Google
This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project
to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.
Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the
publisher to a library and finally to you.
Usage guidelines
Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken steps to
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for
personal, non-commercial purposes.
+ Refrain fivm automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the
use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each file is essential for in forming people about this project and helping them find
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe.
About Google Book Search
Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web
at |http: //books .google .com/I
If
IV PREFACE.
MS. mentioned above, under P, which I was allowed to use
in the University Library, but the Saxon Grovemment
wanted me to send it back after six months. I did not
advance very far, the light in the library being too bad.
Though I cannot make out a lineage of the MSS., yet they
may be arranged in groups. Nearly every line proves
that D. and E. represent one good Sinhalese MS., of which
they are modern copies. B. sides with C. : see p. 104, note
II, where both MSS. have teciram for tvevidarrt, and a great
many of other passages, where these two MSS. agree (p.
16, note 2; p. 19, note 11 ; p. 20, note 13 ; p. 24, note 11 ;
p. 31, notes 15 and 21 ; p. 110, note 13 ; p. 112, note 7) ; in
sutta 99 only these two MSS. contain the spurious first
gatha. But what is of more importance is, that several
faults of the Sinhalese MS. C. point to a Burmese source :
drdmayanti for drddhayccnti, p. Ill, note 18 ; bhikkhamdnassa
for sikkh^, p. 104, note 7 ; te for vo, p. 80, note 10, and p.
III, note 5 ; ro for yo, p. 86, note 8. Dh and m, bh and «,
te and vo, are very much alike in the Burmese alphabet,
and also r for y seems to be originally a peculiarity of the
Burmese MSS. In the same way the Sinhalese MSS. D,
and E. and the Burmese MS. M. have in common the
nonsensical bhesmd (for tasmd), p. 86, note 15. This
substitution of bhe for ta can be explained satisfactorily
from the shape of the Burmese letters. P. and Pa. may
be ranged together on account of some particular readings :
see p. 4, note 2 ; p. 18, notes 5 and 10 ; p. 56, note 1 ; p.
62, note 5 ; p. 74, note 5 ; p. 94, note 2 ; p. 103, note 6 ;
p. 107, note 8. But, on the other hand, there are certain
readings which only Pa. and 0. have in common : see p.
52, note 1 ; p. 54, note 1 ; p. 62, note 5 ; p. 77, note 1 ;
especially p. 61, note 14, where the same piece of text is
inserted in the wrong place in both MSS. !
The main purpose of these remarks is to show that I had
no right to prefer the Sinhalese to the Burmese MSS.
Even Sinhalese MSS. may have been copied from, or
influenced by, Burmese MSS.
The best MS. I could use is M. It is beautifully written.
Z^^^v^wM^
PBEFAGE. V
and is often the only one which gives the correct reading :
see p. 4, note 5 ; p. 11, note 9 ; p. 27, note 10 ; p. 81, note
10; p. 85, note 11 ; p. 70, note 1 ; p. 96, note 2 ; p. 104,
note 14 ; p. 108, note 5 ; p. 113, note 12 ; p. 121, note 12.
M. is also especially careful in putting correctly the long l
and the anusvara. Before I received M., the agreement of
all other MSS. nearly seemed to me to be in favour of
forms with short i, and of forms without anusvara. Bat a
single new MS. may overthrow such theories, and there-
fore I do not believe in nominatives of plural like upadhi
(p. 69, note 4), aggi (p. 92, note 5), or in nominatives of
singular like andtdpi (p. 115, note 19), or in accusatives of
lingular like mahesi, muni (p. 32, note 22 and note 26 ;
p. 40, note 8), or in first persons of singular like ahosi (p. ^j
15, note 8), etc. Childers quotes ayatim and ayati as
adverbs, meaning *' in future," but the latter form may
only be a fault of the MSS. : p. 94, note 9, all MSS.
except M. omit the anusvara ; p. 115, note 4 even M. omits
it. Besides clerical errors, there are only very few other
<;ases in which I did not follow M. : see p. 73, note 7,
where samharani is a doubtful form (but my " sanga-hdni '*
is also rather doubtful !) ; p. 76, note 17, where anumodenti ^ ,
does not agree with the anumodatam of the first gatha; '
p. 80, note 7, where the passive pamuccanti does not suit
ihe sense ; see also p. 110, note 3 ; p. 37, note 1.
Though the MSS. sometimes differ in single words, yet
it is impossible to establish different recensions.
The commentary often mentions various readings, even
fluch which did not appear in my MSS. {e.g., p. 30, note 5
and 8), but I did not always take the same choice {e.g., p. 23,
note 3), my confidence in the commentary being shaken by
ihe absurd hasapanndnam, p. 36, note 1, which the commen-
tator tries to explain. Nevertheless the commentary was
a great help to me, even in the very bad MS. which alone
was at my disposal most of the time. I may add here,
^ A. prefers anumodenti, but mentions anumodanti as the
reading of " Aeci."
VI PREFACE,
that I could only conclude from the explanatory remarkS|.
that the reading which the commentary approves of, p. 86^
line 5, is pamdnam-anticinno.
There are marks of a certain unity of tradition. Up to
Butta 50 the stereotype formulas of each sutta (Vuttam
hetam, etc.), are in all MSS. The first omissions of them
occur in suttas 50 and 51. Then there are occasional
omissions generally in all MSS. except M. ; see suttas 59,
61, 67, 69. In suttas 70-76 the formulas are again in all
MSS. ; in suttas 77-80 they are only in M. From sutta^
80, the beginning of the fourth vagga of the Tikanipata,
there is a certain rule : M. has the formulas in the first
and in the last sutta of each vagga, the other MSS. omit
them everywhere. In the final sutta 112, they are again
in all MSS.
The numerous repetitions are nearly everywhere given
in full in all MSS., only in the one sutta 99 there is the
same peyyala in all MSS.^ Other intentional omissions-
are only sporadic ; see suttas 74 and 111.
Corruptions common to all MSS. are very rare. There
is one, perhaps, in the uddana, p. 31 ; see note 5. There
would be two more in suttas 27 and 47, if I am right to
assume interpolations in the gathas ; see p. 22, note 1 ^
and p. 42, note 5. All MSS. except the commentary have
the same wrong addition, p. 110, note 3. Other faults or
peculiarities appear at least in a plurality of MSS. ; see
p. 86, note 1 ; p. 70, note 1 ; p. 96, note 2 ; p. 110, note 3 y
see also p. 3, note 1 (two suttas change place); and p. 108,
note 11 (two phrases change place). It is very curious
that in sutta 112 nearly all MSS. (and also the text of the
Anguttara-Nikaya !) have the same evident fault — ahhisam-
Jmddho^ instead of abhisambyddhd, see p. 121, note 10.
And how is to be explained that in sutta 109 the same
I I regret not to have filled up this peyyala ; the printed
editions ought to fill up all such omissions, for the solemn
repetitions of the same words add greatly to the impres*
siveness of the text.
PREFACE. Vll
absurd pahasi instead of sahdpi appears in C. and M., with
mahOsipi, a corruption of apparently the same origin,
inB?
Especially rarer words or forms were easily open to
corruption ; see p. 80, note 8 ; p. 89, note 8 ; p. 122, note
8. I am not sure whether singt in sutta 108, and 'Samud-
daye in sutta 22, are corrupt forms. For ahhosiyay in suttas
70 and 71, with short a in all MSS., I proposed pabhdsiya,
but dbhdsiya would be a better correction, initial a for
initial d being a common fault in Burmese and Sinhalese
MSS. And, again, in sutta 27 all MSS. have the singular
form anupariyagd, where I regret not to have introduced
my conjecture " anupariyagum*' into the text. On the
•other hand, I regret to have introduced into the text the
pahantvdna of some MSS., pahatvdna (from pajahati) being
the correct form. The anukkati, p. 22, 1 do not understand.
Of course the worth of the various readings can only be
appreciated by those who know the original alphabets. I
have not printed mere clerical errors of the MSS., not all
instances where the length of the i or u was not marked,
the anusvara omitted, not all instances, where n is put for
n, or n for n, where the Burmese MSS. put th for tth, jjh
for initial jTi, etc. In the Burmese alphabet initial a and
bha, bha and sa, ya and ha, ta and tha, ka and na, pa and
ma, ma and dha, gu and ra, ka and gd, ta and vd, are very
much alike ; in the Sinhalese alphabet na and ta, ya and
sa and gha, ga and bha and ha, ddha and cca, etc.
Other faults seem to have their cause rather in a neglect of
pronunciation : in Burmese MSS. th for th (pathamd), c for
j {bhwnceyyum), dd for ddh {8adda7ri),jj for jjh (ajjagd) ; in
Sinhalese MSS. I for I {ajelakd),^ and vice versa {pdlenti),
etc. When I saw the corruptions of the MS. of the com-
mentary I often thought that it was written after dictate
by a scribe who had only a superficial knowledge of the
language or did not care for what he wrote.
In some minor points I am guilty of inconsequence,
^ See the corruptions of nllarn, p. 37, note 6.
Vm PREFACE.
owing to the inconstancy of the MSS. : see aamyojanam and
smnamassa, sarngho and sankhdra, tamhd and (sanscritised)
tasmd, etc.
In sutta 17 M. has the na before samanupassami ; in sutta
22 M. has caturanto, with short a. Page 26, line 4t, read
ca instead of vd, as in suttas 65 and 83.
Eegarding the metre I want only to observe that the
irregular number of syllables is sometimes the result of
turning a regular verse into its opposite : see sutta 18^
where kapparri nirayamhi paccati is an imitation of kappam
saggamhi modati in sutta 119 ; in the s&me way nirayam so
upapajjati in suttas 64 and 70 goes with saggam so upapajjati
in suttas 65 and 71.
My thanks for MSS. are due to Dr. Eost, of the India
Office Library, to Professor Rhys Davids, to the Director of
the Bibliotheque Nationale, at Paris, and to Mr. Donald
Ferguson,
E. WINDISCH.
Itivuttakam.
NAMO TASSA BHAaAYATO ABAHATO SAMMASAMBUDDHA8SA.
[Ekanipato]
1. (Ek. I. 1) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam : Ekadhammam ^ bhikkhave pajahatha.^
Aham vo ' patibhogo 3 anagamitaya. Katamam eka-
dhammam ? L b h a m bhikkhave ekadhammam pajahatha.
Aham vo patibhogo anagamitaya-ti. Etam-attham bhagava
avoca, tatthetam iti vuccati :
Yena lobhena luddhase
satta gacchanti duggatim |
tarn lobham sammad-annaya
pajahanti vipassino |
pahaya na punayanti
imam lokam kudacanan-ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 1 11 ^
2. (Ek. I. 2) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam : Ekadhammam bhikkhave pajahatha. Aham
vo patibhogo anagamitaya. Katamam ekadhammam ?
D s a m 4 bhikkhave ekadhammam pajahatha. Aham
^ For ekadh^ here and in the following suttas the MSS,
have sometivies ekam dh°, but the nom. Ekadhammo in sutt.
18 and 19 proves that it is a compound,
2 pajahata B. here and in the following suttas.
3 patibhogo ti patibhu, A.
4 Not skr. dosha, but skr. dvesha : dosan-ti anattham-me
acariti aghato jayatiti, etc., A.
2
2 ITIVUTTAKAM. EKANIPATO.
vo patibhogo anagamitftya-ti. Etam-attham bhagava avoca,
tatthetam iti vuccati :
Yena dosena dutthase
satta gacchanti duggatim |
tarn dosam sammad-anuaya
pajahanti vipassino |
pahaya na punayanti
imam lokam kudacanan-ti I!
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 2 1|
3. (Ek. I. 3) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam : Ekadhammam bhikkhave pajahatha. Aham
vo patibhogo anagamitaya. Katamam ekadhammam?
M h a m bhikkhave ekadhammam pajahatha. Aham vo
patibhogo anagamitaya-ti. Etam-attham bhagava avoca,
tatthetam iti vuccati :
Yena mohena miilhase
satta gacchanti duggatim |
tarn moham sammad-aiinaya
pajahanti vipassino |
pahaya na punayanti
imam lokam kudacanan-ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 3 1|
4. (Ek. I. 4) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam : Ekadhammam bhikkhave pajahatha. Aham
vo patibhogo anagamitaya. Katamam ekadhammam?
Kodham bhikkhave ekadhammam .pajahatha. Aham
vo patibhogo anagamitaya-ti. Etam-attham bhagava avoca,
tatthetam iti vuccati :
Yena kodhena kuddhase
satta gacchanti duggatim |
tarn kodham eammad-annaya
pajahanti vipassino |
pahaya na punayanti
imam lokam kudacanan-ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti [| 4
VAGGA I., SUTTA 7. 3
5. (Ek. I. 5) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Ekadhammam bhikkhave pajahatha.
Aham vo patibhogo anagamitaya. Katamam eka-
dhammam ? Makkham^ bhikkhave ekadhammam
• • •
pajahatha. Aham vo patibhogo anagamitaya-ti. Etam-
attham bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Yena makkhena makkhase
satta gacchanti daggatim |
tarn makkham sammad-annaya
pajahanti vipassino |
pahaya na punayanti
imam lokam kudacanan-ti 11
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 5 1|
6. (Ek. I. 6) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Ekadhammam bhikkhave pajahatha. Aham
vo patibhogo anagamitaya. Katamam ekadhammam ?
M a n a m bhikkhave ekadhammam pajahatha. Aham vo
patibhogo anagamitaya-ti. Etam-attham bhagava avoca,
tatthetam iti vuccati :
Yena manena mattase
satta gacchanti duggatim |
tarn manam sammad-annaya
pajahanti vipassino |
pahaya na punayanti
imam lokam kudacanan-ti 11
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 6 |1
7. (Ek. I. 7) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. S a b b a m ^ bhikkhave anabhijanam apari-
janam tattha cittam avirajayam appajaham abhabbo duk-
khakkhayaya. Sabbanca kho bhikkhave abhijanam pari-
^ C. D. E. P. Pa. have the mana-stittam befoi'e the
mskkhsL'Suttam. I follow B. M. and A. ; see also the Udddna
ufter sutt. 10. ^ sabbampi, B.
4 ITIVUTTAKAM. EKANIPATO.
janam tattha cittam virajayam pajaham bbabbo ^ duk-
kbakkhayaya-ti. Etam-attham bbagava avoca, tatthetam
iti vuccati :
Yo sabbam sabbato natva
sabbatthesu^ na3 rajjati4 |
sa ve 5 sabbam ^ parifina 7 so 7
sabbadukkham ^ upaccaga9 ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti |i 7 ||
8. (Ek. I. 8) Vuttam hetam bbagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Man am bbikkhave anabhijanam apari-
janam tattha cittam avirajayam appajaham abhabbo duk-
khakkhayaya. Mananca kho bbikkhave abhijanam parijanam
tattha cittam virajayam pajaham bhabbodukkhakkhayaya-ti.
Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Manupeta ayam paja
managantha ^° bhave ^^ rata
manam aparijananta ^^
agantaro ^^ punabbhavam
^ abhabbo, C. ^ sabbasattesu, P. Pa. 3 na puna, B.
4 sajjati, E., corrected into rajjati, D.
5 save, M.; sace, B. C. P. Pa. ; sabbe, D. IE., the exjdanation
of the Comm. (byattam, ekamsena) is also in favour of ve
{the preceding sa is nipatamattara).
^ sabbam, B. C. P. Pa. ; sabba, M. D. E., but in D. corrected
into sabbam.
7 parinna so B. M. Pa. ; pariilnayo, C. ; pariniiato, D. E.;
A. has : sabba parinna ti sabbam {sic !) parijananato
yathavuttassa sabbassa parinnabhisamayavasena pari-
jananato so hi {sic !) yathavutto yogavacaro ariyo.
8 odukkham-upo, M. 9 upajjhaga, C. P. Pa.
10 ogantha, C. D. E. M. ; ogantha, P. Pa. ; ^khandha, B.
11 bhave, B. • ^^ manam na parijananti, P. Pa.
13 agantaro, D. E. M. ; agantharo, C. ; agandharo, P. Pa. ;
agantvayo, B.
VAGGA I., SUTTA 10.
Ye ca manam pahatvana ^
vimutta manasaiikhaye ^ |
te managanthabhibhuno 3
sabbadukkham 4 upaccagun-ti 5
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 8 ||
9. (Ek. I. 9) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. L o b h a m bhikkhave anabhijanam apari-
janam tattha cittam avirajayam appajabam abhabbo duk-
khakkhayaya. Lobhanca kho bhikkhave abhijanam pari-
janam tattha cittam virajayam pajaham bhabbo dukkhak-
khayaya-ti. Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti
vuccati :
Yena lobhena luddhase
satta gacchanti duggatim |
tarn lobham sammad-annaya
pajahanti vipassino |
pahaya na punayanti
imam lokam kudacanan-ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 9 ||
10. (Ek. 1. 10) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. D o s a m bhikkhave anabhijanam aparijanam
tattha cittam avirajayam appajabam abhabbo dukkhakkha-
yaya. Dosanca kho bhikkhave abhijanam parijanam tattha
cittam virajayam pajaham bhabbo dukkhakkhayaya-ti.
Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
^ pahatvana, D. E. ; pahantvana, B. ; pahantana, M. ;
pahantanam, C. Pa. A. {explanation of the Comm. : paja-
hitva).
2 ^samya D. E., but in D. corrected into ^samkhaye, manu-
samkhaye, C. ^
3 ogantabhibhuno, M. ; ^gandhabhibhuno, C. P. Pa. ; °bhu-
no ca, B. ; ^kkhandhabhibhuto so D. E., but in D. corrected
into ^bhuta, without so.
"^ odukkham-up°, M. s upajjhaga, C. P. Pa.
b ITIA^UTTAKAM. EKANIPATO.
Yena dosena dutthase
satta gaccbanti duggatim | *
tarn dosam sammad-aniiaya
pajahanti vipassino |
pahaya na punayanti
imam lokam kudacanan-ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 10
Patibhogavaggo pathamo.
Tass ^-uddanam ^ :
Eaga (1) -dosa (2) atha mobo (3)
kodba 2 (4) -makkba 3 (5) -manam ^ (6) sabbam (7) j
manato (8) raga (9) -dosa 4 (10) puna dve
pakasita vaggam-abu patbaman-ti ||
11. (Ek. II. 1) Vuttam hetam bbagavata vuttam-arabata
ti me sutam. M o b a m bbikkbave anabbijanam apari-
janam tattba cittam avirajayam appajabam abbabbo
dukkbakkbayaya. Mobaiica kbo5 bbikkbave abbijanam
parijanam tattba cittam virajayam pajabam bbabbo duk-
kbakkbayaya-ti. Etam-attbam bbagava avoca, tattbetam
iti vuecati :
Yena mobena mulbase
satta gaccbanti duggatim ^ |
tarn mobam sammad-anuaya
pajabanti vipassino
^ Only in M., but M. lias always udanam. The best text of
this udddna is in M.
2 kodba, M. ; kujjbanam, B. C. ; kujjbanam, D. E. ; kujjba,
P. Pa.
3 makkbam manam, C. ; manamakba, D. E. ; ^makba,
P . Pa. ' 4 odosa, B. C. M. P. Pa.
5 kbo om. D. E. Pa. (in P added under the line).
^ duggati, P. Pa.
VAGGA II., SUTTA 4. 7
pahaya na punayanti
imam lokam kudacaDan-ti 11
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti ' me sutan-ti || 1 ||
12. (Ek. II. 2) Vuttam hetam bhagavata vuttam-
arahata ti me sutam. K o d h a m bhikkhave anabhijanam
aparijanam tattha cittam avirajayam appajaham abhabbo
dukkhakkhayaya. Kodhaiica kho bhikkhave abhijanam
parijanam tattha cittam virajayam pajaham bhabbo duk-
khakkhayaya-ti. Etam-attham bhagava avoca, tatthetam
iti vuccati :
Yena kodhena kuddhase
satta gacchanti duggatim ^ |
tarn kodham sammad-anfiaya
pajahanti vipassino |
pahaya na punayanti
imam lokam kudacanan-ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti |i 2 ||
13. (Ek. II. 3) Vuttam hetam bhagavata vuttam-ara-
hata ti me sutam. M a k k h a m bhikkhave anabhijanam
aparijanam tattha cittam avirajayam appajaham abhabbo
dukkhakkhayaya. Makkhaiica kho bhikkhave abhijanam
parijanam tattha cittam virajayam pajaham bhabbo
dukkhakkhayaya-ti. Etam-attham bhagava avoca, tatthe-
tam iti vuccati :
Yena makkhena makkhase
satta gacchanti duggatim ^ |
tarn makkham sammad-annaya
pajahanti vipassino |
pahaya na punayanti
imam lokam kudacanan-ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 3 ||
14. (Ek. II. 4) Vuttam hetam bhagavata vuttam-ara-
I ti, B. 2 duggati, Pa. 3 duggati, P. Pa.
,g ITIVUTTAKAM. EKAl^IPATO.
hata ti me sutam. Naham bhikkhave anfiam ekanivaranam^-
pi samanupassami yena nivaranena ^ nivuta paja digharat-
tam sandhavanti samsaranti yathayidam 3 bhikkhave a v i j-
j anivaranam.4 Avijjanivaranena 5 hi^ bhikkhave nivuta
paja digharattam sandhavanti samsarantiti. Etam-attham
bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Natth-anno ekadhammo pi 7
yeneva nivuta paja |
samsaranti ahorattam
• •
yatha ^ mohena avuta 9
Ye ca moham pahatvana ^°
tamokhandham " padalayum
na te puna samsaranti
hetu ^2 tesam na vijjatiti |i
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 4 ||
15. (Ek. II. 5) Vuttam hetam bhagavata vuttam-ara-
hata ti me sutam. Naham bhikkhave annam ^^ ekasamyo-
janam^4-pi samanupassami yeneva ^5 samyojanena^^ sam-
yutta^7 satta digharattam sandhavanti samsaranti yatha-
yidam i8 bhikkhave t.a n h a samyojanam.^4 Tanhasamyo-
janena hi bhikkhave samyutta satta digharattam san-
dhavanti samsarantiti. Etam-attham bhagava avoca,
tatthetam iti vuccati. ^9
^ ekaniv°, B. Pa. ^ niv°, B. Pa.
3 yathayidam, B. P. Pa. 4 °niv°, B. P. Pa.
5 °niv°, B. Pa. ^ hi om. D. E. 7 ca, D. E.
s sada, D. E. 9 avuta, P. Pa.
lo pahatvana, D. E. ; pahantvana, B. C. ; pahantana, M. ;
pahantanam, P. ; pahanantana. Pa.
" tamokkh°, M. ; tamokkhandha, C.
^2 hetu mulakarana avijja tesam na vijjati sabbaso natthi
Bamucchinnatta ti, A. ^^ annam, om. B.
^4 °sannojanam, B. M. ^s yena, M.
^^ sannoj°, B. M. ^7 samvutta, one t cancelled, D. E.
^8 yathayidam, B. C. P. Pa. ^9 Etam° only in M.
VAGGA II., SUTTA 6. 9
Tanhadutiyo ^ puriso
digham-addhanam samsaram I
itthabhavannathabhavam ^
samsaram nativattati ^
Evam "^-adinavam natva 5
tanhadukkhassa sambhavam
vitatanho anadano
sato bhikkhu paribbaje ti || ^
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti 7 |j 5 ||
16. (Ek. II. 6) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam.^ Sekha8sa9 bhikkhave bhikkhuno appat-
tamanasassa ^° anuttaram yogakkhemam patthayamanassa
viharatoajjhattikam angan-ti karitva" na annam ekangam-
pi samanupassami evam bahupakaram ^^ yathayidam ^3
bhikkhave yoniso manasikaro. Yoniso bhikkhave
bhikkhu manasi ^4 karonto akusalam pajahati kusalam bha-
vetiti. Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti vuceati-S^
^ tanhadutiyo tanhasahayo {in the MS. saharo), A.
2 itthabhava°, B. D. E. M. P. Pa. {in D. corrected to ittham-
bhava°), itthibhava°, C. A. (tattha itthibhavo manussattam
annathabhavo tato avasitthasattavasa, etc.).
3 nativattati na atikkamati, A.
4 evam, C. M. P. Pa. A. ; etam, B. D. E. 5 disva, C. P. Pa.
^ The same gathas reoccur sutt, 105.
7 Ayam° only in M.
^ Vuttamo only in M. 9 sekkhassa, C. D. E.
^° appatta°, B D. E. P. M. Aa. ; asampatta°, Pa. ; asam-
pattamanassa, C. ; appatta-arahattassa - ti, A., for this
rneaning of manasa quoting a gdtha which occurs Dhammap.
p. 255 {s. Childers, Diet. s. v. sekho).
" attano santane samutthitam karanan-ti katva, A.
^2 bahukaram, C. ^3 yathayidam B. ; yathaidam, D.
14 From manasi unto khajyam a ivhole line om. in C.
^5 Etam® only in M.
10 ITIVUTTAKAM. EKANIPATO.
Yoniso manasikaro
dhammo sekhassa ^ bhikkhuno |
natth-anno evam bahupakaro ^
nttamatthassa pattiya |
yoniso padaham 3 bhikkhu 4
khayam dukkhassa papune ti 5 ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti ^ |i 6
17. (Ek. II. 7) Vuttam hetam bhagavata vuttam-ara-
hata ti me sutam.7 Sekhassa^ bhikkhave bhikkhuno ap-
pattamanasassa anuttaram yogakkhemam patthayamanas-
sa viharato bahiram angan-ti karitva na annam ekangam-
pi samanupassami evam bahupakaram yathayidam 9 bhik-
khave kaly a n amit ta ta.^° Kalyanamitto bhikkhave
bhikkhu akusalam pajahati kusalam bhavetiti." Etam-
attham bhagava avoca, tatthetam iti vueeati.^^
Kalyanamitto yo bhikkhu
sappatisso^3 sagaravo |
karam^4 mittanam^4 vacanam
• • •
sampajano patissato ^5 |
papune anupubbena
sabbasamyojanakkhayan-ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti ^^ |i 7 ||
18. (Ek. II. 8) Vuttam hetam bhagavata vuttam-ara-
hata ti me sutam.i7 Ekadhammo bhikkhave loke uppajja-
^ dh° yassa s°, B. ; dh^ sekkhassa, D. E.
2 bahukaro, M. 3 pajaham, D. E.
4 bhikkhu, E. ; bhikkhave, D.
5 papunoti, E. ; ^nati, D. ^ Ayam^ only in M.
7 Vuttam^ only in M. ^ sekkhassa, C. D. E.
9 yathayidam, B. Pa. ^° °mittam, P. Pa.
^^ bhaveti, B. ^^ Etam° only in M. ^3 sappatisso, M.
^4 kalyanami°, C. ^5 pati°, M. ^^ Ayam° only in M.
17 Vuttam° only in M.
VAGGA II., SUTTA 9. 11
mano uppajjati bahujanahitaya bahujanasukhaya,^ bahuno
janassa^ anatthaya ahitaya dukkhaya devamanussanam.
Katamo 3 ekadhammo ? Samghabhedo. Samghe
kho pana bhikkhave bhinne annamannam bhandanani ceva
honti, annamannam paribhasa ca honti,4 annamannam
parikkhepa ca honti, annamannam pariccajana s ca ^ honti,
tattha appasanna ceva na-ppasidanti, pasannananca ekacca-
nam annathattam 7 hotiti. Etam-attham bhagava avoca,
tatthetam iti vuecati : ^
Apayiko 9 nerayiko
kappattho samghabhedako |
vaggaramo ^^ adhammattho
yogakkhemato dhamsati " |
samgham samaggam ^^ bhitvana ^^
kappam nirayamhi ^4 paccatiti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 8 ||
19. (Ek. II. 9) Vuttam hetam bhagavata vuttam-ara-
hata ti me sutam. Ekadhammo bhikkhave loke uppajja-
mano uppajjati bahujanahitaya bahujanasukhaya, bahuno
janassa atthaya hitaya sukhaya devamanussanam. Katamo
1 bahujana ahitaya bahujana asukhaya, B. P. Pa. ; D. E.
omit these words.
2 bahujanojanassa, B. C. ( in B the first ja cancelled),
3 Katamo ca, D. E. 4 a° paribhasa ca h° om. Pa.
5 pariccajj°, B. ^ ca om. C.
7 annathattam, C. E. M. ; annatattham, B. D. P. Pa., A.
8 Etam° only in M. 9 apay°, M. ; apay all other MSS.
lo vaggaramo, B. C. M. {cp. kammaramo, suit 79) ; vag-
garamo, P. Pa. ; vaggarato, D. E.
" yogakkhema vidhamsati, M. ; for dhamsati see Journ,
P. T. S., 1885, p. 41.
^2 sanghasamaggi, B. {see sutt 19). ^^ bhetvana, D. E. Pa.
^4 nirayamhi (sic/) paccati — not niraye, in spite of the
nine syllables — the counterpart of saggamhi modati in sutt.
19 ; nirayamhi ca, P. Pa.
12 ITIVUTTAKAM. EKANIPATO.
ekadhammo ? Samghassa samaggi.^ Samghe kho
pana bhikkhave samagge na ceva annamannam bhanda-
nani^ honti, na ca annamannam paribhasa honti, na ca
annamannam parikkhepa honti,3naca annamannam paric-
cajana 4 honti, tattha appasanna ceva pasidanti 5 pasan-
nananca^ bhiyobhavo7 hotiti. Etam-attham bhagava
avoca, tatthetam iti vuccati :
Sukha 8 samghassa samaggi 9
samaggananc-anuggaho ^^ |
samaggarato dhammattho
yogakkhema na dhamsati |
samgham samaggam ^^ katvana
kappam saggamhi modatiti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 9 ||
20. (Ek. II. 10) Vuttam hetam bhagavata vuttam-ara-
hata ti me sutam. Idhaham bhikkhave ekaccam p u g g a-
1am padutthacittam evam eetasa ceto paricca
pajanami, imamhi cay am samaye puggalo kalam kareyya
yatha bhatam nikkhitto evam niraye.^^ Tarn kissa hetu ?
Cittaii-hi-ssa bhikkhave paduttham. Cetopadosahetu kho
pana ^3 bhikkhave evam-idhekacce satta kayassa bheda
param-marana apayam duggatim vinipatam nirayam upa-
pajjantiti.^4 Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti
vuccati :
^ samaggi, P.; all other MSS. "^i. ^ bbandaua, D. E.
3 Pa. omits na ca . . . honti. 4 pariccajjana, B.
5 passid°, Pa. ^ pass°, P. Pa.
7 bhiyyo°, B. M. P. Pa. ^ Sukhaya, B.
9 With short i all MSS,
^° ^canuggaho, C. D. E. M. P. Pa, Aa ; °canuggaho, B.
^^ samgham samaggam, M. ; sanghasam°, P. Pa. ; sam-
ghassa s°, D. E. ; samghasamaggim, C. ; °i, B.
" ^2 niraye ti, P. Pa. ^^ pana om, C. M.
^4 uppajj°, D. E.
VAGGA in., SUTTA I. 13
Padutthacittam ^ natvana
ekaccam idha puggalam |
etam-atthanca byakasi
buddho bhikkbunam santike ||
Imambi cayam samaye
kalam kayiratba ^ puggalo
nirayam upapajjeyya
cittan-bi-ssa padiisitam 3
Yatba baritva nikkbipeyya
evam-eva tatbavidbo |
cetopadosabetu bi"^
satta gacchanti duggatin-ti ||
Ayam-pi attbo vutto bbagavata iti me sutan-ti || 10 |!
Vaggo dutiyo.
Tass-uddanam : 5
Moba (ll)-kodba^ (12) atba makkbo7 (13)
moba 8 (14)-kama 9 (15) sekkba ^^ duve (16, 17)
bbeda (18)-moda " (19) puggalo (20) ca
yaggam-abu dutiyan-ti vuccati ^^
21. (Ek. III. 1) Vuttam betam bbagavata vuttam-ara-
bata ti me sutam. Idbabam bbikkbave ekaccam pugga-
lam pasannacittam evam cetasa ceto paricca paja-
^ ocittam tarn, D. E.
2 kayiratba, C. D. E. M. ; kariyatba, B. ; kariya, P. Pa.
3 padusitam, D. E. P. ; u, Pa,; padussitam, B. C. M.
4 betu "bi, C. D. E. M. ; ti, P. Pa. ; betu ti, B.
5 Uddanam, very corritpt in all MSS. ^ kodba all MSS.
7 makkbato, B. P. Pa. ; makkbatbo, M. ; makkbito,
D. E. ; makkbako, C.
8 muba, B. ; muba, M. ; musa, C. D. E. P. Pa.
9 kama, B. C. M. P. Pa. ; kamara, D. E.
1° sekkba, D. E. M. ; sekba, P. Pa.
i^ bbedamoda, P. ; ^meda, Pa. ; °medba, D. E. ; ^meva,
B. C. ; ^samagga, M. " vuccatiti, D. E. M. Pa.
14 ITIVUTTAKAM. EKANIPATO.
nami,imamhi^cayam samaye puggalo kalam kareyya yatha
bhatam nikkhitto evam sagge. Tarn kissa hetu ? Ci 1 1 a n-
hi-ssa bhikkhave pasannam. Cetopasadahetu kho pana bhik-
khave evatn-idhekacce satta kayassa bheda param-marana
sugatim saggam lokam upapajjantiti.^ Etam-attham
bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Pasannacittam natvana
ekaccam idha puggalam |
etam-atthanca ^ byakasi
buddho bhikkhunam santikell
Imamhi cayam samaye
kalam kayiratha "^ puggalo |
sugatim 5 upapajjeyya^
cittan-hi-ssa pasadikam||
Yatha haritva nikkhipeyya
evam-eva7 tathavidho |
cetopasadahetu^ hi
satta gacehanti sugatin-ti9 ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti |i 1 ii
22. (Ek. III. 2) Vuttam hetam bhagavata vuttam-
arahata ti me sutam. ^^Ma bhikkhave punnanam
^ imasmim, M. ^ uppajj°, D. E.
3 attham {om, ca), D. E. Pa.
4 kayiratha, C. D. E. M. ; kariyatha, B. P. Pa.
5 suggatim, C. M. ^ uppajj°, D. E. 7 evamevam, B. C. Pa.
* 8 ohetu, C. M. ; ^hetu, B. D. E. P. Pa.
9 suggo, C. D. E. M.
lo C. has no punctuation from Ma bhikkhave to padesa-
rajjassa ; in B. and M. there is after bhayittha, punnani,
homi, upapajjami, vasavatti, before Ko pana, in M. also after
paccanubhutam, indo ; in D. after manapassa, paccanu-
bhutam, agamasi, upapajjami, vasavatti, indo, dhammaraja,
before Ko pana ; m E. after bhayittha, adhivacanam,
manapassa, paccanubhutam, etc, as in D.
VAGGA III., SUTTA 2. 15
bhayittha, sukhass-etam bhikkhave adhivacanam, itthassa
kantassa piyassa manapassa, yad-idam punnani. Abhijanami
kho panaham bhikkhave digharattam katanam punnanam
digharattam ittham^ kantam piyam manapam vipakam pac-
canubhutam. Satta vassani mettacittam bhavetva satta ^
samvattavivattakappe^ na-yimam lokam punar-agamasis,
samvattamane sudam bhikkhave kappe abhassarupago
homi, vivattamane kappe sunnam brahmavimanam upapaj-
jami. Tatra sudam bhikkhave brahma homi 4 mahabrahma
abhibhu anabhibhuto annadatthudaso s vasavattl.^ Chat-
timsakkhattum kho panaham bhikkhave sakko ahosim 7
devanam-indo, anekasatakkhattum raja ahosim,^ cakkavatti^
dhammiko dhammaraja caturanto vijitavi ^ janapadat-
thavariyappatto9 sattaratanasamannagato.^° Ko pana vado
padesa-rajjassa ? Tassa mayham bhikkhave etad-ahosi.
Kissa ^^ nu kho me idam kammassa phalam,^^ kissa ^^ kam-
massa ^^ vipako, yenaham etarahi evam mahiddhiko evam
mahanubhavo ti? Tassa mayham bhikkhave etad-ahosi.
Tinnam ^^ kho me idam kammanam phalam, tinnam kam-
manam vipako, yenaham etarahi evam mahiddhiko evam
mahanubhavo ti, seyyathldam ^"^ danassa damassa sanna-
massa^5-ti. Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti
vuecati :
Punnam-eva so sikkheyya
ayataggam sukhindriyam^^ |
^ M. omits the second digharattam ; bhikkhave digharat-
tam addhanam ittham, B.
2 satta om. D. E. ; sattasavattakappe, P. Pa.
3 puna, B. C. M. P. Pa ; agam^ C. M. 4 ahosi, P. Pa.
5 ^thuso, D. E . ; ^'tthutejC; annamdatthudassa,P.; annam-
datthu. Pa ; cp. suit. 112, where the same words re-occur.
6 oi all MSS., except vijitavi, E. M.
7 ahosim, D. M. ; °i all other MSS.
8 ahosim, M. ; ^i all other MSS. 9 opatto, B. M.
lo °sampanno, B. M. " tassa, D. E. ^^ q^^ j)^ e^
^3 Tinnam, C. ^^ ^hidam, B. M. P. Pa.
^5 samyo, B. ^^ su indriyam, D. E.
16 ITIVUTTAKAM. EKANIPATO.
dananca samacariyanca
mettacittaiica ^ bhavaye'
Ete dhamme bhavayitva
tayo sukhasamuddaye 2 |
abyapajjham 3 sukham lokam
pandito upapajjatitili
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti |[ 2 ||
23. (Ek. III. 3) Vuttam hetam bhagavata vuttam-
arahata ti me sutam. Ekadhammo bhikkhave bhavito
bahullkato ubho atthe samadhigayha4 titthati dittha-
dhammikanceva attham samparayikanca. Katamo eka-
dhammo ? Appamado kusalesu dhammesu. Ayam kho
bhikkhave 5 ekadhammo bhavito bahulikato ubho atthe
•samadhigayha^ titthati ditthadhammikanceva attham
samparayikanea-ti. Etam-attham bhagava avoca, tatthetam
iti vuccati :
Appamadam pasamsanti
puniiakiriyasu ^ pandita |
appamatto ubho atthe
adhiganhati pandito ||
I mettao, B.
2°samuddaye, M. ; °samudaye, P. Pa ; sukhe samuddise,
B. ; tato sukhasamuddisse, C. ; yo sukhasamudriye, D. ;
samundriye, E. ; A. has only: sukhasamundriye (sic/) ti
sukhanisamse anisamsaphalam-pi nesam sukham-eva-ti
dasseti abyapajjham . . . ; also in sutta 60 where the same
two gdthds occur, the reading of the best MSS. points to
samuddaye. A similar word occurs Telakatdhagdthd 89 :
Danadipunnakiriyani sukhudrayani katva, cp. Angutt Part
I.p. 97.
3 jj, B. M. 4 samadhiggayha, D. Pa.
5 bhikkhu, C. ^ samadhiggayha, D. P. Pa. 7 °kriyasu, M.
VAGGO ni., SUTTAM 4. 17
Ditthe dhamme ca yo attho
yo cattho samparayiko |
atthabhisamaya ^ dhiro
pandito ti pavuccatitiH
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 3 ||
24. (Ek. III. 4) Vuttam hetam bhagavata vuttam-
arahata ti me sutam. Ekapuggalassa bhikkhave kappam
sandhavato samsarato siya evam^ maha^ atthikankalo 3
atthipunjo atthirasi 4 yathayam vepullapabbatos,
sace samharako^ assa, sambhatanca7 na vinasseyya-ti.
Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
' Ekass-ekena kappena
puggalass-atthisancayo ^
siya pabbatasamo rasi
iti vuttam mahesina9|
So ^o kho panayaip akkhato
vepuUo ^i pabbato maha |
uttaro Gijjhakutassa ^^
Magadhanam Giribbajel
Yato ca ^^ ariyasaccani
sammappannaya passati
dukkham dukkhasamuppadam
dukkhassa ca atikkamam
^ attabhi°, P. Pa. ^ evam samp^rayika maha, B.
3 atthikankalo, B. M. P. (cp. Skr. kankala, asthikaiikala) ;
atthikalo, C. D. E. ; A. has : atthikalo ti atthibhago,
atthicalo {sic !) ti pathanti atthi-sancayo ti attho.
^ atthirasi pi, B. 5 vepullo pabb°, B.
6 samharako, D. E. M. P. Pa. ; samharo ko, C. ; sampaha-
rato, B. 7 samhatanca, C.
8 Ekassekassa puggalassa atthisancayo, C.
9 mahesiva, C. ^° yo, C.
" vepulla, D. E. ^^ kijjha°, B. ^3 va Aa, om. M.
3
18 ITIVUTTAKAM, BKAKIPATO,
ariyam ^ atthangikam ^ maggam
dukkhupasamagaminain ^ 1 1
sa 3 sattakkhattum paramam
sandhavitvana puggalo |
dukkhassantakaro hoti
sabbasamyojanakkhaya ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 4 ||
25. (Ek. III. 5) Vuttam hetam bhagavata vuttam-
arahata ti me sutam. Ekadhammam 4 atitassa ^ bhikkhave
pnrisapuggalassa naham tassa kinci papakammam akaran-
iyan-ti vadami. Katamam ekadhammam ^ ? Yathayidam 7
bhikkhave sampajanamusavado ti.^ Etam-attham
bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Ekadhammam 9 atitassa ^°
musavadissa ^^ jantuno |
vitinnaparalokassa
natthi papam akariyan-ti |1 ^^
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 6 ||
26. (Ek. IIL 6) Vuttam hetam bhagavata vuttam-
arahata ti me sutam. Evan-ce bhikkhave satta janeyyum
danasamvibhagassa vipakam yathaham janami, na
adatva bhunjeyyum, na ca nesam maccheramalam cittam
pariyadaya tittheyya.^3 Yo pi nesam assa carimo alopo
carimam kabalam ^"^^ tato pi na asamvibhajitva bhunjeyyum,
sace nesam patiggahaka assu. Yasma ca kho bhikkhave
^ ariyatthangikam, B. M. P. Pa.
2 dukkhup°, B. M. P. Pa. 3 om. B.
4 ekam dh°, B. C. E. P. Pa. 5 bhanitassa, P. Pa.
6 ekam dh^, C. 7 yathayidam, B. C.
8 ti om. D. E. P. Pa. 9 ekam dh°, C. D. E.
^o bhanitassa, P. Pa. ^^ oyadassa, B. P. Pa. Aa.
^2 The same gdthd Dhammap. gath. 176.
^3 tittheyam, C. ; tittheyyu, B. ^^ kabalam, M.
VAGGO m., SUTTAIM 7. 19
satta na ^ evam jananti danasamvibhagassa vipakam
yathaham janami, tasma adatva bhunjanti maccherama-
lanca nesam cittam pariyadaya titthatiti. Etam-attham
bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Evan-ce satta janeyyum
yatha vuttam mahesina |
vipakam samvibhagassa
yatha hoti mahapphalam||
vineyya ^ maccheramalam
vippasannena cetasa |
dajjum 3 kalena ariyesu
yattba dinnam mahapphalam
Annanca datva bahuno ^
dakkhineyyesu dakkhinam |
ito cuta manussatta
saggam gacchanti dayaka ||
Te ca saggam 5 gata tattha ^
modanti kamakamino |
vipakam samvibhagassa
anubhonti amacchara ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 6 ||
27.7 (Ek. III. 7) Vuttam hetam bhagavata vuttam-
arahata ti me sutam. Yani kaniei bhikkhave opadhikani ^
punfiakiriyavatthuni 9 sabbani tani m e 1 1 a y a cetovi-
muttiya kalam nagghanti ^^ solasim, metta yeva tani eetovi-
mutti adhiggahetva bhasate ca tapate ca virocati ca. Sey-
yatha pi bhikkhave ya kaci ^^ tarakarupanam pabha ^^ sabba
^ nam, B. C«
2 vineyyum, M. ; A. has : macchariyam malam apanetva.
3 dajjam, C. ; dajja, B. ; A. has : rajjam. (sic /) dadeyyum.
4 pahuno, D. E. 5 saggam, M. P. Pa. ; sagga, B. C. D. E.
6 ete saggagata satta, C. 7 Cp. Mann II. 86-87.
8 osadhikani, B. C. Aa. 9 °kriya°, M.
lo nagghanti, M. ; nanagghanti, Pa.
^i yani kaniei- B. C. ^^ pabhani, B.
20 ITIVUTTAKAIVI, EKA.NIPATO,
ta^ candiya^ pabhaya kalam nagghanti^ solasim, candap-
pabha 4 yeva ta 5 adhiggahetva bhasate ca tapate ^ ca ^ viro-
cati ca, evam-eva kho 7 bhikkhave yani kanici opadhikani
punnakiriyavatthuni^s sabbani tani ^ mettaya cetovimuttiya
kalam 9 nagghanti ^° solasim, metta yeva tani cetovi-
mutti adhiggahetva bhasate ca tapate^ ca^ virocati ca.
Seyyatha pi bhikkhave vassanam pacchime mase sarada-
samaye visuddhe ^^ vigatavalahake nabhe ^2 adicco na-
bham.abbhussakkamano^s sabbam akasagatam ^ tamaga-
tam ^4 abhivihacca ^5 bhasate ca tapate ^^ ca^^ virocati
ca, evam-eva kho bhikkhave yani kanici opadhikani ^7
punnakiriyavatthuni ^^ sabbani tani mettaya cetovimuttiya
kalam ^9 nagghanti ^ solasim, metta yeva tani cetovimutti
adhiggahetva bhasate ca tapate ^^ ca ^^ virocati ca. Seyyatha
pi bhikkhave rattiya paccusasamayam osadhitaraka
bhasate ca tapate ^i ca ^i virocati ^^ ca,^^ evam-eva kho
bhikkhave yani kanici opadhikani 23 punnakiriyavatthuni ^^
sabbani tani mettaya cetovimuttiya kalam nagghanti ^4
■
^ ta om, B. C. P. Pa.
2 candiya, M. P. Pa. Aa. ; candima, B. ; candimaya, C. D. E.
3 naggh°, M. Pa. 4 candapabha, M. 5 tani, B. C. P. Pa.
6 Om, Pa. 7 evam kho, B. C. M. P. Pa.
8 Om. C. 9 °kalam, B. * ^^ naggh°, M. P. Pa.
" viddhe,,D. E. M. P. Pa. ; A. has : viddhe ti uddhiddhe
(udviddhe ?) meghavigamena duribhuto ti attho.
12 nakho, B.
13 abbhusakkamano ti udayatthanato akasam uUam-
ghento, A.; cp. sakkati in Child, Diet., with abhi- and ud- ;
abbhussaggS M.; abbhussatt°, P.; abbhassatt^, Pa; abbhus-
sakkamado, E. ; abbhussukkamado, D. ; abhasamano, B. C.
14 dhamagatam, B. ; akasam tamam tamam, D. E.
15 abhihaaca, E. ; abhibhucca, D. ^^ Om. P. Pa.
17 osadhikani, B. C. ^^ ^kriy^Py M.
19 kalam, B. 20 naggh^, M. P. Pa.
21 tapatha, P. ; om. Pa.
22 ca om. Pa. ; vasavo ca viro-cati, B.
23 osadhikani, B. C. 24 naggh^, C. M. P. Pa.
VAGGO III., SUTTAM 7. 21
solasim, metta yeva tani cetovimutti adhiggahetva bhasate
ca tapate ^ ca ^ virocati ca-ti.^ Etam-attham bhagava
avoca, tatthetam iti vuccati :
Yo ca 3 mettam bhavayati
appamanam 4 patissato s |
tanu 6 samyojana honti
passato 7 upadhikkhayam ||
Ekam-pi ce panam-adutthacitto ^
mettayati kusalo 9 tena hoti |
sabbe ca pane manasanukampam ^°
pahutam ^^-ariyo pakaroti punnam ||
Ye ^2 sattasandam ^3 pathavim h vijitva ^5
rajisayo ^^ yajamananupariyaga ^7 |
(assamedham *^ purisamedham ^9
sammapasam ^^ vajapeyyam ^i niraggalam ^2)
mettassa cittassa subhavitassa ^3
kalam-pi te nanubhavanti solasim ^^
^ tapatha, P. ; om. Pa. ^ ca, tvithout ti, C. D. E. P.
3 Om. D. E. Pa. 4 appamanam, B. C. D. E. Aa.
5 patiss°, M. ; patlyato, B.
6 manu, C. ; tandha, D. E. 7 passadhiro, C.
^ panapaduttha°, C. ; panampadu°, B.
9 kusall, D. E. ^o okammam, B. ; kampi, D. E.
i^ pahutam, M., and by correction D. ; bahunam, E.;
bahutam, C. P. Pa. ; bahutam, B.
12 yo, C. M. ^3 osantam, B. C, satta®, B.
^4 pathavim, C. D. E. ^5 vijetva, D. E. P. Pa.
^^ rajisayo, E.; rajisayo, D. M.; rajisiyo. Pa.; rajissayo,
C. P.; rajissaro, B.
^7 yajamano nupari^, P. Pa.; ye yajamananup°, C. ;
°nupariyaga all MSS, ; A. has : anupariyaha (jsic I) ti
vicarimsu; the proper plural form would 6e anupariyagnm or
^s sassa°, B. C. M. ^9 pu®, B. ; purisassa m°, C.
20 savosam, C. ^i vaca°, C. ; vaca°, B. M. P. Pa.
22 1, C. 23 sabha°, D. E. ; subhasitassa, C.
22 ITIVUTTAKAIVI, DUKANIPATO,
(candappabha taragana va ^ sabbe)
Yo na hanti na ghateti ^
na 3 jinati4 na 5 japaye ^ |
mettamso7 sabbabhutesu
veram tassa na kenacl-ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 7
[Uddanam] ^
Cittam jhayi (21) ubho atthe 9 (23)
punnam ^° (22) vepullapabbatam (24) |
sampajanamusavado (25)
dananca (26) mettabhavanca ^^ (27) 1 1
Satt-imani ca suttani
purimani ca visati | ^^
ekadhammesu suttanta
sattavisati sangaha i]
Ekanipato nitthito, dve dhamme anukkati.^a
[Dukanipato.]
28. (Duk. 1. 1) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Dvihi bhikkhave dhammehi samannagato
bhikkhu ditthe-va ^4 dhamme dukkham viharati savighatam
^ ca, B. C. E. M. The lines put into brackets seem to be
an old interpolation, though they are also in the Commentary.
The first two (assamedham. . . niraggalam) occur Sam-
yutta-nikdya, Part I. p. 76.
2 ghapeti, D. ; ghaceti, E. ; nagghatiti, C.
3 na ca, P. Pa. 4 cinati, B. 5 na ca, Pa. ^ jasaye, B.
7 mettaso, P. Pa. ; mettamyo, C.
8 [Uddanam] om. all MSS. 9 attha, M. ; atta, C.
^o punjam (one of the words of sutt. 24), M.
" metta^, C. D. E. M. ; metta^, B. ; mettam, P. Pa. ; ^bha-
vanca, B. M. ; °bhavaca, C. ; ^bhavaca, D. E. ; vacamca,
P. Pa ; mettabhavana is meant.
^2 Satt-imani. . . visati only in M.
^3 anukkati, M. ; ^i, C. ; anukkuti, B. ; anukati, D. E. ;
adukkati, Pa (P. ?). ^4 ceva, B. P. Pa., Aa.
VAGGO I., SUTTAM 2. 28
Ba-upayasam ^ saparilaham, kayassa bheda param-marana
duggati patikankha. Eatamehi dvlhi ? Indriyesu
agattadvaxataya ca^ bhojane amattannataya ca.3 Imehi
bhikkhave dvihi dhammehi samannagato bhikkha ditthe-
ya4 dhamme dakkham viharati savighatam sa-upayasam
saparilaham, kayassa bheda param-marana duggati pati-
kankha ti. Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti
vuccati :
Gakkhu 5 sotanca ghananca
jivha kayo tatha mano |
etani yassa dvarani
aguttani-dha ^ bhikkhuno
bhojanamhi7 amattannu^
indriyesu asamvuto |
kayadukkham cetodukkham
dukkham 9 so 9 adhigacchati |!
Dayhamanena kayena
dayhamanena cetasa |
diva va yadi va rattim ^^
dukkham viharati tadiso ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 1
29. (Duk. I. 2) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Dvihi bhikkhave dhammehi samannagato
bhikkhu ditthe-va" dhamme sukham viharati avighatam
anupayasam aparilaham, kayassa bheda param-marana
^ saupp°, B. Aa. * om. B.
3 aguttadvaoro . . . amattannu, Aa. ; the text of our MSS.,
as above, is mentioned as another reading in A.
^ ceva, B. 5 bhikkhu, D. E.
^ ca, B. D. E. Aa. ; avuttanidha, C. 7 bho° ca, C.
8 ou, M. ; ou, B. C. D. E. ; appamatt^, P. Pa.
9 dukkhe so, C. ; dukkhato, B. ; A. does not take dukkhamso
as a compound like mettamso in sutt. 27.
10 °ratti, B. P. Pa. " ceva, D. ; cp. sutt. 41.
24 mVUTTAKAM, DUKANIPATO,
sugati^ patikankha. Katamehi dvihi? Indriyesu
guttadvarataya 2 ca bhojanes mattannutaya ca. Iinehi4
bhikkhave dvihi 5 dhammehi Bamannagato bhikkhu ditthe,
va^ dhamme sukham viharati ayighatam anupayasam
aparilaham^ kayassa bheda param-marana sugati pati-
kankha ti. Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti
vuccati :
Cakkhu sotanca ghananca
jivha kayo tatha 7 mano |
etani yassa dvarani ^
suguttani-dha 9 bhikkhuno ||
bhojanamhi ca matannu ^^
indriyesu ca samvuto |
kayasukham cetosukham
Bukham so " adhigacchati ||
Adayhamanena ^^ kayena
adayhamanena ^3 cetasa |
diva va yadi va rattim ^4
Bukham viharati tadiso ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 2 |I
30.^5 (Duk. I. 8) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Dve-me bhikkhave dhamma t a p a n i y a.^^
^ suggati, D. E. P. Pa. ^ rattadv^, B. 3 bhojanena, B.
4 imehi kho, D. E. 5 Om. B. ^ eeva, D. E.
7 atho, B. C. M. ^ D. E. omit this pdda.
$ dha, C. M. ; ca, B. D. E. P. Pa.
10 «>u, M, ; the other MSS. have °u.
11 sukham so, M, P. Pa. {see suit. 28), so (without sukham),
D. E. ; Bukhato, B. C. ^^ atay°, B. ; day°, D. E.
13 aday°, B. P. Pa. ; day°, D. E. ^4 °ratti, B. P. Pa.
15 Cp. Ahguttara-nikaya, II. 1, 3.
i^ tapaniya, B. M. Pa.
VAGGO I., SUTTAM 4. 25
Katame dve? Idha bhikkhave ekacco akatakalyano hoti
akatakusalo akatabhiruttano ^ katapapo katatthaddho * ka-
takibbiso. So akatam me kalyanan-ti pi ^ tappati,4 katam
me papan-ti pi tappati.4 Ime kho bhikkhave dve dhamma
tapaniya s ti. Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti
vuccati :
Kayaduccaritam ^ katva
vaciduccaritani ^ va 7
manoduccaritam ^ katva
yancannam dosasannitam ^ ||
akatva kusalam kammam 9
katvanakusalam bahum I
kayassa bheda duppanno
nirayam so ^^ upapajjatiti ^° ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 3 ||
81.^^ (Duk. I. 4) Vuttam hetam bhagavata viittam-arahata
ti me sutam. Dve-me bhikkhave dhamma atapaniy a.^*
Katame dve? Idha bhikkhave ekacco katakalyano hoti
kata - kusalo katabhiruttano, akatapapo akatatthaddho '3
akata-kibbiso. So katam me kalyanan-ti pi na tappati ^^,
akatam me papan-ti pi ^s na tappati J4 Ime kho bhikkhave
^ ^bhiruttano, B. ; °bhlruno, E.; °runo, D. ; akata abhi-
ruttano, C.
2°tthaddho, C; °tthaddo, E.; °luddho, B. M.; °hiddo,
D. P. Pa. 3 om. Aa.
4 tappati, Aa. {cp. Dhammap. gdth. 17) ; tapati all other
MSS.
5 tapaniya, B. M. P. Pa. ^ °ducar°, B. 7 ca, M.
8 °samhitam D. E. 9 dhammam, B. C. M.
^° sopapajjatiti, M. " Cp. Anguttara-nikaya, II. 1, 4.
^2 atapaniya, B. M. Pa.
^3 °tthaddho, C; °tthaddo, E.; °luddho, B. P.; °luddo,
D. M. Pa.
^4 tappati by conjecture; tapati all MSS., see suit. 30. ; A.
does not explain this sutta. ^5 Qm. B. P. Pa.
26 ITIVUTTAKAM, DUKiNIPATO,
dve dhamma atapaniya ^ ti. Etam-attham bhagava avoca,
tatthetam iti vuccati :
Kayaduccaritam hitva
vaciduccaritani va ^ |
manoduccaritam hitva
yancaunam dosasannitam 3 ||
akatvakusalam 4 kammam 5
katvana kusalam bahum I
kayassa bheda sappanno
saggam so upapajjatiti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti H 4 ||
32. (Duk. I. 5) Vuttam hetam bhagavata vuttam-
arahata ti me sutam. Dvihi bhikkhave dhammehi saman-
nagato puggalo yathabhatam nikkhitto evam niraye.
Katamehi dvihi? Papakena ca silena papikaya ca
ditthiya. Imehi kho bhikkhave dvihi dhammehi saman-
nagato puggalo yathabhatam ^ nikkhitto evam niraye ti.
Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Papakena ca silena
papikaya ca ditthiya |
etehi dvihi dhammehi
yo samannagato naro |
kayassa bheda duppaniio
nirayam so 7 upapajjatiti 7 ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 5 ||
88. (Duk. I. 6) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Dvihi bhikkhave dhammehi samannagato
puggalo yathabhatam nikkhitto evam sagge.^ Katamehi
^ atapaniya, B. M. Pa. ^ (»a, B. M.
3 osanhitam, M. ; yam pannam dosasamhitam, D. E.
4 akatva akusalam, B. D. E. P. Pa. s dhamjnam, C.
6 Cp. Ahguttara-nikdya, III. 10 ; 158.
7 iti om. C. ; sopapajjatiti, M. ^ sagge ti, C.
VAGGO I., SUTTAM 7. 27
dvihi? Bhaddakena ca silena bhaddikaya ca ditthiya.
Imehi kho bhikkhave dvihi dhammehi samannagato
puggalo yathabhatam nikkhitto evam sagge ti. Etam-
attham bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Bhaddakena ca silena
bhaddikaya ca ditthiya |
etehi dvihi dhammehi
yo samannagato naro |
kayassa bheda sappanno
saggam so upapajjatiti !|
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti |1 6 |I
34. (Duk. I. 7) Vuttam hetam bhagavata vuttam-
arahata ti me sutam. AnatapH bhikkhave bhikkhu
anottappi^ abhabbo sambodhaya abhabbo nibbanaya
abhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamaya. Atapi ^
kho 4 bhikkhave bhikkhu ottappis bhabbo sambodhaya
bhabbo nibbanaya bhabbo anuttarassa yogakkhemassa
adhigamaya-ti. Etam-attham bhagava avoca, tatthetam
iti vuccati :
Anatapi ^ anottappi 7
kusito hinaviriyo ^ |
yo thinamiddhabahulo
ahiriko 9 anadaro |
abhabbo tadiso bhikkhu
phutthum ^o sambodhim-uttamam ||
% M. ; % B. P. Pa. ; anagamipi, D. E.
2 % C. ; °i, B. D. o^. P. Pa. ; anottapi, M.
3 oi, M. ; % the other MSS. 4 Om. C. Pa.
5 % C. ; % B. P. Pa. ; ottapi, M. ; °i, D. E.
6 °i, M. ; °i, the other MSS.
7 °i, all MSS. but M. ; anottapi, M.
8 °vIriyo, C. D. E. M. ; ^viriyo, B. P. Pa.
9 ahiriko, C. ; ahiriko, M. ; ^ahiriko, B. D. E. P. Pa.
10 phutthum, M. ; phuttham the other MSS. ; cp. suit. 79,
80, 110. "
28 ITIVUTTAKAM, DUKANIPATO,
To ca satima ^ nipako jhayi ^
atapi 3 ottappi 4 ca appamatto |
samyojanam jatijaraya chetva
idheva sambodhiin-anuttaram s phuse ti
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti |1 7 ||
35. (Duk. I. 8) Vuttam hetam bhagavata vuttam-
arahata ti me sutam. Nayidam bhikkhave brahmacariyam
vussati ^ jana kuhanattham7 janalapanattham ^ labha-
sakkarasilokanisamsattham 9 iti mam jano janatu4i.^°
Atha kho idam bhikkhave brahmacariyam vussati samva-
ratthanca " pahanatthanca-ti. Etam-attham bhagava
avoca, tatthetam iti vuccati :
Samvarattham pahanattham ,
brahmacariyam anitiham ^^ |
adesayi ^3 so bhagava
nibbanogadhagaminam ||
Esa maggo mahattehi ^4
^ . _ — — — .
^ matima, C.
2 jhayi, M. Aa. ; jhanalabhi, D. E., °i, B. C. P. Pa.
3 oi, M. ; % the other MSS.
4 ottappi, M. ; ottapi, the other MSS.
5 sambodhi anutt°, B. ^ vusati, P. Pa. ; vasiti, C.
7 naca ku°, B. C.
8 janalap°, M. P. Pa. Aa. ; na janalap°, D. E. ; naca lap°,
B.; om. C.
9 I follow M. P. Pa. and Aa., the, other MSS. repeat na
before labhasakk^.
10 All MSS. except M. and Aa. repeat na before iti mam®. .
11 °tthanneva, D. E. ; samvayatanceva, P. ; samvutan-
ceva, Pa.
12 anitiham, C. M.; anitiham, B.; anitiham, E.; anitibham,
D. ; anihitam, P. Pa. ; see Journ. P. T. S. 1886, p. 111.
13 adesayi, C. D. E. ; °i, B. M. P. Pa.
i4 mahattehi, C. D. E. Pa. ; °tthehi, P. ; mahantehiti {sic !)
maha atumehi, A. ; mahantehi, B. M.
VAGGO I., SUTTAM 10. 29
anuyato mahesino ^
ye ye 2 tarn patipajjanti
yatha buddhena desitam
dukkhassantam karissanti
satthusasanakarino ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 8
36.3 (Duk. 1. 9) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Nayidam bhikkhave brahmacariyam vus-
Bati 4 jana kuhanatthams janalapanattham ^ labhasak-
karasilokanisamsattham 7 iti mam jano jatiatu-ti.^ Atha
kho idam bhikkhave brahmacariyam vuBsati4 abhinnat-
thanceva 9 parinnatthanca-ti.^° Etam-attham bhagava
avoca, tatthetam iti vuccati :
Abhinnattham parinnattham
brahmacariyam anitiham "
adesayi ^^ so bhagava
nibbanogadhagaminam
Esa maggo mahattehi ^3
anuyato mahesino ^^ \
ye ye tarn patipajjanti
yatha buddhena desitam
dukkhassantam karissanti
satthusasanakarino ti ||
Ayam-pi attho yutto bhagavata iti me sutan-ti || 9
37. (Duk. 10) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Dvihi bhikkhave dhammehi samannagato
I °sina, P. Pa. ; mahesihi, D. E. ^ pi^ D. E.
3 See 8utt. 35. *♦ vusati, P. Pa. 5 naca kuh^, B. C.
6 janalap°, M. ; na janalap^, D. E. P. ; naca lap^, B. C.
7 labhasakko, M. ; na labh^, D. E. P. Pa. ; na ca labh^,
B. C. ^ iti mam®, M. ; na iti mam^, the other MSS.
9 oattanneva, C. ^^ Qattanna ti, C.
" anihitam, P. Pa. '^ ox, C. E. ; ^i, the other MSS.
13 ©tthehi, P. ; mahantebhi, B. M. ^4 mahesihi, D. E.
30 ITIVUTTAKAM, DUKANIPATO,
bhikkhu ditthe-va ^ dhamme sukha somanassa bahulo
viharati, yoniso ^ araddho hoti asavanam khayaya.3 Kata-
mehi dvihi ? Samvejaniyesu4 thanesu samvejanena
samvegassa s ca yoniso padhanena.^ Imehi kho bhikkhave
dvIhi dhammehi samannagato bhikkhu ditthe-va ^ dhamme
sukhasomanassabahulo viharati, yoniso ^ axaddho hoti asa-
vanam khayaya-ti. Etam-attham bhagava avoca, tatthetam
iti vuccati :
Samvejaniye8u7 thanesu
samvijjetheva ^ pandito
atapi 9 nipako bhikkhu
paflnaya samavekkhiya
Evam vihari 9 atapi 9
santavutti anuddhato |
cetosamatham ^^-anuyutto
khayam dukkhassa papune ti ^' ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 10
Vaggo pathamo.i2
^ ceva, B. D. E. P. Pa.
2 yoniso, C. ; yonissa, M. ; yonissaya, B. ; yonicassa,
D. E. (yonic° the second time) ; yoniso cassa, P. Pa.
3 khayaya-ti, B. C. Pa. 4 ©iyesu, B. C. M. Pa.
s For samvegassa A. mentions samvejitva as another
reading. ^ padhanena ca, all MSS. except Aa. M.
7 oiyesu, B. C. P. Pa.; samvejaniyathanesu, M.
8 samvijjetheva hy conjecture ; samvijjateva, M., also
Aa. ; hut A. eocjplains it hy samvijjeyya and samvegam
kareyya, mentioning samvijitva {sic !) as another reading ;
samvejetheva, D. E. ; samvajjetha ca, P. Pa. ; samvejjateva,
C. ; samvejate ca, B. ; cp. samvegatthane samvijjanti,
Dhammap. ed. Faush. p. 120.
9 oi^ M. ; oi, all other MSS. •
10 samacetopatham, E. ; °vetopatham, D.
11 papunoti, D. E.
12 tatiyo, M. ; also B. C. P., hut after the Udddna ; D. E.
Pa. have only vaggo.
VAGGO II., SUTTAM 1. 81
Tass-uddanam ^ :
Dve-me * bhikkhu (28, 29) tapaniya- 3
-tapaniya 3 (30, 31) paratthehi 4 (32. 33) |
[atapi 34] 5 na kuhana (35, 36) ca
somanassena (37) te ^ dasa-ti.^ ||
38. (Duk. II. 1) Vuttam hetam bhagavata vuttam-
arahata-ti me sutam. Tathagatam bhikkhave arahantam ^
sammasambuddham dve vitakka^ bahulam^ samudacaran-
ti, khemo ca vitakko paviveko 9 ca.9 Abyabajjharamo ^^ bhik-
khave tathagato abyabajjbarato.^^ Tam-enam bhikkhave
tathagatam abyabajjharamam abyabajjharatam ^^ eseva ^3
vitakko bahulam samudacarati : Imayaham iriyaya na kinci
byabadhemi '^^ tasam ^5 va thavaram va ti. Pavivekaramo ^^
bhikkhave tathagato pavivekarato.^7 Tam-enam bhikkhave
tathagatam payivekaramam pavivekaratam ^^ eseva ^9 vitakko
bahulam samudacarati: Yam akusalam tam pahinan-ti.
Tasma ti ha ^ bhikkhave tumhe pi ^i abyabajjharama viha-
^ Tassudanam {bic /) only in M.
2 dve ca, M. ; dve me ca, B. P. Pa.
3 B. D. E. Pa. have only one tapaniya.
4 parattheti, M. ; °ttehi, P. Pa. ; °tteti, B. C. ; padat-
theti, D. E.
^ atapi by conjecture ; all MSS. have dve pada.
^ desita, D. E. There is a better uddana of these ten
suttas after sutt. 4tl,
7 arahatam, B. : arahantam tam, C.
s vitakkabahula. C. 9 paviveko ca vitakko, D. E.
^° Only M. has always ^byabajjh® ; the other MSS. have
always abyapajjho. ^^ °arato, B. C. P.
^2 oaratam, B. P. ; om., C.
^3 eso, P. (Pa. omits Tam-enam . . . samudacarati).
^^ byapadhemi, Pa.; byapa . . . (corrupt) P.; byapa-
dema, B. ^^ tapam, B. C. ^^ °aramo, C. P.
^7 oarate, P. (/ do not mention all corruptions of Pa. and
also of P. in this passage), ^^ ^aratam, B. ^9 eso. Pa.
2o tihi, D. E. Pa. ^i pi, d. e. M. Pa. ; hi, B. C.
82 ITIVUTTAKAM, DUKANIPATO,
ratha abyabajjharata.^ Tesam vo ^ bhikkhave tumhakam
abyabajjharamanam ^ viharatam ^ abyabajjharatanam ^
eseva vitakko bahulam samudacarissati ^ : Imaya mayam 7
iriyaya na kinci byabadhema ^ tasam ^ va thavaram va ti.
Pavivekarama ^° bhikkhave viharatha '^ pavivekarata. ^^
Tesam vo ^3 bhikkhave tumhakam pavivekaramanam viha-
ratam ^4 pavivekaratanam eseva ^5 vitakko bahulam samuda-
carissati ^^ : kim ^7 akusalam kim ^^ appahinam kim paja-
hama-ti. Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti
vuccati :
Tathagatam buddham-asayhasahinam ^9
duve vitakka samudacaranti nam
khemo vitakko pathamo udirito
tato 2o viveko dutiyo pakasito
Tamonudam paragatam ^i mahesim 22
tarn 23 pattipattam vasimam ^4 anasavam
vissantaram ^5 tanhakkhaye vimuttam |
tam ve munim ^6 antimadehadharim 27
1 °arata, B. P. Pa.
2 A. has : tattha vo ti nipatamattam ; kho, B.
3 oaramo, C. 4 viharati, D. E. 5 oaratQ, B. P. Pa.
6 ocaratiti, B. Pa. ; ^cariyeti, P.
7 imayaham, D. E., om. Pa.
8 byabadhemi, D. E. ; byapadema, B. C. P. (Pa. corrupt).
9 tapam, B. ; tam, C. ^° ^arama, C. E. ^^ Om. B.
12 oarata, P. Pa. ^3 kho, B.^^ ^4 Om. C. M.
i5 evameva, C. ^^ Qcarispatitij C. Pa. ; °caratiti, B.
17 kim, om. B. C. D. E. ^8 ^iip^ q^^, b. C.
19 buddhasayham sahinam, D. E. ; buddhasayhasahinam,
P. ; C. is corrupt here. 20 t^tha, P. ; om. B. Pa,
21 parango, B. 22 mahesim, M, ; mahesi, the other MSS.
23 nam, D. E. 24 vasimam, D. E.
25 visanto, C. ; vessant°, B. M. Aa. ; vesant*^, P. Pa.
26 munim, M. ; muni, D. Pa. ; muni, B. ; muni, C. ;
muni, E. ; puni, P.
27 odharim, D. E. M. ; ^dhari, B. C. P. Pa.
VAGGO II., SUTTAM 2. 88
manamjaham ^ brumi * jaraya paragum 3
Sele 4 yatha pabbatamuddhani-tthito ^
yatha pi passe janatam samantato |
tathupamam dhammamayam ^ sumedho ^
pasadam-aruyha ^ samantacakkhu 9 |
sokavatinnam '° janatam ^^ apetasoko
avekkhati '^ jatijarabhibhutan-ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 1
89. (Duk. 11. 2) Vuttam heteim bhagavata vuttam-ara-
hata ti me sutam. Tathagatassa bhikkhave arahato sam-
masambuddhassa dve dhamma-d e s a n a pariyayena bha-
vanti. Katama dve ? Papam papakato ^3 passatha-ti '4
ayam pathama dhammadesana. Papam papakato '^ disva
tattha nibbindatha virajjatha ^^ vimuccatha-ti ayam dutiya
dhammadesana. Tathagatassa bhikkhave arahato samma-
sambuddhassa ima dve dhammadesana pariyayena bhavan-
titi. Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Tathagatassa baddhassa
sabbabhutanukampino |
pariyaya ^^-vacanam passa '7
dve ca dhamma pakasita||
^ maora®, P. Pa. ; maranca (aic/) Aa. ; majaham, D. E.
2 bruha, D. E.
3 paragum, C. M. ; ogu, B. ; °gam, D. E. ; paranguti,
P. ; parangati, Pa. Tlfie same two pddas occur also in
sutta 46. 4 selo, C. D. E. 5 othito, B. P. Pa.
^ dhammavaram, C. 7 sumedha, B. M. P. ^ axuyha, B.
9 ocakkhu, B. E. M. ; cakkhum, C. ^° okinnam, D. E.
^^ janatam-apo, D. E. M. P. Pa. ; janatam mapetam
soko, C.
12 apekkhati, D. E. The third gatha (Sele yatha, etr.)
occurs also Brahma-Samyutta I. 9.
'3 papato, D. E. ^4 sampass®, B. ^5 Om. D. E.
'^ pariyayena, P. Pa.
'7 passa, C. P. Pa. M. A. ; cassa, D* E. : yassa. B.
4
84 ITIVUTTAKAM, DUKANIPATO,
Papakam passatha cekam ^
tattha capi virajjatha [
tato virattacittase ^
dukkhassantam karissatha3-ti
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti|i 2
40. (Duk. II. 3) Vuttam hetam bhagavata vuttam-
arahata ti me sutam. Avijja bhikkhave pubbangama4 aku-
salanam dhammanam samapattiya, anvad-eva5 ahirikam
anottappam. Vi j j a ca kho bhikkhave pubbangama kusa-
lanam dhammanam samapattiya, anvad-eva hirottappan-ti.
Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Ya kaci-ma duggatiyo
asmim loke paramhi ca |
avijjamulaka sabba
icchalobhasamussaya ^||
Yato ca hoti papiccho
ahiriko 7 anadaro |
tato papam pasavati
apayam tena ^ gacchati||
Tasma chandanca 9 lobhanca ^^
II ^lv5lQT7QTn 12
avijjanca ^^ virajayam
vijjam uppadayam ^3 bhikkhu
sabba duggatiyo jahe ti||
^ cekam, M. ; ceka, P. Pa. ; cheka, D. E. ; cetam, B. C.
2 viratacittaya, D. E. ; tathevarattacittase, Pa. ; tatthe-
varattha°, P.
3 kariyathati, B. The first half of the first gatha occurs
also Devatd'Samyutta 4, 5. 4 ogamanam, D. E.
5 See E. Muller, Pali Gramm., p. 63.
^ icchalokasamussayam, D. E.
7 ahiriko, C. ; ahiriko, M. ; ahiriko, B. D. E. Pa.
^ apayantena, B. CM. 9 candha, C. ; icchanca, D. E. Aa.
^o lokanca, D. E. ^^ avijjaca, C. P. Pa.
^2virajiyam,B. CL ^3 npadayam, M. ; upadiyam, C.
VAGGO II., SUTTAM 4. 85
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti|| 3 ||
Pathamabhanavaram.
• * ■
41. (Duk. II. 4) Vuttam hetam bhagavata vuttam-ara-
hata ti me sutam. Te bhikkhave satta suparihina ye ari-
yaya p a n n a y a parihina : te dittjihe ceva ' dhamme
dukkham viharanti,^ savighatam saupayasam saparilaham,
kayassa bheda param-marana duggatis patikankha. Te
bhikkhave satta aparihina 4 ye ariyaya pannaya aparihina :
te ditthe ceva ^ dhamme sukham viharanti, avighatam
anupayasam aparilaham, kayassa 5 bheda param-marana
sugati^ patikankha ti. Etam-attham bhagava avoca,
tatthetam iti vuccati : ^
Pannaya parihanena 7
passa lokam sadevakam |
nivittham namariipasmim
idam saccan-ti^ mannati||
Panna hi settha 9 lokasmim
yayam nibbedhagamini ^° |
ya ca samma '^ pajanati
jatibhavaparikkhayam |1
Tesam deva ^^ manussa ca ^^
sambuddhanam satimatam '4
I dittheva, M. ; cp, suit 29. ^ B. adds ca.
3 otim, B. ; suggati, D. E. 4 parihina, B.
5 kayassa . . . vuccati om. D. E. ^ suggatim, B.
7 parihinena, C. ; °hinena, P. Pa. ^ vuccanti, C.
9 settha, C. ; settham, B.
^o oi'/d. E. M. ; k, B. C. P. Pa.
" I follow M, and A. ; M. has yaya samma; A. has ya
ca and samma aviparitam janati; C. has ya ca yasma ; the
other MSS. have sa ca yasma.
^2 deva, D. E. Pa. ^3 va, B. ; vi, P. ; manussanafica, Pa.
^4 sati°, B. P. Pa.
86 ITIVUTTAKAAI, DUKANIPATO,
pihayanti sapannanam ^
sarirantimadharinan-ti ^||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me Butan-ti|| 4
42. (Duk. 11. 5) Vuttamhetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Dve-me bhikkhiave sukka d h a m m a lakam
palenti. Katame dve 3 ? Hiri ca ottappanca. Ime ce 4
bhikkhave dve 5 sukka dhamma lokam na paleyyum,
nayidha ^ pannayetha mata ti va matuccha ti va matulaniti
va acariyabhariya ti va gariinam 7 dara ti va,^ sambhedam
loko agamissa9yatha ajelaka^okukkutasukara sonasingala.^'
Yasma ca ^^ kho bhikkhave ime dve sukka dhamma lokam
palenti, tasma pannayati '3 mata ti va matuccha ti va ma-
tulaniti va acariyabhariya ti va garunam7 dara ti va ti
Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Tesam ce ^4 hiriottappam
sabbadacana vijjati |
vokkanta ^5 sukkamula te
j atimaran agamino 1 1
Yesanca ^^ hiriottappam
sada samma '7 upatthita |
^ pihayanti supannanam, D. E. ; all other MSB., including
A, have pihanti hasapannanam ; A. explains . . . nibbana-
sacchikiriya hasavedatutthipamojjabahulataya hasapanna-
nam ; pihantiha seems to be an old corruption of pihayanti.
2 sariyantimasariranti, B. ; A. has antimasariradhari-
nam. 3 C. adds dhamme.
4 ce, B. Pa.; se, P. ; dve, C. M. ; om. D. E.
5 Om. M. ^ na idha, D. E. 7 gurunam, P. Pa.
8 va ti, C. 9 agamissa, D. E. M. ; agamissati, B. C. P. Pa.
^o yathajelaka, B. ; yatha ajelaka, C. D. E.
'^ Bona, C. ; n, D. E. P. Pa. ; sona va, B. ; sigala, E. Pa.
12 Om. C. '3 sanfio, C. ; pannayetha, D. E. ^4 ve, C.
15 vokkantam, P. ; vokkamanti, Pa. ^^ ^ce M.
17 dhamma, 0. P. Pa.
VAGGO II., SUTTAM 6. 37
virulhabrahmacariya
te santo khinapunabbhava ti ^||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti[| 5 ||
43. (Duk. II. 6) Vuttam hetam bhagavata vuttam-ara-
hata ti me sutam. Atthi bhikkhave ajatam abbutam
akatam asankhatam. No ce tarn bhikkhave abhavissa^
« ■ •
ajatam abhutam akatam asankhatam, nayidha jatassa^
bhutassa katassa sankhatassa nissaranam pannayetha.
Yasma ca kho bhikkhave atthi ajatam abhutam akatam
asankhatam, tasma jatassa bhutassa katassa sankhatassa
nissaranam pannayetha-ti.4 Etam-attham bhagava avoca,
tatthetam iti vuccati :
Jatam bhutam samuppannam
katam sankhatam-addhuvam 5
j aramaranasankhatam
roganilam ^ pabhangunam
aharanettippabhavam ^
nalam tad-abhinanditum
Tassa nissaranam santam
* . a
atakkavacaram ^ dhuvam 9
ajatam asamuppannam
asokam virajam padam ^°
^ Tlfiu is the reading of A. and ofD. E. P. Pa. (khana°,
D. E.) ; B. C. M. have tesam khina punabbhava ti.
2 abhavissa, B. 3 nayidhammajatassa, D. E.
4 pannayatiti, M. 5 andhuvam, C. ; adhuvam, B.
^ °nilam, M. ; Qnidam, C. ; °niddam, P. Pa. and A. ;
°niddham, B.; voganindam, D. E. {also the preceding words
are corrupt in D. E.) ; A. has akkhirogadinam anekesam
rogadinam pulavakan-ti {sic /) roganidda {sic /) ; cp, Dhp.
gath.y 148 ; Child. Diet s. v. niddham.
7 aharenetti^, C. ; aharenetthio, B. ; ahaoranettippabhava-
nam, D. E.
8 atakkarajaram, C. 9 param, D. E. ^^ pajam, C.
88 ITIVUTTAKAAI, DUKANIPATO,
nirodho dukkhadhammanam
sankharupasamo sukho ti||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti|| 6
44. (Duk. 11. 7) Vuttam hetam bhagavata vuttam-
arahata ti me sutam, Dve-ma bhikkhave nibbana-
d h a t u y • Katama dve ? Saupadisesa ca ^ nibbanadhatu
anupadisesa ca^ nibbanadhatu. Katama 3 bhikkhave
saupadisesa nibbanadhatu ? Idha bhikkhave bhikkhu
araham hoti khinasavo vusitava katakaraniyo ohitabharo
anuppattasadattho 4 parikkhinabhavasamyojano s sammad-
annavimutto. Tassa titthanteva pancindriyani yesam
avighatatta^ manapamanapam paccanubhoti, sukhaduk-
kham patisamvediyati.7 Tassa yo ^ ragakkhayo dosakkhayo
mohakkhayo, ayam vuccati bhikkhave saupadisesa nib-
banadhatu. Katama ca bhikkhave anupadisesa nibbana-
dhatu? Idha bhikkhave bhikkhu araham hoti khinasavo
vusitava katakaraniyo ohitabharo anuppattasadattho 9
parikkhinabhavasamyojano sammadannavimutto. Tassa
idheva bhikkhave sabbavedayitani ^o anabhinanditani siti-
bhavissanti,^^ ayam vuccati bhikkhave anupadisesa nibba-
nadhatu. Ima kho bhikkhave dve nibbanadhatuyo ti.
Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Duve ima ^^ cakkhumata pakasita
nibbanadhatu ^3 anissitena tadina |
eka hi dhatu ^4 idha ditthadhammika
saupadisesa bhavanettisankhaya
^ Om. D. E. Pa. ^ Qm. D. E. 3 B. M. add ca.
4 °padattho B. 5 ogann^ B. C. M.
6 ottha C. P., avigatao, P. Pa.
7 °iyati, D. E. ; ^vedeti, M. Aa.
^ yo C. M. P. (Pa. has royagakkhayo) and A. ; kho, B. ;
om. D. E. 9 opadattho, B.
^o devayitani (without sabba), B. " " siri^, D. E.
^2 duve ima,M. ; dve ima, B. C. P.^ Pa. ; dvema, D. E.
^3 ou, M. ; ou, the other MSS. ^4 o^^ m.
VAGGO II., SUTTAM 8. 89
anupadisesa paua samparayika ^
yamhi nirujjbaDti bbavani ^ sabbasoU
Te etad-annaya padam asankbatam
vimuttacitta 3 bbavanettisankbaya |
te 4 dbammasaradbigama s kbaye rata 5
pabamsu^ te sabbabbavani tadino ti||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti H 7 ||
45. (Duk. II. 8) Vuttam bet am bbagavata vuttam-ara-
bata ti me sutam. Patisallanarama bbikkbave
vibaratba patisallanarata,7 ajjbattam cetosamatbam-anu-
yutta^ anirakatajjbana 9 vipassanaya samannagata bru-
heta ^° Bunnagaranam.^i PatiBallanaramanam bbikkbave
vibaratam ^^ patisallanaratanam ajjbattam cetosamatbam-
anuyuttanam anirakatajjbananam ^3 vipassanaya samanna-
gatanam brubetanam ^4 sunnagaranam dvinnam pbalanam
annataram pbalam patikankbam, dittbe-va ^^ dbamme
anna, sati va upadisese^^ anagamita ti. Etam-attbam
bbagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Ye santacitta nipaka
satimanto ca jbayino |
- ■
^ oayikambi, D. E. ^ kavani, C.
3 vimutta°, M. A. ; vimutti°, the other MSS. 4 ete, C,
5 The correct reading only in M. and A. ; dbamma, B. C.
JPa. ; osaradbigamakkbaye, Pa. ; ocaradbigamakkb^, P. ;
osaradbitamakkbo, D. E. ; ^saradbikammakkbareyata, B. ;
saratbikammakkbaye ratba, C.
6 pajahimsu, P. Pa. 7 oratanam, C.
s cet° anuyo aniragatamanuyutta, Pa.; aniragamanu-
yutta, C. 9 ojjhananam, B. ; aniyakatajbana, C.
10 brubeta, C. M. P. Pa. (for brubetaro which occurs
several times in A.) ; brubetanam, B. ; brubitu, D. E,
" Buiinakaranam, C. ^^ vibaratba, B. C.
^3 ariyakata^, B. ; nirakata°, P. Pa. ^4 brubeta, P. Pa.
^5 ceva, B. ^^ ^sesa, D. E.
40 ITIVUTTAKAM, DUKANEPATO,
samma dhammam vipassanti
kamesu anapekkhino ^
Appamadarata santa
pamade bhayadassino
abhabba parihanaya
nibbanasseva santike till ^
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti|| 8 |i
46. (Duk. II, 9) Vuttam hetam bhagavata vuttam-ara-
hata ti me sutam, Sikkhanisamsa bhikkhave vi-
haratha, pannuttara vimuttisara 3 satadhipateyya. Sikkha-
nisamsanam bhikkhave viharatam pannuttaranam vimutti^
saranam4 satadhipateyyanam dvinnam phalanam anna-
taram phalam patikankham : ditthe-va dhamme aiina, sati
va upadisese s anagamita ti. Etam-attham bhagava avoca,
tatthetam iti vuccati :
Paripunnasekham apahanadhammam ^
pannuttaram jatikhayantadassim 7
tarn 7 ve munim ^ antimadehadharim 9
• • •
manamjaham ^° brumi jaraya paragum || ^'
Tasma sada ^^ jhanarata samahita
1 anupo, B. ; anipekkhano, D. E.
2 The second gdthd, with slight variations^ occurs also
Dhp. gdth. 32. 3 vimuttihara, B. ; °yara, C.
4 oharanam, B. ; C. has vim^ after satadhip^. 5 ogesa, B,
6 apahana^, M. P. ; appahana°, A. ; asahana°, D. E. ;
pahana®, B. C. ; A. has pahanadhammo kuppadhammo . . .
akuppadhammo appahanadhammo; the metre is in favour of
apahana°, see also jatikhaya° in the same verse.
7 odassim, M. ; ^i, the other MSS. ; dassitam | ve, B. ;
dassitam sa ve, C. ^ munim, M. ; °i the other MSS.
9 odharim, M. ; ^i the other MSS.
'° °taham, D. E. ; manajaham, P. Pa.
^^ °gam, D. E. The last two pddas occur also in sutta 38.
^2 tasma rata jh°, D. E. ; sada jjh®, B.
VAGGO II., SUTTAM 10. 41
atapino jatikhayantadassino
maram sasenam abhibhuyya ^ bhikkhavo ^
bhavatha 3 jatimaranassa paraga ti||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 9
47, (Duk. II. 10) Vuttam hetam bhagavata vuttam-ara-
hata ti me sutam. J a g a r o cassa 4 bhikkhave bhikkhu
vihareyya sate 5 sampajano samabito pamudito ^ vippa-
sanno7 ca tattha kalavipassi^ ca kusalesu dbammesu.
Jagaraesa bhikkhave bhikkhuno viharato satassa sampa-
janassa samahitassa pamuditassa 9 vippasannassa ^^ tattha
kalavipaBsino kusalesu dbammesu dvinnam phalanam afi-
nataram phalam patikankham : ditthe-va dhamme anna,
sati va upadisese^^ anagamita ti. Etam-attham bhagava
avoca, tatthetam iti vuccati :
Jagaranta sunath-etam ^^
ye sutta te pabujjhatha ^3
sutta^4 jagaritam seyyo^5
natthi jagarato bhayam
^ °bhuyya, B. P. ^ oye, D. E. Pa.
3 bhavatha, B. D. E. and A. ; avatha, P. Pa. ; bhavetha,
C. ; bhavatta, M. ; bhavetha would suit the metre.
4 cassa, B. M. P. and A (casaddo sampindanattho . . .
assa-ti siya bhaveyya), casatassa, C. Pa. ; passa, D. E. A
mentions as another reading Jagaro va bhikkhu vihareyya-
ti, which is in strict accordance with the folloiving Jagarassa
. . . viharato ; after vippasanno A. has . . . assa-tisam-
bandho vihareyya-ti va.
5 yato, C. ^ ca mudito, B. ; samudito pamojjabahulo, A.
7 vipassanno, C. ; vipassano, D. E. ^ kayavipassi, B. Pa.
9 samuditassa, C. ; muditaya, B.
^o vipassannassa, C. ; vipassanassa, D. E. ^^ osesa, B.
12 sunayesam, B. ; jagarante sukayetam, C.
13 te pabo, M. P. Pa., and Aa ; te ca b^, D. E. ; te samb^,
B. C. (C. om. te). 14 sutta, B. C.
^5 jagaratasseyyo, D. E. ; jagariyam, P. Pa.
42 ITIVUTTAKAM, DUKANIPATO,
Yo jagaro ca satima sampajano
samahito mudito ^ vippasanno ^ ca 3 |
kalena so samma dhammam parivimamsamano 4
ekodibhutos vihane tamam soli
Tasma have jagariyam bhajetha
atapi ^ bhikkhu nipako jhanalabhi 7 |
samyojanam jatijaraya chetva
idheva sambodhim ^-anuttaram phuse ti||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti|| 10
48. (Duk. II. 11) Vuttam hetam bhagavata vuttam-
arahata ti me sutam. Dve-me bhikkhave apayika9
nerayika idam-appahaya.^o Katame dve ? Yo abrahma-
carP^ brahmacarp2 patinno, yo ca paripunnam parisuddham
brahmacariyam carantam amulakena abrahmacariyena
anuddhamseti. Imekho bhikkhave dve ^3 apayika 9 nerayika
idam-appahaya^°-ti. Etam-attham bhagava avoca, tatthe-
tam iti vuccati :
Abhutavadi nirayam upeti
yo vapi ^4 katva na karomi caha ^^ |
^ mudita, P. ; om. Pa,
2 vippasso, Pa. ; avippass°, P. ; vipass®, C. ; vipassi, D. E.
3 ca om. D. E, 4 parissamams^, C.
5 ekodhi^, B. C. ; ekovi°, D. E. — The metre of the second
gdtha is irregular ; I folloio M. ; B. marks Yo jagaro . . .
dhammam as four anushtubh pddas, the other MSS. have no
punctuation, ^ °i all MSS.
7 % D. M. ; oi, the other MSS. ^ °bodhi, B.
9 apayika, M. ^° idapp^, D. E. ; idhamapp°, B.
" % P. Pa. ; om. B. C.
12 oj^ M. ; °i, B. C. P. Pa ; om. D. E.
^3 Om. C. — The following three gdthas occur also Dhp, gdth.
306-308. H capi, P. Pa.
^s na karomi caha, M. ; na karomiti caham, P. Pa ; °vaha,
D. E. ; karomi (without na) tiha, C. ; na karomi hi aha, B. ;
A. has yo va pana papakammam katva naham etam
karomiti aha. See Fausboll, Dhp. p. 394.
VAGGO II., SUTTAM 12. 43
ubho pi te pecca ^ sama bhavanti
nihmakamma manuja parattha
kasavakantha bahavo
papadbamma asannata
papa papehi kammebi
nirayan-te upapajjarej
Seyyo ayogulo ^ bhutto
tatto 3 aggisikhupamo |
yance "^ bhuiijeyya dussilo
ratthapindam asannato ti||
Ayam-pi attho vutto bbagavata iti me sutan-ti.
49. (Duk. II. 12) Vuttam hetam bbagavata vuttam-
arahata ti me sutam. Dvibi bhikkhave d i 1 1 h i-gatehi
pariyutthita devamanussa oliyanti s eke atidbavanti ^ eke ^
cakkbumanto ca^ passanti. Katbanca bbikkbave oliyanti 7
eke ? Bbavarama ^ bbikkbave devamanussa bbavarata
bhavasammudita 9, tesam bbavanirodbaya dbamme desiya-
mane cittam ^^ na ^^ pakkbandati ^^ na pasidati ^^ na santit-
tbati nadbimuccati,^3 evam kho bbikkbave oliyanti ^4 eke.
Katbanca bbikkbave atidbavanti ^5 eke ? Bbaveneva kbo pa-
neke attiyamana^^ barayamana^7jiguccbamana^^ vibbavam
' pacca, B. C. P. Pa. ^ °gtilo, D. E.; ayyogulbo, B.
3 attbo, C. 4 yanca, C. — The lastgdthd occurs also suit. 91.
5 oliyo, E. Aa. ^ om. D. E. ? oliy°, C. E.
^ bbavarama, B. D. E. M. 9 osamudita, B.
^° na cittam, M. " ^ndbati, C. Aa.
^2 na sampasidati, D. E. ; nappasideti, Pa. ; om, C.
^3 ommlcati, B. P. Pa.
14 oliyo, E. — In Pa. a large piece is left out here (from
kbo bbikkbave to arupadbatu in suit. 51).
^5 abbibbavanti, B.
^6 For attiyati see Journ. P. T. S., 1886, p. 104 ; attbiya-
mana ti {sic /) . . . piliyamana, A.
^7 A explains baray^ by lajjamana.
^^ jikuccb^, B. ; jikunc°, P ; jigucchayamana, D. E.
44 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
abhinandanti. Yato kira bho ayam attho ^ kayassa bheda
param-marana ucchijjati vinassati na hoti param-marana,
etam santam etam panitam ^ etam yathavan-ti,3 evam
kho bhikkhave atidhavanti eke. Kathaiica bhikkhave
cakkhumanto passanti? Idha bhikkhu bhutam bhutato
passati, bhutam 4 bhutato disva bhutassa nibbidaya
viragaya nirodhaya patipanno hoti, evam kho bhikkhave
cakkhumanto s passantiti. Etam-attham bhagava avoca,
tatthetam iti vuccati :
Ye ^ bhutam bhutato disva
•
bhutassa ca atikkamam |
yathabhute 7 vimuccanti
bhavatanhaparikkhayall
Sa.ce ^ bhutaparinno so 9
vitatanho ^^ bhavabhave |
bhutassa vibhava bhikkhu
nagacchati ^' punabbhavan-ti|l
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti |i 12
Dukanipatam nitthitam.
X • • • •
Tassuddanam :
Dve indriya (28, 29) dve tapaniya (30, 31)
silena apare ^^ duve (32, 33) |
anottappi ^4 (34) kuhana dve ^s ca '5 (35, 36)
I attha, M. ; atta, D. E. ^ panP, C. Aa.
3 etam yathavanti, D. ; yathavanti, E. M. ; yatha etam
ca dhavanti, P. ; yatha ca etam dhavanti, C. ; ^atidhavanti,
B.
4 Om. C. D. E. P. s C. M. P. add ca ; B. adds va.
6yo, M. 7 yathabhutam, D. E.
8 save, M, ; bhave, D. E. ; A has sace ti nipatamattam.
9 yo, Aa ; oparinna yo, C. ; ^pariyoso, D. E.
^° vigatatanho, D. E. " nagacchanti, C.
^2 The final sentence only in M. ^3 aparena, D. E.
14 anottapi, B. D. E. P. ; ^i, M. ^s ceva, C.
VAGGO II., SUTTAM 2. 45
Bamvejamyena (37) te dasa^H
vitakka ^ (38) desana (39) vijja 3 (40)
paiina (41) dhammeDa (42) pancamam
ajatam (43) dhatu (44) sallanam (45)
sikkha (46) jagariyena ca (47) \
apaya (48) ditthiya ceva (49)
bavlsati pakasita ti|{
[Tikanipato.":
50. (Tik. I. 1) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Tini 4 -mani bhikkhave akusalamulani,
Katamani tini 4 ? Lobho akusalamulam, doso akusalamu-
lam, moho akusalamulam, imani kho bhikkhave tini 5
akusalamulaniti. Etam-attham bhagava avoca, tatthetam
iti vuccati : ^
Lobho doso ca moho ca
purisam7 papacetasam |
himsanti attasambhuta ^
tacasaram va samphalan9-tili
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti||l||^
51. (Tik. 1. 2) lo Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me suttam. Tisso ima bhikkhave d h a t u y o. Katama
tisso? Eupadhatu arupadhatu nirodhadhatu, ima"kho
bhikkhave tisso dhatuyo ti. Etam-attham bhagava avoca,
tatthetam iti vuccati :
Eupadhatuparinnaya
arupesu asanthita
^ terasa, B. C. P. ^ vitakka, D. E. 3 visajja, B.
4 tini, C. E. 5 tini, E.
6 The formulas Etam-attham and Ayam-pi only in M. ;
D. E. has — pe — . The same gatha occurs in the Kosala-sam-
yutta I. 2 (ed. Feer p. 70) and III. 3 (ibid. p. 98).
7 purisam, B. ^ atthasambh^, B.
9 samphalan-ti, E, M. and Kos.-s. ; 8aphal°, B. D. P. ;
sabalan-ti, C.
10 The formulas Vuttam hetam, Etam-attham, Ayam-pi
only in M. " ime, B. C.
46 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
nirodhe ye vimuccanti '
te jana maccuhayino ^H
Kayena amatam dhatum
phassayitva 3 nirupadhim4
upadhippatinissaggam s
sacchikatva^ anasavo |
deseti sammasambuddho
asokam virajam padan-til|
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti!| 2
52 (Tik. I. 3) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Tisso ima bhikkhave v e d a n a. Katama 7
tisso ? Sukha ^ vedana dukkha9 vedana adukkhamasukha'o
vedana. Ima kho bhikkhave tisso vedana ti. Etam-attham
bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Samahito sampajano
sato buddhassa savako |
vedana ca pajanati
vedanananca sambhavam
yattha " ceta ^^ nirujjhanti
magganca khayagaminam |
vedananam khaya bhikkhu
nicchato ^3 parinibbuto ti||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-tifl 3 !
I vimuneanti, B. 2 ojiayino ti, B. C-
3 phassayitva, P. ; phuss^, B. and Aa. ; phusayitva, M. ;
passo, c. p. E. 4 nirupadhim, D. E. M, ; ^dhi, B. C. P. Pa.
5 upadhippo, M. ; the other MSS. only one p ; D. E. omit
upadhi.
^ okatvana, B. ; acaletva, Pa. The same gathas in sutt, 73.
7 Katame, C. ^ sukha, B. D. E. P. Pa.
9 dukkha, B. D. E. P. ; om. Pa. ^^ °kha. Pa.
" yatta, B. Pa. ^2 citta, C.
^3 nijjhato, C. ; for nicchato {i.e. nittanho, A.) cp, chato
" hungry " in Child. Diet For the same gathas cp. sutt. 54 a7id
56.
VAGGO I., SUTTAM 4. 47
63. (Tik. I. 4) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Tisso ima bhikkhave v e d a n a. Katama ^
tisso ^ Sukha^vedana dukkha ^ vedana adukkhamasukha
,vedaila.3 Sukha bhikkhave * vedana dukkhato datthabba,
dukkha vedana sallato datthabba, adukkhamasukha vedana
aniccato datthabba. Yato kho 5 bhikkhave bhikkhuno
sukha ^ vedana dukkhato dittha hoti, dukkha 7 vedana
sallato dittha hoti, adukkhamasukha vedana aniccato
dittha hoti, ayam ^ vuccati bhikkhave bhikkhu ariyo sam-
maddaso,9 acchejji ^^ tanham ^^ vivattayi ^^ samyojanam,
sammamanabhisamaya ^3 antam-akasi dukkhassa-ti. Etam-
attham bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Yo sukham dukkhato dakkhi ^4
dukkham-addakkhi ^^ sallato |
adukkhamasukham santam ^^
addakkhi nam ^7 aniccato!
sa ve ^s sammaddaso ^9 bhikkhu
yato tattha vimuccati
abhiiinavosito ^ santo
sa ve 21 yogatigo^s munitil
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti|i 4
^ katame, C. ^ dukkha . . . sukha, C.
3 vedana ti, M, 4 om. C. 5 yato ca kho, D. E.
6 sukha, B. 7 dukkha, Pa. ^ ayanca, C.
9 Cp. skr. samyagdr? ; sammadaso, C. M. P. Pa. ; sa-
maddo, D. E. ^^ acchejja, C. ; acchecchi, D.E. ; acchanti, B.
" tanha, B. C. ^^ vitattayi, P. ; vijjayi, Pa.
^3 samaddaso sammam^, D. E.
^4 dassikkhi, P. ; adassi. Pa.; adda, D. E.
^5 addhakkhi, P. ^^ santattam. Pa.
17 adakkhi, M. ; addakkhinam, D. E. ; adakkhinam, C.
is ve, D. M. ; ce, B. C. E. P. Pa. ^9 sammadaso, C.
20 ©vesito, C. ; °tosato, B. ; °pariyosito, P. Pa.
21 sa ce, B. C. ; satha, P. ; om. Pa.
22 yogatigo, B. M. P. ; °atiko, Pa. ; °atibho, B. ; oanito,
.D. ; oatiso,.. E. ; samgatiso, C. ; samyato yatatto abhinna-
pariyosito santp yogatiko muniti, Pa. — The second gathd
occurs also in the suit. 72 and 85.
48 itivuttakam:, tikanepato,
54. (Tik. I. 5) Vuttam hetam bhagavata vuttam-ara-
hata ti me sutam. Tisso ima bbikkbave e s a n a. Eatama
tisso? Kamesana bbavesana brabmacariyesana, ima kho
bbikkbave tisso esana ti, Etam-attbam bbagava avoca,
tatthetam iti vuccati :
Samabito sampajano
sato buddbassa savako |
esana ca pajanati
esanananca sambbavam
yattba ^ ceta nirujjbanti
magganca kbayagaminam |
esananam kbaya bbikkbu
nicchato ^ parinibbuto ti||
Ayam-pi attbo vutto bbagavata iti me sutan-ti|| 5 ||
55. (Tik. I. 6) Vuttam betam bbagavata vuttam-arabata
ti me sutam. Tisso ima bbikkbave esana. Katama
tisso ? Kamesana bbavesana brabmacariyesana,^ ima kbo
bbikkbave tisso esana ti. Etam-attbam bbagava avoca,
tattbetam iti vuccati :
Kamesana bbavesana
brabmacariyesana saba
itisaccaparamaso 4
dittbittbana 5 samussaya ^
• • • • V
Sabbaragavirattassa 7
tanbakkbayavimuttino 8 (
1 yassa, D. E.
2 nijjbato, C. ; niccbato ca, D. E. For the same gdtlids
cp. suit. 52 and 56. ,
3 oesana saba, B. (as in the first gdthd).
4 osaccamo, D. E. P. Pa. s B. C. add ca.
^ samussana, B. C. 7 ©ttaya, C.
8 ovimuttino, D. E. P. Pa. ; ^^vimuttito (sic !) arabato, A. ;
^vimuttiya, B. C. M. (tanbakkbara®, B.).
VAGGO I., SUTTA]^ 8. 49
esana patinissattha '
ditthitthana ^ samuhata 3
• • • •
esauanam khaya bhikkhu
niraso 4 akathamkathi 5 ti|
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti|| 6 ||
66. (Tik. I. 7) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Tayo me bhikkhave a s a v a. Katame tayo ?
Kamasavo bhavasavo avijjasavo, ime kho bhikkhave tayo
asava ti. Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti
vuccati :
Samahito sampajano
sato buddhassa ^ savako ^ I
asave ca 7 pajanati
asavananca ^ sambhavam
yattha ceta nirujjhanti
magganca 9 khayagaminam
asavanam khaya bhikkhu
nicchato ^° parinibbuto ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti|| 7 ||
57- (Tik. I. 8) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam, Tayo me, bhikkhave asava. Katame tayo ?
Kamasavo bhavasavo avijjasavo, ime kho bhikkhave tayo
asava ti. Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti
vuccati :
Yassa kamasavo khino
I onissagga, C. ; onisagga, P. Pa ^ ditthesana, B. M.
3 samuhita, B. "* nivaso, D. E.
5 akatamkathi,,B. C. E. M. ; ^kati, P.
^ sambuddhasavako, C. ^ ce, C. Pa. ^ asavanasa, C
9 maggaiicassa, Pa.
'o nijjhato, C. For the same gdthds cp, buU. 62 and 64.
5
50 ITIVUTTAKAl^, TIKANIPXTO,
avijja ca ' virajita
bhavasavo ^ parikkhJno
vippamutto nirupadhi 3 [
dhareti 4 antimam deham
jetva maram savabanan-ti,'|
Ayam-pi attho Vutto bhagavata iti me sutan-ti|| 8
58. (Tik. I. 9) Yattam betam bbagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Tisso ima bbikkbave tanha. Katama
tisso ? Eamatanba bbavatanba vibbavatanba, ima 5 kho
bbikkbave tisso tanba ti.5 Etam-attbam bbagava avoca,
tattbetam iti vuccati :
Tanbayogena samyutta
rattacitta bbavabbave
te yogayutta marassa
ayogakkbemino ^ jana
satta gaccbanti samsaram
j atimaranagamino
Ye ca tanbam pabantvana 7
vitatanba ^ bbavabbave j
te ca 9 paramgata ^^ loke
ye patta ^^ asavakkbayan-ti||
Ayam-pi attbo vutto bbagavata iti me sutan-ti|| 9
59. (Tik. 1. 10) Yuttam betam bbagavata vuttam-arabata
ti me sutam. Tibi bbikkbave dbammebi samannagato
I va, P. ; om. Pa. ^ bbavabbavo, D. E.
3 nirupadbi, B. C. D. E. M.; niruppadbi, Pa.; niyup-
padbi, P.
^ dhaxenti, B. s ima . . . tanba ti om. B. C. P. Pa.
6 okkbemiyo, C. ; °kkbemaye, B.
7 pabantana, M. P. ; pabatvana, D. E.
^ vitatanba bbav^, D. E. P. Pa. ; nittanba ca bb®, C. ;
nitanba, B. M. 9 te ve, D. E. P. Pa.
JO paramkata, B. ; paragata, D. E. '^ satta, B. C. Pa.
YAGGO II., SUTTAM 1. 61
bhikkhu atikkamma ^ maradheyyam adicco va viro-
cati* Eatamehi tibi ? Idha bhikkhave bhikkhu asekhena ^
silakkhandhena samannagato hoti, asekhena^ samadhik-
khandhena samannagato hoti, asekhena^ pannakkhan-
dhenas samannagato hoti, imehi kho bhikkhave tihi
dhammehi samannagato bhikkhu atikkamma 4 maradhey-
yam adicco va s virocatiti. Etam-attham bhagava avoca,
tatthetam iti vuccati :
Silam samadhi panna ca
yassa ete subhavita ^ |
atikkamma 7 maradheyyam
adicco va virocatiti 1|
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti ^ || 10
Vaggo pathamo.
Uddanam.
Muladhatu9 (50, 51) atha vedana duve (52, 58)
esana ca ^° duve (54, 55) asava ^^ duve (56, 57)
tanhato ca (58) atha maradheyyato '^ (59)
vaggam-ahu pathamantimuttaman-ti ^3
60. (Tik. ILl) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Tini-mani^4 bhikkhave p u n n a kiriyavat-
thuni.^5 Katamani tini ? Danamayam punnakiriyavatthu ^5
fiilamayam punnakiriyavatthu ^^ bhavanamayam punnakiri-
yavatthu, ^^ imani kho bhikkhave tini punnakiriyavatthu-
niti.^s Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
^ atikkama, P. Pa. ^ asekkhena, D. E.
3 panfiakkho, D. E. ^ atikkama, B. P. Pa. ^ ca va, B.
^ sabho, D. E. ; subhasita, C. 7 atikkama, P. Pa.
8 Ayam-pio only in M. 9 mulamdhatu, P. ; om. Pa.
10 ca om. D. E. " asava ca, B.
12 maradheyyo, C. ; raveyyato, D. E.
13 outtaman-ti, M. ; tlie other MSS. omit ti ; pathamanta-
muttamam, D. E. 14 mani om. B.
15 okiriya®, D. E. ; ^kriya, M.
/
52 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
Punnam-eva so sikkheyya '
ayataggam sukhindriyam^
dananca samacariyanca
mettacittanca bhavaye|l
Ete dhamme bhavayitva
tayo sukhasamuddaye ^
abyapajjham sukham lokam
pandito upapajjatiti 4 ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti|| 1
61, (Tik. II. 2) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Tini-mani bhikkhave cakkhuni. Eatamani
tini? Mamsacakkhu dibbacakkhu pannacakkbu, imani
kho bhikkhave tini cakkhuniti Etam-attham bhagava
avoca, tatthetam iti vuccati : ^
Mamsacakkhu dibbacakkhu ^
pannacakkhu ^ anuttaram |
etani tini cakkhuni
akkhasi purisuttamo 7 ||
Mamsacakkhussa ^ uppado
maggo dibbassa cakkhunb
yato nanam 9 udapadi
panfiacakkhu ^^ anuttaram
yassa cakkhussa patilabha
sabbadukkha pamuccatiti||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti ^' || 2 ||
1 bhaveyya, C. Pa. (P. has sikkheyya).
2 sukhundriyam, D, E.
3 Oflamuddaye, D. E. M. ; ^samudaye, P. Pa.; su-
khadukhindriyo, C. ; °dukkhundriye, B.
4 upapaccatiti, B. ; upajjhagati, Pa. The same gathM
occur in sutt, 22.
5 Etam . . • vuccati om. B. C. Pa. ^ ^cakkhum, P. Pa,
7 puo, B. 8 ocakkhufica, C.
9 yato ca, B, ; sato ca, C. ; yato ca nnanam, Pa. ; yato
sannanam, P. ^^ ^caydium, B. C. " Ayam-pi^ only in M,
VAGGO IT., SUTTAM 4. 58
62. (Tik. 11. 8) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Tini-mani bhikkhave indriyani. Eatamani ^
tini ? Ananfiatannassamitindriyam ^ annindriyam anfiata-
vindriyam, imani kho bhikkhave tini indriyaniti Etam-
attham bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Sekhassa 3 sikkhamanassa
ujumagganusarino |
khayaBmim pathamam nanam 4
tato anna anantara 5
Tato anna ^-vimuttassa
iianam ve ^ hoti tadino I
akuppa me ^ vimuttiti
bhavasamyojunakkhaya 9
Sa ve ^° indriyasampanno
santo santipade rato |
dhareti antimam deham
jetva maram savahanan-ti||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti|| 8
68. (Tik. 11. 4) Vuttam hetam bhagavata vuttam-ara-
hata ti me sutam. Tayo me bhikkhave a d d h a . Eatame
tayo? Atito addha anagato addha paccuppanno addha,
une kho bhikkhave tayo addha ti. Etam-attham bhagava
avoca, tatthetam iti vuccati :
Akkheyyasannino satta
akkheyyasmim patitthita |
' katama, B
« omitindriyam all MSS,, annatannassamitindriyam, 0.
3 sekkbBiSsa, D. E. 4 yanam, D. E.
s antara, P. ; anuttara, B. C. ^ punna, B.
? ce, B 0. M. 8 1326 om. D. E,
9 B. C. add ti. See Ahgutt, III. 84 and suit 102.
'o sa ve, M ; tave, D. E. ; sace, B. C. P. Pa. Aa.
54 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
akkheyyam aparinnaya ^
yogam-ayanti maccuno||
Akkheyyanca pariflfiaya
akkhataram « na maMati 3
phuttho vimokkho manasa
santipadam-anuttaram || ^
Sa ve 5 akkheyyasampanno
santo santipade rato |
sankhaya ^ sevi dhammattho
sankham7 nopeti^ vedagu-ti|
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti|| 4
64. (Tik. 11. 5) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Tini-mani bhikkhave duccaritani.
Eatamani tini? Kayaduccaritam vaciduccaritam mano-
duccaritam, imani kho bhikkhave tini duccaritaniti Etam-
attham bhagava avoca^ tatthetam iti vuccati :
Kayaduccaritam katva
vaciduccaritani ca |
manoduccaritam katva
yaficannam 9 dosasannitam ^o
^ appari°, D. E. ; akkheyyanca pari^, C. Pa.
^ akkhataram^ G. M. ; akkhabharam, Pa.; akkhatanam,
B. D. E. P. 3 mannasi, B. ; muncati, D. E.
4 These first two gdthds occur also in the Samyutta-Nikdya
{ed. Feer) I. 2, 18, differing only in the last two pddas of the
second gdthd.
5 sa ve fey conjecture, see sutt. 62 ; the MSS, have sace ;
acce, G. ^ sankhara, B.
7 sakhyam, B. ; samkhya, G. ^ na upeti, D. E. P. Pa.
9 yaficayam D. E. ; yam afinam, Pa. ; yam sannam, P.
'o ©sanhitam, D. ; ^samhitam, E.
VAGOO II., SUTTAM 7. 55
akatva kusalam ^ kammam ^
katvanakusalam bahum I
kayassa bheda duppaMo
nirayam bo 3 upapajjatiti 3 ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me satan-ti|| 5 ||
65. (Tik. II. 6) Yuttamhetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Tini-mani bhikkhave sucaritani. Ka-
tamani tini? Eayasucaritam vaoisucaritam manosucari*
tam, imani kho4 bhikkhave "^ tini sucaritaniti. Etam-attham
bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Kayaduccaritam 5 hitva^
vaoiduccaritaui 5 ca |
manoduccaritam 5 hitva7
yancaMam ^ dosasaMitam 9 ||
akatvakusalam ^^ kammam '^
katvana kusalam bahum I
kayassa bheda sappaMo
saggam so upapajjatiti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti|| 6 ||
66. (Tik. II. 7) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Tini-mani bhikkhave soceyyani. Ka-
tamani tini ? Kayasoceyyam vaclsoceyyam manosoceyyam,
imani kho bhikkhave tini soceyyaniti. Etam-attham
bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Kayasucim " vacasucim "
cetosucim^3-ana8avam
^ katva akuso, Pa. ^ dhammam, P.
3 sopapajjatiti, M. ; cp. suit. 83 and 65.
4 kho bho, om. B. D. E. Pa. 5 oducar°, P. Pa.
^ gahetva, Pa. ; katva, C. 7 gahetva. Pa.
8 yam sailfiam, P. 9 osafihitam, D. E.
lo akatva ak^ B. D. E. P. Pa. " dhammam, B. 0.
" oguci, B. M. P. Pa. ; ^suci, C. D. E. '3 ogucim, D. B.
56 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
sucisoceyyasampannam
ahu sabbapahayinan-ti ^ ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me 8utan-ti|l 7
67. (Tik. II. 8) Vuttamhetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Tini-mani bhikkhave moneyyani. Ka-
tamani tini ? Kayamoneyyam vacimoneyyam manomoney-
yam, imani kho bhikkhave tIni moneyyaniti. Etam-attham
bhagava avoca, tatthetam iti vuccati : ^
Kayamunim3 vacamunims
maDomuDim-anasavam |
muDimoneyyasampannam 4
ahu ninhatapapakan- ti ^ 1 1
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me 8utan-ti|| 8 ||
68. (Tik. II. 9) Vuttam hetam bhagavata vuttam-
arahata ti me sutam. Yassa kassaci bhikkhave rago
appahino doso appahino moho appahino, ayam vuccati
bhikkhave bandho marassa,^ patimukkassa marapaso,7
yathakamakaraniyo ca^ papimato. Yassa kassaci bhik-
khave rago pahino doso pahino moho pahino, ayam vuccati
bhikkhave abandho9 marassa,^ omukkassa^^ marapaso,
na '^-yathakamakaraniyo ca^^ papimato ti. Etam-attham
bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
— — — - — — — I I .— ^ ■
' opahinananti, B. ; ahu sucisampapananti, P. Pa.
2 Etam-attham^ only in M. ; hut — pe — m D. E.
3 omunim, D. E. ; ^muni, B. M. P. Pa. (vacimuni, P.) ;
muni, C. 4 manumoneyyasampanna, D. E.
5 ninhata^, M. ; ninhana^, Aa. (atthangamaggajalena
sutthu vikkhalitam pajahitapapamalam, A.) ; nindata®, P.
Pa. ; nindita®, C. B., hut in B. coirected into ninhata° ;
niddata, D. E. ^ marapasassa, G. P. Pa.
7 abaddho marassa omukkassa marapaso, D. E. (the
same words as in the second half of the sutta),
^ ca om. M. 9 abaddho, D. E. '^ apatimukkassa, B.
^' na om. D. E. ^^ ca om. B. M.
VAGGO II., SUTTAM* 10. 67
Yassa rago ca doso ca
avijja ca virajita |
tarn bhavitattaMataram ^
brahmabhutam tathagatam |
buddham verabhayatitam
ahu sabbapahayinan-ti||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me 8utan-ti|| 9 ||
69. (Tik. II. 10) Vuttam hetam bhagavata vuttam-
arahata ti me sutam. Yassa kassaci bhikkbave bbikkbussa
va bhikkhuniya va rago appahino doso appahino moho
appahino, ayam vuecati bhikkbave na ^ atari ^ samuddam
saumim 4 savicim savattam 5 sagaham sarakkhasam. Yassa
kassaci bhikkbave bbikkbussa va bhikkhuniya va rago
pahiQO doso pahino moho pahino, ayam vuecati bhikkbave
•atari ^ samuddam saumim 7 savicim^ savattam sagaham
• • • • • • Vi-' •
sarakkhasam, tinno paramgato 9 thale titthati brahmano ^^
ti. Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti vuecati : ^'
Yassa rago ca doso ca
avijja ca virajita |
so-mam ^^ samuddam sagaham sarakkhasam
umibhayam ^^ duttaram ^4 -accatari '5
I bhavitattha°, B.; ofinatt^, P. Pa. ^ naom. B. C. M., Aa.
3 atari, B. ; atiriti na tinno, A. ; agari, D. E. ; apara, C;
atinno, M.
4 saumim, M. C, saummim, P. B., {without m B. C.) ;
om. D. E. Pa.
s savajjam, D. E. ^ agari, D. E. ; apara, C.
7 saumim, M. C, saummim, P.. Pa. B., {without m B. C.) ;
savumi, D. E. ^ q^^ D. E. 9 paragato, C. D. E. P. Pa.
lo brahmo, B. P. Pa. " Etam-attham ° only in M.
12 so-mam, M. : the other MSS. so imam.
'3 umio, B. ; vumi®, D. E. ; sumi^, M. ; saumi®, C. ;
ummi°, P. Pa. Aa.
^4 duttaram-acc°, M. ; the other MSS. duttaram ; duk-
karam, B.
15 accatari, M. P. Pa. ; °tari, B. ; accagari, D. E. ;
atariti) G.
58 ITIVUTTAKAM, TIKANDPATO,
sangatigo ' maccujaho = niriipadhi 3
pahasi dukkbam apunabbhavaya 4
attbangato so na samanam 5.eti
amobayi^ maccurajan-ti brumiti||
Ayam-pi attbo vutto bbagavata iti me Butan-ti|| 10
Dutiyo vaggo.
Uddanam.
Punnam 7 (60) cakkbu « (61) atb-indriya 9 (62)
addba (63) caritam duve (64, 65) suci '^^ (66) |
mune " (67) atba raga " duve (68, 69)
puna vaggam-abu dutiyam-uttaman-ti ^^ ||
70. (Tik. III. 1) Vuttam betam bbagavata vuttam-arabata
ti me sutam. D i 1 1 b a maya bbikkbave satta kayaduccari*
tena samannagata vaciduccaritena samanuagata manoduc-
caritena samannagata, ariyanam upavadaka, miccbadittbika
miccbadittbikammasamadana, te kayassa bbeda param-
marana apayam duggatim ^4 vinipatam ^4 nirayam ^4 upa-
panna.^^ Tarn kbopanabam bbikkbave nannassa samanassa
va brahmanassa ^^ va sutva vadami : Dittba maya bbikkbave
satta kayuducoaritena samannagata vaciduccaritena saman-*
^ samgatiko, B. ; samgabiko, G.
2 maccubo, C. ; o?/i., D. E.
3 nirupadbi, C. M. ; nirup°, B. D. E. ; nirapo, P. Pa.
4 sapuna°, B.
^ samanam, G. ; samanam, B. Aa. ; pamanam, D. E. M.
P. Pa., appearing also as a second reading in A.
6 asamobayi, C. ; asamobari, B.
7 paiina, B. C. D. E. s bbikkbu, D. E.
9 atbindriya, B. ; the other MSS. atba indriyani ; B. C. P.
Pa. add ca. ^° soci, M.
" muno, M. ; muna, D. E. " sic all MSS.
^3 uttaman-ti, M. ; the other MSS omit ti. '4 Om. 0.
'5 uppanna, D.E.; satta kayaduccaritena • • . upapanna
occurs again sutt, 99. ^^ brabmanassa, B. P. Pa.
VAGGO in., 8UTTAM 2. 59
nagata manoduccaritena samannagata, ariyanamupavadaka,
micchaditthika micchaditthikammasamadana, te kayassa
bbeda param-marana apayam duggatim vinipatam nirayam
upapanna.1 Api ca bhikkhave yad-eva samam^ natama
samam ^ dittbam 3 samam viditam tad-evabam 4 yadami :
• • • ■ • • •
Dittba maya bbikkbave satta kayaduccaritena samannagata
vaciduccaritena samannagata manoduccaritena saman-
nagata, ariyanam upavadaka, micchadittbika miccbadittbi-
kammasamadana, te kayassa bbeda param-marana apayam
duggatim vinipatam nirayam upapanna 5 ti. Etam-attbam
bbagava avoca, tattbetam iti vuccati :
Miccba manam ^ panidbaya 7
miccba vacam abbasiya ^ |
miccba kammani katvana
kayena idba puggalo||
appassuto 9 apuiinakaro 9
appasmim idba jivite ^° |
kayassa bbeda duppanno
nirayam so ^° upapajjatiti ^° ||
Ayam-pi attbo vutto bbagavata iti me sutan-ti|| 1 ||
71. (Tik. Ill 2) Vuttambetam bbagavata vuttam-arabata
ti me sutam. Dittba maya bbikkbave satta ^^ kayasucari-
tena samannagata vacisucaritena samannagata manosu-
^ uppanna, C. D. E. ^ samannatam, C. D. E.
3 Om. D. E. 4 tamevabam, B.
5 uppanna, C. ^ manam, C. 7 pani®, D. E. ; panP, C.
^ abbasiya, D. E. M. P. ; abbasiyam, C. ; abbasissa, B. ;
miccba vaca abbissamiti (sic!) miccba musavadadivasena
vacam bbasitva, A. ; see suit 71. Perhaps pabbasiya ?
9 appassutapufiflako, M. ; appasutap^, P. Pa. ; appayutto
pu®, B. C. (pufifianaro, B.). ^° sopapajjatiti, M.
^^ After satta D. E. wrongly insert kayassa bbeda param-
marana.
60 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
caritena samannagata ariyanam anupavadaka sammadit-
thika Bammaditthikammasamadana, te kayassa bheda
param-marana sugatim saggam lokam upapanna.^ Tarn
kho panaham^ bhikkhave nannassas samanassa va brah-
manassa 4 va sutva vadami : Dittha maya bhikkhave satta
kayasucaritena samannagata vacisucaritena samannagata
manoBucaritena samannagata ariyanam anupavadaka sam-
maditthika sammaditthikammasamadana, te kayassa bheda
param-marana sugatim 5 saggam lokam upapanna.^ Api ca
bhikkhave ^ yad-eva samam ^ natam ^ samam 9 dittham 9
samam viditam tad-evaham vadami: Dittha maya bhik-
khave satta kayasucaritena samannagata vacisucaritena
samannagata manosucaritena samannagata ariyanam anu-
pavadaka sammaditthika sammaditthikammasamadana, te
kayassa bheda param-marana sugatim saggam lokam upa-
panna^o ti. Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti
vaceati :
Samma manam ^^ panidhaya "
samma vacam abhasiya ^^ |
samma kammani katvana
kayena idha puggalo|
bahussuto punnakaro
appasmim idha jivite
kayassa bheda sappanno ^3
saggam so upapajjatiti '^^ ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti|| 2
^ uppanna, C. D. E. ; uppapanna ti, B. ^ pana, B.
3 nafinassa, B. 4 brahmanassa, B. P. Pa.
5 suggatim, B. ^ uppanna, C. D. E.
7 bhikkhave om. B. ; api ea yadeva bhikkhave, C. ; api ca
deva bhio, D. E.
s samannatam, C. D. E. ; samam nna®, B, 9 Om. D. E.
^o uppanna, D. E. ^^ manam panP, C.
12 abhasiya, C. D. E. M. P. Pa. ; abhasissa, B. ; «ee %utt. 70.
^3 sabbanno, B. ^4 uppajj^, Pa. ; upajj^ P.
VAGGO ni., SUTTAM 4. 61
72. (Tik. III. 3) Vuttam hetam bhagavata vuttam-ara-
hata ti me sutam. Tisso ima bhikkhave nissaraniya ^
dhatuyo. Katama tisso ? Kamanam-etara nissaranam
yad-idam nekkhammam, rupanam-etam nissaranam yad-
idam aruppam,^ yam 3 kho pana kinci bhutam sankhatam 4
paticcasamuppannam nirodho tassa nissaranam. Ima kho
bhikkhave tisso nissaraniya ^ dhatuyo ti. Etam-attham
bhagava avoea, tatthetam iti vuccati :
Kamanissaranam ^ natva
rupananca 7 atikkamam ^
sabbasankharasamatham
phusam 9 atapi ^^ sabbada
sa ve " sammaddaso ^^ bhikkhu
yato tattha ^^ vimuccati |
abhinnavosito ^"^ santo
sa ve ^5 yogatigo ^^ muni-ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 3 || ^^
73. (Tik. III. 4) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
^ nissaraniya, B. M. P. Pa. ; nissaraniya ti nissarana-
patisamyutta, A. ; °niya, C. ; nissaraniya, D. E. (n, D.) ;
nissaraniya, Child. Diet.
2 arupam, P. Pa. 3 Qm, D, E. "^ asankhatam, B. C.
5 nissaraniya, D. ; °aniya, E. ;' nissaranadha°, C.
6 ^nissaranam, D. E. 7 rupp^, P. Pa.
8 ^kkammam, P. Pa.
9 phusam, M. ; phusanto, A. (the MS. has sus®) ; phassam,
Pa. ; bassam, P. ; passam- (atapi), D. E. ; sayam, B. C.
1° % M. ; all other MSS. ^i. " ce, B. C. Pa. ; om. P.
^2 sammadaso, M.
^3 yato tittha, D. E. ; yatha kattha, C.
^4 There is a confusion here in C. and Pa., the same piece
of suit. 73 [santa] taro ti . . . appajananti (sic !) being in-
serted here in both MSS. ! abhinna [the interpolation]
ahosito santo, C. ^5 ce, B. C. P. Pa. ^^ ^atito, D. E.
^7 The second gathd occurs also sutt, 53 and 85.
62 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
ii me sutam. B u p e h i bhikkbave ariipa ' santatara,^
arupebi nirodbo Rantataros ti.4 Etam-attham bbagava
avoca, tattbetam iti vuccati :
Ye ca rupupaga satta
ye ca arupatthayino5 |
nirodham appajananta^
agantaro 7 punabbhavam ||
Ye ca rupe ^ parinfiaya
arupesu 9 asanthita |
nirodhe ye vimuccanti
te jana maccubayino ^^ ||
Eayena amatam dbatam
pbassayitva " nirupadhim ^^ |
upadbippatinissaggam ^3
saccbikatva anasavo |
deseti sammasambuddbo
asokam virajam padan-ti ||
Ayam-pi attbo vutto bbagavata iti me sutan-ti || 4 ||
74. (Tik. III. 5) Vuttam betam bbagavata vuttam-arabata
ti me sutam. Tayo-me ^4 bbikkbave p u 1 1 a santo saravijja-
^ aruppa, P. Pa. « gantara, C. P. Pa.
3 santaro, C. Pa. 4 cati> B.
5 arupavasino, P. Pa., and C. in the interpolation men-
tioned before ; °gamino, B., andC. in the proper place. The
first two padoB occur Samyuttanik. V. 4, 5.
^ °anti, C. (both times), and Pa. in the interpolation,
7 agantano, B. ; agandbaro, C.
s Ye ca rupe all MSS,, but see sutt, 51 for the second and
third gdthd,
9 aruppesu, D. E. ; ye ca rupesu, Pa. '^ obarino, B.
" pbassayitva, P. Pa.; pbuss^, C. ; pbusay^, B. M.;
pbusayo, D. E.
" nirupadbim, M. ; ^dbi, the other MSS. The long u
may be due to a wrong connexion of this word with rupa.
^3 ^ppatio, M. ; the other MSS. have opati©. ^4 me om. C.
VAGGO in., SUTTAM 5. 68
mana lokasmim. Katame tayo ? Atijato anujato avajato
ti.' Kathanca bhikkhave putto atijato hoti ? Idha bhik-
khave puttassa matapitaro honti, na buddham saranam gata,
na dhammam saranam gata, na sangham saranam gata,
panatipata appativirata adinnadaua appativirata, kamesu
micchacara appativirata, musavada appativirata, surame-
rayamajjapamadatthana appativirata, dusslla papadhamma,
putto ca ^ nesam ^ hoti, buddham saranam gato, dhammam
saranam gato, sangham saranam gato, panatipata pativi-
rato,^ adinnadana pativirato,4 kamesu micchacara pativi-
rato, musavada pativirato, suramerayamajjapamadatthana
pativirato, silava kalyanadhammo : evam khos bhikkhave
putto atijato hoti. — Kathanca bhikkhave putto anujato hoti ?
Idha bhikkhave puttassa matapitaro honti, buddham sara-
nam gata, dhammam saranam gata, sangham saranam
gata, panatipata pativirata, adinnadana pativirata, kamesu
micchacara pativirata, musavada pativirata, surameraya-
majjapamadatthana pativirata, silavanto kalyanadhamma,
putto pi nesam hoti, buddham saranam gato, dhammam
saranam gato, sangham saranam gato, panatipata pativi-
rato, adinnadana pativirato, kamesu micchacara pativirato,
musavada pativirato, suramerayamajjapamadatthana pati-
virato, silava kalyanadhammo : evam kho bhikkhave putto
anujato hoti. — Kathanca ^ bhikkhave putto avajato hoti ?
Idha bhikkhave puttassa matapitaro honti, buddham sara-
nam gata, dhammam saranam gata,7 sangham saranam
gata, panatipata pativirata, adinnadana pativirata, kamesu
micchacara pativirata, musavada pativirata, surameraya-
majjapamadatthana pativirata, silavanto kaljanadhamma,
putto ca^ nesam ^ hoti, na buddham saranam gato,9 na
dhammam saranam gato, na sangham saranam gato, pana-
tipata appativirato, adinnadana appativirato, kamesu mic-
^ ti om, D. E. 2 panesam, D. E.
3 All MSS.y except C. and M., add hoti.
4 D. E. add hoti. 5 kho om. P. Pa. ^ B. adds kho.
7 For dho so go, P. Pa. have \\ pa ||
^ panesam, D (n). E. 9 D. E. add hoti.
64 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
chacara appativirato, musavada appativirato, surameraya-
majjapamadatthana appativirato, dussilo papadhammo :
evam kho bhikkhave putto avajato hoti.^ — Ime kho bhik-
khave tayo putta santo samvijjamana lokasmin-ti. Etam-
attham bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Atijatam anujatam
puttam-icchanti ^ pandita
avajatam na ^ icchanti
yo hoti kulagandhano "^
Ete kho putta lokasmim
ye bhavanti upasaka |
saddhasilena ^ sampanna
vadannu ^ vitamacchara |
cando abbhaghaoa 7 mutto ^
parisasu virocare 9 ti9 ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 5 ||
75. (Tik. III. 6) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Tayo-me bhikkhave ^o puggala santo samvi-
jjamana lokasmim. Katame tayo ? Avutthikasamo
padesavassi sabbatthabhivassi. — Kathanca bhikkhave pug-
galo " avutthikasamo hoti ? Idha bhikkhave ekacco puggalo
sabbesanneva ^^ na ^^ data hoti, samanabrahmanakapanid-
dhikavanibbakayacakanam ^3 annam panam vattham yanam
^ avajato ti, B. ^ puttamicch^, B. D. E.
3 na om, D, E.
4 kusajantuno, C. ; A. has kulagandhano ti kulacchedako,
but mentions as another reading kuladhamsano (the MS.
has kusaladho).
5 saddao, B. ^ ^u, B. P.
7 abbhaghana, M. ; gabbha°, B. ; abbhagana, C. P. Pa. ;
abbhagana ti abbhasamghata, A. ; vabbhasana, D. E.
8 putto, M. 9 virocaye ti, C. ; virocati, D. E. Pa.
lo bho om. B. " po om. B. C. P.
'2 na sabbesanneva, B.
^3 okapanaddhika®, M. ; obrahmanaddhikao, B.
VAGGO in., SUTTAM 6. 66
malagandhavilepanam ^ seyyavasathapadTpeyyam,' evam
kho bhikkhave puggalo avutthikasamo hoti. — Kathanca
bhikkhave puggalo padesavassi hoti ? Idha bhikkhave
ekacco puggalo ekaocanam data hoti, ekaccanam na data
hoti,^, samanabrahmanakapaniddhikaTanibbakayacakanam 3
annam panam vattham yanam malagandhavilepanam 4
seyyavasathapadipeyyam,^ evam kho bhikkhave puggalo ^
padesavassi hoti. — Kathanca bhikkhave puggalo 7 sabba-
tthabhivassi hoti ? Idha bhikkhave ekacco puggalo sab-
besam ^ deti, samanabrahmanakapaniddhikavanibbakaya-
cakanam 9 annam panam vattham yanam malagandhavile-
panam ^° seyyavasathapadipeyyam,^ evam kho bhikkhave
puggalo 7 sabbatthabhivassi hoti. — Ime kho bhikkhave tayo
puggala santo samvijjamana lokasmin-ti. — ^Etam-attham
bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Na samane na brahmane
na kapaniddhike na vanibbake ^^ |
laddhana ^^ samvibhajeti ^3
^ A. has : mala ti . . . gandhan-ti . . . vilepanan-ti . . .
seyya ti . . . avasathan-ti . . . po ; ^gandham vi°, B. ;
^dipayam, B. ; patipayan-ti, Aa.
2 hotiom. D. E. P. Pa.
3 okapanaddhika®, M. ; obrahmanakapanaddho, B. ;
obrahmanapana adhika, P. Pa.
4 ogandham vi°, D. E.
5 oyasatham pa®, D. E. ; othadipayara, B. ^ p® om. C.
7 po om. B. C. ^ M. adds va.
9 obrahmana,° B. Pa. ; okapanaddhika°, B. M.
10 ogandham vi°, C.
11 P. Pa. omit all negations ; samanabrahmanakap®. Pa. ;
na samanabrahmane, D. E. ; kapanaddhike, B. ; kapana-
ddhikavanibbake, M.
12 laddana, B. ; laddhanam, C. ; saddhana, D. E.
i3 obhajeti, C. ; ^bhajeti, M. ; ^bhajati, P. Pa. ; ^bhajjati,
D. E. ; orajati, B.
6
66 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
annam panacea bhojanam
tarn ve ^ avutthikasamo ti
ahu nam purisadhamam ^ ||
Ekaccanam na dadati^
ekaccanam pavecchati ^
tarn 5 ve 6 padesavassiti 7
ahu medhavino jana
Subhikkhavaco ^ puriso
sabbabhutanukampako
amodamano pakireti
detha detha-ti bhasati
Yathapi^ megho thanayitva'^
gajjayitva '^ pavassati |
thalam ninnafioa pureti
abhisandanto '^ varina '3
evam-eva idh-ekacco
puggalo hoti tadiso
Dhammena samharitvana ^^
utthanadhigatam dbanam
^ ce, B. ; om. P. Pa.
2 nam sadhamam, D. E.; purisadhammam, B. C. P.; Pa.
corrupt.
3 datati, D. E.
4 pavaccheti, B. ; oyedhati, C. ; °vedati, Pa.
5 etam, C. Pa. ^ ce, B. ? parassavassiti, Pa.
s ovaco, B. M. A. ; ovevo, C. ; ^vaso, P. ; subhikkhacevaho,
D. E. A. mentions a second reading subhikkhavassi.
9 yathabhi, C. ^^ dhan^ C.
'^ tajjayitva, D. E.; vijjayitva, A.; B. and C. omit gajj®,
hut B. inserts pathavi, C. pathavi, after megho.
*2 abhisanto, C.
'3 va varina, B. M. ; pa varina, C. ; parivari, D. E.
'4 samharitva, B. ; samhayitvana, P.
VAGGO III., SUTTAM 7. 67
tappet! annapanena
samma satte vanibbake ^ ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti || 6 ||
76. (Tik. III. 7) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam. Tini-mani bhikkhave sukhani patthaya-
mano sllam rakkheyya pandito. Katamani tini ? Pasamsa
me agacchatu-ti silam rakkheyya pandito, bhoga me uppaj-
jantu2-ti Bilam rakkheyya pandito, kayassa bheda param-
marana sugatim^ saggam lokam upapajjissamiti 4 silam
rakkheyya pandito. Imani kho bhikkhave tini sukhani
patthayamano silam rakkheyya pandito ti.5 Etam-atthara
bhagava avoca, tatthetam iti vuccati :
Silam rakkheyya medhavi ^
patthayano tayo sukhe |
pasamsam 7 vittalabhafica ^
pecca sagge pamodanam ^
Akaronto pi ce papam
karontam-upasevati |
samkiyo 'o hoti papasmim
avanno cassa ruhati||
Yadisam kurute mittam
yadisam cupasevati "
' samma vatte, D. E. ; sabbasatte, F. Pa. ; sama patte,
M. ; panibbake, P. ; manibb^. Pa. B. is corrupt here, com-
lining two different readings : tapp° ann^ | samma patteti
annapanena | sama satte vakippake ti | For the last three
gdthas cp. Kosala-Samyutta {ed, Feer) III. 3, 4, 17.
^ upapajj°, B. E. M.
3 sugati, P. ; suggati, Pa. 4 uppajj^, C. E.
5 Om. P. Pa. 6 oyi^ all MSS except E.
7 pasamsi, B. C.
^ vittao, E. P. Pa. and A. (dhanalabham bhoguppatti) ;
oitta, D. ; vitti^, B. C. M. 9 ca modanam, D. E.
'o santiyo, D. E.
" yadisaficupao, P. Pa. ; °m vupas^, M. ; yadisammupao,
C. ; ommapa°, E. ; ommapa°, D.
68 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
sa ve ' tadisako hoti
sahavaso ^ hi 3 tadiso
Sevamano sevamanam
samphuttho samphusam 4 param
saro duttho 5 kalapam va
alittam-apalimpati ^ |
upalepabhaya 7 dhiro ^
neva papasakha 9 siya|
Putimaccham kusaggena
yo naro upanayhati ^°
kusa pi puti vayanti
evam balupasevanajl
Tagaranca '^ palasena
yo naro upanayhati ^^
patta pi surabhi ^^ vayanti
evam dhirupasevanali
Tasma palasaputasseva '^
fiatva sampatam H-attano
asante nupaseveyya
1 ce, B. C. M.
2 sahavayo, B. ; sabhavaso, D. E. 3 pi, B. C. M.
^ samphusi, B. ; ophusi, C.
5 Perhaps diddho (poisoned) was the original reading.
^ amulilittappati, D. E. (syllables transposed).
7 upalimpa°, P. M. ; upalepataya, P. ; °tiya, Pa. ; uppa-
lepatita, C. ^ vari (sic !), G.
9 osukha, D. E. ^^ upaneyhati, B. P. Pa.
" taggo, B. M. P. Pa. " surabhim, B.
^3 palasaputasseva only M. and A. ; malaputasseva, P. ;
in Pa. the[last gathd is omitted ; mulamuttasseva, B. ; phala-
mudasseva, C; pattaputasseva (which suits the metre better) ,
D.E.
14 sampatam, M. P; and A, ; sampakam, B. D. E. ; sapa-
kam, C.
VAGGO in., SUTTAM 9. 69
sante seveyya pandito
asanto nirayam nenti
santo papenti suggatin-ti '||
Ayam-pi attho vatto bbagavata iti me sutan-ti|| 7
77 (Tik. ni. 8) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sntam. Bbindantayam^ bbikkhave kayo, vin-
nanam yiragadhammam,3 sabbe upadhi^ anicea dukkha
viparinamadhamma ti. Etam-attham bbagava avoca, tat-
thetam iti vaccati 5 :
Kayanca bhindantam ^ natva
vinnananca viragunam 7 |
upadbisu bhayam disva
jatimaranam-ajjbaga ^ |
sampatva paramam santim 9
kalam kankhati ^° bhavitatto ^^ ti 11
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti '* || 8 ||
78. (Tik. III. 9) Vuttam hetam bhagavata vuttam-
^ sngatin-ti, B. P.
2 bhindantayam, M. ; bhinnoyam, B. C. ; bhidarayam,
D. E. {see the Udddna^ and cp. skr. bhidura); bhiruayam,
P. ; bhirubhayam, Pa. A. mentions two readings (bhin-
dantayam and bhidurayam ?), but the MS. is corrupt here
(Pindayan-ti pindato ayam kayo ti . . . bhiru bhedanasilo
• . . tinnarayanti pi patho) ; the explanation is bheda-
nasilo.
3 viragadh°, B. A. ; viragudh°, M. D. E. ; viragudh^, C.
P. ; see the gdtlia. 4 oj^ only M. ; all other MSS, °i.
5 Etamo only in M.
6 bhindantam, only M. ; bhindanam, B. P. Pa. D. E. ;
bhinnamtam, G.
7 viragunam, C. P. ; onam, B. M. Pa. ; pabhamgunam,
D. E. 8 ajjaga, M.
9 santi, D. E. P. A. ; santam, B. C. M. Pa.
^o kala samkhati, D. E.
X " ^atto, D. E. M. ; oattho, B. C. P. Pa.
^2 Ayam° only in M.
70 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
arahata ti me sutam. ^Dhatuso^ bhikkhave satta sat-
tehi 3 saddhim ^ samsandanti samenti, hinadhimuttika
satta hinadhimuttikehi sattehi saddhim samsandanti
samenti; kalyanadhimuttika satta kalyanadhimuttikehi
sattehi saddhim samsandanti samenti. Atitam-pi bhik-
khave addhanam dhatuso satta sattehi saddhim samsan-
• • •
dimsu samimsu, hinadhimuttika satta hinadhimuttikehi
sattehi saddhim samsandimsu samimsu, kalyanadhimut-
tika satta kalyanadhimuttikehi sattehi saddhim samsan-
dimsu samimsu. Anagatam-pi bhikkhave addhanam
dhatuso-va ^ satta sattehi 3 saddhim ^ samsandissanti
samessanti^: hinadhimuttika satta hinadhimuttikehi
sattehi saddhim samsandissanti samessanti,5 kalyanadhi-
muttika satta kalyanadhimuttikehi sattehi saddhim samsan-
dissanti samessanti.5 Etarahi pi ^ bhikkhave paccuppannam
addhanam dhatuso-va satta sattehi^ saddhim^ samsan-
• • •
danti samenti; hinadhimuttika satta hinadhimuttikehi
sattehi saddhim samsandanti samenti, kalyanadhimuttika
satta kalyanadhimuttikehi sattehi saddhim samsandanti
V • • •
samentlti.^ Etam-attham bhagava avoea, tatthetam iti
vuccati 7 :
Samsagga vanatho ^ jato
asamsaggena chijjati^
^ I follow M. which alone has first the general remark
without reference to time, after that the three pieces Atitam-
pi ... , Anagatam-pi . . . , Etarahi pi. . . . All other MSS.
omit the piece Atitam-pi, D. E. completely, but the other
MSS. insert parts of it into the general remark: B. C. insert
atite pi before the first bhikkhave, and addhanam after it;
Pa. inserts after the first samenti : atitam pi bhikkhave
addhanam | dhatuso | pa [hinadhimuttika] ; P. inserts after
the first samenti : atitam pi bhikkh^ addh° dhat® va satta
samsandanti samenti [hinadhim^] .
* Dhatuso va, D. E. ^ om.D.^. P. Pa.
4 va om. M. ; dhatuyo va, E. ; dhatuso yava, D.
5 samissanti, B. M. ^ samenti, C. D. E. P. Pa.
7 Etamo only in M. ^ vanato, B. C. P. Pa.
9 bhijjati, B.
VAGGO m., SUTTAM 10. 7l
parittam ^ darum^-aruyha
vatha side mahannave I
evam kusitam^-agamma
sadhujivi 4 pi 5 sidati
Tasma tarn parivajjeyya
kusitam hinaviriyam ^ |
paVivittehi 7 ariyehi
pahitattehi jhayibhi^ |
niccam araddhaviriyehi 9
panditehi saha vase ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti ^° || 9
79. (Tik. III. 10) Vuttam hetam bhagavata vuttam-
arahata ti me sutam.^^ Tayo-me bhikkhave dhamma se-
khassa '^ bhikkhmio parihanaya samvattanti. Katame
tayo ? Idha bhikkhave sekho ^3 bhikkhu kammaramo hoti
kammarato ^4 kammaramatam-anuyutto, bhassaramo hoti
bhassarato bhassaramatam-anuyutto, niddaramo hoti
niddarato niddaramatam-anuyutto. Ime kho bhikkhave
tayo dhamma sekhassa ^^ bhikkhuno parihanaya samvat-
tanti. Tayo-me bhikkhave dhamma sekhassa ^^ bhikkhuno
aparihanaya samvattanti. Katame tayo ? Idha bhikkhave
sekho ^3 bhikkhu na kammaramo hoti na kammarato ^^ na
kammaramatam-anuyutto, na bhassaramo hoti na bhassa-
rato ^^ na bhassaramatam-anuyutto, na niddararno hoti na
^ paritta, C. * darum, B ; daru, C.
3 kusitam, B. (i) ; C.
4 <^ivi, M. ; <^m, C. D. E. P. Pa. ; ^ivi, B.
5 pi, M. P. Pa. A.; pa s®, C; sa s®, D. E. {in E. converted
into pa) ; sams°, B.
6 oyjriyaip, C. D. E. M. ; oviriyam, B. P. Pa.
7 vivittehi, B ; pavieittehi, D. E.
s jhayibhi, M. ; jjhayibhi, B. P. Pa. ; jhayihi, C. D. E
9 oyiriyo^ all MSS. ^° Ayam** only in M,
'^ Vuttamo Qfiiy iYi M. ^^ sekkhassa, D. E.
'3 sekkho, D. E . ^^ °arato, B.
i5 oarato, B. P: Pa ^ ^arato, Pa;
72 ITIVUTTAKAM, TIKANIPITO,
niddarato na niddaramatam-anuyutto. Ime kho bhikkhave
tayo dhamma sekhassa ^ bhikkhuno aparihanaya samvat-
tantiti. Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti vuc-
cati 2 :
Eammaramo bhassarato
niddaramo ca uddhato ^ |
abhabbo tadiso bhikkhu
phutthum^ sambodhim-uttamamll
Tasma hi appakicc-assa
appamiddho anuddhato 5
bhabbo so tadiso bhikkhu
phutthum4 sambodhim-uttaman-ti|
Ayam-pi attho vutto bbagavata iti me sutan-ti^ || 10
Tatiyo vaggo.
Uddanam
Dve ditthi (70, 71) nissaranam (72) rupam (73)
putto (74) avutthikena (76) ca |
sukha (76) ca7 bhindana^ (77) dhatu (78)
parihanena (79) te dasa-til
80. (Tik. IV. 1) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
tiinesutam.9 Tayo-mebhikkhaveakusalavitakka.^Q Eatame
tayo ? Anavannattipatisamyutto ^^ vitakko, labhasakkara-
silokapatisamyutto" vitakko, paranuddayatapatisamyutto ^3
vitakko. Ime kho bhikkhave tayo akusalavitakka ^4
' sekkhassa, D. E. * Etam^ only in M. 3 uddato, B
4 phutthum, M. ; phuttham, B. P. Pa. ; puttham, C. D.
E., cjp. suit. 84. 5 anandhato, D. E.
^ Ayamo only in M. 7 va, C. ; pa, D. E.
^ bhindana, B. C. M. ; bhidura, D. E. ; bhiruda, P. Pa.
9 Vuttamo only in M. ^° akusala vi°, D. E.
" °sannutto, P. Pa. ; osamnutto, D. E.
^2 osannutto, P. Pa.
^3 paranudayatao, B. M. P. ; ^taya, Pa. ; °sannutto, P. Pa.
^4 akusala vi°, D. E. M. Pa.
VAGGO IV., SUTTAM 2. 78
ti. Etam-attbam bhagava ayoca, tattbetam iti vuc-
cati ' :
Anavannattisamyutto ^
labbasakkaragaravo |
sabanandis amaccebi4
ara samyojanakkbayall
Yo ca putte pasum bitva ^
vivaso ^ saiigabani 7 ca |
bbabbo so tadiso ^ bbikkbu
pbuttbum^ sambodbim-uttaman-till 1 ||
81. (Tik. IV. 2) Dittba maya bbikkbave satta s akkarena
abbibbuta pariyadlnnacitta kayassa bbeda param-marana
apayam duggatim vinipatam nirayam upapanna ^° ; dittba
maya bbikkbave satta asakkarena abbibbuta pariyadinna-
citta kayassa bbeda param-marana apayam duggatim ^^ vini-
patam nirayam ^^ upapanna ; dittba maya bbikkbave satta
sakkarena ca asakkarena ca tadubb ay ena abbibbuta pariya-
dinnacitta kayassa bbeda param-marana apayam duggatim
^ Etam® only in M. *
2 osannutto, D. P. Pa. ; ^mnno, C. ; omfio, E.
3 sabanandi, D. E. M. P. Pa.; ^nanti, B. ; samananti,
C. 4 amaceeti, C.
5 putta, M. Aa. ; yo ca pasum bbitva, D. E.
6 vivabe, D. E. M. P.
7 sangabani, B. C. ; santabani, E. ; santab®, D. ; saiigbam
bani, P. Pa. ; sambarani, M. A. mentions different read-
ings, but the MS. is corrupt here ; A. seems to take the word
as an ace. plur. {= ** parikkbarani '*), but I think it is the
nom. sg. of a compound saiiga-bani.
8 abbabbo tadiso, C.
9 pbuttbum, M. ; phuttbam, B. P. Pa. ; puttbam, C. D.
E. ; see sutt. 84.
'° uppanna, D. E. always in this sutta.
^^ P. Pa. omit nearly always the m of duggatim in this
sutta.
^2 niriyam, B. P. Pa. here and repeatedly in this sutta.
Nv
74 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
vinipatam nirayam upapanna.^ Tarn kho panaham bhik-
khave na annassa ^ samanassa va brabmanassa 3 va sutva
vadami: 4Dittha maya bhikkhave satta sakkarena abbi-
bhuta pariyadinnacitta kayassa bbeda param-marana
9,payam duggatim vinipatam nirayam upapanna; dittha
maya bhikkbave satta asakkarena abbibbuta pariyadinna-
citta kayassa bbeda param-marana apayam duggatim
vinipatam nirayam upapanna ; dittba maya bbikkhave satta
sakkarena ca asakkarena ca tadubhayena abbibbuta pariya-
dinnacitta kayassa bbeda param-marana apayam duggatim
vinipatam nirayam upapanna. Api ca bbikkbave yad-eva
me saman-natam ^ samam dittbam samam viditam tad-
• • • « « • •
evabam vadami : Dittba maya bbikkbave satta sakkarena
abbibbuta pariyadinnacitta kayassa bbeda param-marana
apayam duggatim vinipatam nirayam upapanna; dittba
maya bbikkbave satta asakkarena abbibbuta pariyadinna-
citta kayassa bbeda param-marana apayam duggatim
vinipatam nirayam upapanna; dittba maya bbikkbave satta
sakkarena ca asakkarena ca tadubbayena abbibbuta pari-
yadinnacitta kayassa bbeda param-marana apayam dugga-
tim vinipatam nirayam upapanna ti.*
Yassa sakkarlyamanassa ^
asakkarena cubbayam |
samadbi na vikampati 7
appamadavibarino ^ ||
tarn 9 jbayinam 9 satatikam ^^
^ uppanna ti, D. E. ; C. omits the third dittba . . .
upapanna. ^ nannassa, M. ^ brabm^, B. P. Pa.
^ M. omits the whole second repetition of Buddha's teaching.
^ yadevassa me samam natam, P. Pa.
6 sakkariyo, D. ; ^iy^, E. M. ; sakkariy°, B. C. ; sakkarey°,
P. Pa.
7 samadbina vi°, B. C. ; vikamati, C. ; samadinna vikap-
pati, P. Pa.
8 apamada°, P. ; appamana®, D. E. ; apamana°, Pa.
9 tajjhayinam, P. Pa. ; °anam, C.
10 satatiyam, M. ; sacarikam, C. P. Pa. ; bbasatiyam, B.
VAGGO IV., SUTTAM 3. 75
sukhumaditthivipassakam
upadanakkhayaramam ^
ahu sappuriso ititi|l 2
82. (Tik. IV. 3) Tayo-me bhikkhave devesu devasadda
niccharanti samaya samayam upadaya. Katame tayo?
Yasmim3 bhikkhave samaye ariyasavako kesamassum
oharetva 4 kasayani vatthani acchadetva agarasma anaga-
riyam^ pabbajjaya ceteti, tasmim bhikkhave^ samaye
devesu devasaddo niccharati : Eso ariyasavako marena 7
saddhim sangamaya cetetlti. Ayam bhikkhave pathamo
devesu devasaddo niccharati samaya samayam upadaya.
Puna ca param bhikkhave yasmim samaye ariyasavako
sattannam bodhipakkhiyanam ^ dhammanam bhavananu-
yogam-anuyutto viharati, tasmim bhikkhave samaye devesu
devasaddo niccharati : Eso ariyasavako marena 7 saddhim
sangametlti. Ayam 9 bhikkhave dutiyo devesu devasaddo
niccharati samaya samayam upadaya. Puna ca param
bhikkhave yasmim samaye ariyasavako asavanam khaya
anasavam cetovimuttim pannavimuttim^o ditthe-va dhamme
sayam abhinna sacchikatva upasampajja viharati, tasmim
bhikkhave samaye devesu devasaddo niccharati: Eso
ariyasavako vijitasangamo, tam-eva sangamasisam abhi-
vijiya ^^ ajjhavasatiti. Ayam bhikkhave tatiyo devesu
devasaddo niccharati samaya samayam upadaya. Ime
kho bhikkhave tayo devesu devasadda niccharanti samaya
samayam upadaya ^^-ti.
^ sukhumam di^, B. C. D. E. P. M., ditthipassakam, B. ;
sukhaditthivipo. Pa.
^ upadanakha°, D. E. M. ; upadanam, B. C. ; upadanak-
kha°, P. Pa. 3 yampi, B. 4 ohayapetva, B.
5 anag°, B. Pa. ^ bhi^, only in M. 7 manena, C.
s A. mentions °pakkhikanam as another reading. For
the whole passage cp. sutt. 97. 9 ayampi, D. E.
^° Om. B. For the whole passage cp. sutt. 97, and Pugga-
lapanfiatti III. 1.
, ^^ °vijaya, P. Pa. ; Qvijjhiya, C. ; °vijjbaya, B.
^2 Ime kho . . . upadaya, om, D. E.
76 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
Disva ' vijitasangamam
sammasambuddbasavakam ^
devata pi namassanti
mahantam vitasaradamll
Namo te purisajanna 3
yo tvam dujjayam-ajjhabhu ^
jetvana maccuno senam s
vimokkhena anavaram ^ 11
Iti hetam namassanti
devata pattamanasam ? \
tanhi tassa namassanti
yena maccuvasam vaje ti || 3
88. (Tik. IV. 4) Yada bhikkhave devo devakaya
cavana-dhammo boti panca ^ pubbanimittani patu-
bhayanti: mala 9 milayanti, vattbani kilissanti, kacchebi
seda muccanti,^° kaye " dubbanniyam okkamati," sake
devo ^3 devasane nabhiramatiti.^4 Tam-enam ^^ bhikkhave
deva^^ cavanadbammo ayam devaputto ti iti viditva tihi
vacahi anumodanti : ^7 Ito bho sugatim gaccha, sugatim
^ disva ea, P. Pa. ^ osambuddhassa savakam, D.
3 ofinam, D. E. ; purisajanna, B.
4 ajjhabhu, M. and A. ; ajjhabhi, P. Pa. ; ajjhagum, C. ;
tvam nudujjamaccagii, B. ; tva dujjayamajjayi, D. E.
^ jetva manobhuno senam, M.
6 anavaram, M. P. and A. (aniiehi avaritum patisedhetum
asakkuneyyatta) ; anasavam, C. D. E. ; anasava^ B. (a
second reading : vocative anasava ?).
7 sattamanasam, C. ; sattam°, B.
s pancassa, B. M. P. Pa. 9 malani, B. C.
^o muncanti, D. E., MS, of the Comm.
" kaya, D. E. ^^ oanti, C. D. E.
i3 Om. C. ^4 iti om. D. E.
^^ tamenam, B. ; tamena, P. ; tame, D. E. ; katamo,
C. Pa. * ^6 aevo, C. D. E.
^7 anumodenti, B, C. M.
VAGGO IV., SUTTAM 4. 77
gantva suladdhalabham I labha,^ suladdhalabham ^ la-
bhitya suppatitthito bhavahiti.3 Evam vutte annataro
bhikkhu bhagavantam etad-avoca : Kinnu ^ kho bhante
devanam sugatigamanasankhatam,^ kinca^ bbante deva-
nam suladdhalabhasankhatam,^ kim pana bhante devanam
suppatitthitasankhatan^-ti ? Manussattam kho bhikkhave 7
devanam sugatigamanasankhatam.^ Yam manussabhuto
samano tathagatappavedite dhammavinaye saddham ^
patilabhati, idam kho bhikkhave 9 devanam suladdhalabha-
sankhatam.s Sa kho panassa saddha nivittha ^° hoti, mula-
jata patitthita, dalha asamhariya samanena vabrahmanena '^
va devena va marena va brahmuna va kenaci va lokasmim,^^
idam kho bhikkhave 9 devanam suppatitthitasankhatan5-ti.
Yada devo devakaya
cavati ayusankhaya ^ |
tayo sadda niccharanti
devanam anumodatam'^ii
Ito bho sugatim ^4 gaccha
manussanam sahavyatam ^^ |
manussabhuto ^^ saddhamme
labha saddham anuttaram ||
Sa ^7 te saddha nivitthassa ^^
mulajata patitthita
^ Om. C. Pa. ; su suggati ganta laddham labham, B. {with^
out labha). ^ suladdham 1°, B.
3 bhagavahiti, B. ; bhavahi, C.
4 kim nu, B. M. P. Pa. s osamkho, C. D. E.
6 kiiica, M. ; kinci, C. D. E. P. Pa. ; kicci, B.
7 bhikkhu, B. C. M. P. ^ saddam, B. ; saccam, C.
9 bhikkhu, M. ^o nividdha, B.
" brahmo, B. P. Pa. ^^ lokasminti, B. C. M.
13 anumodayam, B. C. M. ^4 suggati, P.
i5 sahabyatam, B. C. M. P. Pa. ^^ obhute, B. 0.
^7 so, D. E. ; ya, C.
^^ nivitthassa ti nivittha bhaveyya, A. ; jivitthassa, D. E.
78 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
yavajivam asamhira
saddhamme suppavedite ||
Kayaduccaritam hitva
vaciduccaritani ca |
manoduccaritam hitva
yancaiinam dosasanfiitam ^ ||
Kayena kusalam katva
vacaya kusalam bahum
manasa kusalam katva
appamanam nirupadhi 2
tato opadhikam 3 punnam
katva danena tam bahum
anne pi macce saddhamme
brahmacariye nivesaye ^ ||
imaya anukampaya
deva devam yada ^ vidu |
cavantam ^ anumodanti 7
ehi deva punappunan-ti ^ || 4 ||
84. (Tik. IV. 5) Tayo-me puggala 1 o k e uppajjamana
uppajjanti bahujanahitaya bahujanasukhaya lokanukam-
paya,9 atthaya hitaya sukhaya devamanussanam. Eatame
tayo ? Idha bhikkhave tathagato loke uppajjati araham,
sammasambuddho, vijjacaranasampanno, sugato, lokavidu,
1 sanhitam, D. E. M. ; samho, B. Cjp. suit. 31.
2 Without m all MSS, ; only A. has nirupadhin-ti ; niru-
padhi with u, C. D. E.'M.
3 opadhikam, C. M. P. A.; upadhikam, D. E. Pa.;
upadhitam, B. ; Pa. has a corrupt word (opadhikam ?)
before it: tato vomaddamupadhikam.
4 nivesaye, B. C. ; nivesaya, D. E. ; nivesayam. Pa.
(P. ?). 5 gada, C.
^ eavanam, D. E. 7 anumodenti, C. M.
8 punapuo, P. Pa. ; punapunn°, B. ; ehi nehiva, D. E.
9 okampakaya, D. E.
VAGGO IV., SUTTAM 5. 79
anuttaro purisadammasarathi, sattha devamanussanam,
buddho, bbagava.^ So dhammam deseti adikalyanam
majjhe kalyanam pariyosanakalyanam, sattham^ savyan-
janam 3 kevalaparipunnam parisuddham brahmacariyam
pakaseti. Ayam bhikkbave patbamo puggalo loke uppaj-
jamano uppajjati babujanabitaya babujanasukbaya loka-
nukampaya, attbaya bitaya sukbaya devamanussanam.
Puna ca param bbikkbave tass-eva s^ttbu savako arabam
boti kbinasavo vusitava katakaraniyo, obitabbaro anup-
pattasadattbo par ikkbinabbavasamy oj ano sammadanna-
vimutto.4 So 5 dbammam deseti adikalyanam majjbe
kalyanam pariyosanakalyanam, sattbam ^ savyanjanam ^
kevalaparipunnam parisuddbam brabmacariyam pakaseti.
Ayam-pi bbikkbave dutiyo puggalo loke uppajjamano
uppajjati babujanabitaya babujanasukbaya lokanukam-
paya, attbaya bitaya sukbaya devamanussanam. Puna
ca param ^ bbikkbave tass-eva sattbu savako sekbo ^ boti
patipado babussuto silavatupapanno.9 So pi dbammam
deseti adikalyanam majjbe kalyanam pariyosanakalyanam,
sattbam * savyanjanam ^^ kevalaparipunnam parisuddbam
brabmacariyam pakaseti. Ayam-pi bbikkbave tatiyo pug-
galo loke uppajjamano uppajjati babujanabitaya babujana-
sukbaya lokanukampaya, attbaya bitaya sukbaya devama-
nussanam." Ime kbo bbikkbave tayo puggala loke uppaj-
jamana uppajjanti babujanabitaya babujanasukbaya loka-
nukampaya, attbaya bitaya sukbaya devamanussanan-ti.^^
Sattba bi loke patbamo mabesi
tass-anvayo savako bbavitatto
^ bbagava ti, D. E.
2 sattbam, M. P., the second time also Pa.
3 obyafljo, B. M. P. Pa.
4 sammad°, B. P. Pa. ^ yo, C.
6 obyanjo B. C. M. Pa. ^ punacaram, P. Pa. *
8 sekkbo, D. E. 9 ovatupap^, B. P.
lo obyanjo, B. C. M. P. Pa. " ^manussanan-ti, D. E.
^2 C. omits the last piece (Ime . . . omanussanan-ti),
hut wrongly adds : uppajjamano uppajjati.
80 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
athaparo patipado pi sekho ^
bahuBsuto Hilavatupapanno ^ |i
Ete tayo devamanussasettha^
pabhamkara4 dhammam-tidirayanta ^
apavunanti ^ amatassa dvaram
yoga pamocenti 7 bahujanam ^ te ^H
Ye satthavahena 9 anuttarena
sudesitam maggam-annkkamanti '^
idh-eva dukkhassa karonti antam
ye appamatta sugatassa sasane ti|| 5
85. (Tik. IV. 6)Asubhanupassi bhikkhave kayasmim
viharatha, anapanasati " ca vo '^ ajjhattam parimnkham
supatthita^^ hotu,^4 sabbasamkharesu aniccanupassinoviha-
ratha.^^ Asubhanupassinam bhikkhave kayasmim vihara-
tam ^^ yo subhaya dhatuya raganusayo so pahiyati.^7 Ana-
panasatiya ^^ ajjhattam parimukham supatthitaya '9 ye
I sekkho, D. E. ^ oupapo^ g.
3 omanussa s®, B. D. E. "* pabhanko, B. M. P. Pa.
5 udirayanta, M. ; oiriyanto, D. E.; -udissayanto, C. ;
-unidissayanto, B. ; -udidassanto, P. ; udidamssanto, Pa.
6 apavunanti by conjecture ; apamunanti, B. ; apapnnen-
titi ugghatenti, A. ; apapurenti, M. ; apapuranti, C. D.
E. P. Pa. '
7 pamocenti, P. Pa.; pamoeanti, C. D. E.; pamuceanti,
B. M.
*
8 bahujanam te, Pa. ; ^'anante, B. ; ^jjanante, M. ; ^'ana te,
D. ; ^ana te, C. E. {aUo P. ?).
9 satta®, C. D. E. P. ^° anuggamanti, M.
" anapana 8°, B. '* °sati caro, D. E. ; ^sati te, C.
13 su° allMSS. ; supatitthita, B. C. P.
14 hotu ti, P. Pa. ; hoti, C ; hotha, M. ,•' honti, B.
^5 viharatha, P. Pa. ; om. B. C. D. E.
i6 viharatha, B.
17 pahiyyati, B. M. P. Pa. ; pahiyyati, C.
i8 anapana s°, B.
^9 suo all MSS. : supatitthitaya, B. C. Pa.
VAGGO IV., 8UTTAM 7. 81
bahira vitakkasaya ^ vighatapakkhika te na honti. Sabba-
samkharesu aniccanupassinam viharatam ya avijja sa pahi-
yati,* ya vijja sa nppajjatiti.
Asubhanupassi kayasmim
anapane 3 patissato ^ |
sabbasamkharasamatham
passam atapi5 sabbadal
sa ve ^ sammaddaso ^ bhikkhu
yato tattha vimuccati |
abhinnavosito santo
sa ve 8 yogatigo9 muni-ti || 6 ||
86. (Tik. IV. 7) Dhammanudhammapatipannassa bhik-
khnno ayam^o-anudhammo hoti, veyyakaranaya '^ dhamma-
nadhammapatipanno *yaii-ti,'^ bhasamano dbammanneva
bhasati no adhammam, vitakkayamano va ^3 dhamma-
vitakkaMeva vitakketi no adhammavitakkam, tad-ubhayam
abhinivajjetva^ upekkhako^s viharati sate sampajano ti.
1 oasiya, B. C. ; vitakkavisaya, D. E.
2 pahiyati, C. ; pahiyyati, B. M. P. Pa.
3 anapana, D.; anapana, E.
^ satisato, D. E. ; satiyato, B. G.
5 oi all MSS. 6 ve, D. E. M. ; ee, B. C. P. Pa.
^ sammadasso, M. P. Pa. ; sampa^, B. ; sammadaso, C. ;
samaddaso, D. E.
8 ve, D. E. M. P. ; ce, B. C. Pa.
9 sa veyyagatigo, P. ; sa ve yogatito, D. E. ; sa ce yogati
(omitting go muniti), Pa. ; osangatigo, B. M. ; oga, C. The
last gdtha occurs also in suit. 58 and sutt 72.
10 Om. P. Pa. ^^ okaranassa, C. ; °karaniyam, P. Pa.
'^ dhammanudhammapatipanno *yan-ti only M. and Aa.,
the other MSS. omit this. ^3 pana, D. E. P. Pa.
'4 abhinivajjetva, B.M.P. Pa. ; abhijjetva, C; atinivajjo,
D. E. ; A. has abhinivattetva, explaining it by , . . akatva,
x5 upekhako, D. E.
7
82 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
Dhammaramo dhammarato
dhammam anuvicintayam ^
dhammam anussaram bhikkhu
saddhamma na parihayati ^
Caram 3 va yadi va tittham
nisinno udava sayam |
ajjhattam samayam cittam
santim-evadhigacchatiti || 7 ||
87. (Tik. IV. 8) Tayo-me bhikkbave akusalavitakka 4
andhakarana acakkhukarana anfianakarana pannaniro-
• • • • X
dhikaS vighatapakkhika anibbanasamvattanika. Katame
tayo ? Kamavitakko bhikkhave andbakarano acakkhu-
karano annanakarano pannanirodhiko ^ vighatapakkhiko
anibbanasamvattaniko. Vyapadavitakko^ bhikkhave andba-
karano acakkhukarano annanakarano pannanirodhiko ^
vighatapakkhiko anibbanasamvattaniko. Yihimsavitakko
bhikkhave andbakarano acakkhukarano annanakarano
• • • •
pannanirodhiko 7 vighatapakkhiko anibbanasamvattaniko.
Ime^ kho bhikkhave tayo akasalavitakka 4 andhakarana
acakkhukarana annanakarana pannanirodhika 7 vighata-
pakkhika anibbanasamvattanika. Tayo - me bhikkhave
kusalavitakka 9 anandhakarana cakkhukarana nanaka-
• • •
rana pannavuddhika 7 avighatapakkhika nibbanasamvat-
tanika. Katame tayo ? Nekkhamraavitakko ^° bhik-
khave anandhakarano cakkhukarano nanakarano pa£i-
iiavuddhiko ^ avighatapakkhiko nibbanasamvattaniko.
Avyapadavitakko^ bhikkhave anandhakarano cakkhukarano
nanakarano pannavuddhiko avighatapakkhiko nibbanasam-
vattaniko. Avihimsavitakko bhikkhave anandhakarano
cakkhukarano nanakarano pannavuddhiko 5 avighatapak-
' ocintiyam, C. ; cintaram, B. ^ parihayiti, D. E.
3 param, D. E. ; the first half of this gdthd occurs also
sutt, 110, Ang>-Nik., Cat.-Nip, 11.
4 akusala v«, D. E. P. Pa. ^ gafinao C.
6 Jill MSS. have hy. 7 sanfiao, B. C. ^ ima, P. Pa.
9 kusala v«, D. E. '^ nikkh^, B. C. ; nikkhama®, M.
VAGGO IV., SUTTAM 9. 83
khiko nibbanasamvattaniko. Ime kbo bbikkbave tayo
kusalavitakka ^ anandbakarana cakkbukarana nanakarana
• • • •
pannavuddbika ^ avigbatapakkbika nibbanasamvattanika
ti.
Talyo vitakke 3 kusale vitakkaye 4
tayo pana akusale nirakare s |
sa ve ^ vitakkani 7 vicaritani 7
sameti vuttbiva ^ raj am ^ samubatam |
sa ve 9 vitakkupasamena ^° cetasa
idbeva so santipadam samajjbaga ti " |i 8 ||
88. (Tik. IV. 9) Tayo- me bbikkbave antara mala antara
amitta antara sapatta antara vadbaka antara paccattbika.
Katame tayo ? Lobbo bbikkbave antara malo antara
amitto antara sapatto antara vadbako antara paccattbiko.
Doso bbikkbave antara malo antara amitto antara sapatto
antara vadbako antara paccattbiko. Mobo bbikkbave an-
tara malo antara amitto antara sapatto antara vadbako
antara paccattbiko. Ime kbo bbikkbave tayo antara
mala antara amitta antara sapatta antara vadbaka antara
paccattbika ti.
Anatthajanano lobbo
lobbo cittappakopano ^^ |
bbayam-antarato jatam
tarn jano navabujjbati ||
- — - ■ — — — •
' kusala v°, D. E. ^ sanna^, C. 3 vitakkaye, P.
4 vitakkaye, M. Aa. ; vitakke, B. C. D. E. P. Pa.
s niyakare, C. ^ ce, B. C. M. ; om. Pa.
7 vicaritani, M. ; vibaritani, D. E. ; vicarikani, B. C. P.
Pa. ; C. adds ta ; B. Pa. add tani. The form vitakkani is
in all MSS. ; vitakka and vicara, vitakkitam and vicaritam
are combined in Brahmajdlasutta, ed, Giimblot, p. 46 {cp. the
Comm.y P. T. S. 1886, p. 121).
8 vuttbiva, M. ; vuttbiva, D. E. P. ; vuddbivirajam, B.
C. ; vuttivirajam, Pa. 9 ce, B. C. M.
lo vitakkupo, B. M. P. Pa. ; vitakkapQ, D. E. ; B. adds
ca. " sammajjaga ti, B. " cittapa®, M.
84 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
Luddbo attbam na janati
luddho dbammam na passati |
andbam ' tamam ^ tada hoti
yam lobbo sahate naram
Yo ca lobbam pabantvana
lobbaneyye na lubbbati |
lobbo pabiyate ^ tamba 4
udabindu ^ va pokkbara
Anattbajanano doso
doso cittappakopano ^ \
bbayam-antarato jatam
tarn jano navabujjbati ||
Duttbo attbam na janati
duttbo dbammam na passati
andbam ' tamam ^ tada boti
yam doso sahate naram
Yo ca dosam pabantvana ^
dosaneyye na dussati |
doso pabiyate ^ tamba 4
talapakkam 7 va 7 bandbana
Anattbajanano mobo
mobo s cittappakopano ^
bbayam-antarato jatam
tarn jano navabujjbati
Miilbo attbam na janati
mulbo dbammam na passati
andbam ^ tamam ' tada boti
yam mobo sabate naram ||
I andbatamam, B. M. P. ^ pabatvana, D. E. Aa.
3 pabiyate, B. CM.
4 tamba, D. E. Aa. ; tasma, B. C. M. P. Pa.
^ udakabo, B. ^ cittapa°, M.
7 talapakkam va, M. ; ^akkamiva the other MSS.
8 boti,D. E.*
VAGGO IV., SUTTAM 10. 85
To ca mobam pahantvana '
mobaneyye na muyhati |
mobam vibanti so sabbam
adicco y-udayam ^ tamaD-ti3 || 9 ||
89. (Tik. IV. 10) Vuttam betam bbagavata vuttam-
arabata ti me sutam.^ Tibi bbikkbave asaddbammebi
abbibbuto pariyadinnacitto ^ Devadatto apayiko ^
nerayiko kappattbo atekiccbo. Katamebi tlbi ? Papic-
cbataya bbikkbave abbibbuto pariyadinnacitto 5 Devadatto
apayiko 7 nerayiko kappattbo atekiccbo. Papamittataya
bbikkbave abbibbuto pariyadinnacitto ^ Devadatto apayiko ^
nerayiko kappattbo atekiccbo. Sati 9 kbo pana uttari-
karaniye '^oramattakena^^ visesadbigamena'^ ca antara vo-
sanam apadi.'^ Imebi ^ kbo bbikkbave tibi asaddbammebi
abbibbuto pariyadinnacitto 5 Devadatto apayiko '^ nerayiko
kappattbo atekiccbo ti. Etam-attbam bbagava avoca,
tattbetam iti vuccati4:
Ma jatu koci lokasmim
papiccbo upapajjatba ^^ |
tadamina ^7 pi janatba
papiccbanam yatba gati
^ pabatvana, D. E.
2 vudaya, B. P. Pa. ; vudbayam, C. ; udayam, D. E.
3 gamantiy D. E.
4 Vuttam°, Etam-attbamo, only in M.
^ B. and M. have always pariyadinna° in this sutta, the
other MSS. have the one time nn, the other time nn.
6 apayo, B. C. P. Pa. ^ apay°, C. D. E. P. Pa.
8 apayo, C. D. P. Pa.
9 sati, D. E. M; tibi, B. P. Pa; tibi, C. ,
10 uttarako, D. E. ; uttarikaraniyena, R Pa.
" omattake, D. E. ^^ ^dbikamena, C.
^3 apadi, D. E. Aa. ; apati, C. ; apajji, B. ; apajjati, M.
'4 ime, B. C. M. ^^ apay^, C. D. Pa.
'^ upapajjati, M. ^7 tadamina, B.
86 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
Pandito ti samannato ^
bhavitatto ^ ti sammato |
jalam 3 va yasasa attha 4
Devadatto ti me sutam
So pamadam-anucinno ^
apajja ^ nam Tathagatam |
avicinirayam patto 7
catudyaram bbayanakam
Aduttbassa bi yo^ dubbbe9
papakammam akubbato ^°
tam-eva papam pbusseti '^
duttbacittam anadaram II
Samuddam '^ visakumbbena ^3
yo manneyya padusitum |
na so ^4 tena paduseyya
tasma ^5 bi udadbi ^^ maba ^7
Evam-etam ^^ Tatbagatam
yo vadena vibimsati ^9
< samannato, Pa. ; samannato, B.
a oattbo, B. C. 3 jalam, B. C.
4 attba, M.; addba, B. C. P. Pa. Aa. {but eooplaining it
by tbito) ; attba, D. E.
5 pamadam, D. E. P. Pa. ; pamadam, B. C; anucinno,
C. ; pamanam-anucinno, M. Aa., but A. mentions pama-
dam-auuyufijito as another reading.
6 apajja, B. C. Aa ; asajja, M. P. Pa ; alajja, D. E.
7 yutto, C. s ro, C.
9 dubbbe, D. E. M. P. Pa. ; dubbbo, B. C. ; dubbho
{sic !) ti dusseyya. A. ^^ akuppato, B. C.
" pbusseti, C. {for pbasseti) ; pbuseti, P. Pa. ; phussati,
B. ; phusati, D. E. M. '^ samanta, B. ; pasanna, C.
^3 visa®, M. ; visakujjbena, B. ; visakujjbena, C.
14 yo, C. ^5 bbesma {sic /), D. E. M.
i6 udadbi, C. D. E. M. ; ^i, B. P. Pa. '7 mata, B.
i8 evameva, M. ^9 viblsati, C ; vibisati, P.
VAGGO v., SUTTAM 1. 87
sammaggatam ' santacittam
vado tamhi ^ na ruhati ^ ||
Tadisam mittam kubbetha 4
tanca 5 seveyya pandito |
yassamagganugo^ bhikkhu
khayam dukkhassa papune ti ||
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti 7 || 10 ||
Catuttho vaggo.
Tassa nddanam ^ :
Vitakka (80) sakkara (81) sadda 9 (82)
cavamana^o (83) loke"(84) asubham ^^ (85) |
dhamma (86) andhakara (87) malam (88)
Devadattena ^^ (89) te ^^ dasa-ti ^4 ||
90.* (Tik. V. 1) Vuttam hetam bhagavata vuttam-ara-
hata time sutam.^^ Tayo-me bhikkhave aggappasad a.'^
Katame tayo ? Yavata bhikkhave ^^ satta apada ^7 va
dvipada '^ va catuppada ^9 va bahuppada^^ va rupino va
arupino va sannino va asannino va nevasanninasannino va,
tathagato tesam aggam-akkhayati yad-^iidam^i araham
^ samaggo, B. C. M. P. Pa. ^ tabbi, C. 3 vuhati, B.
^ kubbeti, C. ; krubbetha, M. Pa. ; kruppetha, B. ;
krupetha, P. 5 tance.
6 oanubho, B. 7 Ayam-pi^ only in M.
s Uddanam. There is no doubt about the catchwords ;
C. is least corrupt here ; the third line is in all MSS. alike.
I give only the lectio varia of the endings.
9 saddha, D. E. ; santa, B. P. ; santam, C. ; om. Pa.
10 °nam, P. Pa. ; vacamala, B. " loko, B. D. E. Pa.
12 a8ubha,B.D.E.M.P. ; asura. Pa. '3 Devadatto ti, B. M.
^^ terasa, B.
'5 Vuttam^, Etam-atthamo, Ayam-pi°, only in M.
i6 aggo . . . bhikkho, om. C. ^7 apada, P. Pa.
i8 dipo, D. E. ^9 catupada, B. M. ; om. C.
2o bahupada, B. M. ^i Om. B. C. M. P. Pa.
* The whole sutta occurs Afig.-Nik., Cat.-Nip. 84.
88 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
sammasambuddho. Ye bhikkbave buddbe pasanna
agge ^ te ' pasanna,^ agge kbo pana pasannanam aggo
yipako boti. Yavata bbikkbave dhamma samkbata va
asamkbata va virago tesam aggam-akkbayati, yad-idam
madanimmaddano ^ pipasavinayo alayasamuggbato vattu-
paccbedo tanbakkbayo virago nirodbo nibbanam.3 Ye
bbikkbave virago dbamiue pasanna agge te pasanna, agge
kbo pana 4 pasannanam aggo^ vipako boti. Yavata
bbikkbave samgba va gana va, tatbagatasavakasamgbo ^
tesam aggam-akkbayati, yad-idam cattari 7 purisayugani ^
attba purisapuggala, esa bbagavato savakasamgbo
abuneyyo 9 pabuneyyo ^^ dakkbineyyo anjalikaraniyo "
anuttaram puMakkbettam '^ lokassa.^3 Ye bbikkbave
samgbe pasanna agge te pasanna, agge kbo pana '4
pasannanam '"^ aggo ^"^ vipako boti. Ime kbo bbikkbave
tayo aggappasada '^ ti. Etam-attbam bbagava avoca,
tattbetam iti vuccati '^ :
Aggato ^7 ve pasannanam
aggam dbammam '^ vijanatam
agge buddbe pasannanam
dakkbineyye anuttare ||
agge dbamme pasannanam
viragiipasame sukbe |
agge samgbe pasannanam
punnakkbette anuttare ||
1 Orn. D. E.
2 onimmadano, B. C. D. E. ; maddanimmaddano, P. Pa.
3 nibbanan-ti, B. M. 4 Om. C. 5 agge, C.
^ tatbagatassa savakam samgbo, B.
7 Om. B. C. 8 oyuggani^ g, 9 abun^, B. E. Pa.
^o pabuno, C. D. M. P. " ^iyo, B. M. ; ^iyyo, P. Pa.
" pufinakbo, B. ^3 lokassa ti, D. E.
'^ Om. B. IS aggapaso, B. C. M.
^^ Etam-attbamo only in M.
^7 agge, C. In Pa. the first two gdthds are omitted.
^8 aggadbammam, B. P.
VAGGO v., SUTTAM 2. 89
aggasmim danam dadatam
aggam punnam pavaddhati ^
aggam ayu ca yanno ca
yaso kitti Bukbam balam ^ ||
Aggassa data medhavi 3
aggadhammasamahito |
devabbuto manusso ya
aggappatto 4 pamodatiti ^
Ayam-pi attbo vutto bhagavata iti me sutan-ti || 1 ||
91. (Tik. V. 2) Antam-idam bbikkbave jivikanam ^
yad7-idam7 pindolyam, abbilapayam ^ bbikkbave lokasmim
Pindolo yiearasi pattapaniti. Tanca kbo etam bbikkbave
kulaputta upenti attbavasika 9 attbayasam 9 paticca, neva
rajabbinita na corabbinita na inattba '^ na bbayattba " na
ajivika '2 patata i3 Apicakbo^4 otinnamba^s jatiya jaraya^^
maranena sokebi paridevebi dukkbebi domanassebi
npayasebi dukkbabbikinna ^7 dukkbapareta, appeya nama
imassa keyalassa dukkbakkbandbassa antakiriya ^^ panna-
yetba ti. Evam pabbajito cayam ^9 bbikkbave kolaputto
' pavuddbati, B. ; pavaddati, M. ^ pbalam, B.
3 % m/p. Pa. ; % B. CD. E.
4 aggapatto, B. M. P. Pa. 5 Without iti, B. C. P.
^ jivitam, C. 7 Om. C.
s abbipayam, C. ; abbipapayam, B. ; abhisapayam, P.
Pa. ; °sapayam, M. ; atisappayam, D. E.
^ attao, C. ^o inatta, M. ; inaddba, B.; inadda, C.
^^ bbayatta, M. ; bbayata, C.
'2 ajivika, D. E. ; ajivika, B. M. P. Pa. ; ajivaka, C.
'3 vakata, D. E. ; panata, B.
'4 kbo pana, C.
^5 otinnamba ca, D. E. ^^ jaramar®, B. C.
'7 dukkbatinna, C. Pa. : dukkbotinna, B. M. P.
i8 ©tiriyaya, B. C. ^9 vayam, D. E.
90 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
SO' ca' hoti abhijjhalu^ kamesu3 tibbasarago^
vyapannacitto 4 padutthamanasankappo mutthassati ^
asampajano asamahito vibbhantacitto pakatindriyo. Sey-
yatha pi bhikkhave cbavalatam ubhato padittam majjhe
guthagatam ^ neva game' katthattham 7 pharati^ na
aranne, tatbupamaham Jbbikkbave imam puggalam vadami,
gihibhoga9 ca paribmo samannattba&ca na paripuretiti.
Gibibhoga ca parihino
samannatthanca dubbbago '° |
paridhamsamano '^ pakireti '^
cbavalatam va '^ nassati
Seyyo ayogulo '^ bhutto
tatto aggisikbupamo |
yance bbunjeyya dussilo
rattbapindam asannato ti 1| 2 ||
92. (Tik. V. 3) Sanghatikanne's ce'S pi bhik-
' so ca om. B, C. M. P. Pa.
* olu, E.; olu, B. M. P. Pa.; D. and C. have a letter
which looks like 'ghyWith the small curved line as in ttha or nca.
3 kamesu ca, P. Pa.
4 tippao, B. P. Pa. ; tibbarago, C. D. E. ; see the next '
sutta. All M8S. except D. E. have byo. 5 muttbasati, M.
^ gudha°, B. ; gudba°, P. Pa. ? kanthattham, C.
8 parati, C. P. 9 gibP, C. E. ; gihis B.
'o dubhago, Aa. ; dubbavo, B.; dubbato, D. E. (with u,
E.) ; dubhagata, P. ; duggato, M. ; duggati, Pa; °tim, C.
'I paridbams^, D. E.M. P. Pa. ; paritamsamano ti vina-
yamano, A. ; parittamsQ, B. ; pariccamsQ, C.
'2 pakio, c. M. ; pariki^, B.
'3 va, M. ; ca, 0. D. E. ; ^latanca, B ; P. is corrupt here,
and Pa. omits the two words,
14 oguio, C. D. E.; gulo, P.; gulbo, B. M. IPsb.—The
second gathcL occurs also in suit. 48.
'5 ce om. D. E. ; samghatikannance, C.
VAGGO v., SUTTAM 3. 91
khave bhikkhu ' gahetva pittbito ^ anubandbo assa pade
padam nikkbipanto so ca boti abbijjbalu ^ kamesu tibba-
sarago 4 vyapannacitto 4 paduttbamanasamkappo muttbas-
sati asampajano asamabito vibbbantacitto pakatindriyo,
atba kbo so araka va 5 maybam ahanca tassa. Tain kissa
betu? Dbammam bi so bbikkbave bbikkbu na passati
dbammam apassanto ^ na 7 mam 7 passati. Yojanasate ce
pi so S bbikkbave bbikkbu vibareyya, so ca boti anabbi-
jjbalu 9 kamesu na tibbasarago ^^ avy apannacitto '° appa-
duttbamanasamkappo " upattbitasati sampajano samabito
ekaggaeitto sainvutindriyo,^^^ atba kbo so santike va may-
bam abanca ^3 tassa.^3 Tam ^4 kissa betu ? Dbammam hi
• • •
so bbikkbave bbikkbu passati, dbammam passanto mam
passatiti.
Anubandbo pi ce assa
mabiccbo ^s va ^^ vigbatava
ejanugo^7 anejassa
nibbutassa anibbuto |
giddbo ^8 so vitagedbassa
passa yavanca araka ^9|
Yo *o ca dhammam-abbinnaya
dbammam-annaya pandito
^ bbikkbuno, B.
^ pittbito pittbito, C; cp. Brahmajdla$.,ed,Gnmblot,p,2.
3 °lu, B. D. P. Pa. ; C. has here the same letter as in suit. 91.
^ tippao, B. P. Pa. ; tibbarago, C. D. E. All MSS. have
by°. {See suit, 91.) 5 ca, B. ^ na pass°, B.
7 mam na, D. E. Pa. ^ me, D. E. P. Pa.
9 olu, E. ; olu, the other MSS.
^o tippa°, B. C. P. Pa. All MSS. except D. E. have byo.
" apaduo, B. c, jj;, 12 samvutindriyacitto, B. C.
'3 abaneassa, M. ; abanca, B. ^^ Om. B.
i5 mabijjbo, C. ^^ ca, B. D. E. M.
'7 ojanugo, D. E.; ejadaso, M. ; ejasa, B. ^^ yiddbo, C.
^9 Pa. has here the last pdda of the third gdthd, omitting all
between. 20 qq^ c. M.
92 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
rahado va nivato ca ^
. anejo * vupasammati H
Anejo so anejassa
nibbutassa ca nibbuto 3 |
agiddbo4 vitagedbassa
passa yavanca santike ti || 8
98. (Tik. V. 4) Tayo-me bbikkbave a g g i.s Katame
tayo? Bagaggi, dosaggi, mohaggi. Ime kbo bhikkhave
tayo aggiti.
Eagaggi^ dabati^ macce7
ratte ^ kamesu mucchite
dosaggi pana vyapanne 9
nare panatipatino ^°
mobaggi pana sammulbe "
ariyadbamme akovide ^^ |
ete aggi5 ajananta ^3
sakkayabbirata paja ||
Te vaddbayanti h nirayam
tiraccbananca yoniyo ^5
' rabado upanivato va, P. ; dabado upanivato ca^ B. G. ;
dabado vupanivato, M. {without va or ca) ; rabado ca
nivato ca, D. E. ; the explanation in A. is : nivatatthane
rabado viya. * aneja, B. C.
3 nibbo sa nibb^, M. ; nibbutassa anibbuto, B. C. P.
4 agiddbo so, B. M. ; aviddbo so, C. P.
^ aggi, M. ; the other MSS, have °L
^ ragakkhi dbahati, C. 7 macco, B. C. ^ ratto, B. C.
9 All MSS. except D. E. have by® ; byapanno, B. C.
10 opatine, C. ; opatane, B. ; Qpatike, P. Pa.
^' sammulbe, M. Pa. ; sammulbo, D. E. ; sam°, C. P.
(a) ; samulbo, B.
" akovido, C. D. E. ; ^vidbe, P. ; ^vidbo, B.
^3 ajananto, P. Pa.
'4 vaddayanti, M. ; vadaybanti (?), Pa.; vappaybanti, P.;
vadayibanti, C. ^^ yoniya, P. Pa. ; yoniso, C.
VAGGO v., SUTTAM 5. 98
asuram pettivisayanca ^
amutta marabandhana ^ .
Ye ca 3 rattim diva yutta
sammasambuddhasasane
te nibbapenti ragaggim 4
niccam asubhasannino ||
dosaggimS pana mettaya
nibbapenti naruttama |
mohaggim4 pana pannaya ^
yayam 7 nibbedhagamini ^
Te nibbapetva nipaka
rattindivam-atandita9 |
asesam parinibbanti
asesam dukkham-accagum
10
Ariyaddasa " vedaguno "
sammad-annaya pandita |
jatikkhayam ^s-abhinnaya
nagacchanti punabbhavan-ti || 4
94. (Tik. V. 6) Tatha ^^ tatha ^^ bhikkhave bhikkhu upa-
' asuram {for asuranikayam ?), D. E. M. P. ; asure, B.
Pa. ; asura°, C. ; pitti°, B. C. M. P. Pa. ; oyisayam, tvithout
ca, M. 2 mana°, B. ^ q^ji^ q^
4 oim, M ; all other MSS. ^i.
5 oim, M. ; ^am, D. E. ; the other MSS. ^i.
6 sannaya, C. 7 Om. D. E. ^ ogaminam, M.
9 rattim diva atantita, B.
'o accagum, M. ; accagu, C. ; ajjagu, B. ; ajjhaga, D. E.
P. ; ancaga, Pa.
^^ ariyaddasa, M. P. ; ariyadusa, D. E. ; ariyaddhaso,
B. C. ; ariyassa, Pa. ; also the MS. of A. (ariyatthasa ti
Aa.) is corrupt here ; see sutt. 95, where the same gdihH
reoccurs. ^^ °guno, D. E. P. ; guna, B. ; guna, C.
X3 ojn, M. ; the othei* MSS. °m. ^4 tathagata, C.
94 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
parikkheyya,^ yatha yatha ^ upaparikkhato 3 bahiddha
cassa4 vinnanam avikkhittams hoti avisatam^ aiihattam
asanthitam^ anupadaya ^ aparitassato ayatim 9 jatijarama-
ranadukkhasamudayasambhavo na botiti.
Sattasangapahinassa ^°
netticchinnassa bhikkhuno |
vikkhino " jatisamsaro
Dattbi tassa panabbbavo ti || 5 ||
95. (Tik. V. 6) Tisso ima bhikkhave kamupapattiyo.^*
Katama tisso ? Paccupatthitakama ^^ nimmanaratino para-
nimmitava8avattino.^4 Imakho bhikkhave tisso ^^ kamupa-
pattiyo '2 ti.
Paccupatthitakama ca
ye deva vasavattino |
nimmanaratino deva '
ye canne kamabhogino ||
itthabhavannathabhavam ^^
kamabhogesu pandito ^7 |
sabbe pariccaje ^^ kame
ye ^9 dibba ye ca manusa !
I
2
uparuparikkheyya, B. ; upaparikkheyyam, P. Pa.
yatha yathayam, D. E. ; yatha yathassupaparikkhato,
P. Pa. 3 okkhito, C. ; ^kkhitto, B.
4 passa, D. E. ^ vikkho, C.
6 avisatam, B. ; °dam, C.
7 asanthita, D. E. : asanditam, P.
^ anuppa^, C. 9 ayatim, M. ; all other MSS. °i.
^o tatthasanga°, C. " vikkhano, C.
12 kamupo, E. ^3 ©kamo, B. C.
^4 parinimmitavassa^, B. ^^ Om. B. C.
i6 itthibhao, C. ; na ittha^, B. ^7 santhita, D. E.
is paricajje, B. ; paribbaje, P.
^9 ye ca dippa, P. Pa. ; te nibba, C.
VAGGO v., BUTT AM 7. 96
Piyarupasatagadhitam '
chetva sotam ^ duraccayam ^ |
asesam parinibbanti
asesam dukkham-accagum 3 ||
Ariyaddasa 4 vedaguno ^
sammad-annaya pandita |
jatikkhayam ^-abhinnaya
nagacchanti punabbhavan-ti || 6 ||
96. (Tik. V. 7) Kamayogayutto 7 bhikkhave bhavayoga-
yutto agami ^ hoti aganta 9 itthattam ^° ; kamayogavisan-
nutto ^^ bhikkhave bhavayogayutto ^^ anagami ^3 hoti ana-
ganta ^4 itthattam ^^ ; kamayogavisannutto bhikkhave bha-
vayogavisannutto ^5 araha ^^ hoti khinasavo ti.
Kamayogena sannutta ^7
bhavayogena cubhayam )
^ osatagadhitam, B. M. ; cp. Uddnam II. 7 : piyarupa-
satagadhita ve devakaya puthumanusa ca ; °sataradhitam,
C. ; °8ataramitam, B. ; osatarupagadhitam, D. E. P. Pa.,
also Aa., cp. suit. 109. ^ hetam duccarayam, C.
3 ajjagum, B. ; ajjhagu, D. E. ; cp, sutt 93.
4 ariyaddasa, B. D. E. M. P. Pa. ; ariyantasa, C. ; cp,
sutt 93, where the same gdthd occurs,
s oguno, C. E. ; °guna, B.
6 om, M. ; the other MSS. °m. 7 kamaragayutto, B.
8 agami, M. ; anagami, B. C. D. E. ; adho agami, P. ;
adhobhagami. Pa.
9 aganta, only M. ; the other MSS, agantva, also A.
{though explaining it by agamanadhammo).
10 itthattham, C. P.
" oyogasannutto, C. ^^ oyogavisamytitto, B. C. P. Pa.
'3 % only M. ; the other MSS, ^i.
^4 anaganta, only M. ; anagata, B. ; the other MSS.
©antva. ^5 bhavaraga°, B. ; bhagavayoga°, P.
^^ araha, C. ; araham, D. E. P. Pa.
17 Cp. Ang.'Nik,y Cat-Nip. 10, 3.
96 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
satta ' gacchanti samsaxam
jatimaranagamino ^ ||
Ye ca kame pahantvana 3
appatta asayakkhayam 4 |
bhavayogena sannntta 5
anagamiti vuccare ||
/ Ye ca kho chinnasamsaya ^
khlnamanapunabbbaya |
te ve 7 paramgata ^ loke
ye patta 9 asavakkbayan-ti || 7
Tatiyabhanavaram.
97. (Tik. V. 8) Kalyanasilo bbikkbave bhikkhu kalyana-
dbammo kalyanapanno imasmim dbammavinaye kevali ^°
vusitava uttamapuriso ti vueeati. Katbanea bhikkbave
bbikkbu kalyanasilo boti ? Idba bbikkbave bhikkba silava
boti patimokkbasamvarasamvuto viharati, acaragocarasam-
panno anumattesu ^' vajjesu bbayadassavi samadaya sik-
kbati sikkbapadesu, evam kho bbikkbave bbikkbu kalyana-
silo boti. Iti kalyanasilo. Kalyanadbammo ca katbam
boti ? Idba bbikkbave bbikkbu sattannam '^ bodhipakkbi-
kanam dbammanam bbavananuyogam-anuyutto vibarati,
evam kbo bbikkbave bbikkbu kalyanadbammo boti. Iti
kalyanasilo kalyanadbammo. Kalyanapanno ca katbam
1 sattba, B. P.
2 All MSS. but M. add ti ; ogamino ti, B. P. Pa.; °ga-
minanti, G. D. E. 3 pabantana, B. P. ; pahatvana, D. E.
4 okkhayanti, B. C. s All MSS. samyo.
^ chinnasamsaya, C. M. Aa. ; bhinna®, B. ; tinnasamsa-
ram, D. E. ; kbinasamsara, P., ^ro, Pa.
7 vo, P. ; va, C. D. ; ce, B.
s payamgo, P. ; paragata, D. E.
9 satta, B. C. ; bhatta, Pa. ^° kevalam, B. C.
11 anuppattesu, C.
12 sattannam, M. Aa., cp. suit. 82 ; the other MSS. have
satatam.
VAGGO v., SUTTAM 8. 97
hoti ? Idha bhikkhave bhikkhu asayanam khaya anasavam
cetovimnttim ^ pannavimuttim ^ ditthe va dbamme sayam
abhiunaya^ sacchikatva npasampajja vibarati, evam kho
bbikkbave bbikkhu kalyanapanno boti. Iti kalyanasilo
kalyanadbammo kalyanapanno imasmim3 dbammavinaye 3
kevali 4 vusitava uttamapuriso ti vuccatiti.s
Yassa kayena vacaya
manasa nattbi dukkatam I
• • •
tarn ve ^ kalyanasilo ti
abu bbikkbum 7 birimatam ^ ||
Yassa dbamma subbavita 9
pattasambodbigamino ^^ |
tarn ve ^ kalyanadbammo ti
abu bbikkbum 7 anussadam "||
Yo dukkbassa pajanati
idbeva '* kbayam-attano |
tarn ve ^ kalyanapanno ^^ ti
abu bbikkbum 7 anasavam
Tebi dbammebi sampannam
anigbam cbinnasamsayam |
asitam ^4 sabbalokassa
abu sabbappabayinan ^^-ti || 8
1 ^imutti, B. C. P.Pa.
2 abbinna, B. Pa. M. ; cp. suit. 99, and Puggalapan-
natti, III. 1, where the same sentence occurs.
3 Om. D. E. 4kevalam, B. C.
s vuccati, C. ; °puriso botiti vuecati, B.
6 ee, B. 7 bbikkbu, B. C. P. Pa. M.
8 birimatam, D. E. ; birimatan-ti birimantam birisam-
pannam, A. ; birimanam, B. C, P. Pa. M.
9 sabbo, D. E. '
^o osambodbaS C. M. ; pattamsambodbio, P. Pa. ; sattam-
sambodba^, B.
^^ anussatam, D. E. ; anassaram, B. C.
" idbeva, B. 13 ©dbammo, C. P. Pa.
^4 abitam, C. ; appitam, B. ^s sabbapabo, B. C. M.
8
98 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
98 (Tik. V. 9) * Dve-mani ^ bhikkhave d a n a n i amisa*
dananca ^ dbammadananca, etad-aggam bhikkhave imesam
dvinnam dananam vad-idam dhammadanam. Dve-me
bhikkhave samvibhaga amisasamvibhago 3 ca dhammasam-
vibhago ca, etad-aggam bhikkhave imesam dvinnam sam-
vibhaganam yad-idam dhammasamvibhago, Dve-me
bhikkhave anuggaha amisanuggaho 4 ca dhammanuggaho
ca, etad-aggam bhikkhave imesam dvinnam anuggahanam
yad-idam dhammanuggaho ti.
Yam-ahu danam paramam anuttaram
yam samvibhagam bhagava avannayi
aggamhis khettamhi5 pasannacitto
vinnu pajanam ko na yajetha ^ kale
Ye ceva bhasanti sunanti cubhayam
pasannacitta sugatassa 7 sasane |
tesam so attho paramo visujjhati
ye appamatta sugatassa 7 sasane ti |{ 9 ||
99 (Tik. V. 10) Vuttam hetam bhagavata vuttam-arahata
ti me sutam.s Dhammena ham bhikkhave tevijjam
brahmanam 9 paiinapemi, nannam ^^ lapitalapanamattena.
Kathancaham ^^ bhikkhave dhammena tevijjam brahmanam
pannapemi nannam ^^ lapitalapanamattena ? — Idha bhik-
khave bhikkhu anekavihitam pubbenivasam anussarati,
1 imani, B. C. M.
2 amissa°, B. D. E ; ca, omu D. E. 3 amissamo, P.
4 amisa anu^, D. E. ; amissanu^, M. ; amissanu^, B.
5 aggadakkhinakhettamhi, B. ^ yajeya, P.
7 suggo, P. Pa.
s Vuttamo, Etam-atthamo, Ayam-pi^, only in M.
9 B. P. Pa. have always brahm^, but M. brahm*^.
10 nannam, M. ; na annam, B. C. P. Pa.
Kathanca, M.
nailnam, M. ; na annam, C. P. Pa. ; anannam, B»
TI
12
*
Cp. sutta 100, and Anguttara Nikdya II. xiiL
VAGGO v., SUTTAM 10. 99
-seyyathidam ekam-pi jatim ^ dve pi jatiyo tisso pi jatiyo
xjatasso pi jatiyo panca^ pi 2 jatiyo ^ dasa^^ pis jatiyo
Tisam-pi4 jatiyo timsam-pis jatiyo cattallsam-pi jatiyo
pannasam-pi jatiyo, jatisatam-pi jatisahassam-pi jatisata-
sahassam-pi, aneke pi samvattakappe aneke pi vivatta-
kappe aneke pi samvattavivattakappe amutrasim^ evam-*
namo7 evamgotto evamvanno evamaharo evamsukhaduk-
khapatisamvedi 3 evamayupariyanto, so tato cuto amutra
udapadim,9 tatrapasim ^^ evamnamo evamgotto evamvanno
-evamaharo evamsukhadukkhapatisamvedi " evamayupari-
janto, so tato cuto idhupapanno ti. Iti sakaram sa-
uddesam anekavihitam pubbenivasam anussarati. Ayam-
.^ssa pathama vijja adhigata hoti, avijja vihata vijja
uppanna, tamo vihato aloko uppanno, yatha tarn appamat-
-tassa atapino pahitattassa viharato. — Puna ca param
bhikkhave bhikkhu dibbena cakkhuna visuddhena atik-
kantamanusakena ^^ satte passati cavamane uppajjamane
bine panite suvanne dubbanne sugate duggate, yathakam-
mupage satte pajanati. Ime vata ^^ bhonto satta kayaduc-
■caritena samannagata vaciduccaritenaH samannagata ^4
manoduccaritena^5 samannagata,^5 ariyanam upavadaka
micchaditthika micchaditthikammasamadana, te kayassa
bheda param-marana apayam duggatim vinipatam nirayam
npapanna. Ime va pana bhonto satta kayasucaritena
•samannagata vaeisuearitei;ia ^^ samannagata ^^ manosucari-
I jati,C.P.Pa. 2 Om.C.D.E.P.Pa. 3 dasampi,B.C.P.Pa.
4 visampi, C. ; visampi, B. ; visampi, P. Pa. ; visatimpi,
D. E. ; vimsampi, M. 5 tisampi, B.
^ amutrasim, C. M. ; ^si, B. D. E. P. Pa.
7 Om. D. E.* 8 oyedi, B. C. P. Pa.
9 udapadim, M. ; ^di, B. C. P. Pa. ; uppadi, D. E.
^o tatrapasan-ti, Aa. ; °asi, tvithout m, all other MSS. ;
iatrasapi, D. E. ; tatrasi, C« " ^vedi, B. C.
^2 omanussakena, B. M. P. Pa. ^3 ca pana, B. ۥ
^4 Intentionally omitted in all MSS. See sutt. 70> 71.
^s ducc° sam°, intentionally omitted i/i D. E.
16 Not omitted in D. E. See sutt 70, 71.
100 ITIVUTTAKAM, TIKANIPATO,
tena samannagata ariyanam anupavadaka sammaditthika
sammaditthikammasamadana, te kayassa bheda param-
marana sugatim saggam lokam upapanna ti. Iti dibbena
cakkhuna visuddhena atikkantamanusakena ^ — pe — yatha-
kammupage satte pajanati. Ayam-assa dutiya vijja
adhigata hoti, avijja vihata vijja uppanna, tamo vihato
aloko uppanno, yatha tarn appamattassa atapino pahitat-
tassa vihara^to. — Puna ca param bhikkhave bhikkhu
asavanam khaya anasavam cetovimuttim ^ pannavimuttim *
ditthe va dhamtne sayam abhinnaya ^ sacchikatva upasam-
pajja viharati. Ayam-assa tatiya vijja adhigata hoti^
avijja vihata vijja uppanna, tamo vihato aloko uppanno,
yatha tarn appamattassa atapino pahitattassa viharato.
Evam kho aham bhikkhave dhammena tevijjam brah-
manam pannapemi nannam 4 lapitalapanamattena-ti. —
Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti vuccati 5 :
[Pubbenivasam yo vedi
saggapayanca brahmanam |
pannapemi na ca annam
lapitalapanamattenall] ^
Pubbenivasam yo vedi 7
saggapayanca passati ^ |
atha 9 jatikkhayam ^° patto
abhinnavosito " muni||
^ omanussakena, B. M. P. Pa.
2 «>vimuttim, M. ; without m, B. C. D. E. P. Pa. ; see the
same passage in sutt. 97. 3 abhinna, B. C. M.
4 na annam, C. M. ; anannam, B.
5 Etam® only in M.
^ This gdthd only in B. and C. ; it is a later addition.
7 vedi, for Skr. veda? A. explains it by janati, but
Childers takes it Dhp. gdth. 423, where the same gdthd occurSy
as the adj. vedi ; cp, also Anguttara Nikdya III., 58, 6 and
59, 4. 8 passato, C.
9 atho, D. E. M jatikhayam, B.
^^ abhinnadesito, C.
\
VAGGO v., SUTTAM 10. 101
etahi tihi vijjahi
tevijjo hoti brahmano |
tam-aham ^ vadami tevijjam
nannam^ lapitalapanan-ti || 10 ll
Ayam-pP attho vutto bhagavata iti me sutan-ti4 || 10 1|
llPancamo vaggo||
Tass-uddanams :
Pasada^ (90) jivita7 (91) sanghatis (92)
aggi (93) upaparikkhaya (94) |
upapatti (95) kama (96) kalyanam (97)
danam (98) dhammena (99) te dasa-ti||
||Tikanipatam9 mtthitam||
100. (Cat. 1) Vuttam hetam bhagavata vuttam-ara-
liata ti me sutam.^<^ Aham^asmi " bhikkhave ^^ brahmano ^3
jacayogo sada payatapani antimadehadharo^ anuttaro
bhisakko sallakatto. Tassa me tumhe putta orasa ^s
znukhatojatadhammaja dhammanimmita^^ dhammadayada
no ami8adayada.^7 Dve-mani bhikkhave danani amisa-
^ tasmaham, P. Pa.
2 nannam, M. ; na annam, B. C. P. Pa.
3 M. om. pi. 4 Ayamo only in M.
5 Tassudanam, M. ; the other MSS. vaggassa uddanam
iwith one d, P. Pa.) ^ pas^, B. 0. D. E.
7 vijita, B. ; jivita, D. ; jivika, E. ^ ^ti, B. C.
9 Tikkao, B. M. P. Pa.
^o Vuttamo, Etam-atthamo, Ayam-pi^, only in M. For
•the contents of this sutta cp. sutt. 98. ^^ asmim, C. D. E«
12 bhikkhave bhikkhu, B. C. P. Pa.
^3 brahm^, B. P. Pa.
^4 odharo, B. M.; the other MSS. ^dharo.
^5 orasa, D. E. ; B. repeats putta after OTOtSSi; for the whole
passage cp. Assalayanasutta, ed. Pischel, p. 9.
i6 onimitta, D. E. Pa. ^7 amissa^, P. Pa.
102 ITIVUTTAKAM, OATUKKANIPATO,
dananca ' dhammadananca, etad-aggam bhikkhave ime-^
sam 2 dvinnam dananam yad-idam dhammadanam. Dve^
me 3 bhikkhave samvibhaga, amisasamvibhago 4 ca ^ dham-
masamvibhago 5 ca,5 etad-aggam bhikkhave " imesam
dvinnam samvibhaganam yad-idam dhammasamvibhago.
Dve-me bhikkhave anuggaha, amisanuggaho ^ ca dhamma-
nuggaho ca, etad-aggam bhikkhave imesam dvinnam
anuggahanam yad-idam dhammanuggaho. Dve-me bhik-
khave yaga, amisayago ca5 dhammayago ca, etad-aggam
bhikkhave imesam dvinnam y aganam yad-idam dhammayago-
ti. Etam-attham bhagava avoca, tatthetam iti vuccati : 7
Yo dhammayagam ayaji ^ amacchari 9
tathagato sabbabhutanukampi i° |
tam tadisam devamanussasettham ^^
• • • • •
satta ^2 namassanti bhavassa paragun-ti^^n
Ayam-pii4 attho vutto bhagavata iti me sutan-ti7 || 1 ||
101. (Cat. 2) * Cattari-mani bhikkhave appani ceva
sulabhani ca ^^ tani ^^ ca ^5 anavajjani. Katamani cattari ?
Pamsukulam bhikkhave civaranam ^^ appanca sulabhanca
tanca anavajjam. Pindiyalopo bhikkhave bhojananam '7 ap-
panca sulabhanca tanca anavajjam. Rukkhamulam bhik-
I amissao, B. P. Pa. ^ Om. D. E
3 Ime dve me, C. 4 amissa^, B.
s Om. C. ^ amissanuo, B. ; amissa anu^. Pa.
7 Etam-atthamo, Ayam-pi^, only in M.
8 ayaji, M. E.; ayaji, D. Pa.; asaji, P.; assaji, C.;;
assaji, B. 9 ©i, B. P. Pa.
^o sabbasattanukampiti, Aa. ; M. has the \\ after okampi,.
but in the other MSS. okampitam is written together, in B^
with II after tam, in C. even okampinam.
^^ omanussanam settham, B. C. ^^ sakka, C.
'3 oguti, B. C. P. ; °guti. Pa. ^4 M. om. pi
IS gatani ca, P. ; tani ca. Pa. ; tani cattari, C.
'^ civaram, D. E. ^7 bhojanam, D. E.
The whole stitta occurs Anguttara Nik. Cat. 27.
SUTTAM 3. lOB
khave senasananam ' appanca sulabhanca tanca anavajjam.
Putimuttam bhikkhave bhesajjanam ^ appanca sulabhanca
tafica anavajjam. 3 Imani kho bhikkhave cattari appani
ceva sulabhani ca4 tanis ca5 anavajjani. Tato kho
bhikkhave bhikkhu ^ appena ca tuttho hoti sulabhena ca,^
imassaham 7 annataram samannangan-ti vadamiti.
Anavajjena tutthassa
appena sulabhena ca |
na senasanam-arabbha
civaram panabhojanam |
vighato hoti cittassa
disa na-ppatihannati^
Ye cassa dhamma akkhata
samannassanulomika |
adhiggahita9 tutthassa
appamattassa bhikkhuno^^ ti || 2
102. (Cat. 3) Janato-ham ^^ bhikkhave passato
asavanam khayam vadami, no ajanato apassato.^^ Kifica ^3
bhikkhave janato kim ^4 passato asavanam khayo hoti ? ^s
Idam dukkhan-ti bhikkhave janato passato asavanam
^ senasa^nam, D. E. M. P. Pa.
2 bhesajjam, D. E. 3 anavajjanam, C.
4 Om. J). E. 5 Om. B.
^ bhikkhu tuttho hoti appena ceva sulabhena ca ana-
vajjena, D. E. 7 tassaham, D. E. ; idamassaham, P. Pa.
s na patio, j^, p, . nappati^, B. C. D. E. ; na patti®, Pa. ;
ohannasi, B. 9 oita, B. M.
lo bhikkhuno, C. D. E. and A. ; the Burmese MSS. have
sikkhato. In Pa, the scribe omitted nearly the whole of the
gdthOSyfrom the first tutthassa down to the second ^ hut in-
serted the omitted piece after Janato aham bhikkhave in the
next sutta.
" aham, B. Pa. ^^ no apass®, D. E. Pa.
^3 kinci, B. C. D. E.
H kim, M. P. ; ki, B. ; kinci, D. E. ; om. C. Pa.
15 khayo ti, Pa.
104 ITIVUTTAKAM, CATUKKA.NIPATO,
khayo ^ hoti,^ ayam dukkhasamudayo ti bhikkhave janato
passato asavanam khayo hoti, ayam dukkhanirodho ti
bhikkhave janato passato asavanam khayo hoti, ayam
dukkhanirodhagammi ^ patipada^ ti4 bhikkhave janato
passato asavanam khayo hoti. Evam kho bhikkhave
janato passato 5 asavanam khayo hotiti.^
Sekhassa sikkhamanassa ^
ujumagganusarino |
khayasmim pathamam ilanam
tato anna anuttara ^
Tato anna vimuttassa
vimuttiniianam 9-uttamam
uppajjati khaye nanam
khina^o samyojana^o iti||
Na tvevidam ^^ kusitena
balena-m-^2 avijanata ^^ |
nibbanam adhigantabbam '3
sabbaganthapamocanan-ti '4 |; 8
103. (Cat. 4) Ye hi keci ^5 bhikkhave samana va ^^
I khayo ti, P. Pa. ^ oi^ C. D. E. ; the other MSS. ^i
^ patipQ#[P. Pa. 4 tarn, P. ; om, C. Pa.
s All MSS, but M. repeat evam before passato.
^ hoti, B. G. 7 bhikkhamanassa, G. ; khayamanassa, Pa.
s anantara, M. Pa. ; the other MSS. anuttara.
9 With fin, B. P. ; the other MSS. with one fi.
^o khina, G. D. ; khinam samyojanam, M. For the first
and second gdthd cp. Anguttaranikaya III. 84.
" teciram, B. G.
^2 A. has : makaro padasandhikaro, cp. Ed. MiiUer, Pali
Gr. p. 63 ; balena avij°, B. G. ; balena anta (sic /), D. E.
^3 ogandhabbam, B.
H oganthao, M. ; the other MSS. Qgandha^.
^5 kaci, B. ; yo hi ko ci, G. ^^ Om. D. E.
SUTTAM 4. 105
•
l)rahmana^ va idam dukkhan-ti yathabhutam na-ppa-
jananti,* ayam dukkhasamudayo ti yathabhutam na-
ppajananti, ayam dukkhanirodho ti yathabhutam na-
ppajananti,^ ayam dukkhanirodhagamini 3 patipada ti
yathabhutam na-ppajananti, na te me 4 bhikkhave samana
va brahmana Ta samanesu va 5 samanasammata brahma-
• • •
nesu^ va^ brahmanasammata,^ na ca7 pan-ete7 ayas-
manto^ samannattham9 va brahmannattham9 va ditthe va
• • • •
dhamme sayam abhinna sacchikatva upasampajja viharanti.
Ye 'o ca kho keci ^° bhikkhave samana va brahmana va idam
4ukkhan-ti yathabhutam pajananti, ayam ^^ dukkhasamu-
dayo ti yathabhutam pajananti, ayam dukkhanirodho ti
jathabhutam pajananti, ayam dukkhanirodhagamini ^^
patipada ^3 ti yathabhutam pajananti, te kho me ^4 bhikkhave
^samana va brahmana va samanesu ceva samanasammata,
• • • • ^
brahmanesu ca brahmanasammata, te ca pan-ayas-
manto ^s eamannatthanca ^^ brahmannatthanca '7 ditthe va
dhamme sayam abhinna ^^ sacchikatva upasampajja viha-
rantiti.^9
^ B. P. Pa. have always brahm*^, with short a, brahma-
:nattham, also other MSS. ; M. has always brahm^.
2 na pas P. Pa. 3 oj^ C. D. E. ; the other MSS. ^i.
4 na te me, M. ; the other MSS. na me te.
5 ceva, P. Pa. ^ Om. C. 7. te ca pana, B.
s omanto, M. P. Pa. ; ^manta, B. D. E. ; ^manti, C.
9 oattam, B. P. Pa.
^° ye hikeci, D. E.; iwsiead o/ sacchikatva . . . keci Pa.
has : tarn na-ppajananti. " idam, C.
" % D. E. ; the other MSS. ^i ; C. omits gamini.
^3 patipo P. Pa.
'4 te kho me, M. P. ; te na kho me, B. C. Pa. ; te ca kho
me, D. E. ^^ oq, M. P. ; the other MSS. ^a.
^6 oattanca, B. P. Pa.
^7 brahmanattanca, P. Pa. ; om. B.
^8 abhinnaya, C. ; for the tvhole passage cp. Ahgutt.-Nik.
Cat. 5, 1, etc. ^9 viharatiti, B. C.
106 ITIVUTTAKAM, CATUKKANIPATO,
Ye dukkham na-ppajananti
atho ^ dukkhassa sambhavam
yattha ca ^ sabbaso dukkham
asesam uparujjhati ||
tanca maggam na jananti
dukkhupasamagaminam 3
cetovimuttihina 4 te 4
atho 5 pannavimuttiya |
abhabba ^ te antakiriyaya
te 7 ve 7 jatijarupaga ^
Ye ca 9 dukkham pajananti
atho ^° dukkhassa sambhavam
yattha ^^ ca sabbaso dukkham
asesam uparujjhati
tanca maggam pajananti
dukkhupasamagaminam ^^
cetovimuttisampanna
atho ^3 pannavimuttiya |
bhabba ^"^ te antakiriyaya
na te jatijarupaga ti ^5 ||
104.^6 (Cat. 5) Ye te bhikkhave bhikkhu s 1 1 a sampanna.
^ attho, C. ; yato, B.
2 yatthafica, D. E. ; yatha ca, C. ; yato ca, B.
3 dukkhupaS B. M. P. Pa.
4 <>\rimuttinatena, C. ; ^vimuttisampanna, B.
5 attho, B. C. ^ bhabba, Pa, 7 na te, B. C
« ^'arupao, B. ; B. C. D. E. add ti. 9 Om. B.
^° yato, B. C. M. P. Pa. ^ " yatta, B.
^2 dukkhupao, B. P. Pa. ^3 attho, C.
^'^ bhabba, M. ; the other MSS. sabba.
^^ ^*arupa°, P. Pa. ; B. has the two last gdthds twice, the-
first time very corrupt,
^^ For the first part of this sutta cp. Puggalapannatti IV..
23, for the second part Pugg. III. 13.
BUTTAM 5. lOT
samadhisampanna panuasampanna ' vimuttisampanna
Timuttinanadassanasampanna ^ ovadaka vinnapakas sap-
dassaka samadapaka 4 samuttejaka 5 sampahamsaka ^ alam-
samakkhataro 7 saddhammassa, ^ dassanam-paham 9 bhik-
khave tesam bhikkhunam bahupakaram ^^ vadami, sava-
nam^'-paham^' bhikkhave tesam bhikkhunam bahupakaram
Tadami, upasankamanam-paham ^^ bhikkhave tesam bhik-
khunam bahupakaram vadami, payirupasanam^s-paham
bhikkhave tesam bhikkhunam bahupakaram vadami, anussa-
ranam^4-paham bhikkhave tesam bhikkhunam bahupakaram
vadami^ anupabbajjam-paham bhikkhave tesam bhikkhu-
nam bahupakaram vadami. Tarn kissa hetu ? Tatharupe
bhikkhave bhikkhu sevato bhajato ^5 payirupasato ^^ apari-
puro pi silakkhandho bhavanaparipurim ^7 gacchati, apari-
puro pi samadhikkhandho bhavanaparipurim gacchati^
. I Om. P. Pa. 2 Om. B. C. P. Pa.
3 After vinfio, P. Pa. insert adhabodhaka, for avabodhaka,-
a gloss from A. 4 opika, B.
5 <jika, B. 6 ogika, B.
7 salamsamattaka, G. ; alamsammattaka | saddhammassa
do, B.
^ saddassa, C. ; om, D. E.; after saddh^ P. Pa, insert
desetaro, a gloss from A.
9 paham, which occurs six times in this sutta, is for api
aham ; B. has always aham xvithout p ; in C. D. E. M. the
preceding accusative has always the anusvdra; dassanam
saham, G.
^o Only G. has nearly alivays^hoimp^, the other MSS. hare
bahuo ; D. E. have ahvays bahukaram ; also C. the first time^.
" savanam savam, G. ; samanam paham, D. E.
^2 pahana, G.
'3 payirup° B. ; patirup®, C; in Pa. the three sentences
payir®, anuss^, aiid anup^ are left out,
^4 anusar®, P. ; anusayam, G. ; this sentence is left out in
D. E. IS Om. G. i6 parirupo, B.Pa.
^7 M. always Qpurim ; B. G. P. Pa. always ^puri in this
$utta»
108 ITIVUTTAKAM, CATUKKANIPATO,
aparipuro pi pannakkbandho ^ bhavanaparipurlm gacchati,
aparipuro pi vimuttikkhandho bhavanaparipurim gacchati,^
aparipuro pi vimuttinanadassanakkhandbo 3 bhavanapari-
purim gaccbati. Evarupa ca te"* bbikkhave bbikkhiis
sattharo ^ ti 7 pi vuccanti, satthavaha ^ ti pi 7 vuccanti,
ranafijaha 9 ti pi vuccanti, tamonuda ti pi 7 vuccanti, aloka-
kara ti pi '^ vuccanti, obhasakara ti pi vuccanti, pajjotakara
ti pi vuccanti, ukkadhara ti pi vuccanti, pabbankara ti pi
vuccanti,^^ ariya ti pi vuccanti, cakkiumanto ^^ ti pi vuccan-
titi.
Pamuiiakaranam ^3 tbanam
vv • • • •
evam ^4 hoti vijanatam ^s |
yad-idam bbavitattanam
ariyanam dbammajivinam ^^ ||
Te jotayanti ^7 saddbammam
bbasayanti pabbankara |
alokakarana dbira
cakkbumanto rananjaba ^^
yesam ve ^9 sasanam sutva
sammad-annaya ^ pandita
^ paiinakkbo D. E. P. ^ D.'E. omit this sentence.
3 ofinana, P. Pa. 4 Oin. D. E.
■j The long u only in M. ^ sattaro, C. 7 Om. C.
^ jatikantaradinittbaranato sattavaba ti, A. ; sattavabo,
•€. P. Pa.
9 obo, C. ; maranajaba, D. E.
^^ alokadivakara va ti v*^, Pa., inserting it once more before
^ajjotako
^^ I follow A. M. ; the other MSS. have pabb^ before
ukko ; ukkakara, B. ; pabbakaro, Pa. ^^ ou^anta, B. C.
^3 pamojjao, D. E. ; pamujjakarana, B. ; ^karanattbanam,
<j, ; okaranam, P. Pa. ^4 etam, B. D. E. P. Pa.
^5 vijjanam, C. ^^ ojivitam, D. E.
^7 jotassanta, C. ; vomaranti. Pa.
i8 «^'abo, B. C. ; ^caba, P.
^9 ce, B. ; ca, D. E. ^o saddbammannaya, B.
SUTTAM 7. 10^
jatikkhayam ^-abhinnaja
nagacchanti punabbhavan-ti || 5 |1
105. (Cat. 6) * Cattaro-me bhikkhave tanhuppada yattha^
bhikkhuno tanha uppajjamana uppajjati. Katame cattaro ?
Civarahetu va bhikkhave ^ bhikkhuno tanha uppajjamana
uppajjati, pindapatahetu va bhikkhave * bhikkhuno tanha
uppajjamana uppajjati, senasanahetu va bhikkhave bhik-
khuno tanha uppajjamana uppajjati, itibhavabhavahetu ^
va bhikkhave 2 bhikkhuno tanha uppajjamana uppajjati.
Ime kho bhikkhave cattaro tanhuppada yattha bhikkhuno ^
tanha uppajjamana uppajjatiti.
Tanhadutiyo puriso
digham-addhanam ^ samsaram ^
itthabhavannathabh avam
samsaram 7 nativattati ||
Evam 8-adinavam natva
tanha dukkhassa 9 sambhavam |
vitatanho anadano
sato bhikkhu paribbaje ti || 6 || ^o
106. (Cat. 7) ^^ Sa b r a h m a kani bhikkhave tani kulani
yesam puttanam matapitaro ajjhagare pujita honti.
1 om (mly M. ; the other MSS. ^m.
2 Ovi. D. E. 3 itibhagavabho, C.
4 yo bhikkhave t°, B. C. ; Pa. has great confusion in the-
prose part of this sutta.
s All MSS. except Pa. have addhana.
^ osaram, P. Pa. 7 samsaram, B. ^ etam, D. E^
9 tanham d^, M. ; tanhahetussa, Pa.
^^ The same gathas occur in sutta 15.
^^ This whole sutta occurs also inAftguttara Nikdya- Tik. 31,
and Cat. 63 : the Tikanipdta contains the more original
version, being in accordance with the gathas. The second
sentence of the present sutta (sapxibbadevatani) is additional.
* The whole sutta occurs Aftgutt.-Nik. Cat. 9.
110 ITIVUTTAKAM, CATUKKANIPATO,
Sapubbadevatani ^ bhikkhave tani kulani yesam puttanam
matapitaro ajjhagare ^ pujita honti. Sapubbacariyani
bhikkhave tani kulani yesam puttanam matapitaro ajjha-
-gare pujita honti.3 Sahuneyyakani "* bhikkhave tani kulani
yesam puttanam matapitaro ajjhagare ^ pujita honti.
Brahma ti 5 bhikkhave matapitunam^ etam adhivacanam.
Pubbadevata7 ti bhikkhave matapitunam^ etam^ adhiva-
canam. Pubbacariya ti 9 bhikkhave matapitunam ^ etam ^^
tidhivacanam. Ahuneyya ti bhikkhave matapitunam^
etam ^^ adhivacanam.^^ Tarn kissa hetu ? Bahupakara ^^
i)hikkhave matapitaro puttanam, apadaka posaka imassa
lokassa dassetaro ti.
Brahma ti matapitaro
pubbacariya ti vuccare ^3 |
ahuneyya ca puttanam
pajaya anukampaka
Tasma hi ne ^"^ namasseyya
sakkareyya ^^ ca ^s pandito
^ pubba°, without sa-, C. Pa. ^ oagareg^^ g^
3 I follow A. and D. E. The other MSS. omit this third
sentence (sapubbacariyani), though they have the pubbacariya
in the second part of this sutta. All MSS. add the following
sentence {the fifth in D. E., the fourth in the other MSS.) :
Pahuneyyakani (Sapahun^ M. ; Sapihun^, P.) bhikkhave tani
kulani yesam puttanam, etc. But this has no corresponding
sentence in the second part of this sutta, and is not in the
^oimnentary (A.). 4 ahun^, B. C. P. Pa.
s brahmana ti, B. C. ; brahmaka ti. Pa.
6 opitunnam, D. E. 7 odeva, B. P. Pa.
^ eva etam, B. 9 ocariyaniti, B. ^° Om. B.
^^ Pubbadevata . . . adhivacanam om. C.
12 bahupakara, B. M. P. Pa.
^3 After vuccare C. has — pe— , B. — pa — .
M te, D. E.
15 sakkar°, B. ; sakkareyya ca, C. ; ^eyyatha, D. E.
SUTTAM 8. Ill
aunena atho panena
vatthena sayanena ca
ucchadanena nhapanena
padanam dhovanena ca
Taya nam paricariyaya
matapitusu pandito |
idheva nam pasamsanli
pecca sagge pamodatiti^ || 7
107. (Cat. 8) Bahupakara3 bhikkhave brahmanagaha-
patika 4 tumhakam, ye vo s paccupatthita civarapindapata-
senasanagilanapaccayabhesajjaparikkharehi. Tumhe pi ^
l)hikkhave bahupakara 7 brahmanagahapatikanam,^ yam
ne8am9 dhammam desetha adikalyanam majjhekalyanam
pariyosanakalyanam, sattham ^° savyanjanam ^^ kevalapari-
punnam parisuddham brahmacariyam pakasetha.^^ Evam-
idam bhikkbave annam-annam nissaya brahmacariyam
TQSsati ^3 oghassa nittharanatthaya ^4 samma dukkbassa
-antakiriyaya-ti.
Sagara ^^ anagara ^^ ca ^7
ubho annoiinanissita |
aradhayanti ^^ saddhammam
yogakkhemam-anuttaram ^9
^ bapanena C. D. E., nhanena M. 2 pamodati, C.
3 babupo, B. M. P. 4 brahmana°, P. Pa ; brahmana, B.
^ te, C. ; in B. and M. the letters can be read vo and te.
6 hi, B. 7 bahupo, B. M. P. Pa.
8 brahm^^, B. P. Pa. 9 tesam, C.
10 sattho M. P. " sabyo, B. M. P. Pa.
12 OQeti, D. E. i3 vuccati P. ^4 ©ttaya, B.
^5 sagara, B. C. D. E. ^^ anag^, C. M.
^7 D. E. P. Pa. have the ca before anag°.
^3 aramayanti, C.
^9 I follow D. E. M. and A. ; B. C. P. Pa. have yogakkhe-
jnassa pattiya.
112 ITIVUTTAKAM, OATUKKANIPATO,
Sagaresu ^ ca civaram
paccayam sayanasanam
anagara^ paticchanti
parissayavinodanam 3 ||
Sugatam 4 pana nissaya
gahattha 5 gharam-esino
saddahana ^ arahatam
ariyapannaya 7 jhayino
idha dhammam caritvana
maggam ^ sugatigaminam
nandino devalokasmim
modanti kamakamino ti ||
108. (Cat. 9) Ye keci bhikkhave bhikkhu k u h a thaddha.
lapa singi9 unnala ^^ asamahita, na me ^^ te bhikkhave bhik-
khu mamaka, apagata ^^ ca te bhikkhave ^3 bhikkhu imasma
dhammavinaya, na^3 ca te bhikkhave ^4 bhikkhu ^4 imasmim
^ sagar®, B. ; sagar°, D. E. ^ anag°, M. ; anagaram, B..
3 aparisso, B. ; parissayantivino, D. E. ; sarisassavino, C. ;:
A. has : parissayavinodanan-ti utuparissayadiparissaya-
gahanam viharadi avasatam.
"^ sugatam, D. E. Aa. {I am not quite sure about the read-
ing of P. and Pa.) ; puggalam, M. ; saddhammam, B. C. ^
the MS. of A. is corrupt here, it comments also on puggalam,
the last words of the comment being savako hi idha puggalo
hi {sic !) adhippeto. 5 gharattha, P. Pa.
6 saddahana, D. E. ; saddahano, B. C. M. P. Pa and Aa^
7 opannaca, D. E.; dhammasannaya, B. ; dhammamso, C.
8 saggam, C.
9 singi, D. E. P. Pa. sigiti, Aa. ; singa, B. C. M.; itseems^
to be a derivate of sango ; the MS. of A. is corrupt in the^
beginning, the end of the comment is : evamvuttehi samgha.
(sic .0 -sadisehi pakatakilesehi samannagata.
10 unnala, M. ^' na ca te, C.
^2 apagata, C. ^^ Om. D. E.
14 Om. B. C. P. Pa.
SUTTAM 10. 113
dhammavinaye vuddhim virulhim ' vepuUam apajjanti. Ye
ca kho 2 bhikkhave bhikkhu nikkuha 3 nillapa dhira athad-
dha^ susamahita, te ca4 kho mes bhikkhave bhikkhu
mamaka, anapagata ca te bhikkhave bhikkhu imasma^
dhammavinaya, te ca7 bhikkhave bhikhhu imasmim
dhammavinaye vuddhim virulhim ^ vepuUam apajjantiti.
Kuha thaddha lapa singi 9
unnala ^^ asamahita |
na ^' te dhamme viruhanti ^^
sammasambuddhadesite I
Nikkuha ^3 nillapa ^^ dhira
athaddha ^5 susamahita " |
te ve ^^ dhamme viruhanti ^7
sammasambuddhadesite ti || 9 ||*
109. (Cat. 10) Seyyatha pi bhikkhave puriso nadiya
^ virulhim, B. M. P. Pa. {ivithoiit m, B. Pa.)
2 kho te, b. E. P. Pa.
3 I follow B. C. M.,»cj?. the second gdthd ; P. has asandha,
Pa. abandha, instead o/ athaddha; D. E. havern^^ nitthad-
dha nilapa dhP abandha sus° ; A. does not explain the sukba-
pakkho in detail, 4 Om. M. Pa. 5 Om, B. C. P. Pa.
^ imasma, D. E.; imamha, B. C. M. P. ; Pa. om, iitio and
the following words up to imasmim.
7 te ca by conjecture ; ca te, P. ; na ca te, C. ; te, without
ca, B. M., hut B. inserts ca after imasmi ; D. E. have imas-
minca te dhammavinaye {without bhikkhave bhikkhu).
8 virulhim, B. M. P. Pa. (without m, B. P. Pa.).
9 singi, E. P. Pa ; singi, D. ; singa, B. C. M.
^o unnala, M. ^^ na te . . . susamahita om. Pa.
" viruhanti onZi/ M. ; virulhanti, B. C. D. E. P. (B. P.
with u). ^3 nikaha, D. E.
H nilapa, D. E. ^s asaddha, P. ^^ ca B.
17 viruhanti only M. ; virulhanti B. C. D. E. P. Pa (B. P.
Pa with u).
* This whole sutta occurs also Angutt.-Nik, Cat. 26.
9
114 ITIVUTTAKAIVI, CATUKKANIPATO,
sotena ovuyheyya^ piyarupasatarupena,^ tam-enam cak-
khuma puriso 3 tire thito disva evam vadeyya : kincapi
kho tvam ainbho4 purisas nadiya sotena ovuyhasi^
piyarupasatanipena.^ Atthicetthahettha rahado^ saumnii9
savatto sagaho sarakkhaso yam tvam ambho '^ purisa papu-
nitva ^^ maranam ^^ ya nigacchasi ^3 maranamattam va ^
dukkhan-ti. Atha kho so bhikkhave puriso tassa puri-
sassa saddam sutva hatthehi ca ^^ padehi ca patlsotam
vayameyya.^^ Upama kho me ^7 ayam^7 bhikkhave kata
atthassa vinnapanaya.^^ Ayam cettha '9 attho : Nadiya
soto 2o ti 21 kho bhikkhave tanhayetam ^^ adhivacanam ;
piyarupasatarupan-ti ^3 kho bhikkhave channetam ajjhatti-
kanam ^4 ayatananam adhivacanam ; hettha rahado ^ ti
kho bhikkhave pancannam orambhagiyanam samyojananam
adhivacanam ; saummiti ^6 kho bhikkhave kodhupayasas-
setam ^7 adhivacanam ; savatto ti kho bhikkhave pafican-
netam kamagunanam adhivacanam ; sagaho sarakkhaso ti
kho 28 bhikkhave matugamassetam adhivacanam ; patisoto^
I ohuhye, D. ; ovuyha, P. ; oruyha, B. Pa ; guyhati, C.
^ piyarupena s^, P. Pa. 3 puriso, P.
4 abbho, B. ^ purisa, P. Pa.
^ ovuyhati, M. ; vuyhasi, C. ; ovuyha, D. B.
7 osatarupammana, B. ; Qrupampana, C. ; piyarupena s^,
P. Pa, E. D. ' .' 8 dahado, M.
9 saumi, M. ; caumi, D. E. ^^ abbho, B.
" papunetva, P. Pa. ; rahadam papunetva, E., imXh n D.
i« maro, p, Pa. i3 nigacchati, C. ^4 Om, B.
^5 Om, D. E. 16 yapeyya, C. ^7 ayam me, D. E.
^8 vinnapana, B. C. P. ; °panana. Pa.
^9 ayam ve cettha, C. ; ayamnceva. Pa ; ayamevattha,
D. E. 20 gota, P. Pa. ^i 0^. g.
22 tanhaya sotam, D. E. ^3 piyarupam s®, B. C. M.
24 adhijjhatt^, D. E. 25 dahado, M.
26 ummiti, D. E. Pa; saumiti, M. ; limit i, D. E.
27 kodhupo, E. Pa.; ^upo the other MSS.; opayassetam,
D. E. 28 Om. B. C. D. E. Pa.
29 patisoto, B. C. M. P. Pa ; patisota ti, D. E. ; none of
the MSS. has patisotam.
SUTTAM 11. 115
i;i kho bhikkhave nekkhammassetam ' adhivacanam : hat-
thehi ca padehi ca vayamo ti kho bhikkhave viriyaram-
bhassetam adhivacanam ; cakkhuma puriso ^ tire thito ti ^
kho bhikkhave Tathagatassetam adhivacanam arahato
.sammasambuddhassa-ti.
Sahapi 3 dukkhena jaheyya kame *
yogakkhemam ayati ^ patthayano 5 |
sammappajano ^ suvimuttacitto
vimuttiya phassaye 7 tattha tattha||
Sa vedagu vusitabrahmacariyo ^
lokantagu paragato 9 ti vuccatiti ^°|| 10 || *
110.** (Cat. 11) Carato " ce ^^ pi bhikkhave bhikkhuno
nppajjati kamavitakko va vyapadavitakko^3 vavihimsavitakko
va ; tance bhikkhave '"^ bhikkhu adhivaseti na-ppajahati ^^
na vinodeti na vyantikaroti ^^ na anabhavam ^^ gameti,
caram pi bhikkhave bhikkhu evambhuto ^^ anatapi ^9 anot-
^ nikkho, B. ; nekkhamass°, M. ^ po tio and ti om. C.
3 pahasi, C. M. ; Hie same wrong reading occurs also in A. ;
^mahasipi, B. 4 ayati, all MSS.
5 patthayamano, P. Pa ; patthamano, C.
6 sammapajo, P. ; samapp°, Pa. ; sampajano, B.
7 passaye, B. P.
s vusita°, M. P. ; vusita°, B. C. Pa ; vusitam, E. ; sitam,
D. ; °cariyo, P. Pa. 9 paramg<^, B.
^° vuccati, C. D. E. ; P. Pa. have here the note vaggo.
" For car° D. E. have always par° in this sutta.
^2 ce only in M.
^3 vy° in this and the following sutta only in D. E. ; the
^otherMSS. have by°. ^4 Only in M. ^^ j^a pajS D. E.
i6 yyo pYily in D. E. ; the other MSS. have by^ ; M. ha$
'Olways byantinkaroti.
^7 Cp. anabhavakata Ahgiitt. III. 33. ^^ evam pi bhuto, C.
^9 anatapi always in M. ; the other MSS. have always °L
* Cp. Angutt-Nik. Cat. 5, 2, and 3.
** This 2chole sutta occurs also Ahgutt.-Nik. Cat. 11.
116 ITIVUTTAKAM, CATUKKANIPATO,
tappi ' satatam samitam kusito hinaviriyo ti vuccati*
Thitassa ce ^ pi 3 bhikkhave bhikkhuno uppajjati kamavi-
takko va vyapadavitakko var vihimsavitakko va; tance-
bhikkhave 4 bhikkhu adhivaseti na-ppajahati na vinodetina
vyantikaroti na anabhavam gameti, thito pi bhikkhave
bhikkhu evambhuto anatapi anottappi eatatam samitam
kuBito hinaviriyo ti vuccati.— Nisinnassa ce pi ^ bhikkhave
bhikkhuno uppajjati kamavitakko va vyapadavitakko va
vihimsavitakko va: tance bhikkhave 4 bhikkhu adhivaseti
na-ppajahati na vinodeti na vyantikaroti na anabhavam
gameti, nisinno pi s bhikkhave bhikkhu evambhuto ^ ana-
tapi anottappi satatam samitam kusito hinaviriyo ti vuccati.
— Sayanas8a7 ce pi bhikkhave bhikkhuno jagarassa uppaj-
jati kamavitakko va vyapadavitakko va vihimsavitakko va ;.
tance bhikkhave4 bhikkhu adhivaseti na-ppajahati na vino-
deti na vyantikaroti na anabhavam gameti, sayano pi bhik-
khave bhikkhu jagaro evambhuto anatapi anottappi satatam
samitam kusito hinaviriyo ti vuccati.7 — Carato ce^ pi bhik-
khave bhikkhuno uppajjati kamavitakko va vyapadavitakko-
va vihimsavitakko va; tance bhikkhave 4 bhikkhu nadhiva-
seti9 pajahati vinodeti vyantikaroti anabhavam gameti,.
caram pi bhikkhave bhikkhu evambhuto atapi ottappi
satatam samitam araddhavirij^o pahitatto ^° ti vuccati. —
Thitassa ce pi" bhikkhave bhikkhuno uppajjati kamavitakko-
va vyapadavitakko va vihimsavitakko va; tance bhikkhave '^
bhikkhu ^^ nadhivaseti pajahati vinodeti vyantikaroti ana-
bhavam gameti, thito ^3 pi bhikkhave bhikkhu ^4 evambhuto
^ ^tappi always in M., and Uvice in C; ^, B. C. ; D. E. P..
Pa have always °ttapi, in this and in the next sutta,
2 ce om. M. 3 pi om, C. 4 Only in M.
5 pi kho, D. E. ^ evam pi bh^, C.
7 C. omits this piece (Sayanassa . . . vuccati).
2 ce only in M.
9 nadhiv^ always in M. ; na adhiv^, B. C. D. E. ; anadhiv®,.
P. Pa. ^° ^ttho, C. " Om, C.
12 Om. D. E. P. Pa. ^3 nisinno, C.
^4 bhikkhu jagaro evambho, C.
SUTTAM 11. 117
:atapi ottappi satatam samitam araddhaviriyo pahitatto ^ ti
vuccati. — Nisinnassa ce pi^ bhikkhave bhikkhuno uppaj-
jati kamavitakko va vyapadavitakko va vihimsavitakko va ;
tance bhikkhave 3 bhikkhu nadhivaseti pajahati vinodeti
vyantikaroti anabhavam gameti, nisinno pi bhikkhave
bhikkhu evambhuto atapi ottappi satatam samitam arad-
dhaviriyo pahitatto ^ ti vuccati. — Sayanassa 4 ce pi ^ bhik-
khave bhikkhuno jagarassa^ uppajjati kamavitakko va
vyapadavitakko va vihimsavitakko va ; tance ^ bhikkhave 7
»bhikkhu nadhivaseti pajahati vinodeti vyantikaroti ana-
bhavam gameti, sayano pi bhikkhave bhikkhu jagaro evam-
l)huto atapi ottappi satatam samitam araddhaviriyo pahi-
tatto ^ ti vuccatiti.
Caram va yadi va tittham
nisinno udava sayam ] ^
yo vitakkam vitakketi
papakam gehanissitam||
kumaggam 9 patipanno ^° so'
mohaneyyesu mucchito |
abhabbo tadiso bhikkhu
phutthum^^ sambodhim-uttamamlj
Yo caram ^^ va yo ^3 tittham va
nisinno udava sayam |
vitakkam samayitvana ^4
^ °ttho, C. 2 Om. B. C. 3 0^. D. E. P. Pa.
4 yavekati (sic /), C. » ^ Om. G
^ tarn ce pi, B. ^ Only in M. ^ Cp. suit. 8l).
9 Kumbhagam, D. E. i° pati^, D. E. Pa.
" phutthum, M. ; phuttham, B. C. D. E. (pu^, D.E.) ;
phuttha, P. Pa. ^^ jaram, C.
^3 ta, M. ; om. Pa. ; D. E. have : Yo param yadi va
•tittham.
• • •
^^ samayitvana, D. E. M. ( =vupasametva. A.) ; samasit-
Tana, P. Pa ; sammasitvana, B. C.
118 ITIVUTTAKAM, CATUKKANIPATO,
vitakkopasame ^ rato
bhabbo ^ so ^ tadiso bhikkhu
phutthum 3 sambodhim-uttaman-ti || 11 ||
111.* (Cat. 12) Sampanna sila bhikkhave viharatha^
sampannapatimokkha 4 patimokkhasamvarasamyuta ^
Tiharatha, acaragocarasampanna 5 anumattesu vajjesu
bhayadassavi, ^ samadaya sikkhatha 7 sikkhapadesu. —
Sampannasilanam bhikkbave vibaratam, sampannapati-
mokkhanam ^ patimokkhasamvarasamvutanam ^ viha*
ratam, acaragocarasampannanam 9 anumattesu vajjesu
bhayadassavinam ^o samadaya sikkhatam '^ sikkhapadesu
kincassa ^^ bhikkhave uttari ^^ karaniyam ? — Carato '4
ce pi ^^ bhikkhave bhikkhuno abhijjha vigata hoti,
vyapado vigato hoti, thinamiddham vigatam hoti, ud-
' ^opassame, P. Pa. ; ^upasame, D. E. « samo so, D. E.
3 phutthum, M. ; the other MSS. have phuttham (pu^ D..
E.) ; cp. suit, 34, 79, 80.
4 opatim*^, C. D. M. ; sampannapatimokkhasamvara^ B^
C. M. P. ; for the whole passage cp, sutt. 97 ; in Pa. the first
and the second passage are confusedly contracted into one,
5 Pa. repeats bhikkhave after acara°.
6 oyi, B. C. P. ; °vino, D. E.
7 otha only M. ; ^ta, D. ; ^ti, B. C. E. P. Pa. ; samadaya
sikkhati sikkhapadesu was a current formula {see sutt. 97,
and Angutt. Index s. v, sikkhapada), hence sikkhati often,
in the wrong place, as also beloiv,
8 opatim°, D. M. ; sampannapiatimokkhanam samvara^,.
B. C. ; sampannapatimokkhasamvara°, P. M.
9 B. C. repeat bhikkhave after acara°.
^o ^inam only M. ; Qvinam, D. E. P. ; °vi, B. C.
" sikkhati, B. C. P.
12 kincissa, D. E. ; kicassa, B. ; kissa, M.
'3 Without m in all MSS. ^4 par^, D. E., as in sutt. 110^
^5 ce pi, M, ; only ce, D. E. P. Pa. ; only pi, B. C, ; op*.
sutt. 110.
* The tvhole sutta occurs also Ahgutt,-Nik. Cat. 12.
SUTTAM 12. 119
dhaccakukkuccam vigatam hoti, vicikiccha pahina hoti,
araddham hoti viriyam asallinam, npatthita sati asam-
muttha,^ passaddho * kayo a8araddho,3 samahitam cittam
ekaggam,4 caram ^ pi bhikkhave bhikkhu evambhuto atapi
ottappi satatam samitam araddhaviriyo pahitatto ^ ti ^
vuccati. — Thitassa ce pi 7 bhikkhave bhikkhuno abhijjha ^
vigata hoti, vyapado vigato9 hoti,9 thmamiddham vigatam ^^
hoti,^o uddhaccakukkuccam vigatam ?^ hoti,^^ vicikiccha
pahina hoti, araddham hoti viriyam asallinam, upatthita
sati asammuttha,^^ passaddho ^ kayo asaraddho,^3 sama-
hitam cittam ekaggam, thito pi bhikkhave ^4 bhikkhu
evambhuto atapi ottappi satatam samitam araddhaviriyo
pahitatto ^^ ti vuccati. — Nisinnassa ce pi ^^ bhikkhave
bhikkhuno abhijjha vigata hoti, vyapado vigato9 hoti,9
thinamiddham vigatam ^7 hoti,^7 uddhaccakukkuccam
vigatam ^^ hoti,^^ vicikiccha pahina hoti, araddham hoti
viriyam asallinam, upatthita sati^^ a8ammuttha,i9 passaddho
kayo asaraddho, samahitam cittam ekaggam, nisinno pi *^
bhikkhave bhikkhu evambhuto atapi ^i ottappi satatam
samitam araddhaviriyo pahitatto ti vuccati. — Sayanassa ^^
^ For asammuttha cp. sammussanata, Puggalapannatti
II. 8, and asammussanata, Dkammasangani 14, etc. ; appa-
muttha, D. E. , see Sumahgala-Vildsinl I. p. 113, J.P.T.S.,
1884, p. 94. 2 oddha, C. ^ assar^, C.
4 etadaggam, D. E. ; B. C. repeat cittam after ekaggam.
5 carampi, B. C. D. E. ; par^, D. E.
^ ti, om. B. ; ^tthe titi, C.
7 D. E. Pa. omit ce ; B. C. omit ce pi.
8 avijja, D. E. 9 || pa ||, M.
lo Om. B. C. M. P. Pa. ; (|| pe ||, C. ; || pa ||, B.).
" Om. in all MSS.
^2 asamputtha, P. ; asampamuttha, Pa. ; appammuttba,
D. ; apammo, E. ^3 araddho, C.
I* Om. Pa. 15 ottho, C. ^6 B. C. Pa. only ce.
^7 Om. in all MSS. (|| pe ||, C. ; || pa ||, B.).
^8 upatthitassati, C. ^9 appamuttha, D. E.
2o Om. B, C. D. 21 Om. D. E. 22 sayanassa, B. C.
120 ITIVUTTAKAM, CATUKKANIPATO,
C6 pi ^ bhikkhave bhikkhuno jagarassa abhijjha vigata hoti,
vyapado vigato^ hoti,* thinamiddham vigatams hoti,3
uddhaccakukkuccam vigatam'^ hoti,4 vicikiccha pahlnaS
hoti^5 araddham hoti^ viriyam asalllnam, upatthita sati
asammuttha,7 passaddho kayo asaraddho, samahitam
cittam ekaggam, sayano pi bhikkhave bhikkhu jagaro
evambhuto atapi ottappi satatam samitam araddhaviriyo
pahitatto ti vuccatiti.
Yatam ^ care 9 yatam '^ titthe '^
yatam '^ acche ^^ yatam ^° saye |
yatam ^ samminjaye ^3 bhikkhu
yatam-enam ^4 pasaraye ^5
Uddham tiriyam apacinam ^^
yavata jagato ^7 gati ^7 |
samavekkhita va ^^ dhammanam
khandhanam udayabbayam^9
^ C. Pa have only ce ; D. E. omit ce pi. ^ y p^ y^ jj;^
3 Om, in all MSS. (|| pe i|, C. ; || pa ||, B.).
4 Om. in all MSS. ^ Om. M. ^ Om. C.
7 apammuttho, D. E.
8 satam, B. C. 9 pare, D. E. ^^ satam, B.
" ditthe, C. ^2 ajjhe, B.
^3 saminjaye, M. ; °aye, D. E.; samincaye, B. P.; sam-
minjeyya, C. ; cp. Sumafigala-Vildsinl I. p. 196.
^4 yatammenam, D. E. ; °mmena, P. Pa. ; sat°, B.
^5 passar°, P. Pa.
^^ apacinam by conjecture (— hettha, A.) ; apacinam,
P. Pa. ; apacini, B. ; °m, C. ; apaminam, D. E. ; apaci,
M.
^7 jagato, P. ; jagato, Pa. ; jagata, D. E. ; jarato, B. C. ;
gati, D. E, ; yavata ca lokagati, M.
^2 va, D. E. ; the other MSS. have ca ; sammapekkhita
<?ammanam, C. ^9 ovyayam, D. E.
SUTTAM 13. 121
Evam viharim ^ -atapim ^
sautavattim 3 -anuddhatam
cetosamathasamicim 4
sikkhamanam sada satam^
satatam ^ pahitatto ti 7
ahu bhikkhum s tathavidhan9 -ti|i 12
112.'o (Cat. 13) Vuttam ^^ hetam " bhagavata vuttam-
arahata ti me sutam. Loko bhikkhave tathagatena
^bhisambuddho, lokasma tathagato visannutto ; lokasamu-
dayo bhikkhave tathagatena abhisambuddho, lokasamu-
dayo tathagatassa pahino ; lokanirodho bhikkhave tatha-
gatena abhisambuddho, lokanirodho tathagatassa sacchi-
kato; lokanirodhagamini patipada bhikkhave tathagatena
abhisambuddha,^^ lokanirodhagamini patipada tathagatassa
bhavita. Yam ^3 bhikkhave sadevakassa lokassa 5 samara-
kassa sabrahmakassa sassamanabrahmaniya^*^ pajaya sade-
vamanussaya dittham sutam mutam vinnatam pattam ^
pariyesitam anuvicaritara manasa, yasma^ tam^ tath-
agatena abhisambuddham, tasma tathagato ti vuccati.
Yanca bhikkhave rattim tathagato anuttaram samma-
•sambodhim abhisambujjhati, yanca rattim anupadisesaya
nibbanadhatuya parinibbayati, yam etasmim antare bhasati
^ °im, M. ; % B. C. D. E. Pa. ; viharati, P.
^ All MSS. omit the m.
3 santio, D. E. ; ^vuttim, M. ; oim, D. E. ; ^i, P. Pa. ;
ovuddhi, B. C.
4 ogamata^, C. ; °ico, B. M. P. Pa. ; om, only in M.
^ Om. Pa. 6 Om. D. E. ? pihitatto pi, D. E.
8 °a, B. C. 9 ovidan-ti, D. E.
^° The whole sutta occurs Angutt,-Nik. {ed, Morris) Cat,-
JNip. 23. " Vuttanhetam, B. P. Pa. ; °m cetam, C.
^2 obuddha only M., the other MSS. and Morris in the
-A ngutt.'Nik. I. c, have °buddho.
' ^3 yam hi, P ; hi, loithout yam, Pa.
^4 sasamana°, B. M. P. ; obrahm^, B. P. Pa.
122 ITIVUTTAKAM, CATUKKANIPATO,
lapati niddisati,^ sabban-tam tatheva lioti, no annatha^
tasma tathagato ti vuccati. Yathavadi bhikkhave tatha-
gato tathakarifyathakari tathagato ^ tathavadi,3j.iti yatha«
vadi tathakari', yathakari tathavadi, tasma ^ tathagato ti
vuccati. Sadevake bhikkhave loke samarake sabrahmake
sassamanabrahmaniya 4 pajaya sadevamanussaya tatha-
gato abhibhu anabhibhuto annadatthudaso vasavatti^
tasma tathagato ti vuccatiti.5 Etam-attham bhagava.
avoca, tatthetam iti vuccati :
Sabbalokam abhinnaya
sabbaloke yathatatham ^
sabbalokavisamyutto 7
sabbaloke anupamo ^\\
Sabbe 9 sabbabhibhu dhiro
sabbaganthappamocano ^^ |
phutthassa parama santi ^^
nibbanam akutobhayam|i
I niddissati, B. ; nadissati, D. E. « q^j^^ p, j;^
3 yatha^o, P. Pa. (Pa. omits the three preceding words) ^.
4 sasamana°, B. P. M.; samana, without sa, C; ^brahm^^
B. P. Pa. 5 vuccati, without ti, C. D. E.
^ yathatatham, M. A. ; the other MSS. have tathagato^
otam, P. 7 oioke, C. D. E. Pa. ; hi samyutto, C.
8 anupamo {skr. anupama), C. D. E., anup®, B., cp, the^
lastgatha; anupayo, M. P.; anupayo, Morris I c. (I douht the
existence of such a word). A. points to another reading
(anubhayo?): anusayo ti (sic!) sabbasmim loke samma-
ditthi tanhaditthi usayehi anusayo (sic/) tehi ubhayehi
virahito.
9 sabba, C; sate, D. E. ; Morris I c, gives Sa ve.
10 ogandha^, B. C. D. E. P. ; °ntho. Pa. ; ^pam^, D. E. M.;.
©bbamo, c.
II paramo, D. E. ; paramam santim, M. ; A. has : phut-
thassa-ti phuttha assa karanatthe . . . phuttha anena-ti
attho (the MS. has always pu^, and asa /or assa).
SUTTA3I 13. 123-
Esa khinasavo buddho
anigho ' chinnasamsayo |
sabbakammakkhayam patto
vimutto npadhisankhayell
Esa so bhagava buddho
esa siho anuttaro |
sadevakassa lokassa
brahmacakkam * pavattayi
Iti deva 3 manussa ca
ye buddham saranam gata
samgamma4 tarn 4 namassauti
luahantam yitasaradam
Danto damayatam 5 settho s
santo samayatam isi ^ |
luutto mocayatam aggo
tinno tarayatam varo ||
Iti hetam namassanti
mahantam vitasaradain
sadevakasmim lokasmim
natthi te ^ patipuggalo ti
Ayam-pi attho vutto bhagavata iti me sutan-ti |1 13
Catukkanipatam nitthitam.^
X • • • •
^ anigo, C. ^ brahmam c®, B.
3 deva<^, B. C, and Morris l. c. ^ tathagatam, D. E,
5 dammayatam settham, B. ^ iti, B.
7 va tarn, P. ; thitam, Pa. ^ Only in M.
124 IXrVDTTAKAM, CATUKKANIPATO.
Tass ^-uddanam « :
Brahmanas (100) cattari (101)janam4 (102)
samana (103) sila 5 (104) tanha (105) brahma (106)
bahupakara ^ (107) kuhana 7 (108) purisa (109)
caraipS (110) sampanna (111) lokena (112) tedasa-ti9||
Itivuttake dvadasadhikasatam suttan-ti ^°.
Itivuttakam nitthitam ^^
I Only in M. ^ udanam, M. P. Pa.
^ °a, C. ; brahmana, B. M. P. Pa. (7 take brahmana as
ablative : After br.)
4 janam, M. ; jina, B. P. Pa. ; jina samana, C. ; parijana,
D. E. ' s slla, P. Pa.
6 By conjecture ; bahukara, M. ; bahutara, B. C. P. Pa. ;
<^tatara, D. E. 7 ©na, D.; ^na, E. ; kuhaka, P. ; kuha, M.
8 By conjecture ; cara, M. ; ca, B. C. P. Pa. ; va, D. E.
9 terasa-ti, M.
^o dva, oin. D. E. ; odhikam satasutt°, B. C. — Instead of
this line M. has the following verses : Sattavis-ekanipatam
dukkam bavisasuttasangahitam | samapannasam-atha
tikam terasa catukanca iti yam-idam || Dvidasuttarasatta
^ate sangayitva samadahimsu pura | arahanto cirathitiya
tam-ahu namena Itivattan-ti ||
" Itivuttakapali nitthita, C. M.
INDICES.
I,
INDEX TO THE GATHAS.
Akatrakusalam kammam, 81.
65
Akatva knsalam kammam, 30.
64
Akaronto pi ce papam, 76
Akkheyyanca parinnaya, 63
Akkheyyasannino satta, 63
Aggato ve pasannanam, 90
Aggasmim danam dadatam,
90 ' "
Aggassa data medhavi, 90
Agge dhamme pasannanam,
90
Adahyamanena kayena, 29
Atijatam anujatam 74
Adutthassa hi vo dubbhe, 89
Anatthajanano doso, 88
Anatthajanano moho, 88
Anatthajanano lobho, 88
Anayajjena tutthassa, 101
Anavannattisamyutto, 80
Anatapi anottappi, 34
Anubandho pi ce assa, 92
Anejo so anejassa, 92
Annanca datva bahuno, 26
Appamadam pasamsanti, 23
Appamadarata santa, 45
Appassuto apunnakaro, 70
Abhinnattham parinnattham^
36
Abhutavadi nirayam upeti,
48
Ariyaddasa vedaguno, 93. 95
Asubhanupassi kayasmim, 85-
Apayiko nerayiko, 18
Iti hetam namassanti. 82
• *
Ito bho sugatim gaccha, 88
Itthabhavannathabhavam, 95
Idha dhammam caritvana,.
107
Imamhi cayam samaye, 20.^
21
Imaya anukampaya, 83
Uddham tiriyam apacinam^
111 '
Ekaccanam na dadati, 75
Ekadhammam atitassa, 25
Ekam-pi ce panam-aduttha-
citto, 27
Ekass-ekena kappena, 24
126
INDICES.
Etam-adinavam see Evam-ad°
Etahi tihi vijjahi, 99
Ete kho putta lokasmim, 74
Ete tayo devamauassasettha,
84
Ete dhamme bhavayitva, 22.
60
Evam viharim-atapim, 111
Evam vihari atapi, 37
Evam ce satta janeyyum, 26
Evam-adinavam natva, 15.
105
Evam-etam Tathagatam, 89
Esa khinasavo buddho, 112
Esa maggo mahattehi, 35.
36*
Esa so bhagava buddho, 112
Kammaramo bhassarato, 79
Kalyanamitto yo bhikkhu, 17
Kamanissaranam natva, 72
Kamayogena sannutta, 96
Kamesana bhavesana, 55 **
Kayanca bhiudantam natva,
77
Kayaduccaritam katva, 30. 64
Kayaduccaritam hitva, 31. 65.
83
Kayamunim vacamunim, 67
Kayasucim vacasucim, 66
Kayena amatam dhatum, 51.
73
Xayena kusalam katva, 83
Kasavakantha bahavo, 48
Kumaggam patipanno, 110
Kuha thaddha lapa singi, 108
Gihibhoga ca parihmo, 91
Cakkbu sotaiica ghanaiLca, 28.
29
Caram va yadi va tittham, 86.
lid
Jagaranta sunath-etam, 47
Jatambhntam sainuppannam,
43*
Dayhamanena kayena, 28
Tagaranca palasena, 76
Tanca maggam na jananti, 103
Tanca maggam pajananti, 103
Tarn jhayinam satatikam, 8L
Tanhadutiyo puriso, 15. 105
Tanhayogena samyutta, 58
Tato anna vimuttassa, 62. 102
Tato opadhikam pnnnam, 83
Tathagatam buddham-asay-
hasahinam, 38
Tathagatassa buddhassa, 39
Tamonudam paragatam, 88
Tayo vitakke kusale, 87
Tasma chandanca lobhanca,
40
Tasma tarn parivajjeyya, 78
Tasma palasaputasseva, 76
Tasma sada jhanarata, 46
Tasma have jagariyam bha-
jetha, 47
Tasma hi appakicc-assa, 79
Tasma hi ne namasseyya, 106
Tassa nissaranam santam. 48
* The same sutta occurs AFigutt.-Nik. Cat. 25
** The same ga{lid Ahgutt.-Nik. Cat., 38, 5
INDEX TO THE GATHAS.
127
TFadisam mittam kubbetha, 89
Taya nam paricariyaya, 106
Te ca saggam gata, 26
Te jotayanti saddhammam,
104
Te nibbapetva nipaka, 93
Te vaddhayanti nirayam, 93
Tesam deva manussa ca, 41
Tehi dhammehi sampannam,
97
Ditthe dhamme ca, 23
ZDisva vijitasangamam, 82
Duttho attham na jauati, 88
Duve ima cakkhumata, 44
Dosaggim pana mettaya, 93
Dhammaramo dhammarato,
86
Dhammena samharitvana, 75
Natth-anno ekadhammo pi, 14
Na tvevidam kusitena, 102
Natno te purisajanna, 82
Na samane na brahmane, 75
Nikkuha nillapa dhira, 108
Paccupatthitakama ca, 95
Pannaya parihanena, 41
Panna hi settha lokasmim, 41
Pandito ti samannato, 89
Padutthacittam natvana, 20
Paripunnasekham apahana-
dhammam, 46
Pasannacittam natvana, 21
IPapakam passatha cekam, 39
Papakena ca silena, 32
Painujjakaranam thananij 104
Piyarupasatagadhitam, 95
Punnam-eva so sikkheyya, 22.
60
Pubbenivasam yo vedi, 99
Putimaccham kusaggena, 76
Bahussuto punnakaro, 71
Brahma ti matapitaro, 106
Bhaddakena ca Bilena, 33
Bhojanamhi amattannu, 28
Bhojanamhi ca matannu, 29
Mamsacakkhu dibbacakkhu,
61
Mamsacakkhussa uppado, 61
Ma jata koci lokasmim, 89
Manupeta ayam paja, 8
Miccha manam panidhaya, 70
Mulho attham na janati, 88
Mohaggi pana sammulhe, 93
Yatam care yatam titthe, 111
Yato ca ariyasaccani, 24
Yato ca hoti papiccho, 40
Yattha ceta nirujjhanti, 52.
64. 56
Yathapi megho thanayitva, 75
Yatba haritva nikkhipeyya,20.
21
Yada devo devakaya, 83
Yam-ahu danam paramam, 98
Yassa kamasavo khino, 57
Yassa kayena vacaya, 97
Yassa dhamma subhavita,
Yassa rago ca doso ca,
Yassa sakkariyamanassa,
Ya kaci-ma duggatiyo, 40
Yadisam kurute mittam, 76
128
INDICES.
Ye etad-annaya padam, 44
Ye ca kame pahantvana, 96
Ye ca kho chinnasamsaya, 96
Ye ca tanham pahantvana, 58
Ye ca dukkham pajananti, 103
Ye ca manam pahantvana, 8
Ye ca moham pahantvana, 14
Ye ca rattim diva yutta, 93
Ye ca rupupaga satta, 73
Ye ca rupe parinnaya, 73
Ye cassa dhamma akkhata,
101
Ye ceva bhasanti sunanti, 98
Ye dukkham na-ppajananti,
103
Yena kodhena kuddhase, 4. 12
Yena dosena dutthase, 2. 10
Yena makkhena makkhase, 5.
13
Yena manena mattase, 6
Yena mohena mulhase, 3. 11
Yena lobhena luddhase, 1. 9
Ye bhutam bhutato disva, 49
Yesam ve sasanam sutva, 104
Yesanca hiriottappam, 42
Yesam ce hiriottappam, 42
Ye sattasandam pathavim, 27
Ye satthavahena anuttarena,
84
Ye santacitta nipaka, 45
Yo ca dosam pahantvana, 88
Yo ca dhammam-abhinnaya,
92
Yo ca putte pasum hitva, 80
Yo ca mettam bhavayati, 27
Yo ca moham pahantvana, 88
Yo caram va yo tittham va,.
110 '
Yo ca lobham pahantvana, 8ft
Yo ca satima, 34
Yo jagaro ca satima, 47
Yo dukkhassa pajanati, 97
Yo dhammayagam ayaji, 100
Yo na hanti na ghateti, 27
Yoniso manasikaro, 16
Yo sabbam sabbato, 7
Yo sukham dukkhato dakkhi,.
53
Bagaggi dahati macce, 93
Eupadhatuparinnaya, 51
Luddho attham na janati, 88
Lobho doso ca moho ca, 50
Vineyya maccheramalam, 26*
Samvarattham pahanattham,.
85
Samvejaniyesu thanesu, 37
Samsagga vanatho jato, 78
Sangatigo maccujaho niru-
padhi, 69
Sace bhutaparinno so, 49
Sattasangapahinassa, 94
Sattha hi loke pathamo^
mahesi, 84
Sabbalokam abhinnaya, 112
Sabbaragavirattassa, 55**
Sabbe sabbabhibhu dhiro, 112^^
Samahito sampajano, 52. 54^
56
Cp. Ahgutt.'Nik. Cat. 57, 3
** Ibid., 38, 5
INDEX OF PBOPEB NAMES.
129
Samuddam visakumbhena, 89
Samma manam panidhaya,
71
Sa ve akkheyyasampanno, 63
Sa ve indriyasampanno, 62
Sa vedagu vusitabrahmaca-
riyo, 109
Sa ve sabbabhibhu see Sabbe
sabbo
Sa ve sammaddaso bhikkhu,
58. 72. 85
Sa sattakkhattum paramam^
24
Sahapi dukkhena jaheyya, 109
Sagara anagara ca, 107
Sagaresu ca civaram, 107
Sa te saddha nivitthassa, 83
Silam rakkheyya medhavi, 76
Silam samadhi panna ca, 59 *
Sukha samghassa samaggi, 19
Sugatam pana nissaya, 107
Subhikkhavaco puriso, 75
Sekhassa sikkhamanassa, 62
102
Seyyo ayogulo bhutto, 48. 91
Sele yatha pabbatamuddhani,
38
Sevamano sevamanam, 76
So kho panayam akkhato, 24
So pamadam-anucinno, 89
H;
INDEX OF PKOPEE NAMES.
(Devanam-) Indo, 22
Gijjhakuto, 24
Giribbajo, 24
Tathagato, 88. 39. 68. 84. 89,
90. 109. 112 **
Devadatto, 89
Deva, 95
Buddho, 68. 84. 90. 112 **
Brahma, 22. 83. 106
Bhagava, 1. 84. 98. 112. etc **
Magadha, 24
Maccu, 82
Maro, 58. 68. 82. 83. 93
Sakko, 22
Sugato, 98. 107
* Different from Ahgutt.-Nik. Cat. 1, 5
*'^' I do not mention all suttas where Bhagava, Tathagato,
Buddho occurs.
10
130
III.
INDEX OP SUBJECTS AND WORDS.
Akatam,* 43
Akathamkathi, 55
Akaraniyam, 25
Akariyam, 25
Akasi, 53
Akut6bhayam, 112
Akuppa, 62
Akubbato, 89
Akusalam, 16. 38
Akusalamulani, 50
Akusalavitakka, 80. 87
Akovide, 93
Akkbataram, 63
Akkhato, 24. 101
Akkhasi, 61; akkhayati,
90
Akkheyyam, 63
Akkheyyasannino, 63
Agamissa^ 42
Aguttadvarata, 28
Aggappasada, 90
Aggam, 90
Aggo, 90. 98
Aggisikhupamo, 48. 91
Aggi, 93
Angam, 16
Acakkbukarano, 87
Accagum, 93. 95
Accatari, 69
Accbadetva, 82
Acche, 111
Accbejji, 53
Ajatam, 43
Ajanato> 102 ; ajananta, 93
Ajelaka, 42
Ajjbaga, 77
Ajjhattam, 45. 85. 86. 94
Ajjbattikam angam, 16
Ajjbattikanam ayatananam,
109
Ajjhabhu, 82
Ajjbagare, 106
Ajjbavasati, 82
Anjalikaraniyo, 90
Annataram, 101
Annatbattam, 18
Annadattbudaso, 22. 112
Anna, 45. 46. 47. 62. 92 ; a^
anuttara, 102
AMatavindriyam, 62
Annindriyam, 62
Attiyamana, 49
Attbangiko maggo, 24
Attha, 89
Atakkavacaram, 43
Atapamya, 31
Atari, 69
Atikkanta-, 99
Atikkamma, 59
-atigo, 53. 69
Atijato, 74
Atidbavanti, 49
* I think it more convenient to give the forms as they occur in
the text.
INDEX OF SUBJECTS AND WORDS.
131
Ativattati, 16. 105
-atitam, 68
Atito addha, 63. 78
Atekiccho, 89
Atthangato, 69
Atthaddba, 108
Atthavasam, 91
Atthavasika, 91
Attho, 49. 84 88. 109 ; a^
paramo, 98
Atho, 103
Adinnadana, 74
Adukkhamasukha vedana, 52.
53
Addakkhi, 53
Addha, 63. 78
Adhammam, 86
Adhigacchati, 86
Adhiganhati, 23
Adhigantabbam, 102
-adhigamena, 89
Adhiggahita, 101
Adhiggahetva, 27
Adhimuccati, 49
AdhivacaDam, 22. 109
Adhivaseti, 110
Anagariyam, 82
Anannatannassamitindriy am ,
62
Anatthajanano, 88
Anabhavam, 110
Anabhinanditani, 44
Anabhibhuto, 11^
Anavajjani, 101
Anavanfiattipatisamyutto vi-
takko, 80
Anagato addha, 63. 78
Anaganta, 96
Anagamita, 1. 2. 3. 4. 5. 45.
46.47
Anagami, 96
Anagara, 107
Anatapi, 34. 110
Anadano, 15. 105
Anavaram, 82
Anasavam, 82. 97
Aniccanupassino, 85
Anibbanavattaniko, 87
Anibbuto, 92
Anirakatajjhana, 45
Anigho, 97. 112
Anitiham, 35. 36
Anukampako, 75. 106
Anukampi, 100
Anukkamanti, 84
Anuggaho, 19 ; ^ha, 98. 100
Anucinno, 89
Anujato, 74
Anuttara, 102. 112
-anuddayata-, 80
Anuddhamseti, 48
Anuddhato, 37. Ill
Anudhammo, 86
Anupabbajjam, 104
Anupariyaga, 27
-anupassi, 85
Anupadaya, 94
Anupadisesa nibbanadhatu,
44. 112
Anuppattasadattho, 44. 84
Anubandho, 92
Anumattesu, 97. Ill
Anumodanti, 83
Anuyutto, 82. 97
-anuyogam, 82. 97
Anulomika, 101
132
INDEX OF SJ7BJE0TS AND WORDS.
Anuvicintayam, 86
-anusarino, 102
Anussadam. 97
AnuBsaranam, 104
Anussarati, 99 ; ^ssaram, 86
Anupamo, ll:a
Anekavihitam, 99
Anejassa, 92
Anottappam, 40
Anottappi, 34. 110
Antam, 91
AntakarOy 24
Antakiriya, 91. 103. 107
Antarato, 88
Antara, 88. 89
Antare, 112
Antimam, 57. 62
Antimadehadharim, 38. 46
Antimadehadharo, 100
Andhakarano, 87
Andham tamam, 88
Anvad-eva, 40
Anvayo, 84
Apagata, 108
Apada, 90
Aparitassato, 94
Aparipuro, 104
Aparihanaya, 79
Apassato, 102 ; ossanto, 92
Apahanadhamniam, 46
Apacinam, 111
Apayam duggatim, etc.,
20. 81
Apayika, 48. See ap°, which is
the correct form
Apavunanti, 84
Appativirata, 74
Appattamanasassa, 16
Appamano, 27. 83
Appamada-, 81 ; ^do, 28
Appasanna, 18. 19
Appassuto, 70
Appahaya, 48
Appahino, 68. 69
Appani, 101
Appeva nama, 91
Abandho marassa, 68
Abbhassakkamano, 27
Abyapajjham, 22. 60
Abyabajjharamo, 38
Abrahmaoariyena, 48
Abrahmaoarij 48
Abhabbo, 103. 110
Abhavissa, 43
Abhasiya (?), 70. 71
-abhikinna, 91
Abhijanami, 22
Abhijjha, 111
Abhijjhalu, 91. 92
Abhifinattham, 36
Abhinna, ger.^ 82
Abhinnaya, 92. 97
Abhinnavosito, 53. 72. 85. 99
Abbinandanti, 49 ; ^ditum, 43
Abhinivajjetva, 86
Abhibhuyya, 46
Abhibhu, 112 ; obhuno, 8
Abhilapo, 91
Abhivassi, 75
Abhivihacca, 27
Abhisamaya, 23. 53
Abhisambujjhatiy 112
Abhisambuddho, 112
Abhutam, 43
Abhutavadi, 48
Amaccehi, 80
INDEX OF SUBJECTS AND WORDS.
183
Amacchari, 100
Amatassa dvaram, 84
Amata dhatu, 51. 73
Amattannuta, 28
Amattannu, 28
Amitto, 88
Amutta, 93
Amutrasim, 99
Amulakena, 48
Amohayi, 69
Ambho, 109
Amha, 91
Ayaji, 100
Ayogakkhemino, 58
Ayogulo, 48. 91
Aranne, 91
Araham, 84; ^ha, 96; ohatam,
107
Ariyaddasa, 93. 95
Ariyapannaya, 107
Ariyasaccani, 24
Ariyasavako, 82
Ariya panna, 41
Ariyo, 27. 53. 70. 104
Arupatthayino, 73
Arupadhatu, 51
Arupa, 73
Arupino, 90
Alamsamakkhataro, 104
Avajato, 74
Avannayi, 98
Avanno, 76
Avatinnam, 88
Avabujjhati, 88
Avikkhittam, 94
Avijanata, 102
Avijja, 40. 68. 69. 99. 85
Avijjanivaranam, 14
Avijjasavo, 56. 57
Avisatam, 94
Avihimsavitakko, 87
Avicinirayam, 89
Avutthikasamo, 75
Avekidiati, 88
Avyapadavitakko, 87
Asamhariya, 83
Asamhira, 88
Asankatam, 48
Asankhata, 90
Asannata, 48
Asannato, 91
Asannino, 90
Asanthita, 78 ; otam, 94
Asaddhammehi, 89
Asante, 76
Asamahita, 108
Asammuttha, 111
Asayhasahinam, 38
Asallinam, 111
Asaraddho, 111
Asitam, 97
Asubhasannino, 93
AsubhanupasBl, 85
Asuram, 93
Asekhena, 59
Assa, 92
Assamedho, 27
Ahirikam, 40
Ahiriko, 40
Ahosim, 22
Aganta, 96 ; ^taro, 8. 73
Agamma, 78; agamasim {see
p. v.), 22
Agami, 96
Acariyabhariya, 42
INDEX OF SUBJECTS AND WORDS.
Acaragocarasampanno,97. Ill
Ajivika, 91
Atapi, 34, 37. 46. 47. 72. 85.
Ill ; ^im, 111
-adano, 74
Adikalyanam, 84. 107
Adicco, 88
Adinavam 15. 105
Auapanasati, 85
-anisamsa-, 85. 36. 46
Apajjanti, 108 ; apajja, 89
Apadaka^ 106
Apadi, 89
Apayiko, 18. 89
Abhassarupago, 22
Amisa-danam, -samvibhago,
98. 100 ; -yago, 100 ;
-dayada, 100
Amisanuggaho, 98. 100
Amodamano, 75
Ayataggam, 22. 60
Ayatauanam, 109
Ayati, 109
Ayatim, 94
Ayasmanto, 103
Ayu, 90. 99
Araka, 92
Araddhaviriyo, 78. 110. Ill
Araddho, 37 ; oddham, 111
Arabbha, 101
Aradhayanti, 107
-aramo,18. 38. 49. 79.81.
Aruppam, 72
Aruyha, 78
Alayasamugghato, 90
Alokakarana, 104
Alokakara, 104
Aloko, 99
Alopo, 26
Avuta, 14
Asavakkhayo, 96
Asava, 56. 57
Asavanam khaya, etc., 99.
102
Asim, 99
Aharauettippabhavam, 43
Ahuneyyo, 90. 106
Itthassa kantassa, etc., 22
Inattha, 91
Iti, 82. 83. 112
Itibhavabhava-, 105
ItisaccaparamasOy 55
Ito, 83
Itthattam, 96
Itthabhavaiinathabhavo, 15.
95. 105
Idhupapanno, 99
Indriyani, 62. 28. 29
Iriya, 38
Isi, 112
Ukkhadhara, 104
Utthana-, 75
Ucchadanena, 106
Ujumagganusarino, 102
Uttamapuriso, 97
Uttarikaraniyam, 89. Ill
Udadhi, 89*
Udapadim, 99 ; ^di, 61
Udabindu, 88
Udayam, part,, 88
Udayabbayam, 111
Udava, 86. 110
Udirayanta, 84
Uddham, 111
INDEX OF SUBJECTS AND WORDS.
185
Uddbaccakukkuccam, 111
Uddhato, 79
Unnala, 108
-upago, 22. 73. 99
Upaccaga, 7. 8
Upatthitasati, 92
Upatthita, 111
Upadhi, 27. 77
Upadhippatinissaggam, 51. 73
Upadhisankhaye, 112
Upanayhati, 76
Upapajjatha, 89. 20. 21 ; opaj-
jissami, 76; opajjare, 48
-upapattiyo, 95
Upaparikkhato, 94
Upaparikkheyya, 94
Upama, 109
Uparujjhati, 103
Upavadaka, 70. 99
Upasankamanam, 104
Upasamo, 24. 87. 90. 103. 110
-upasevana, 76
Upadanakkhayaramam, 81
Upadiseso, 45. 46. 47
Upayasehi, 91 ; -upayasassa,
109
Upekkhako, 86
Upenti, 91
Ubhato, 91
Ubho, 48 ; ubho atthe, 23
Ekaggam, 111
Ekaggacitto, 92
Ekadbammo, 25
Ekodibbuto, 47
Ejanugo, 92
Etarabi, 78
Enam, 111
Evamnamo, 99
Evamayupariyanto, 99
Evambbuto, 110. Ill
Evarupa, 104
Esana, 54. 55
Esino, 107
Ebi, 83
Okkamati, 83
-ogadba-, 35. 36
Ogbassa, 107
Ottappam, 42
Ottappi, 34, 111
Otinnamba, 91
Opadbiko, 27. 83
Obbasakara, 104
Omukkassa, 68
Oramattakena, 89
Orambbagiyanam, 109
Orasa, 100
Oliyanti, 49
Ovadaka, 104
Ovuybasi, 109 ; °ybeyya, 109
Osadbitaraka, 27
Obaretva, 82
Obitabbaro, 44. 84
Kankalo, 24
Kankbati, 77
Kaccbebi, 83
Kattbattbam, 91
Katakaraniyo, 44. 84
-kapaniddbika-, 75
Kappattbo, 18. 89
-kappe, 22. 99
Kabalam, 26
Kammaramo, 79
-karaniyo, 68
136
INDEX OF SUBJECTS AND WORDS.
Kalyana - dhammo, -panno,
-sflo, 97
Kalyanamittata, 17
Kalyanadhimuttika, 78
Karomi, 48 ; karonti, 84
kubbetha, 89 ; kurute, 76
kareyya, kayiratha, 20. 21
katva, 48 ; katvana, 19. 65
Kamakamino, 107
Kamagunanam, 109
Eamatanha, 58
Eamanissaranam, 72
Kamabhogino, 95
Kamabhogesu, 95
Kamayoga-, 96
Kamavitakko, 87- 110
Kamasavo, 56. 57
Kamupapattiyo, 95
Eamesana, 54. 55
Kamesu, 74
Kayaduccaritam, 64. 70. 99
Kayamoneyyam, 67
Kayasucaritam, 65. 71. 99
Kayasoceyyam, 66
Kayo, 77. 85 ; kayassa bheda,
etc., 20. 21. 81. 99
Kalam kareyya, 20. 21
Kalavipassi, 47
Kalena, 47
Kasavakantha, 48
Kincassa, 111
Kincapi, 109
Kinnu, 83
Kilissanti, 83
Kissa hetu, 92. 104
-kukkuccam, 111
Kukkuta-, 42
Kumaggam, 110
Eulagandhano, 74
Kulaputto, 91
Kulani, 106
Kusalam, 16. 83
Kusalavitakka, 87
Kusalo, 27
Kusito, 84. 102. 110
-kuhanattham, 35. 36
Kuha, 108
Kesamassum, 82
Koci, 89
Kodham, 4. 12
Kodhupayasassa, 109
Khandhanam, 111
-khandho, 59. 104
Khayo, 99. 102
Khinasavo, 96
Khettamhi, 98
Khemo, 38
Grajjayitva, 75
Gana, 90
-gatam, 27. 91
-gadhitam, 95
Gantva, 83
-gantha-, 102. 112 ; ^a, 8
-gandha-, 75
-gandhano, 74
Gameti, 110
Garunam, 42
Gahattha, 107
-gahapatika, 107
Gahetva, 92
Game, 91
-gaminam, 35. 36. 97. 103.
107. li2
INDEX OF SUBJE^CTS AND WORDS.
137
Giddho, 92
-gilana-, 107
Gihibhoga, 91
Guttadvarata, 29
Guthagatam, 91
Gehanissitam, 110
-gocara-, 97. Ill
Gharam, 107
Ghateti, 27
Cakkhukarano, 87
Cakkhuma, 104. 109
Cakkhuni, 61
Catudvaram, 89
Catuppada, 90
Gatasso, 99
Cattalisam, 99
Candi, 27
-carana-, 84
Care, 111 ; caram, 110. Ill
Cavati, 83 ; cavamane, 99
Cavanadhammo, 83
Cassa, 47
Cayam (ca-ayam), 91
Cittam, 20. 21 *
Cittappakopano, 88
Civaram, 101. 105. 107
Cuto, 26. 99
Cubhayam (ca-ubh^), 96. 98
Ceteti, 82
Cetasa ceto, 20. 21
Cetopadosa-, 20
Cetopasada-, 21
Cetovimutti, 27. 82. 97. 103
Cettha, 109
Corabhinita, 91
Ghattimsa, 22
Channetam, 109
Chavalatam, 91
Chijjati, 78 ; chetva, 47. 95 '
Chinnasamsayo, 96. 97. 112
Janakuhanattham, 35. 36
Janata, 38
-janano, 88
Janapada-, 22
Jalam 'part,,, 89
Jahe, 40 ; jaheyya, 109
-jaho, 69
Jagarato, jagaranta, 47
Jagaritam, 47
Jagariyam, 47
Jagaro, 47. 110. Ill
Jatam, 43
Jati, 99
Jatikkhayam, 99
Jatikkhayantadassim, 46
Jatijara, 47
Jatijarupaga, 103
Jatisamsaro, 94
Jatisatam, 99
Janati, 88 ; janatu, 35. 36 ;
janatha, 89 ; janato, 102
Japeti, 27
Jigucchamana, 49
Jinati, 27
Jivikanam, 91
-jivinam, 104
Jetvana, 82
Jotayanti, 104
Jhanarata, 46
Jhayinam,81; ^ino, 107; °ibbi,
78
138
INDEX OP SUBJECTS AND WORDS.
Natvana, 20. 21
Nanakarano, 87
Thana, 65. 74
Thito, 110. Ill
Daybamanena, 28
Tagaram, 76
Tacasaram, 50
Tanhi, 82
Tanhakkhayo, 90
Tanha, 58. 109
Tanhasamyojanam, 15
Tanhuppada, 105
Tattha tattha, 109
Tatra, 22 ; tatrapasim, 99
(Tatra-apiasim)
Tathakari, 112
Tathagatasavaka-, 90
Tathavadi, 112
Tatharupe, 104
Tathupamam, 38; opamaham,
91 (=opamam aham)
Tadamina, 89
Tadubhayam, 81. 86
Tad-evaham, 70. 71
Tapaniya, 30
Tappeti, 75
Tamonudam, 38. 104
Tamha, 88 ;• Tamhi, 89
Tasma, 78. 79. 89. 106
Tadisako, 76
Tarakarupam, 27
Tarayatam, ^ari., 112
Talapakkam, 88
Timsam, 99
Titthe/lll; tittbam, 110
Tinno, 112
Tibbasarago, 91. 92
Tiracchanam, 93
Tiriyam, 111
Tisso, 99
Tuttho, 101
Tumbe, 38. 100. 107 ; tumba-
kam, 38., 107
Tevijjo, 99
Tvevidam, 102
Tbaddba, 108
Tbanayitva, 75
Tbalam, 75
Tbavaram, 38
-tbavariya-, 22
Tbinamiddbam, 34. Ill
Dakkbi, 53
Dakkbina, 26
Dakkbineyyo, 26. 90
Dadatam, 'part., 90
Danto, 112
Damayatam, ^ar^., 112
Damo, 22
-damma-, 84
Dassanam, 104
-dassavi, 97. Ill
-dassim, 46 ; dassino, 45
Dassetaro, 106
Data, 75. 90
Danam, 22 ; danani, 98. 100
Danamayam, 60
Danasamvibbagassa, 26
Dayako, 26
-dayada, 100
Dara, 42
Darum, 78
INDEX OP SUBJECTS AND WORDS.
139
Dittham sutam etc., 112
Ditthadhammikam, 23; ^ka,
44
Ditthi, 32. 33
Ditthigatehi, 49
Ditthitthana, 55
Ditthe ceva dhamme, 41
Ditthe dhamme, 23. 28
Ditthe va dhamme, 28. 29. 37.
45. 46. 47- 82. 97. 103
Dibhacakkhu, 61 ; dibbena
cakkhuna, 99 ; dibba, 95
Disa, 101
Disva, 82. 109
Dukkham, 102. 103
Dukkha-kkhandhassa, 91 ;
odhamma, 43 ; onirodhaga-
mini patipada, 102. 103 ;
onirodho, 102. 103; osam-
udayo, 102. 103 ; ^sam-
uppadam, 24
Dakkhabhikinna, 91
Dukkha vedana, 52. 53
Dakkhupasamagaminam, 103
Duggati, 28. 40
Duccaritani, 64. 70
Duttho, 76
-dutiyo, 15. 105
Dubbanniyam, 83
Dubbanne, 99
Dubbhago, 91
Dubbhe, 89
Duraccayam, 95
Dussati, 88
Deti, 75 ; detha, 75
Deva-kaya, 83; ^putto, 83;
osadda, 82
-desana, 39
Desetha, 107
Deha-, 38. 46. 100; deham,
57. 62
Domanassehi, 91
Dosaggi, 93
Dosaneyye, 88
Dosasannitam, 83
Doso, 2. 10. 50. 68. 69. 88
Dvinnam, 45. 46. 98. 100
Dvipada, 90
-dha {for idha), 28
Dhamsati, 18. 19
Dhammam, 92. 107; °ena,
99; dhamma, 28-33. 37.
40. 59. 77. 79. 90. 97. 101
Dhamma-ja, 100 ; ^ivinam,
104; odanam, 98. 100
^dayada, 100 ; odesana, 39
onimitta, 100; °yago, 100
°vitakkam, 86 ; ovinaya,108
oe, 83. 97; °samvibhago,
98. 100
Dhammamayam, 38
Dhammanuggaho, 98. 100
Dhammanudhamma-, 86
Dhatu, 44. 51. 73 ; dhatuso,
78 ; dhatuyo, 51. 72
-dharim, 38. 46 ; dhari-
nam, 41
Dhareti, 57. 62
-dharo, 100
Dhira, 108
Dhirupasevana, 76
Dhovanena, 106
Nam, 38. 89. 106; ne, 106;
nesam, 74. 107
140
INDEX OF BUBJECTS AND WORDS.
Nadiya, 109
Nandino, 107
Namasseyya, 106
Nayidam, 36. 22
Nayidha, 42. 43
Nassati, 91
Nannam (na-annam), 99
Namarupasmim, 41
Nalam (na-alam), 43
Nikkiiha, 108
Nikkhitto, 20. 21
Nikkhipanto, 92. 20. 21
Nigacchasi, 109
Niccharati, 82
Nicchato, 52. 54. 56
Ninhatapapakam, 67
Nittharanatthaya, 107
Niddaramo, 79
Niddisati, 112
Ninnam, 75
Nibbanam, 34. 45. 90. 102. 112
Nibbana-dhatu, 44. 112 ; -dha-
tuyo, 44 ; -samvattaniko, 87
Nibbanogadha-, 35. 36
Nibbapenti, 93 ; nibbapetva,
93
Nibbindatha, 39
Nibbutassa, 92
Nibbedhagamini, 41. 93
Nimmanaratino, 95
-nimmita-, 95
Niraggalo, 27
Nirayam, 20. 81. 89. 99
Nirakare, 87
Nirupadhi, 51. 57. 69. 73. 83
Nirodhadhatu, 51
-nirodhiko, 87
Nirodho, 73. 90. 102. 103. 112
Nillapa, 108
Nivato, 92
Nivittham, 41 ; ^a 83
Nivuta, 14
Nivesaye, 83
Nisinno, 86. 110. Ill
Nissaya, 107
Nissaranam, 43. 72
Nissaraniya dhatuyo, 72
Nihinakamma^ 48
-nivaranam, 14
Nekkhammam, 72 ; <>assa,
109
Nekkhammavitakko, 87
-netti-, 43. 44
Netticchinnassa, 94
Nenti, 76
Nerayiko, 18. 48
Nevasanninasannino, 90
No, 102. 112
Nhapanena, 106
Pamsukulam, 101
Pakata, 91
Pakaroti, 27
Pakasetha, 107
Pakireti, 75. 91
-pakopano, 88
-pakkam, 88
Pakkhandati, 49
-pakkhiyanam, 82
Paccatthiko, 88
Paccanubhoti, 44 ; ^bhutam,
22
Paccayam, 107
Paccupatthitakama, 95
Paccupatthita, 107
Paccuppanno addha, 63. 78
INDEX OF SDBJEOTtf AND WOBDa.
27
Pajahati, 110 ; "jahama, 38
Fajananti, 103 ; ^^aaaip, 98
Pajaya, 112
Fajjotakara, 104
Paflcannam, 109 ; "toietain,
iUd.
PaMakkhandho, 104. 59
Pafifia, 41. 59. 93. 107 ; -cak-
khu, 61 ; -nirodhiko, 87 ;
-vimutti, 97. 82. 103 ; -vud-
dhiko, 87 ; -sampanna, 104
Panflapemi, 99
Paiiuayetba, 91
Faunasam, 99
Paiinuttaram, 46 ; °a., 46
Patiggahaka, 26
Paticoa, 91
Patioehanti, 107
Patififio, 48
•patiniBsaggaui, 51. 73
Patinissattba, 55
Patipada, 112
Patipuggalo, 112
Patimukkassa, 68
Patilabhati, 83
Pativirato, 74
-patisamyutto, 80
Patisamvediyati, 44
-patiHamTedi, 99
PatisaUiinarama, 45
Patisoto, 109 ; °tam, 109
Patihafifiati, 101
Patbamam Sanam, 62. 102
Fatbama vijja, 99
Fanitam, 49
Pandito, 23. 89
Patittbita, 88
Patiasato, 17. 27. 85
Pattapani, 91
Pattamanasam, 82
Pattaaambodbig amino, 97
Pattipattam, 38
Patthayano, 76. 109
Pathavim, 27.
Padam asafikhatam, 44
Padiiiayum 14
Padittam, 91
-padipeyjam, 75
PiuUiuliacittaui, 20
PaduHeyya, 89; "duaitam, 2
°du8itam, 89
-rajjassa, 22 ; -vassl,
75
Padosa-, 20
Padbiinena, 37
Pabujjbatba, 47
Pabbajito, 91
Pabbajjaya, 82
Pabbaiikara, 84. 104
Pabbaugunaii], 43
-pabhavam, 43
Pabha, 27
Pamadam, 89 ; -pamada-, 74
-pamocano, 102. 112
Pomocenti, 84
Payatapani, 100
Paylrupasato part., 104
Payirupiisanam, 104
Param, 99
Paranimmita-, 95
Paranuddayata-, 80
-pararaaso, 55
-parikkbarehi, 107
Parikkbina-, 84
142
INDEX OF SUBJECTS AND WORDS.
Parikkhepa, 18. 19
Paxicca, 20. 21
Pariccajana, 18. 19
Pariccaje, 95
Parinnattbam, 36
Parinna, ger., 7
Parinnaya, ger.y 78
-parinno, 49
Parittam, 78
Paridevehi, 91
Paridhamsamano, 91
Parinibbanti, 93. 95 ; °nib-
buto, 52. 54, 56
Parinibbayati, 112
Paripureti, 91
Paripunnasekham, 46
Paribbaje, 105
Paribhasa, 18. 19
Parimukham, 85
-pariyanto, 99
Parivadinnacitto, 89. 81
Pariyadaya, 26
Pariyayavacanam, 39
Pariyutthita, 49
Pariyesitam, 112
Pariyosanakalyanam, 107
Parivajjeyya, 78
Parivimamsamano, 47
Parisasu, 74
Parissaya-, 107
Parihanaya, 79
Parihayati, 86
-pareta, 91
Palasena, 76
Pavaddhali, 90
Pavattayi, 112
Pavivittehi ariyehi, 78
Paviveko, 38
Pavecchati, 75
Pasamsanti, 106
Pasamsa, 76
Pasannam, 21; ^a, 90; °anam,
18. 19*
Pasannacittam. 21
-pasada-, 21. 90
Pasadikam, 21
Pasaraye, 111
Pasldati, 49 ; ^anti, 18. 19
Pasum, 80
Passati, 88 ; passa, 92 ; pas-
sam, 'part.^ 85 ; ^ato, 102 ;
oanto, 92
PassaddbOy 111
Paham (api-aham), 104
Pabamsu, 44
Pabatvana, pabantvana, 8. 14.
58. 88. 96 (see jp. VII.)
Pabanam, 85. 45
Pabasi, 69
Pabitatto, 78. 99.110.111
Pabiyati, 85 ; ^te, 88
Pabuto, 27
Pakatindriyo, 91. 92
Patikankba, 28. 29. 41
Patipado, 84
Patibbogo, 1-5
Panatipata, 74
Panatipatino, 93
Pane, 27
Patimokkba-, 97. Ill
Patubbavanti, 88
Panabbojanam, 101
Pamujjakaranam, 104
Papasakba, 76
Papamittata, 89
Papiccbata, 89
INDEX OF SUBJECTS AND WORDS.
148
Papiccho, 89
Papune, 37. 89 ; papunitva,
109 ; papenti, 76
Paragato, 38. 109
Paramgato, 69. 96
Paraga, 46
Paragum, 46. 100
Paricariyaya, 106
Paripurim, 104
Pahuneyyo, 90
Pitthito, 92
Pindapata-, 105. 107
Pindiyalopo, 101
Pindolo, 91
Pindolyam, 91
Pipasavinayo, 90
Piyarupa-, 95. 109
Pihayanti, 41
Puggala, 75. 84 ; 90 ; oam, 20.
21. 25
Punjo, 24
Punnam, 83 ; punnanam, 22
Punnakiriyavatthu, 27. 60
PuMakkhettam lokassa, 90
Puttha, 112
Putta, 74. 80. 100
Punappunam, 83
Punabbhavam, 104
Pubbanimittani, 83
Pubbacariya, 106
Pubbenivasam, 99
purisa - dammasarathi, 84 ;
-puggalassa, 25 ; °a, 90 ;
-medho, 27 ; -yugani, 90
Purisajanna, 82
Puriso, 109
Puti, 76 ; -macchain, 76 ;
muttam, 101
Pettivisa^am, 93
Pokkhara, 88
Posaka, 106 ^
Pharati, 91
Phu8e,47; phusam, part., 72
phutthum, 34. 79. 80. 110
phuttho,63; phas8aye,109
phusseti, 89; phassayitva,
51. 73
Baudhana, 88
Bandho Marassa, 68
Bahiddha, 94
Bahujana-, 84
Bahuppada, 90
Bahullkato, 23
-bahiilo, 34. 37
Bahussuto, 71. 84
Bahupakaro, 16. 17. 104, 106.
107
Balupasevana, 76
Bahiram angam, 17 ; bahira
vitakkasaya, 85
Bodhipakkhikanam dhamma-
nam, 97 ; °iyanam, 82
Byak^si, 20. 21
Byabadhemi, 38
Brahmacakkam, 112
Brahmacariyam, 35. 36. 83.
107
Brahmacariyesana, 54. 55
Brahmabhutam, 68
Brahmavimanam, 22
Brahmanagahapatika, 107
Brahmanattham, 103
Brahmano, 69. 70. 71. 99. 100.
103
144
INDEX OF SUBJECTS AND WORDS.
Brumi, 38. 46
Bruheta, 45
Bhajato, jpar^, 104
Bhandanani, 18. 19
Bhatam, 20. 21
Bhayattha, 91
Bhayadassavi, 97. Ill
Bhayadassino, 45
Bhayanakam, 89
Bhabbo, 108. 110
Bbava-tanha, 58; -nettisan-
khaya, 44 ; -yoga-, 96 ;
-samyojano, 84
Bhavani, 44
Bbavabhave, 58
Bhavarama, 49
Bhavasavo, 56, 57
Bbavahi, 83
Bhavesana, 54. 55
Bbassaramo, 79
-bharo, 44. 84
Bhayittha, 22
Bhavananuyogam, 82. 97
Bhavanaparipurim, 104
Bhavanamayam, 60
Bbavayati, 27. 22
Bhavitatto, 77. 84. 89. 104
Bhavitattanuataram^ 68
Bbavita, 112
Bhasate, 27 ; bhasati, 112 ;
oanti, 98 ; bhasamano, 86 ;
bhasayanti, 104
Bhikkhuniya, 69
Bhikkhusila-, 104
Bhindantayam (bbindanto-
ayam ?), 77
Bhisakko, 100
Bhiyobhavo, 19
Bhufijeyya, 48. 91
Bhutato, 49
BhutapariMo, 49
Bhesajja-, 107 ; °anam, 101
Bhoga, 76
Bhojanam, 101
Bhonto, 99
Mam /or imam, 69
Mamsacakkhu, 61
Makkbo, 5. 13
MagganugOy 89
Maccu-rajam, 69 ; -hayino, 73
-maccham, 76
Macoheramalam. 26
-majja-, 74
Majjbekalyanam, 107
Mafineyya, 89
MattaMuta, 29
Mattannu, 29
-mattena, 99
Madanimmaddano, 90
-manasankappo, 91. 92
ManasikarOy 16
Manapamanapam, 44
Manussattam. 83. 26
Mano-duccaritam, 64. 70 ;
-moneyyam, 67 ; -sucari-
tam, 65. 71 ; -soceyyam,
66*
Mayam, 38
Maranamattam, 109
Mala, 88
-massum, 82
Mahattebi, 35. 36
Maha, 89
Mahiccho, 92
INDEX OF SUBJECTS AND WOBDS.
145
Mahesi, 24. 26. 35. 36. 88. 84
Matapitaro, otunam, otusu,
106
Manamjaham, 38. 46
Matugamassa, 109
Matuccha, 42
Matulani, 42
Managantha, 8
-manasassa, 16
-manusakena, 99
Mano, 6. 8
Manusa, 95
Mamaka, 108
Maradheyyam, 59
Marapaso, 68
Mala-, 75
Miccha, 71 ; -ditthikamma-,
70. 99; -ditthika, 70.
99
Micchacara, 74
-middha-, 34. Ill
Milayanti, 83
Mukhato jata, 100
Mucchito, 93. 110
Mutthassati, 91. 92
Mutam, 112
-muttam, 101
-muddbani, 38
Muyhati, 88
-musavado, 25 ; musa-
vada, 74
Musavadissa, 25
Mulajata, 88
-mulani, 50
Mettamso, 27
Mettacittam, 22. 60
Metta, 27. 93
Mettayati^ 27
Metto citto, 27
-meraya-, 74
Mocayatam, pwrt.^ 112
Moneyyani, 67
Mohaggi, 93
Mohaneyye, 88; Qesu, 110
Moho, 8. 11. 50. 68. 69. 88
Yam, 88
Yajetha, 98
Yatam, part.^ Ill
Yathayidam, 14. 15
Yathakammupage, 99
Yathakamakaraniyo, 68
Yathakari, 112
Yathatatham, 112
Yatha bhatam, 20. 21. 82. 33
Yathabhutam, 103
Yatbavam, 49
Yathavadi, 112
Yad-idam, 72. 90. 98. 100. 104
Yad-eva, 70, 71
Yasma, 43
Yaga, 100
-yacakanam, 75
Yacayogo, 100
Yani kanici, 27
Yavam, 92
Yavajivam, 88
Yavata, 90. Ill
Yayam, 98
Yoga-kkhemo, 16. 18. 19. 84.
107. 109 ; -yutta, 58. 96
Yoga, 84
Yogatigo, 72. 85
Yojanasate, 92
Yoniyo, 98
Yoniso, 16. 37
11
146
INDEX OF SUBJECTS AND WORDS.
Eakkheyya, 76
Eajam, 87
-rajjassa, 22
Battbapindam, 48. 91
Bananjaha, 104
-ratino, 95
-rato, 88. 46, etc.
Battim, 112; -divam, -diva
93 *
Batte, 98
Bahado, 92. 109
Bagaggi, 98
Baganusayo, 85 .
Bago, 68. 69
Bajabhimta, 91
Bajisi, 27
Basi, 24
Bukkhamulam, 101
Bupadhatu, 51
Bupehi, 78 ; -rupasmim, 41
Bupino, 90
Bupupaga, 78
Buhati, 76
Boganilam, 48
Laddhana, 75
Lapati, 112
Lapa, 108
Lapitalapana-, 99
Labha, 88
Labba-, 80 ; ^o, 76 ; ^am, 88
Lubbhati, 88
Loka-nirodho, 112 ; -vidu, 84 ;
-samudayo, 112
Lokantagu, 109
Loko, 112
Lobbaneyye, 88
Lobho, 1. 9. 50. 88
Va, 88. 91. 92
Vaggaramo, 18
Vaci-duccaritam,64. 70; -mone-
yyam, 67; -sucaritam, 65.
71; -soceyyam, 66
Vaje, 82
Vajjesu, 97. Ill
Vattupacohedo, 90 *
Vaddbayanti, 93
Vanno, 90
Vata, 99
Vadannu, 74
Vadeyya, 109
Vadbako, 88
Vanatbo, 78
-vanibbaka-, 75
Vasavatti, 112. 95
Vasimam, 38
Vase, 78
Vassani, 22
-vassi, 75
Va yadi va, 28. 29
Vajapeyyam, 27
Vayanti, 76
Vayameyya, 109
Vayamo, 109
Vikampati, 81
Vikkbino, 94
Vigbatapakkbika, 85. 87
Vigbatava, 92
Vigbato, 101
Vicarasi, 91
Vicaritani, 87
It ou<)lit to he vattupo.
INDEX OP SUBJECTS AND WORDS.
147
Vicikiccha, 111
Vijanatam, part., 104 '
Vijitasangamo, 82
Vijja, 40. 85. 99
Vijjacarana-, 84
Vinnanam, 77. 94
Vinnatam, 112
Vinnapaka, 104
Vinnapanaya, 109
Vinnu, 98
Vitakkam, 110 ; vitakka, 38.
80. 86. 87 ; vitakkaai, 87
Yitakkupasamena cetasa, 87
Vitakketi, 110; °aye, 87; °aya-
mano, 86
Vitakkopasame, 110
Vittalabho, 76
-vinayo, 90. ; 83. 97. 108
Vinipatam, 70
Vidu, 83. 84
-vinodanam, 107
Vinodeti, 110
Viparinamadhamma, 77
Vipassanti, 45
Vipassana, 45
-vipassi, 47
Vipako, 22. 26. 90
Vibbhantacitto, 91. 92
Vibhavatanha, 58
Vibhavo, 49
Vimuttikkhandho, 104
Vimuttinnanam, 102
Yimuttinnanadassanakkhan -
dho, 104 *
Vimuttisara, 46
-vimuttino, 55
Vimokkhena, 82
Virajam padam, 43. 51. 73
Viragadhammam, 77
Viragunam, 77
Viragupasame, 90
Virago, 90
Virajita, 57
Viriyam, 111
Viriyarambhassa, 109
Virocare, 74
Virulhabrahmacariya, 42
Viruihim, 108
Viruhanti, 108
-vilepanam, 75
-vivattakappe, 22. 99
Vivattamane, 22
Vivattayi, 53
Vivaso, 80
Visakumbhena, 89
Visannutto, 96. 112
Visujjhati, 98 ; visuddho, 27
Visesadhigamena, 89
Vissantaram, 38
Vihanti, 88*
Viharatha, 111; vihareyy a,
92
Viharim, 111 ; -viharino, 81
Vihimsati, 89
Vihimsavitakko, 87. 110
Vita-gedhassa, 92 ; -tanho,
15. 105 ; -saradam, 82.
112
Visam, 99
Vuccare, 96. 106
Vutthi, 87
Vuddhim, 108
-vuddhiko, 87
Vupasammati, 92
Vusitava, 84. 97
Vussati, 35. 36. 107
148
INDEX OF SUBJECTS AND W0BD8.
Vusitabrahmacariyo, 109 *
Vedagu, 109 ; Qguno, 93. 95
Vedana, 52. 53
Vedi, 99
Vepullam, 108
VepuUapabbato, 24
Veyyakaranaya, 86
Vera-, 68
Vokkanta, 42
Vosanam, 89
-vosito, 53. 72. 85. 99
Vyantikaroti, 110
Vyapadavitakko, 87. 110
Vyapado, 111
Vyapannacitto, 91. 92
Vyapanne, 93
Samyojanam, 15. 24. 27. 34.
80. 84. 102. 109
Samvatta-, 22. 99
Samvattamane, 22
Samvattanti, 79
-samvattaniko, 87
Samvara-, 35. 97. Ill
Samvibhago, 26 ; °a, 98. 100
Samvibhajeti, 75
Samvutindriyo, 92
-sam^^ito, 97. Ill
Samvego, 87
Samvijjetha, 37
Samvejanam, 37
Samsagga, 78
Samsandanti, °imsu, ^issanti,
78
Samsaram, part., 105
Samharako, 24
Sake, 83
Sakkareyya, 106
Sakkara-, 35. 36. 80; °rena,
81
Sakkayabhirata, 93
-sakha, 76
Sa-uddesam, 99
Sa-upadisesa, 44
Sa-ummi, 109
Sagaho, 109
Sagaravo, 17
Saggapayam, 99
Sagge, 21
Samkiyo, 76
Samkhatam, 43 ; °a, 90
Sankha, 63 ; -sankhaya, 44
Sankhara-, 72 ; ^resu, 75
Sankhaxupasamo, 43
Sanga-, 94
Samgamma, 112
Sangahani (?) 80
Sangatigo, 69
Safigamasisam, 82
Sangameti, 82
Samgham samaggam, 18. 19 ;
samghe bhinne, 18
Samghabhedako, 18
Samghabhedo, 18
Sanghatikanne, 92
Samgho, 90
-saecani, 24
Sacchi-kato, 112 ; -katva, 82
Sancayo, 24
Sannamassa, 22
Sannino, 90. 63. 93
Satatam, 110. Ill
* Perhaps I ought to have preferred vusita^.
INDEX OF SUBJEOTS AND WORDS,
149
Satadhipateyya, 46
Sati, 111. 92
SatijjMrt., 89
Satima, 34 ; eatlmatam, 41
Sato, 15. 47. 86. Ill
Satta-kkhattum, 24 ; -ratana,
22; -sanga-, 94
Sattannam, 82
Satta vassani, 22
Satta-sandam, 27
Batta, 73. 78 ; satte, 99
Satitba, 84 ; satthu, 84 ; sat-
tharo, 104
Sattbaviihena, 84 ; °vaba, 104
SatthuBasana-, 86. 36
-Badattho, 44. 84
Sadevakam, 41 ; "aesa, 112
Sadevamanussaya, 112
Saddam, 109
Saddahana, 107
Saddhamtuam, 107 ; °Bsa, 104 ;
°e, 88
Saddha, 83
Saddtiasllena, 74
Santatara, 73
Santavutti, 37; 111
Santi, 112
Sautipadam, 62. 87
Santi ttliati, 49
Santo, 112
tianto nom. pi., 74. 75
Sandassaka, 104
Sandhavati, 24
Bapauuo, 41
Sapatto, 88
Sapubbadevfttani, 106
Sapabbaeariyani, 106
Sappatisso, 17
SappuriBO, 81
Sabbam, 7
SabbaganthapamoGano, 112.
102
Sabbattba-, 75
Sabbaditcana, 42
Sabbappabilyiuaiti, 66, 68. 97
Sabbalokam, 112
Sabbasamkbriresn, 85
SabrabmakaBBa, 112; °kani,
106
-samakkbataro, 104
Samaggam, 18. 19
Samacariyani, 22. 60
-Bamatba-, 111
Samadbigayba, 23
Samanabmhmaita-, 75
SamanaBBa, 70. 71 ; samana,
103 '
Samayam, part., 86 ; sama-
yatam, 112; samayitvana,
110
Samaya Bamayam upadaya, 82
Samavekkbitil, 111
Samavekkhiya, 37
Samadapaki, 104
-Bamadana, 70. 71. 99
Samadiiya, 111
Samadhi, 59.81.104
Samiidbikkhandho, 69. 104
Samanam, 69
SamurakaBsa, 112
Samabitam, 111
Samitam, 110. Ill
Samattejaka, 104
-samudayo, 102, 103. 112
150
INDEX OP SUBJECTS AND WORDS.
Samudacaranti, 88
-sainuddaye, 22
-samuppadam, 24
Samussaya, 40. 55
Samuhatam, 87 ; °ta, 55
Sameti caus,, 87
Samenti, samimsu, samessanti,
78
-samo, 24. 75
Sampajana-musavado, 25
Sampajano, 17. 47
Sampannapatimokkba, 111
Sampannasila, 111
Samparayikam attbam, 23 ;
oka, 44
Sampahamsaka, 104
Sampatam-attano, 76
Samphalam, 50
Samphuttho, 76
Sambuddhanam, 41
Sambodbaya, 34
Sambodbi, 34. 47. 79. 80. 97.
110
Sambbatam, 24
Sambhedo, 42
Sammaggatam, 89
Sammad-annaya, 93. 95. 104
Sammad-annavimutto, 44. 84
Samaddaso, 53. 72. 85
Sammappajano, 109
Sammappannaya, 24
Samma, 71
Sammapasam, 27
Sammaditthikamma-, 71
Sammadittbika, 71
Sammamanabbisamaya, 53
SammasambuddbO) 84
Sammasambodbim, 112
Samminjaye, 111
Sammulbe, 93
Sayam abbinna, abbinnaya,
^ 82. 97. 103
Sayasanam, 107
Saye, 111 ; sayam, part., 86-
110; sayano, 110. Ill
Sarakkbaso, 109
Saranam, 74. 112
Saradasamaye, 27
Sarirantimadbarinam, 41
Sallakatto, 100
Savanam, 104
Savabano, 57. 62
Sa ve, 7
Savyanjanam, 84. 107
Sassamanabrabmaniya, 112
Sabate, 88
Sabanandi, 80
Sabavaso, 76
Sabavyatam, 83
Sabassam, 99
Sakaram, 99
Sagara, 107
Sata-, 95
-satarupena, 109
Satatikam, 81
Sattbam,' 84. 107
Sadbujivi, 78
Samam, 70. 71. 81
Samaggi, 19
Samannangam, 101
Samannattbam, 91. 103
Samannassa, 101
-samicim, 111
-saratbi, 84
-sarago, 91. 92
-savakasamgbo, 90
INDEX OF SUBJECTS AND WORDS.
151
Savako araham, 84 ; s^ sekbo,
84 ; ariyasavako, 82
Savatto, 109
-sahinam, 38
Sahuneyyakani, 106
Sikkhati, 97. Ill ; "amanassa,
102. Ill
Sikkhanisamsa, 46
Sikkhapadesu, 97. Ill
-singala, 42
Singi, 108
-siloka-, 35. 36. 80
Sitibhavissanti, 44
Sidati, side, 78
Saam, 32. 33. 59. 84
Sflakkhandho, 104. 59
Silamayam, 60
Silavatupapanno, 84
Silava, 74
Siho, 112
Sukha-samuddaye, 22. 60 ;
-somanassa-bahulo, 37
Sukha dhamma, 42 ; vedana,
52. 53
Sukhani, 76
Sukhindriyam, 22. 60
Sukhumaditthivipassakam, 81
Sugatassa, 84
Sugati, 29. 83. 107
Sucaritani, 65. 71
Sunnagara, 45
Sunanti, 98 ; sunatha, 47
Sutta ably 47
Sndam, 22
Suparihina, 41
Suppatitthito, 83
Suppavedite, 83
Subhaya dhatuya, 85
Subhavito, 27
Subhikkhavaco, 75
Sumedho, 38
Sura-, 74
Suladdhalabham, 83
Sulabbani, 101
Suvanne, 99
Susamabita, 108
-sukara, 42
Supatthita, 85
Sekboi 16. 17. 62. 79. 102
Seda, 83
Senasanam, 101. 105. 107
Sevi, 63
Seveyya, 89; sevato^ar*., 104 ;
sevamano, 76
Seyyatha, 91. 109
Seyyathidam, 22. 99
Soceyyani, 66
Solasi, 27
Soto, 109
Sona-, 42
So-mam, 69
-somanassa-, 37
Harayamana, 49
Haritva, 20. 21
-hayino, 73
-hitaya, 84
Hitva, 65. 80. 83
Hiri, 42
Hiriottappam, 42
Hirimatam, 97
Hirottappam, 40
Hinaviriyam, 78
Hinadbimuttika, 78
Hettha, 109
Hetam, 82