. 
Momms. Herm. 2i, 266 not. 5). — 4) f^alerium Valerianum gladiatorem aliquem 
celebrem, quem hic Pinnesis vicerit, putat Mommsen. — 5) Doctor Threcum 
(cf. N, S091) videlur fuisse Faustus. 

5093 dis manibus sac. | Callis[f]o [rjraeci' Treb.^ | fecit Speces^ 
eques'' | cons.'^ bene merenti. | V. XX^ 

Thermis in Sicilia (X736i solus descripsit Gualterus saec. XVII). — 1) Iraeci 
traditur. — 2) Treboni(?), sc. servus. — 3) Nomen fortasse corruptum. — 4) Cf. 
N. S085 not. 2. — 5) Conservo. — 6) Ficit vicies? (Momms.). 

5094 Maximus | lulian. essed. | XXX ^ D XXXVI. 

Romae in sepulcreto ad viam Salariam rep., una cum N. 4977 multisque aliis 
(FI 539S2 = Notizie degli scavi 1887 p. 259 n. 645 vidit Gatti). — 1) Numerum 
non integrum esse (fuisse XXXX) coniecit Huelsen, propterea quod in his inscrip- 
tionibus numerus prior solet esse maior subsequente. Cf. N. S085 not. 6. 7. 

5095 Beryllus esse.* lib. XX ^*, nat. Graecus, ann. XXV, Nomas con- 
iunx vir. b. mer. 

Nemausi (XII 3525 ad exemplum factum saec. XVI). — 1) Essedarius. — 
2) Cf supra N. 3086. 

5096 muner. C. Pomp. Mart.» | esse.^ lib.' | Faustus. 0* XXXVII | 
n. Arabus. | Euche contubern. de suo. 

Nemausi (XII 5524 ad exemplum Seguieri). — 1) Munere C. Pompei Mar- 
tialis. — 2) Essedarius. — 3) Cf supra N. S086. — 4) Coronarum. Cf. N. S087. 

5097 d. m.* et memoriae | aeternae Hylatis, | dymachero sive | as- 
sidario^, p.' VII ru. I", | Ermiis coniux ] coniugi karissimo | p. c. ei(ascia) 
s. as. d.^ 

Lugduni rep., nunc Sens in bibliotheca (XIII 1997 vidit Hirschfeld, Boissieu 
inscr. de Lyon p. 469 add. delineavit). — 1) d. m. litterae in angulis tituli collo- 
catae, ut saepe Lugduni. — 2) Essedarium intellegit qui primus de titulo com- 
mentatus est Valbonais, recte (Hirschf). Cf inscr. Graec. Ital.1852: 0. x. MaQ- 
yaQlztjg ndkoq nQwzoq (cf N. S1H) daaedaQLcav, sira iniaxdxrjq. — 3) Pugna- 
rum. — 4) Rudi primae (cf. infra N. 8151 seq.). — 5) Ponendum curavit et sub 
ascia dedicavit. 

5098 Simp. C. S. Lert.* | opl.^ palmaru | XX, natione | Bessns, an. 
XXXV, I ucsor viro b. m. 

Gadibus (II 1759 semel descripta). — 1) Nomen corruptum. — 2) Hopto- 
machus. 

5099 C. Cassius I Gemellus | doctor | oplomachor. 

Romae ut videlur (VI 10181 cf. add. p. 5498 semel descripta saec. XVII). 



Tituli pertinentes ad ludos. — Gladiatores. 301 

5100 d. m. I Paeraegri|no inyrmil|loni Prisca | coiux primo | palo 
bene meren. 

In agro Puteolano rep. (X 1926 vidit Mommsen). 

5101 mur.* I Columbus | Serenianus XXV* | nat. Aediis' | hic ad- 
quiescit. | Sperata coniux. 

Nemami rep. in amphitheatro (XII 5S2S vidit Hirschfeld). — 1) Murmillo. 
— 2) Pugnarnm XX f^. — 3) Aeduus; apicem ad u geminandam appositum esse 
pvtat Hirschfeld. 

5102 m.» I Q. Ducenius | Optatus III D III*, | flateria Potita | con- 
iunx f. 

Arausione rep. (XII S856 vidit Hirschfeld. — 1) Murmillo. — 2) Pugnarum 
trium, coronarum trium. Cf. supra iV. S085 not. 6. 7. 

5103 A. Postumius [ Acoemetus | doctor | myrmillon'. 

Romae, iam Parmae (TI 1017S vidit Bormann). — 1) Alii doctores murmillo- 
num sunt Vm7. f 110174. 

5104 diis manibus | M. Ulpi Felicis mirmiilonis | veterani, vixit ann. 
XXXXV, I natione Tunger. | Ulpia Syntyche liberta coniugi | suo dulcis- 
simo bene merenti | et lustus filius | fecerunt. 

fiomae, iam Florentiae (FI 10177. 55977 vidit Bormann). 

5105 d. m. 1 Lyco lib.*, mur. | scaev.^, pugna. IIII, | fec. Longinas | 
lib.' coutrarete' | fratri. b. m. 

Romae (F1 10180 servavit Hieronymus Amati auctor expertae fidei). — 1) Li- 
beratus; cf. N. S086. — 2) Murmillo scaeva, sc. qui sinistra manu telum gerebat; 
cf C.I.Gr. 2889: QQa^ Sxsvaq; Dio 72, 22 (Commodus appellatus): nQOJTOTiaXoq 
asxovTWQwv ttQiaxeQoq fiovog vixrjaag dwdsxdxig xxk. — 3) Gladiator qui oppo- 
nebatur retiario / cf. supra N. S084 ; P. I. Meier de gladiatura Rom. p. 22. 

5106 diis I m^nibus | ^ ret. | . . . pus 1.* V, a. XLVIII, | . . . Caes^- 
ris I . . . annis XX, pugnav[t]t | .... V, vicit XIX, st.' exit | . . . tus sua morte 
obit. I . . . [paf]rono suo b. m. fecit. 

Romae rep. ad viam Salariam (VI 55985 vidit Huehen; Notizie degli scavi 
1888 p. 62). — 1) Conlrarete (cf. N.S10S); vocabulum sic collocatum ante nomen 
gladiatoris, ut Thraecis vocabubim N. S087. S088, myrmillonis N. S101. S102, retiarii 
N. S120. — 2) Liberatus (cf. N. S086 not. 1). — 3) Stans (cf N. S088 not. 5). 

5107 d. m. 1 Purricina Iu|veni provocanti*, cojiugi* benemerenti | 
fecit, qui vixit an|nis XXI, in' ludo a|nnis IUI, pugnas'' | V. 

Patavii (V 2884 vidit Mommsen). — 1) Idem ut videtur quod provocator ; 
ef N.Sl08seq. — 2) COIVCI.I, 3) TN, 4) PVCNAS lapis. 

5108 ... I Crispo pro|vocatori | conpatriotae | . . [/(ece]runt. 
Romae in vinea Randanini rep. (VI 76S8 descr. Garruccius). 

5108* d. m. I Antigoni | provok., | Verus doctor | posuit. 
Brixiae (V 4S02 bis ut videtur descripta saec. XVI. XVII). 



302 Caput XIL 

5109 . . . piov. spat. I [lud. w]ag.*, v. a. XIIX; | . . . nus prov. | 
[spat.] lud. mag. s.'* | . . [b.] m. f. 

Romae, ibi ubi N. 5108 {VI 7659 descr. Garruccius). — 1) Provocaiori spa- 
tario ludi magni. — 2) Sodali? (Henz.). 

5110 (vir thorace armatus, d. gladium, s. scutum gestans) d. m. | Aniceto 

prov. sp.S I Ael.* Marcion do|ctor et Primus® b. m. 

Romae (VI 401 8S vidit Bormann; imago gladiatoris est Bull. des antiq. de 
France 1896 p. 239). — 1) Provocatori spatario ; cf. eam quod praecedit. — 2) A. 
el. lapis. — 3) Primus palus, intellegunt nonnulli. 

5111 Amabili secutori | nat. Dacus, pug. XIII, | falo deceptus | non 
ab homine. 

Prope Epetium (Stobrec) Dalmaliae rep. (Bulic Bull. arch. Dalmat. 1899 p. 5). 

5113 Maxjmiano cui et Aureo | sec, ann. XXII, pug. V\ deceptus | 
a latronebos^, frjater fratri carisi., | Maximina coniux | desideratissimo 
(iuxta pugio). 

Salonis (III S. 8850 Hirschfeld vidit ectypum). — 1) Pugnarum quinque. — 
2) latrone.bos (cum interpunctione) lapis. 

5113 Flamma s[e]c.S vix. an. XXX, | pugnat XXXIIII, vicit XXI, | 
stans'' VIIII, mis. IIII, nat. S[2/]rus. j Hui* Delicatus coarmio merenti fecit. 

AUcubi in Sicilia ut videtur (X 7297 semel descripta saec. XVI). — 1) Se- 
cutor (SIC traditur). — 2) Cf. N. 5088 not. 5. — 3) Scr. huic. 

5114 dis man. | T. Flavio | Incitato | secutori palo | primo^ vix. ann. 
XXVII, I pugnavit XVI ( / ./ / / / / / / | / / / / / / !\ 

Romae (V1 10189 viderunt Mommsen aliique). — 1) Cf N. 5100. 5115. Dio 72, 22 
(N. 5105 not. 2). Inscr. Graec. Ital. 1852 (N. 5097 not. 2). — 2) Duo versus erasi. 

5115 d. m. I (gladiator stans cum pugione et scuto; galeainpalo; canis)\ 
Urbico secutori | primo palo, nation. Flolrentin., qui pugnavit XIII, | vix- 
sit ann. XXII, Olympias | filia quem reliquit mesi. V, | et Fortunesis 
filiae*, I et Lauricia uxsor | marito benemerenti, | cum quo vixsit ann. VII. | 
Te moneo, ut quis quem vic[e]|rit occidat. | Colant Manes amatores ipsi]us. 

Mediolani (V 5955 vidit Mommsen. Imaginem edid. Atil. de Marchi monu- 
menti epigrafici milanesi II). — t) Filiae, scilicet servus (Momms.). 

5116 dis manibus sacr. | Q. Fabi Viatoris doctori (sic) \ secutorum 
fecit I Q. Fabius Castus | bene merenti. 

Romae in eodem sepulcro in quo N.1717seq. (VI 4555 semel descripta saec.XV). 

5117 d. m. I Genero|so retiari|o invicto | pugnarum | XXVII, n. 

Alejxandrin., qui | pugnavit vir|[?M^js causa?] \ * (in laieribus hinc pugio, 

illinc tridens). 

Veronae (V 5465 vid.it Mommsen). — 1) Duhitans supplevit Momms. 

5118 [d.] (ascia) m. I Vitalis invic|ti retiari, natijone Bataus, | hic 
sua virtu|te pariter cum | adversario de|[ctrf]it*, alacer fu.* ] [p]ugnis III* \ 
. . . n convi|[cfo]r'' eius | [fecit]. 



Tituli pertinentes ad ludos. — Gladiatores. 303 

Parmae (XI 1070 semel, sed accurate, descripta saec. Xf^III). — 1) Supplevit 
Ronchinius. — 2) Functus (?). — 3) HI traditur. — 4) Cf. N. 3124. SvyxsXkaQioi 
dicuntur gladiatores in t. Lycio Reiten in Lykien p. 41. 

5119 Hapitlo ieliar[io], | Aculeiesis', ann. . . | Como Beilu[no' pug^na 
VI occi{l[tV, I m mejdicina dec[essif] | . . . . edic ... | .... 

Salonis rep. a. 1891 (III S. 12925 Hirschfeld vidit ectypum). — 1) Aquileiensis. 
2) Supplementa sunt Mommseni. 

5120 ret. | L. Pompeius | 3 Vllil», n. Viannes|sis^ an. XXV. | Optata 
coniux I d. s. d. 

Nemausi rep. no7i longe ab amphitheatro (XII 5527 vidit I. Schmidi). — 1) Cf. 
N. S087. S096. — 2) Natione Fiennensis. 

Ad retiarium eundemque Ssvtsgov ndkov pertinet epigramma Graecum C. I. Gr. 
576S = Kaibel 5S0. — Retiarii qui posuerunt titulum Puteolanvm 1 1254 = X 1S89, 
vix gladiatores fuerunt. 

5121 (pugio, tridens, denique galerus ut videtur) d. Hl. | Glauco, n. Mu- 
ti|nensis, pugnar. | VII, ^ VIII', vixit | ann. XXIII d. V. | Aurelia marito | 
b. m. et amatores | huius. Planetam | suum | procurare j vos moneo; in | 
Nemese ne fidem | habeatis; | sic suni deceptus. | Ave. Vale. 

Feronae (V 5466 semel descripta). — Glaucum retiarium fuisse apparet ex 
anagtypho; de galero retiariorum cf. Friedldnder Sitteng. II ed. S p. 480; P.I. Meier 
de gladiatur. Rom. p. 27 seq. — 1) Mortuus (obitus, cf. ad N. S140 not. 1) octava, 
sc. pugna. In bestiarii alicuius monumento Ephesio (cf. N. S159 not. fin.) est 
[TtQciTTj], dsvrega, tqIttj' tstccqtji av^Qsd-rj. 

5122 d. m. I Pardon | Dertonensis | pugnar. X, hic*, XP | deceplus. 
Vixit I annis XXVII. | Arriane co[(lu[^]i [/f]aris.', | mecum vixit annis .... 

Feronae (F 5468 semel descripta saec. XFII). — \) Sc. situs est. — 2) Unde- 
cima, sc. pvgna. — 3) paris traditur. 

5123 Constantius munerarius gladia|toribus suis propter favorem 
mu|neris munus sepulcrum dedit. | Decorato retiario, qui peremit | Cae- 
ruleum et peremptus deci|dit; ambos extincxit rudis, utro|sque protegit 
rogus. I Decoralus secutor, pugnarum VIIII, | Valerae* uxsori dolore' pri- 
mum reliquit. 

Tergeste (V S65 quater ut videtur descripta saec. XF. XFI). — 1) Faleriae. — 
2) Dolorem. 

5124 d. m. I Priori | retiario | lud. mag., | luvenis | murmilio | lud. 
mag. I convctori* | b. m. f. 

Romae (VI 10169 vidit Mommsen). — 1) Convictori (cf. N. S118). 

5125 d. m. I Publiciae Arom|te (sic) \ coniugi liarissime, | fec. Alba- 
nus eq. vet. | lud. mag.S vix. ann. | XXII mens. V d. VIII. | In f. p. III, 
in ag. p. VIII. 

Roma Fiorentiam advecta (F1 10167 vidit Henzen). — 1) Eques (de hoc genere 
gladiaiorum cf. Friedlander Sittengesch. II ^ p. 487) veteranut (cf. N.S090 cet.) ludi 
magni. 



304 Caput XII. 

5126 d. m. I Secundo pegni|ari6* in culice^ ludi magn[j] | bene me- 
renti, | qui vixit annis XCVIIII mensibu[s] | VIII diebus XVIII, | familia 
1. m.^ fece[rMnf]. 

Romae (VI 40168 vidit Henzen). — 1) Cf. Friedlander Sitteng. IP 488; item 
supra N. S0S4 fin. (not. 18). — 2) In culice postea insertum inter v. 2 et 5. — 
3) Ludi magni. 

5127 d. m. I Tigridi cursso|ri (sic; ludi magni, | Theonas fraler | 
b. m. f. 

Romae (VI 101 63 vidit Henzen). 

5128 d. m. I Ti. Claudio | Celeri prec|oni^ ex laclinia'' Ci. Satlur- 
nini, Be|ryllus secunjda rudis^ et o|f6ciales cun|ti (sic) b. m. [/".]. 

Anconae (IX S906 vidit Mommsen). — 1) Praeconi. — 2) Lacinia videtur 
esse pars familiae gladiatoriae, pariter atque Columella 7,3,3 de ovibus aegris: 
cum grex, inquit, ad locum fuerit perductus, in lacinias colonis distribuatur 
(Momms.). — 3) De secunda et de summa rudi cf. Friedlander Sitteng. II ed. 3 
p. 479, P. I. Meier de gladiatur. p. 35 not. 5. Addendi sunt tituli Lugdunensis XIII 
1749 et Graeci Hierupolitanus (C. I. Gr. 5916); ^ aoQoq . . . MevavdQOV rov ^AnokXo)- 
viov aexovvdaQoidov ; Mylasensis (act. acad. Vindob. 152, 1893 p. 17, 12) : Aovxiog 
Berwvioq ^AXe^avdQOq aovfXfiaQOvSrjq; Ancyranus (ath. Mitth. 21 , 1896 p. 467): U. 
AiU(p . . . IIsQyafitjVij) inido^it), [aovfJi]/xaQOv6ji, xoXX^yiov £jfo[v]T< iv "^Poifi^ xdiv 
G0v/z/JiaQ0v6[a)v]. 

5129 Trophimus Augusti I., | secunda rudis familiae gladiatoriae | 
Caesaris ludi magni, sibi et | PuUienae M. f. Bassillae uxori carissim. et | 
C. Tadieno L. f. Secundo nutricio suo et Pindaro | vernae lib. suo, libertis 
libertab. posterisq. eorum. | M. Pullienus Parthenio | PuUienae M. f. Bas- 
sillae patronae, | M. PuUieno Basso patrono, Pullienae Tethidi | lib. suae, 
libertis libertabus posterisque eorum. 

Romae (VI 10170 vidit Nissen). 

5130 d. m. I Q. Titio Lathrico j secundae rudi 1 Caesarum, | fecit 
Nymphidia | Quartina uxor | bene merenti. 

Romae (VI 10202 vidit Henzen). 

5131 d. m. I CorneUo Eugeniano | summa rudi, | et Corneliae Bu- 
finae | parenlibus dulcissimis | bene merentibus | filia fecit. 

Romae (VI 10201 vidit Kiessling). 

5102 d. m. I (vir tunica et pallio indutus, d. rudem longam, s. mappam 
fimbriatam tenens) FI. Sigerus | summa rudis | vixit annis LX, Fortunata | 
coniugi b. m. fecit. 

Caesareae Mauretaniae (VIII S. 21100 vidit Schmidt; imago est Musie de 
Cherchel tab. III fig. 3). 

5103 (gladiatores duo pvgnantes, alter retiarii habitu, alter Samnitis, retro 
illum servulus ut videtur tabellam portans, in qua scriptum) Xantus | Caes.' XV, 
(retro hunc simiiis figura cum tabella in qua scriptum) Eros | Caes. XVI. (Pug- 



Titoli pertinentes ad ludos. — Gladiatores. 305 

nantet dirimil lanista, elato baeulo, ad cuius extremitatem legitnr) Stan|teS | miSSl. 
(Praeterea infra cancelli, supra figurae quaedam, quae fortasse statuas significant). 
Jn Gallia Narbonensi loco dicto CaviUargues rep., tabula rotunda fictilis, est 
Nemausi (XII 2747 p. 851 vidit Hirschfeld,- imaginem edid. Fillefosse monuments 
fondation Piot II 1895 p. 97). — 1) Caesaris (servus). — 2) Cf N. S088 not. 3. — 
Similis tahula fictilis, sed fracla, ex citius inscriptionibus supererat mtmerus XV 
et STAT I MISSI, reperta est prope Lugdunvm (Villefosse l. e. p.98). 

5134 (gladiator Samnis scuto et galea tectus ocreamque habens in sinistro 
crure, d. gladium tenens; iuxta phallus ingens) missosl | missosl | iug[u]la!* | 

iug[u]lal' 

Beneventi (IX 1671 viderunt lul. Friedlander et Garrucci). — 1) iugl .la | iuglla 
Garr., inglia (bis) Friedl. Fidentur esse acclamationes coronae (Mommt.). 

5135 S. miss.* I (gladiatores duo pugnantes, quos lanista dirimit; infra 
in tabelia ansata) Sabinus, | Popillius.* 

Lucerna fictilis, Romae (XF 62i4* imaginem edidit Fillefosse monuments de 
1a fondation Piot II 1895 p. 96). — 1) Stantes missi. — 2) Gladiatorum nomina. 

5036 (gladiator, ad cuius pedes fuscina iacet, nempe retiarius ; in margine 
lucemae scriptum) Veianiolus.' 

Romae, lucerna fictilis, iam Dresdae (XF 6247 vidit Dressel). — 1) Veianium 
celebrem gladiatorem memorat Horatius ep. 1, 1, 4. 

5137 TetraitesS Spiculus, Gamus, Calamus 

Prudes Columbus Merops Hermes 

(gladiatoritm paria quattuor). 
Prope Chambery rep., vasculum vitreum, iam New-York (XII 5696, 52; Froehner 
verrerie antique p. 67 tab. XXI 92). Similia vascula vitrea cum nominibus gladia- 
torum partim iisdem prodierunl in aliis quoque locis Galliae (cf. Huebner ad eph. 
ep. 4, 708 p. 209) et in Brilannia (Huebner I. c); unum extat Findobonae in museo 
(III 6014, 1). — 1) Fidetur scribendum esse Petraites. In uno ex vasculis similibus di- 
citur esse Petrahes (Froehner I. c. p. 68 not. 2) ; alibi prima vocabtili littera periit. 
Cf. Petron. c.S2: Hermerotis pugnas et Petraitis in poculis habeo; ib. c. 71. Hai' 
tQasiTTjq gladiator etiam in t. Lycio Reisen in Lykien I p. 41. 

5138 (gladiatores duo pugnantes, bis repetiti; adscriptum) Tetraites , Pru- 

des; Prudes 1.^ XllX, Tetraites 1.* X . . . (in imo margine) abiat Venere Bom- 
peiiana iratam qui hoc laesaerit. 

Pompeiis pictum in pariete non longe a foro (IF558 vidit MomTnsen sed iam 
non integram; integram Mus. Borbon. I app.). — 1) Cf. N. 5157 (primas quinque 
nominis litteras vidit Momms.). — 2) Cf. N. 5086 not. 1. 

5139 (varia gladiatoris eiusdem, secutoris ut ex habitu apparet, contra 
alios certamina, per duos ordines disposita; subscripta siint numeri et nomina 
adversariorum, unde supersunt) I Improbum .... XI Pantheriscum XII Hi- 
laru[m] XIII ... 

Romae, fragmenta tria eiusdem anaglyphi, duo muro adfixa iuxta sepulcrum 

Caeciliae Metellae via Appia, tertium intra urbem in domo privata (FI 55980 vidit 

Huelsen; imagines duorum fragmentomm edidit Hersilia Lovatelli bull. arch. comu- 

nale rom. 1895 tab. XV cf p. 265, trium eadem LovalelUa stren. Helbig. p. 174. 177). 

Dessau, Inscriptiones Latinae II. 20 



30e Caput XII. 

Pertinuisse ad monumentum sepulcrale famosi alicuius secutoris perspexit Lovatellia. 
Ex simili monumento retiarii superest tabula quam edidit Lovatelli bull. comunale 
489S tab. XFI cf. p. 233 seq.; ex monumento bestiarii tabula Ephesi rep., ap. Wood 
discov. at Eph. p. 222, Greek inscr. in the Brit. Mus. III p. 200 n. DCLXX. 

5140* (gladiatores duo, secutor ut videtur et retiarius, pugnantes iuxtaque 
lanistae bis repraesentati; adscriptum) Astyanax vicit; Kalendio — Astyanax, 
Kalendio 0K 

5140 (gladiatores duo, alter iam prostratus, adscripium) Habilis, Mater- 
nus (iuxta lanista. Suprascriptum) neco* haec videmus. I Symmachi, | homo 

fehx 1 (lidem gladiatores pugnantes, adscriptum) HabiHs, Matemus (suprascrip- 
tum) quibus pugnantibus Symmachius ferrum misit. 

Romae, nunc Matriti, pavimenta duo operis musivi (VI 10203 vidit Huebner, 
qui de musivo egit antike Bilderwerke in Madrid p. 196 n. 599. 400; imaginem 
rudem exhibet post alios Winckelmann mon. ant. ined. tab. 497. 498). — 1) Sig- 
num mortis (obiit), saepe obvium etiam in inscriptionibus sepulcralibus (cf. C. I. L. 
III p. 4486, III S. p. 2S63 cet.; supra N. Si24 cet.). — 2) Non intellegitur. 

5141 (giadiator d. gladium, s. fustnnam tenens, in humero galerum habens; 

circa scriptum) Stratonicae (sic), bene vicistil | vade in AureUa.* (Infra) pie 

zeses^. 

Romae rep,, fuit inter cimelia a Castellanio collecta, fundus paterae vitreae, 
litteris aureis (Fl 40486 = XF 7041 imaginem edidit Froehner collection Tyskiewicz 
tab. yill). — 1) Aurelia aut via est aut regio a via appellata. — 3) Intellege nis, 
t,i]ar]g. Ita saepe scriptum in pateris huius generis (cf. XV 7042 cet.). 

5142* suspirium puellaruml | Tr. | Celadus Oct. HP HI. 

5142^ puellarum decus ( Celadus Tr.^ 

5142° puellarum | decus Celadus. 

5142*^ Tr. I Celadus, reti. | Crescens | puparru domnus .... 

5142® Cresces retia. | puparum nocturnarum (reliqua recte legi non 
potuerunt). 

Pompeiis, scariphatum in columnis peristylii domus privatae una cum aliis 
similibus inscriptionibus pertinentibus ad gladiatores (Mau Roem. Mitth. 4890 p. 29 
n. 42—44, p. 30 n. 32. 35; Sogliano Notizie 4899 p. 230 n. 34. 56, p. 252 n. 79, p. 254 
n. 44, p. 250 n. 44). — 1) Sic Mau, Oct. III B Sogl. De his numeris cf. supra N. 308^^ 
not. 6. 7. Ceterum Mau in his titulis parietariis nu7neros fortuito et sine certa 
ratione adscriptos esse putat (l. c. p. 56). — 2) Litterae aliquae quas adiunxit solus 
Sogliano non huc videntur pertinere. 

5143 [C]n. Allei Nigidi | Mai quinq.* gl. par.^ XXX et eor. supp." 
pugn. Pompeis VHI VH VI k. Dec. | . . eUius .... ven. erit. Maio quinq. 
fehciterl Paris m. | Marti . . . aio." 

Pompeiis pictum in pariete (IV 4479 vidit Mommsen). — 1) Idem memo- 
ratur in aliis titulis parietariis Pompeianis (cf, IV p. 70) et ifi tabulis ceratis 
Pompeianis n. XVI. CXLVIII; ex hac apparet eum quinquennalem fuisse a. p. Chr.SS/6. 
— 2) Gladiatorum paria. — 3) Suppositicii (ita dicti qui in locum occisorum sup- 
ponebantur; cf. Martial. 3, 24, 8). — 4) Postrema obscura. 



Tituli pertinentes ad ludos. — Gladiatores. 307 

5144 dedicatione* | riim^ muneris^ Cn. Allei Nigidi Mai, | 

. . . venatio athletae sparsiones vela erunt. | (A latere) Maio J principi colo- 
niae, | feliciter. 

Pompeiis pictum in pariete thermarum (ly 1177 aliquoties descripta cum re- 
perta est anno 1824, nunc evanuit), — 1) Intra o litteram huius vocabuli intrusum 
est Poly., fortasse scriptoris nomen. — 2) {Therma]rnm suppleverunt quidam, in- 
certum utrum recte an non. — 3) Z?e lectione dubitat Zangemeister. 

5145 D. Lucreti' | Satri Valentis fl^minis Ner6nis Caesaris Aug. fili 1 
perpetui* gladiat6rum paria XX, el D. Lucretio ^«c; Valentis ffli glad. 
pariS X, pug. Pompefs VI V IV III pr. fdus Apr.; venati6 legitima | et vela 
erunt. (a latere) scr. I Aemilius | Celer' sing. | ad luna. 

Pompeiis pictum in fronte domus privatae (Notizie degli scavi 1880 p. 299, cf. 
Roem. Mitlh. 1889 p. 119). Ex altero exemplo eiusdem programmalis videtur su- 
peresse IF 1183. — 1) Intra c litteram huius vocabuli scriptum: scr. Celer. — 
2) Flamen perpetuus fuit Neronis inter a. S1 et 34 (cf. supra N. 222 , 4). — 3) Eius- 
dem Aemilii Celeris nomen, quod scriptor etiam in prima linea huius inscriptionis 
indicare voluit (cf. not. 1), passim reperitur et pictum et scariphatum in parietibus 
vici illius Pompeiani (cf. Mau Roem. Mitth. l. c). 

5146 numini | Augusti 1 | glad. par. XX et venatio da.* (sic) Pompei 
flaminis Augustalis | pugnab. Conslant. Nucer.^ III pr. non., ] nonis, VIII 
eidus^ Maias. | INucerini officia mea certo index*. 

Pompeiis extra portam, qua Nuceriam iter erat, pictum in pariete sepulcri (Mau 
Roem. Mitth. 5, 1888 p. 143). — 1) Requiritur praenomen Pompeii. — 2) Be Nuceria 
Constantia cf. C. 1. L. X p. 124. — 3) Nota scripturam vetustam. — 4) Lectio non 
omnino certa, sensus certe obscurus. — Programmate hoc invitantur Pompeiani ad 
ludos gladiatorios Nuceriae spectandos. Similiter Nucerini Pompeiis gladiatores 
spectare solebant, unde a. 39 rixae inter utrosque et caedes orta, de quibus narrat 
Tacitus ann. 14, 17 et quarum meminerunt etiam inscriptiones parietariae (cf. C. L L. 
X p. 90). — AUa programmata huius generis Pompeiana C. I. L. IF" 1180 seq. 

5147 hec venatio pugnabet V k. Septembres, | et Felix ad ursos 
pugnabet. 

Pompeiis scariphatum in pariete (IF1989 p. 214 tab. XI1 10 vidit Zangemeister). 

5148 coll. venator. | Deensium qui mi|nisterio arenario' | fungunt. 
[L.] d. ex d. s. V^ 

Reaufort in regione Deensi Galliae Narbonensis rep. (XII 1390 partem vidit 
Uirschfeld). — 1) Apte contulit primus editor (Long) Suet. Ner. 12: confectores fera- 
rum et varia harenae ministeria; cf. etiam supra N. 5348 not. 1. — 2) Locus dattts 
ex decreto senatus yocontiorum. 

5149 d. m. s. I CorneIi|us Vincejntius ha|rene alu|mnus, vix. j a[n]- 
n[ijs . . . me. III | d. X, Baberiu[«] | pater filio. 

Theveste (yill S. 16363 vidi). 

5150 d. m. s. I 

Substa', praecor, paulum festinas* ire viator | 
et maea post hobitum rogantis concipe verba, | 

20* 



308 Caput XII. 

tale co^ speres et ipse venire diae''. | 
lustus ego non patrio set materno nomine dictus, | 
paupere patre quidem set fame' divite vixi. | 
Tibicinis cantu modulans alterna vocando | 
Martios ancentu stimulans gladiantes in arma vocavi^ | 
Qui vixi annis XXI m. XI d. XXVIIII. | 

lustus ego morte acerba peri. | 
Parentes filio incomparabili. 

Venafri rep. (X 49iS descripserunt Fenafrani duo, satis accurate ut videtur). 
Buecheler carm. epigr. n. iZi9. — 1) Subsiste. — 2) Festinans. — 3) Talem cum, 
4) diem. — 5) Famae. — 6) Intellege tibicinem ludis gladiatoriis adhibitum; cf Kaibel 
epigr. Gr. 5S0 v. 4, item Peiron. 56; luvenal. 5, 54; P. I. Meier Westd. Zeitschr. i, 4S4. 

5151 Cn. Maetius | Felix lanista, | August.^ 

Neapoli (X 4755 ter ut videtur descripta saec. XFI. XFIl). — 1) Augustalis 
(sic potius quam lanista Augusti). — Titulus suspicionem movit Mommseno cf 
C. I. L. X l. c. Huelsen (Roem. Mitlh, iO, 189S p. 295 seq.) et hanc et alias lanista- 
rum inscripliones (VI 10171. 10W0 = Orell. 2SS4. 2S31) falsas putat, scilicet recenti 
tempore lapidihus ineisas 

5152 Eutychus I Aug. lib. | Neronianus, | medicus ludi | matutini, 
fecit sibi et | Irene lib., coniugi ) carissimae | bene meritae, et | libertis 
libertabusq. | posterisque | eorum. 

Romae, duo lapides eadem inscriptione (sed versibus aliter divisis) inscripti 
(VI 10172 vidit Smetius). Ad homines eosdem pertinet VI 10175. — 1) Alius me- 
dicus ludi matutini est Inscr. Graec. Sicil. Ital. 1550. 

5153 dis manibus | Corneliae Frontinae, | vixit annis XVI m. VII, | 
M. Ulpius Aug. lib. Callistus | pater, praepositus armamentario | ludi 
magni, et Flavia Nice coniuxs | sanctissima fecerunt, sibi | iibertis liberta- 
busq. posterisq. eor. 

Romae ad viam Appiam rep. (VI 10164 vtdit Henzen). 

5154 diis manibus | Nymphodoto Caes. n. ser., | dispensatori ludi 
magni, coniugi optumo, | Aelia Pelagia coniunx | et Aeha Synerusa mater. 

Romae, deinde (Jrbini (VI 10166 vidit Bormann). 

5155 d. m. I Claudiae | Thallusae Aug. | hb. et ThaUiae | f. eius, 
Hyacin|thus vihcus [am] |phitheatri* con|iugi suae et fihae | eius et sibi 
et sujis. 

Romae (VI 10165 servavit Fabrettius). — 1) nia{phitheatri traditur. 

5156 Charito custos de ampitheat. (sic) * 

5157 Menander 1., | ostiarius | ab amphitheatr.' 

Romae rep. in sepulcro familiae Statiliorum ad portam Praenestinam (VI 6226, 
6227 vidit vel Henzen vel Mau). — 1) Videtur significari amphitheatrum a T. Sta- 
tilio Tauro a.724 in campo Martio extructum; cf. Prosopogr. imp. Rom. III p.264. 

5158 d. m. I M. Aurelius Victor Augg. Hb., | adiutor ad ferasS se 
vivo I fecit sibi et suis libertis ] libertabusq. posterisq. | eorum itu ambitu. 



Tituli pertinentes ad ludos. — Gladiatores. 309 

Romae (FI 10208 vidit de Rossi). — 1) Cf. Suet. Cal. 27: cum ad saginam 
ferarum viuneri praeparatarum cariu* pecudes compararentur (Hirschfeld Verw. 

p. m, 5). 

5159 d. m. I Aurel. Sabinus Augg. lib., | p. p.* herbariarum*, et | 
Apuleia Hermione. | Hi sibi fabricab[erwnf] | et li[6crfis] . . . 

Romae (FI 40209 vidit deRossi). — 1) Praepositus. — 2) Cf. supra N.S062 not.8. 

5160 dlvae Fauslinae | Aug. | Felix Aug. 1. a veste | gladiat., allector | 
collegi, imaginem | ex arg. p. I d. d. 

Romae (FI 5736 vidit Henzen). 

Tesserae gladiatoriae. 

5161* Pamphil. sociorum | spectavit. 
Prope Capuam rep. (X 8070, 5 vidit Henzen). 

5161^ Pilomusus Pereli | (palmae ramus) \ spectavit I (tridens). 
Romae (Eph. epigr. 3 p. 462 compluribus viris doctis visa saec. XFII). 

5161° Caputo Memmi | men. Nove. | Cn. Domit. C. Cas.* | spect. 
Romae inter res a Castellanio coUectas {Bull. epigr. de la Gaule 4, 4884 p. 430 
n. 253 cf. Herm. 24 p. 320 viderunt Fillefosse et Dressel). — 1) Consules anni u. c. 658. 

5161** Menopil. Abi. L. s.* 1 (fubnen) \ spectavit | C. Val. M. Her.* 
In agro Tarracinensi rep. (X 8070, 4 vidit Garrucd syll. inscr. Lat. n. 953 
tab. II, 7). — 1) Cf supra JS.5S84 not. 4. — 2) A. 664. 

5161® Anchial. Sirti L. s. spectat num.* mense Febr. M. Tul. C. 
Ant. cos.^ 

Prope Arelatem rep. (XII S69S, 4 solus servavit Lantelmus Romieu in codice 
scripio a. 4374). Fersuum ordo non servatur in apographo. — 1) Sic, litteris u m 
contignatis, apographum; de numeratore cogitavit Mommsen Herm. 24, 4886 p. 276 
not.4; mun. fuisse in tessera, intellegendumque : spectatus munere, coniecit Ritschl 
opusc. 4, 390. — 2) A. u. c. 691. 

5161^ C. Numitorius | Norbanus | sp. HI k. Feb. | A. Lic. Q. Cret. 

C08.' 

Romae (I 736 delineavit Ritschl tab. Illw). — \) A. p. Chr. 7. 

5161« Maximus | Mannei | sp. V k. Oct. | Ti. Cla. V L. Cal. Vet. 

Romae, postea Perusiae (Bull. inst. arch, 4874 p. 434 ; vidit Bormann). — 
1) A. 31 (aller consul ignotus est). 

516P Clemens | | sp. id. 0[cf.] | M. Vipst. C. Ru.' 

Romae, deinde Parisiis (fFiener Studien f. class. Phil. 5, 4884 p. 274 vidit 
Hirschfeld). — 1) Fidentur significari Fipstanus Gallus et C. Rutilius Galltcus vel 
Gallus consules suffecti a. p. Chr. 35 vel 54 (III 4394) ; cf. Hirschfeld l. c. 

5161* Maximus 1 Valeri | sp. id. lan. | T. Caes. Aug. f. 111« Aelian. H*. 
Romae (I 774 vidit Henzen; delineavit Ritschl tab. XCFIlm enarr. p. 91). — 
1) A. p. Chr. 74. De Aeliano cf. supra N.986. 

5161^ Moderatus | Luccei | sp. lil non. Oct. | L. Minic. L. Plotio.' 
Romce, iam in museo Britannico (Bull. comunale di Roma 4887 p. 488; Roem. 



310 Caput XII. 

Mitth. 4889 p. 173). — 1) Fidentur significari L. Minicius Rufus consul ordinarius 
et L. Plotius Grypus consul suff. a. 88 (Gatti bull. comun. l. c.) ; qui tamen si re vera 
per aliquod tempus simul fasces tenuerunt, certe non mense Oct. eius anni; unde 
Mommsenus coniecit L. Plotii nomen substitutum esse Domitiani nomini tunc deci- 
mum quartum consulis, et tesseram hanc factam post Domitiani mortem demum. 

De tesseris his osseis, vel eburneis, perparvis omnibus, formae longiusculae, ad 
gestandum ut videtur vel appendendum aptis, quas ad gladiatores pertinere iam con- 
sentiunt, egerunt Ritschl opusc. phil. 4, S72 seq., Mommsen Herm. 21, 4886 p. 266 seq.; 
Elter mus. Rhen. 44, 4886 p. 347. Quae ante annum 4865 prodierant, composuerunt 
Mommsen C. L L. I ed. 4 p. 493 seq. p. 360 ; quae usque ad a. 4866, Riischl opusc. 
phil. 4, 369. 370. 644 seq., plerasque delineavit Ritschl ib. tab. XXI — XU. Postea re- 
pertas habes tum supra, tum C. L L. X 8069, 4. 8070, 5.4; Eph. ep. 3 p. 464—465. 204; 
Garrucci syll. inscr. n. 2545. 2516. 2583. 2586; Bull. Inst. arch. 4879 p. 232, 4880 
p. 444. 227, 4882 p. 8, 4884 p. 44; Zeitschr. f Numism. 4883 p. 582 not. 4; Bull. 
comunale 4887 p. 257 ; Roem. Mitth. 4888 p.94 ; Noiizie degli scavi 4897 p.7 ; cet. 

5162 Celer Erbuti f. Limicus | Borea Cantibedoniesi | muneris tesera 
dedit I anno M. Licinio cos.* 

In Baetica ad ripam fluvii Rio Tinto rep., tabula aerea, quae videtur olim 
parieti vel arae appensa fuisse, deinde Matriti (II 4965, 4 cum imagine, cf suppl. 
p. 4000). De hac tabula cf Mommsen Herm. 24, 1886 p. 273 not. 4. — \) Videiur 
significari annus p. Chr. 27 ; cf. Mommsen l. c. 



Senatus consultum de sumptibus ludorum gladiatorionim 

minuendis. 

5163 I (1) tantam illam pestem nuUa medicina sanari posse. 

Nec poterat; verum nostri principes, quibus omne studium est quanto 
lil-(2) bet morbo salutem publicam mersam et enectam refovere et integrae 
valetudini reddere, in primis anima adverterunt (sic), quae | (3) causa illi 
morbo vires daret, unde foeda et inlicita vectigalia ius haberent, quis 
auctor et patronus esset usurpandis quasi | (4) legitimis, quae omnibus 
legibus et divinis et humanis prohibentur. | 

(5) Fiscus dicebatur. Fiscus non sibi, set qui lanienae aliorum prae- 
texeretur, tertia vel quarta parte ad Hcentiam foedae rapinae invi|- (6) tatus. 
Itaque fiscum removerunt a tota harena*. Quid enim Marci Antonini et 
Luci Commodi^ cavendum^ fisco cum hare|-(7)na? Omnis pecunia ho- 
rum principum cura* est nuUa cruoris humani adspergine contaminata, 
nullis sordibus foedi quae|- (8) stus inquinata et quae tam sanctae (sic) pa- 
ratur quam insumitur. Itaque facessat sive illut ducentiens annum' seu 
trecenties | (9) est®; satis amplum patrocinium' imperio parati* ex parsi- 
monia vestra; quin etiam ex reliquis lanistarum, quae ftS- quingenlies 
su|- (10) pra sunt, pars lanistis condonetur*. Ob quae, oro vos, meriia? 
NuUa sane, inquiunt, merita, set prohibiti talibus grassaturis sola]- (11) cium 
ferant et in posterum tanto pretio invitentur ad opsequium humanitatis. | 



Tituli pertinentes ad ludos. — S. c. de sumptibus ludorum gladiatoriorum. 311 

(12) magni impp., qui scitis altius fundari remedia, quae etiam 
malis^" consulunt, qui se etiam necessarios fecerint. Et iam fructus tan|- 
(13) tae vestrae providentiae emerget". Legebatur etiam nunc apud nos 
oratio'^ sed ubi rumore delatu[m e]st'^ questus (sic) lanistarum recisos, 
ns|- (14) cum omnem illam pecuniam quasi contaroinatam reliquisse, statim 
sacerdotes fidelissimarum Galliarum veslrarum " | (15) concursare, gaudere, 
inter se loqui. 

(16) Erat aliquis, qui deploraverat fortunas suas creatus sacerdos, qui 
auxilium sibi in provocatione ad principes facta constituerat". Sed J 
(17) ibidem ipse primus et de consilio amicorum : quid mihi iam cum 
appellatione?'^ Omne onus, qudd patrimonium meum opprimebat", 
sanc|- (18) tissimi impp. remiserunt; iam sacerdos esse et cupio et opto 
et editionem muneris, quam olim detestabamur, amplector. | 

(19) Itaque gratiae appellationis non solum ab illo, verum et a ceteris 
petitae, et quanto plures petenturl** lam hoc genus causarum diversam 
formam | (20)habebit; ut appellet qui non sunt creati sacerdotes, imo 
populus. I 

(21) Quae igitur tantis tam salutarium rerum consihs vestris alia 
prima esse sen[f]entia*' potest, quam ut, quod singuli sentiunt, quod uni- 
versi, | (22) de pectore intimo clamante*' ego censeam? | 

(23) Censeo igitur inprimis agendas maximis impp. gratias, qui salu- 
taribus remedis, fisci ratione post habita, labentem civitatium statum et 
praej- (24) cipitantes iam in ruinas principalium virorum fortuna^* resti- 
tuerunt, tanto quidem magnificentius, quod cum excusatum esset, reti|- 
(25) nerent quae aU iustituissent et quae longa consuetudo confirmasset, 
tamen olli*'' peraeque nequaquam sectae suae congruere arbitra|-(26) ti 
sunt male instituta servare et quae turpiter servanda essent institueret". 

(27) Quamquam autem non nulli arbitrentur, de omnibus, quae ad nos 
maximi principes rettulerunt, una et succincta sententia censendum, | 
(28) taraen , si vos probalis, singula specialiter persequar verbis ipsis ex 
oratione sanctissima ad lucem sententiae translatis, ne qua ex parte pravis 
inj- (29) lerpretationibus sit locis". 

Itaque ceuseo, uti munera, quae assiforana" appellantur, in sua forma 
manent*® nec egrediantur sump|-(30)tu KS XXX. Qui autem supra HS 
XXX ad LX usque munus edent, is" gladiatores tripertito praebeantur 
numero pari": summum pre|-(31)tium sit primae parti quinque railia, 
secundae quattuor niilia, tertiae tria milia'^. A H-S LX ad C usque trifa- 
riam coetus gladiator. divisus | (32)sit: primi ordinis gladiatoris sum- 
mum pretium sit Vlil, mediae classis VI, deinde quinque. Porro a 
cenlum raihbus ad CL quinque sint mani|- (33) puli, cuius primi pre- 
tium sit Xll, secundi X, terti VII, quarti VI, postremo quinque. lam 



312 Caput XII. 

hinc porro a CL ad CC et quidquid supra susum versum | (34) erit, 
infimi gladiatoris pretium sit VI, super eum Vll, terti retro VIIIl, quarti 
XII adusque XV. El haec sit summo ac formonso^" gladiatori defi|- (35) nita 
quantitas. Utique in omnibus muneribus, quae generatim distincta sunt'\ 
lanista dimidiam copiam universi numeri promisque (sic) multitu|-(36)dinis''' 
praebeat exque his, qui gregari^^ appellantur, qui meliori acertatis^* erit, 
duobus milibus sub signo^^ pugnet, nec quisquam ex eo numero | 
(37) mille nummum minore^". Lanistas etiam promovendos viH'^ studio 
questus (sic) negem^* sibi copiam dimidiae partis praebendas^^ esse ex 
nu|-(38)mero gregariorum, uti sciant inpositafh sibi necessitatem de ce- 
teris, quos meliores opinabuntur, transferre tantisper plendi^" nu|-(39)meri 
gregariorum gratia. Itaque is numerus universae famihae aequis parti- 
bus in singulos dies dispartiatur, atque"^ uUo die minus quam | (40) dimidia 
pars gregariorum sit ibi, qui eo die dimicabunt''^ Utque ea opservato*^ 
a lanistis quam dihgentissime exigatur iniungendum | (41) his qui provin- 
ciae praesidebunt et legatis vel quaestoribus vel legatis legionum vel iis 
qui ius dicunt c. v.''* aut procuratores maximorum | (42) principum, quibus 
provinciae rector mandaverit; is" etiam procurator., qui provinciis prae- 
sidebunt. Trans Padum autem perque omnes Itahae | (43) regiones arbi- 
trium iniungendum praefectis ahmentorum dandis", si aderunt, vel viae 
curatori, aut si nec is praesens erit, iuridico vel | (44) tum classis prae- 
toriae praefecto. | 

(45) Item censeo de exceptis ita opservandum, ut praecipuum mercedis 
gladiator sibi quisque paciscatur eius pecuniae''^, quae ob hanc causam 
excipi|- (46) ebatur, quartam portionem hber, serus''^ autem quintam ac- 
cipiaf**. De pretis autem gladiatorum opservari paulo ante censui se- 
cundum praescrip|- (47) tum divinae orationis, sed ut ea pretia ad eas 
civitates pertineat''^ in quibus amphora gladiatorum pretia flagrabant. 
Quod si quibus civitatibus | (48) res pubhca tenuior est, non eadem ser- 
ventur, quae aput fortiores civitates scripta sunt, nec supra modum 
virium onerent''^ sed hactenus in eundem, | (49) ut que*° in pubhcis 
privatisque rationibus repperientur pretia summa ac media ac postrema, 
siquidem provinciarum eae civitates sunt, ab eo | (50) qui praesidebit pro- 
vinciae opserventur, ceterarum autem iuridico vel curatori provinciae" 
vel classis praetoriae praefecto vel procuratori | (51) maxumorum prin- 
cipum, uti cuiusque civitatis potestas, que" ibi prima erit. Atque ita 
rationibus decem retroversum annorum inspectis, exemphs [ (52) mune- 
rum" in quaque civitate edito®'' erunt, consideratis, conserventur^* ab eo, 
cuius arbitrium erit de tribus pretis vel, si mehus ei videbitur, | (53) ex 
eo modo quem persequitur efficit^^ et trifariam pretia deducantur eaque 
forma etiam in posterum servetur. Sciantque v. c", qui proconj- (54)sules 
paulo ante profecti sunt, intra suum quisque annum it negotium ex- 



Tituli pertinentes ad ludos. — S. c. de sumptibus ludorum gladiatoriorum, 313 

sequi se oporlebit'*, ii etiam, qui non sortito provincias | (55) regant, 
intra annum. 

(56) Ad Gallias sedet princeps'', qui in civitatibus splendidissimarum 
Galliarum veteri more el sacro ritu expectantur, ne ampliore pretio 
(57) lanistae praebeant, quam binis milibus^", cum maximi principes oratione 
sua praedixerint, fore ut damnatum ad gladium^' | (58) procurator eorum 
nisi plure quam sex aureis et nisi iuraverit®*. 

(59) Sacerdotes quoque provinciarum, quibus nuliu[w] cu[mj lanistis" 
nego[tium eri]t, gladiatores a prioribus sacerdotibus sus|- (60) ceptos vel 
sibimet auctoratos recipiunt, at post editi[o]ne[»i] ex p[re]tio in succeden- 
tes tra[mt]t[f]unt neque singulatim aliquem | (61) rei gladiatoriae causa 
vendat plure quam lanistis esl prelium persolutum^*. 

(62) Is autem, qui aput tribunum plebei c. v. sponte ad dimicandum 
profitebitur ®^ cum habeat ex lege pretium duo milia, liberalus si discri|- 
(63) men instauraverit, aestimatio eius post hac H-S- XII non excedat. Is 
quoque qui senior atque inabilior operam suam denuo | 

Prope Italicam Baeticae rep. a. i888, tabula aenea, iam Matriti (II S. 6278 
cf. p. 40S6* vidit Huebner; primum edila est eph. ep, 7 p. 583 seq. cum commen- 
tario Mommseni). Pertinet tabula ad sententiam dictam a senatore quodam, post- 
quam oratio principum (cf. not. 42. 45) de moderandis sumptibus ludorum gladia- 
toriorum in senatu recitata est. M. Aurelium, — nam huius et filii, quem collegam 
sibi adsumpserat, nomine orationem illam ad senatujn ynissam esse apparet ex v. 6 
(cf. not.2), — 'gladiatorii muneris sumptus modurn fecisse^ narratur in vita eius 
27, 6 cf. 44, 4. — 1) Apparet teriiam vel quartam partem lucri lanistarum fisco in- 
ferri debuisse; quod vectigal, nobis aliunde ignotum, Marcus et Commodus sustule- 
runt. — 2) Luci (sic legit Berlanga , recte sine dubio) Commodi rasura temptatum. 
Apparet Commodum illo tempore collegam patris in imperio fuisse ; fuit autem 
collega patris ab a. 477 ad a. 480 (cf. supra N. 57S. 595 not. 4). — 3) Fiscus cau- 
tiones exigere solebat a lanistis, vectigal recte solutum iri. — 4) Scr. pura (Bue- 
cheler). — 5) Annuum. — 6) 2000000 vel 5000000 sest. quotannis fiscum amittere, 
vectigali harenae sublato, indicat orator. — 7) Fortasse scr. patrimonium (Buech.). 
— 8) Scr. paratis. — 9) Eorum quae nondum persoluta erant partem debitoribus 
condonaverunt imperatores. — 10) Intelleguntur lanistae, sine quibus munera ple- 
rumque edi non poterant. — 11) Fortasse scr. emergit (Hirschf.). — 12) De orationi- 
bus, ut dicebantur, sive litteris principum missis ad senaium (Tac. ann, 5, S6. S7. 
46, 7) ibique per quaestorem principis recitari solitis (vit. Hadr. 5 cet.) cf. Mommsen 
Staatsr. 11 ^ p. 899. — 13) Apparet tempus quoddam intereessisse inter orationem 
imperalorum recitatam vel publici iuris factam, et sententiam hanc dictam. — 
14) Intelleguntur sacerdotes Bomae et Augusti a tribus Galliis creati, cf. Hirschfeld 
C. I. L. XIII p. 228. Apparet in Gallia potissimum tunc temporis sumptus munerum 
gladiatoriorum supra modum crevisse. Ceterum ad Gallias respicit orator etiam infra 
V.S6. — 15) Nimirum ludi gladiatorii, qui a sacerdotibus Galliarum quotannis edi 
debebant, propter sumptus tantum onus patrimonii constituerant , ut sacerdotium 
molestum fieret et non pauci, cum creati essent sacerdotes, id detrectarent et ad 
imperatores provocarent (cf. Mommsen eph. ep. 7 p. 405. 40S). — 16) ' Appellationes 
quae ad sacerdotia pertinent' memorat papyrus ium Berolinensis Aeg. Urk. II n. 628= 
Herm, 52,655. — 17) Cf. not. 4S. — 18) Haec minus apte posita ab oratorey cf. Momm- 



314 Caput XII. 

sen eph.ep.7 p. 407. — 19) sentententia, 20) clamans primum scripserat quadrata- 
rius. — 21) Scr. fortunas. — 22) Nota formam vetustam. — 23) Scr. instituere. — 
24) Scr. locus. — 25) Focabulum novum. F^identur significari munera a privatis 
quaestus causa editi, m quibus per oppidorum fora asses pro locis a spectatoribus 
eocigebantur (Momms. eph. l. c. p. 399). — 26) Scr. maneant. — 27) lis. — 28) Cf. 
not. 29. — 29) Ne sumpius ludorum gladiatoriorum in immensum augerentur, sta- 
tuere vult orator gladiaiorum ynelioris notae certa pretia quae nulli excedere li- 
ceret, eaque per ordines et classes disposita. Pretia haec procedunt a tribus 
milibus sest. ad quindecim milia sestertium. Praeterea statuitur ut ex una quaque 
classe par numerus in unoquoque spectaculo prodeat; denique ne umquam nume- 
rus gladiatorum melioris notae superet turbam gladiatorum vulgarium. — 30) For- 
tasse scr. famoso (Hirschf.). — 31) Videntur intellegi munera ea de quibus modo 
dictum est, a triginta milibus ad ducenta milia et supra. — 32) Promiscua multi- 
tudo videtur esse gladiatorum deterioris notae. — 33) Gregarii similiter videntur esse 
gladiatores viliores,' cf. Momms. l. c. p. 414. — 34) Sic in aere (melioris acertatis 
Buecheler, hoc vocabulum deductum esse putans ab acri; melior lacertatus propo- 
suit Momms.). — 35) Boc et ipsum obscurum, cf. Momms. l. c. p. 414 not. 2. — 
36) Pretium minimum gladiatoris. — 37) VIII aes. — 38) Corruptum videtur. — 
39) Scr. praebendam. — 40) Plere, vetuste dictum pro implere. — 41) Scr. neque. — 
42) Cf. not. 29. — 43) Scr. opservatio. — 44) Clarissimis viris. — 45) Dandis delen- 
dum, — 46) De hac re cf. Mommsen l. c. p. 415. — 47) Servus (antiqua scribenda 
ratio). — 48) Scr. pertineant. — 49) Fortasse scr. onerentur (Momms.). — 50) Scr. 
quae futque aes, sine interpunctione) , — 51) Immo curatori viae. — 52) Scr. quae 
(vel ius potestasque). — 53) Insere quae, 54) scr. edita. — 55) Structura perturbata. 
— 56) Scr. efficiat. — 57) Firi clarissimi. — 58) Requirilur oportere. — 59) Haec ita 
exarata in aere, sed sine dubio corrupta ; fortasse oratio hiat quibusdam omissis, — 
60) Pretium summum gladiatoris vitioris notae; cf. supra v. 56. — 61) Noxii, dam- 
nati ad gladium , interdum editoribus munerum privatis concedebantur, cuius rei in 
provinciis curam videtur habuisse procurator Augusti; de hac traditione noxiorum 
agi hoc loco statuit Mommsenus eph. l. c. p. 409. Ceterum hic quoque sententia 
obseurata est quibusdam omissis. — 62) Haec pertinent ad editorem, cui noxii 
tradebantur. — 63) Sic legit solus Berlanga (in eclypis nihil fere apparuit). — 
64) Cf. Mommsen eph. l. e. p. 413 extr. — 65) Cf. Mommsen l. c. p. 410 not, 4. 



Palaestra. 

5164 Filumenum.* — | Ddd. et principes n. Valentinian. | Valens et 
Gratianus semp. Augg.^ | Filumenum in omni aclhetico (sic) cer|tamine ab 
oriente ad occidente usq. | victorem , pammacho lucta prancati. (sic) | 
cestibusq. id est pygme, locatione sta|tuae in acletarum (sic) curia^ aeter- 
nita]tis gloria dignum esse iudicarunt. | Quod omnes xystici gratanter J 
acceperunt, sen." pariter simulq. | p. R." ingenti fabore prosecutus est. 

5165 ^lcjocvr^g^ ytaXaiaTr]g 2/LivQvalog \ aTTTiotog'. \ Ob fortitudinis 
merita et virtutis cujmulum hoc quod excellens artis ro|bur exegit, prae- 
cepto invictissimorum | principum ddd. nnn. FFFill. Valenti|niani Theo- 
dosii et Arcadii* Iohan|nes nieruit ut inter omnis pollens | localione 
statuae videatur. 



Titali pertinentes ad ludos. — Athletae. Gymnici. 315 

Romae rep. ad S. Pelri ad vincula (VI iOISi. 10135 cf. Inscr. Gr. Sicil. Ital. 
4406 descripserunt saec. XVII Gudius aliique). — 1) Hunc videri Philumenum de quo 
liaec habet anonymus scriptor in codice Paris. 2600 (Scaliger thes. tempor. Eusebii 
Pamphili p.5Si = Cramer Anecdot. Graec. Paris. 2 p. 4SS): iyevsro ds xccl inl t(ov 
Osodoaiov Tov MsyaXov xaiQwv 6 ix 4>iXaSsX(pslaq rdiv AvSdiv naXaiaxriq 4>iXov- 
fisvoq ovofia. ovxoq ^ahcovv dvSQidvxa Xsysxai naxd^aq siq ^d&oq ivit,TJaai 
fiidaaa&ai xov xaXxov, icp' w dvSQidvxoq xsxv/Tjxivai xxX., monuit primus huius 
inscriptionis editor Falconerius. — 2) Scr. Auggg. (ann.567 — 57S). — 3) Significatur 
hic ipse locus, ubi et haec basis repertae sunt et multae aliae inscriptiones ad alhletas 
pertinentesy Inscr. Gr. Sicil. Ital. n.4l02seq. — 4) Senatus. — 5) Populus Romanus. — 
6) Fortasse lohannes aihleta repraesentatus in nummo contomiato apud Eckhel 
8, 505, Cohen med. imp. 8 (ed.2) p.546 n.5S2, in cuius parte aversa dicitur esse 
caput Placidi Valentiniani. — 7) D/omen honorati praemissum primo casu. — 
8) A. 584—592. 

5166 [ijthenodorus xysti[cjus Paridi thymelico bene merenti fecit. 
Romae ut videtur (VI 40464 semel descripla saec. XVI). 

Synodus xystica athletarum Romae reliquit titulos Graecos Inscr. Gr. Ital. 
n. 40Si cet. 4402 seq. 

5167 . . . ion[tJus D.' f. | Pol. Geminus pater, | gymnico agone sae- 
pius coro|na[/Jus, honore curationis suae" fun|ct[MsJ, exacto[rJ operis re- 
ficiendi | . . . ome . . . [^Jribus PolHae positus a | . . . ale et . . . [Owjin- 
tilio I [cMjralorib . . . suis fecit | [et\ . . . ae Secundae coniugi | . . . f. 

Romae rep. inter vias Salariam et Pincianam (Notizie 4887 p. 491, Bull. co- 
munale 4887 p. 486 vidit Gatti; cf. Mommsen Staatsr. III p. IXnot., qui vidit ec- 
typum). — Una repertae sunt aliae duae inscriptiones curatorum tribus Polliae 
(cf. not. 2), quas infra dabimus inter municipales. — 1) Intra D litteram litteris 
minutis scriptum esse videtur cens. — 2) In tribu Pollia scilicet; cf. Mommsen 
Staatsr. III p. 489. 

5168 d. m. I hic su n (itc; positi gymnici* | tres fratres, ( Euplus, 
q. vix. a. V m. VIII d. XIII, | Elenchius, q. vix. a. I m. VII, | Vincen- 
tius, q. vix. a. V | m. VIIII d. XXVIIII, | patroni alumnis suis | b. n. 
m. r. bus* | fecerunt, et Basileus pater.^ 

Romae, iam Urbini (VI 401S8 vidit Bormann). — 1) Gymnicos infantes habes 
praeterea N. S168^^ et VI 40460, item ut videtur VIII 9472 ; eos esse fortasse pueros 
exhibitos inter agones putat Mommsenus. — 2) Bene merentibus. — 3) Postrema 
litteris minoribus adiecta. 

5168* d. m. I Augurio gymnico | inconparabili, | dulci exsitioso, | 
vixit anis II m. VIII; | amatores hoc | non merenti f. 
PuteoHs rep. (X 2152 ad exemplum Mazochii). 

5168^ d. m. I Erotis alumno | dulcissimo et pammuso | gymnico 
Valentines | fihes mees, vixit annos | XVI, | defunctus est idibus | lunis 
die Saturni | ora nona (corona, palma). 

Romae (VI 101S9 vidil de Rotsi). 

5169 Heracla | Caesaris | palaestrita. 

Romae, iam Veronae (VI S815 vidit Mommsen). . 



316 Caput XII. 

5170 Maroni alumno | C. Calpurnius | Lausus. | 
Domino dilectus quoquo iret, semper | comes, | 
poculi* minister, | doctus palaestrae puer, | 

eques | sepultus hic sum na|tus annos octo et | decem. 
Beneventi (IX 4880 bis descripta saec. XFIl. Buecheler carm. ep. n. 100; de 
vitiis carminis cf. Buecheler l. c). — 1) oculi fllterum apographum. 

5171 L. Cornelius | Pothus, palaest.* | Hospita 1. 

Roma Florentiam allata (Fl 40152 vidit Bormann). — 1) Hunc et similes 
palaestritas privatorum vel etiam Caesaris servos piiblice prodiisse minime poterit 
statui. 

5172 qui coHtis Cybelen et qui Phryga plangilis Attin *, | 

dum vacat et tacita Dindyma nocte silent, j 
flete meos cineres; n6u est alienus in iliis [ 

Hector et hoc tumulo Mygdonis umbra tegor.'' | 
llle ego qui magni parvus cognominis lieres^ | 

corpore in exiguo res numerosa fui, | 
flectere doctus equos, nitida certare palaestra, | 

ferre iocos, astu fallere, nosse fidem. | 
At tibi dent superi, quantum, Domitilla^ mereris | 

quae facis exigua ne iaceamus humo. 

Romae olim ad viam Appiam, nunc in palatio Albaniorum ad quattuor 
fontes (FI 40098 cf. p. 5494 descripserunt primus Pomponius Laetus, nuper de Rossi 
aliique. Buecheler carm. epigr. 4410). — 1) Adloquitur defunctus cultores Matris 
deum et Attis, inter quos et ipse fuisse putandus est et qui fortasse eo fere loco, 
ubi lapis prodiit, convenire solebant; certe sacra quaedam Matris deum quotan- 
nis in Almone fluvio (cf. Marquardt Staatsverw. III^ p. 373) peragebantur. — 
2) Hectorem nomine fuisse oriundumque e Phrygia se significat. — 3) Domitilla 
fortasse Flavia, uxor Flavii Clementis consulis a. 93, cuius praedia iuxta viam 
Appiam et Ardentinam nolissima sunt (Buech., Huels.). 

5173 Ursus, tog^tus^ vitre^ qui primus pila | 
Msi decenter cum mels lus6ribus, | 
laudante populo maximis climoribus, | 

thermis Traiidni (sic), thermls Agrippae et Titi, | 
multum et Ner6nis, si tamen mihi cr^itis, | 
ego sum. Ovant^s convenite piHcrepi^ | 
statuamque amici floribus violis rosis | 
folidque mult6 adque unguent6 marcid6 | 
onerdte amant^s et merum pr6fundite | 
nigrum Falernum aut S^tinum aut Caecubuni, | 
viv6 ac volenti d6 apoth^c^ dominicd^ | 
Ursumque canite v6ce concordi senem | 
hilarem, ioc6sum, pihcrepum, schoiasticum, | 



Tituli pertinentes ad ludos. — Palaestritae. Pilarii. Pugiles. 317 

qui vicit omnes antecessor6s su6s | 
s6nsu dec6re adque arte suptilissim^. | 
Nunc v6ra versu verba dicamus sen6s: | 
sum victus ipse, fateor, A ter c6nsule | 
V6r6* patr6n6, nec semel sed saepius, | 
cuius libenter dicor exodiarius*. 

Romae (FI 9797 vidit Bormann. Buecheler carm. epigr. n, 29. Tractavit 
Mommsen epfi. ep. 1 p. SS seq.). — 1) Primus ex civibus Romanis qui vilreis pilis 
publice luserit, cuins lusus praeterea mentio fieri non videtur. — 2) De pili- 
crepis in balneis se exercentibits cf. Seneca ep. S6, 1 , Statius silv. i, S, S7. Cf. 
praeterea C. I. L. IF H47. 190S. 1926 (sp/iaeristeria cum balneis coniuncta Plin. 
ep. 2, 17, 42. S, 6, 27). — 3) Cellae vinariae imperaloris, in qua vina asservabantur 
optima (Momms.). — 4) Significatur M. Jnnius Ferus praefectus urbi et eonsul 
tertio anno 126; cf. supra N. 2117 not. 4. — 5) Cf. Schol. luv. 5, 17S: exodiarius 
apud veteres in fine ludorum intrabat, qui ridiculus foret. 

5174 P. Aelio Aug. lib. Secundo | piiario' omnium eminentis|simo, 
fecit Aelia Europe, | viro sanclissimo, et sibi, | et Secundo et Magnae 
fiiis, I et lib. libertabusq. posterisq. eorum; | qui vix. ann. XLVI. 

Romae, iam Urbini (FI 8997 vidit Bormann). — 1) Cf. Quintil. 10, 7,11: mi- 
racula illa in scaenis pilariorum et ventilatorum. 

5174* M. Pomponius | Zosim[M]s negoti|ans ma[f]eriarius | [«.] f. sibi 
et Pomponi|ae Semne filiae op|timae defunctae | et Pomponio Secun|dino 
defuncto | b. m. Hic lapide lu|sit ponderibus | his: XXXX, L, C\ 

Salonis rep. a. 1892 (III S. 12924 Hirschfeld vidit ectypum). — 1) Cf, Hiero- 
nymus comm. in Zach. 2, 12 (FI p. 896 ed. Fallars.): mos est in urbibus Palae- 
stinae, et usque hodie per omnem ludaeam velus consuetudo servatur, ut in viculis, 
oppidis et castellis rotundi ponantur lapides gravissimi ponderis^ ad quos iuvenes 
exercere se soleant et eos pro varietate virium sublevare, alii usque ad genua, alii 
usque ad umbilicum, alii ad humeros et caput, nonnulli super verticem, rectis 
iunctisque manibus, magnitudinem virium monstrantes, pondus extollant. (Altulit 
locum Gatti in actis minoribus acad. Lyneaeorum ser. V t. 1, 1892 p. 800.) 

5175 L. Cornificius L. 1. | Philemo pugil; | Marcia Sex. 1. | Cleo- 
pa[f]ra. 

Romae (FI 101S6 vidit Fabrettiut). 

5176 d. m. I T. lotelus 1 citirva|riusS v. | a. LXXXI, | h. s. e. | 0. t. 
b. q. f. 

5176* Cirius ca|thruarius* | v. a. XXII. 

Constantinae (FIII 7415. 7414 descripsit idem qui N. S223, nescio quam recte). 
— 1) Catervarios intellegit Mommsen ; cf. supraN.SOSS: pugiles catervarios; Sue- 
ton. Aug.4S: spectavit studiosissime pugiles et maxime Latinos, non legitimos atque 
ordinarios modo, quos etiam committere cum Graecis solebat, sed et catervarios 
oppidanos inter angustias viarum pugnantes temere et tine arte. 



318 Caput XII. 

Certamina poetarum. 

5177 deis manibus sacrum | Q. Sulpicio Q. f. Cla. Maximo domo 
Roma, vix. ann. XI m. V d. XII. ] Hic tertio certaminis lustro* inler 
Graecos poetas duos et L | professus favorem , quem ob teneram aetatem 
excitaverat, | in admirationem ingenio suo perduxit et cum honore dis- 
cessit.^ Versus | extemporales eo subiecti sunt, ne parent.^ adfectib. suis 
indulsisse videant." | Q. Sulpicius Eugramus et Licinia lanuaria parent.^ 

infelicissim. f. piissim. fec. et sib. p. S. (Supra pueri togati imago, sinistra manu 
volumen tenentis,' in fastigio corona laurea. Ab utraque parte imaginis et in 
volumine perscriptum carmen Graecum heroicis versibus conceptum, praecedente) 
K. 2ovkniyiiov \ Ma^ifiov Kaigiov' \ Tiaiv av koyoig \ xqriaaLto 
Zevg I €7tiTif^(Jt)v ^HXiip \ otl t6 aQfia edwKE Oai^ovTi. (Infra titulum 
Latinum epigrammata duo Graeca ad Sulpicium Maximum pertinentia.) 

Romae rep. ad viam Salariam haud procul a porta Collina, est in novo mu- 
seo Capitolino (Inscr. Gr. Ital. n. 2012 vidit Kaibel, qui Graeca carmina tractavit 
epigr. Gr. ex lap. conl. n. 618). — 1) Significatur certamen Capitolinum, cuius 
tertium lustrum agebatur a. 94. De hoc agone Capitolino cf. Friedldnder Sitteng. 
2 (ed. 5) p. 457 seq. S7S seq. — 2) JVon primas eum tulisse apparet (Henz.). — 
3) Parentes. — 4) Videantnr. 

5178 L. Valerio L. f. | Pudenti. | Hic cum esset anuo|rum XIII, 
Romae | certamine sacro | lovis Capitolini | lustro sexto ' clajritate in- 
genii | coronatus est | inter poetas La|tinos omnibus | sententis iudicum. | 
Huic plebs univer|sa municipum His|toniesium (sic) statuam | aere col- 
lato decrevit; | curat. rei p. Aeserninor. dat6 ab | imp. optimo Antonino 
Aug. Pi6^ 

Histonii (IX 2860 viderunt Mommsen et Dressel). — 1) De agone Capitolino 
cf. iV. S177 not. 1. Lustrum eius sextum incidit in a. 406 (Censorinus de die nat. 
18, 13). — 2) Posirema (inde a curat.^ postea addita, scilicet tempore Antonini 
Pii, quo Pudens natus c. a. 95 recte curator rei publicae dari potuit. 

5179 C. Concordius Syria[cus eq. R., comm.* reip. | Benevent., mu- 
nerarius | bidui, poeta Latinus co|ronatus in mune.^ pa|triae suae et^ 
vibus I sibi fecit; qui vixit [ ann. LVIII m. VI d. XII | hor. III. | (In titulo 
iuxta ut videtur posito) esterti* | primus I Beneventi | studium" or[chesto- 
pales® ( instituisti. 

Beneventi (IX 1665 solus descripsit saec. XFII Ferusius Beneventanus). — 
1) Commentariensis. — 2) Munere. — 3) Insere Romae vel aliud loci vocabulum 
(Momms.), — 4) Fortasse scr.: Sesterti. Agnomen sine dubio id Syriaci. — 5) Studia 
Beneventi dicebantur collegia (cf. C. I. L. IX p. 157). — 6) Videtur significari ge- 
nus exercitationis praeterea ignotum. Ad athletarum collegium pertinuit titulus 
Graecus prope Beneventum rep., cuius frustulum est Inscr. Gr. Ital. 691. 



Titoli pertineates ad ludos. — Scaena. 319 

Scaena. 

5180 colonia | P. Publiliiim | Ingenuum | comoedum | propter sin- 
gularem | artis prudentiam et | morum probitatem. 

Parii (III 575 descr. Kiepert et Mordtmann). 

5181 Ti. lulio I Aug. 1. I Mnesteri '. 

Romae, nunc Florentiae, ara ornata et ab utraque parte eodem titulo inscripta 
(FI S0139 vidit Henzen). — 1) Fidelur etse celeberrimus tragoediarum actor, oc- 
cisus a. 47 propter stuprum Messallinae, manumissus puto a Tiberio. 

5181* Paris linio scaenae*. 

Pompeiis scariphatum in pariete (Mau Roem. Mitth. 5, 4886 p. 146). — 1) f^i- 
detur significari celeberrimus actor tragoediarum, interfectus a Nerone (cf. Proso- 
pogr. Imp. R. sub L. Domitio Paride). 

5182 C. lulio Aug. lib. I Actio' priori | pantomimo | cucumae^ vixit] 
annis XIX et | menses V, 

Romae (FIS,5H7 Grutero misit Gutenstenius falsarius; ex schedis Zaratinii 
Castellini edita est Civilla caitolica ser. 4S vol. 6, 1895 p. 474). — 1) Diversus 
Aclius comoedus quem memorat Suet. Tib. 47, si quidem recte narrat Suetonius eum 
a Tiberio manumissum esse. Hic potest esse manumissus a Caligula. — 2) Nescio 
vtrum ad pantomimi vocabulum hoc pertineat, an agnomen sit Actii. 

5183 C. Ummidius | Actius* | anicetus^ | pantomimus. 

Puteolis (X 1946 bis ut videtur descripta saec. XFI. XFII). — 1) Libertus 
fortasse Ummidiae Quadratillae, de cuius pantomimis Plin. ep. 7, 24, 5. — 2) Cf. 
supra N. 4181^. Ad Actium aliquem scaenicum pertinent etiam acclamationes scari- 
phatae Pompeiis in parietibus sepulcrorum extra portam Nucerinam (Roem. Mitth. 
1888 p. 147). 

5184 M. Ulpius Aug. lib. Apolaustus | maximus pantomimorum, | co- 
ronatus adversus histriones | el omnes scaenicos | artificos XII. 

Romae (VI 10114 saevin<t dexcripia saec. XVI). 

5185 P. Aelius Aug. lib. Pylades* pantomimus hieronica instituit. 
L. Aurelius Augg. hb. Pylades'' hieronica, discipulus, consummavit. 

Genuae (F77S5 semel descripta saec. XFI). — 1) Pylades primus temponbus 
Augusti pantomimum tragicum instituit (cf. infra N. S197 not. S). Ab hoc principes 
huius artis nomen vel agnomen Pyladis sortiti. Cf. quae exposuit Mommsen F l. c; 
Friedldnder Sittengesch. 2 (ed. S) p. S68 seq. Seneca (nat. quaest. 7, 52, 5) : quanta 
cura laboratur, ne cuius pantomimi nomen intercidat; stat per successores Pyladis et 
Bathylli domus. Hic P. Aelius Pylades videtur diversus ab eo quem Traianus amavit 
(Dio 68, 10), scilicet aliquanto iunior, ab Hadriano demum manumissus. — 2) Hic 
videtur esse is quem memorant Fronto ad Ferum 1, 2 p. 11S ed. Nab, et Galenus 
negl rov Ttgoyivdaxeiv ngbq ^EniysvTjv c. 6 (14 p. 652 Kuehn). 

5186 L. Aurelio Aug. lib. Pyladi' | pantomimo temporis sui primo, | 
hieronicae coronato IIII, patrono | parasitorum Apolhnis^ sacerdoti | syn- 
hodi', honorato Puteolis d. d. | ornamentis decurionalib. et | duumviraUb., 
auguri, ob amorem | erga patriam et eximiam hberajhtatem in edendo 



320 Caput XII. 

muner. gladi|atorum venatione passiva* ex in|dulgentia sacratissimi prin- 
cip. I (Commodi Pii Felicis Aug.)*, | centuria Cornelia. 

Puteolis rep. (Eph. ep. 8, 569 Moimnsen vidil ectypum). — 1) Hic videtur is 
quem ad cenam vocavit Didius luUanus (Dio 75, 45), non diversiis forlasse a iuniore 
eorum qui praecedunt. — 2) De parasitis Apollinis cf. infra iV. 6%1S. — 3) Synhodos 
intellegitur artificum. scaenicorum sive ut appellabaniur rcSv TtSQl rov diovvaov 
rsxvirdiv (cf. Gell. 20, 4). Cf. praetei-ea ad N. S082. Alii aQXi^SQslq synhodi sunt 
infra N. 5490. S494 (cf. 3495). 5274. — 4) Passivus idem quod promiscuus, TertuU. ad 
Marcion. 1, 7 et aUbi. Cf. supra N. 5054 not. 5: Mommsen Roem. Mitth. 4888 p. 85. 

— 5) Commodi nomen erasum et postea restitutum. 

5187 L. Aurelius I A[p]olaustus | pantomimus | Mem[/"]ius' | Mercurio 
invicto I votum solvit. 

Ad viam Appiam inter Fundos el Formias (X 6219 semel descripta saec. XFI). 

— 1) Pantomimus hic memoratur vit. Veri 8, 40 : habuit (Ferus) et Agrippum 
histrionem, cui cognomentum erat Memfii, queni et ipsum e Syria veluti tropaeum 
Parthicum adduxerat, quem Apolaustum nominavit ; et a Frontone ep. ad Verum 4, 2 
p. 446 Nab. Idem est Apolaustus occisus a Commodo (vit. Comm. 7, 2). Idem est histrio 
agnomine Mepupiq, quem memorat Athenaeus I p. 20. Cf. praeterea anth. Pal. 44, 255. 
Qui in catalogo NeapoUtano Notizie degU scavi 4890 p. 41 memoratur victor Sia 
navrwv A. Avq. ^AnoXavoroq, diversus mihi videtur, sciUcet aUquanto posterior. 

5188 [L. l]elio Aug. lib. | [iMrjelio Apolausto | [pa]ntomimo, ] 
[iM^]ustalium qq., | [Ajer]onice temporis | sui primo, | [co?]onia Aurelia | 
[Au]g. Pia Canusium, | d. d. 

Canusii (IX 544 ter descripta saec. XVII. XVIII). 

5189 [I.] Aurel[/o] | Apolausto | hieronico bis coronato | et dia pan- 
ton^ parasito | et sacerdoti Apollinis, | August.^ Capuae maximo. 

In Campania, loco dicto Frignano maggiore (X5746 semel descripta saec. XVII). 

— 1) Cf. N.5190. 5494; C. I. Gr. 4720. In calalogis quibusdam victorum Graecis (C. I. 
Gr. 4585. 4586. 2758; Notizie degU scavi 4890 p. 44) dicc Ttdvrcav videtur significare 
pantomimum; cf. CiviteUi nuovi frammenti di epigrafi relat. ai ludi AugustaU di 
NapoU (atti deW Acc. nap. di archeol. XVII) p.21. — 2) AugustaU. 

5190 (intra coronas tres: Ulterae quae legi non potuerunt) L. AurellO | 
Apolausto Memphio | Augg. lib., hieronicae | coronato et ton dia pan|- 
ton*, Apollinis sacerdoti | soU vittato, archieri | synhodi* et Augg., | L. 
Aurelius | Panniculus qui et | Sabanas, patrono | optimo. 

Romae (VI 40147 aUquoties descripta saec. XV. XVI). — 1) Cf ad eam quae 
praecedit. — 2) Cf ad N. 5486 not. 5. 

5191 L. Aurelio Augg. | hb. Apolausto | Memphio | pantomimo hi|- 
eronicae ter te[m]|poris sui primo, | vittato Augg., | sacerdoti ApoUijnis, 
Herculano | Augustah*, | s. p. q. T.''; | item | ornamentis decurionatus ho- 
noratO.^ | (Supra inscriptionem, intra coronas tres) .... OQ€GTri[v\ \ • • • | 

I " TQcodaiv \ X . . . . aig\ \ (In latere) ' I Aug., edente | 

Ji. Aur. Augg. lib. ApolaUs[fo] | Memphio | magistro. (In partem superiorem 
inscriptionis lateris erasam intrusa) CUrante | Musonio lulio | Antullo* | pa- 
trono I municipii. | Dedicata V[/]l id. lun. | Anullino II et Fr[o]ntone cos.' 



Tituli pertinentes ad ludos. — Scaena. 321 

Tibure (XI T 42^4 vidervjit Gatti et Bormann).— 1) Tibtire (cf. IS.HOi; item 
infra inter munieipales Tiburtinas). — 2) Senatus populusque Tiburtinus. — 3) Haec 
postea addita. — 4) Ex vocabulis his Graecis tertia tantum pars legi potuit. Ce- 
terum cf. N. S19S not.4. — 5) Principium inscriptio?iis lateris erasum; fuitibi sine 
dubio nomen Commodi. — 6) Idem memoratur XIF 4262. — 7) A. 199. 

5192 I . . . . [panto]mimo \ o provecto | [ab imp. 

M.Aurel. injtonino | [Aug. et Commodo] Caesare, | . . . . [i;?o/atis]ti Memphi | 
senioris | [i]o urbe | dom. a.' . . | . . . 

f^eiis rep., iam Romae (XI 5822 vidit BormaJin; quot litterae in sir^ulis 
versibus perierint, incertum). — 1) Haec leclionis non omnino certae. 

5193 M. Aurel. Aug. lib. | Agilio Septentrio|ni' pantomimo sui | tem- 
poris primo, sacerdoti synhodi', ApoIUnis pa|rasito\ ahimno Faustinae | Aug., 
producto ab imp. M. | Aurel. (Commodo)^ Antonijno Pio FeUce Augusto, | 
ornamentis decurionat. | decreto ordinis exornato, | et allecto inter iu- 
venes, | s. p. q. Lanivinus. (In latere) . . idus Commodas | . . [4]ehano cos.* 

Lanuvii (XIF 2115 vidi). — 1) Idem ut videtur Septentrio Puteolis posuit 
titulum Eph. ep. 8, 575. Idem saltatoris nomen infra N. 5238. — 2) Cf N. S186 
not. 5. — 3) Cf. N. S186 not. 2. — 4) Focabulum in litura restitutum. — 5) Haec 
ita saec. XVI descripsil Pighius (hodie non extant) ; videntur significari idus Com- 
modae sive Augustae (Dio 72, 13; vit. Comm. 11) et consules Crispinus et Aelianu4 
sive annus p. Chr. 187. 

5194 M. Aureho Augg. hb. | Agiho Septentrioni | pantomimo sui 
temporis | primo, hieronicae | solo in urbe coronato | diapanton ab | impp. 
dominis nostris | Severo et Antonino Augg., | parasito Apolhnis, | archieri 
synodi*, llllllvir Au[</.]. | Huic respubhca Praenestin. | ob insignem amo- 
rem eius erga | cives patriamque 1 postulatu popuh statuam | posuit, d. d. 

Praeneste (XIF 2977 bis descripta saec. XFII). — \) Cf N.S186 not.5. 

5195 d. m., I curante Calopodio locatore'. | Theocriti' Augg. hb. | 
Pyladi', | pantomimo, | honorato j splendidissimis | civitatib. Itahae | orna- 
mentis | decurionahb. ornat., | grex | Romanus, | ob merita eius | titul. 
memoriae | posuit. (Inlatere) sui temporis primus. Troadas" (muUer stans 
in capite habens pinnas, dextra personam tenens, sin. scutum et hastam). (In altero 
latere) lona (mulier stans dexlra personam altollens, sin. tenens vestem). 

Mediolani (V 3889 vidit Mommsen; imaginem edid. Atil. de Marchi monu- 
menti epigrafici milanesi I). — 1) Haec (iam evanida) postea scripta fuisse putanda 
sunt. De locatore cf. N. 3206. — 2) Diversus videtur a saltatore cognomine, qui 
vixit sub Caracalla (Dio 77, 21). — 3) Agnomen Theocriti. — 4) Idem fabulae 
nomen adscriptum N. 3191. 

5196 L. Acilio L. f. Pompt. Eutyche[ftj nobih archimimo, commun 
mimor. adlecto, diurno parasito ApoII., tragico, comico, et omnibus cor- 
porib. ad scaenam honor., decurioni Bovilhs, quem primum omnium 
adlect.* patre appellarunt: adlecli scaenicorum ex aere coUato ob mu- 
nera et pietatem ipsius erga se. Cuius ob dedication. sportulas dedit 
adlectis sing. X' XXV, decur. Bovill. sing. X' V, Augustal. sing. X* III, 

Dessad, Inscriptiones Latinae II. 2t 



322 Caput XII. 

mulier. honor. et populo sing. X^ I. Ded. 111 idus Aug. Sossio Prisco et 
Coelio Apollinare cos.^, curatore Q. Sosio Augustiano. (in latere) ordo ad- 

lector. (sequuntur nomina sexaginta per duo latera lapidis distributa). 

In oppido agri Romani Marino, ablata sine dubio ex ruderibus Bovillarum 
(Xiy 2408 fortasse non plus semel descripta saec. XV). — 1) Adlecti scaenicorum, 
qui titulum ■posuerunt. — 2) Singulis denarios. — 3) A. 469. 

5197 Gaius | Theoros^ lux'' | victor pantomim. | 

Si deus^ ipse tua cap|tus nunc d\rte\ \ Theorost*, 
a[w] I dubitant h[owimes] | velle imit[are] | deum? 
(In parte aversa, in medio) Theoros | victor [ pantomi|morum. (Circa marginem) 
Pyladem | Cilicia^, j Pierum^ | Tiburtin., | Hyla.' Salmacid., | Nomium* | 
Suria. 

Prope Romam rep., tessera rotunda coctilis longa cent. 4 (FI 10143 vidit Hen- 
zen). Buecheler carm. epigr. n. 923. — 1) Cf. infra N. 3265 not. 1. — 2) Cf. not. 6. — 
3) Imperator. — 4) Scribi debuit: Theore, est (cf. Buecheler l. c). — 5) Celeberrimus 
Pylades Cilix fuit^ teste Hieronymo ad a. Abr. 4993 (u. c. 752). — 6) Ad hunc videtur 
pertinere inscriptio parietaria Pompeiana IV 1901, in qua dicitur lux Pompeiano- 
rum. — 7) De Hyla discipulo et aemulo Pyladis egil Macrob. sat. 2, 7, 12 seq. — 
8) Hunc videtur memoravisse Seneca controv. 111 praef. 10 (nomen corruptum re- 
stituit Buecheler). 

5198 C. Norbani | Soricis* | secundarum^ | Mag. pagi | Aug. fehcis | 
suburbani', | ex d. d. | loc. d. 

Pompeiis, hei-mae duo, diversis temporibus diversisque locis reperti, alter in 
chalcidico, alter in Isidis aede, iam Neapoli (X 814 vidit Mommsen). — 1) 2^(i5Qi§ 
6 aQXi-lufJi.oq nominatur a Plutarcho (Sull. 56) inter sodales Sullae senis. Ab eo 
forlasse hic non diversus, iit post morlem magistri pagi Augusti imagines eius 
posuerint (Momms.), aut discipulus eius. — 2) Sc. parlium. Cf. Cic. div. in Caecil. 
43, 48 cet. — 3) De pago Augusto suburbano Pompeiorum cf. Mommsen C. I. L. X 
p. 89 (iam accedit Eph. ep. 8, 517). 

5199 P. Cornelius P. f. Esq.* Nig[er], | tertiarum, hic situs est, | quoius 
pietas laesit neminem. | V.* | Corneha Dolabellae 1. Spatale. 

Romae (VI 40405 bis descripta saec. XVII). — 1) De tribu Esquilina histrio- 
num cf Mommsen Staatsr. III p.445. Infra N.3212. 3219. — 2) Viva. 

5200 L. Faenius Faustus | quartar., par. Apol.' 

In Nemore Aricino (cf N. 5255 seq.) rep., nunc Nottingham (XIV 4498; fVallis 
Museum and Art Gallery of Nottingham Caslle p.32 n.828). — 1) Parasitus Apollinis. 

5201 [/awjdatus populo, solitus mand^ta referre, 
[ad/Jectus sca^nae*, parasitus Apollinis, idem 
[gwarjtarum in mimis saltantibus* utilis actor. 

Romae (VI 40448 descr. Smetius aliique). Buecheler cami. epigr. n. 444. — 
1) Cf N.3496. — 2) Intellege fabulas salticas (Bt/e.). 

5202 Q. Magurius Q. f. Fab. | Ferox, | his.* epidixib.* et cetaes 
1 11 IIP in I greg. Veturian. quae* et iunilorum, A. A.** dicavit euras' Vlll| 
et pertic. uncinor.^ XII n. CCLIX^ 



Tituli pertinentes ad ludos. — Scaenici. 323 

Ad aquas Aponi (cf. not.8) rep., est Feronae (V 27S7 vidil Mommten). — 1) Lusit 
(vel: lusor). — 2) Cuius generit iniSel^sig (productiones ; cf. Aelian. var. hist.9,56: 
ipdXxTjg 'ivTcyovo} iniSeixvvxo ; Dio 62, 2 ovze ins6el§azo ovdev, xaizoi iv .. xy 
naxQldi xgayi^diav . . . vnoxgivdnevoq) intellegantur, per se obscurum; ad scae- 
nam pertinere eolligi potest ex iis quae sequuntur. — 3) Cum cetaes his plane 
obscuris composuerunt lahn et Mommsen, quod Patavii fuerunt ludi cetatti (sic 
traditur) vel potius cetarii ab Antenore Troiano instituti (Tac. ann. 46, 21), trice- 
simo quoque anno edili (Dio 62, 20), et quod Pomponius Secundus in scripto quo- 
dam ad Thraseam Paetum Patavinum, qui ipse in ludis illis ''habitu tragico ceci- 
nerat^ (Tac. i.c), cetaria vocabulum posuerat (Charis. p.42S K.). — 4) Grex genere 
feminino adhibitum a Lucilio et Lucretio. — 5) Aquis Aponi (cf. supra N. 3894. 
5894* cum not. 4). — 6) Haec plane obscura. — 7) Similes numeri etiam in aliis 
litulis Patavinis, cf. Momms. l. c. 

5203 d. (ascia) [m.J | Afrodis . . | symmele . . .* [ grex Ga[//.] | Memphi 
et I Paridis*, P. M.' et | Sextis administran|tibus. 

ISemausi (XII 5547 p. 857 vidit Hirschfeld). — 1) symmele . . certum; potest 
fuisse symmelei. Significabatur officium quod Aphrodisius, sive Aphrodisia fuit, 
in grege administravit, quale fuit symphoniaci (Momms.). — 2) Nomina vel agno- 
mina histrionum quos L. Ferus ex Syria secum adduxerat (de Memphio cf. supra 
N. S187 ; de Paride Veri vit. Veri 8, 7), sed quae Iralaticia fuisse notum est. — 
3) Publio, Marcn? (Momms.); panto-mimorum, in mentem venerat Hirschfeldio. 

5204 dis I manibus | Primigeni | scaenici ex | iactione Eudoxi. 
Arelate (XII 757 vidit Hirschfeld). 

5205 scaenici | Asiaticia|ni et | qui in eo|dem corjpore sunt, | vivi sibi 
fe|cerunt. 

Viennae (XII 4929 vidit Hirschfeld). — 1) Fortasse nomen habuerant a Va- 
lerio Atiatico senatore Viennensi (cf. supra N. 212 not. 2), ut coniecit Charvet 
Viennensis. 

5206 [M.] Aurelio Augg. lib. | Plebeio | electo locatori* d[m] rno, 
scribae et ma^^fjjistro perpetuo cor[;)o]|ris scaenicorum L[o]ltinorum, in- 
conp[ara6i]jli fide rem publ]icam ^erjenti corpor[js su]prd\ \ scripti, man- 
c[ipcs] I gregum do[mmorwm] | Augg | et 

Albani rep., nunc Romae (XIV 2299 vidit de Rossi). — 1) Locator fuit scae- 
nicorum, cf. N. 5207. S208 not. 1; ilem N. S19S. Ceterum mirum est hunc dici 
electum locatorem diumum, nisi forte haec separanda sunt. 

5207 Q. Gavius Arnionius | loc. scaenicorum*, ! vixit annis XXIllI m. VI. 

Romae rep. prope portam S. Sebastiani (VI S819. 40095; nuper Epinal in 
museo vidit Hirschfeld). — 1) Alim locator scaenicorum est VI 10092. 

5208 T. Uttiedius Venerianus | archimim. Latinus et ofi|ciahs (sic) \ 
an. XXXVII, promisthota » an. | XVIII, vixit an. LXXV, vivos sibi et | Al- 
fene Saturninae coniugi suae be|ne de se meritae. | Alfena Saturnina an. 

LL ! H. [m.y h. n. s. 

Phitippis (III S. 7545 integram descr. taec. XV Constantinus Lascaris, partem 
taec. XIX Heusey). — 1) Idem ut videtur quod locator tcaenicorum. — 2) a. ex- 

cepit Lasc. 

_ — 



324 Caput XII. 

5209 dis m^n. | M. Ulpio Hylae | archimimo diurnoS | qui vix. an. 
XXVI, I Livia Venusta | fec. coniugi b. m. | et sibi posterisq. | suis. 

Romae ad viam Salariam rep. (Notizie degli scavi 1888 p. 6S). — 1) Cf. 
N. S212 not. 2. 

5209* M. lunius M. 1. | Maior | archimimus, | ApoiUnis parasil., | 
posit. I Postumia d. 1. Cydilla. 

Praeneste, iam Romae (XIV 2988 vidit Henzen). 

5210 d. m. I Aeho BuHmioni dilurno' adlecto, Aeh|a lanuaria fil. 
et I Ulpia Herois con|iunx b. m. f., et sibi | et suis, hb. Hber|tab. q. poste- 
risq. I eorum. 

Romae (VI 10126 vidit Henzen). — 1) Cf. iV. S196? S206? S209. 

5210* Helias | pantomim. | hic quiescit, | ann. XIIII. | Sotericus fil. ] 
pii[ss. fecit et] \ s[m6 ascia dedic.]. 

Sainte - Colombe prope Viennam (XII 1946 servavit lacobus Spon). 

5211 dormi. | Claudiae | Hermionae | archimimae su|i temporis pri|- 
mae, here|des. 

Romae (VI 10106 vidit Henzen). 

5212 dis manibus | M. Fabi M. f. Esq.* Regilh et Fabiae | 

Fabia M. et D. hb. Arete archim[tma] | temporis sui prima diurna', fe- 
c[it] I sibi et suis, quibus legavit testa[»nenfo] | M. Fabio Chrysanto, | 
(deinde alia nomina Fabiorum minimum tredeeim) \ posterisq[Me eorum , monu- 
mentum] \ ne abahen[efMr maneatque] \ in famiha . . . ., | Sex. Pompeio 
[Sex.] I 1. Neriano . . . | A. Cosio Iucu[nrfo] . . | et in eod. mon^wmenfo] 
...],. camo .... 

Romae (VI 10107 viderunt Smetius aliique). — 1) Cf. iV. S199. — 2) Jrchi- 
mimam diumam videri quae non in certum tempus conducta sit, sed in perpetuum 
diumam mercedem accipiens, ait Mommsen ad titulum Philippensem III S. 7S4S 
(supra N. S208). 

5213 Eucharis Liciniae 1., | docla erodita omnes artes virgo, vixit 
an. XIHI. I 

Heus oculo errante quei aspicis 16ti domus, | 
morare gressum et titulum nostrum perlege, | 
amor parenteis quem dedit natae suae, | 
ubei se rehquiae conlocarent corporis. | 

Heic viridis aetas cum floreret artibus | 
crescente et aevo gloriam conscenderet, | 
properavit h6ra tristis fatahs mea | 
et denegavit ultra veitae spiritum. | 
Docta erodita paene Musarum manu, | 
quae modo nobihum ludos decoravi choro | 
et Graeca in scaena prima populo apparui. | 



Tituli pertinentes ad ludos. — Archimimi. Mimi. Mimae. 325 

En hoc in tiimiilo cinerem nostri corporis | 

inf[e]stae Parcae deposierunt carmine. | 

Studium patronae, cura, amor, laudes, decus | 

silent ambusto corpore et leto tacent. | 

Reliqui fletum nata genitori meo | 

et antecessi, genita post, leti diem. | 

Bis hic septeni mecum natales dies | 

tenebris tenentur Ditis aeterna domu. | 

Rogo, ut discedens terram mihi dicas levem. | 
Romae (1 4009. VI 10096 viderunt Henzen aliique praeter paucas litteras nunc 
deperditas. Buecheler carm. epigr. n. SS). 

Graecis hexametris conscriptum est epitaphtum Bassillae mimae, Kaibel epigr, 
Graec. 609 = Inscr. Graec. Ital. 2542 p. 704. 

5214 N. Decitius N. 1. | Sabellio mimus. U Decitia SabeUionis | h- 
berta, uxor. 

Romae (Fl 10408 semel deseripta saec. XFI). 

5215 Luria Privata | mima, v. a. XIX, Bleptus | fecit. 

Roma ut videtur Feronam translata (FI 10HI vidit Mommsen). 

5216 Eclogae | regis lubae* | mimae, quae | v. a. XVIII [»».] | 

Romae (VI 10110 semel descripta saec. XVI). — 1) Cf. supra N. 840. 

5217 sociarum | mimarum. | In fr. p. XV, | in agr. p. XII. 

Romae (VI 10109 vidit de Rossi). 

5218 C. Statio Gemello | Atellano. Villia | Secunda cont.' fec. 
Romae, nunc NeapoU (VI 26806 vidit Mommsen). — 1) Contubernali. 

5219 M. Annaeus M. f. Esq. | Longinus maccus, vixit | dulcissime 
cum suis ad supremam diem. | C. Gavius Primigenius, vix. ann. VII. | 

Desine iam, mater, lacrimis renovare | querellas, 
namque dolor talis non tibi contigit uni. 

Romae (VI 10105 vidit Henzen. Buecheler carm. epigr. n.4823). 

5220 C. Portumius (sic) \ C. I. Helenus, ( Calpurnia Anapauma, | nu- 
gari de basilica | Antoniarum^ | duarum. 

Romae ad viam Appiam (VI SS56 vidit Henzen). — 1) Basilica Antoniarum, 

filiarum Octaviae et M. Antonii, alibi non commemoratur. 
__ 

Protogenes CIouI.' ] suavei* heicei' situst | mimus, 
plouruma que | fecit populo soueis | gaudia nuges. 

In agri olim Amitemini vico Preturo in muro ecclesiae (I 1297. IX 4465 
vidit Dressel. Ritschl tab. XLIXg). Buecheler carm. epigr. 561. Carmen Enniana 
aetate non multum posterius (Buech.). Puncta sunt formae quadratae oblongae, 
1 littera modo L modo L. — 1) ClouU, vel Cloeli (servus). — 2) Suavei(s), suavis 
(Bue.). — 3) Hic. 



326 Caput XII. 

5222 Cn. Pompeius | D. 1. Astipa | daeliciae (sic) | populi Ro. 

Romae (VI iOiM'^ semel vel bis descripta saec. XVIII). 

5223 d. m. I Libela sc|eDicus via|rum*, v. | a. L, h. s. 
Constantinae (VIII 71S4 semel descripta a Costa quodum). — 1) Fortasse scae- 

nicus qui in viis se producebat (Momms.) ; cf. ad N. 3176 de catervariis. 

5224 d. (pusr stans) m. | Aemiliae | Irene, quae | vixit ann. XXVI ) 
diebus XIIII, | Aurelius Euty]ches stupidus* | greg. urb. con|iugi karis- 
sima (sic). 

Arimini, nunc Veronae (XI 453 vidit Mommsen). — 1) S. Cf. supra N. 2178 
(not. 11). 2179. 

5225 I 1 Caesaris lusor | mutus argutus 

imitator | Ti. Caesaris Augusti, qui | primum invenit causidicos imitari. 

Romae in columbario ad viam Appiam rep. (VI 4886 vidit Henzen). 

5226 d. m. I Flab. Cryseros Cocceius deri|sor se bib. conpar. sibi et 
su. I libert. libertabusque | posterisq. eorum. (Ex altera parte) d. m. | Fla. 
Crusorote | Cocaius derisor | libartis libar. 

Romae, iam Neapoli (VI 10104 vidit Mommsen). Apparet alterum titulum 
propter errores reiectum esse. 

5227 d. m. I Dionysio Aug. n. | vernae hethologo^ vixit | annos 
XXIIX mensibus VII | diebus XXIIII, fecit | Dionysius Socratis | Aug. lib. 
et sibi et suis. 

Romae (VI 10129 bis descripta saec. XVII; Oxonii vidit Huebner sed evani- 
dam). — 1) Mimos ethologos memorat Cic. de orat. 2, S9, 242. 

5228 d. m. I positus est hic Leburna | magister mimariorum, | qui 
vixit annos plus | minus centum ; | aliquoties mortuus | sum, set sic nun- 
quam.' | Opto vos ad superos bene | [ua]lerae. 

Sisciae, nunc Pest in museo (III 5980 vidit Mommsen). — 1) Similiter in epitaphio 
Aquiteiensi Bassillae mimae (cf. not. ad N. S215) est noXXdxiq iv ^vfisXaiq, aX.).' ovx 
OVTO) dh d^avovay (Hersilia Caetani- Lovatelli scritti vari [1898] p. 16S). 

5229 d, m. I Cn. Vergilius | Epaphroditus | magister odariarius' | a 
Minerva ] medica, vixit annos | septuaginta et". 

Romae (V1 10155 vidit Henzen). — 1) Cf. Petron. 52: puerumque iussit odaria 
saltare. — 2) Lapis dicitur integer esse. 

5230 C. lulio Cosco I odariario. | Peducaea Festa olla (sic) \ emit 
de suo. 

Romae, nunc Cataniae (VI 10154 cf. p. 5492 viderunt Marinius et nuper 
P. Orsi). 

5231 Paezusae Caes. | ser. monodiar.', | vix. ann. XVIIII m. IIX, 1 
Euchrestus conjiugi suae b. m. 

Romae (V1 10152 semel descripta). — 1) Cf. Diomed. art. gramm. III p. 492, 15 
ed. Keil. 



Tituli pertinentes ad ludos. — Miml. Odariarii. Choraulae. 327 

5232 Heriae Thisbe | monodiariae, | Ti. Claudi Glaphyri' | choraulde, 
Actionicae | et Sebastonic^e*. Terrenum | sacratum long. p. X, lat. p. X, | 
in quo condita est, fodere noH | ne sacrilegium committas. 

Romae (FI 10120 vidit Henzen). — 1) Glaphyrus tihicen celebratur anth. 
Pal. 9, 517 (cf. Hilhcher Jahrb. f. Phil. Suppl. vol. 18 p. 410). Alitis eiusdem no- 
minit memoratur luv. 6, 77, Martial. 4, 3, 8. Unius ex his uxor potest fuisse Heria 
Thisbe. — 2) Qui ludis Actiis, Nicopoli puto (cf. Friedlander Sittengesch. II ^ 
434. 574 ^ II^ p. 478. 629), et Augustalibus JSeapoli (cf ad A. 5082 not. 4) vicerit. 
Alius ^Ss^aarovsixTjg est in t. Rhodio Inscr. ins. mar. Aeg. 1 647 ; atius inscr. Graec. 
Sicil. Ital. 2499. 

5233 * I Sebasmia aput Damascum* III', Actia aput 

Bo[s]ltram'' II, Pythia Karthaginis* Asclepia Karthagi|ni, Severia aput Cae- 
sariam I, Commodia aput Caes.^ | Huic primum splendedissimus ordo de- 
cur. Ost. I postul. populo ob eximia[m tjpsius periti|am obsequiaque in 
patria m[aa;j]ma in colo[nia] | sua publice statua ponendam [decrevit]. 

Ostiae sine dubio, quamquam id non traditur (XIF 474 semel descripta ab 
homine ignoto saec. Xf^III exeunte). — 1) Initio fractam fuisse non traditur. — 
2) Sebasmia Damasci et Actia Bo,itrae celebrari solita nota sunt etiam ex nummis 
saeculi p. C. tertii Damascenis (Eckhel 5, 551 ; Mionnet 5 p. 291 — 297, suppl. 8 
p. 197— 206) et Bostranis (Eckhel 5,501 ; Mionnet 5 p. 458. 585), Sebasmia Damasci 
praelerea ex titulo Attico C. I. Att. 5, 129. — 3) Ter (scilicel vicil ille cui titultis 
positus fuit, citharoedus puto vel tibicen). — 4) Pythia Carthagine recens instituta 
memorat Tertullianus scorpiac. 6, Uvd-ia iv XaQXttyavvi;j t. Perinthius arch. epigr. 
Mitth. aus Oesterr. 8, 1884, 219. — 5) Intellege Caesaream Mauretaniae, in qua 
Kofifiodsia et SsovTjQSia celebrala esse praeterea sane non scimus. 

5234 ' 1 poetae et praec[om?]^. . . . | maximo chorau[/ae] | 

urbis Roma[e et\ \ provinciarum [-primo], \ hieroni[cae et] 01ympioni[cae] 
. . . . , I Caesia 

Romae in museo Lateranensi (FI 10121 vidit Michaelis). — 1) IVomen certe 
eius cui titulus positus est periisse apparet. — 2) Certaminibus musicis Graecorum 
etiam praecones de praemio contendisse notum est, cf. Suet. Ner. 24, cet.; Boeckh 
ad C. I. Gr. 1585. 

5235 L. Axius I Daphnus | choraules. 
Romae (FI 10119 vidit Henzen). 

5236 Licinia M. Crassi lib. | Sel6ne | choraule. | Sekijvrj xoQccvXig. 
Romae (FI 10122 vidit Henzen). 

5237 ▼.* P. LuciHus D. 1. | Croesus, protaules.'' 

Romae (FI 10136 vidit Henzen). — 1) Fivus, — 2) Alii protaulae sunt FI 
4719. 10135. IX 468 et in hoc t. Ephesio (Greek inscr. in the Brit. Mus. III p. 261, 
672 = Dittenberger syll. ed. 2 n. 907) : "Efisvoq TiQCDXavXTjg ''ISQOxXy T(p iSlut av- 
Qtazy xrX. 

5238 Anteros hypaul.* | Vedianus* Molpus' | h. s, e, 

Caetareae Mauretaniae (FIIl S. 21098 vidi ectypum). — 1) Hypaules? (voca- 



328 Caput XII. 

bulum alibi nondum repertum; tc5v vnavXovvtcjv in scaena non rara est mentio; 
apud Ljicianum de saltat. 85 pantomimus aliquis furibundus xwv vnavXovvTojv 
XLvl tibiam eripit, cet.). — 2) Fedii alicuius (fortasse P. Vedii Pollionis) servus 
fuerat. — 3) Agnomen fortasse Anterotis. 

5239 L. Mini tibicinis, | Cassia uxor. | L. Cassi Principis tibicinis* | 
cappae^ 

Ameriae (XI 4424 vidit Bormann), — 1) Hic fortasse Princeps tibicen, '^ope- 
ram Bathyllo solitus in scaena dare^, quem ridet Phaedrus S, 7 (Buecheler mus. 
Rhen. 57, 4882 p. 555). — 2) De hoc agnomine cf. Buecheler l. c. 

5240 Fulvia D, 1. | Copiola* tibicina^, | annos vixit XV. 

Romae (VI 55970 viderunt Huelsen et Vaglieri). — 1) Idem cognomen in 
artifice scaenica Plin. h. n, 7, 458, — 2) Sic (cum apicibut supra utramque \). 

5241 (tibiae duae, altera recta, altera curva; norma eum perpendiculo ; 

ascia) d. m. | Q. Appeus Augu|rinus Q. Appeo | Eutychiano pa|tri oplimo et 
Ce[sernia INicefo]ris marito dul[cissimo, calamau|Iae' Aponesi^, | v. v. f.' 

Prope Monselice (non longe ab Ateste, Paduam versus) loco dicto S. Pietro 
Montagnon (Prosdocimi Notizie degli scavi 4896 p. 547). — 1) SvQiati^g est in t. quo- 
dam Ephesio (cf, ad N, S257). — 2) Intellege: qui ad Aquas Aponi (cf, supra 
N. S202 not. S) artem exercebat. — 3) Vivus vivis fecit. 

5242 C. Asinius | Nymphius | citharoedus | \vix.] an. LXXVL 
Romae (VI 40125 vidit Henzen). 

5243 dis manibus. | Amphion ^ C. Salari | Capitonis citharoed., | vixit 
ann. L. 1 Zelhus^ fralri piissim. | Hic situs est. 

Romae (VI 40424^ semel descripta saec. XVI). luxta extabat titulus VI 40424^ 
ab eodem Zetho contubernali, filio, vicario positus. — 1) Nota nomen aptum ci- 
tharoedo. — 2) Saepe Zethi et Amphionis nomina fratribus indita (IX 6442. X 40S8. 
4447. XIV 2538 cet.). 

Alius citharoedus est XII 4925. 

5244 d. m. I Auxesi | citharoedae | coniugi optimae, | C. Cornelius | 
Neritus | fecit et sibi. 

Romae (VI 4042S aliquoties descripta saec. XV. XVI). 

5245 Pothus I psilocithar.* | palmaris^ 

Romae (VI 40440 vidit Henzen). — 1) /. e, xpikoxi&aQioz^g. Ludis Capitolinis 
a Domiliano institulis praeter citharoedos etiam psilocitharistae certabant, teste 
Suet. Dom. 4, item multis locis in Graecia (Inscr. Graec. sept. I 44S4 = BuU. de 
corr. hellen. 44, 4890 p.494; cet.). — 2) Fortasse palmarius, qui rettulerat palmam. 

5246 M. Licin[«]us D. 1. Mena curator iterum de | sua pequnia re- 
ficiundum curavit | [decjurionum sententia synhodi^ m.* psaltum^ | Mag.": | 
Q. Magulnius Q. 1. Eudox., | C. Clodius D. 1. S[3/]nistor, | D. Nonius D. 1. 
[G]or[^]onius^ | Decur.: | M. Licinius D. 1. Mena, | L. Critonius L. L 
Antiochus, | P. Tremelius P. l. Asclepiad.— | P. Obulcius D. 1. Demetrius. | 

(sequuntur alia nomina viginti septem, in his) L. AurellUS L. I. Maec. , [ L. 



Tituli pertinentes ad ludos. — Tibicines. Citharoedi. Psaltae. Musicarii. 329 

Maelius L. f. Maec^ | (in fine) Q. Magulnus (sic) Q. 1. Eudoxus, | C. Colo- 
dius (sic) D. 1. Synistor, | D. Nonius D. 1. [6?]or[(/]o[wjMs]. 

Romae intra urbem ad veterem viam Labicanam rep., litlerit liberae rei 
publicae (Bull. arch. eomunale 4888 p. 409 vidit Gatti). — 1) De synhodi vocabulo cf. 
supra N. S082 not. 5. Svvodoi xdiv xpakxdiv sane praeterea non notae. — 2) Magnae. 
— 3) Intellege: xwv xpa?.X(5v. — 4) Magistri. — 5) Corconius traditur. lidem 
magistri redeunt in fine catalogi. — 6) Nota ingenuos cognomine carentes, libertos 
trium nominum omnes. 

5247 decurionum Coccei 1., curat.* | Slratone comoedo, | Ibyco 
psalte, Modesto | dispensatore, Chresto sumptuar.^ | Tarentino sumptuar. | 
In fr. p. XL, in agr. p. XL. 

Romae (FI 10100 aliquoties descripta saec. XFI). — 1) Curatoribus. — 2) Cf. 
supra N. 1S14 not. 4. 

5248 Licinia C. 1. Erot[ts] | spaltria (sic) Muren[ae] | et ministra in 
i[amilia?]. 

Roma Firmum Picenum allata (VI 10158 vidit Mommsen). 

5249 ossa I Iconium 1., | psaltria. 
Romae (FI 10137 vidit Henzen). 

5250 Alcimas | Zmurneus', | tubocantius". 

Romae, iam Parisiis (V1 10149 viderunt MomTnsen et Hirschfeld). — 1) Smyr- 
naeus. — 2) Ludis Graecis aaXmyxxdiv quoque certamina commitlebantur (Seneca 
ep. 76, 4 cet). Cf. Friedldnder Sittengesch. IIP p. 298 not. 2. Tubicines in theatro 
memorat luven. 10, 214, 

5251 d. m. I Philotas Talli (sic) \ erosalpistes *. | Lamedon | filius fecit 
et Romana fiha. 

Romae (VI 10150 vidit Henzen). — l) Id est IsQoaakmyxx^g (Hens.). Cf. 
C. I. Gr. 2985: IsQoaaXnixxriq, W.Vfzmovslxrjg. 

5252 Ti. Claudius Corinthus | musicarius ParidisS | sibi et suis. 

Romae in monumento familiae Marcellae (VI 4434 vidit Henzen). — 1) Ti- 
bicen, ad quem sallavit Paris pantomimus (Momms.); cf. ad N. 3259. 

5253 d. m. s. I M. LaeHo Africano | M. LaeHus Africanus | et Flavia 
Optata parentes 1 b. m. f., | Hoelochari*, | qui vixit annis XXI m. VI d. X. I 

Musicus incanere, docte cantare solebat | 

acceptusque nimis multis magnifico ingenio^ | 

receptus inter fautores prior, | 

celebri favore artem exponens suam | 

ut quivis dederet aures suas mirifico ingenio | 

super canentis carmine doctiloquo. | 

Romae in columbario ad viam Salariam rep. (VI 7946 vidit Henzen. Bue- 
cheler carm. epigr. 1SS7). — 1) Vocabulum in margines sinistrum et dextrum re- 
iectum (hic lioelo, illic chari^, signum sine dubio defuncti. Hylochari signum est 
VI 1100S. — 2) Pentameter, subiato aut que nimis aut multis. In sequentibus quo- 



330 Caput XII. 

que versus facere voluit scriptor, de quibus cf. Buecheler l. c. Praeterea nota 
acrosticho n (Marcus). 

5254 d. m. I Calocaero | vernae dulciss. | et musicario | ingeniosis- 
simo, I qui vix. ann. XV, | bene merenti fecit | Daphnus. 

Romae (VI 9649 viderunt Smetius aliique). 

5255 Martialis hic s. e. s. (sic) \ v. anos (sic) II), | Semnos syponia- 
cus' I fecit. 

Caesareae Maurelaniae (FIII 2U0i vidit Purgold) . — 1) De symphoniacis cf. 
Friedlander Sitteng. III^ p. 50i. — Symphoniacos qui sacris praesto erant habes 
supra N. 4966 et fortasse etiam XII 5548. 

5256 Scirtus | symphoniacus | CorneHanus'. 

Romae rep. in monumento Statilionim ad portam Praenestinam (FI 6536 vidit 
Henzen cum amicis). — 1) Appellatus a Cornelia vxore ut videtur Statilii Tauri. 

5256* diis manibus | Primigenia | sinponiaca*, | ann. XXV. 
Prope Alicante Hispaniae, ubi fuit Lucenlum (II 5465 bis descripta saec. XFIl). 
— 1) sinproniaca alterum apographum. 

5257 Ti. Claudius | Oui. Macedo | ph6nascusS | sibi et | Stlacci^e Dig- 
n^e I uxori su5e. 

Apud Albam , iniellege Albano oppidum agri Romani (XIF 2500 bis ut vide- 
tnr descripta saec. XF. XFI). — 1) Phonasci memorantur in titulis Graecis 
artificum scaenicorum C. I. Gr. 5208 (Smyrnae) , C. I. A. III 429, Dittenberger- 
Purgold Inschr. v. Olympia n. 257 : vno (po)vaaxov xov dslva. Cf. praeterea Farro 
sat. Menipp. fr.548 Buech.; Suet. Avg.84, Ner.2S; Quint. inst. 41,5,19. Fried- 
Idnder Sittengesch. IIP p. 514. 

5258 d. m. I pueri Septentri|6nisS annor. XII, qui | Anlipoli in 
theatro | biduo saltavit et plajcuit. 

Antipoli (XI1 188 vidit Hirschfeld). — 1) Idem artificis nomen supra n. 3195. 

5259 C. Asinio Olympo | saltatori | v. a. XI d. XXX | fecerunt | Asi- 
nius Olympus ( et Asinia Doris | filio b. m. 

Romae (FI 10142 vidit Henzen). 

5260 Thyas saltatrix | Metihae Rufinae ', | vixit annis XIIII. | Thala- 
mus sponsae suae. 

Carlhagine in eodem sepulcreto in quo N. 1486 (FIII S. 12923 vidit Schmidt). — 
1) Femina ex nobilitate Romana ut videtur, cf. Prosopogr. Rom. s. v. — Aliae sal- 
iatrices sunl FI 10145. 10144. 

5261 dis man. INaidi Caesaris vernae | ex numero pyrricheS v. a. 
XXV m. II d. uno, | Onesimus Caeseris (sic) n. coniugi b. m. | fecit et 
sibi et suis posterisque eorum. 

Romae (FI 10141 vidil Henzen). — 1) Cf. Apul. met. 10, 29, cet.; Friedlander 
Sitteng. II ^ p.374. 

5262 Phoebe I Vocontia' | emboharia^ artis | omniuai erodita. | Hunc 
fatus suus pressit, ] vixit annis XII. || (a dextra) v.' P. Fabius P. D. 1. j 
Fauslus. 1 (a sinistra) v.'' Pompeia Cn. 1. I Sabbatis. 



Tituli pertinentes ad ludos. — Symphoniaci. Saltatores. Emboliariae. 331 

Romae {FI 40127 vidit Henzen). — 1) Indicaiur ofigo. — 2) Cf. Plin. h. n. 
7, 1S8 Galeria Copiola emboliaria reducta est in scaenam etc. Cic. pro Sest. 54, 116, 
ad Q. f. S, 1, 7, 24. Pompeiis in pariete basilicae dicitur scriptum fuisse: Oppi 
emboliari, far, furuncule (If^ 1949). — 3) Fivus, 4) viva. 

5263 Sophe | Theoroba|thylliana*, | arbitrix* | imbolia|rum'. 

Romae rep., tessera ossea (FI 10128 vidit de Rossi). — 1) Theorobathylliani 
potuerunt dici asseclae Theori et Bathylli pantomimorum (Theoriani memorantur 
in dislicho scariphato in pariete basiUcae Pompeianae, IF 1891 = Buecheler carm. 
epigr. 926). De Theoro cf. supra JS. S197 ; de Bathyllo Tac. a. 1, 54, Dio 54, 17 cet. 
— 2) Fortasse idem quod arbitra. — 3) Emboliarum. 



5264 d. m. 

immatura quies quos apstulit hic siti sunt tres, 

mater cum parvis pignoribus geminis. 
Pollia Saturnina parens triginta per annos 
vixit et enituit docta sonare mele. 
5 Octo puer Titius, proles cito rapta, Philippus, 
et fratri tenero karior una soror, 
Aelia Saturnina, abiit uno insuper anno, 
nec saltus vitam protulit aut choreae. 
Romae (FI 10151 semel vel bis puto descripta saec. XV). Buecheler carm. 
epigr. n. 1282. 

5265 ' 

tluxa aut syrmata Bacchici coturni, 
hic Phoebus fuit, hic superbus Euhan. 
Plaude islis, populare volgus, umbris, 
si sum dignus adhuc favor[e] vestro, 
si post praemia rixulasq. [«es]tras 
ut tiro ac rudis in quiete v[jua]m. 
Puteolis, nunc Neapoli (X 1948 vidit Mommsen). Buecheler carm. epigr. 1510. 
— 1) Praeter alia nomen artificis scaenici desiderari apparet (Buech.). 

5266 luha Mimesis subornlatris (sie) • lonici et Cano|nis, hic sita 
sit, quae^ vi|xit annis XLIIX; tibi et | tuis t. 1.^ 

Caesareae (Cherchel) Mauretaniae (FIII 9428 JFilmanns vidit ectypum). — 
1) Subomatricem hanc ad scaenam pertinuisse coniecit Momms. — 2) Terra 
levis (sil). 

5267 Tov oo<pbv I kv avdqaaiv \ Eiwvr/.ov \ avd^ga /nilyiaTOv 
K6iv\tov 'lovhov I MeLlriTOV \ ol TSXvelTai^ \ avid^rjy.av. \ 

Q. lulius Faen|tius alumnus | cum artefici|bus* posuit. (in latere) KoivTog 
'lovXiog I MeiXrjTog \ twv xaTaeiiQcoaa \ Ttj tiq. C xaA. Muqt. 

Romae (FI 10091. Inscr. Graec. Ital. 1092 titulum frontis viderunt Henzen 
et Kaibel). — 1) Arlifices sive technitas scaenicos intellegit Henzen, fortasse recte. 
Kaibel marmorarium putat fuisse lulium Miletum, cum in alia inscriptione, quam 



332 Caput XII. 

idem lulius Miletus sibi posuil (VI 10091 not. = Inscr. Gr. Sicil. Ital. 1095 = Kaibel 
epigr. Gr. 920) scriptum sit: fiaQ/jiaQiiov ro ysvog a(5t,e, SeQam. 

5268 d. [m.] s. I Hermippo | Aug. lib., proc. | scaenicS Ulp. | Amanda 
et Ulp. I Primitiva patr. | b. m. posueruut. 

Romae, nunc Bononiae (FI 10088 vidit Bormann). — 1) Scaenicorum. 

5269 M. Vipsanius | Narcissus | rogator ab scaena. 

Romae (VI I009i vidit Herzo^). 

5270 L. Marius Auctus | denunttiator' ab | scaena Graeca. 

Roma ut videtur Velitras et deinde JSeapoUm adlata (VI 1009S viderunt 
Mommsen et Fiorelli). — 1) Sic Fiorell. 

5271 L. Succ6nio L. f. Pal. | Prisco Illlv. i. d., q. a.\ | omnium 
corpor. patr., | item Trebis decur., pont., | Illlvir. i. d., patron. mun., | 
decuriae IIII scabillar. | veteres a scaena^ | amantissimo sui, | ex aere 
conlato. H. a. i. r.^ 

Olim Montefalco prope Mevaniam (Bevagna) Umbriae, iam Trebiis (XI S0S4 »= 
Orell. 2645 vidit Bormann). — 1) Quattuorviro iure dicundo, quaestori aerarii. — 
2) Collegia scabillariorum memorantur etiam in titulis urbanis (VI 6660. 1014S — 
10148. 55191. 55194 = Notizie degli scavi 1888 p. 186. VI 55971, item supra D/. 1911 
V. 4) et Puteolanis (supra N. 553. X 1645. 1647). Num ad scaenam pertinuerint, non 
semper apparet. De scabillo cf. Friedldnder Sittengesch. IP p. 409 not. 6. III^ p. 503 
not. 2. — 3) Honore accepto impensam remisit. 

5272 M. Septimio | M. f. Hor. | Seplimiano | equo publ., Illlvir. i. 
d., I praef. fabr. Romae, | dec. IIII scamillar.' | operae veteres | a scaena, 
patrono, ob | merila eius. | L. d. d. d. 

Spoletii (XI 4815 = Grut. 467, 7 vidit Bormann). — 1) Non videntur diversi 
fuisse a scabillariis. Cf. N. 3271. 

5273 operae urb, scabillar. : | Q. Honorius Anteros, | L. AuQdius L. 

\. Utilis, I (sequuntur alia nomina plus viginti). 

In S. Pelini ecclesia, quo loco fuit Corfinium (IX 5188 vidit Nissen, sed evani- 
dam, descripsit saec. XVI Accursius). 

5274 L. Sammio L. fli. Vol. | Ae[m]i[/i]ano eq. publ. | b[a6cn]ti, 
allec. in V | de[cM]r., luperco, flam. | provinciae Narbonenjsis, praef. co- 
hortis II I Hispanae Vasconum | civium Romanorum, | L. Sammius Mater- 
nus I alumnus L. Sammi Eutyci, | archiereus synhodi*. 

Nemausi (XII 5185 vidit Hirschfeld). — 1) Archiereus videiur fuisse Sam- 
mius Matemus eiusdem synhodi quae Nemausi posuit titulum supra N.S082; fuit 
igitur artifex scaenicus, similiter ut sacerdotes et aQXiSQSZg synhodi quos habuimus 
supra N. 5186. 3190. 3195. 3194. In huius ut videtur L. Sammii honorem videtur 
esse factum decretum Graecum cuius frustula reperta sunt Nemausi (Inscr. Gr. Sicil. 
Ital. 2497^. 2498). 

5275 (in plintho statuae marmoreae togatae) C. FundiUus DoclUS Apol- 
linis parasil.' (In scrinio seulpto ad pedes eiusdem slatuae) C. Fundilius | Doc- 
tus I ApoUinis | parasitus^ 



Tituli pertinentes ad ludos. — Apparitores a scaena. Agitatores. 333 

In I\iemore Aricino rep. (XIV 4275 ed. Tomassetti Notizie degli scavi 4887 
p. 197). — 1) Reliqui quos novimus parasitos Apollinis scaenae dediti fuerunt 
(supra N.5186. S189. 3193/4. 5196. 5200. 5209*); quod de hoc non ita certum. 

5275* (in plintho hennae muliebris) Fundilia C. f. Rufa | patrona DoCti. 
/n Nemore Aricino rep., iam Nottingham in museo (XI f^ 4199; Harry Wallis 
Muxeum and Art Gallery of NoUtngham Castle tab. I). 

5276 deo Tute|lae Aemilius | Severianus | mimographus | posuit. 

Tarracone (II 4092 aliquoties descripta saec. XFI. XFII). 



Circus eiusque factiones. 

5277 [/"ajctionis prasinae. 

Romae rep. in campo Martio, ubi dicitur via de' Banchi vecchi, fistula plumbea 
(XF72S4 vidit Dressel). — Stabula quattuor factionum in campo Martio memorat 
Notitia urbis reg. IX. Aedificaverat ea Fitellius (Tac. hist. 2, 94). Stabulum fac- 
tionis prasinae memorat Suet. Cal. 55. Ad hoc stabulum videtur pertinuisse haec 
fistula, quam Dressel indicat factam saec. I medio vel exeunte. 

5278 Fuscus cursor | prasini', vix. ann. XXIV, | vicit Rom. LIII, ad 
deam Diam IP, | Rovillis V, una palma rev.* bis | eandem vicit. Hic om- 
nium cursor. | primus qua die missus est vicit stat.® | C. Cestio M. Ser- 
vilio cos.' I Machao' conser. memoriae causa. 

Romae rep., ad viam Salariam ut videtur, tabula pai^va marmorea (FI S5950 
descr. Faglieri Notizie degli scavi 1894 p. 280, cf. Friedlander Sittengesch. II ^ 
p. 525). — 1) Prasinae factionis antiquissima 7nentio. — 2) Significantur ludi a 
fratribus Arvalibus ad lucum deae Diae (cf. supra N. 5057 noi. 7, iiem N. 250 
not. 25), 3) ludi genti luliae BoviUis editi (Tac. ann. 15, 25). — 4) Revocatus; 
cf infra N.5285 (not.5). 5284; Friedldnder Sitleng. IP p.457. — 5) STAT vel 
STA lapis, teste imagine ediia Notizie l. c. Quid subsit, incertum (vix licebit cogi- 
tare de stadio). — 6) A. 55. — 7) Fortasse idem quem. memorat Dio 59, 9. 

5279 A. Antonius Albanus | cursor et supra | cursores | factionis 
prasinae. j Trebonia Tertulla | posuit. 

Romae in via Salaria (FI 55944 = Notizie degli scavi 1886 p. 568 vidit 
Gatti). 

5280 Gigas 4git. I facti6nis | prasinde, | vicit palmds in biga | ...XXVI, 
maiores II, | [J5o]viUis^ I. || A. Antoni[o] | Adrasto | agitatori | factionis J 
prasinae. 

Romae rep. ad viam Salariam (FI 55946 = Notizie degli scavi 1886 p. 585 
vidit Gatti). — 1) . .VIILIS exceptum est (supplevit Huelsen collata N. 5278). 

5281 d. m. Muscloso» a. f. r.*, nai. Tuscus, vic. pal." DCLXXXII, 
a.* III , p.* V, V.' II , r.' DCLXXII , Apuleia Verecunda coniunx m. c. p.' 

Romae (FI 10065 semel descripta saec. XF, accurate ut apparet). — 1) Di- 
versus Pompeius Musclosus, qui agitavit in factione prasina, qui memoratur infra 
N. 5287 v. 19. — 2) Agilatori factionis missatae. — 3) Ficit palmas. — 4) Albata 
(factione), 5) prasina, 6) venela, 7) russata. — 8) Memoriae causa posuit. 



334 Caput XII. 

5282 d. m. I Epaphroditus | agitator f. r.*, | vic. CLXXVIII, et | at 
purpureum | liber.^ vic. VIII. | Beia Felicula | f. coniugi suo | [b.] merenti. 

Romae (VI i0062 vidit Bormann). — 1) Factionis russatae. — 2) Post liber- 
tatem acceptam fuit apud factionem purpuream quae, instiluta a Domitiano (Suet. 
JDom. 7, Dio 67, 4), non multum duravit (cf. Friedldnder ap. Marquardt Staatsverw. 
IIP p. 318). 

5283 Carisia Nesis D. 1. 
Scirtus* agitator faction. albae 

a. p. Chr. iS L. Munatio et C. Silio cos., quadr.'' vic. I sec^ I ter.* I. 
a. p. Chr. 14 Sex. Pompeio Sex. Appuleio cos., vic. I sec. I ter. II. 

a. p. Chr. 1S Druso Caesar. C. Norbano cos., vic. I sec. II ter. V. 

a. p. Chr. 16 Sisenna Statili. L. Scribonio cos., vic. II r. P s.' V t.* V. 

a. p. Chr. 17 C. Caelio L. Pomponio cos., vic.II r.P s.MIX t.^VI. 

a. p. Chr. 18 Ti. Caesare III Germanico Caesar. II cos., sec. VII ter. XI L 

a. p. Chr. 19 M. Silano L. Norbano cos., r. P s. V ter. V 

a. p. Chr. 20 M. Valerio M. Aurelio cos., sec. III ter. IIII. 

a. p. Chr. 21 Ti. Caesare IIII Druso Caesar. II cos., sec. II ter. V. 

a. p. Chr. 22 D. Haterio Agrippa et Sulpicio cos., sec. III ter. IV. 

a.p. Chr.23 C. Asinio C. Antistio Vetere cos., r. I* s. I ter. V. 

a. p. Chr. 2i Ser. Cornelio Cethego L. ViselHo cos., sec. I ter. IIII. 

a. p. Chr. 25 Cosso CorneHo Lentulo M. Asinio cos., ter. II 

sum. sum.® quadr. vic. VII, revoc. IIII, sec^ XXXIX, ter.*| LX; et 
iustitiale' I, seiuges IP, 

Romae ad viam Latinam rep. (Fl 10051 vidit Henzen). — 1) Fortasse M. Livius 
Scirtus, cuius liberti VI 2288 (cf VI 52471 = Bull. comunale 1886 p. 285 n. 1289). 
21414. — 2) Quadriga. — 3) Secundas (tulit). — 4) Tertias. — 5) Revocatus semel. 
— 6) Summa summarum. — 7) Hoc obscurum (significari missum, quo non con- 
stiterat de victoria, coniecit Henzen). — 8) Cf. N. 5287 v. 7. 

5384 [agitator] \ factionis \en[etae, dec.] \ Appio Annio Ga[Wo] j 

L. Verulano SWer[o cos.] \ | X k. Septembres. Vic[rt] j quadri.^ XLVII, se- 
cund.3 CXX[X/]^ I tertias CXLVI; bigas yic[it] \ VIIII, secundas IIX, 
terti. IIX; | adgente* quadrig. vicit II, | revocatus II, instauratiam® | ter- 
tias I: ad honore veni.' | CCCLIIIL® Vixit annis XXV. | Fecit ( Crispina 
Meroe. 

Romae, iam Veronae (VI 10055 vidit Momvisen). — 1) Consules fuerunt tem- 
poribus JSeronis extreniis; de Annio Gallo cf. Tac. hist. 1, 87. 5, 19 cet., de Verulano 
Tac. a. 14, 26. 15, 5. — 2) Quadrigas. — 3) Secundas (tulit, scilicet item certa- 
minibus quadrigarum). — 4) Cf. not. 8. — 5) Non intellegitur. — 6) Intellege: 
instauraticio die. — 7) Venit. — 8) /4pparet connumerari viclorias vel honores 
hucusque eiiumeratos; unde sequitur numerum secundarum , quas certamine quadri- 
garum tulerit agitator ille, fuisse CXXXI (47 -{- 151 -{■ 146 -\- 9 -^ 8 -{- 8 -^ 2 -^- 
2 + / == 554). 

5285 Crescens agit. | factionis ven., | natione Maurus, | aQnorum 



Tituli pertinentes ad ludos. — Agitatores. 335 

XXII.* I Quadriga primuni | vicit L. Vipstani6 | Messalla cos.^ natale | divi 
Nervae^ niiss. XXIIII*, | equis his: Circio, Accep|tore, Delicato, Cotyno. | 
Ex Messalla in Glabri{onem cos.'^ in natale | divi Claudi" miss. ost. | 
DCLXXXVI', vicil XXXXVII: | inter sing.« vic. XIX, binar. 1 XXIII, tern. V»; 
praemiss.*" I, | occup. VIII, eripuit XXXVIII." | Secund. tulit. CXXX; tert. 
CXI. I Quaest. ret. m |XV| LVm ] CCCXXXXVI. 

Romae rep. in via della Pace (Fl iOOSO vidit Henzen; imago est Bull. comunale 
1878 tab. XII , adiecto commentario quem conscripsit Hersilia Lovatelli). — 1) Ap- 
paret Crescentem cum agitaverit ab a. 116 ad a. 124 (not. 2. 5), agitare coepisse annos 
natum tredecim. — 2) A. 115. — 3) S Nov., tesUbus factis Philocalianis et Sil- 
vianis (C. I. L. I ed. 2 p. 278). — 4) Missu vicesimo quarto, id est postremo (cf. 
Friedlander ap. Marquardt Staatsverw. III^ p. 515). — 5) A. 124. — 6) ^ Aug. — 
7) Missus ostio sexcenties octogies sexies (tot certaminibus interfuit; cf. N. 5287 
not.8). — 8) Intellege: inter victorias quadraginta septem fuerunt undeviginti quas 
reportavit certaminibus singularum quadrigarum (in quibus quattuor facliones 
singulis tantum quadrigis certaverunt). Cf. N. 5287 v. 7 (not. 11) et v. 14 (not. 44). — 
9) 19-\-2S-\-S — 47. — 10) Praemissu? (Momms.). Praemissit? (Friedldnder Sitten- 
gesch. II ^ p. 472). Cf N. 5287 not. 36.— 11) 1-}.8-\-38=- 47. 

M. Aur. Polynices nat. verjna', qui vixil ann. XXIX mens. | IX die- 
bus V, qui vicit palmas | n.* DCCXXXIX, sic: in russeo n.' | DCLV, in 
prasino LV, in venejto XII, in albo n. XVII; prae|mia XXXX' n. III, 
XXX* XXVI, pura" n. XI; octoiug." n. VIII, dec.'' n. | VIIII, seiug. 

n. III. 

2. 

M. Aur. Mollicius Tatianus | natione verna, qui vixit ann. | XX mens. 
VIII diebus Vll, qui | vic. palmas n. CXXV, sic: in rus|seo LXXXVIIII, in 
prasino XXIIII, 1 in veneto n. V, in albo n. VII; [ praemia XXXX^ n. II. 

.3. 

(sub ambabus inscriptionibus) : 
d-Qiipe TtdxQj] 'Paifif] ylvxog rjvioxog JloXvveUr^g | 
vh dvo) MaxttQiv'^ Tariavov ts Adaiv. \ 

[l.ioiQ]r d' €v GTadioLGiv dyaA/.oi.i£v[ovg] g 

[ilQ^Tiaoev lo^ivfioQovg' rig (pd-6v[ov 

[&a]QoelTOv dvo nalde' ted-vr^/ie ........ vio), 

[zotjvov e7C€i (xeQOTtiov ndot ix[eveL io TeXo]g. 
Prope Ro7nam ad viam Praenestinam sub duabus statuis (?) aurigarum (Fl 
10049 = Inscr. Graec. Sicil. Ital. 1474 servavit Sirmondus). — 1) Natione verna, 
i. e. ex plebe urbana. — 2) Numero. — 3) Quadragenaria (ad sestertium quadra- 
gena milia), 4) tricenaria. Eadem praemia maiora appellantur N. 5287 v. 7. — 
5) Apparet minora praemia significari; de praemiis quindecim milium sestertium 
cogitavit Friedldnder Sittengesch. II ed. 5 p. 456, ed. 6 p. 501. —■ 6) Octoiuge. — 
7) Decemiuge. — 8) Macarium sig7ium Polynicis fuisse putat Kaibel, qui de car- 
7nine egit mus. Rhen. 54, 18^9 p. 190. 



336 Caput XII. 

5287 [C. Appu][eius DioclesS agitator factioDis russatae^ | (2) [na- 
t]ione Hispanus Lusitanus, annorum XXXXII mens. VII d. XXIII. | (3) [Pri]- 
mum agitavit in factione alb. Acilio Aviola et Corellio Pansa cos.^ | 
(4) [PnmMJra vicit in factione eadem M'. Acilio Glabrione C. Bellicio 
Torquato cos.'* | (5) [PJrimum agitavit in factione prasina Torquato Aspre- 
nate II et Annio Libone cos.® Primum vicit | (6) [in faction]e russata 
Laenate Pontiano et Antonio^ Rufino cos.' Sumnia: quadriga agitavit 
annis XXIIII, missus ostio fin CCLVIF, ] (7) [vicit MCCC]CL\\l^ a 
pompa CX.'° Singularum" vicit ooLXIIII •■', inde praemia niaiora vicit 
LXXXXII", XXX^^ XXXII, ex his seiuges^« III, XXXX" XXVIII, | (8) [ex 
his seiuge]s^^ II, L*^ XXVIIII inde septeiuge 1; LX" III. Binarum^" vi- 
cit CCCXXXXVIF', trigas'' ad -H^ XV^ IIII. Ternarum vicit LV\ Ad 
honorem venit 00 ^' | (9) . . . . [tulit sjecundas BCCCLXI, tertias DLXXVI. 
quartas ad iiS 00 l^, frustra exit ooCCCLP^ Ad venetum vicit X^', ad 
albat um vicit LXXXX F^ inde'' ad fiS XXX" II. | (10) [Rettulit quaest]um^^ 
m CCCLVIII LXIII CXX^^ Praeterea bigas ik^ vicit III, ad albatu'* I 
ad prasinu IP^ Occupavit et vicit^ DCCCXV^», successit et vicit"" LXVIP», | 
(11) [praemisit et vict]t^ XXXVF*, variis generibus vic. XXXXIP^ eripuit 
et vicit'' DII^* prasinis CCXVI venetis CCV albatis LXXXP». Equos cen- 
tenarios fecit n. VIIII et ducenar. V \ 

(12) Insignia eius. j 

(13) to sibi, quo anno primum quadrigis victor exstitit bis, 

eripuit*' bis. Actis*' continetur, AviUum Teren " factionis suae pri- 
mum omnium vicisse ooXI, ex quibus anno uno, plurimum vinceodo 
vicit I (14) [. . . . singularum . . ., at Diocles quo an]ao primum centum 
victorias consecutus est, victor CIII, singularum "" vicit LXXXIII. Ad- 
huc augens gloriam tituh sui praecessit Thallum" factionis suae, qui 

primus in factione russata | (15) [at Z>«oJcles omnium 

agitatorum eminentissimus, quo anno aheno principio''^ victor CXXXIIII, 
singularum vicit CXVIII; quo titulo praecessit omnium factionum agita- 
tores, qui unquam | (16) [certaminibus ludorum ci] rcensium interfuerunt. 
Omnium admiratione merito notatum est, quod uno anno alieno prin- 
cipio, duobus introiugis Cotyno et Pompeiano, vicit LXXXXVIIII, LX" 

1, I IIII, XL 1, XXX" II. I — (17) lfact]\onis prasinae, 

victor QoXXV, primus omnium urbis conditae ad liS L^® vicit VII, Diocles 
praecedens eum introiugis tribus Abigeio Lucido Parato L vicit VIII. | 
(18) — [Item praecedens Cjommunem Venustum Epaphroditum , tres agita- 
tores miharios factionis venetae''^ ad ilS L vicissent XI, Diocles Pom- 

peiano et Lucido, duobus introiugis L vicit | (19) [X//''*] 

factionis prasinae, victor ooXXV, et Flavius Scorpus"®, victor II XLVIII, 
et Pompeius MuscIosus®°, victor III DLVIIII, tres agitatores victores VI 
DCXXXIFS ad xiS L vicerunt XXVIII, | (20) [at Diocles omnium agitato- 



Tituli pertinentes ad ludos. — Agitatores. 337 

rum emijnentissimus, victor ooCCCCLXlI", L vicit XXVIIIL — Nobilis- 
simo titulo Diocles nitet, cum Fortunatus factionis prasinae, in victore 
Tusco victor CCCLXXXVI, L vicit IX, Diocles | (21) [m Pompeiano vic- 
tore^' victo]v CLII, L vicit X, LX I. Novis coactionibus" et nura- 
quam ante titulis scriptis Diocles eminet, quod una die seiuges ad IIS XL 

missus bis, utrasque victor eminuit adque amplius | (22) 

suisque, seplem equis in se iunctis, numquam ante hoc numero equorum 
spectato", certamine ad -IfS L in Abigeio victor eminuit et sine flagello " 

alis certaminibus ad US XXX j (23) [vicit\ um 

visus esset his novitatibus, dupHci ornatus est gloria. — Inter miliarios 
agitatores primum locum oblinere videtur Pontius Epaphroditus factionis 
venetae, | (24) [qui temporibus imp. nostri Anto]mm Aug. Pii solus victor 
ooCCCCLXVII, singularum vicit DCCCCXI, ad" Diocles praecedens eum, 
victor ooCCCCLXII, inter singulares"* vicit ooLXIIII. Isdem temporibus | 
(25) [Pontius Epaphroditus eripuit] et vicit CCCCLXVII: Diocles eripuit et 
vicit DII". Diocles agitator quo anno vicit CXXVII, Abigeio Lucido Pom- 

peiano introiugis tribus victor CHI, inter | (26) [Inter em]i- 

nentes agitatores introiugis Afris plurimum vicerunt: Pontius Epaphrodilus 
factionis venetae, in Bubalo vicit CXXXIIII; Pompeius Musclosus factionis 

prasinae, | (27) [in vicit] CXV: Diocles superatis eis, in Pompeiano 

viclor CLII, singularum vicit CXXXXIIII. Ampliatis titulis suis, Cotyno 
Galata Abigeio Lucido Pompeiano introiugis quinque | victor CCCCXXXXV, 
singularum vicit CCCLXXXXVII. 

Romae, ex f^aticano adducla in campum Martium (V1 10048 viderunt Smetiut 
aliique). De hoc titulo disseruit Friedldnder Sitteng. Roms II ed. S p. 460 (ed. 6 
p. SOS seq.) — 1) Eiusdem C. Apputeii Dioclis imaginem Fortunae Primigeniae 
dedicaverunt filii eius (XIV 2884). — 2) In t. Praenestino (cf. not. 4) dicitur agi- 
tator primus fact. russat. — 3) A. 122. — 4) /^. 124. — 5) A. 128. — 6) Annio 
Smetius solus, errore. — 7) A. 131. — 8) Quater milies ducenties quinquagies septies 
ostio missus est (cf. N.S28S not.7), id est certamini inlerfuit. — 9) Numerus victoria- 
rum Dioclis, cf infra not. 24. 38 et v. 20 (not. S2). 24. — 10) Cf Friedldnder Sitteng. 
II ^ p. 4S7 (II ed. 6 p. S02). Momms. eph. 4 p. 2S0. — 11) De singularum notione vide 
N. S28S not. 8. — 12) Numerus redit infra v.24. — 13) Scilicet 32-\-28-\-29-\-3=92. 
Cf.not.14 — 17. — li) Ifitellege praemia tricenum, 15) qtiadragenum, 16) quinqua- 
genum, 17) sexagenum milium sestertium. Praemia haec tricenaria quadragenaria 
quinquagenaria sexagenaria connurnerata efficiunt praemia maiora 92. — 18) Cf. 
N. S285 fin. — 19) Sic vet septemiuges supplendum. — 20) Cf N. S28S. — 21) Cf 
not. 24. — 22) De trigarum certaminibus cf Friedldnder apud Marquardt Staatsv. 
III^ p. S24. — 23) Ad sestertium quindecim milia. Nota praemium exiguum. — 

24) ^" Ternarum' hae victoriae S1, additae ''binarum' victoriis quae praecedunt 547 et 
'^ singularum' 1064, efficiunt victorias 1462 supra (et infra, cf not, S2) memoratas. — 

25) Ad honorem venit miliarium, scilicet factus victor mille victoriarum (sic intellegit 
Momms.). Henzen significari putat quotiens Diocles vel vicerit vel secundas vel 
tertias vel quartas tulerit (similiter enim 'ad honorem venire' usurpatur supra 
N. S284), supplendum igitur oo [ooDCCCC]. Cf. Friedldnder l. c. p. 463. — 26) Cf. 
Friedldnder l. c. p. 463 not. — 27) Diocles cum frustra exierit 15S1, quartas tu- 

DESSAX7, Inscriptione3 Latinao IL 22 



338 Caput XII. 

lerit semel, tertias S76, secundas 861, victorias autem rettuleril numero H62 (cf. 
not. 9), desunt ex certaminibus 42S7, quibus interfuit (toties enim ostio missus esse 
dicitur, cf not. 8) certamina sex (ISSi-j-i -]-S76-{- 861 -\- 1462 = 42Si), quae infra 
seorsum videntur memorari (cf. Friedldnder Sitleng. IP p. 463 16). — 28) Momm- 
senus putat Dioclem ceteros quidem reUqiiisse post se, sed a solo veneto vel albato 
superatum esse, Friedldnder (IP p. 466) Dioclem una cum veneto vel albato metam 
attigisse, — 29) Scilicet ex his vicloriis quae praecedimt. — 30) Suppletum ex 
N. S28S. — 31) Pro CCCLVJll scribendum |CCCLV1I1|, et intellegendum sestertium 
trecenties quinquagies octies (centena milia) et LXIII milia et CXX. Cf. quae dis- 
putavit Mommsen eph. ep. 4 p. 230 seq. — 32) Miliarias, scilicet quae praemium me- 
ruerunt sestertium millenorum (Momms. l. c. p. 249, 2. p. 231). — 33) Haec bigarum 
miliariarum certamina sex videntur adnumerari deberi certaminibus supra recensitis 
4231, indeque effici numerum 4237, quoties ''ostio missus' est Diocles (cf. not. 27). — 
34) Item FU0035: occupavit et vicit; supra N. 3283: occup. Cf Plin. h. n. 8, 160; 
Friedldnder l. c. p. 466 (ed. 6 p. 312) ; fFilnsch sethianische Ferfluchungstafehi p. 70. 
— 35) Cf Friedldnder l. c. — 36) Cf. V1 10035; supra N. 3283: praemiss. — 37) Cf 
N.328S: eripuit. — 38) 813 -^- 67 -\- 56 -\- 42 -\- 302 (cfnot.59) = I462; tot fuerunt 
victoriae Dioclis. — 39) 216^203-^-81 = 302 (idem numerus infra v. 23). Cf Elter 
mus. Rhen. 41, 1886 p. 357. — 40) Novem equis cenium vel plures victorias reltulit, uno 
ducentas. — 41) Cf. supra not. 57. — 42) Actis diurnis publicis ut videlur. — 
43) Idem Teres memoratur F1 10034 ; idem ut videtur repraesentalus est in lucerna 
X 8035, 195 (Zangemeister ann. inst. arch. 1870 tab. N cf. p. 261). Libertus fuisse vi- 
detur L. Avillii Plantae supra N. 5352. — 44) Apparet victorias singularum appellatas 
plurimi aestimatas esse, — 45) Idem est supra N. 5352. — 46) Alieno principio quid sit, 
quaesivit Friedldnder l. c. II ^ p. 468. — 47) Inserendum : cum. — 48) Numerus qui 
periit aut Xll fuit aut aliquis eo maior. — 49) Cf N. 1679 not. 2. — 50) Cf N. 3296 
not. 2. Ceterum diversus Musclosus supra N. 3281. — 51) Connumerantur victoriae 
trium illorum aurigarum (1023 -\- 2048 -\- 5339 = 6652). Gloriatur Diocles quod 
ipsius victoriae quinquagenariae plures fuerint quam illorum trium coniunctae. — 

52) Numerus victoriarum Dioclis, redit etiam v. 24, fuit etiam v. 7 (ubi ... CLXII 
tantum superest), efficitur praeterea ex v. 7. 8 (cf. not. 24) et v. 10. 11 (cf not. 58). — 

53) Nomen equi suppletum ex loco infra v. 27. — 54) Cf. Friedldnder l. c. p.470; 
Mommsen eph. ep. 4 p. 232. — 55) Cf. Friedldnder l. c. p. 470. — 56) Cf. quae 
dixit Lovatellia ad imaginem Liberi aurigae (infra N. 3291^) antichi monumenti 
p.S2teq. — 57) Scr. at. — 58) Scribendum (vel intellegendum) : singularum. — 
59) Cf v. 11 (not. 58). 

5288 1. 

P. Aelius, Mari Rogati fil., Gulta Calpurnianus equis his vici in fac- 
tioneveneta: Germinatore» n.^ af.^ LXXXXII, Silvano r.*_Af.' CV^Nitid.^ 
gil." Af.^ LII, Saxone^ n.=^ Af. LX, et vici praemia m.« L» I, XL'° IX, 
XXX" XVII". 

2. 

P. Aelius, Mari Rogati fil., Gutta Galpurnianus mill[e] palmas com- 
plevi in factione prasina'* equis his: Danao b." Af. XIX, Oceano n. 
CCVIlII,_Victore r. CCCCXXIX, Vindice b." CLVIF^ et vici praemia 
maiora XL^" III, XXX III." 



Tituli pertinentes ad ludos. — Aurigae. 339 

3. 

Ex numero palmarum supra scriptarum" ocCXXVII'* vici: In factione 
albata Cll, remissus" II, XXX •'° I, XL I, a pompa'" IIII, equorum 
anagonum*' I; singularum LXXXIII, binarum VII, ternarum II". In 
factione russata vici LXXIIX", remissus'^ semel, XXX '^ I^; singularum 
XLII, binarum XXXII, ternarum III, quaternarum ^** semel"l In factione 
veneta vici DLXXXIIP^ XXX »" XVII, seiuge P, XL VIIII, L I, a pompa" 
XXXV, trigas X VII, triga XXV P, equorum anagonum I, sacro quin- 
quennalis certaminis^' I, remissus semel; singularum CCCXXXIIII, bina- 
rum CLXXXIV, ternarum LXV^. In factione prasina vici CCCLXIV» 
XXX I, XL II, pedibus ad quadrigam^ LX I, a pompa"VI; singula- 
rum CXVI, binarum CLXXXIllI, ternarum LXIIII.^ Hoc monumentum 
vivus feci, 

Romae^ ad viam Flaminiam, tituli tres eiusdem monumenti (FI i0047 semel 
deseripti ante saec. IX, quod exemplum servavit vetus codex Einsiedlensis , cf. 
C. I. L. FI, 1 p. XIII n. S5 — SS). Plures etiam fuisse, sed non omnes a velusto 
illo auctore descriptos, quaedam indicanl (cf. infra not. 17). Disseruit de his titulis 
Friedidnder Sitleng. IP p. 435 seq. (II ed. 6 p. 498 seq.). — 1) Geminatore, coniecit 
Friedldnder Sitteng. II^ p. 433 not. 1. — 2) Nigro. — 3) Afro. Cf N. 3287 v. 26; 
N. 3290; Friedldnder II^ p. 294. — 4) Rufo. — 5) Idem equi nomen infra N. 3290. — 
6) Gilvo. De equorum coloribus cf ad N. 3290 not. — 7) Non recte propter hoc 
equi nomen titulum tertio vel quarto saeculo attribuit Friedlander l. c. p. 4SS. — 
8) Maiora (cf. N. 3287 v. 7). — 9) Quinquagenaria (sive ad sestertium quinquaginta 
milia), 10) quadragenaria , 1\) tricenaria (cf. N. 3286 not.5.4). — 12) Eademprae- 
mia maiora a Gutta in factione veneta relata, in titulo iertio huius monumenti (infra). 
Ceterum in codice Einsiedlensi esl m. 1. ixl. i. xxxxxuii, nulto discrimine inter varia 
numerorum genera. — 13) Si vere, ut infra legitur, Gutta in albata faclione rettuiit 
victorias 102, in russala 78, in veneta 385, et tum denique ad prasinam transiit, recte 
se habet quod dicitur in prasina factione mille palmas complevisse. Sed quae de equis 
tequuntur, confusa videntur vel corrupta, cf. not.lS. — 14) Badio, Cf. N.S290 
not. 4. — 15) Numeri ki, qui efficiunt 814 (19 -{-209 -{-429 -\- 137) corrupti, si 
recte infra legitur, Guttae victorias apud prasinos fuisse 564 tantum {cf. Friedlander 
l. c. p. 460). — 16) Cf. not. 10. — 17) Cum in iis quae praecedunt tot palmainim non 
sit meniio, apparet partem titulorum monumenti ab eo qui descripsit praeter- 
missam esse. Ceterum hunc titulum auctor rettulit anie eum qui praecedif. — 
18) Numerus recte se habet, tot palmae enim efficiuntur comprehensis victoriis quas 
in quattuor factionibus se reportavisse dicit (102, 78, 385, 564). — 19) Idem ut 
videtur quod revoeatus, cf. supra N. S278 not. 4. — 20) Tricenaria (cf. not. 11). — 
21) Incertnm quid significet, cf. Friedldnder l. c. p. 437. — 22) Qui agonis adhuc 
expertes fuerant. Celerum apparet huc usque enumerari victorias aliquot maxime 
memorabiles inter CIl , quas in factione albata reportavit. — 23) Indicatur quoties 
in factione albata singularum , i. e. certamine singularum quadrigarum (cf. N. 3287 
not.11), binarum, temarum vicerit (85-\-7-{-2 = 92). Cum supra autem legatur, 
eum in factione albata vicisse centies bis, apparet numerum X aliquo loco excidisse. 
— 24) Cf. not. 27. — 25) Hic inseritur in apographo quaternarum I, quod ex sequen- 
ttbus videtur repetitum. — 26) Certamina quatemarum quadrigarum rarissima 
fuisse apparel. — 27) Numeri hi (42, 52, 5, 1) 88 victorias efficiunt, quot in 

22* 



340 Caput XII. 

factione russata reportavisse se dieit Gutla. — 28) Cf. not. 52. — 29) Intellege: 
ex his decem et septem victoriis unam seiuge. — 30) Trigis rettulit praemia decem 
millium nummum septies, viginti quinque millium nujnmum semel (trigas XV II 
triga XXVI apographum). — 31) Fidetur significari agon Capitolinus (cf. supra 
N. S177). — 32) Numeri his tres (554, 184, 65) efficiuntS85, qui est numerus supra 
relatus victoriarum in factione veneta a Gutta reportaiarum. — 33) Cf.not.56. — 
34) De hoc genere certaminis praeterea vix memorato cf. Friedlander l. c. p. 4S8, 
qui citat Dionys. ant. 7, 75. Eo certamine rettulit praemium sexaginta millium 
nummum semel (sic Friedldnder ; in apographo est solito more LXI; sexagies semel 
Guttam vicisse pedihus ad quadrigam putat Momms. eph. ep. 4 p. 230). — 35) Nu- 
meri hi tres (116, 484, 64) efficiunt 564, qui est numerus universus victoriarum 
Guttae in factione prasina. 

5289 (sculptura scalpro abrasa) vicit Scorpus* equis his. | Pegasus, 
Elates, Andraemo^ Cotynus. 

Romae (VI 10032 vidit de Rossi). — 1) Cf supra N. 1679 noi. 2, N. 3287 
not. 49. — 2) Idem equus memoratur Mart. 10, 9, S. 

5290 [vicit equis }iis\ | Nitido* alb. Lup.* II, Tusco 

cin." Fest.^' U, Decorato b." Pinn.* II; item Afris DLXXXIIII: | Raptore 
r.* lun. I, Pugione b. Quar. I, Virile r. Fulv. I, Romano r. Sen. I, 
Passarino** n.' Pomp. I, | Superbo b. Prim. I, Bubalo r. Rom. l, Pom- 

peiano* b. Her. I (deinde alia permulta nomina eodem modo perscripta) ; item 
Hisp. OoCCCLXXVHI : NotatO b. Gai. I , | (deinde rursus alia nomina eodem 
modo) Reliquos mang.' | suppedes ipsius perleges. 

Romae (FI 10036 vidit Dressel). — 1) Idem equi nomen supra N. 3288. — 
2) Nomina videntur fuisse dominorum. — 3) Cinereo. — 4) Badio. Cf. Varro ap. 
Non. p. 80 (sat. Menipp. fr. 538 Buech.): equi eolore dispares ..., hic badius iste 
gilvus ille murinus. Pallad. de re rust.4,15: colores hi praecipui (in equis) : ba- 
dius, aureus, albineus, russeus, cet. — 5) Rufo, vel russeo (cf. not. 4). — 6) Idem 
equi nomen supra N. 1679. — 7) Nigro. — 8) Idem equi nomen supra N. 3287. — 
9) Mangones. 

5291 (quadrigae quattuor, dextrorsum versus currentes; ad capita auriga- 
rum nomina adscripta) 

Eutyches* Lijber^ Polyfe|mus* Trofimi|on 

(sub equis) 

Libyo lubilatore Dicaeojsyne Eugrammo 

(retro aedificia quae spinam circi exornabant, arcus aediculae obeliscus, ad utram- 
que extremitatem metae, in alterius earum basi scriptum) meta.' 

Romae olim in ecclesia S. Mariae in Aracoeli, iam Florentiae, pars aversa 
sareophagi marmorei, in cuius fronte sculpta est fabula Phaetontis (VI 10080 cf. 
Sitzungsber. d. Akad. d. fViss. Berl. 1885 p. 1094; Galleria di Firenze ser. IVtab. 99; 
DUtsche ant. Bildwerke in Oberital. III n. 143; vidit Zangemeister ann. inst. arch. 
1870 p.236 not.4). — 1) Sic unum ex duobus apographis antiquis, Eutyones alte- 
rum (hodie vocabulum deest). — 2) Eadem agitatorum nomina N. 3291*. 3296. 3297. 
— 3) Antiquum vocabulum esse visum est Zangemeistero. 



Titoli pertinentes ad ludos. — Equi circenses. 341 

5291^ (bigae duae, in ea quae praecedit agitator habenas tenens sine fla- 
gello; ad hane adscriptum) L[iber] Romano, (ad eam quae sequilur) llarinus | 
Olypio. (Retro homines duo, alter equo insidens et coronam palmamque, alter 
flagellum tenens; supra scriptum) Liber, nical 

Prope Romam rep. ad nonum miliarium viae Flaminiae, opus tessellatum, quod 
pavimentum fuerat exhedrae thermarum (Lovatelli atli della R. Accad. dei Lincei 
ser. IJI vol. 5, 4879 p. 2S4 tab. = antichi momimenii illustrati tab. VI cf. p. 4Sseq.). 

5292 (auriga in quadrigis stans, adscriptum) Leaenji, nical (ad equos) 

Nicef- Aerope- Botrocal- Enacci- 

oru- tes es* at- 

s us 

Romae olim, lamella rotunda vitrea (FI lOffJO, XF 7051 imagines ediderunt 
Fabrettius et Ph. Buonarruoti). — 1) Sic legit Garruccius (antea legerunt Botro- 
calenjes, Acci|atii(s), qui idem equi nomen observavit inveniri in nummo q. d. contor- 
niato (Sabatier med. contom. tab. IF 45). 

5293 (Fictoria in quadrigis stans, pone auriga; infra stilo scriptum) C. 
.\nnius Laclerta ' nica. | Coraci^ nic. (Sub fundo lucemae scariphatum) Maxi- 
mus I fecit (impressum) L. Fabric. Masc. 

Romae, iam Monachii, lucema fictilis (XF 62S0 vidit Dressel). — 1) Idem 
aurigae nomen luvenal. 7, HS. — 2) Corax equi nomen iam in antiquissimo vas- 
CJilo Clusino (Ann. inst. arch. 1848 p. 5S4). — Eliam in aliis lucernis ludi circenses 
et aurigae celebrantur, XV 6231—6261. X 80S5, 10. 64. 482. 495. 

5294 (animal equi simile, sed cornibus caprinis; iuxta palma) bubal. (In 
fundo lucemae figuli nomen, modo) Bic. Agat. , (modo) C. Clo. Suc, (modo) 
Mun. Trept., (modo) Serg. Prini. 

Carthagine rep., lucemae complures fictiles, praeterea una originis incertae 
(quae Sergii Primi nomen habet) extat ISeapoli (VIII suppl.; X 80S5, 482 Neapo- 
litanam vidit Dressel). — 1) Equos huius nominis habemus iV. S287 v. 26, iV. S290; 
ceterum hic non equus Bubalus nomine videtur celebrari, sed bubalus animal Africae 
proprium (cf. Plin. h. n. 48, 58), quod genus aliquando Carthagine in spectaculis 
exhibitum esse crediderim. 

5295 (vir stans inter equos duos; a parte unius equi adscriptum) Aquilo 

n.' k.'' Aqui|lonis, vicit CXXX, | secund. tulit | LXXXVIIl, | ter. | tul. | 
XXXIVII, I (a parte alterius) Hirpinus n.' Aqui|lonis, vicit CXIIIl, | secun- 
das tulit I LV[, tert. tul. | XXXVI. | (infra) d. m. | Claudia Helice | fec. 
L. Avill. Dionysio^ | cond. gr. russatae* | coniug. dignissi. 

Romae (VI 40069 vidit Henzen), — 1) JNiger. — 2) Hoc obscurum. — 3) Dio- 
nysius hic videlur fuisse collibertus Avillii Teris, de quo supra N. S287 ad v. 45, 
et L. Avilii Galatae infra N. S544. — 4) Conditori gregis russatae. De conditori- 
bus cf, infra N. S545 not. 8. Hic Smetio visus est repraeseniatus esse equis pabulum 
praebens. 

5296 M. Aurelio Libero ( patri et magistro | et socio, domino* | et 
agitatori factionis | prasinae, | Aurelius Caecilius Planeta | Protogenes ob 



342 Caput XH. 

UV palmar. | hoc donum vovit, | natione Afri. (a sinistra, Utteris xio- 
vTiddv dispositis) Garamaoti' nica 1 (a dextra similiter scriptum) Genti^ nical 

Romae (VI 40038 viderunt Smetius aliique). — 1) De dominis faetionum 
iisdemque agitatoribus cf. Friedldnder ap. Marquardt Staatsverw. III^ p. 520, — 
2) III Metellus aliique, III plerique auctores. Tria 7nilia palmarum (id enim intel- 
legitur), immo etiam plura, rettulerat et Pompeius Musclosus (supra N. S287 v. 19). 
— 3) Nomina equorum putant (Mommsenus coniecit Garamantinicam dictum esse 
aurigam , qui equo illo vicerit), Ex hoc titulo factionem Garamantinicam desumpsit 
falsarius qui incidendum curavit titulum FI lOOSS^ not. = Henzen 6480. 

5297 Cl. Aurelio Polyphemo | domino et agitatori* | factionis rus- 
satae, togeni | Caesareus^ sui temporis primo | et solo factionario ob 
gloria \ . . . (In latere) dedicata | d. n. Aurehano Aug. III, [ Marcellino 
cos.' XIII kal. Febrar. 

Romae (FI 40060 viderunt Smetius aliique). — 1) Cf.adlS.S296.— 2) Intel- 
legendum esse: r(S ysvei KaiaaQSvq , monuit Huelsen. — 3) A. 27 S. Ceterum in- 
scriptionem lateris solus habet Smetius in editione. 

5298 d. m. I Aureho Heracjlide agilatori | factionis vene|tae et doc- 

tori I factionis s. s.* | et prasinae, | fecit | M. Ulpius | Apolaustia|nus 

tatul:ae b. m. 

Romae (FI 400S7 ad exempla co7nplura facta saec. XF. XFII). — 1) Supra 
scriptae. 

5299 d. m. I (imago aurigae stantis, s. palmam gerentis) \ Eutycheti | 

aurig. ann. XXII, | Fi. Rufinus et | Semp. Diofanis servo b. m. f. 
Hoc rudis aurigae requiescunt ossa sepulchro, | 

nec tamen ignari flectere lora manu, | 
iam qui quadriiugos auderem scandere currus, | 

et tamen a biiugis non removerer equis. | 
Invidere meis annis crudeha fata, | 

fata quibus nequeas opposuisse manus, | 
nec mihi concessa est morituro gloria circi, | 

donaret lacrimas ne pia turba mihi: | 
ussere ardentes intus mea viscera morbi, | 

vincere quos medicae non potuere manus. | 
Sparge, precor, flores supra mea busta viator; | 

fovisti vivo forsitam ipse mihi. 
Tarracone (II 4544 vidit Huebner). Buecheler carm. ep. 4279. 

5300 (puer in bigis, sinistra manu palniam tenens, praecurrente equite) 

Florus ego hic iaceo | bigarius infans* 

qui, cito I dum cupio currus, cito decidi ad umbr.^ | 

lanuarius alumno dulcissimo. 

Romae (VI 40078 saepius descripta saec. XV. XVI). Buecheler carm. epigr. 

n. 599. — 1) Hexameter mutilus (lapis integer videtur fuisse). — 2) Umbras. 



Tituli pertinentes ad ludos. — Aurigae. 343 

5301 d. m. 

factionis Venetae Fusco sacra|vimus aram 
de nostro, cerli stu|diosi et bene amantes, 
ut sci|rent cuncli monimentum | et pignus amoris.' 
Integra | fama tibi, laudem cur|sus meruisti, 
5 certasti | multis, nullum pauper timujisti, 
invidiam passus sem|per fortis tacuisti, 
puljchre vixisti, fato morta|lis obisti. 
Quisquis homo | es, quaeres lalem. Subsiste | viator, 
perlege, si memor ] es, si nosti quis fuerit vir — | 
10 Fortunam metuant omnes — | dices tamen unum: 
Fusjcus habet titulos mor|tis, habet tumulum. 
Con|tegit ossa lapis; bene habet. | Fortuna valebis. 
Fudimus | insonti lacrimas, nunc vi|na. Precaraur 
ut iaceas plajcide. Nemo tui similis. 
Tovg aovg aycHvag alcuv Xali]aei. 

Tarracone , nunc in Anglia loco dicto Chevening (II 4313 vidit Huebner. 
Buecheler carm. epigr. 300). — 1) Ferg. Aen. 5, 3S8. 372. 

5302 Socrales agilator | continentes ollas IIII. 

Roma ut videtur Feronam allata, tabella columbarii ( Fl 10064 vidit 
Mommsen). 

5303 [hic requtes]cii Eutymius* auriga^ qui vixit | [annos] . . m. I 
d. VII, dep. V idus Octob. | [conss. Theo]dosio Aug. XVII et Festo v. c^ 

Romae in pavimento basilicae S. Pauli {V1 10066 cf. Bull. di archeologia crist. 
1899 p. 249 aliquoties deseripta a saec. XFl ad XVIII). — 1) Apographa variant 
inter Eutymius, Eutymus, Eutumuus (litteris uu contignatis). — 2) aurica pars apo- 
graphorum. Ad hunc Euthymium pertinere nummos q. d. eontorniatos, in quibus ad 
imaginem aurigae adscriptum est Eutumius, Eutimi vincas, Euteimi nica similtterve 
(Cohen med. imp. ed. 2 t. VIII p. 293 n. 163. 164, p. 305 n. 266 seq., p. 314 n. 339, 
p. 315 n. 344. 343), putat R. Wilnsch Sethianische Verfluchungstafeln aus Rom p. 62, 
item hunc esse Eulhymium aurigam qui devovetur in tabellis plumbeis Romae 
repertis, ap. fViinsch l. c. p. 25. 50. 33. 33. 36. 38. — 3) A. 439. 

5304 d. m. C. Pompeio Euscemo cunditori factionis russati' et 
factionum primus', patrono bene merenti optimo et pientissimo, fecerunt 
liberti et hbertae heredes, fecerunt de suo. 

Romae (VI 10073 semel descripta saec. XV). — 1) Russati, ut infra N. 5508 : 
veneti. — 2) Hic corrupta quaedam videntur. 

5305 d. m. I Ponpeiae Trofhime | Vestiaria Rufina | filia matri | b. 
m. f., uxor I Marcisionis | conditor. | gregis ryssatae (sic). 

Romae (VI 10072 vidit Bormann). 

5306 Antistia L. f. | Praenestina | vivit ann. XXIII, | Inac[Ai] con- 
ditoris primi | factionis venetae, | Eros fecit. 

Prope Romam via Nomentana (V1 10071 bis ut videtur descripta saec. XVII). 



344 Caput Xn. 

5307 Astactus I hortator | prasini. 

Romae (VI 55949^ vidit Huelsen). 



5308 d. m. I Vetrui|ae (sic) Venaerilae (sic), Caricus | hortator | fac- 
tionis I veneti | fecit cojiuci (sic) bene | maeritae (sic)^ | quae vixit ajnnis 
XXXVIII I mesibus VIII. 

Romae {VI 1007 i vidit de Rossi). 

5309 M. Kanius | Synephebus. || M. Kanius | Ephebus | cellarius | 
factionis prasinae. 

Romae rep. ad viam Salariam (VI 55945 descr. Gatti JSoUzie 1886 p. 575). 

5310 Hyla medicus | factionis | Venetae se vivo | sibi et | ossibus 

suiis (sic) (Titulus iuxta positus paene totus periit). 

Romae ad viam Salariam rep. (Notizie 1887 p. 356 n. 853). 

5311 d. m. I L. Avilio Galatae ] fact. russ. hb.S item | luhae C. 
hb. Amphatae, | C. luhus Primus | patronae b. m. f. | sibi posterisq. 
suorum. 

Romae (VI 40077 vidit Marinius). — 1) Factionis russatae liberto. Alii Avilii 
ad factionem russatam pertinentes supra N. 3287 v. 15 (cf. not. 45). 3293 ; cf. item 
N. 5352. 

5312 decurionibus | et famihae | panni' russei | C. Ceioni Maxim.*, | 
quaestore | Yperego. | In fr. p. XXII , | in agr. p. XX. 

Romae in vinea exira portam S. Pancratii (V1 10043 aliquoties descripta saec. 
XVI. XVII). — 1) Cf. Suet, Dom. 7: duas circe?isibus gregum factiones aurati 
purpureique panni ad quattuor pristinos addidit ; item titulum qui sequitur (pro 
panni Gruterus edidit L. Anni, sed is titulum habuit per Gutenstenium auctorem 
suspectum). — 2) Intellege gregem C. Ceionii Maximi pertinentem ad factionem 
russatam. 

5313 famihae quadrigariae T. At. Capitonis' | panni^ chehdoni^ 
Chresto quaestore, | oUae divisae decurionibus heis" q. if. s. s.': | M. 
Vipsanio" Migioni, | Docimo vihco^, | Chresto conditori*, | Epaphrae sel- 
lario'', I Menandro agitatori, | ApoUonio agitatori, | Cerdoni agitatori, | 
Liccaeo agitatori, | Heheti succonditori^ | P. Quinctio Primo, | Hyllo me- 
dico®, I Anteroti tentori'', | Antiocho sutori, | Parnaci tentori, | M. Vipsanio 
Calamo, | M. Vipsanio Dareo, || Eroti tentori, | M. Vipsanio Fausto, | Hi- 
laro aurig., | Nicandro aurig., | Epigono aurig., jAlexandro aurig., | Ni- 
cephoro spartor.', | Alexioni moratori', | '° viatori. 

Romae (VI 10046 viderunt Smetius aliique). — 1) T. Ateius Capito, for 
tasse parentela coniunctus cum C. Ateio Capitone celebri iurisconsulto et eonsule 
anno p. Chr. 6. — 2) P. Anni Smetius in editione, idque retinet Friedldnder (cf. 
nol. 5). — 3) Collato Plinio h. n. 57, 133 Henzenus coniecit chelidonii vocabulo 
significari colorem purpureum, intellegendam igitur factionem purpuream institu- 
tam a Domitiano, cuius aetatem tamen hic titulus videtur antecedere (cf. not. 4) : 
Mommsenus putat initio colores factionum non fuisse certos. Friedldnder ap. Mar- 
quardt Staatsverw. Ill^ p. x18 not. 4 omnino non pannum ckelidonium intellegit, 



Tituli pertinentes ad ludos. — Apparitores ludorum circensium. 345 

sed P. Annium Chelidonium^ tocium videlicet Ateii Capitonis (cf. not. 2). — 4) Forma 
vetusta indicat aetatem Augusto si non antiquiorem, certe non recentiorem (ea- 
dem aetas indicatur Ateii Capitonis et Fipsaniorum nominibus cf. not. 1. 6). — 
5) Qui infra scripti sunt. — 6) Liberi qui fuerunt in hac familia exeepto uno 
P. Quinctio Primo, M. Vipsanii erant, fortasse M. Agrippae liberti. — 7) De his 
ministris ludorum circensium cf. Friedldnder ap. Marquardt Staatsv. IIP p. S21 
not. S. — 8) Conditores factionum sunt etiam N. S29S. S504 seq., 9) medieus factio- 
nis N. S510. — 10) Locus videtur vacavisse nomini reeipiendo. 

5314 (palma) victoria ] venetianorum | semper | constet | feliciter 
(palma). 

Romae (Fl lOOH vidit Henzen). — Jn titulo sepulcrali urbano Inscr. Gr. 
Sieil. Ital. 1S05 adscriptum est: ig ialvcc Bsvsriavovg, IlQlvxim (vel IlQivxiTCq). 

531 5 s I [o/jQciales | ab ara Circi | parenti | dignissimo | . . ■ | 

Biroti. (in latere dextro) . . . | Fl. Ariet . . . , | Aelius Yacinthus, | Aelius 
Yacinthus f., | Murr. Neon. 

Romae (FI 55942 = Notizie degli scavi 1897 p. 4S7). 



5316 [(i.] m. I morie catadromarius* | [ludis ilo] manis, qui 

catadrom. | [decucurrit] CCXXVI in Glauce^ (palma). 

Romae ad S. Sebastiani rep. (VI 101S7 Henzen vidit ectypum). — 1) Qui 
per catadromum descendere solilus est (funambulus) ; cf. Dig. i9, 1, 54; Sueton. 
Ner, H, Dio 61, 47. — 2) Nomen equi esse coniecit Henzen, cui insidens ille decu- 
currerit, ut elephanto eques a Suetonio et Dione (not. 1) memoratus. 



CAPVT XIII. 

TITVLI OPERVM LOCORVMQVE PVBLICORVM. 

TERMINI. 
TITVLI NONNVLLI AEDIFICIORVM PRIVATORVM. 



Lex operum Puteolana. 

5317 Ab colonia deducta anno XC», 1 (2) N. Fufidio N. f. M. PuUio 
duovir., I (3) P. Rutilio Cn. Mallio cos.'' | (4) Operum lex II. | 

(5) Lex parieti faciendo in area, quae est ante | (6) aedem Serapi trans 
riam. Qui redemerit, | (7) praedes dato praediaque subsignato | (8) duum- 
virum arbitratu. | 

(9) In area trans viam paries qui est propter | (10) viam, in eo pariete 
raedio ostiei lumen ^ j (11) aperito, latum p. VI altum p. VII facito. Ex eo | 
(12) pariete antas duas ad mare vorsum proicito | (13) longas p. II, crassas 
p. IZ— ^ Insuper^ id^ limen | (14) robustum long. p. VIII, latum p. IZ— , 
altum p. SZ— ' I (15) inponito. Insuper id et antas mutulos* robustos | (16) II 
crassos SZ*, altos p. I proicito extra pariete | (17) in utramq. partem 
p. IV. Insuper simas pictas | (18) ferro offigito^°. Insuper^ mutulos tra- 
biculas I (19) abfegineas II, crassas quoque versus S.", inpon[tJlo ** || 
(2, 1) ferroque figito. Inasserato asseribus abiegnieis | (2) sectilibus, cras- 
seis quoque versusZZ*^; disponito ni plus SZ— ". | (3) Operculaque abieg- 
nea inponito; ex tigno pedario | (4) facito. Antepagmenta abiegnea, lata 
SZ— crassa £" | (5) cumatiumque inponito ferroque plano figito. | (6) Por- 
tulaque*^ tegito tegularum ordinibus seneis | (7) quoque versus; tegulas 
prlmores omnes in ante-|(8) pagmento ferro ffgito; marginemque fnponito. | 
(9) Eisdem " fores clatratas II cum postibus aesculnieis | (10) facito sta- 
tuito ocludito picatoque ita, utei ad aedem | (11) Honorus facta sunt. 
Eisdem maceria extrema paries | (12) qui est, eum parietem cum margine 
altum facito p. X. | (13) Eisdem ostium, intro itu in area quod nunc est, 
et I (14) fenestras, quae in pariete propter eam aream sunt, | (15) parie- 
tem" opstruito. Et parieti, qui nunc est propter | (16) viam, marginem 
perpetuom inponito. Eosq. parietes | (17) marginesque omnes, quae lita 



Tituli operum locorumque publicorum. 347 

non erunt, calce | (18) harenato '° lita politaque et calce uda dealbata recte | 
(19) facito. Quod opus struclile fiet^, in lerra calcis | (20) restinctai 
partem quartam indito". INive maiorem | (21) caementa^ struito quam quae 
caementa arda | (22)pendat p.^ XV, nive angolaria^* altiorem ZZ £^^ facito. U 
(3, l) Locumque purum pro eo opere reddito. | (2) Eidem sacella aras 
signaque, quae in | (3) campo sunt, quae demonstrata erunt, | (4) ea omnia 
toilito deferto componito | (5) statuitoque, ubei locus demonstratus | (6) erit, 
duumvirum arbitratu. | 

(7) Hoc opus omne facilo arbitratu duovir. | (8) et duoviratium'^, qui 
in consilio esse | (9) solent Puteoleis, dum ni minus viginti | (10) adsient, 
cum ea res consuletur. Quod | (11) eorum viginti iurati probaverint, pro- 
bum I (12) esto; quod ieis inprobarint, inprobum esto. | (13) Dies operis: 
k. Novembr. primeis. Diespequn.: | (14) pars dimidia dabilur, ubei prae- 
dia satis | (15) subsignata erunt; altera pars dimidia solvetur | (16) opere 
effecto probatoque. C. Blossius Q. f. | •HS-ooD"\ idem praes.^* Q. FuGcius 
Q. f.; I Cn. Tetteius Q. f.; C. Granius C. f.; Ti. Crassicius.^ 

Puteolis, postea Neapoli, ubi exCat in museo (1 377. X4781. Ritschl tab. LXf^I). 
Tribus yaginis scripta est, quas duplicibus hastis indicavi. Litterae multo graci- 
liores sunt quam in reliquis tilulis illins aetatis; ob hanc potissimum causam 
titulum restitutum putant aetate imperatoria. — Optime illustravit Th. Wiegand 
die puteolanische Bauinschrift (Jahrb. f. class. Phil. suppl. XX 1894 p. 661 seq.). — 
1) Colonia Puteoli cum deducta sit a. u. c. S60, annus coloniae nonagesimus vere 
tJicidit in a. u. c. 649. — 2) yi. u. c. 649. — 3) Intellege : po7-tam. — 4) Pedem 
unum et quadrantem. — 5) in super lapis (cum puncto inter duo vocabula). — 
6) Scilicet super ostii lumen (not. 5, cf. JViegand p. 73i). Non recte id insiti- 
cium olim iudicaverant. — 7) Pedis dodrantem. — 8) Mutulorum vocabulum paullo 
aliter hic usitatum atque adsolet, cf. Wiegand l. c. p. 739. (Mutuli memorantur 
etiam supra N. 1879, 3 et fortasse III S. 6846 = 1214S.) Perlinent haec iam ad 
tectum ianuae ex utraque parte imponendum. — 9) Bessem. — 10) Cf. ff^iegand 
p. 7S7 seq. — 11) Semissem. — 12) Litterae nit contignatae, propter angustias 
spatii. — 13) Trientem. — 14) Dodrantem. Praecipit lex trabiculas asseribus inasse- 
randas esse ita, ut ne plus dodraniem altera ab altera distet. — 15) Semunciam. — 
16) Portulamque. — 17) Idem, scilicet redemptor. Ceterum apparet iam ad alte- 
ram operis partem scriptorem legis se convertere. — 18) Scr. pariele. — 19) Cf. 
Cato de r. r. 18, 7. — 20) Praecepta pvnuntur de parietibus struendis. — 21) Cf. 
Wiegand p.711. — 22) Caementam. De re cf. Nissen pomp. Stud. p.S8, H^iegand 
p. 711. — 23) Pondo. — 24) Angulariam. — 25) Triente et semujicia. — 26) f^i- 
detur scribendum esse duoviralium. — 27) Sestertis mille et quingentis. Ceterum 
noti credere Blossium ambitionis catisa multo minoris hoc opus redemisse quam e 
re ei erat. — 28) Cf. Festus ep. p. 1S1 Miill. (manceps dicitur qui quid a populo 

emit condueitve qui ' idem praes^ dicitur, quia tam debet praestare quod 

promisit quam is qui pro eo praes faclus est). Ipse quoque manceps praedis loco 
*e obligare solebat (Momms.). — 29) Pi'aedes quaituor. 



348 Caput XIII. 

5318 C. Quinclius C. f. Valg.' patron. munic, | M. Magi. Min. f.^ 
Surus, A. Patlacius Q. f., | Illlvir., d. s. s.* portas turreis moiros | tur- 
reisque aequas qum moiro | faciundum coiraverunt. 

Aeclani rep. (11250. IX i440 vidit Momvisen; imaginem Ritschl tab. LXXc). 
Ex altero exemplo eiusdem inscriptionis videntur superesse fragmenta IX i14i. 
— 1) Falgus hic videtur esse socer P. Servilii Rulli qui a. u. c. 691 tribunus plebis 
legem agrariam promulgavit (Cic. de leg. agr. 5, 1, 5), Cf. quae exposui Herm. 18, 
1S85 p. 620 seq. Idem Pompeianis amphitheatrum et theatrum teclum aedificavit 
(v. infra iV. 3627. 3656) ; idem memoratur in titulo liberti X 3282 = Buecheler carm. 
epigr. 12. — 2) M. Magius Minati filius. Minatus (sic, non Minatius, cf. supra 
N. 5206) Magius Aeclanensis, paler huius M. Magii Suri, bello Italico (a. u. c. 664) 
Romanorum partes adiuvit et ob eam rem civitate donatus est, teste Fielleio Paterculo, 
qui ex posteris eius se esse gloriatur (Fell. 2, 16). — 3) De senatus sententia. 

5319 P. Attius P. f. Vaarus leg. pro pr., | C. Considius C. f. Longus 
leg. pro pr.S | murum, turres, posteicuus'^, | fossam faciundum coer. ; [ T. 
Tettius T, f. Vel. praefectus. 

Curubi in ora Africae inter Carlhaginem et Hadrumetum (VIII 979, et multo 
melius Comptes rendus de VAcad. des inscr. 1893 p. 51). Tractavit Mommsen Herm. 
50, 1893 p. 436. — 1) De his duobus ducibus partium Pompeianarum in Africa 
ab a. 703 ad a. 708, cf. Caes. b. c. 1, 25. 2, 25 seq. Dio 4/ , 41 seq. Legali pro pr. 
dici voluerunt, sine dubio Metelli Scipionis, cui in Africam venienti a. 707 Varus 
concessit (Dio 42, 37) et quem certe a. 708 pro unico populi Romani imperatore 
habuii Considius (bell. Afr. 4). — 2) Cf infra N. 3540 not. 4. 

5320 C. Caesare imp. cos. Il[//]', | L. Pomponius L. 1. Malc[jo] | 
duovir V^ | murum oppidi totum ex saxo | quadrato aedific. coer. 

Curubi (VIII 977 cf. 12431 Wilmanns vidit lapidem, Schmidt ectypum). — 
1) A.u. e. 709. — 2) V. vel Ut. (nam fuerunt fortasse V ef T litterae contignatae) 
quid sit obscurum. De duoviro quintum vix licet cogitare in colonia recens 
condita. 

5321 M. Minatius M. f. Pom. | Sabinus* lurrem de | sua pequnia, 
murum | de pequnia conlata | faciund. coeravit | idemque probavit. 

Padulae in Lucania, non longe a Diano, ubi fuit Tegianum (I 1239. X 291 
ter descripta saeculis superio7'ibus). — 1) Fortasse idem M. Minalius Sabinus pro- 
quaestor Cn. Pompeii filii bello Hispaniensi anno 709 (Mommsen Roem. Milnzwes. 
p. 631. 636). 

5322 Turus^ Patalius^ Granp. Opia. f.^ | Venetus Lastimeis Hosp. 
f.'', 1 pra.^ murum^ locaverunt log.^ | [p.] CXI, alt p. XX, eisde proba[w.] 

In insula Dalmatiae Feglia, ubi fuit civilas Curictarum, oppidum Curicum, 
trabs ex lapide calcareo, rep. cum oppidi moenia deicerentur (III S. 15293 viderunt 
Patsch aliique arch. ep. Mitth. 13 p. 68, 16 p. 53). — 1) Idem nomen Dalmaticum 
III 2734. 27699. 2787. 5154. F 3055 ; cf Sticotti arch. ep. Mitth. 16 p.56. — 2) G. 
Patalicus Terti filius est in t. Histrico F432. — 3) In aliis titulis insularum Dal- 
maticarum reperiuntur Opiae filius (III 5144) et Opiavi filitis (III S. 10121). — 
4) Alius Hospolis filius in t. Histrico F449. — 5) Praefecti. — 6) Curicum muni- 
tum fuit iam a. u. c. 706, cum C. Antonius ibi caperetur (cf. Caes. b. e. 5, 8), 



Tituli operum publicorum. — Moenia. Turres. Portae. 349 

eufus munitionis fortaise pars fuit murus, cuius hic titulus meminif. Eum esse 
aelatis liberae reipublicae etiam forma litterarum arguit. — 7) Longum. 

5323 M. Nellius M. f., | A. Octavius C. f., | L. Ursius A. f., | aid.' | 
murum portam turris | faciunda ex s. s.* coe[r.] | eid. que. probav. 

5324 L. Numistronius L. f. Decian., | C. Lucius M. f., M. Runtius 
L. f. Mess. I aed., portas turreis murum | ex s. c. faciund. coerarunt 1 eis- 
demque probanint. 

5325 C. Valerius C. f. Triarius^ I M. Runtius L. f. Messia. iter, | 
C. Afiedius C. f. Sexsti. aed., | ex s. c. f. locaverunt; | M. Runtius L. f. 
Messianus, | C. .4fiedius C. f. Sexstianus | probaverunt. 

Fundis (I H91. H87. 1188 = X 6238. 6259. 6242 vidit Mommsen). iV. 552i 
extat adhuc supra portam civitatis, N. 3525 in turri quadam, sed nescio num anliquo 
/oco. — l) De tribus aedilibus Fundorum cf. ad JS. 5529. — 2) Ex senatus senten- 
tia. — 3) Vix hic C. Falerius Triarius, legatus Luculli bello Milhridatico (Livius 
epit. 98, cet.; t. Delius bull. de corr. hellenique 11, 1887 p. 265), potius C. Triarius 
Ciceronis amicus, qui periit bello civili (Cic. de fin. i, 5, 15. Brut. 76, 265 , ad Att. 
12, 28,5) vel unus ex filiis eius (ad Att. l. c). 

5326 L. Scribonius L. f. Lib.* pater, | L. Scribonius L. f. Libo f.*, | 
patronei, turreis ex d. d. | f. c. 

Montesarchii, ibi ubi fuit Caudium, litteris pulchris et antiquis (1 1224. IX 2171 
Ritschl tab. LXlIf; aliud exemplum eiusdem inscriptionis paullo mutilum extat eo- 
dem loco I 1225. IX 2172. Ritschl tab. LXII g, fragmentum teriii in vicinia vidit 
Dressel IX 2175). — 1) Libo , 2) fil. exemplum alterum (IX 2172). Alter ex his 
Scriboniis Libonibus, aut pater aut filius, videtur esse familiaris et consocer 
Cn.Pompeii, consul ord. a.v. c.720 cum M. Antonio. Alter Caudinis eiiam basi- 
licam aedificavit (infra N. 5529 = IX 2174). 

5327 Q. Pulfennius Q. f. Mevi[anwsJ, | C. Curius Q. f. Broccb[Ms], | 
Illlvir., I turrim ex s. c. refici^wnd.] | curarunt, probaru[nf]. | Constat po- 

pulo [ft^] I CN5rV)-^jCN2DCCCCXXXVI . . 

Pinnae in Vestinis (IX 5554 vidit Dressel). 

5328 L. Mummius L. f., C. Manlius C. f. | pr. duovir., pro ludeis 
turreis* duas | d. d. s.* faciundas coerarunt. 

Telesiae in Samnio rep. prope turrim quandam (1 1218. IX 2255 bis ut videtur 
descripta saec. XVIII). Ex simili titulo eiusdem loci superest IX 2250 cf. p. S74. 
— 1) turris alterum apographum (turreis IX 2250). — 2) De decurionum sen- 
tentia. 

5329 L. Cemoleius L. f., L. Statius L. f., | Q. Paccius M. f. aid.S d. 

s. s.'' I portas faciundas dederunt | eisdemqe (sic) probaverunt. 

Formiis, litteris vetustis (X 6105 vidit Mommsen). — 1) -^ tribus aedilibus 
Formiae regebantur (cf. N. 5547), ut etiam Arpinum (cf. infra N. 5595) et Fundi 
cf. Mommsen CIL. X p. 556. 602. 617. 

5330 C. Bruttius C. f. | Ser.' aed. pro q.*, | mur. p. CC de sua | peq. 
faciundum | coer., P. Cornel. | Q. Caecil. cos.' 



350 Caput XIII. 

Grnmenti (Saponarae) in Lucania (I 604. X249 vidit Mommsen; Rischl tab. 
LXXXFa). — 1) Tribu Sergia (cf. iV. S551). — 2) Aedilis pro quaeslore. — 
3) A. u. c. 697. 

5331 [Se]x. Q. Poppaedi[e]i Sex. f.* | [S]er., C. Aebutius C. f. | . . al.*, 
aediles, moer^wm | p]edes ooCC. de sua | [p]equnia faciundu[m | c]oera- 
ver., Ser. Sulpici[o] j M. Marcello cos.^ 

Gfumenti (Saponarae) in Lucania (I 6i7. X 220 descripserunt saec. XV III Da- 
nius quidam et magis mutilam faclam nuper Patroni Notizie degli scavi 4897 p. 181. 
— 1) . . X. Q. Popp. aedilis ex f. Danius, . . x. Q. Poppaedi . . . superest. — 2) Fa- 
lerna vel Galeria iribu. — 3) A. u. c. 705. 

5332 Cn. Cornelius | L. f. Gal. Cinna | llvir | murum long. p. CU | 
ex d. d. f. c. i. q. p.' 

5333/4 M. Cornelius M. f. | Gal. Marcellus aug., | quinq., murum d 
porta I Popillia ad turrim | proximam ped. CX±V1 et | ultra turr. p. XI 
d. d. f. c. i. q. p.^ 

Carthagine nova Hispaniae (II 5425. 5426 vidit Huebner, qui Ktteras iudicat 
aevi Augusti). — 1) Decreto decurianum faciendum curavit idemque probavit. 

5335 . . Cuspius T. f., M. Loreiu[s] M. f. | duovir.' | [d.] d. s.'' murum 
[e]t I plumam ^ fac. coer. eidemq. pro. 

Pompeiis, fragmenia reperta loco non suo, sed in aedibus privatis q. d. Martis 
et Feneris (X 957 vidit Mommsen). — 1) lidem una cum aliis duobus viris po- 
suerunt titubim infra inter municipales edendum (= X 958), in quo utrique di- 
cuntur quattuoviri. — 2) De decurionum sententia. — 3) Pinnas significari putat 
Nissen Pomp. Stud. p. 314, tectorium Schoene bull. Inst. arch. 4867 p. 7. 

5336 imp. Caesar divi f. Aug. | parens coloniae murum j et turris 
dedit. I T. lulius Optatus turris vetustate | consumptas inpensa sua re- 
stituit. 

lader (Zarae) in Dalmatia in muro civitatis, fortasse loco antiquo, usque ad 
a. 4721, quo anno Fenetias translata est, iam Feronae (III 2907 vidit Mommsen). 
Alterum exemplum eiusdem inscriptionis (sed in quo clausula de restitutione de- 
est) Zarae prodiit anno 4891 (III S. 45264). Similis titulus Augusti videtur fuisse 
in insula Dalmatiae Arba (III 5417). 

5337 imp. Caesar M. Aurelius Antoninus | \Aug. Germanicus] imp. V ' 
cos. III p. p., murum civitati Philippopolis [dedit. \ C. Pantuleius 6rra]ptia- 
cus' leg. Aug. pr. pr. faciundum curavit. | [^JEZ] r^g QQccy.rjg 0iXi7t7r6- 
Ttokig I [Ix do&^VTWv] avrfj /^^^^uarwj' vtco tov d-eiov [M.aqv.ov .Av]- 
QTjllov 1!4vt[o)]v£Ivov 2€^. reQ(xavLV.ov , I [fiyov](xivov tov ed-vovg 
HavTOvleiov rQa[7iTLay.ov] ^. 

Philippopoli (III S. 7409 vidit Dumont). — l) A. 472 vel paullo post (cf. 
supra N. 570). — 2) Idem homo memoratur X 6265. XIV 246. 

Ad aliorum oppidorum muros pertinent tituli supra editi N. 447. 344. 620. 753. 
833. 864. 2287. 2616. 2617; cf etiam infra N. 5515. 3527. Ad urbis Romae muros 
pertinet N. 797; ad urbis Constantinopolitanae N.825. 5559. 



Tituli operum publicorum. — Moenia. Turres. Portae. 351 

5338 imp. Caes. Luc. Aur. Antonino | Aug. C\ommodoy Armen. 
Parth.'^ I Germ[o]n. Sarm, trib. pot. VP, co. III, p. p., | Spicio* Ceriale 
leg. Aug. pr. pr., vex. | leg. III Ital.' vallum [/"jece., c. a.^ lul. Iu[/]lino 
7 leg. III Ita!., item portas cum | turrib. IIII perfec^ ab Ael. Forte c. | 
leg. III Ital., praep. c[o]h. I Br.^ imp. III Bur[ro cos.y 

Boekming (inter Eichstaett et Kipfenberg) rep., ad limitem Raetiae, fox- 
tionibus nuper instiiutis (Zangemeiters Limesblatt ffasc. 32, lul. 1899] p. S8S cum 
imagine). Litterae plurimac contigJiatae, lectio tamen certa. Similis est titulus 
vicinorum castrorum Reginensium III S. ii963, positus anno 179. — 1) Nomen 
erasum. — 2) Cognomina non recte Commodo trihuta ab homine provinciali. — 

3) A. 181. — 4) Sic lapis; incidi debuisse Sulpicio, liiteras omissas fortasse a 
miniatore additas esse coniecit Zangem. Eiusdem Cerialis nomen videtur fuisse in 
titulo rep. in vicinis castris Pfilnzensibus III S. 11955 (cf. Zangemeister l. c. p. 888). 
— 5) Fexillarii legionis tertiae Italicae. — 6) Cttram agente. — 7) Perfectas. — 
8) Praeposito (cf. iV. 2615) cohorti primae Breucorum. 

Ad munitiones caslrorum pertinent ex supra editis titulis JS. 2618. 2622 eet. 

5339 portarum vaH- do firmavit limine muros | 

Pusaeus ma-^ gno non minor Anthemio*. 

Constantinopoli supra portam urbis (nunc clausam) quae olim nefinzTj dice- 
batur, inter portam Hadrianopolitanam et portam Top Kapu (III S. 7404; Mordt- 
mann esquisse topogr. de Const. p. 16). — 1) Anthemius praefectus praetorio Orien- 
tis a. 403 — 414, magnus diclus etiam a Synesio (ep. 75. 79, catast. p.220. 226. 298 
ed. Petav,), urbem Constanlinopolitanam novis moenibus cinxit (Socrates hist. ecct. 
7, 1 cf. Cod. Theod. 15, 1, Sl). Pusaeus videtur esse consul a. 467, praefecius praetorio 
a. 46S — i67 (Mommsen). 

5340 

una et bis senas turres* crescebant in ortline totas*, | 

mirabilem operam' cito constructa videtur. 

Posticius^ I sub termas balteo concluditur ferro. 

Nu[W]us malorum | poterit erigere man.'' 

Patrici Solomon." insti[ft/]tion. nemo | expugnare valevit. 

Defensio martir. tuet[M]r posticius' ipse. | 

Clemens et Vincentius martir. custod. in[f]roitum ipsu. 
Calamae (VIII 55S2 delineavit Delamare, vidit etiam Renier. Buecheler carm. 
epigr. n. 297). — 1) Moenia urbis Calamae, quae etiam anno 1850 superfuerunt, tre- 
decim turres habuisse narrantur. — 2) Totae (universae), 3) mirabilis opera, cet. — 

4) Posticium (cf N. S655), id est posterula supra quam positus erat hic titulus. — 

5) Manum. — 6) Cf. supra N. 851 not. 2. 5. — 7) Posticium (posterulam). 

Ad moenia Masculae Tiberio Constantino imperante aedificata pertinet epi- 
gramma Buecheler carm. epigr, 1807 (v. infra in addendis). — Ad muniti^onem 
Carthaginis novae in Hispania factam anno 589 pertinet titulus supra N. 855. ^ 

5341 Fabio Maximo | [v. c.], | rectori provinciae*, | restauratori | 
moenium pubUcolrum, | ordo luvanensium' | patrono. 

5. Maria di Palazzo, ubi fuit luvanum (IX 2956 integra semel descripta in 
codice FlorenUno Rediano taec. XF, part praeterea visa taec. XFIII). — l) Eiut- 



352 Caput XIII. 

dem Fabii Maximi, rectoris Samnii inter atinos 5S0 et 360, alios duos similes 
litulos dedimus supra N. 1247. 1248. Cf, praeterea infra N. 3S21.SS24. S690. S69i. 



5342 A. Hirtius A. f., M. Lollius C. f. ces.* fundamenta murosque 
af solo faciunda coerave. eidemque probavere. In terram fundamentum 
est pedes altum XXXIIP in terram ad | idem exemplum quod supra ter- 
ram silici^ 

5343 A. Hirtius A. f., M. Lollius C. f. ces.^ fundamenta murosque 
af solo faciunda coeravere eidemque probavere. In terram fundamentum 
est pedes altum XXXIIP in terram ad idem exemplum quod supra ter- 
ra[m silici\. 

Ferentini, loco antiquo, in substructionis , quae hodie episcopium sustinet, 
olim susiinuit sine dubio arcem, duobus lateribus contiguis, N. S342 in latere quod 
inter occidentem et meridiem, N. 3543 in eo quod inter meridiem et orientem 
versus spectat (I 1161 = X S857. S838 vidit Mommsen; Ritschl tab. LXFIII^. 
LXFII^). — 1) Censores, scilicel Ferentinatium. Alterum horum censorum 
Borghesius opp. 2, 400 patrem fuisse coniecit A. Hirtii consulis anno 711, alterum 
M. Lollii consulis anno 733. Aetas titulorum videtur fere esse Sullana. — 2) Cum 
substructionis illius pars inferior sit ex opere cyclopico quod dicunt, superior ex 
saxis quadratis (cf. imaginem delineatam a Tuccio Notizie degli scavi 1880 p. 62, 
C. I. L. X p. S76), Garruccius contendit partem superiorem (certe in latere eo quod 
est inter meridiem et occidentem) altam esse 33 pedes Romanos, eamque solam 
partem a eensoribus dici aedificatam; quod falsum esse dimensurationibus faclis 
demonstraverunt Tuccius et Mommsen l. c. — 3) Cf. Cato de re r. 14, 4. 

5344 M. Lollius C. f., A. Hirtius A. f. ces., funda[m]enta | faciunda 
coeraverunt eidemque probavere.. 

In eadem substructione in qua N. S542/5, supra portam qua itur in interiorem 
aedificii parlem (I 1165. X S859 Ritschl tab. LXFII^ quem sequor). 

5345 A. Hirtius A. f., M. Lollius C. f. ces. fundamenta | fornices fa- 
ciunda coeravere eidemque | probavere. 

Intus in eodem aedificio in epistylio portae, per quam ad cryptas aditus est 
(I 1162. X S840 Ritschl tab. LXVII^). 

5346 Post. Mimesius C. f.', T. Mimesius Sert. f., Ner. Capidas C. f. 
Ruf., 1 Ner. Babrius T. f.^ C. Capjdas T. f. C. n., V. Volsienus T. f.% 
marones", | murum ab fornice ad circum et fornicem cisternamque d. s. s. 
faciundum coiravere. 

Asisii (I 1412. XI S390 descr. saec. XFI Smetius, parlem intuenti sinistram 
circiter a. 1835 Gustavus Kramer). — 1) Eiusdem nominis homo, fortasse Jiepos 
eius, est supra N. 947. — 2) Eiusdem nominis homo, fortasse idem, memo- 
ratur in titulo item Asisino, Umbra lingua scripto: ager emps et | termnas oht | 
G. V. Vistinie, Ner. T. Babr., | maronatei | Vois. Ner. Propartie, ( T. V. Voisienerj 
sacre stahu (XI S389; Buecheler Umbrica p. 172). — 3) T. Folsienus F. f. vi- 
detur esse in titulo Umbro (not. 2). — 4) Huius magistratus Umbri nulla mentio 
nisi in hoc titulo et eo quem memoravimus not. 2. Sex hos marones 7nagistratus 
fuisse trium annorum continuorum coniecit Ar. Fabrettius. 



Tituli operum locoramque publicorum. 353 

5347 [T]\. Messius Q. f., C. Acilius M. f., | [C]n. Mevius Cn. f., 
aid.\ murum | et aream claudendam ex | sen. sen. faciundum curavere | 
eisdemque probavere. 

Formiis (I H9i. X 610S Ritschl tab. LXk). — 1) De tribus aedilibus For- 
mianis cf. ad 7V. S5i9. 

5348 L. Betilienus L. f. Vaarus | haec quae infera scripta | sont de 
senatu sententia | facienda coiravit: semitas | in oppido ^*/c; omnis, porti- 
cum qua | in arcem eitur^ campum ubei | ludunt, horologium, macelum, ] 
basiHcam calecandam*, seedes, | [/]acum balinearium, lacum ad | [p]or- 
tam', aquam in opidum adou.'' | arduom pedes CCCXd»', fornicesq. | fecit, 
fistulas soledas fecit. | Ob hasce res censorem fecere bis', | senatus fiHo 
stipendia mereta | ese iousit, populusque statuam | donavit Censorino^ 

Jletrii (Alatri) olim in ecclesia quadam, iam in curia (I 4166. X S807 vidit 
Mommsen; Ritschl tab. Llld). Titulus scriptus ante legem luliam de civitate a. 664, 
nam Romana civitate accepta senatus Aletrinas non potuit civi suo vacationem con- 
cedere (Momms. C. I. L. I), nec tamen ante tempora Gracchana (Ritschl). — 1) Huius 
porticus vestigia invenisse sibi visi sunt, cf. fFinnefeld Roem. Mitlh. 1889 p. 1S0 seq. 

— 2) '^Calicata aedificia calce polita (Festus p. 47 cf. p. S9. 75 MuelL). — 3) Htiius 
quoque lacus fundamenta videntur superesse Alatrii extra portam S. Petri, cf. 
Winnefeld l. c. p. 149. — 4) Sic (ADOV, non ADQV) et priores auctores plerique 
et nuper de visu Mommsen, qui nihilominus requiri putat adqu(e). — 5) De hoc 
opere egerunt Secchi in actis Arcadum anni 1863 (quae repetivit Mommsen C. I. L. 
X p. S67seq), Tucci Notizie degli scavi 1879 p. S73 seq. (cf. Mommsen l. c), Bassel 
Centralblatt der Bauverwaltung 1, 1881 p. 121. 122. 134. 13S (cf C. I. L. X p. 980). 

— 6) bis extra versum posiea adiectum est. — 7) Fidetur f^arus propter censu- 
ram bis geslam Censorinus appellalus esse, plane ut Romae C. Marcius Rulilus 
(Momms. C. L L. I l. c.) 

5349 L. Arruntius L. f. | cos.*, XVvir | sacrieis (sie) faciundis, | viam, 
semitas faciundum, | clovacam reficiundam | d. s. p. c' 

Atinae (X SOSS vidit Mommsen praeter paucas litteras quae perierunt; Ritschl 
tab. LXXFIlh). — 1) Consul a. u. e. 732; eum quindecimvirum sacris faciundis 
fuisse eonstat ex actis ludorum saecularium supra N. SOSO v. 1S1 (not. S4). — 2) De 
sua pecunia curavit. 

5350 imp. Caesari div[t Aug.] \ Vespasiani f. Do[mitiano] \ Aug. pont. 
max., 1 tr. pot. II, imp. III, p. p., [c]os. | VIIII des. X', ( Sex. Laecanius 
Labeo' pro[c.] | Aug. praef. provinci[ae] | Sardin., plateas et c. . . | itinera 
municipii C[aralit.] | sternenda et cloa[cas | /"^aciendas et t[«]g[enrfa5] | p. 
p. et privata [cwrautY]. 

Caralibus (Notizie degli scavi 1897 p. 280 supplevit Faglierius). — 1) A. 83 
(ante 13 Sept.). — 2) Fortasse idem Sex. Laecanius Naevius Labeo centurio co- 
hortis nonae praetoriae memoralus in fistula aquaria castrorum praetorianorum 
Xr 7244. 

5351 imp. Caes. divi | Hadriani fil. | divi Traiani j Parlhici nepo[/.] | 
divi Nervae projnepote T. AeHo Hajdriano Antonino | Aug. Pio p. p. 

Dessau, Inscriptiones Latinae II. 23 



364 Caput XIII. 

imp. II, I pontif. maximo, | trib. potesta[/.] XIIIF, | cos. IIII, | plateam stra- 
tam I M. Valerius Etruscus | leg. Aug. pr. pr.^ patro|nus col. dedic, d. 
d. p. p. 

Thamugade (Bull. archeol. du comile des travaux hist. 1898 p. CLFIII). — 
1) A. 4S1. — 2) Idem legatus in aliis quoque titulis JSumidiae, cf. C. I. L. yill ind. 
et Prosop. imp. Rom. 

Ad plateas municipiorum Africanorum pertinent tituli supra iV. ^945, infra 
N. SS68, praeterea VIII SL 504. 4878. 1095S. 

5352 C. Asinius | Tucurianus | procos. [ plateam quae strata | non 
erat stravit. 

Sulcis (Isola di S. Antioco) Sardiniae (X 7516 ef. p. 99S Mommsen vidit ec- 
typum). 

5353 C. Coesius | Tertius Aug. | plateam stravit | a tervio ad ( ter- 
vium, ped. | os p. 

Saepini ut videiur vel Boviani in Samnio (IX 2476 semel descripta saec. XVI). 

5354 C. Atilius C. f. Bradua^ | pecunia sua fecit, | idem ( forum la- 
pide quadrat. j stravit. 

Libarnae, iam Genuae (V 7427 vidit Mommsen). — 1) Atilios Braduas novi- 
mus complures inde a M. Atilio Metilio Bradua consule ord. a. 108, sed diversis 
praenominibus omnes. 

5355 Mercurio ( Aug. sacrum [ M, Aurelius Q. til. ( Pap. Aemilianus 
q., [ aedil., Ilviru., statuam, ( quam ob honorem Il|viratus ex i&V mil. n. ( 
poUicitus est, posuit, ( inlatis rei p. legitimis ( honorum suorum ( summis 
et at fori stra[f]ura cub. XS idemq. dedicavit. 

Dianae (Ain Zana) Numidiae (FIII 4S79 vidil Wilmanns). — 1) Cubitorum 
decem (Frohner). 

5356 C. Valerius C. f. Gal. Valerianus Cisimbrensis, Ilvir, ( pontif. 
perp., forum, aedes quinque, signa deor. ( quinque, statuas suas sua 
impensa dedit donavit. ( Flavia Valeriana neptis, heres, epulo dato de- 
dicavit. 

Zambrae, ubi fuit Cisimbrium Baeticae (II 2098 ter quatterve descripta saec. 
XVI— XVIII). 

5357 Fl- Eurycles ( Epityncanus v. c, ( praef. urb., condi|tor huius 
fori, I curavit. (inlatere) coll.* X k. Febr. [ Arriano et Papo cos.^ 

Romae, olim in ecclesia S. Viti ad arcum Gallieni (VI 1662 saepius descripta 
saec. XV. XVI). Basis eisdem verbis in fronte inscripta nuper prodiit eodem fere 
toco (VI p. 8S4 = 51888). — 1) Collocata. — 2) A. 245. Titulus frontis multo 
reeentior est. Apparet praefectos urbi aetatis labentis passim usos esse ad suos 
titulos inscribendos monumentis antiquioribus. 

Ad fora urbis Romae pertinent etiam tituli supra editi N. 776. 807. 

5358 ex indulgentia dominorum divinorum ( principum Augg. q. 
nostrorum Valenti(niani et Valentis toto orbe victorum, ( forum transito- 



Tituli operum locorumque publicorum. — Plateae. Fora. Capitolia. 355 

r[ium] cum aedem Cal|. . . eni* conlapsum [pe]nitusq. adiQict. a funda- 
mento [ea;]struc|[str] .... 

Lambaese (FIII 27S2 cf. 18149 Cagnat vidit ectypum). — 1) Sic videtur 
fuiste in lapide. 



5359 [6e]atissimo saeculo ddd. nnn. [Fl.] Constantini Maximi \[ictoris] 

I [/^]ori holitori indulta paec[M]nia a fundamentis et s . . . 

... I [mum]cipi Thignicensis, procon[s]ulatu Domiti Zenofili c. [v.] . . 

In ruderibus Thignicae in Africa (FIII 4408 viderunt Wilmanns et Schmidt). 

5360 .... [F/a]ccus, C. Arrius N. f. Kan. | . . . . [ma]eniana circ. fo- 
rum d. s. p. f.* 

Aeclani rep. (IX 4448 viderunt Mommsen et Dressel). — 1) De sua pecu- 
nia fecerunt. 

5361 Thoraci.* | Mirae integritatis et | innocentiae, inimita|bilis ex- 
empli viro, | Caeho Severo v. patricio | consulari, cur. r. p. et patrono | 
col. Pup[p]it., qui solus sua Iibera|litate forum vetustate d[t7aj?][sum cum 
aedibus e[f CajJt]|tolio et curia meliori cultu | restituit et dedicavit, | [ordo 
Pupp. patr]ono perpetuo. 

Silk el-Abiod, ubi fuit civitas Puppitana (Gauckler hull. du comit. des travaux 
hist. 4894 p. SS2). — 1) Signum Caelii Severi (T'HORAGI editur). 

5362 [C]apitolium | [F]abius Maxim[us]' | v. c. | [t]nstaurav[tY]. 
Histonii (IX 2842 viderunt Mommsen et Dressel). — \) Cf. supra N. S544. 
Ad restitutionem Capitolii Faesulani spectat titulus supra JS. 5084. Porlicus 

Capitolii N.SSS4. 

5363 hortante beatitudine | temporum ddd. nnn. | Gratiani Valen- 
tiniarii | et Theodosi Auggg.* | statuam in Capitoho | diu iacentem in | 
cereberrimo (sic) fori | loco constitui | iussit Val. Palladius | v. c. cons. 
Venet. et Hist. 

Feronae (F5552 vidit Mommsen). — 1) A. 579/585. — 2) Similes statuarum 
translationes infra N. 3484 seq. 



5364 . . Octavius Laenas\ | . . Cervarius P. f., | Illlvir. quinq., | viam 
post Capitolium | silice sternend. ex d. d. | locarunt idemq. proba[r.]. 

Pescinae in Marsis (IX 5688 vidit Mommsen). — 1) Fortasse C. Octavius 
Laenas curator aquarum anno p. Chr. 54 (Frontin. de ag. 402), certe ex gente eius. 

5365 ./ ./ ./ ./ / .' ./ ./ ./ ! ! ! ! ! \ I ! ! ! ! ! ! I ! ! ! U' \ L. Calpurnio Pisone 
cos.^ I ex c. c. p. p.^ viam silice | sternendam a porta | Campana ad fo- 
rum I P. SpeUius P. f. Spellianus | Sabinus q.*, | Q. Sattius C. f. Calatro 
II q.', I curaveruot. 

Casini (XS204 vidit Mommsen). — 1) Erasum est nomen Neronis. — 2) A. S7. — 
3) Ex conscriptorum consulto pecunia publica. — 4) Quaestor, 5) ilerum quaestor. 

5366 . . . .* I de via Pos[f]umia» in * | forum pequarium | 

meisit, lata p. XXX', | de senatous sent[en;ta] . . 

23* 



356 Caput XIII. 

Belvedere in litore Aquileiensi (V 8Si5 et melius C. 1. L. supp. Ilal. i2d vidit 
Pais). — 1) Lapis integer esse videtur ; ceterum tam initio quam in finibus singu- 
lorum versuum deesse aliqua putat Mommsen, scilieet supra et iuxta olim aUos 
lapides adiunctos fuisse. — 2) De duabus viis Postumiis, Cremona Genuam et Cre- 
viona Aquileiam perge7itibus dixit Mommsen C. L L. Fp.4ii. 827 cf. ibid. ad n. 80iS. 

— 3) XXXX Gregorutti archeografo triestino i7. i89i p. i70. 

5367 C. Obinius C. f. Ruf., | Sex. Munnius C. f. | Ilviri q. q. ex 
d. d. I p. p. •HS-^0©0DCnX* I ad [/"Jorum pecuari[Mm] | viam sternun- 
d[am] I coer. 

Atinae (X3&7i semel descripta saec.XFlI, accurate ut videtur). — 1) Sester- 
tium quinquaginta tribus milibus sexcentis octo. 

5368 imp. Caesare | Traiano Hadriano | Aug. III cos.*, | via nova 
strata lapide | per medium forum pecuar. | a summo vico Longo ad | 
arcum iunctum Capitolio | ex conlatione manipretii | possessorum circa 
forum et ne|gotiantium, item coUegia^ quae at|tingunt eidem foro, | II vi- 
ratu .. L.(?) Ta... 

Falerione in Piceno rep., est Romae (IX 3458 vidit Mommsen). — 1) A. 4i9. 

— 2) Scr, collegioruti). 

5369 P. Decimius P. 1. Eros | Merula* Vlvir | viam a cisterna | ad 
domum L. Muti | stravit ea pecunia | . . . . 

Asisii (XI S599 vidit Bormann). — 1) Eiusdem Merulae medici aliam in- 
scriptionem dabimus infra inter inscriptiones medicorum. 

5370 L. Lamponius L. 1. Onesimus, | P. Carminius P. li Licinus, | 
P. Terentius P. \. Vegetus, | P. Carminius P. 1. Primus | Illlllviri | viam 
cum crepidinibus | a quadruvio ad murum | straverunt | ob honor. 

Tarvisii (f^SiiB vidit Mommsen). 

5371 P. Minnius P. f. | Cla. Salvius | primip., decur. grat., | ornam. 
Ilviralibus', | vias circa aedem | Minervae | lapide turbinato^ | testamento 
sterni | iussit. 

Portogruari (Concordiae) (V i892 vidit Mommsen). — 1) Ornamenta duo- 
viralia cum non soleant concedi vivo nisi ei, qui per legem duovir fieri non possit, 
MomTnsenus l. c. censet et hic et in aliis similibus inscriptionibus , ubi ingenuis ea 
tribuuntur, significari omamenta post mortem decreta sepulturae causa. — 2) Lapi- 
dibus in figuram turbinis desinentibus ; cf. I\/.S572; Plin. h. n.57,S6 cet. 

5372 [»M]mini August[« | Q.] Munatius Apsyrtu[s^ | F/]vir et Au- 
gustali[s I t;m]m lapide turbinat[o | o f\ovo ad portam | [sf]ravit, crepidine 
. . I . . castella posuit, port... | [m]armoribus statu[cis | ^sf]uleis et sa- 
lientibus | ornavit d. p. s. 

Parmae (XI i062 ter ut videtur descripta saec. XF. XFI). — 1) Idem videtur 
memorari XI i098. 

5373 honoris | imp. Caesaris divi f. | Augusti pont. maxim. ( patr. 
patriae et municip., | magistri Augustales | C. Egnatius M. 1. Glyco, | C. 
Egnatius C. 1. Musicus, | C. lulius Caesar. 1. Isochrysus, | Q. Floronius Q. 1. 



Tituli operum locorumque publicorum. — Fora. Via intramuranae. 357 

Princeps, | viam Augustam ab via | Aonia extra portam ad | Cereris silice 
sternendam | curarunt pecunia sua | pro ludis. 

Faleriis (Civita Castellana) (XI 5085 descripserunt Smetius aliique), 

5374 viam I Augustam* | a porta Cilmina usque | ad Anniam*, et | 
viam sacram | a Chalcid[e]co'' ] ad lucum lunon. | Curritis' vetustate | 
consumptas a novo | restituerunt ex | fl^ C m. n. duo Publii | Nigrinii 
Martialis | pater et Dexter | filius ob honores | et immunitates | omnes in 
se conjstitutas d. d. 

/n vico Campagnano, sito ?ion procul a via Cassia, 21 fere mil. pass. a Roma, 
videtur eo delata esse ex mderibus Faleriorum (XI 5126 solus deseripsit saec. XF 
Cyriacus, cuius adhibui chartas nunc Berolinenses ms. Hamilton 2Si f. 67). — 1) Eae- 
dem viae quae memorantur N. S575. — 2) Chalcidiaco vel calcidiaco traditur. Cf. 
IS. SS60 seq. — 3) Dea Faleriis culta , cf. supra ad N. 5111. 

5375 L' Terentius T. f. Illlvir. i. d. monimentum fieri 

iussit; ea pecunia d. d. viae stratae sunt ab Annia* ad murum et post 
cryptam ad theatrum. 

Fenetiis olim in domo privata, Aquileia ut videtur (cf. not. 1) asportata 
(F 1008' semel descripta saec. XF'). — 1) Anniam viam (sine dubio diversam ab 
ea quae memoratur iV. S575. S574) Mommsenus putat eam qtiae memoratur in titulo 
Aquileiensi V 7992. 

5376 M [*'*<*''* <*w^^ portam? \ C]aesarea[e, quae | m]tro- 

eunt[e]s foeda indignaj^^w^e nitore civitatis suae | [/"^acie excipiebat, con- 
silio et 1 [t]nstantia P. Ael. Peregrini | [p]roc.^ eorum lapide stratam | 
[(ii]gnam congruentemque | [s]plendori patriae suae | reddiderunt, incohante 
il|[/]o ac dedicante. 

Caesareae (Scherschel) Mauretaniae (FII1 10979, FIII S. 20982 vidit Schmidt). 
— 1) Periisse videntur nomina imperatorum in quorum honorem opus factum est, 
et eorum qui opus fecerunt magistratuum Caesariensium. — 2) Procurator Maure- 
taniae Caesariensis fuit imperantibus Severo et Caracalla. 

5377 Cn. Aequasius C. f. Calvo[s], | L. Aelius L. f. Ilvir. i. d., | ex 
d. d. viae latitudin. | adiecer., substruction. | et erismas* fac. loc. | in id 
opus ex d. d. pecu[n.] | lud.'^ HS lOODwL) (Jj> \di»^////; | Cn. Aequasius C. f. 
Calvo[s], I L. Aelius L. f. Ilvir. i. d., | M. Suestidius L. f., | C. Arrenus M. f. 
llvir. i. d.* 1 deder. idemq. probar. 

Hispelli (XI S276 viderunt Ilenzen et Bormann). Ex inscripiione gemella 
videtur superfuisse fragmentum non bene descriptum (XI S277 = Orell. 2601). — 
1) Cf. Fitruv. 6, 11, 6. 10, 1,2; Frontin. de aq. 18. — 2) Pecunia ludorum. — 
3) Sestertium octoginta milibus (vel aliquanlo pluribus). — 4) lidem duoviri et suc- 
eessores eorum. 

5378 A. Bruttius A. 1. | Secundus [ IlUIIvir, | praef.', archit., | crepi- 
dines inter | murum et pontem | pro parte dimidia et | tertia | dedit. 

Concordiae rep., lapis utrimque scriptus (V 1886 semel nuper descripta). — 
Neutrius lateris inscriptio integra est, sed quae in altero desunt, ex altero sup- 



358 Caput XIII. 

pleri possunt. — 1) Praefectum intellegit Mommsen operi faciendo, nec cogitandum 
de praefecto arehitectis. 

5379 A. Bruttius A. 1. | Tarto | llllllvir | [c]repidines inter | duos 
pontes. 

Concordiae (V i887 vidit Mommsen). 

5380 G. Lart | Gabinio P. f. ] Pal. Fortuito | dictatori 

Lan.S I llvir. Capuae, | quod viam Dian. | a porta Volturn. | ad vicum'^ 
usq. sua | pec. silice straver., | ob munific. eius | d. d. 

Capuae (X 5915 descr. saec. Xf^II Pellegrinus auctor accuratus). — 1) La- 
nuvii. De dictatore Lanuvino cf. C. I. L. XIF p. 191. — 2) Fortasse vicus ad 
montem Tifata ubi fuit templuvi Dianae, cf. Mommsen C. I. L, X p. 567. 

5381 C. Obinius Favor, | P. Didiolenus | Strato | August^les | pro 
munere | ab summa quadragint. | . . . da^ ad vicum Laris | s. p. straver. 

Luceriae (IX 808 vidit Mommsen). — 1) Lectio incerta. 

5382 L. Avianius L. f. Men. | FJaccus Pontianus, | Q. Spedius Q. f. 
Men. I Firmus Ilvir. i. d., viam | a milliario' ad cisiarios^ | qua territo- 
rium est | Pompeianorum , sua | pec. munierunt. 

Pompeiis rep. loco aniiquo, extra portam Stabianam ad ipsa moenia ad 
sinistram viae ibi incipientis (X 1064 vidit Mommsen). Ad eandem viae partem 
pertinet titulus Osce scriptus eodem fere loco repertus (Fiorelli descrizione di 
Pompei p. 29, ISissen pomp. Stud, p. S51). — 1) Miliarium Mommsen (cf. Herm. 12, 
1877, p. 489) intellegit viae publicae populi Romani, qua Nuceria Pompeios ibatur 
et JSeapolim (cf. C. I. L. X p. S8, II), cuius viae miliarius aliquis Pompeiis ad por- 
tam Stabianam steterit necesse est. — 2) Cisiarios in extremo territorio stationem 
habuisse ex hoc titulo colligit Momms. 

5383 ius Fronto aed. cur. de sua pecunia f[ecit], \ 

duxit, viam a foro usque ad feines strav[«Y], | . . . . fecit, cieivom a summo 
ad emporium' stra[tJtY]. 

Inter Puteolos et Neapolim pars extabat, pars adhuc est Neapoli (X 1698 
fragmenta aliquoties descripta). — 1) Emporium Puteolanorum memorat Cicero 
ad Att. S, 2, 2. Apparet emporium fuisse , ut consentaneum est, in imo clivo, ad 
lilus 7naris, — Ad aliud emporium pertinet N. SS84. 

5384 I [i]ugustalis, h[on. decuriomlibus\ \ ornamentis, | 

viam ab angiporlo aed[js] | lunonis Lucinae usque [ad\ \ aedem Matutae, 
et clivom | ab ianu ad gisiarios (sic) porta[e] | Stellatinae, et viam pa- 
tulam I ad portam laevam et ab foro | ad portam domesticam | sua pe- 
cunia stravit. 

Calibus rep., est Neapoli (X 4660 vidit Mommsen). 

5385 C. Furius C. f. Numida, | M. Veratius C. f. Pollio | Illlvir. i. d., \ 
stratam ad portam | summam et in cbvis | ad portam geminam*, | et intra 
portam | Martialem ad angipo[r.] | Matutae s. c. r. c^ | idemque probavere. 

Calibus rep., est Neapoli (X46S0 vidit Henzen). — 1) Eiusdem nominis porta 
fuit Teani (Eph, ep. 8, S7S). — 2) Senatus consu