.'I.V •>;
■M:
:;^\
$<'
;.t*S
B.
JOANNIS VALENTINl
A N D R E ^
vlEMORIA-
L I A,
BENEVOLENTIUM
HONORhAMORI ET CON-
dolentU data.
t
RGENTORATT,
imptibushaeredumLAZARi Zetzneri.
AnriQ U. DC. XIX.
CONTENTA H0<
LIBRO MEMO-
RIALI.
I. Eherhardi Senioris a Gemmingem
RappenaU)&c, vera Nohlit\
Annoi6]
Tohist Hep , patria Noribergenj
Phtlo/bphiy Itireconfulti , Mel
ci.Theologi^lmmortalitas.i.^]
lohayinis Schermarl, IC. & Pat
tij Vlmam,bona MemortaA^c
Incendium Vaihingeiife 1, k
InjnendiumVathingenfell. u
II
III.
IV.
V.
Candido Lecfori,
Xorandus milii es>
benigne Ledor , ut
afFeftui meo in his
Memorialibm aliquid
ondones. Non enim nefcio,
el amore , vel dolore fuifle oc-
upatum, cum hxc fcriberem:
iecitaferreusfum,utinbene-
icos meos nihil propendeam,
tiutpublicam clademimmotus
i^ ntuear; quod tamen facile fa-
i^:it, quihosmeos, &hxcmea
lonnovit. Aufimtamenprofi-
:eri , veiitati nullam injuriam
faaam, & teftes multos promit-
terc. Quoalicrum veroufulu-
ccm videant, no liquetrego cer-
tc meorum benevoloram cum
A %
voluptate recordor,&Divinani
proteaionem in geminato iilc
periculo gratus agnofco. Sita-
menidunumetiam impetrem
utmortis te admoneam, & ac
vitam componam , fatis iiis exi-
guis pagellis effedumefto.
Vale:,bonorum
memor.
EBEB
SBERHARDI
V G E M M 1 N G E N
in Rappcnauu&Biitten-
haufcn, &c.
Vera Nobilitas.
M DC XIX.
NOBILISSIMO JU
VENI DOMINO PHILIPP
a G E M M i N G E N iii Rapp^nauii»
6c Buttenhaufen,&:c.
S. P. C.
eJcw , an unquam m
hi jucunditds fiteri
Nohilijpme PhilippC-
quam cum in conU
hermo Vtri nunquamfatu laudai
D.Matthi<e Hafenrefferi, (^c, Pr,
septorisnojiri una^viximtis. Jnd^
cumcorpore divtderemur y antmu\
tihifervaviinfolubilem.Moriina}
que tuorHmpietas ^fuavitas nd
fmunt ttitohlivtfci, quiht^ curneri
ditio, ^ rerurn ufusaccefferinty opl
mum Patremfacilireferes: Cujusi
biimagmem quonda^^ ameexpn
M
PR^FATIO 7
m , nunc mitto , gratitHdinis me<t
patrem, affe^m tn te meiferpetui
, (iem. Nthilhkfucatttm eft^omniay
Iu tu^familu hdreditaria vtrtm
'iytngenua cr aperta. Veumprecorp
tadopti?na ^ttx^^ hcctxemtloper-
^ , & Majorum laudabtiern fa-
lampojpdea^ (jr continues. Falc^^
cptimePhiltppe, crfalve, Fathi»^
gxj,JanjQip.
A tuo
lempcrfideli,
Joh. Valentino Andrex.
CUM
^' U M tantafitVirtutisin-
ter mortales commodi-
tas, ut, vel infciis nobis ai
non animadvertentibus
cota ci Reipiiblicae mole:
innitatur, imo haud rarounius tanturi
autalterius viri boni humeris incum
bat j merito fane exclamamus : Ehet^i
^uam dole idumeft ^cum Rejpublicafii
Mterna , n&n e^e dsternos eos , qui eam o.
ftimi admtniftrant 1
Ea enim eftinfelicitas noftra.utnoi
tantum immortales habere eos hau^
poffimus , qui funt fakitis pubUcae cu
ratores firmatoresque; fed etiam, dun
poffidemus , adeo non agnofcamus, ui
nec,quomodoiUitantum onus fufti-
nuerint , annotemus ; nec iUam^quatt
inftituerut,formam,fartamfervemus
inde avocads iUis , tanquam ocuUs or-
bdti , ftatim oberremus , inque turba-
r um,im mutationum, innovationumq
foveascorruamus^
lodA
niui
sm:
l
NOBILITAS^. ^
Inde Pomparum frequens eftintei:
^s^nuptiarumjfolennicatum^annota-
dojftrucffcurarum^prccliorumlmmoita-
•ismemoriajacuminis,ingenij,artium^
^ue fama perennis: Virtucis werxySim^
tlicii & Recli ( quibus tamen , quic-
jUixiubiqu^terLisrupereftboni.debe-
nus ] commendatio nulla, nequ c et-
aminliteris ipfis , quibus commiirura.
idproprie eil^jpermagnumfubfidium ;
"edopes potius^tituli,ingeniorumque
uxuries e iuggeftis perftrepu nt 5 artes,
quibusindomitum vuigus cohibetur,
fed. inprimis tam eiferus & diftluens
hominis animus cicuratur , raro exau-
diunturjpotius^qnitam invifo munetl
fruftra aliquandiu de{iidarunt,manu-
millione a De o petitaimp:traiaque,
eterris fimul 5c menaoriinoftra evo*
lanto.
Itainter nos ha<5tLMius, verum non
fatis diu , vixit Virtutis quondam , lite-
larum, Nobihtatis folidx, &-famihne
fuar Iplendidiflim xdcus, Eberhardm
a Gemmingen in Rappenau & Butten-
hAufeny &€. qui, quodin fubhmiex-
A S
lo V E R A
cellentique ingenio , rerum infinita-,
rum fcientia experientiaque , Fortunse
applaufujpofTeflionuabandantJajglo.
rixubiqusjFamae 8c memoris ubeiri
ma matvrria nihil, nifi in patriam civi:
optimi ,in familiam 3c fubditos Patri
optimijinbonos omnespatroni opti
mi titulum ali^?d iret , obcin e retq; ab
un iantiflj mc } ita nunc ( pofteaquam i
Deo receptusclljabiiir^ vide^ur , u
nec h. lieris , quibus tamen vicam o
mnem^ neca literacis,quibus affedun
oainemi neca Virtucc, cuiex rcitiun
omn : ; nec abonis , q ubus labores o
mnes; n caReligione.cui ardorema
mn m tribuit , iatis pro meritis am-
plam [^-aii m, memoriamveimp.traf
fcifed in lugentium tantum defid ^rnn.
dumque p. doribus atque iiiLpiriis de
iitefcere videatur .^
Atquiintam exiguo xwi noftrib©
Korum numero , fi quis terris noftri
miferrimiscontingeret,acclamandun
cundisjfiq liseriperetur, ejulandun
cun(^is foret,tantaque fagicitate vefti
gia.eQ:um, q^uirede ambularunt , in
dagan
NOBILITAS. rr
iaganda, ut qua illi via tantum , toties-
ue profuerunt, eadem continuaretur,
ieque adpompofas,rumptuoias,mon-
* ofas , vanas atque tyrannicas alio-
nimfemitasdilaberemur; Ced retenta
emper commoditatis felicitatisque c
Hmplici , re^o , honoq^ redundantis re-
centi memoria , ad prsecepta horum
tam fervanda , quam creberrime de-
fcribenda^renovandaque, tam praccur-
forum gloria , quam infequentium co^
modo,incitar.^mur. Talem utinam
impetraret defcriptorem , encomia-
ftemveille nofterRedaevisceximius
quondam viator EberharduSi vitaque
cius (anda potiiis &:util;s , quam fpe-
eiofa,ab eloquenti aliqnalinguaPoftc-
ritati oftentaretur j haberemus equi-
dem fi non AuHci fplendoris , BeUici
roboris, Literariac Famac , fumptuofx
vit«,certc optimi Virijoptimi mariti,o-.
ptimi patris, optimi heri, optimi Magi-
ftratus,optimiPatronimod6non per-
fedtum^xemplar, &in uno hominc
Nobilitatis multiplicis , foUdxque ex-
ccUettU» yan^ imagincm intuerc mur^
u V E R A "I
Ettalequidem vitae frucSiferae fpe- t
culum ab aliquo tanti , quibus ilie h<
\rit,eruditiffimorumiiumeii,ex(ped:a'
bimus , fperabimus , optabimus, effla-
gitabimus : ego veropofteaquampro-
pitio D E o tanti Tiri uotitia , favorc , fa-
miliaritateque , qaantumvis heu exi-
guo uti tempore licuitretfi ab omBi.ea
ope , qii^ ad laudandos laudabiles ne-
ceirada cft, egenus , ita tamea6: lacii-
marum&devodafFedtus,^: accepco-
rum beneftciorum memoria,<3<: jucun<
diflimx converfationis recordatione,
6c tant^ Viitutisadmiratione , Sc la
prolemeius reii*!l:am, promptitudine
fum plenus/jt quin in filium PhilippUy
feliciflimiim paternivultuS(S<: ingenij
semukim, vosque quicunque h^cle-
geasbonos, cundlahxc effunderem,,
temperare mihi nonpotuerim, para- i
tus,quodcunque potiiis nomenfubi^ |
re.,quam non idomnc , quod abalbu-.
tiemea.fterihqueingenio impetrave-
ro, in reducendum , proferendumqus
laudabihs vitcc curriculum, redimen.-
dum ab obhvione exquifiuus Nobiii*
tatk
NOBILITAS.. II
i <tm{pedmen,exhibendum filio Pa-
emum,domefliciimque virtutis ex-
jmplumiOmnibusveramvitam, ho-
Tiiinisque interrisofficium commen-
dandum, infumam; quod ut poflim,
Deummihi faventem. ex animo pre-
cor,
. In Eberhardi itzque a Gemmingen
NobiU VitaFortunamne primummi-
rer,an Fortunx meritumo non habeo :
adeoiiiterfjfecertarunt, illa exoptata
q^useque atq; optima conferendo , ipfe
qucerendo <Sc laudabili invefligatione
promerendo. fed omnino prior illa
fuit,id eftjDeimanifeflus favor,acpro-
pemodiimpeculiaris , qao Gemfniri'
genfiumfamiliam , centenis aliquot ab
hincannis complexusefl, clariflime,,
quemqiLeadhocusq;nofb:um aEvum,.
per totavos ac paieates continuavic
benigniilime^ultainibiantiquae for-
titudinis,germanae integritatis, Nobi-
hs Confhntiasj opam cumulatiflima-
rum,hoaorumfupremorum , dignita-
tum fubhmium ac eledtoraUum , flru-
^urarum fplendidiflimarum fpecimi»
14 V E R A
na,atque exemplajfed nefcio qao Cem\
mingenfis Domus arcano , liberalitatis,)
devotionis,pariimonis, candoris, hu-
manitatis, favoriserga bonos,amoris
erga fubjedoSjfacilitatis erga (ingulos,
reditudinUfimpltcttatisc^ columbin^
intra fefe plura, videre licet, quaeitaG-
fe in hunc usque diem in ramos furcu-
losq;propagarunt, utiiquo aliorfum,
a»liis Majorum imaginibus uti libet , hi
de his prog f nitorum fuorum moribus
gloriari&poffintcofidenterj&v.hnt
libenter.
Hacftirpefelicioreortusjfedparen-
tibuslonge felicioribus prognatus ,in i
clara Evangehj Luce , claroque iucis |
holpitio, \!i^irt .^mbcrgia,Lucem prima
Burgii!L{picity[is^7'id.IuL]AvtEberhar
df, im bonoru omniu exulantiu fede.
Is 8c bellicarum artium , fortitudinis-
que,&:adfamofiiIimaqu2:que afcen-
dendi occafionum hasres, ubi primum
domefticsefrugalitatis , oificij bonipa-
trisfamihas vias appreh:ndit; ita eas
pofthac tenuit mordicus: ut iicut unica
vica:tranquillx commoda^^expeditar,
NOBILITAS. if
ata? m.^dia reperit ; ita Sc pofthac
lam thefaiiris nuUis , fpendorcq; com-
utavit,<S<:aiiri,honoris,quietis,famct,
ilutis tan Jem sternae perpetuum fer-
iles habuit.
Illud domefticum quali Regnum,
k minutar Rdpablics excellens ad-
niniilratio pacem peperit , jucundita-
:m)C jlebremqae illam,qu2f in homi-
lum oris etiim nunc verfaturjC&wf or-
iiam. n^ n iubdiii tantum quiefcere,
• aug ri , de Magiftiatus tut .la , auxiiio,
con(ilio,in{i:itutione,ex':mplogaudc-
rctScgiatulari fibi j non fervi tantum,
) fervac,miniftri otiicium facere,&: paci-
: fictmReligiofamquefamiliam confti-
tue-ej S/d ipfacapiia,pater inquam , <5c
tres annis maturi j imo niimerofs pro-
hs patres,Filij,ita inter fe convenire , &
invirtutis po.CQ,zcGemjn!ngefiU7n pro-
frhyfimplici&re6lo,con[pi\:z\:cyadezm
conjuges fibi dehgcre,in eapufillum
gregem innuLrire,educare, & omnino
alTuefaccre. Nonvifa ibivitafoluta,
linguablafphema,venterdiftentus,aut
luxurians \ Non equoEuminfana exa-
gita^
i€ V E R A
gitaticnon luftica: gentis contcmpt
nonferarum infylvis furiofaperfect
tio,non hominnm immitis abufus , i
fercuiorum numerus,non veftimeiln
torum monftra , non Gallici aut Itali#
mores, non otium curiofum : fed ,
uno verbo dicam,ubique Mediocrital
vitaeratio reda, id eft, nec ad exceilui
nec defedum declinans, condita pac<
promotaincremeiito, ornatafama: fc
fupra cun6b adj uta Deiafliftentia.
Permagnaequidemvirtus in Patr
&Filiisomnibus; ied ut interdum i
multi&elegantiflimis formisfua cuic
peculiaris ac exceltens puichritudc
fingularumq; quafi vi6toria , ita quei
nuncpropiiis intuemur, Reinharduse:
firatribus medius unice placet, fuiius
quecollaudandusvidetur.. Isapatri
beato abitu optimarum omnium , (e<
inprimis Gemmingenfium virtutum
morumque haerediiatCiinfuper ex De
favore , Virtutum Relenie a Majlfebach
nobihflima^conjugisiharmonia opu-
lenti0imus,feUx,benedidtus , jam <)U2
nonipfe tantum,fed&perFilios,ratio.
neRei:
m
NOBILITAS. ^ 17
Reipublica: quam maxime prodet
XjfoUicicas , cum utriusque virtuds»
garae aimataeque exempla abunda-
itjhic l3i^;.';iw primum pauperis , poft-
1 Audacis ditbi, fortitudo; ibi Gforgij^
pirenfium Pra^pofiti, e hteris famai
ic Theobaldi Pal:^il:ino &: Turcico iti-
^jii-^^^celebrisadmiiaticiilnrn^^^Mo-
;untinen(ium Archiepu^copi , gloria^
liorumque ex Mcjo ibus e diverfis
kudiis diverfus inter homines fa vor,
tritfovocarent; inclinavic ad ii.eras,ut,
ijjuod in aliiskictenusadmiratus fuii^
(jj ,et,fovi(re t , quo ipfe cum doltjf e care-
o^ :et , in fiiiisintuerc tur ^tantaque virtu^
jijium s^entilitiarum propriis in a^dibus
j;icceiIione , ornamento tanto gaude-
.Kt.
j Succefli: eledio : vota funt a Dea
j amphus , quam voverac, audita. Illa,
^ quam fuxerunt prima lad^?, quam ex-
audiverunt primis verbis,ad quamfor-
mati prima cenellaq; infantia,cui poft-
eafideh paternaqae exphcatione con-
cihati funt , quamque tandem in fan-
guiiiem quafi fuccumque converte-
runt.
i8 V E R A
runt , virtiis , altius aiiqiiid protulit , <?' ^'
gloriofias aiiquid nobisreliquit. Nan| ^^
lub Paternse feveritatis ac curic,Mater| ^^
narum precum, familiicrpfi acvotojif^
rum viatico in fcJiolas emiffi , ac optilf'
mo cuiqa^ Pra^ceptorum tradiii , re|p
(pondere £equum erat tantis ad (ludi
c6moditatibus,efFugereimpediment
facilius.Quac enim in noflri xvi nofti
juventateNobiii profedusimpedin
imotollere penitusfoient, eaaDeran
cunda, corporisteneiia educatio, ve
ftitus moliities,parentum induigentii
Prapceptorum abjedus metus , corrc
dtionum parcitas, honoris immaturj
tas,Nobiiitatis pra^poftera pracrogatJ
yjLyin eligendis bonis Informatoribu
ftupor , lionoiandis remunerandisqu
obf i vio,opis ad corcedionem ferendi
cundtatio , atque uno verbo Seminut
Vinutis in minutuiam etiam setateij
(pargendorum vei ignorantia vel n^
gle6tas;cun6ta,inquam,ii2ecaberanl
dc par :ntum vigiiantia , prudentiaqu
c virtutisfemitaamovebantur. Itaex
crefcunt ingenui Fratres , eorumq[u
maxi
NOBILITAS. 19
: iximusmtu Eberh.irdiis noiif^rjnon
, ucoium vota,pr£Ecepcoram voluta-
n tantum fuperat; fed & reipfum , id
cummemoriarua,qua?minustan-
iendidefideiio,tantodi(cendico-
nini fucciirrere videbatur , adeo
nHidatur fervide , ut , qui diligentia
fec primus, ingeniofiflimorum quo-
;■ profedibus par redderetur atque
oximus. Jaciuntur italiterarij aedifi-
j fundarnenta, potiiis rudimenta, ex-
•ceturmemona,acuitur judicium fed
iprimisBow/ viri pracludiafiunt,eius
:ilicet , qui virtutis viam redo trami-
^aliquando fitcalcatiurus.
Hacc Neofiadio ad CocbeumyUS^
;Uedum devoratis linguarum initiis,
rtiumque pdmordiis moleflioribus,
ignuseftvifus , qiii vitam Academi>
iim fucundiorem ingred.retur. Tu^
'inga prima omnium excipit , ilia Re-
igionis finceritate , eruQitiflimorum
:opia, acopnmarum rerum exercitio
jH- rito celebris. Sed non iiluc miirus
. ?ft,ut haberet, q ii fumptus prodigios^
frodigerct>qui ieges nullas agnofce-
retj
zo V E R A
r€t, qui de die pfittacum, no(5l:e mv,
gientem bovem , vel canem latrante^
repraerentaret,quimajoruai virtute, b,
bene partis opibus ad fcelus quodvi;
adineptiam quamcnnquc abuterettj
quive Academiam non eruditior!
probitatisque^fed amorum , Infuui
compotationum, luxus, conflictuu
8c difcurfationum palacfbam vellet:
liaPater mercari jubet, aiiaconcup
fcitFilins,?.liaexponitAcademia;nei
pe dodtiffimorum quorumque coi
verfationem^librorumexquifitillim
rumdeled:um,inventionum ingeni
fi(Ii!narumcopiam,exercidorum u
liflimorumoccafionem, familiarita
jucundillimaECommoditatrm , vari
rumingeniorum examen & experie
tiam,aliac|; elegantiflima infinita,qi
vitam Sc formare pollent decenter,
ornare eleganter,&: deled:are com
nienter, fijmptusque quoscunque k
bitos refundere largiter.
Sed imbecillior jiiventus eft, nec
tanto peiverforum numerolatis firri
Itaqae parentes haud funtfecuri,
NOBILITAS. zi
:habent pofl: reliquas oinnes , cu-
Lllle feveritate , qiiarn Filius fcit o-
.s exceJfrus impati "nteni,qua.m fcit
quamtentandaiT;; illa laaimis dc ■
:ibus , quas Filius iibi fcit ,prout e-
t>auc perutiles aut nialedicas,quic-
d abique a juvenili,errore , mobili-
qae exurgit, deciinanc, eveilunt,
inguunt. Nec hoc acqui vfcuntjO-
nc fibi adjumenta ab Hoipitio ho-
lo , <Sj fedudionibus immuni. Id
itigit aPrjcceptore annis maturo,
aintegro,verace,liberali,gravi,feda-
erudito, cado 5 dexterrimo ac expe-
iitr;& is ( qna-rarafortunaeft) An^
eaiBaierits cotigit: [ ijSy.26.Martij]
ibus vita omnis Eberhardi noftri,ita
rquosvis humanae infirmitatis Ccn-
52q')aliceri inviolataq; dedud:aeft,
: quii unquam, cujus pocnitere po-
eritpra?vava'u rit.
1 Sub hac mori mcaftodia,ftudiorum
IJuris usq; cognitioneai incremen-
s,annisj^m6i:judiciomaturior,alias
^uoque Germanir htcrarias delicias
' oram intueri,aiioqui 6c moru amcE-
nitate,
ljlltl
2,t V E R A
nitate , difcendi aidore , fibi conciliatl
geftit. ItaqaeTabinc- 'nfi Acad.mi, "^'
vale didto , non per gvmos mores jai '^''^
•xterasgefticuiationes 5nv)n fervitut ^"'
humanacprsEceptiancuias , nonlicer '^^^;!
tias juveniLs nici:amenta,6c increifcf'^
liahumana? malitix,m{idiarum, miR f'^
risjlaboiTiirq le ip.ximina,non vol "'
ptatumilLccbras,petomnes Europ ''^
aut Afiz ang ilos difquirere , fed Ge ' '
manam libertatem,integritatem,'ca| " '
dorem ^fimpliciratem & reCiitudim
in ipfo Germani.c medituUio intu
geftit.Id ei Marpurgum pracfticitj lite
nobile,eruditiscelebre,nationumco
curfu infigne j fed ^gidij inpriir
Hunnij Theologia? nuper luminisc
vi6^u, acamicitia, Vulteji& Sixtinil
<3:ionibus,Treutleri pra? fidio, ei hon
rificum ac perutile: Id Argentina^
nominis& tantaliterarumfamadec
raei&infignisReipublicce forma,
cruditiflimorum copia , Sc rerum
riarum infpe6tione,6cGrafecciano
vaco coUegio fruduofa. Id Ingol^
i;«witidemfcientia, ftudiofbrum
mev
NOBILITAS. 25
II ro,ingenioruin certamine plenum,
3,ieeaglona locis tantumcdo diver-
(i aatproculremotislolafit, quisquis
t lus^quisquis dod:us>quisquis lim-
f x,apeitus&candidus fait, id prse-
{ it&lius,quam totaliis mille ur-
i,i3rlvXjmontes,vall.S)iiiatus,flumi-
, maria^folitudines, nova: &anti-
ae terrar ad eum , quem unice reipe-
; , re^p ftmplicifq^ fcopum aliquid
ntulit.
Fclix nimirum eft Eherbardt4s , cui
otica mala magno emere non licuit,
rfan neclubitum fuit, cujus Acade-
ica vita inter celeberrimorumquo*
jnque conver(ationem,amoreJD, ex-
tationem , commendationem, non
eudo-ftudioforum tumultus pcra-
:a: cuius mores Sc ftudia optimus Ma-
ifter direxitjcujus juv-^ntus optimum
: decrepicae etiamfenedtuti fufficiens
ibfidiu collegit; cujus precibus Deo,
:udiis pra:ceptoribus,obiequio reipu-
»licce , inilituto Academiis , converfa-
ione familiaribus , moribus amicis o-
nnibus eft abunde fadsfadum;deniq;
qui
i4 V E R A
qui ita tandem ^ prjeceptoribns ac a-
micis omnibiis c!i(ceflit , ut nec hos ad
hibitoriim officioriim poenitnertt,nec
acceptorum beneficiorum obhtus un-
quamipfefuerit.
Ergojamliterarumfatis ? nequal;
quam,utquieas vitae comites perpe.^^^i
tuas, confiiiorum magiftras, rationi! i
diredrices conduxerat ; verum iiliuj '
temporis , quod Academic^ vixx darl
Pater decreverat, fatis : jam feniles h '
meri defatigari, jam viriles in fiiio on
ri pares vifeurjacquxinfubditoru
commoda redundarent, dotes matura
EHgituruxor , quam non genus , no
forma, non opes , non morum elegar
tia, quantumvisinea abundantillimi
fed ( defun6bi verbis utar)matura xtx
fimplex veftitus,ad labor; s promptiti
do, manus duriufculse, Sc v.^rborui
candor Patri conciliarant,utpietatis c
fet,laudabihscEConomiae, amoris erj
fubjedtos , benignitatis , liberalitatis<
crga fingulos , & antiqui Genttlitijqt
re^i Fihofocia.Ita Parentum volunts
le fit Nobile illud, &, quod eventus fi
maqu
' NOBILITAS. zf
n que probavit , felix concors q; E^^r-
h di & Anridt CAtharindt a Rotenftein
cinubium,(imulqueclLiorum pe(^o-
r n , animorum , voluntatum , viitu-
t aquevincuiuminrolubile. [Nuptia
■ :t Drefchclmga, j<{94. 26, Augufti.'^
P Itaque hic ordiemur Eberhardi vi-
ji, quam non nllivirtutum exerci-
^aciiifuos commodismetimiir,&
odantefuit, optimis parentibusac
i hucusque eum , ex oonorum o-
lium voto,deduxerat , divino favori
itum referimus : infuper quod in U-
:ariahadenus vitapromoverunt fu-
tiores/admiratifuntinf-^riores,ama-
nt xquales, honorarut iimul omnes,
ipfo quoque vitse verac pracpara-
enta duxit, & huc unice retulit,ut
mum eum eflicerent , id eft, & oeco-
)mi2E lacrae d< poUtiac chriftianx ido-
^um.
1 Primum ergo erat,conjugem,quam
/ prema Dei indulgentia n dus f ji{^
.j;tpiam,caftam,placidam,prudentein,
y coptatiffimam^diligeret unice,hono-
^u:ecfincere,eifeconciederet fecurit
I B
2^ V E R A
fime : inde tantam animarum & vo-
luntatis conjundionem , in Dci cul-
tum,&rubjed:orumcommodumcon-
ferretilites, cont^ptus, &privaLaarca^£
napaiadoxa hic erant, non ille contn ],
conjugem tumukuari; nonilla maritcj,.
imponere,non ille culinam regere , n
illa Mufeumingredi, non ille fila d
cere , non illa jus dicere , non iile d
mus minutias omne s exigere , non i\
Reipub. fecreta fcrutari confueveran
fed ciivina harmonia fuum quisq
officiumfaccre. Itaetiam beneditiij
divina adminifti abatur , ne cuiqu;
bono efTct praeclufa, nepateret ml
omnibus,nonhicinfanaE& quotidi
nx compotationes , aleatorum , Cy
phoniacorum concurfus 5 feneilrarui
fbrnacisve freqnens confradia , aj
bra? fakationes 6c chorc: is,juvenilis
xuria? rec ptaculum,perpetuaBacc
naUa {eddomusadchriftum, ad an
quam virtut ^m , ad y^^jpte c^- re(t.
coiiipoiita,ad quam diverterenta
modefti^acfobrij , conf jgerentaftl
atnuTeri, accederent literaci& in
ni
NOBrLlTAS. ly
! oii, omnes,quibonieircfnt,quicon
ium capercj qui rebus <dabiis fuccur-
aut optima? occonomi^ exemplum
:iu ri velknt,convenirent.
Intcrea fo^cunaa Mater o^fties Pa-
:in nobili fobole coronat, fed veluti
\ r minus prseftiterit ^ tanta adhuc cu-
^icitudinetantadonaria fua exor-
, utveimutaadhuc,tencila,&bal-
i.:.entia adD :i laudem,par; ntum re-
rrentiam, morumque civiliorum ini-
icompo{uerit,inftjtnerit,acaimiii-
:ema Patris diledione produxerit.
\de diviiione quaii facSfca , fibi fumfit
lias ad O : conomiam,adpudicos mo-
?s , ad elegantiam virtuoinm omnem
iftituendas 5 filios Patri trad:dit , quos
^ 6 literis tantr.m primoiibus, fcd quod
^; iFhtlrppo filiodiiigenter prasfticitjar-
■^ .i^m initiis qiioque eruduTt. Tantqs
'-'rilicet utLobiquc erat imitationis ar-
-' ';or,ne qua viitut^^ quond;ym in parcn-
^ibuscelcbri carerent, neve inprobi-
^^ atis bonxque cum illis famas certami-
'tieinferioresreperircntur.
■•• Tunc & j^dificandi honefta cupido
B z
a8 V E R A
inccffit>five nccellitate id petentc,fivtli
cxemplo exckante. Jam Patris an^
Drefchclinga , jamPatmi Brefieneccai
tum cognatomm Bonfelda & Furfel ^ ;
ifrf,omnes novacaceiegantifEm^ ltiu|
€turae multam ^ fumptibus &ornatu|;
fedabacdificantiumaequitatemajoveib
famam impetraverant : iilis fuam addi
arccm Rappenau , fumtibiis fuis ( quo<
rarumhodie,quatumvis juftiffimum
id eft,nullo fubditorum fudore,impcfi
iis,moleftia, fed permagno fruftu ere
d:am,firmatam,mox variaeleganti^;
fuiinprimisjfamilia^queingreiTu , a
inhabitatione ornatiffimam. [ / 6 o\
zj.Sept,]
Ha/iint ittcc^deS) quibm veluti tut\
lares Deas,introduxit luftttiamy Prt
dentiamyTempera}itiamyScientiamyL\
heralitatem, Benignitatem , Ordinet
Parfimoniam,Concordiam:qmhusd\
fingulis feruit , & quotidiana quafi i
fertfacrificiaiquorum jufla dum exj
ditftrenue, anne putatis,aut defuilj
eumReipublicap,etfi in a^dibus retei
Cttm,autotijquidquamad fequend<
NOBILITAS, 19
\\x\x ftrepitus fupcrfuifrcjAlionimid
it, aliislibeat : (ane cuitot homines,
juot Eherhardo noftro quodam , a Deo
ommiffirunt^cuieajquaillejcuraam-
4edli, regerc folicitudine decretum,
lon habe t , cur alienis fe immifceat, o-
)us,nec, ne minus Deo, Patrixve fer-
^ iatlaboriose.periculum.
Verum talia eruditi diiputent. Hic
eluti fingulorum erubditis,pater,pri»
num de Divlni Verbi ^anf4rf,deinpa*
;e,politia, &augmentis profpexitjiss.
i|ie,quantumpotuit, probatos ubi<pe
ii&rvitac integrioris iis praefecit, auta^
«: tnovit inHignos ; mox , <^ui cujusvis
moTes , labores v^conomia eilent, cu-
4rioseinquifivit, bonorum annifus ju-
ri- vitjimpedivit malorum confilia. The-
[;. fiuri ejus erant fubditorum incremen-
rta, debitorcsfercunicifubdid, qui&r
jagellos & domos, 6c liberorum ma-
^' nuariaartificia,& fuamformationem
c. & honefta matrimonia, <Sc vidus qusc-
i rendi rationem,omniumque commo-
f. devivendiformam, grataacceptaque
i ciretulerunt. IUe fingulorum nomina
5 B ?
zo V E R A ^;
jTcirejfingulorum ingenia nota haber< Srii
fingulis officia fua dill:ribuere,fingulc «i^
rumacceptasaliundeinjurias compc (Ht
nerejfingulosj^&magnoquidem xrt d
erig^re, gaudium fuum ac iaborcm e
feitavolueiat.
Necminus interea fi quis^ Deo' loi
vocandusjliberisfuis expetiebat tut ii.
Temoptimum^fiquis in juriscontn k
verfia, explicatorem optimum; fi. qu ns
inanimorum din:ra6lione,conciliat<l ffi
xcm optimumj fi quis in Patria? perici
lo,confiiltorem optimumsfi quis in r
fcus dubiis , amicum optimum 5 fi qu
in virtutis via, piomotuiciuoptimur
fi quis d.^nique in literis artibusqi
humanioribus ornandis,Patronum <
ptabat optimum , huc ibatur , hic fati
fiebatj imo fiiperabantur finguloru;
vota , utqui omnem vitam bonis tr
buere, qui pras omni gloria , aut Fan
nominis,quoquo labore,moleftia qu
que,deniqae etiam qiorundam odi
dignepetentibus fiiccurrere, prodeil
confiiiere,fibi propofin^fiet.
Tantum eratliteras experientia?,)
didu
NOBILITAS. ^i
icium pietati con junxiire , quicquid
ndique ornamentorum fuit aut ex-
elientiae ,fimplici ac re^a contribuiC
. Nonhicgenus, non liberius vitae
enus,nonopes,Fortuna?autfam2eap-
laufus nocerepoterant; fedratio, qua
lomni vicaimDiberat^prsdominab*-
ur. Ab ea vidlus quotidianus,qui nul-
ius e fubditis famej ami<^us , qui nul-
ius nuditatejexercitia, qua? nullitts df-
atigatione ; feryitia , quac nullius cox.
:trone; lib.^ralitas, quac nullius depila-»
ione j abundantia, quae nullius onere j;
jra^eminentia, qux nullius depreffio-
le conftabat, vitaeque fplendor ac feK-
:itascumfinguIorum falute cojunda,
nufpiam gloriofaauteffervefcens rScd
.'libris^fiquandovacabat^abdiu^&aut
t juii a^quoque qua^rendo , aut humanis
adtionibus, feculorum revolutionibus
pernofcendis,autPoIiticorumdifcurfi-
bus infpiciendis \ verum prse reliquis
^«/ w^ noftras excellentie ,ac perChri.
ftum impetratae f^f licitatismeditationi,
dedita.
Ita exisebantur anni feptendecia^
B 4
52 V E R A
lane conjugi, fubdirisjcognatis, amic"
vixtoticlemdies,ac, fi lamentantibi
credimus , omninb a^quo paucioie
Jamtempium novumruoaere exftri
xerat,abfoluerat, jam eFiiiis primui
ftudiis tradiderat , jam ad iaudabili
quosque conatus {hCe animo ac vot
quafi prarpararat , cum pr^eter bon(
rumomniumopinionem atq; prece
cordis ei) virtutum,voluntatis ,ac fui
^ioiiis exadiffimae dimidium , Coi
}miK , Ama C^tbarina , eripitur. I
inorbo difficili , verum qui remedi
cedere videretur, aliquandiu tentai
Cum fiuftra Badenfes tbeYmas opp
fui(rey>rapvalentibus capitis dolorib
acutiflimisjpaucis diebus decumbit,i
inter preces lacrimasque fuorum pl
. cidiflime exfpirat. [i^ii. 3. O£tob. H,
pomerid.]
Ingens hic lu(5i:us, 5«: qui fummi
cundlis videbatur, qui tant^ Matroi
b e n eficio aut vixifTen t omninb, aut .
xiffent commodius : fummus familii
qux huic column^ innixa hadenj
fuiiret/ummus libeiis^quibuspofthj
dii
NOBILITAS. ^;
jlciflimaMatre,exoptatifIima infor-i
latrice, cailitatis, morum placidifli»
loium elegamiflimorumque exem-i
locarendumeiret.
Atutinam fumm^^is hiclu(51:us fiiifl
i!t, &unius funerislaaimis, ejulari-
us,triftifliimisqueexequiis[8.o^o5.]
onflitifTet / fiipererat majus malum^
[uod &:fupra lacrimasefiet , 3c fletus
loftros in ftuporem converteret, Ma-
i kifcilicetdolor,qui doloris noftri cau*
1 a,lu6tus nimius , quixternwm nobis
;: uc^m peperit, ac qui neminem ha-
3 ienus Isferat, poftremis lacrimis ,ge-
p nidbus ac fufpiriis fuis^nos infanabili-
i) )usvulneribnsfauciavit. Ambulabac
t;;:s (reliqua noftra fpes) dimidio mor-
p!j:ims, folabaturfefubfequendi fpe,re-
[.;tlinqnendi terras defiderio : five ipfi ci-
neres vocabant, five is concupifccbat
icfCineres,fivetantamcopulam ne Mord
luquidem disjungere fas erat, five mor-
libus veluti commiferatione promove-
t rat,five tandem qui nihil a Deo fruftra
ii:petiifret,hocpoftremoetiam votoau-
31 diius erat ^ iiie heu iiberis , cognatiS)
i
^4 V E R A '
tmicis ,nobis relidis acpiope fpret
omnibus,ad conjugemjad toties ind
fnatam conjugem ^ ad defideratifl
mam con}ugem approperat.
llnohocnonnbi, fedfuis nimiu
amavit^conjugijque 6c concordise vi
€ulo ard^ius,qaamn2tura petieratyf.
aftrinxit. fed lite . cumqua , (Scpropi
qiiam libenter vixilTet , fiite qua viv(
moleftum eilet , ac nollet , vekiti qi
defundas Manibus deberet teftati
faceregeftiens,mortem animocon
pit,corpore contrahit, mofboprx
git,verbis dennnciat.
Vixuna hoii decubu,erat,cumi
la:tus,ac qaailimpetrato votoova
fuisrevale(centia?fpemomnemdif
tisverbisabicindit, fimiil ludumi
ponit,6cnovam conjugisac beatam
lutationem. ,. novos ac perpetuos 2
plexus^ aiterum ac reteinum connu
animojucunde agitat. Non ille m
item horret.non morbidolores fer
nonUberorumcuratangitur , nonf
rum lacrimis commovetur.Chriftu i
(Gujusfaoroianchimcorpus devod
■':.
NOBILITAS. ^f
fj^e excepit) mortem cxoptatam jam
ecerat: futuri exfpedatio morbum le-
ierat:Confeflio,poenitentia, ac Fides
)eccatorum farcinam ad Redemptoris
jedes depofuerant: Confcientiared:^
idorum 5 & bonorum teftimonio, Fa-
mx confultum : liberis fub Dei twtell
rufficienter eratprofpectum ,cum ille,
tanquam ad iter expeditus, ad cceleftis
J vita? introitum paratus,poftremum va-
^ lefuis dicere concupifcit. Aderanttri-
J ftiilim^us Frater Johannes Wilhemus,
^ &tresmGeftiiIimseforores,quacadtam
|inopinatum luduofumque vale con-
jjvenerant. Conftanti/Iimus omnium,
j|& pracfentiflimi animi moribundus,
•] non folatio egetjfed folatur^non Medi-
i cam manum anxie implorat , fed vix
j tolerat ; non vitse aUquos fahem dies
i expetifcit, feddifceftushoramiiidicat,
l &:,quod omnes(quibus id ocuhs ilitu-
eri Hcuit ) teftantur, nonaUter acqui
corpore fanus officium in manus aUe-
nas refignare ac abire vellet,hberis fuis
tutorem propitium Deum precatus»
fui honeftaia memoriam, liberoruia
B ^
I^ T E R A
cducationem Chriftianam , (ubcliti*
rum paternam curam, pauperum iib
lale fubfidium y Ecclefise & fcholarui
favorem^Hterarumptomotionemj £.
ga fmgiiIos,qui ei ferviilfent^gratitu -
rem^denique omnis eius,quod ipfe i
vitafeciifetbrnignamac Chriftiann
interpretationem commendat , ex]-
titj&:defuisfpe poftrema fperatj iiJ
muitis poft Roris eo , quod prj^di) ?
pundointerlacraverba, liberdolo-
bus,libercuris, liber tandem corpcf
ndD II m evolat. [i6, Oclob, H.4^,a.
Ecqaid nos agimus? congratu-
murne,an lug^m.us? Si Js,cujus vita |i:
omnes arciculos felix fuichonefti
jna,utiIifJi.na, cel&biis ; cujusmo]
Patiis ReiLb:rdi , cognomento 5<
dtleiti , reprarfentair-jnt , renovaruj
cui, q'!icunq;urquam habuerunti
gnitum,omnesautfamamaut gratii
dm m !e debere agnofcut,cu;us a^
«es cun<^as Deum , jiis , a:quura yfi
flexa€reitum /pirabant; fi is, inqua
vitam gloriofam expetita morte cl\
iit,^poflreinohoc, quoNaturxo
ftrid
NOBILITAS, _rt
ftri(5fcus erat , debito, etiam piomptiiu-
dinisjfortitudinisque laudem impetra»
vit,ecquiddolebimus, eum,utnomi-
nem,mortuum; utccelicum,CGelisre-.
iceptum; ut perfedum amatorem, ab
amataattradrum; utbonorum omniu
fervum , manumiflum ; ut corporis fui
:i : captivumj liberatum ; denique bonum
; : viium,civem,maritum,patrem >magi-
2 ftratum,patronum^micum,herum,ad
It recipienda virtutum prfcmia>Fidei <Sc
:? pictaiis coronam,pati?ntias &-conftan-
;, tisc brabeu , evocatnir effe ? Nos vcro
■D lugemus; Sc fbrtem noftram c6 plutes
[ii deploramus, quo cx omni pene homi»
iii! nu genere mat:is fentimus , quid ami-
M(i lefimus. Nonvaeuajadomuseftayri
U conjiige tantum aat ab ipfojf^-d cum il-
?i. \o egreirus ille nuper confpicuus vir-
itc: tutumchorus. Lugetfamiliahonoriff-
iti( cum ramumiiugetdomus fortiilimani
^ coiumnam: lugent Orphani parcntes :
,|i lugent (ubditipatrem rliigcnt mjp.iftri
jit pairem : lugent afflidli afylum : lugent
dii Academiac infignem ac gratum difci-
joJ pttlum;lugecRefpublica praefidiuxn»
idl B 7
3^ V E R A
lugetPatriafilium: lugent bonipatro v
num aut focium : Rappenavia luget
Buttenhufia luget: & quis finis erit ? c
ninis Nobilitas virtusqiluget, &cur
plura non pofTunt, inanime cadaveu^j,
tanti nuper viri holpitium j conjugJ.|j|;
exuviis tantopere expetitis cum gemi
tu,verisq;lacrimis jungiit. [j/. Octob
Feiieesanimae jfeHcia corpora jatpjj,
fecundum j[un6ta quiefcitellaboraft ^..^
{atis , quiefcice r benefeciftis abund ^,^
quiefcite: &beaci{]imo in coelis coi ^y
fugio veftrofrurminiijam vos nihil di i^^^
junget, ied^ternain Chriftounion j^J
quodevobisin terribvobis rehquu S.
cft, exfpedtabitis. Vitac veftrs peii 1"
dus perada eft , jam minifterio veft ' '
defunAieftis. Non vos ultracura? gt ^^^^ ^
ves , non marbi iniuaves folicitabui
fed beata quiete,&- quieta beatitudi
dumMundi fe reliquii circumvol
dormietisj&adgloriofum tubaefbn
revocatia Deo evigilantes animas
cipietis, receptis ad Deum produce
ni^produdi k Chrifto excufabimi:
eKcufati omnibus coekftibus gaudiff"".^
H
nniv
ienil
NOBILITAS. ^^
andoriim con verfationej Angelorum
horisyTrinitatis pcrpetuo afpeclu , 8c
.pplaufibus xvicerrmm peiTruemini.
O m irs beaCa , miferiamm noftra-
um fims>viras ver^ianua , corporisaf-
iictiilimi unicamedicina/ quam ne-
noodit , nemometuit, nemo drfot-
•nem judicac , quisquis rationem bo-
lam, confcientiampuram, libertatent
^•eram,viT2 fuse regulas facir, nec opi-
monibiis unquam,turbinibus autcon-
fuctudinibushominum fubmittic, (ed
ad redtimjimplexq^ <k cogitationes dc
appecicus, Sc motus, (Scadiones fuas
^ cundlis examinatatqueinftituicjartem
nuHamcxquilrtiorem, fcienciam nul-
^ hm excellenciorem , famam nullam
exopcatiorem , ticulum. nullum fubli-
miorcm,Fortunamnullam largrorem,.
qu^m BoNUMESSE judicat, acque ica
in univerfo vitae curriculo expericur^
Inde nihil , qirod fubcGeloeft,fuum efl
'1 fe,omniaaIiena(Sc inufumdaca, agno-
j| fcic : nihil Forcunas blandiciis nihil ho-
i minuadulacionibus credic , feducires
^ incra fe r e vera efTe agnofcic , ac reperit^
«- ita
49 ^ V E R A
ita foris iisutitur, de iis jiidicat, ab ris ^siii:
regi minime patiturjtandem^ue cxpif ui
^itavitac rubdiidione ad mortem 5(i.::[o
cedit, eamfubit,per eanaadvttampw! i
netrat. ij:-:
Talis fuit ^berbardi noftri in Chijjtm
fto glorios^ requiefcentisvita, qua
lacnmis noftris (k mollitie dehoneft m
ie,eft indignnm. Ille^quicorpusi mos
duritiem , animum ad foliditatem^i m.
mnem vitx rationem ad mediocrit ifu
tctnyad fimplex &reftum compoCi 'im
rat, jam vel mortiius nos juber, ut
mafculam potius virtutum fuaru in
tationcm, quam femineos fletus n m
accingamus.Idequidcm debemuse
cellentiilimi viri memoriar , ut qiios 1 1)
pf^^mnjoribns habuitmores harre
tarios optimos>quospoftca auxit,&ftW
terarum conjundione r rddidit aug ik
fliores, quos vidcmus ei in omniv
ad Dei benedidion -m > hominum
moiem? f^lix conjugium , pacificiAtd
rcgimen , optimam oeconomiam ,
norum augmentum,vitac tranquilli
tem^&xteroamnominisf^mam e
ptati
NGBILITAS. 41
jitiffimc ceffiire eosdcm in relida
I bili fobole continuatos,au6tos,pro-
jgato^que omni defiderio optemus»
iiini labore ac ftudio impetremus,
! cque fupremo in EberbardHm meri-
,tam{acris,immaculatisque cineri-
;slitemus»
/Vudiat hasc vota Deus,5c adimpleat,
unus nofler Eberhardus ternis pa-
inarum avitaiumq; virtutum acmu-
repraerentctui- ! Ilia felix Gemmin-
nfium arbor,& inea ab hoc ramo
io furculi floreant , vigeant & quoti-
^revirefcant : nonditiciat unquara
dI eaumbra bonJs , fuccus egeni!» , fiu-
\i as EccleSae/ulfukiatur concuHa do-
% lus benedidionis & tutelac divinac
« )lumnis , redeant in defolatas apdes
i herhardin^ virtutes. Tutorespater-
fi um,Fratres paternum/eniorcs pater-
iij um, meliores paternum animum c6-
DJnant, unumque illumquondampa-
i!! lem referant, amici amicum , fubjedh
[,j ibfequente,literati iugeniofum, egeni
iu.Taium afFedumcum piorum cuncflis
jj^recibus conjungant , & condignum
Hieritif
wi
4Z V E R A
meritis Cenotaphiirm in orphanoiiijt» ,';
pedodbus erigimt.Omn?s,omhes c^ih
fiindiis reqiiiem, (uperftitibus fimpi$v\i
AC re5ti obfervantiam comprecentfc
Ita \ me vale,Nobili(Iime Vir ; vaA!),^
gaiidium meLim;vale,araor meusivaj ^^i
fpes mea, & ob tam eximium, quod j/i;/
te reperi,diu fcilicet defideratum,qi ^^^^
fitumque virtutis non pidum fidu
que, itd vivumexempiar,hocmir
tum ac vere fcholafticum accipe. V
in Deo,quem coluifti vale in Chril
quem dilexifti: vale in pace, quam p
movifti: valein quiete , quam cxen
Itiivaie in gloria,quam exfpedafti:
le in concordia , quam repr^fentai
valeinfcieniia, quam appcdifti:vj
valc usque ad conventum noflrij
NobilifHme, prudentiflimcs libe
liflime, integerrime,beatif^
fime Elerharde,
Vale!
4«
iuahUtnm pararium luxfmns, Nuns
hcorum tntercaped^ coiloqui nos,
mutuoam^re p€tfruiv*x finat, ege
Tietiyubi ubt legetmHeffiameus^ illim
te pr£clari teflnnonij^ & aff-,clus m
' tut aflimationem pubHci extare.at-
t una cum He^o in ameru & pairo ci-
finumconcredere volui. VaUy vir
CUri^imCy &me,quodfacifiamn^
T. E.
officiof!
Joh.Valent: Andreac;
TO-
44
il
TOBI^HESSl
Viri incomparabilis,
I M M O R T A-
L I T A S.
M DC XIX
U5
1,
4J
Viro Nobili & CUrifmo^
fOANNI STOFFELIO,
U. J. D. & Hericuri»
prasfcdo,&c.
S. P. c
Vi potius j qukm Tihi, vif
Nobilii & CUripme^
HeUi noftri Immortali'
tatem committerem , non
habui. Nam ut ejusdem es
nguini!\ itaftudiorumy moram , popi
iam cegitationum futftt individum
^ius. Sdpe affirmavit^ nihil , nihil ba^
iijfe tuo confenftifidelius in terris^nthii
genio.&dexteritatejucundiHS. Itaq^
im mibi maxime beuefaSum vellety
fm amicitiam frequenter exoptavit.
frf diftulit bocDmt w^ dum uterque
UQbk
h
T O B 1 .« H E S S I
Immortalitas.
C. S.
IT^'"';:^.^!! rurti hadenus armor.n
lorum odiunx, ad Dei
nupervocarccur,Fid
Patictia: iiifcepturus
ronam, varios credo multoruinfu
animorummotus^uti quemque ta
viri fdma vcl delcd:abat , v l urgel i^<,
Veletiamfubcommunialiquo crr t<v;
occupaverat; neminem tamen,qi
egofciamjtaminHfitatiin eumsmi
ac offici j, cum intima cognicione , c
diverfillima fimul^acme^inYaferi
fummum gaudium, doiorqjhjmm
tanta utrinque vi-l-ntia. ut quanti;
vis mcnruofumiitjin amiciiiimi fu -
rela!taii;inutilevero,nec pium ft i;
beatam beaii faicm d^plorare, fic ^-
Bien imi'otcntvr a trifxi ktiua , Iset j
tri -
r NOBILITAS. At
u
Jnpanegyricum
E VITA ET OBiTa
:tate , virtute , & genere
)biliiTimi& laudatiffimiviri,
^j. Eberhardi a Gemmingen
inRappenaiiutScButten-
haufen,5cc.
i J tm, quide^ojjfatuam ? Uuddtcs tnttY
\ habert
j uUcjuii amati UudisjiemmAtaJola. coUt^
Itene Uudati c^uta^uus pr<tconta. d/cet ;
'•^^lfisgtrtutiiJiemmatafoU '^ehat,
jd •empUy rpgttoi r pr^/entem nofce ixl^eUum,
, -j()[ ^ti/A ^trturffjremmata 's:tS>a ^tdes.
Ahtlepar : Alter ^trtut/s /piendet honore,
j^ i»iter,<^UAUudet/^rAcof,nGrttty hal/et.
Matthias Hafenreff:=rus,SS,
Theol. Dodor, Pra^pofi*
tus & Cancellarius Tu-
bi»g. f.
lic!l
TO-
4« T. HESSI
triflitia mea regar, ne uRo patientiaei
quilibrio conquiefcam^fed infolitihi
forma ad exoptatiflimi mihi quon("
viri iufta protrudar.
QiTcC faneanimi mei neceflitas ,i
hementilIima<iwom visydtbitiquei
cvidetiatantum,opinor,apud te, Ghj
ftianeLedfcor, valebunt, utmitius"
terpreteris hunc immaturuamicio^
cij foetum,quofrati'is cineribus,Ai
amori,&,{i id nonfufficit,Hefli mej
tis ,nonquantum debeo , fed quanj
lum poifumjnolens fimulac vofens,
tisfacio , coactus fciiicet amici uml
&c ad excufationes etiam meas furd
fccns, nec meiipfius patiens, nifi^
Heffo, heu quondam , imb jam v|
meo^tuum,6 Ledor, quale quale e
(ubeam judicium.
Quod^utinam eb usque teneas
fpenfum,dumincomparabilis viri;
iaudes,fedfatis (it dicere, ingeniuj
moresjagrefli quantumvis ftiio obi
bratas benigne excipias 1 fpero, & ci
Deo confido , non tantum valebui
puite vel rumufcuUinanes, vel ji
Gi
IMMORTALITAS. 45
ftndipericulorafeftinatio,vel impm-
ens edam ingenioliomm conatuum
dium , denique iWx Mundi contra
^hrifto d:votos machinationes aftu-
ffimsfquin HeiTum noftrum, hade-
tus q.-idemfux modcftir , patientia?-
nejaiiomm malevolen^invokitum,
unc a veritate , Charitateque pauium
i todudum 7 Amlcim Dei, Servu Chri-
\i li^Fratrem Proxmi^DoctoranVcrty A-
t. ':orcin Boni,Dect4^ Litetarmn^Tubingtt
:i firumyNatura Thefaurarium^ mundi
-Mendiculum , SatanA hofiem agnofcas,
ni)!|dmir;ri5,d:fiiere^.
!iii(f Te V :r6 , J efu Chrifte . H . ili tui ha-
iiipikinus exfpeiladonem , minc plenam
nvftofteflionem ; hacfcenus exercitium,
eeii^nc optatam quiet;- m j hp.dtenus fco-
um^nunc beatam conj unclionem ar-
^ijl.endilime exoro, quiolim cundisfe-
i:in>ecrucis tuaeinftrumentis fidelem fer-
;,]iii'1imtuumadtempusexercuifti,pida.
ijuflis jam tandem mvictiflimi Athletse
v^ xemplum , non flagellatoribus fuis m
3iiiicnfamiam,fediub perpetuo Patienriac
Ijajiophaeoiislaltejn in confoiationem
(^it-* C
1
jo T. HESSI
cxtare, quiidem facriiilentijfbcliiim
ingreffi,ad eundem,quem illef.liciffi-
mc teti^ic, tcrminum contendunt, ut
quibon ovum > koc tempore non nifi
ominofam , jactoramdeplorant, vefti-
gia oprimi homims , quantum pcrii
genij mei lutum licuit j odoraii , quif
ciie ob nugas haud explo atas , inael
mabiles viros perdunt, m hac nuda v<
ritatisfimphcitate, qiiantumper ali(
rumfamam hbuitjerubefcere poflii
fiifficientiflime.
Hefum cum nomino,iis,fcio,quifuj
amore c ^gnoverunt, gravis fum,qi
nunquam , niii cum dolore , vultus a
Chriftianam fvveritatem compofil
bnguseinD iencomiafohuiiIimac,pj
^oiisinomnes nivei, animiadqu
amque cura humihtate praef- ndilii
rcminifcumur. Quianimastamnol:
Us domicihum non funt praefv-ntes i«
mhi,hominemfingantcorpore re(
Irontc (erenum , ocuUs vivacem, nj
acutum> ore amabilem, manibus Ixt
membrisfortem,motuagil.:^m. Nei
]ieNatur<e divitix non kmper ftal
iant
flMMORTALITAS. fi
ntur , (ed de licatiora fibi nonnunqui
ibitaculareliguntjubiampliiislefejac
n gratia homiinbus commendcnt.
qaid tan Jem terra nobis detioli di*
Oitum hujus viri [ 1^68. ^i.Unu^r.]
il.'bemus N^rib rg^, illi ingeniorum
i> el gantiae omnis non nutritis laU
I m, fed matri , propius tamen Frideri-
1 Heiro,S natori Noiiberg.nfi, & N.
.honeftiffim^ matrons, parcntibus,
y ligenere, anpietate,anintegritate,
diligentia pr^ftitermt amplius, du-
liit um reliquerunt,pietat. for:ailc,li iil
(p)eros haereditas illa tam dives de-
saJendit:hacenimnofter,ciimomnibus
)liti(iundaret5 piaevaluit.Non aurumiliisy
if )n meritis partus honos , non prt lis
f' nafcentis voluptas tanti fuit , quanti
Wobise preco^s, lediones, obosdientia,
oi)i' nocenoa , fobrietas, ac iimpUcitas,
siiuias juventutis fibi cuftodes , vita:o-
iX> nis iocias fibi conciliar«f t. Fecit hic,
nili cum g-mitu ad iilos ^ nnoxios annos
irfipius reipravit , q libus parentum
^eic Jotidiana de votionem £emulari,pL x-
bbi^ ptorum diUgentiam fatigare , Deum
0^ C z
f 2 T. H E S S I
hymnis laudaie, mundi maliciam ne|k
fcire, 3c intem"J)erandam abhoiTere li
cuit.t3parentes,parentes,qukmveHni
vcs omnes pari clogio , quo nofte
fuos , pr.i:rentem indulg ntiam intui
tus,frcqu:nterornabai,dignos,rcilic
feveritatismoderaia:cuftodes,putat:
finceraeanteambulones /
Hanc paternam fcholam excep
nint Academiap/acram , quod fa^pe
jebat, prophana', non Uterarum A
tiumqiie profcdioni id dedecus adic
bens, {'^6. male f riat^e turba: , quae fi
litcris hcendam luxumquc f drati
incrcem.Illar Erfurtum, Jena, Altorfi
Tubingaerant,nullaipfi,ni{i cum hoi
rore, & Chriftiana indignatiane,n
minanda, qiioties, non quid facere pi
tuiiret , Ccd qmd fcci(f."t, rcminifcebj
tur.Qiiaminfons exivi (fxlamentabj
tur) qukt-n fobrius^verecundus^difce
di avidus !q'iam. fadus fum fc;left
auda:c, b^bulus, f^cios habuinebul
nes,pLar( e 3tor-spriratos nihili.apprj
batores CiimultuaricT vita^jreprchcnr
rem, monitorem,heuprope n^minj
Sat
k
em,
tori;
iioresj
iiritfli
fciili
'2ct
■4l)i:i
IMMORT^LITAS. 5-5
Sacii&optimilibn ercpd mihi pefti-
feris mutabantut: vixinccrdum recol-
ieftas mihi procrudebar cum corporrs
&animi dolore , reludbabantur Pater-
njrinlbtudonisrcintillae: fed rapiebac
c: fedadorum , potius Udtorum manipu-
lus:vinumabhorrens , vim infundcn-
tium tuU : ruborem , non nih invitus^
perdidi.verumvixuspiam audivi,pG=-
lius ad opinionum flrepitus obhirduL
,li O aurum ,quam me prodidifti ! 6 pa-
;".r rences,quam fruftramonuiftis/6 honi^
k quam procul mihi fuiftis 1
ti I SiciUe , confcientioHffimus, Sc cre-
,(iifdidiires,aleatorem, heluonem , turba-
oitorem , pamphilumfuiile : nempe fibi
,n(|tanto rigidior juveniUum errorum ju-
fpldex, quanto aUj fcelerumfuorumini-
.b2(quiorespatroni.Nos fcimus, Sz proba-
■abidviriteftantur, nunquam obedientis'
[•ei(& feduliStudiofiofticium negbxide:.
itai^fed quod Mulicx addidior eilecplu-
. iltires habuiife folutioris , quam aftndio-
■Mris vitsefocios ,quam exinde non mi-
j nus , acfcholas pubUcas haudundiquc
,int:piobabat,velut res optimas, fed i» hoi-
1
i
f4 T.HESSr
rendam ingeniorum cladcm mign
parteconv.^rfas*
At q^iis cr^fdat Kociodim faiffe He{
j[iim,veldiiiblatum , qiii paacidimi
annis prapcer Hebraicse, Grxcx , Laci
lueq; linguarum el jgantidimim tria
d mjl^hilor^p iamomaem,n6, quo
no!l:ri,pcrcarrit,redimbibit,Poe(I
infuper , ac Hift ^riarum ornamf^nti
deniqae Mech micac multiplicifam
litioitainftruxitfpeciose, ut pa^es v
^eretpiucos,inferioresinfinitos?Si
Matn^fin yellet , five Phyficam, fi
Morum m^.giftramjaderantparats ,
linguas di (p itanti , didereniiq; influ
banc copiofiffimx Jam tumacquiefc
re p^iT: aliis cred batur,<Sc florercut sutfi
que Pluto propitiojfibi minimc: ut q\ s^ij
( iterum verba recito ) in his omnibi Bpoc
non reperitcibum^quianimumpafo nai
ret, animamfatiaret, haufititaque , < ttfc
abforbmt, ad alia fiibind^ converfii ik
ahisjunde qui.tem, (cientiamque fp( iliiu
rabat,inhians,fcilicetomnia,qukmfi iiliiis
ma fui(r^t,minora,incertiora,imperf( %i
^orareperiens , jure contemptum
ill
IMMORTALITAS. /f
illis jacfraudis quafi exprobrationem
iebeiinefcio an inique> judicaverat.
JamMundusblandiebatur,&: am-
^liflimis promiflis ingenium nobile
imbibat,elevatuntsnullo dubio,ii in
eges ejusconfen{iirct,reci(retq; con-
ci^ntiae divortium. Juris -^quiq; fpe-
"j laofa nomina hoBiinem aequimmum
;_ icillaverant,tantumquevelinvito vel
j5,iiinLis addi*3:o ingenio imponebanr,».
yi ,it replevillc hominem , ac lupra mul*-
;iv :orum diligentiam , non nomine tan—
fJYJ.iim, fedre Dodoremfecifrevideren—
j.Tir , cum ille interea alienis potius , ac
,jf,mprimi$ Xocerifui (vereAntoniiiipij)
j;*3ervis traheretur, qjamliberismentis
jg^ilis uteretui\Hinc Spira eumjindeTu-
(jpinga Jurisconfakum habuerunt, fed
jiiiquipotiiis impofturas fiib luflitiae f©-
;^..io numerose latentes abhorreret, qua
^?,beneficia , quxd preflisinde proma-
^jjQant , itasefhimaret , ut melius quid ho-
,f.ininibus pracftari , fuo ingenio fiiffi-
fj cientius acquiri poffe , defperandum
f. cenfiieritiitaneqiiaquam injurispru-
ilientiam iniquus, qiiac squiflimaju-
S C 4
II
^4 T. HESSI
ftiilimaque doceretXed ^ litibus potr
humanis , eaiundemque fordida tr;
^atione, alienus , ut pdmum potuit
foro pofthacabiHnuit.
IncUnabat jam a primis annis a J^.
Corporis humanitra6lationem med( , j
lamqae, tumNaturas opesinfpicier „■«
das, quo eum Matris , ut ajebat , Pha] ;!
macopceiadomeilicainvitaverat. M ..jf
dicinam ergo , aUorum dum eifet , fu ".,*
tim foiicitabat , videbaturque omnir
fibi ex herba vel flore Dei digitis def ;■ ^'
<5tj plas,qaam uUis leeum tituUs cap
revoluptatis. EamAitpnmumluusa
m -^ntique qua(i fecurus fadus eft,pl ^J^
nius admilit , frequentius tentavit , d ^^™
nique cum Cxvo ac invidoprope M ^
dicis morbo cruciarctur , ferio fibi ju "^^
xit , dc qua Librum Dei magnum , qi '!^
peritorum in arte parvos ieduloevc ^'^
vit.Domus fic aUa fic faciestBartokis . '^'
Baldus vale audiunt; Hippocrates, Gl*''^'
lenus falve ; quos tamen iic intromilfp^
homo Uber, (Sc nemini juratus ,neitff^^f
perarent, aut mancipatam veUent^'^
theieam mentem. Itaquecum deUcA?^
IMMORTALITAS. /7
iorcs eirentpurpurati Dodores, Para^
:elium adjunxit,hominem minus nau-
eabundum, ubiNaturae confonantia
.bell, incredulum;, laboris §c experi-
nentorum magis patientem, den:que
nveftigandarerum mixtione impor-
unius curiofum. Quos amicos iibens
iC focios ad SeveriniDaHi modeftiam
'eci(ret,fiperutriusquefat5tionisaddi.
^i^os licuilTet.Scihcet hoc hbertati fua?,
juas nuUius fumptuconftabat,debere
iibitrabatur , ut absqueplebejaalter-
:atione , judicijquc parum informati
irsecipitantia , hinc artis Pasonixme-
;hodum,pra?ccptaque,indeexamen,fi-
..•retentamen verius, ocuhs ufurparec,
ninanibuspalpaiet, atque adeodivinas
■'';iteras creaturis hincindeimpreirasiu-
^jnindiflimaanatomiaintueretur. Hoc
■^ppum in Philofopho polleftore officiu
'prat,ut,quantum unius hominis indu-
llftriapofTet, tantum verioris certiorisqj
'"'^''lucis rei aftlidtiflimo hominis corpu-
'^rculo tantopere necclfarise alfcrretur.
Ita Galenum , Paracelfumqv Helfus
aofter amicos habuitj utriusque (eda-
C <
I
.jS T. H E S S I
srores non item : quibus quicquid tat
dembilem movit(recitator enim fui
Bon inquifitorjcerte iisplus,qukm w
ro Chrilliana charitas animo excidil
Impudentiores quidem fuerunt mu
torum calumnise , qukm quibus vi
|am d.4edari poflint , ineptiores vulj
cavilli, qiiamqaienum^rari mereai f
turjfe d tam m qaa? HreiHi m ftimalari "t
qasE fecerunt animcffiorem. Ineptu ^^^
gaad^t dirplicere virtus , furgit depre f^
fa: laadiredebebatis , fi voluiftis ene: litu
vatum. Illeridere incipitinanesfonc ^
|iidiciumftolidum, veibaem.endicat Jt«
linguamferviirm : jam tentareartc (i
juvat, jam erigere Iangaentes,ut(ai
tasipfa vobis odiofa iit.Sane,qu6dpi
diit, exoratuseft: quod libenterpi
diit,fibi,non aigris, fumptuofus , vol
debemus , quotquot candidum ai
mum 6c in fe ipfo acquiefcentem at^
lividisquetelisprovocaftiso. I
Facile itaque fit mal -volos conteililefl
pfille, repentes & fibilantes anim^lvol
Ebrtunam blandientem rejeciffe lAlttrti
HejQTo conYeniebat: nec invitavitil Jiipli
IMMORTALITAS. f^
toticsj quoties ille animofprcvit. W^
sftis , quichart ceam nobilitatem ob-
truditi^? hic familis decus texit : qui *.
micitiam generoiorum fingitis ? hic fe
fubduxit : qui Magnatum munufcula
mendicadsphic lauta ftipendiaevitavit:
quilautiorii offas aliambitis?hicPrin-
cipum famihaiitatem declinavit. Vera
dicam, aularum blanditias, auri infi-
dias-honorumtitillationesvixaliusef-
ejfugiiTet > nifi Helfus nofter tam ad Ma-
-ygnatu invitatibnes inexorabihs , qukm
ojadcujiisvis petitiones facihs, ferenus
^r^fuitatque hberaHs. Quod teftarer ego,
.jiqui iiluftres hteras evariis Germanias
;;iauhstransmi{laslegi,niiiid Tubingae
,fc (an etiam Heffo-maftigibus ) eftet no-
iretilEmum. N.c effugittamenplanefa-
[livorem illorum, qui inviti'potius ex-
. quifitiillmo artium indagatore difce-
n ptatoreq; cart bant, abfentiamque in-
ternunciis folabantur , qu^m animi
^ modeftam conftantiam ulterius tenta-
^ tam voluerunt.
i5 Itei*um fatis eratjFamx & Memoruc
[l Templum , iub tam illuftri & maguifi-
C 4
i& T. HESSI
co applaufu , Phy (iccE Medicinacq;gra-'' .
dibus afcendiffe , ciim ille nihiifeciir^j;;
arbitrabatur, niii quem vidilTet Deuiri if
in creaturis fapientifllmum , eundem(]p :,
audiret in (acris clementillimum. 1« L
namque reftabat homini per omneilp
fcientiasprofedo , ne obiivifceretucll::
curin hanc terram miffas effet, quici ,
temporijamjacmox sternitati debel.:.
ret,quis animas cibus,.& divinae menti :.
vix f atiandae teiminus , quod Dei cun ;:
hominecommercium^quazdivini ia 3:13
crarij luftrario foret , neve coeleftis pa ;:;m
tri^rincuriusdeprehenderetur. Ad Bi \h
blia igitur ( quo enim tutius iretj totu lo;;
vertitur, oculis, Ungua, memoria,pc iinfi
d:ore : non menfurata illi ledtio , <Sc a' b.^
clepfydram diftributa j fedavida, im i\^
portuna>fervens,lacrimisnunc ^ fu ;?.v]
rpiriis,nuncinfohtagaudij mication %
intermixta : qaalis omnino decet li n^
brum,qui mera pondera,.merum fpir; [,H
tum,6c: inexhauftam iapieru:iam ioqui fiij
tur. Jamquenonipfefibi,ieduniver ^iio
fus mundus eruditus (imul ac fatuu ?2;
&rdet, jam orare , <juam diiputare ma i:^
IMMORTALITAS. ^i
ult : jam credere, quam inquiiere eli-
it^jamfcqiiijquamrciLe t ntac: jam
^enri,qakm drfcribere Deum con-
^ifcit.
E quidem , qux multis vitiofa eft,
i:equ;::ns vita? mutatio huic gloriofa
.^mperfuic, in:xpe6tara iila quidem^
z, fi hujus temporis mores (ped.s^re-
:ograda, fed mCceli itinereredaat-
pe expeditiirima. Obvij funt, qui
rheologkam ^everitatem politicali-
entia commutarunt: qui folutiorem
icam (cripturse rcgulis fabdiderit,
3i -leirasefl:. Sordjtpl-risque Dei ier-
no,tinnitgen'.iiium garrulitas: quine-
mnem, nili Deum, audiat , Heifus eft.
■lonefte viveie, miiUis d^coium vide^
ur : qui cum aliorum ludibrio religio-
am vitam inerediatur.Helfus eft.Cor-
^ >oris dc Animi concordia quibusdam
ii|:urx eft:qui membris fuis belliim indi-
iij:at,Heirusert:. Q^id ingeminamus ?
lUfldrusoUmbonus Jurisperitus , poft
i^aaeiiorMedicus, nuncopcimus Theo-
iijiogus eft,nonignarus fnenefcias) vel
at«ctcrum , velrecentium, inprim^isquc
li C 7 "
4s: T. H E S S I
Moftromm Do6torum,quos ille, libn
rum felixheluo, magnonumcroevo
vit,non controveruarum , hasrefeo
imperitus>fedin Chriftianaevitaeim
tationem , qukm dodrinae defenfic ■ ;
nem attentiorj in Praxin , quam fciei; 5,,^
tiamincitatior. ij
Dum. in hunc devotiflimum m( [j;
dum corporis fui facerdos eft, nefci ^1.;
quo feculi impetu, prodire ceperun '^
qui ruinar^qua: Antichrifto deberetu \i
minasEcclefias aftlidioris folatia rep ^r
terent. Illi ciim plurimam fcripturai ,,.
pro f * citarent , non omnino dilpiicu ^
runt Heflb,qa6d in Fidei fundament ^5]
Jiihil turbarent. Et ut fit jhumana curii ^^^
fitate, numeros etiam (acros cbfervai ^j
tentat , fi quid forte. arcana qua^da]
temporis correfpondentia , veteris e
iam ac Novi Babflonis confonanti jjjj
revelarent. Quodutinnoxiumpriit \^^
fuitySc cum fincerilfimis quibusda^ l
Theologiscommune : ita paulo po"
juniorum incogitantix vitio fa^u^
cft importunius,cum non tantu rhjrtWj'
aii ac figiirx talia obfcufiffimedelfr'
neantf ^
rMMORTALTTAS. (S^
eantes extorqiicrencurHeiro:fc"(i ipfe
[uoq; ad defeniionemopinionis nun-
uam pedore fixse produceretur. Ita-
iue cum amice moneretur , fic modc-
;• -itus eftopinionis exc.ufationcm, ucfi
^^ ioncogitationesfuas omn::S,ccite ani-
aum integ-^rrimum & Religioni no-
^} trs adJidiilimum multis , atque uti-
'ii 'lam omnibas probarit , deinceps vero
'4 juniorum imprud ntiflimis expifca-
Jionibus f? fubduxerit..
Athiccalumnia tripudiare, hic ja-
^ihre fe illa, &c quT. in Chymicone-
if]uicquam dentes imprefTerat , nunc
iNaometram > nunc Cniliaften , nunc
'^jomniatorem deprehv ndiffe , ovans.
2^fVIirum efl: , quam per fordida ora can-
!' lidiflimum virum macularitj&: ut vul-
fc^s nufpiam , nifi mendaciis libera-
i^iius efl,itQ quosdam non adeo iniquos,
"fed miniis innocentis famaj curiofos
^occupavit, me etiam, qaod doleo, faci-
'l'lc induxit, ut paradoxicum HefE inge-
^nium & nefcio quod aureum confi-
^ftum feculum , qukm judici j curiofam
'computationemcrederemus. Quain
ir,[
64 ^ T.HESSI
re quam in Heifiim fuerimus in juri
qu^m qui in fandillima exercitia ii
quireremus nimium illoti, Egopaul
poft non absque rubore agnovi , i
nonnuUis , qui minus calumniarui
funt tenacesjidem perfuafi.Referoqi-
jam, quod iiie nonnunquam cum fal
( bilem enim non habuit j profereba
mirum e({^Sy inter Evangeiicos tanti
perelaborare, qui nemini,niii Ant
chrifto , maie minatus fit , cum faciiii
invilaChrifto fcelera tegantun Ego
benter addercm,mirum eire,hanci
nam,utita dicam , Aiithmeticamp
tuiirv. etiam bonos vircsab omnich
ritatis Chriftians 6c in optimum v
rum benevolentite officioimpedjre
Ita vero cft,fervitia placent : Adul
tores, mancipia probantur ; literul
lubnatant:opinioimperat. Quidqu:
liberum , apertum , folidum, exule
quisquis dubitavv^rit, execrabilis eftc
non jurare in verba Sc virguias,fed
tiofum eft. Quod uti ingenium liber^
le non tolerat , necraro efFervefcit,i
unuspene hic nofter non infons rai
tuQ
13 r
IMMORTALITAS. ^^
im , fed in adveri antiu ai un quoque
Dnorum a?(umator, nxvorum tedtor,
ilumniarum mitiuriiiterpies, damni
^erti diilimulator , d niqiie vcl futu-
Tj c emendationis patiens,velpr^r.^ntis
.'conciliationis avidusjquam fefe prae-
ititadmirabilem? Jam ftilo meoira-
.[Jis (um , qui, quod xade , & fortafle,
iimpauci, cxafbiusin hocfolido&
.a.imantino vi:o notavi, exprimere
;ionpote{l, Sed tu finge ftatns multa
jljnr.la,optata, diclra, fs(5la eile, qusemo-
, Jiim ira^ non feniitniiii id Hellb fortaC
Ijeinjurium eft, quinon tulit Ariftar-
S:hos fuos , fed amavit , & hoc uno no-
Jnine moleftus fuit , quod culpands
, iionrepeiirent, fed mentiricogeren-
ijj "Ahud eft , etli revera infra verba>
jjjjuodmiildceps illud animal, titerariu
■5uta <Sy: operadum vulgus , fmemente
^'dlatravit. Cum Meciianicus natura eil
r,it , Sc ingeni} adquasvis invcniendji
^ iagaciilimi , cepit id quoque in peren-
,!Qismotusfabricaexercere: an cumii^
.■"duciaaliquajan examiiMnda^admira-
bilis
^^ T. HESSI 1
bilisStaticac causa , clepreh£dcdiq;p it
va*ii5 machinas sequihT^rij defider: iri
incertum<5ichora?,q;-iasahj commi ml
fationibus bonotitulo debericredu) iH
motus artificiofi variis tentaminib !Q[
eondonantur. Atnoncumveniati pjt
Boile; non finc cavillotuo, plebai n
non,niri cum {arcafmo tuo,hteri gci ;,o
le : cum xg. e molas ubiqae obviae -^r..
bricamintclhgaSjin Hiliingenio m\
fimas rotulas , admirandas hbratioi >oii
Sc vix uspiam vifas motionum divci {ri
tates jadicium ti bi fiimis , (cihcet tar ^fi
fubcihrarum Htflihoianim fcrup jnj
lofiorffftimator, quanto vitactuae \ ^i,,
tius otioius (imul 8c Barbarus prodij
lior depeiditor. Sane qui {ciat, quoi
ventionum acumine nofter ihe imp
fibihtatifiiitadicendum eft) ftt ir
diatus,quamin perpetui veftigatio
motus perpetua memoria dignose
vitis ingenij penu protulerit, vel Y
unono»iinehominem,cuiparvix< Z
tur,haudinvitus pronunciabit. .^.
IntereaUxons foecunditatedon u^
replebatur , quam in tanto nume ;■;,
FMMORTALITAS. ^f
oienario puta& ultra, adexadam
:ramqitc normam reg ^re , nefcio an
cuifacile fuiirec , huic certc duodc-
:i> Herculis labores fa6B funt , non
-nqu^dcumreculihujasvitiis^&Iii-
ntucis variis offendiculis decertare
'^ '.bcret , quam qaod nefcio quas Pan-
^^ >r35omnesp7xi'iisrua?f cesinhiijus
^■'Lsvidereturvelleeffundfre. Itaque
^ift fi valde laborabat , non fatis Augiac
ioBibulumpurgarc , non omniahydrae
^nafc^tia capita amputare mulcis cre-
:4tus eft. At 6 nefciosrerum / bonus,
^piiutusj opdmus venditur Paterfami-
e H is,\ji>i totiunt infidiae, quot verb aj tot
iifDftes, quothofpites ; totproditores,
oiiaotdomcfticijUDiamorfimulatuseft,
i[»Di obfcrvantia invita, ubi oboedientia
ijil)ada, iibi imperium dimidiatum &
ofifcors. Deumadorojne quisquam le-
^^:ormeus verba mea expertus inteili^
fitatjcedesve pofIideat,ubi totus oculeus
ile Argus oculorum fatis non habet»
)icant eigOjqui modeftifunt^Tobiam
DiapcatiifTe : ego qui lynceum agnovi,
• in^pKij faxi volutatione faprahuma-
<^8 T. H E S S I
nas vires exercicum , audader at i.^
inabo. iin'
Nonmoveoukra hancCamarinj JW
in Heili) virtutibus potius deliciern b
Is , ut vcre Hercul m nobis pratft: n
Chriftianum>po{ldebeliatavariai ton
ftia , pro£ra6lumqu .^ caiumniie cer 1
rum , ivic etiam coelum fu^iiltj
Jam dudum illud , fc elcribus ho
nu*i,&vitioiummoUiratum,ruir
minabatur, nifi aliqui pij eirent,
Dcum nobis retin renr. Horum u
Heirus eft,qui,quod aiij jubent,ipf<
cit:quodalijlaudat,ipfecxhibet:q
alijex^mplum quaeriint, ipfeprxl
opus illi,quale aliis votum ; pietas i
realiis, huicin corde ; aliis in linj
huic in opere ; aliis in Scientia , hui
praxi. PiacetDeum colere^fedirri
difplicetjhiclstatur Jmpiorum fieij
dibrium : juvat bre viter orare , hic[
cibus facigari gaudet : quod ledio
&fundio,huicpietatis exercitiui
fiirgit diluculo ad preces 6c fbn<
hymnos,editcumprecibus &:hyi
Hox etiam preces , hymnosque pej
IMMORTALITAS. ^^
silieprxit^racraintcrpictatur^picta-
linculcat, d: duras auris paternis
:: initis , feveriscomminadonibus di-
ii berat. Tu Deus, numerafti fervi tui
-nitus: tuaudiviftivocetnjCumtoto
5tore ad te clan-aret: tu af probafti
um Sc ferTorem,quo gioriam tuam
)curabat:tu flnimaiti,ciim Mundum
Jaderirritaret: tufurccpiftijCumi-
■fibiren-inciarct.
Infr mu't intcr l^apc impietas> Sc pa-
iiiin improbare fr.ncliUimos viii cona-
inon anfaxepit err inus pungerc , &:
:dn\i2L jaciilari. Hellus iuperflitiofiis
■Mit , rcgnlaris , f n^ularL- , phantafti-
sif s^nc, crefcente mox mendacio , Uto-
j^Jnfis Princ ps , iomniorum inrer-
\^iS) fatuiorump ccf.i^is : qiii farnilia-
nii)resamici er.inr,ac fiatrunn locodi-
ii^i , fanatica liga , arcana confpiratio>
cpeb:ionumcoi>Liliabaiumerant di-
la^iqueinterd.m, acmtrmixtimridi-
nilislanc is perfodiebantur , dr quo
!0 lisque menti ndo crat monilrofior,
pjH ifum propiiis tetigilfevidebatur.
TiftijGiine Dw^us/ tantujci pofte vena-
r IwS,
7a T. HESSl
ks, vulgaresque iinguas,utfoli(Ia1
cvidens pietas hominibus n= >n impii
aec illiteratis fiat ruipedta , malitq*
▼ir bonus tenebrionis turpiflimi Ir «n
pis,quam (uis uti oculisIOiupeiftitic ^i
(ic omnes {imas, hoc Epicuri fecuL
& {iib Chriftoregulares , hac licenti
saaecate ! autpietatc lingulares in tar
improburum coliuvi . ! aut in fpirite
libus phantaftici hoc corporeo & cr
fo tempore ! O ainemus ut ilie , &c a
jedtis at' lorum criftis honorumq
tumorefratrcs (quid rides,Mome?)j
diamus , con(piremus in Chrifti fer'
tioiMunflli contemptu,mutua ^dific
tionc , amico inter nos famulitio ,
Regno n on Utopienfi , (ed Chrifti
Mundifenectaprope invifibili infcl
jnurjminemur impiae tenac mala,pi
fcgiamusheu invitiPatriapdecrem(
ta ! Sic nos viximiis , & , ut rumpj
€um Deiteftimonioiimpliciflimc,
noccnti(Iime,jucundifKme: ac utim
kis moribus amicum iperare mihi pJ
ro liceat,n6 Muiidi univerlas opes
IMMORTALITAS. jt
^ ladtnushomin s affljxe- ant,quoi
\t PygmcEos magnus Gigas facili mo-
aiii ifturbavit. Lvidicra hxc erant : ma-
fliij anus iandiChriftof^ri hamf ris de-
[llij atur , inufitatum (cilicet pucruli
iei idus. Leveiit,marv^habercobfcu«
eri i,turbidum;bal£enarum rictus con-
12 inerc,nili iiie fuavis pufio ad pro-
iiiia 'dos usqueanheiitus premerct. De-
51:3 landa erat Crucis Cliriftj {iiavicas,
,\'5 auda fandti licrni foliditas: & quid
po bisopus cft?Fidesdevotiffimi ier-
; ,^; ; iib f^ vcrioie Dei vuitu cxaminan-
M[T Adefte,q ijobumvultis inChri-
jiii( noth. atro repracfentatum, quiPa-
lo, itiam und]<jue tentatam , nec devi-
tiEj m concupi 1 citis, qui Aurum fepties
.je[l>batum d - ftderatis. At hic calamui
I pfjum titubat,ingenium verba ncgat:
^timens mca ad Urbis Tubingenfi$
Pjrtimonium provocat.
i^ijfooum jum dixi, multa dixi, & in*
gjiicfta voio u m corporis faltem to-
ipS quinqaennftia tormenta , f:d &
,njiroiatoicsiliosomnes> &totiushi-
da: icopum aiqi aeivam j nifi quod
1 H.ffuf
I
yi^ T. H E S S I
H-ffus impatisns nunquam vifuseliil)
nunqaam deDeoiuo dabiasaadimjiis,2
nunquam in fide vei fpe vaciUa.re ddtec
prehrnftis: dixiiles conjuraiTe conticir.
eumfanitatem ipfim , domeiiicorUMici
perfidiam,malevoloi u infukus , tem> iii,
rarioium judi cia,mol liorurn credulitilic
tem , t?mporis diatmnitatem , amip itr,
rum etiam defatigaticnem.Ille decm d
bensfmus , in cadaverofo corporek iic!
tus, inter fua torm.enta aliorumtrif k
liam minuc nSjdumfaisopprimercti iiii:
aHorum rnoibos depellens A'l^<^* ^^
cudos , numerofim familiam coerc* sa
Confolatores fuosconfoiatcs,im6fl fo:
pe-& pudefados a fe fempcrdimif k
cumpiuresiiic liabcret fbrtiilimjrt ^c:
leranti^ dies , qu^m illi confolatojj ::..
verba, ac majorem ferendi ipfr , qua :c
iiiiinfpiciendimonftiara piomptii ):ti
din m. 5
Qnidni obdupefcerent, cum iior i
modo non exan^juis c-rehroque 1 :o|
cus,animoind(n-.iito cum fuccii ier ix
eioqaio ciim verouiorum trutinatc :ri
bus,memoria curnperpetuis iucub i,
toribi
IMMORTALITAS. ^^
\ ribus , opam contemptii cum Kt^u
lis^abiHnentiacummendicisjhumiii-
1 :e cum abjediilimo , promptitujinc
( m mancipio ceiraret , cum {ibiio-
\\\QS , omi.es materi^ \w num.crato
1 ic eilent , & S. fcnpcur^non capita,
1 [ f oI]a,& integri libri (Detim teftor)
J r.nguiculum /ive Geimanics vellet,
e Latine rccitaientur, ^ vivnmin-
.rdcSacri fermonis concordantiam
'ffideret? Nec fatis erat, uni Transla-
i»ni incubuille^nifi & varia ( f ic j udf-
!3at ) fpiritus in diverhs interpretibus
!jia expioraf^et , mcm.ori^ iux tam
ii^ortunus exador , quam habebat
•e iupra hum.anam fortem, & in ipfis
>itis doloribus admirabj Jem Audire
itcum ftupore hominem , quantum
parebat,omnis eruditiofiis contem-
xem/icper omnes eruditionis for-
isverratum,ut,ubiubitentaretur,ei
roliciteincubuiireviderttur Quod
itopauciores fciviire hominesarbi-
i>r, quanto rarius ilie &invitus , ^
inniii a famihariilimis ad hcerarias
ceptatioiies cft prouadus , cumque
r D
m
74 1. Hb5M
inpublicoab omni judicandi fuperc^;/;
lio abftinciet , privatus tamen intei j
micos multis de rebus exadam fuai
nondencgavit fententiam.
Nunc Amici nominandi efTent , qj
vel ab ipfo erudiii, vel cum ipfo di(le|
tare,vel pio ipfo curam habere ,
ferabilemvitaml niie func cum pr
fedu 8c voluptate foliti : a quoiumt
men nominibus merit6 abftineo:dt w
conftetjudibriorum, qux innocent ;ni,i
fmvm pedus hadtenus cxercueruij ■■1^
ncc (andis fortaOe cineribus poftl j^
parcent , velle efle focios. Ea namq n^^
fuit Heflianae converfationis condit folei
utcunda quidembona, & viituti isp^
quaft exemplar in Hcifo confpicer» i^
tur,fedcun(5tamalaatqueodio(iflii! njj
quae non au4:es tantiim,fed & comn ii^
daamicorum laederent, fpargereni
tanta nonnunquam acerbitate, ut, » rijp
dc mendacio fer^ femper confta! liPj
timidiores tamen langu:re , impati. jt;j|
tiores fubterfugere , imprudentic >j[n
crederecoegerint. Non deflieruni i^
«acn ex omai Yicis generc haud vu
m
f
IMMORTALITAS. 7;
■Sjfedreledtiflimi homines, quiir.a*
erunt finceram,ceitam & explora-
m He{iipiccat-m,virtutumqueroda-
.lum admirari , colere^defendere, ac,
iiaacumlicuic, imitari, neceflitac-^m
iblevare , qu^m obimpudenc^flima
^i^ndaciaChriftinn.rcharitatis^fi-acer-
ique amoris debitum intetmittere.
)uod qiia conf^ientia , quo nimio fu-
2rciiio,qua licentiosagarruhtate b^*
c multisdi{plicuerit,noft;rum eft con-
'cere ; illorum cogitaie , qui ad Dei
ibunal , cum Juftas mul a cum fidu-
ia in confp.6lu depreirorum ftabir,
irulentam creduUtatem fuaml.Viffi*
lis rumufculis fintexcuiaturi.
Tandem vero humerorum laflitu-
linem fentire,<5<: turbulen:iflimi fami-
2 Regiminis focios exorare c f pit, in
[uoscumvix quartam oneris putem
echnaret,mox habuitprardiCac ha6te-
Jius Patienti2E,Fortitudinis,Solicitud i-
p lis teftes atque prsecones : quibus fi
tiii neumego, qui farcinarum omnium
fd nfpedor dudum fui , adJerem tefti-
Jyj noniumiinve6tiva foret hsec mea fcri<.
D i
7<f T. H E S S I
ptio,nonHeffians moitis quoti<liancj3t'
dc fcriptio. Illis potius bene precemup .
qui indefatigabili iiberalitate corpu|«;,\
hoc divinis ferulis cicatricofum foveif;:
xunt^aluerunt, icniverunt, nontam;
prafenti fuoufu,qu6dChritliani mil|i;i:
tis gloriofis confiidibus intereirenfer,
homincni.nullo dubio Deoinhabit i!:
tumaiidirent , fideique roburin D( iiitiis
fornace <Sc mirandum illud iub flan ffiiiii
mi$ diilce contemplarentur ; qu^m fi m.
turoinviolabili foenore , qu6d fervif it
favitcribus Deus fida promillione d fe
crevic. Eric,opinor,ubi benefecil|j{ifi\
Heiro,indecoram non erit ; ncc exa.
taffe , gloriofum : cum intolerabilis i
quoiundam iiteratorum dccrefcet'
fo:tSaccrefcct ipiricualium Chiifti
eneficentia.
H : jGTus mente fempcr invidus,ccliH|j
pustamv n.quodminotis o':iginis,pal|irar!
latim perdit , animo fpirac ,'membA[ii0
ianguet;«Sc augefcentefpiritu caro f vBperfe
nefrir. O indomitumvenar,arterA)^{,j
mufcuii,fingi.us,fuccusdeftituunt!ir
Vig:t um;n,.:^ velut hisorganis nifcmt
IMMORTALITAS. 77
nis (it, aniira ialtem viverc incipic
m Teira {iium lepofcic , nec ilie invi-
t: Ivd monftrandam eit , quam coila*
' :.- iioc cugurioio animus hofpcsva-
. . poffic. Apparrtjquamcoiporiini-
>iu.s fuerit, qulm animae folicitus nu*
itor.- Hxc enim nitet,illud arefcit»
Q;lo jamdeb-batur j ycluti corpore
aitus,vei{anenihii ukrk obligatss;
tmilie cxemploprobat Cceiumubr-
deciTey ubiDeus; cumque om-nino
3i deelfe videtur , Ie(um Chriftum,
liiniScradicaicm humoremjdevotit
meinvitat , cu jus pofthac corpore 8c
nguine paTcerecur , cujus innocentii
geretur, cujus veritate roboraretur,
ijus imperio regcretur. O b:atam
4)rtem,cum homo definit^Dcus fucce-
itjcum Chriftianus fuccumbit , Chri-
.'ixisre liftit;cumCaroanheiat,Spiritas
ifpirat ! i^eocarum, nihil contaminas :
ft. qui preciofo liquore abiuat» Satan^
liiperfuades: eft,qui racro verbo con-
ijutet. Munde>nihiiimponis:eft,quite
ilraudisconvincat. Mors,nihiiterr- s:
> ft^qui iarvam tibi 4etf ahat.Caro,mhiL
T^ 1. HbN51
ringeiis: eft,qui tecompefcat Cala4!iiii(
ninia,nihil lacdis: eft,quite vel permorilo:
dcntis poftremam confeflionem conk',c
fundat. Ma£fceHeros ! Deo vicinuseac:,
j«m jam ad deiideratam Jehovac & bic
ciemaimittendus.Ma^teChnftiMac nn
tyr ( non folum enim effufio fanguini m
in confeflione reputatur ; fed d.vot [?;,
qaoque mentis f rvitus immaculat; \\n
c^uotidianumMarty dum eft>Hieron3 m
i>.otefte ) meta adeft, ubi crucemd< nn
ponasjubifudoremabftergis. Madl ifnr
Spiritus facrarium ! Schola tibi aper
tar, ubi vitae librum tocies exoptatufl
m fpicias , pe- legisjntelligas. Sicitt
adDeam pirangaftaMor:is,adaagi 1]
fta Coslisper labores carnis,ad quiete: uot
animar ; per rifus hominum ad applai 'k
fusAngehcos. 15^^
Egredere q miferis multum defuni ^
ruinif, ■- id
Bgrederex&fervk ferviluregnat mi
linque, ^i^
Audehojpes tenebris horrendi imp Di;
nerefinem {^\
Ixilij y & Patrixjperatas quarere j ■m
des h
DiAfORTALITAS. 7^
• m ergo difcelTuni paiat , non prius a
lorte vi6lus,quam pcr eum, qui vita,
:,cui vixilfet hadtenus , MortisVi-
:or, fpicula hucusque fregit, 8c ab-
impfitcredo omnia,nec ceditHclTus.
im dulcefcere incipiat , &c depofita
iriculamentorum larva,eam iemo-
rf t,qualis re vera Chriftianiseft,faltt-
s januam : tum quidem exire juvat,
um omninocarnem omnem fiibegity
'< carnea hominis fubfidia,an impedi-
nentamors abftulit: qusHelliis nurii»-
juam folide dilexitJpfa vero zotim 71^
X contubernalis , Carnis P^edagogur?-
iHnimx Medicus,& Chriftianifmi-riO-'
{ )ile Myfterium fic mitefcat? utFre£'
" um blando vultuamplefetur, 8c non
- lifiper dulcem foporemadCoelicam
rternam quietem invitet» Audit ille
i idivinum nuncium , 8c Vale fuis , Salve
fefu dido,ad fomnum fefe nulli homi-
fjnum depellendum pacate componity
I placide elanguet^fanctc obdormit,
ji Dies i^.Novembiis erat Annii^j^,
quoHeftus Mundumimmundum re-
f/Knquens , CoBlumiperatumingreirus
i D 4
tf> T. HESSI
eft. lltiq; multis nominibiis notaMlis^^;! o
multis luduorus , fcilicet quo Teiraitiu
hofpitem, Germaniafidus, Tubingip
oi-namentum,Principes delicium, Nt- m
turaijflterpietem,Pietas facem, iCgrijjQ
opem,Erudicio oculum,Boni rpecu-W
lamjAmcig^^m-nam^Malifcopam/ei" '
pra: illiscoipus Cliriftianum membri^[i!t
nobile 6c notabiie perdidit , vel cert^j
tamrarura Chrifti depofitum ica pofi
{eflorireddidit^utabfentemjammagii
quam quondam pra-fentemdeliderer, „^
l»inuscocarere Huncpoirelibividear u^s,
tiirjfedinutiHter. AcquJefcit iilc ]zjx f^i
(<5iiodfyfXiboiumohmerat) 5c Ehhm itJi
fiiagnificatruperceniiinosliraeHs. Ih- lor,
terim, quae (iia erant , hbenter in haerc jun
des dividit: Anima coelo,Gorpus Ter-Ji^j
vx, Exemplum bonis , pudorem maKs
iamarn orbi,Teftimoniuni poft;;ritau
reddit,commendat,rehnquit. Qux re
hqua Heili exuviis debebitur, Tubi»- jf^.
gaiiberahter perfolvit. [ 27'NovemSm,i^
Dominica i. Adventus. ] Supremse lauAj^
des? fecit R. V. D. Matthias Hafenrefn
ferus,pius (hoc ab HdTo epitheton ha
bet'
Iffr
!ttl$
IMMORTALITAS g|
t ) & conliieto (acro eloquio peife-
. t. Funeris comitatus > Confluxerunt
genti nuniero omnes Ifeflianas in-
^centiae teftes:lacrim3e(li maxime fi-
jequaedam erant) prefluebantverar,
rgilIima?.SepuItura>eaintcrfuos,ac
otato loco dabatur.Epitaphium ? pro-
abit , ii non in marmore , in optimo^
im quorumque p 6lore & linguis,
otum I omnes , omnes, omnes boni
leite fururrabantrHefTo optimo, Hcffo
cne merito , Hiro inique mifero
uies,retributio,la2tiiIimarefurre6fcio!
Ego quid? gaudeo; at cum lacrimis :
ratulor ; at cum gemitu, & de fumm©
4oloremeo!artor. Sic defleoHefrum
neum , quem deledat elTe liberatum :
icdefidero amicum meum , ut juvet
ifle ercptum : fic perdo fratrem , ut lu-
:ratus eum mihividear. Aliosdeplo-
aredeceat: Heffum applaufus ornet;^
'[Scafcendentembeatamanimam jubi-
'iloprofcquamur. Quid? cum pateretnr,
• condolere prohibuit ; & liberatus ac
• triumphans lefTum ferat ? Non nefcius
ilbmjqmd patria>quid egoperdam ; fed
h T. HESSI
faverepotius amiciflimi commodisote
portet , qu^m computare meadamnatt"
HocuniHeilo tribuo, quod cum d2t)ai5^'
mno meo rideormale mihi fit, dum iplbii^
benerpatiar cgOsdum ipfe vinculislij]^^
ber emergat. O Hel]e,hve te Patrenil^ini;
fivsiFratrem, five Praeceptorem , Ciwtm
Amicum , five Socium dixerotantunl "^fi
demeft, &totunus nominaapudm ::i,]
meruifti,nuncro:m!hjnomina inipc mi
nis , quot ij babent , qui talibus orbai toi)t
tur.HxLneilla dies eft^ut argrs ma» ippie
adme nup^rperfcripnftiianima? tui orei
in requiem fuamrevLrtentispVerej v€ idei
re reverCis es , poltqai^mSatanac mal
tiam>Mundiperficli3rii > Carnis molAiiiqi
fliam . Mortis ferociam moieflepen
grafli.Nuncfecuredormis,nec mctu
corporis tormenta,familiarium imp
fturas^ paupertatis minas , infamia? te |Ctinl
riculamenta, malorum dentes , fub
larumlaqueos, iciolorum rifus, avan
rum excufatiunculas. doleo equideil
tuicausa,f:ater,miHefIe/uiflimihiii|
pra modum jucundus, utplurfsap
imetuuseiret , quiainuliebris amo
m
IMMORTALITA^. gj
ind reddo tibi , frater mi ? qui (blvam
bitummeum ? laudem>fupraenco-
lia es.Excu{em?iupra accufationes es;
Dfteritati deicribam ? immortalis es.
^uicquid ago, mea ellgloriola , qui te
micum habui,ut jam faftuofum mihi
tyeruditipmi^hiviltijiimfycandfdip''
fi^religiojjfiimi Vtri amicitiamprofi-
ri. Taceo ergo, &, quad in facris fit,
lentio teftor ftuporem , balbutie , in-
enij tui infinitatem.Simul autemDeo
upplex fio,ut vel mortuus tandem a li*
^ore malignorum quiefcas ; beatus
andem fisimpiis formidabilis, trium-
shans fis imitatoribus tuis notabilis:
denique fic ab Amico vere candide**
que defcriptus,bonis omnibus tui me-
i moriam defideriumque relinquas ^ me
[Ctiamqu^m primum inter beata Jelii
Chrifti gaudia laetus lactum,liber U-
berum amplexaripoilis^
Valet
» 4
?4 I
MEMORI^ 1
TOBIi^ HESSIlJ
U.J.DpCTORIS,
Theologi infignis,
MediciCianflimi^
Viri optimiipfjpmiy pati&iitipmk
A M I C L
Hlppocrates vixit meus , 6 msus ille Ma^ y
chaon, ,
H E S S r V S,;3egrotls qui folt arte Deur. ^
jMurmuraC hic cotra dolor: Aut nb debuit ilftf
Nafci^aut tam cltonoB debuif ille mori,
5ed ratio,Similis lobo fuit H E S S 1 V S, infit>
Nrfone & plures pertulit ifte cruces ;
At quia virtutes conculcans degcnerorbi$
Immeritis confert prajmia,non meritis,
ixciit emeniu Deus:& nunr civls Olympi cff
Selix , gui infelix HESSIVS ant^ foit*
lectt ThcmM LanJimyJ. C. ^
Profe/^or tn lUuJhf CottegiA^
Ordinttrius. zy» No^^emh^
Jlfim i6i4lf.
fe.' i.
8f
B. R
■> ATIENTIAEnencfclasLeaorBon^
Sacrse pictatis & eruditioris. &
' rta£:sexempIarilio.-fie Je/^ucier
iluin fatereris, T O i^ I A M fi r ntiir.e
DvtlTe&mcutevoJuilTes HESSIVM.
Paticntiamergo qnisquisexanimocoltji
et<>tis, eruditicnis, A facrae
:rtutis irhftifemel ftudio : accine
jicneni.im ex.mpliri, & indccogifa,
»li UEO vivcndumiiihisterrisjdia
ixiff(:,qui vixit D E O & didicit mor^
Guitielmus ^i^mh^^^/Amice
km. mceftifmusf.f.
D r ja
te
JO HANNIS
SCHERMARIl,
Jurecon£ & Patritij Ul-
menfis,
BonaMemoria.
M DC XIX
87
Viro daripmo & optmo:,
;hristofero wel-
ngioJurisLicent. & Advoca-
to>&c. Cognato&fratri
conjundifs.,
UMchartas meas rf-
vifi , redtt inoculos pa*
negyrtcus iUty quodam
viro NobiUyjGh.Scher-
mariop. m. adornatm.
fs quia, te hortante ^* volente , citm
undecun^ nohilijpma Elifahetham
\fuam h, m. duceres.firiptm effjam
fatrono orhns y adteadity (^illius
temforis mmcrtamrefiicar. H^n-
quam
^uam tamenfatts expUcahit , qm
fraterm amoreyCandore,mutuisqut
officOs inter no$ haud faucis annii
'vixerimusyquo animorum confenfit^
confenfus conjlantia y conftantiAJH-
cunditatCy nonfatis dtquatemporA
ferfregerimus, Sujfciattamen tuark ||j
amicttiam , & laudatiJpmA olin S|
conjugis "virtutes hoc qualtcunq.
conteftariyorare etiam chrijiumyui
^iuam tum inter nos coluimHs fieta
tiscuram , ^ integritatis difeiplf
namy eam nuUisinqmnamentismp
:ctam y fimplicemfervemus (^pla
nam* Vale yperchare fratery
&falv€^.
Tuo
Joh.ValcatiAGdrct
I
Memona.
Agn.i eft urbis veftra?
Ulmenfis gioiia, Mrgni
Senatores^Cives optimi,
qua inter mulcasGerma-
lua: civitates celeberri-
as,Reiigionis finceritate , Dominij
npUtudine,aeris faUibritate/oli ferti-
':ate,Meicaturascommoditate,-^clifi-
orum fplendore , Muroruir. robore
que niunitione , illa m.ultisprar aiiis
minet. At fi cuiquam poit Deuna
)pt. Max. \\s.c tanta felicitas , & tam
orcntis P^eipublicc quotidiana 'm-^
rementa debentur:non profe£b6 For-
iinaeft, cujiis caeco favore eQ usque
'vedlieftis,utcxveflroflore, Germa-
\\7L noftra? dignitas auguftior appa-
eati nec Auri,quo abundare fnetis,
;opix beneficiuin' SedProgcnitorum
vefu©-
^o I.SCHERMARII
veftrorum Ampliffimorum Prudent' 1'^'
& Fortitudo,qu2 usque adeo in iiscjfjro'
celluerunt, uriiquisfalubria iprorui '■
Confilia , laudabiliaque Fada enum
rarepolfct, amplumfimul jucundifil
mumq.ie,tumad corundemM^joru
veftrorum , llrbisque laudes , tum
cfFormandam optimam Rempubl
cam,campum aperiret. \^|[ n
Quanco itaque majora {Imt Ma}6J 'cl
veftrorumMericajfaniomajus oport Em
veftrum efT- gaudium: qui harumvi 20
tutum, famsque ha^redes videmin roc
tanto etiam nofti um omnium.qui V tic
ftrjc Urbis felicitate ,ad majorem Sv ffl,
vi^e.Patria: noft''sc> florem; famam, p lair
cemfruimur,promptiores congratul i:tt
ticnes, utiitam dignivobisvidfmt k:
admeritas laudesdecantandas, qu^ iia
vos bonorum omnium encomiis p =C
dicamini nobis digiiiffimij facilim is^
vosadaccipienda, nosreddendajud m
cianoftra jungamur, qusepeipetuo de
crunt: Vix qutcqttamefe.quodDign tfn
tati veftr^e; vix etiam jquod applauf ro
noftroACcederepoSitamplius. \i
Urt
H E M O R I A. 91
LTrbis ergo Veftrac, aut finguloram
e'm e vobis, a celebri quodam , 6c
e ditiflimo viro , praeconium expe-
^:c:ego ver6,ut planec6{laret,qu^ni
eamnosminirru affe^tum vobis no-
(um aperire gzftiamus, ita mecum
<gitavij fiunius faltem, e tantolau-
indorum numero,encomium mihi
»ponarem,ratis futurum detegendo
:e<5tai ^vcrurri cum experirer , quan-
mingeniomeoeiTetjverbalaudabili
tx condigna adferre , prope erat , ut
'trocedercm , nifimeutrinque, hinc
Eciorum , quibus vobis obllri^tus
im , vincalum ; illLnc hiimanitatis,
ua IplendoremVellrum egregie ^em..
ratiSialle<9::^.mentum detinuiHent.
Scripturus iraque ad vos de quodam
*atr!2 Vefti^e optimo & excellentiffi-
no Cive; erfi id nomen convenirecae-
eris etiam quam plurimis fcio : atque
itiam hoc nominc Ulms congratulorr
tole tamen r^rarfentire vos puto^vir
!quenquamh6ctemporeeife,cui,{ive
annos,{ive labores Patria? impenfos, (i-
ye dotium rarifEmarum concurfum
£xami-
5z I SCHERMARII
cxaminemus, h. gratis civibus xtcrtm
Memoria;^bonis literisautempubLirafi
cum elogium majoie Merito debeabi
tur , qukm celebri Veftro , Sc vere Nc|:et'
bilivirojDn.JohanntSchi-rmario, m.^
I.Do6torieximio. Dememoriaqn -
<3em , quid fperandum ei (icj iili faci
conjidunt,quiquoioco atque rerpcti;
«ftueumhabeatis quarcverentiacuiinr-:
profeqjaminijnon nerciunrXlogij vi ii,o
ro munus , cum mea quidc m rententi cii:
inter Eruditos, ab altero alteii, taquai la
quod excellens ingenium requirat,d
ktu m fit , ita haft enus delituit : ut , ei
tScus vir, laudabiliapotius agere,quai
audire laudes afluetus , encomia fii
quaeplurimaapud eum liinr,modefti
fime deprclFerit.illa tamenBonorui [j
ommum,adornandumeum prompt nn:
tudofemperapparueritjuthic affectu p
apudnonnullos in veras atque meric
laudes eruperit.
llnde ego>omnium> qui de ipfo b<
nemcreripolTunt infimus,poftquaf j^
ex eonveriation ipfius benevola,^ 4
tot egregiarum virtutumaipedu,ac q,
imir^ ^
m
M E M O R I A. ^;
f rationem,veneradoncm, 6c amo-
im ejus imbibi , ita ha<5tenuscxpii-
r .ndi m i affedus cupiditate flagra-
v ut pollhabita non indigmtate {al-
! n , qiia tanto Viroindecor eire poC
j r;iedetiam ingenij fLig^ditate,au(us
iLncftmprodire ad dccantandas viri,
itopere ^ mediicdi, laudes:idquc
•ramvobis,Am lidlmi , Opcimique
irij qui usquc adco in ipdus amorem
cend:ndi non^ iliSjUt vercar,ne cgo
artermittam., qiia: vos in ipfomagni-
citisjvcl fane barbaramealingua c6-
urc^m. Cogitabi:isautem,ut amoii
^riquc fucci-mbimiis^ita me hic,ncn
acd Viro laudatiflimo honoriiicum
iturum ; redquod mcnt^m meam ,&
id:cium de ipfo q'.km maximc pro-
iturum fx . (liibcre conftituiiTe . eoq;
lajoriconfidm' ia, qi.cd Ip?rcm , vel
.omen faitem i^ims Cx\ lusa me re-
eten^lum^condirepoPe vclinfuirifli-
nam Oratic n m., apudeos prtrf.rcim,
|ui potius,de quofcaban-,quam quid
Ctibam,animor putaveiinr.
Optimum Civcm Sapientes ohm
^4. LSCHERMARII
dixerunt qui Patrij^: Honorificus , li "'J'^
lis,jucundus. Utrum prius Scherma ^^'
noitroaccommodabojSenatores A ^f'^
pliffimi ? magna ubique materiac 1!^
cxemplorumfegeseft. Dicamde h ^^
norifico tamen : ubi , anne lilud ] 'cl
mum cft ? Eorum Parentum filium i^
fe,quiUlma?nuncaliquoties cente ^m
abhincannisjhonorifici fuerant:) i'A
ternorum quidem , Schermaiioru f
Maternorum , Rothiorum : homini cf
ob Patriacamorem,pkirimaqueine M
collata commoda Nobihtatorum ,a ita
aeterno Aferitorum fuorum Teftin k
nio ornatorum. Scilicet ij funt, atc K(
inter eos funt, per quos, & cum quil ii
Ulmaadtantx famx faftigiumafci h
ditrut quantum nunc natahbus fuori
ornamenticonfert; tantum abNo
liflimarum aUquot Familiarum u
moriahonoris recipiat: cum recor
tur , quos Seniores , quos Con fd
quosSenatores , exercituumque I
ces inter Schermarios , Rothios, Eh
gercs, Beftereros , Craftios , Liebel
( qui Schermarij noftri Avi , Aviacc
fui
,1f
M E M O R I A. 5j;
nt jnumerare poffic; quot niinc afpi-
reliceatiquotolimfperareaunt. At-
le inter eos honeftifllmo locoemi-
.nt Dn. Sebaftianus Schermar , Sena-
r;«ScApolloriUR6ihin,Parenteshoc
io lohanne felices , &c Patriac fuae > (i
allaaiiare , vel hac unahonorificiJ
acm Deus hanc lucem afpicere vo-
litAnnoijij. die ii. Menfis Sept.
ropemodum cum Salutaris Evange-
,optimarum artium in Germania, &
>rbis Chiiftiani qu:.(i renovati exor-
itaut,quoiiesiniuemuripfunr»,nota
obis atque fignum efle poilit Felici-
atis Germanicar,iir 6 Chriftiiinsf .
C2Bterum,ne degeneraret ipfe a tan-
i'4i Parentum virtute , poftquam verx
ieratis ,elegantiotum Morum , atquc
o: ivitx Honeftatis femina a diiedis Ge-
B Htoi ibus haufit , atque etiam primum
aatinarum literarum piincipiarpoftea
fcvb poli.e (cribendi, ftipputandiquc
irtem imbibit: decimo (exto 2tati« an-
j|io,fauftis, quodque ex eventuappa-
uir, efficacibus fuorum vo :s Patiia e-
jreditur; €6 feiicioris ijigenij , exquifi-
ticris
5<J I. SCHERMARII
tioris jiidicij , politiorumque moniit:
viadcocomitaais:ut,cunipcimum Av::i
gullam Vind^licoru {dnn[An. i<;4i'V:
Imperialium comitiorum iocum)y::i:
jiiriet, facile iefc Inclyto Fomeranj m:
rrihcipijPliiiippo, itaprobarit: utnc m
niodocum opcraejus libenti^rutiiite ISi
que iiias fir-vcriun etitim T^cum in P< ixf
meraniim abd'jxerit: primusi6[:, mo m
ftrarit, quantuminterfit mtnhoni ;;.
ncm don<i perpetiio molliterd.lit liio
•icenie m, jtq; eum , qui cum v^idis 13 t[\\
geniis , variisqui hominum morib fro!
coniiicl.:t ur : ruosc];mores c xeo^qiu iq'j
ubiqu^* opfimum rcp^ rit, fnon, ut pl eG
riquehodi ? jqtiodubiquepeflimuirr m.
confcrmet. In Pom.erania veio, q ^
potutino ircP.uriafhoiiorificuspduj liiin
iicndliflimis ofiiciis perfun<ihjs,uh m
queDexteritat*rm , Fideiitatem. , Dil lim)
..genciam fuam exhiberet ? D j xte riral cqu
teft<mon*um id egregium eft , quod
pinginds iiteris Fomeranus Prince
parem non habuitndeoquelnfcnptiMqy
nibus Antiquiti-.tum ef^ingendis eu«t[);
^dhibuu. Id Yei:6 noune honori ficuM:[),
. ^ Patri
MEMORIA. 9r
totriae fnic ; CivemluumeflePietatit
«rse & fincerse , purioris Religicnts,
obcujus confeflion£ Majcresipfius
jlendidas opes amifemnt ) arq; omni-
ovirtutum omnium> qasehancafta*
?m maxime ornare poirjnt, nomine
ilebrem ? Qaae omnia tef.aripoterat,
U2 forma inllimendi liberos Ulmos
robaretur j fcilicet inter Bonos opti-
lus, inteiFiJeles fidelillimus , inter
'udicos pudidfTimus perp ; tuoaudie-
tatUImenfis nofter; tantaMcliorum
::: pprobatione,Satana: fremitu tantcjut
0'] nequiddereliqiiis Virtutibns dic^m)
\j aia Caftitatis obfer\antiaper impuril-
i'nimamFeminam:ii6c:lit:er,qukmSan-
,c lusquond:^m Jofephus,capids peri-
:ij; ulum incurr rir, Vicit tamen r erum
,al)l»mniumpotentis Deiauxiiii miquod
!ti hunc obf n^aror- m , impiorato-
?mquehabuitperpetuum,itapermiK
,^li|ppeiicula falvum , l^rincipi fi.o indies
cefinagis gratum,a .ceptu^^que reddiditr
rijndequef dumoUtcuan [ ^w./j-^^.] ad
:iiit8irit-bergenfem Academiam , voca-
—xim Dodorcm Pomeranu , infijnem
E
11,-,
..."
iZ I. SCHERMARII
Theologum, honorificam legationer |
decerneretihicunus ,quiL:gatis jur |r
'geretur,dignus ei vifus lit Arcanopr{,-nr
f ectb , & mirando Dei confiiio : ut hi
nimirum Adoiefces, ( quem magnu
fadurus erat) & Magni Lutheri,viri
Germaniae& Secuii noftrigloriam n
ti,afped;u <Sc alioquio,ad rari Zeh, kk
yidisque Pietatis imitationem;6c lln \£,
verdtatisWitebergenfisfiorejadUter ^pj.
nim amorem accenderetur. Triah \^^^
concurrunt Urbi vefttae honorific (g„|,
quac-noioauresveftrasefFugiant^Fuil ^^^
e plurimis hunc unum tam piae , Re ^,
giofa^que Legationi d^ ftinatum : A ,2
(iiiYQ Lutherum & allocuaim e{Ie : l \^^
quidni dicamus, Benedid:ionem ab j,n
loDei Propheta accepiiTe,cui non \^,
exiguo , fed omnium maximoho jp
noilrojAntichriilo, Trium r hum Iq ' '\
eemaximamd-bemus IneaLeead , '
necumpenitiusammadverterrt, qi ,
J3a ratione infnvire Patriac qu^mim 'j
liflimeprviTct^ad eam animum ^ppiMf t
fuum; adlKvrasfcihcet: eoqueard«f*l
atqueimpetu , ut neque honeftiUji?,'^
OJ
MEMORIA. ^>
ifficij commoditas ,neque jam matu-
ioris statis Anni niminim vigefimi
Drimiincommoditas, abfterrere eum
)otuerint;quinvalepiiorivit2Condi=
ioni didto, ad primaliterarum initia
'cdiret^Unde maturato ftudiornmcur-
u , ex Schola Wolgafttnii ad Gymna-
ium Scetinenfe 5 inde ad Grypsvval-
ienfem Academiam afcenditjCum viri
)oni tam laudabilibus e]us conatibus
)lurimum faverent , eundemque Sc
Vfonitis^ &fumptibus egregie juva-
•^nt.
Annc hxc ad veftr^e UrbisHono-
:em fufficiunt , Patres amplifTimi, tan-
' umfuifteinhomineetiamnum juve*
ledePatriabcnemerendiftudiumrut
idobeunda jam dexterrime viriliaof-
icia fufficiens;ad puerilia/ed qxix fru-
rtlfllftum uberiorem^orllicerentur , redie-
:it;in<lequc pauperiem, fortaflis etiam
ffinfamiam tolerarir ? Profctfto , fiquid
bonac Licerae referre gratiae poftunt,
ppftanto^Viro proardoret nto,p-rp. tuas
jtlaudeb deantabuntj Uibique veftrar,
' ciiiod hunc earum culcorem ipfis ge-
E *
tt6 J.SCHERmARII
nuerit, omnia gratitudinis officia oulion
mulatiffimepraeftabunc, pii
Elapfo tandem decennio , & hone- cum
ftiffime a Pomerano Principe dimiC. ti(;i]
fus,& novaelegationis initinere obcu-pi
d2,honore audus, atque (quod ipfi injPriiiL
primis jncundiffimumerac ) boiusliiope
teris haudlevicer imbucus, Patriam re-|bs
pctic , ubialiquis e Pacrise civibus hima
excipere verbis Redeuncem potuitmsD
GaudeyPatriaidehoc reditW' libcntmivi.
horum Mfmorum rationes excipeifecimm^
iUe.quam alijireditynon turpttirprofu- \m
fo Patrimonioyfed aucio :t:on Pietatt Mi
perdtta\fedau^a: non Artthmminor Jwm
fedaud;m : & jam novm , injperatmqm m
Mufarum Alumnm redit, CaudetePa- tquq
rentes^ qui Filium recipitis , quemalt, '^%\
Pa rentesyPliu emitte;:difytanquamjpe iau
€ulum & fingulare exemplum propo ^wc;2
nant.GaudetSyAmici^qui ex tantoardm^^^k
risjpccimine conijcerepotejii^, quidjpemh
randum de eoftt^ubi ad Patrta curamfmkii
aliquando contulerit» Jindii
Verumneque fic (atisfadum PatriaEiocrdi
nondum Pai-encun) gaudium plenuirft.ii \i
nonl
M E K O R I A, 201
londum Amicorum expedationem
VAS magnam credidir: Sed Ulmafe-.
undum egrediens W^itebergam repe-
ic : qua poft biennium Caroli V» Im-
^eratoris , & Germanorum aiiquoC
^incipum bellis , (cum jam usque ad«
'^ periculo proximus effet , utfclopeti
;1 ans,conclave e jus, eo loci, ubi federe
olebatjpenetraret) propemodumcu
pfis bonis Literis pulfus , tertio iti nere
(taliam cogitatjob JurisprudentiiE ftu-
Jium,toto orbe,eo tempore celebrem.
Paduam itaque ingreditur; ibidemque
inter illius Seculi Dodiilimos^ Lice-
rarum veluti lumina,perintegrum bi-
ennium verfatur : converfatur cum iis,
. atque praeter Latinam , etiam Italicam
', linouam,magis,qu^m vernaculam,fa*
(i miliarem fibifacit, eo ufu, utinterpres
y haud raro in graviflimis negotiis adhi-
f bitus fueiit. Quid veropannein Ponti-
ficis Regno , de Religionis fervore re-
mificpanne coramScpticipiciBeftiafe-
I (e inclinavit ? Abfit tantiim Nefas ab
j hocreligiofopectore : cuiob confpe-
[ cbm Idoiolatriam Pontiiiciam , tam
201 I.SCHERMARII
Gentilifnii asmula Reiigio omnibu«' >
modis forduit ' cui ad convincendos
Sedatorcsejus/i-equentiaScelerajto!:
argumcnta dc materiam fuppcdita-
runtjUt mafcule Pontificem rideret, at-
queita eum d:tegeret,ut a quodam, "T
quihinc meliiis edo<!:l:us,maluittamen ^*
animi,qu^m opes perdere,Confcienn P^
ti^ ftimulihorrbiliespoenas famferint '^^
Cum Paduae eum cepiffet faftidium,i ' '-i
Senasfecedit, aliam Italia? Celebrein ^f
Academiam : verum Florentini Prin» F^
cipis , vel Caefads potius armis , dc ob* ftii
fidione tcrrefadus , magna ibi exi its
ftcnteannonaepenuria, propere hinc i^f
aufugitjRomamquepctit, Mundialis il
quando^nunc fcclerum caput : ubi pei m
integrum Quadrageiimale tempue tlf
Gommoratus , vifo abominationum pi
Idololatriarumque complemento , B iiir
pfoque iniquitatis Principe , Julio tcD n
lio Papa:Yifo,quamRom2e,venalia finl (|
omnia>omniaiic?ant;vifoReliquiari: Joll
horr mdo cultu : fed vifis etiam Splen- fiie
didiilimis Stru(51:uiis,& maxima? qu5- d
liamVrbisruderibus ? inftrudione ad k
MEMORIA. te^
iid^tiam;fedPapa! odio plenusPeiu-
am proficiTdturjitemmque Erudicio-
ialiquidaddir.-deniq; (Anjjrj. mcnfe
nio ] Ferrariam : ubipoilnovem an-
ru, (intra qiios linguas aliquot, Phi-
»fophiam,&: Jurisprudentii haufit)
udiaaflIdua,tantislaboribus ac dili-
entia, &raiif]imiconatus exemplo^
ramium accipit condignum, Doifto-
\s in utroque Jure Inngnia; quibus-
anquam Tropharo quodam,laetus,a&
jiie ovans, Patriam urih ipfi Itinere re-
)etit : PaaiamCivem & Filiumfuum.
)b tanti Tituli fam.am defiderantemy,
idvenienti acclamantem , ingredieiv»
temfliaviter excipietem;in qua tamen
aondum fibi omnino quiefcendum^
veiPatriajcuram fufcipiendam duxit>
quam h^ec ftudia (ua,«8c Juris egregiai»-
[fcientiam, Praxeos quoque exercitio
, confoiidalfet. Quo fine primum \^An7U
1 5 1 (j. ] EsUngae (ob peftem exulanti )
poftea SpiraE,Imperiali Camerse eous-
que adfuitjdumPatrise konorificum /i-
mul,utilem,& jucundu reditumfuum
Core «re-didit.
E 4
£04 I.5\^HbKMAKU
Reduxi vobis,Patres, Schermariam :
veflrum , (alvum, vegetum florentemi
etiamDo<!^orem. Cuiomnispeneac-
tas intcr Peregrinos infumptaifecl ita
infumptaen:! utfiannosnumeremus,
diu abfaiffe jfin cum Eruditione confe- ^
ramus,non arque diu,protantoTitulo:
Sapientin,Prudeatia,Experientiatanta,
aliquotque linguarum cognitione ; &
lam proiixa rerum vifarum rclationejj
peregrinatujn fuifTe , mcrico dicedum
fit.Mirusitaqae, &auxiliiDivini ple.
nushicReditus i fl fivetam infperatos
Progrefliisjfive q.ihd Deas huicUrbi,
cumegregio &:c:lebranJo Yiroco]
fultum voluit j five edam pedcula > ^
quibusp-tiviis , veiumintactus, e6us-
que permanfit; inipiciamws. Dicam,
quodgloriamD:^i aug^at , auxilijque
iUius admirationem excitet. Novies
\kx periculum incurrit,atqueMortem
prae ocuHs habuit: fe mel cum fcapham
imprudenteringreifus elf^t, quse ven-
torumvi, in Oceanum abiipitbatur:
deinde Rhedae periculofiflima ruina ;
tum nequamhommis lethaliin caput-
iau:
Ai E ivi O R I A. 205-
»(flu:pofteaimpuriirimae Adulterx faU
a delatione : iiagi frufti^ tentata in
cantatrone : Sen^e item Urbis arrcipiti
obiidione: fclopeti per hypocauftum
ia6tu;pi-idonis infylva incuriu^&equi
cum ipfo ccenofo in loco,quam proxi-
mafcbmerlione. Qusecundtafiprcli-
xiiisk me rccitarentur^ ftuporem vo-
bis, horroremquefacere poir;nt,vi-
dentibus hominem toties Mortiproxi-
miimjtotiesiViortis faucibusapprehen-
fum;toties aDeomirabiliter fuiftee-
reptum.SciUcet quem DeusMajeftatis
fuae Pr^conem eile voluit , eum pluri-
bus, atquemaximis periculis immer-
lum,rurlumque extra6tum,nunquain
de Divina ope defperare , nunquam
non k Deo auxilium expeftare docuir.
Itaque fi ad vos rediit Eruditus •• honor
llrbisveftra?eft,tales emiiifte , qui ni-
hii non ferventi diligemi^ impetrare
Potu rint.SirediitPruiens: honorllr-
b^s vcftrap eft,tales emififte , qui homi-
nummoreSiterraLumqueconflietudu
nes,non lippis ,fed vigikntibus ocuHs
inrpexerinc. Siadvosrediitmagnali»
E S
zo^ J. SCHERMARTI !
Deipiasco : honor Vrbis veftrae eft,tauJfo
les emififiTe , qiii Deum a primo ftatim i
egreffiijGomicemjdu^orem, atque re-!it)
dudoremhabuerint, quosqueitavo-
bis reddideritjUtvelutifelices Merc^
tores,nongemmi5,aromatibus,variis-
fl ic mcrcibus, fed Prudltia, Sapienti*,
Eruditione , Rerum nfvb, atq^univerfo
Virtiitum ciiculo audi redierint: iic-
que cx Sapientum mukitudine ialus liif
VrbisvgRT^, Fama, Gioria , FeiicitaS tatii
crefcat,augeatur,floreat.
HcnoriVrbis veftrcS fatisfeci , Anp-
plifIimiVin,Cive3optimi:nunc,qu^i»
utilis ei fu:rit , qnam etiamnum ftc
Scherm.ariusjdicendum eft. Non illud
jam extollam , quod pofteaquam No^
bilem,54: Chriilianam Matronam,EIi-
'fabetham Clameram , Egr -gij quon-
dam & Nobiks Viri,D,PetriOberbur-
g-ri,f r vidiiam laudatilEmam.Matri-
monijfacratovinculofibijuxilletjcum
eaper 4o.integros annos,ita vixerit,
ita fuaviter \dxerit j ut neque Conjunx
Maritum fibi conjundiorem, neque
i.ib;riPaa:emliberaIioreiD,nequeCi-
MEMORIA. z<>.7
-es vicinum civiiiorem , neque Famu-
1 Herum magis familiarem exoptarc
ibi potuerinc. Valuis acdium infcri-
3i merito potuiiret : ConcordiayReli^
HQ-,}ioneftashichabitat:mhilMaltin'
tret-Qno^ utina foecundius fuiiletMa-
tiimonium, merito Vrbs veftra de tam
honeftae , Chriftianaeque educacionis
fru6tu gauderet ! Etfi non omnino fte-
iiie fuit,uno filiolo Johannepoft ly.a^*
tatis MenfemCGeleftibuschorisaddi-
torinftitutionis vero acque educationis
curain privignas duas,Eli(abetham, b^
rec.6<:Sabinam,usqueadebfeliciterre-
dundante:ut illam D. Paulo Scherma-
rio,hujus noftriFratri dilediflimo,hac
D.Paulo Rothio Senatori , duobus ho-
noratiilimis Patriciis,ja in Chrifto pla-
cide quiefcentibus,nuptas,Vrb6 veftra^
ob raras animi dotes , Religionis am©-
rem,Caftitatis obfervantiam,rciq; do-
mefticasger^dac excellentem fcientia>
admirata femper fit,<5cSabinam adhu^,
(utinaquam diutiflime/) fuperftittm,
J^atrimonialium Virtutum exemplar;>
ctiamnum admiretur ,fuipiciat , amet?
lln(
2ot J.SCHERMARir
tantundemqae expetietaPofteris.*il* f^
linc DJohanne Schermario,Senatore ^)^^
Nobili>multac[ue prole felice ^hinc D» mns
Paulojurisconfulto, D Johanne Poli^ 0\
tico , D.JohanneLeonejTheologOyt^i
fratiibus Rothiis : Sc eorandemforore f\
EHrabetha,nuper [^An.i6op» zg, Augu.J fe
D. Chriftophoro Welhngio, LL. Li-
centiato excellentifs. felicibus aufpi-
Giis de(ponfata:Optetq;*utPaternarum l
2iaternarum , Avitarumq; viitutu (iic-
cusyveluti ab NobiUUima ftirpe in hosi
ramos fefediffundat, &ilorentem , vi:
ridantemque hanc arborem perpL tua i
faciatjPublico bono, atque gaudio»
Afagna profcdo h^c Urbis ve ftrae
utilitas eft >atque omninc ea, cui Poli-
ttxincolumltas innititur: l Bonisfcili*
cetBonosnafci. Nunc Laboresetiam
addo,ReipaWic^utfiJeH'ceF,itafalu-
biiter impenfbs. Advocatus in Urbe
veftraultraL. annos eft:[4^ An.iffS.J
quaunavoce fimul comple^or Con-
liha innumerabiha , Commifliones
multasatque ardiias , Malorum accufa*
tioneSjBonorum dcfeiifioues Juris x^
quilS*
iifEMORIA. zd^-
uiflimas interpretationes , cunctaq^
a, qux Civis optimus , Patronus opti-
lus , (ed imprimis Chriftianus opti-
nusproReligioni$(3(: Reip. Chtiilia-
\£ emoiumcnto agere poteft ;. egit at-
jueperegit, ut Gloria Ddy Salus Pa-
ris,lltilitas Proximi,Honc ftas Fami-
i^^ j fupremns^ eifemper L ges fucfint^
i Jnde mirum non eil, tam Religioii Sc
j Prudentis Viri Confilia , feliciilimos
faifife a Deo eventusfecutos; tam con-
Icientiofijurisperitiexemplum, ma-
^ gnam Juftitias coticiiiafre autoritatemj;
tara egregij Patris familias imitatio-'
nemmukos tctigifle.
Huncitaquc Patriacfua^^vere utilen*
dicamus, qai Rehgioni prodeft , quL
Reipublicae prodeft,quiOeconomia6
prodeil : atque ita laboresfuos impen-
dit ,utfingu!i ftatus Civilis focietatis
habeant , curobftridos fc unifateah-
tur, quem longaevum optent, quem
poftmortemde(iderent:EcclefiaFide-
lemdicaCiPohriaLgborioium, Oeco-
oamia Beneficum,llxor iuavem,Filiac
E 7
zi^ XSCHERMAKir
optime mericum , Cives amicum; Pa#u
peres liberalem. L
Tempero mihihlcab ampliorllau.L:
de,quiModeftiamejus notam habeo,fe
tacicoque voto ea, quas adhuc multat
peradurus eft, laudai>ilia pro(equor;b
Ita fcilicet vivic, ut vita ipfius univerMli.e
& vitas dies finguii Vrbis veftr» lai3f::
fint;itaque ea plures optandi ^ quo laui,^
dam veltrarumincremeatacupidiori- s
bus votis exoptam u s. ^
Sed ad lucundum tandem perve^ iit
iiiamus:quod lane in eo usq; adeo con- m
lpicuumeft,utjacundamquoq; Ora- m
tionemmeritoexigat. Nonrepetahic ^^i
Inventutis florem,non maturioris sta-
tis robur , non Seneducis hilaritatem:
Quj^ cunda vel a Parentibus Veftris
Tobis decantatafunt^ vel a vobis ipfe
ante-hac vifa. Vnam ejus, qua nac Dei
raro beneficio ii'uitur,decrepitam aeta-
tem furpiciamus,^tatem,qux poft 84.
annum, vix ullis morbis obnoxia , nui-
lo bacnloindigens, a nulla eum impe-
ditVitx commoditatci ^tatem illam
Tegetam , qua ante paucas feptimanas
m
b
m:
'li
hs
MEMORIA. m
^ ellingianis Nuptiis,oninibus hilari-
^ is,gaucliommque generibus,omniu
n admiratione , perfun(^us eil. Se-
;l:utem ipfam morbumalij dicunc:
' c eausque adeo molefla non eft , ut
::eterunu Auditus fenfum ( qui pau-
j hebetior ) nullum reliquorum ei la-
efadarit r Memoria ver^ , atque ludi-
ium , tum Converi^ticnis jucunditas
isque adeo in eo exceilentia funtjUt
]uibus Senum morofitas nota eft , hic
iabeant,quod merito miretur &amet,
atque converfari cum eoperpetuo cn-
pianr. Audias hic prsteriti temporisa
pene dixerim feculi, Ada tum publica»
tum privatataudias vita? ipfius curricir-
lumimprimismemorabile:audiasCi-
vitatislJlmenfisAfajoru feries ipfico-
gnitas. SciUcet is unus nunc Ulmas ftj-
pereft, quivelutilanusquidiin altera
quafi periodum introfpiciatrquicum
Patribus, Avis,atq;Proavis veftris con-
verfatus fit , eorumque Amicusfuerit.
Quid poteft obfecro^magis jucundum
vobis eiFe , q-.iliiri Majorum veftrorum
^eluci Chronicon inter vos vivum
ilt J.J^CjHEKMAKll
•&:vegctam ambulare ? Gaudet {aiiLvt
Vimaveftra , cum fanum adhuc vxvL:i
dumque eum intuetur,quialiqaoteiul£ii
vicillitudines vidit : Gaudet Senatuln,r,:
vefterinclytus , fuperefTe eum ,quialL|
quot milleprudentiilimis PatiisCo!'-
filiis adfuit: Gaudjnt Cives univcrf
pra-lucere fibiiidhuc eamficem , quijf,
adhumAnitatem &: probitatem maxi;,
me huc usque dux fuit : Gaudent Pro
pinqui de tam honorifico confan -
guineo : Filia gaudet detam fuavi bo
lioqae Patre : Gaudent Ne potes de in
dulgentiffimo & Hbjraliuimo Avo
Omnr s verc),etiam Pcregrmi alloquic
ipiius&^converfatione gaudent:fem-
petquealiquid ab eoreferunt,quod x-
ternam Senis optimi> jucundi^i m > re
ligioiiffi;ai,eis memoriam reiinquat^
Ejusiraque<S<: Ego Virtutibuspra?-
ftantiflimis accenfus , cum nelarem a-
literafRdumm.^uni,^: qjo focotam
rarumhumanse modcilix fxemplum
liaberem,aperire ; atquevererer, ne
jno!eftumeiefret,fefeame,minus ad
f amremidoneQ budari, Laudes ipfius
cntu
hEmORIA. 11$
( m vcfkzx Vrbis , Majoriimque ve-
i oriim budibus itaconjiinxi-.utab eo
ji,illis,vobisquejabilla,illis,atquevo-
s,nonnihilglorigc ,fam^queaccede-
' poflit r nobis veroj qui Yrbem ve-
ram fuipicimus , hcc uno exeniplo
Ionftet,quos Viios olim Vlmagsnue-
t,quos adhuc nutriat, qnalesquerpe-
ar e in po ile ru m .^ iiiSt.
Schermario vcro , Viro PatncC Gix
ionorifico , Vtil i , Jucmdo , ita nunc
raledidtum veUm , ut cum fper^ra , at-
^ueetiatr op^em mukosei adhncho-
'lcftifs. Chriftianils. & L'iudatiDIma&
vitseannos , Deiclen*ientiaaddendos;
tninime dubitem , muira adhuc ante
beatun>evitacxitumabipioperagrn-
<ia laudabiHter , qux novum pra:co-
ftem, Ced me dif^rtiorem, expetitura
fint. Intereali qaid meaTcnuitasfa-
mx ipfius apud Ignotos conferre po^
teft: ingenuefateor, nunquammeli-
bentiu5,promptiusque ad ujlius homi-
nislaudesdefcendifte'.
Vobisvero,Senatores nobiliflimi,
qui hitc omnia , dc ampUora etiam no-
ta^pe-
214 J.SCHERMARII
tajpenirasquepcrfpedahabetisjunun
h©c^mepr;£rdtumcredite:quodcurf
fciam , nnn tkm gratam vobis eile Vir
optimiinter vos coveriGitionemjquair \ i
futuram pafthac fore meinoriamejui
gratillimam : ego vero 5cme6c ftudiaj
atquc omnino mea omnia probare vO'P^'
bis cupiam : id mihi elegerim, quocODl
fcivi vobis foregiatiffimumatque ja- iV
cundiflimum, ^
lilud nuncad extremum vovco at- i
que oipto:Floreat Vrbs veftra^fuifi^ ?M
trid amanttfiimis Senatoribm aviter"
nhn gaudeat j talesq^ femper gignati
quos Eruditorum Scripta Pofteritati ,
4ommendentyViros Sapientip?noSi?rti^ ^
, dmtifmos , Integerrimoh
O^timosl
«,
£PI.
MEMORIA. ii;
£P IG R A M M A.
AD
J>AR VALENTINUM
mum maximcq; induftriLun
►bilifiimi&llogularis Exem-
[iViri,DN.JoANNisScHE r-
Iarii, Senis long^vi fumme
obfcrvandijOmniquelau-
de & memoria di-
gniirimL
C H £ R U A R 1 1 i f^n^^O tjr«i iuCW
At^fepuha quaftGe/iapriora refersi
Uipd digmm tanta Pretium pietatf
mererify
Qua ifuper-nt-vivarpofi quc^^ Vati^
facif?
hvue dtgmti eris tdiu lcngtinh quam
modohngum
Schamaruuiflxiti ytvere 6" btnc ^
pterit.
Irg^
xi^ J.SCMER. MEMOR.
£rgo Scnex vhat vellottgos NeftoYti
annos;
Tempora vel fuperet MathufaUa,
frecor, \
^o tihhquh muitisy quo toti commod\
U L M ^ 5 d?'
^JrP^mELlS^CHRlSTOPH^
RI QVlE///«. i
Sk tUumgrata memorahum vocc nei
potesy
Dum VirtutU honosydum Pktatis
irit.
HenricusTrellingius, LI
guarum in Tubingenfi
Academia Profeflbr.
IN
IN C E N DII
VAIHINGENSIS
Piioris
\d Calendas Kovembris Annt 1^17»
fivientis pcr 10. horas
brevis & vera recitatio.
J
\l
B,^.
tiCtorVM VefpersarDct Valhlnga.
Ui
Hevercndo & Clariflimo
Viro,Dn.
JviELlORl SCIPIOb
Bengelio, Ecclefia: Vaihi
genfis Paftori 5c viciniiatisl
ipedori vigilantifiimo, Dok
no 6c compatri fiao ob-
fervando,
S, P. C
OSIem tlla, eiu/tm p
^l fe -^^r^ 7?ianj^trbt¥eddGyR€%
l^0^^}^ri rende vir , non nt do
rerrfyqui m inaximnm hahmmu^-,
f?{ncm:j2dut aliquandG cor^fletjq
trlftis Ecclefdifaciesfiifrtty cuijt
filiquot annortnn 'vi^iHas, labor
m-onita^ maxin^^uero etiamprei
m^enderh :fmulctt^m conjcnfi
C/'cc
:
219
concordiani nojlram contejler^
lam in Deo , c^ ReltgtGnisJmcera
raconcepimtts'^ Tu maxnnumeri'
r'^ kencficUshuc ti'Sg.^foi'iJii -, ego
ren^iielogiofirmAtam , (jr honora-
m volo.lta Dcti^sporrofacrispUn'
rtionibti-s tuis henedicat, ut inpieta-
0- prohitatisforem (^fructusfe-
mer excrefcant, Vale in Chrifo^
everende D. Compater , ^ ajfe-
jSumplan}paternum continna,
/. Januar. Anrjo
T. R,
deditiffimus,
Joh. Valent. Andrca^
110 INCENDIUM
Ncencdum horribiLir
quod Deus Zelotespedir.ii
catis hominum irritatu fa
Va'ihtng£ j urbi expraEolln
ci puis W^irtembergicj pn
ad Entiu amnem : intra Vfoizhxmmiiiis
& Bietich3smum,loco fertiU & ipecic m^
fo (itar,nullo dubio immifit jam mu oi^>
torum auies circumcircahaud asqujijiK;
bili fama adimplevit. Nam & maji k r
multis, &: minus quamplurimis acatDi
ptum,tum figmentis mixtum : prouti iuro,
homines credulos incidit, ita habia%v
eft atque fervatum. Ego vero,quc d r(
bus £ngulis , ac minutiflimis propr, .
praE:fens fpcdator, acpars qualiscuni [jv-.
adfuiirem,amicisidconcedendumpi|,,,
tavi,ut veramreihiduoiillimaer^cifc ;|er
tionemquantumvis perbrevem a ir ^f^^
acciperent. Cujus fiis erit ufiis, utJ i^^,
pra^lens quidem cammiferationei u'
Donorum excitcfrad pofteros vero vij ^^^
gae divina? memoriam Chnftianaj nj^
tiansmitfat, fateft ; & ingsniofis mat< ,^1
ria reh(5ta , ut, quod hic trepido t tian i^ ^
num&tumukuanteftilo eft d.prop 1^,;
xatui
VaIHINGET^SE I. 221
Itum, ipfiperodum ac extrapcrici*-
i m in rci live publicse Tive literarix
lum perpoliaiir, Cscicrum tragaedia
nllraficrehabft.
Prima Novembris , qua: Omnthm
t nciis veteru ini^ituto racrajannopoft
aniirabilemVirginispartummillef!-
iDfexcltefimo dvcimoreptimojCnm
i.iilri mandato Cives Vaihingenfes
i ci.ni JubiUo , ob centenos renati
I r D.Lutherum Evangeli j anno* , in»
:uco,rele apparailent, 6c facrir Syna-
osvclutCandidatibi? c-entum qua-
igintaquinque fe Ecclefix reUgiosa
nfvetudiRe exhibuiflent > hoia inter
bvam & nonam vefperdnam me-
i vifa eft fiammaex aedibus Jonnnis
leferi, Oeconomi lllingenfis , quas
nero Ccnrado Machtolfo inhabi-
idas conjeiTerat , erunn.p.re , cujus
lpaiiiccrtum,accenfa Ei£,ut eranc
.mento plenaci itafacile igniincre-
nunn & violentiim dr.bant , prcxi-
s terrcrem , quod inter vicinas eC
itmedia:. Arf^rant illjc quondam
no I ^07. fcd fine ma jore damno j 3c
F
211 lNCENt>IUM
abillo inccndio novae omnino h futhi^^
damentis ftabantat jam , fatali forrarjjj
civiumfbmnolentia,taidius dc concla|.j^
matum,6<: campana peiiculi indiciun
datum :!/ft. Interea c ipecula, quantum
vis.aequo tardius jbombarda? difplofic
ne vicini advocantur ; cui Afperga ma
gno fragore reipondet, ac mox omn.
campanae majoris templi iamentabil
qiiidrefonant, At jamflammaehcu
immaneinvaluerat, & vicinas utriirj
que invaferat, hinc Aurelij Rhatge
nuper vita fundi judicis .illincMicha'1^^1
lis Hem naingeri,viriGonfularis,fplc;| y
didas & multa fruge refertas a^de"'
quastamenjfi minus vini^plusordin
fuiiTet^accommuneauxilium acceffi
fetjfervari patuiffe., opinio eft. Ca?t Ipjjj |
rum, qu^din tanto incendio rebus ^mu
qiiisqueconfultum vt llet,(5c in expcl(,}j,j
tandis (upelledilibus finguli pro
occuparentutjtum muliercularum
imbellis artatis cLimores 8c diffu^jjj
undiqae turbarentjfadum eft,utdi<mj.j n
civiusaiia circumlocamalum occujajj. J
rit. Sacviit ergo jam non inter coiijf. '
VaiHINGINSI I 22J
lias tantum domoBjfed quod in angu-
^ ad duaram platearum interfedlio-
em vis ignis imperaret , plateas trans-
refla, undiquepropinquiora «dificia
ivolavil. Nec (atis miferiarum fuit,
ifi etiamadversafronie , veititimslov
im centrum,totain circirmfcrcntism
^grederetur, Tumfupra omnia infc-
cia ventus , five turbo verius , fubito
fortus/avillarum imbre difperfo,pa-
muniverfo oppidointeriti-m eftin-
rminatus. Ita, pioperante inccndio,
ic Sebaftiani Sieikindi pharmacopo-
r, Johannis Machtol6 jam emortui,
)hannisBalij Confulis, ejusque EW)
)gnominis,Phihppi Langij Confula-
s,Hic'ronymi Hechtijillac Herrenal-
f] enfis Co^nobi j grananu , lacobi WiU
si! ij dudum defuridi integra villa • ante^
;p (attliiacSta^ded divife cum Laurentij
w uondaTTi Frnckij , Michaeiis Benderi
m ra^fedorij viri,bina:,Heinrici^eilIc-
li| ,,dum viveret, urbis fcribae ; ]uxra lo-
irt annis Rappi , MichachsHafi requie-
:iif :cntis , Tobias Brackenhsmeii urbis
;oi!f«ftdii: rctro urbis promptuarium»
f F X
£24- Incendium
&:qu^m plurimahorreaj tum admu-,
lum fpadofifnma Principis nollri gra-jj?j
naria,vina' ia,torcularia5(]ii3:Comitumk
olim Vaihingcnfiam vetuHa &peram-j:f:;
pla fedcs eiat. Oinnia hxc opere 6cii\
pretiomagisconfpicua, prarter mifc-k\
lerandum numerum intermixtaruni ira!
minorum ardium, ignis involvit, fe-|ii;
peUit , depavic , lamentabili utiquc d
(pedaculo^dun defperato(iiccurfu,ac k\
interdum vix aquas ficula efTusa , falvi« r,;
faltem corporibus , omnia fiamm2Eli-i fc;
bidini relinquerentur. Vid:re eratt;;
qux paulo ante profugis, velut afyh>c.|l:a,(
rantA variarum farcinarum , tum cut.j
narum5cejulantium pufionum rcceiliioj:
ptacuh , intra paucifTuna momenttnie<
horrendo impetu invadi , 6r trepidani!:!!;
tem turbam loco p^^ll:. , Ecqua , Deuii ;r
bone ! matrum bajulatio? quxpatruniij
inextrud ndis libsrisfeftiniitio? qiipnn
tam immaturse af tatis ftupor ? quod dil {^^
fcurrentium in v. nebris c haos » EnituJiiW
tamen tntei hospromi fcuar fugx crrclnyj^r
r^^s n bilis viri , Francifci Ludovifc.
Zo. nij B ulacm;~nfis,urbem gu bernajlvij^i
, Vaihingense I. 2,25
isjhumanitas, qui haud (atis ipfe exrra
>ericuIuTn , camcn qahd fubiimioa
rcnice illudrem rcrcem inhabiiaret/a j
t,vehuiexulem,fuf;epitpueIlorum
HiellarumquemukitiiJinem , & inte-
jra no(fl:e parentes fecuiiores fecit ac-
juereflindioniexpeditiores.Nam Sc
nedium n 6^is jam prsceiierat,-5cdies
ilbefcebar^cumnondGmfpesunafaltr-
is appareret. Accurfum ci\ campanis
iebilirerrefonantibus,inni!meroprc^
jeiiumeroj&flammaaliquotpeiticaS'
dta, qua CGehim ingenti in orb . m fpa^
aorubeb2tardebat^ue,veI remotiffi-
mos acciverat. ObfeiTati funtEflelijT'
^enfes,Freudenftadiani;Palatini,acna^
lulliaUjukrafex milliaria hincpoiitf,
Aqux tantiim effufum , quantum rivo'
rorL^fTefafliCuret ; cum eamab Entio
amne prae cxterislodocus Machtclfus,
Bc lohannes Ulricus Bcngelius pec
quinque aut fex depromentium feries
drrivarent. Nec tamen ea cun<5la , ad
Gohibendam ignis violentiam,fr.fHce-
revidebantur. Itaque,quidquidaedid
£iperfait3cvacuari coeptaej implerirEc-
aid Incendium
defia Deiparae Virgini&cra , vaftum»|i,
necindecQriiin opus, 8c nupera civiaroi
liheralitate Organo 8c (kcris pi<3:ari5Jc fc
fpedabiie. Ac tanta fuit infinitarum f 7
fupelledilium comportatio , ut , quJteiii
priores advenerint, aut medium occu^mf
parint , exitu planefin t interclufi. A4iis
mox terror liuic> veLutifacra? anchoraclini,
admotus ; quar quamvis exiblido lapl ^fi
de usqueadtedtaallurgeret, tamene: ^no
horrcorum vicinitate(quo}amigni ;(e(
appropinquaverat ) omii:is fiducia ab i,in
(cindebatur. IJnde plurimorum tu ^
mukLiarias exportationesfecutar,^ fu jel^|
gaincollem , cui arx infldet, quarfits iq,
majorene confufione, an trepidation 'i^^
incertum. Acfanejampraeoculis,pru ni^
dentiffimo cuique univerfi oppidi bu ,1^
ftum erat ; quem metum non tam tui tdf
binisimpulfus ScR^mm^ vaftitas,€ ^^^
jusdemque ex tot pabuIisperpetuuE j^.
alimentum, quamcivium conflerna mf,^
tio,& auxiliantium inter calores & fr: ,jty^
gora fatigatio cundtis prope excicave ^jj^ <
rat,cumDeus potentiae fuae &: fapienL,J|
liac illuflre fpecimen , folita mifericoAij,/,
dir '
1
VaIHINGENSE. 2lf
a , cdidit. Martinus Epplinus , vir
aondamConfularis , oedes fuas , qaas
i foro fumptuofas poflidebat , anna
^70. incQndio cum aiiquiUus aliii'
?. dideiat.Eas ciim reftauraret»perica-
memoi,muro e puro lapide ad tegu-
s iisque , fufticiente denfitate veftiit^
im dK^cno-^Vellcjfi poft^hac ignisaccC'
4tychibtis,nepe7^gar^cavere. Idfiveo-
Unofum fuit , live glonofulum^ faliJ-
rc equidem nunc fuit. Nam ciim }am
icina? acdes omnes corruifrent,& hor-
UT» plane contiguum conflagraret^
ielchior "W-^ildius^ , lurisCandidatuSa
as jamfuasxdes imperterrito animo
efendere agQ^reirus , vix tandem in-
redibili futridio effecit > ut fuperari
'oife tam invidtus hoftis vid ^ri cxpe-
it. llnde animatiauxiliares ,inmedils:
lammis Vulcanumhaud: profligavere
^uidem, Ccd fregere aliquantum, &
nuriroburivereadjutum : unde poft
iliuturnumconflidum, horreum con-
bidit v<3<: fpes ah^quavi^oriaehac partc
Dbtinendac efFulfit. Alterapartegrana-
tium (fub quo & cella) fervandis facris.
B 4
12S Incbndium
reditibus deftinara ienem conceperat! 'J^
ac;am,q!iotquot lii:?fidio advokranifi^
intokrabili ardore abegerat. Sed cCir
& ad hoc (ervandum aliquot cordai
fe dsnu^ ammafTent , ac minovesal^
qiotscdes , paratis ad iduncis ferreii
dei jcerentuf^permifit utique Deus hi
quoqie miferiarum fincmemergen
ExindeScholaGermanas- pueritiac dc
dicata facilius, nec tamen fine miracv
lojopinorjiberata. Nam c^m <5c plar
ne^Iig retur, Sc ignis utrumque lati
afltdr^ feriret, tum magno nifu hom
numequorumque eifetfolo arquand;
ri^c igni ,nec ferro cedlt: indeque ad j
paucilHu^os aliqiios ( in quibus Beri
hardus Engelhardus haud eft rcticet
dus ) ad fe provocavit,tc poft exiguui
temp'.is falutem impetravit. Volu
nempe Deus <Scpardagogia:Chrin:ian
utrasquepalseftr, s,&: SaerofanfH Ve
biauditoria, tum , qai facri* miHtftr
rent, habitatioues , cumfcintillis un
que confpergerentur , nece ifet , quij
qua perlueret»{blidas: utconftaret, ncl:*'
^uittRehgionij.fed improbitati be'
ec
ai
VaIRINGENSE I. 2^9
icocHsindidum, Llltimus conflidus
&vehcmentillimuscommiiruscft cx
Michaelis Beurlini , Bartholomsei Ge~
belini , dc Andreae Schmidij aedibu*
contraadverfas Rudolfi Hainani,8«: lo-
hannisWildij Chirurgi bfnass igneas^
planed«mo5 : quac , quiainangiporto
adviarumcrucem Efe invicem refpi-
ciebant , & flammam , velut in pun-
/tum5Coardl:abant,defummaTei& op-
pidi reliqua falute cocertare jubebanf.
Nam aut hic terminandus erat igniSy
aut nunquam>publico confenfii: quod
aliam quafi uiDem , nifi reprimeretur,
hic efTet aggreifurus, Hic templo iu~
premumpericuluminftabat, hicpro-
5] pinquioribus ampliffimis aedibustinde
^ curia?: 8c quid opus tam horribilem a-
.J liam incendij feriem animo complc-
^«fti? Adfuit enim Deus concurrenti-
,Abus,conclamantibus,coUaborantibus,
j anhelantibus , &:poft(atis diuturnam
jj moram, quam Chirurgi acdes tum ^la-
,, nerecentes,tumaduftavino variisque:
l unguentis&oleis dehbutac faciebanJb
' tandem, ah I tandem refpirare , & gr *:
z%o Incendium
tasacLCoelos maaus,quantumyis inter:
prunas & meros clibanos:> attolbre
permifiit. Audiebatur inter hacc q^inta:
matutinihora, quac knoninodis quo-
horrore expedata , quatarditate vcne-
rit,n.emo qua2iat,nifilacrimas velitj
nemo flbi quidquam animo concipiat,
niii: quod. humanam prope- toleran-
tiamexcediL Eheu! quot acdibusinter-
ea vicinitas noaiit?. quas flammas ab
importuno vento. delatas ampleden
tesjsegre , nec unquam absque infigni
damno, dimittebant ? Quotparietes
perforati? teda effradajfeneftras com-
jninuta'?januac<Sc.valv^ambufl^?Iam
fafligia asdium ardebant , jamtrabes
|am conckvia ipfaaccenfa p -rlucebat
j^mmedias domus ignibus occupatar
Qiiuc fingula magnam. inakitudinen!
fatigarepotuiflent, in hoc miferiarurr
cumulo negledui plane habitafunt,(5<:
fuisdomeflicisderelidta, quorum in
dfcfefrorabore longadomorum feries
ac erpraecipuis ErafmiKeUini, magn:
eperis Hbfpicale , Andrea? Schmidij
AftdreaeMachtolfijGhriftoferiMach:
toli
iii;f
k
titi
Ikl)
k
k}\\
VAIHINGENSE 1. 2:1*
colfidudum vitafundifplendidiflimac
sdes rervacae,ac urbis reliqusc parti,cu-
jus interitus cum his infeparabilis erat,
mtc^ritas retenta. Perieruntoninino
exaginta&unadomus^horreatrigin-
ta tria, quae in faviiias penitus redadta :
:ftabulaabfumpta novem j & confmcSfca
sdificia odo. Sunt tamen, qui i i^.te-
fla ufitato more numerent.Supelk dli-
luimhaudarqualis fuit perditio.. Nam
ut aliqui prope nudi funt expulfi : ita
miilti res luas fere omnes extulere : vi-
ni camen, ubi minus (blicite obftruere
cellaslicebatjtaritum deperditum, ut
o6lingentis quadragmtafex^dohis live
amphorlsiit sftimatum. Auri&ar-
genti haud modicumfive obmtum, fi-
vefubducftum. Id vero quanta? beni-
gnitatisDivinachat>endum,neminem
graviter,ne dum cum vitarpericulo lar-
funa, unum faitem& alterum leviter
vulneratumeire, idque obftruftis pad
fim vicis, & ignitis trabibuSyprcEter te-
gularum disjedtiones quaqua diiper-
iis ? Unus Georgius Seuluftus , homo
feptuagenaiius ; cum hadenus aegt^.
F ^
232 ItrCENDIUM
iinimam traxilfet, proximo jam fgne e- pih
Jsepere coepit, ac repertus,extra urbenii||ui:
eft deportacus:un<ie cum domum eiretjiK!!
felatus, quinto poft die (ive mocbo (i -k
Te terrore,adDcum emigravit. PueD-p
perx perpaucae, ac qusedam unius dieit
&iga:ialutcm invenerunt: peperit dCkat:
immaturum foctum gravida ; fed vivui ic\|
&Chriftoinitiatum. Nec ultr^ in ho- :tim
mineshocimmaneincendium ra^viitj m
nili quod ejulatibus &^pubiico iud:n 2hi
©mniaperfonarent. Namqui pbndua %y,
praffentispericuli m3gnitudinehacl:e- tJi
nuscohibituseratiis jam palam erumM jr-
pebat, cum ingens multitudo aiiena? n^;
xdesimmigrarc t, fuisaltiarum vale dr Da(;
ceret. Ac molefta recitatione laboru m i^^i
quos pro domiciiiisjledulis^vafis quo r^ii
damiupportairent , reminiicebantur ^i^j
quotquotintenuiforte hoc qualecun fct
qucvitiEfubfidiummagnoconftiteral {^r^
Interea Sol diu defideratus rogos no Jert
ftros fubtriftis intuitus erat,cum Magi ijiii
ftratusurbis convocatis, qui accurrii brjj,
fent, humanicerpro pietate gratiasc ^5«;
git;& panevinoqj rek^^os , quos pro le^
cu
V ACHIITGENS-E J. 23|
jlveniireconftabacdimifit, propiii-
uiores ad reltinguendos etiamnum^
rd-^mesfoGos exoraviC; quibus inte-*
ra dies ita eft abfumpta , u< vix operas
ibommquepretiumappani rit.Hinc
xcubiae coni n^utx, quibiis favillarum
ceivi cura: ellent , 6c ^ vtcaus-oppidis
c Maulhronnenii Coenobio homine»
um carri$ fubmifii, quorum minifte-
io tidoiies uibe efferrentur. Adaper-
•sefunt.a dienonnuUae cellar, &vint
?tiamnum ferventis haud modicum^
icfupellcdilium non contcmnendus
anm^r -sereptus. Sed& valaexvariis
m.nalii" , tum moneta multa jam iri
ma(fasliquefad:acruia. Caetcriirn ubi
caloris imp ui entia folfores non admit^
teba^ cumulabaair idenridem darana;
Nam , doliorum circulis ex ardore diu
filientibus, vinum cffluebat , ea inter-
dumcopia,utadduosped scellae im^
plerentur , cujus nonnih^teft exHau-
f ftum, Neq; etiaminterearemiiit ven^
iforum vehementia , qui per hos dies
;infolitiplanc & furiofiperflavere, &
*ktentemfubcineribu5 ignem formi*-
1 F 7
214 Inceni^ium
dabili fane (pedaculo pei lu dera Sc in-p
tegras etiamnum xdss diipoisere. Vn-m
de niajoi vigtiumfoiicitnd. - nrmor ci.ji
vibus (juiss; vC inillcelisiiabitationibuifc
fecuritas.-Acpauci ejus er;:n^audaciacy|p
ut res fuas iiinc incle pci: compica & hi
Eorto&dirperfas ad fe reciperent:qu2 ii
mora multis perditse malitiae homini opi
busanfamdedit,alienasre5 ^otr-jdan. ffi
di fimul cV fubDahcndio Poftera dies ±
ut 6c feqaentes , pur^arrU^ plateis & lor
complanandisTL inis lka::t.:mfubmi(i 5ii
fi abllluftvifs. patri?» PrindpeJoh.Frii i:e
deiico, legarj, ciaii(s. vir,Joh. Satleru ;a
a fecretioribijs , 8c ingenioiiilimu p
Hemicus Schichardus Architedlus ?rf
quiccvram iragicae (cena? faciem con lc;
templarentur,& accuratadelineation< iio
referrenr : quin imo ad vefperas ipfi
clementTfs^Princeps cum Princ. fratre
D. Achille advenit exiguo comitatu
6c fpedaculi fupra famam miferia inti
metaclus, popelli fui calamitatem 5i
trifticccna&pervigili noGr^ memora
bilicondolentia eftprofecutus: nequ»
^m^s ibi commor^tus ad fequenti
dU
Va IHIN CENS E L 2^^
inpieridkm^poftproiixam clemen-
V :ontefbtioru:m &:. (^iblidij fercndi
:icadonem, lig:nd iimiiis difcefl
/ u.r.ailo poil Eccieh;i ii' , qiiorum far-
inis rr plc-ta crat, referata., confuiionis
tiaicenaedica cfr. Namjfoimicarum
iftar five crabronum^ p>' ius , palans
opulus ant nimio rerumfuarum defl-
erio , aut furum., qui frequentiHimi
iinul acimpudentiilimi, metu ,,eo cla-
aore , jurgiis 6c ftrepita tam multifor-
aia&infinita prope acdiu inftrumen-
ainvaferat jUt a feditione parum abet
C crederetui-,&accurationibus,perne-
;ationibus , ind^^que injuiiis omnia
)erftreperent. Hanc rei deformitat:=m
u coiuberet Eccleiise Decanus^ Mel-
:hior:Bengelius ,. confcenfo fuggeftu,
^ravibus verbi: turbamturbidam &
Chriftianiofticij, & modeftide civilis
tftadhoitatus, qux tamen niii diftra-
jftis impedimentis (id quod di<f^o ci-
?,tius fa6tum ) cumjionullorum diipen-
idio vix acquievit. Purgatafaaaaede,
*cum Mercurij diesilluxiiret , convoca-
jcisin concioixemcivibus,ego£ccl'^ii£
r Miaif
2^6 INeENDIUM
Miniftei',rententia S. DavidisexPfiE
mo iif.7r. Bnno mihi fuit,fne afpgr,^^^^
ttt difcmm JiatutA tutt^ recitata , ge-*!
mentem &:tiepidantem popellumdo-
cui,meminiirec illius ignis , quo nullaL
piorum damno unmrius orbis fit m-
teriturusiillius,qui prophanis & obfttLr
natis fit afviternum accenius : agnofceJjfji
ret fupremi judicis feveritatem , qu!|,^
poQ: crebra verbi (ui monita, nuliis hu:^^.,
manisobftaculis impeditus ,excande-L^
fcentiam fuani exequeretur : negiig«|u
ret terrenas opes, quac tanto animae pc|j|,,
riculo corporisque cruciatibus qua?fi.L,,
tac tam fubito &truculento vultu manj"
cipiafua defererent: ampledereturau
ream pacem , & flagella Dei difcordi-
bus & inquietis infligendareformida;
ret;2ftimaret Divinam providentiam
quac in pr^grandipericulo tam nume
rofam &confufam turbam illsefam fer
varit : obfervaret proximum , aiju
quondam indigne & fordide h?.bitiaf
flidotemporetanta e(ret& neceflita
&'ufus: calefaceretpedora ad S. Spiri
tus ignem;<Sc foYeretfacrispabulis:dc|.,
niqu
31ID,
:C[
t~
5lC
i
VaihtngenseT. i^y
iq^eficaelhiberethocigniscxamen,
in:hilimpacientiiribhrph:mii,iiiLi'N
l^iijfedhumilitatem^toierantiainjf^r-
^ntiam eUciatj purgctqueabilHsirii.
«linamentis^, qnac f^curos alirriento-
j m, indormiences paci, faturos verbo
]ivino,amatores fui, ramiUares mun-
folent comitait. Ita ad labores redr-
m , qii in tantis vaporibiis noxij , ia
iito calore periculofi > in tanri fuligi-
emoieili. Nequetamenhis qnatuor
rdecem diebus,aliquot centcnis quo
dieoperariis ignistxtindus, autc6«-
iinutorum Inpidum acervi funt ege-
i. Cives, quibas domicilia abfumprat
iter amicos diftributi , infoliti miiltf
^uperie onerati jam benignam Dei
rChriftianorum mr^num operiuntur,
uam fpondent c irm diferta libe^rahlli^
li Creatoris verba , tum Chriftian»
bipubhcae ra'jdabrUa exempb. Erit
?mpe , cum renata qiiafi Varhingaal-
^ros fuos autores Sc conditore? grato
^comio d corabit, f?« quondam ca»
'imitatis memoriam pofteritati de^-
ttandabic.
Et
23S* Incendium
Et hadienus qui^em rem maxinifiC
funeflam 8c diram recicavedmus ; f i P^l
per.ft, Deum rhilanthropum, cujiiije
ira clementia temptrata , cujusindin
gnatiofaluberrimaeftjhumili dc coii
tritopedhoreintercineresnoftrosadi
remus^ut quas paterni pe6toris,noni oit
veri judiciscaftigationes nobis imm
£t, eas adardeniiorem faciorum; cu
tum 5 temperatiorem lerum terrtn
rumufumjiberahorem proximi cor
iminitatem,raciliorem mundi abnco
tionemjexpeditioremquefacriitinei
peregrinationem efficaciflime confe
re veTitj- ac porro Illuftrirs,noftro Pri)
cipieumanimum {ervare,ut juftitiar
concordiam, & obedientiam , tnga.
apudnos prope cxulantem, reftituer
iiiuftdqueliberalitatemultorumpai
periem fublevarepergat r denique tr
Ite noftrum dc notabiie exemplam,!:
finitorum alibi pe dtodbus imprimc r
ut non tam , quid Chrhliana? fit chai
tads , inter opes Sc deliciasftias ^ quai
quidhumanae inftabiiitatis, inter h:
eafaunx r©tadcMie& vclint eirc mem»
rc
Vaihingense I. 2^
kQuar (i mens Chriftianis peifvade-
poflecminusalijluxariarentur, mi-
is emrirent ali|, & terra hn?c noftra
nnium uCiii comode. {ufeceret. Nos
ro quid audiremus ,,quiad Deiob-
gationes,& naturac fbficitationcs,&
ortisminas, &:inferniftridores, 8c
pufcuh noftri trepidationem dudvi
)rurduimus2 Nos,inqua,quiftigmata
DeiinuftacircumfeiimuSj&rabex-
ndefcentia Divina etiamnum fumi-
imus? O Munde immunde , quami
rfridtx & obftinatiees frontis!quatn
illa aqua, ni fi D iluvi) j nuUo igne ,nifi
ai Orbe m finiet , potcs corrigi l Fera-
ms itaque te.Munde, ac increpemus^
mul ad Chriftum noftrum anhele»
ms , ut is , deperdito rerum humana^
tum ftatu , nos noftraque cun6ta.
fibi perio curas elTc , cle-
mentilTime veUt,
Amen/.
IN-
149
I N C E N D r
VAIHINGENSIS
Poftetioiis
id 9 Q^ohrU Anni i ^ i l^.
gr^fatipers.horas
brevis &ingenuareckati®*
BleiilsIVs poenaM ClVIutls repeil
141
Ornxtijjimo cr integerrimo
Viro,
JOH. JACOBO EN.
LHARDOjIncLYTI OKDINIS
Tciitonici Occonomo
folcrtillimo^
Domino & compatri fuo
honorando
Vm htcfum , Ornatipme
V r,un'm Tui lefiverfatio
& lcntgvrtas tadiumo-
mne quodcerte nonde^
fuit ,fuperavity waxime
chm i.\ Tcmpli nofiri or-^
tu , (lui ttiis primhn impenfis , ffo/i in^
amoitiipotipihur^fitbAtyOCCUpare^
«r. Nunc pojlquam idfunefia caUmi*
tedtfoUtum eft^ non pcffum uUt ho-
bium , qua.efuertt , nif cum laude &
HQretkorecitaretqutnQtabiliprom^
ftit^
14* I
ftltudine mihi adfmfti, Neque duVttm
quin fi refurrexerit Dei domusyTualim
beraluas cotjjpicua iterum , &apudp4k)
Jieros memorabilts fit futura. Uitertm!
pro iUa tua publica pictate^in meprivJr^
ta & peculiari humantt-ategratias irmy
gentcs ago , & affe^um , quam poffunP-
amicum & conjufi^tifiimum fj^ondexW
Kequealiud iam addo , nifi me tuifimW
lesyubtubi terrarum ero^ dcfideraturum
multosyhabiturumfortafiepaucos.VietW
tibi porro adfit yUt ad eptima qudi^ oi '^^^
frmerts , & honefidt amicitia frudt\ ^^\
uberrime pofitdeas. Vale , opti- ¥
me compatery & ^^
falve.
^T.H.
parariffimo,
Joh.Valcnt.Andr«
ODa
ffilC
ico,
rjli'
dt;
am;
SPE ^-
Vaihikg^nseI. 249
!^J5>^^ P E S erat , piimo illo
'/'^t^ igne , quo Vaihinga, an-
^^>^^ no nondam abfoluto,
^^^^^^j :r. d/y n a parce, triiliflimo
^3^^ (ant rpedaculo, vaftata
t , fimul etinm conflagraire contu-
cesin Deum lpiritus,Utesimpoi'tu»
fjCommL ilationes intempeftivas , &
-hmilTs loci multis nominibus
ondam nobilitati p. ftesjrediifle pie-
is zelum,legumobfervantiam,con-
idtionum vincula,atq; omninofu-
iommintegritatcm, inferioru ob-
^uiumrcvocataelTe. Sedinfrafpem
ndafucre , Sc infaufto documento
Dbatum , niliil & periculolius cffe 6c
feiicius diflblutionc.Nam dum alibi
ncordiaresparvje crefcuntjhic jam
nultisannis , ferpentibus intercives
Tikatibus & inteftinis odiis , magnac
ampliflimsdiiabiiccspere. Scilicet
paucorum libidini & ingluviei fatis-
:t ; utfubindealij aliis fuccedant 5 ut
unerum muldra fitperennis; iit vin-
ciis acerbis levia delida expientur,
nnis civitas & innoccntiffimus quis-
quc
a44 Incindium
q^ turpitei circujnagendus fimul Am
fpoliand. s viius efl.Interimremiiitrfc
iigicnis fcrvor, politix ordo, charitatpi
exercidum , 8c tiivilisin fadiones civ*'^
bus,id unum placere debuit huic,qu .
alteri dilpHceat. Hac rerum facie iW^
prajeiTealiis 8c fubefle, imo vel inte^ i)er
eiretantumjmiferummultiscredituii i
fed tum dcmom aceibum app.uui is
ciim DjI pra^fencem correptionei .Hi
(perni,&: ingeminataflagclla durifl ici
B103 humeros nihil movere manif uid
ftumfuit. Jam reilurexerat Vaihin^ loti
ccineribiisqiran, cV ecentumvigin u
plus minus rudeiibus , quinquagin ^
circiter aedr^ erex^rat , formi&r iln it
€turafpe6tabiles,unasetiam aut ak( :r,:
ras fuperl as ma^is &c invidiofas,qu^j iiii
convenientes. Contulerat inidcor ii;
inucispatacep'':^libna)iras duodetii ^r,
propc fl irenoriim miliia. ied foleni ii
niunoi k->ppur?ticneXai^(idio in abuj in
danr s,quann indi<;entes largiore; '. i,^
i;no me ve\ bo aV.iclvam, ^ueruntj qu iii
hm damnum profuit; quantumvis < :j;
<Stoginu am|'aus muiious clades c mr
viuJ
VaihingenseII. 245
lim aeftimata fit. Primus omnium
ichacl Hemmingerus , virfenato-
iSjhorreum fuum erexic,quem fecu-
sJohannesWildiusChirurgus xdcs
as> quasincendium finiilTe diximus,
te omnes inhabitavit.Ind . ali j atque
j emerferunc, ied maximc fpcdtabiUs
uftrillimi Noftri Principis ftrudura,
la veterum Vaihlngcnfium Comi-
mfedem inalios ufus reftauravit.In-
rea operariorum infolentia,fed & ci-
um indulgenti^ omnia tnpudiis, cla-
oribus,compotationibus,niterdido
iamtempore,deniquefrequentibus
rgiis perftrepebant,cedente,an con-
iventeMagiftratu. Nempecumo-
ngentas ik quadragintafex ampho-
sincendiumabforpferic^nihilminus
.bitumeft,autcitius aifurreclum Jl-
?snovasmuhaebrietr.teinitiabantur,
dilfes Sc pueros bacchari , fruftra ac
im invidia inclamantibus Ecclefia-
is,qui dum male ominantur , dum of-
:ij [iii fingulos admonent , dum bo-
Drumquerelasingeminant, male au-
^unt.Qui in aedes aiienas debita com-
^ • G
24-6 Incendium
miferatione receptieranc, jam iis vlo
iencer & faperbeimperitabant^effrin
BOI
-« am
Ifir
gebantjConfringebantjadditis in lerro-
lem minis , ne qiiis mutiat. Nam qui
primum injuriam fuam dcplorat , autP
fecretos illos iniquiflimi juris meatug"°^
accufat , jam perduellionis reus eftip
Hac igitur infelicitate hinc tumidos,ifc'*'^^'
lincconculcatosDeusfeverusiScjuftui
Vaihingenfes revifit, Veneris die ^.O-
£bob.hora z.&: ^.pomeridiana.Initiuna
fadum in Jacobi Semilleri Ruftici ac-
dibiK,cui caufam dediffe viventem ad
huc fub cineribus favillam impruden
tcrabjedam aiant. Inde conceptoi
m
|iijni
lCCui
gnejcum vetuftiflimam domum tacil<
,1
corriperet,atque is & iuperne & infci
neperrumperet, tum demum maxim'
noxius fuit , cum in fubjetftum ftra
mendecideret. Itaquehicdomus,ib
horreum accenfa maximi periculi cif'^J^
ves admonuere.Cujus tanta fuit celer.ff'^''^
tas,ut a!di s fccmina xgerrime per fenef ['"''^
ftrasfemetcum hberis ejedis eripuep^f;
rit,ita tamen, ut fiUola una novennaH|'1^'^^>
Barbara, flammis ambufta, biduo pofj
mot
VaihingenseII. 247
lortem non efFugedt. Inde malo non
im utrinq; vicinos^Cafparem Ecker-
einum , & Philippum Steinbergium,
ivadente,quam horreiflamma conti-^
iios parietes aUorum horreorum per-
)iaute,facile apparuit, remiterumdc-
)cradilimolocoeire. Acaddextram.
uidemJacobiBi{Iingeii,viriJudic!S,
renuitate intraCafpris ^des impe-
is cohibitus eft. Nec minus a fronte,
uam foro obvertebat, Curiaexiguo
ico diftindaingentinilufeivata. Std
finiftris maxima infehcitas fuit. Hic
tiim occupatis Sebaftiani Sinskindi
harmacopols , jam priore incendio
raviteraffliK3;i;a:dibus; quamvis vico
irminarentur, tamen &c Chriftoferi
'lechci, Jureconfulti&lUuftrisDica-
, erij quondam Aftefforis , 8c trans vi-
. jm J »ChiUani Hergeri viduas: domos
.?prehendit,q'ja?fu3p qua^que vicini-
iti damnum 6c interitum attulere*
'^ilechtienim, Johannis UliiciBengc-
'^j,quiPifcationibus Principis praceftj
Jilergeri ver6 longiore ferie Agathac
iccrepiti fenij feminaf , Matthiae Hau»
fi
-24S Incendium
ij,D.Johannis Georgij Hambergeri
LbisPhynci;& AnnaE,qu2eMichaelis
quondamWiiefaiitis dere literana o-
ptime meriti hominis , mater fuit , do-
miciUapenitiflime proftravit , quo in
loco , Deo miferante jignis acquievit,
Tergum etiam primi horrei maxime
noxiumfuit. Idenimaedibusintermi-
xtahorrea, tria numero ,depopulavi^ ['
majoripericulo, quamdamno. Nam |,,^
praeter Conradi Schroppij patentiffi-
mam, & Johannis Adami Hammi do*
mos,rehqu2e ad ufum potiu5,quam de-
coremftabant, SuptlledUium tamen
tioiiievis jadara dolorem auxit , qux a
indigencibus duriflima eirefolet. Re-,^
deo ad Hechti 8c BengeHj unitas aedes, . "'
qu^jCum maximi precij fupeiledilem L
fecum abftuhff nt, tandem pervagan- , '^
te contiguum horreum, &: proximaiD '
Andreae Lauterhari multennahsohnr
aedituidomum clade,irreparabile da
mnum urbi attuleioint. Nam ciim pra j
pc il:arecTemplum,auguftiiIim£c ftru- '
(fbura? opus , Deipara: Virgini MajO'
lum perfuafione facrum j turris alia
quii
c
VaihingenseIL 24.9
nin folido lapide ereda 3 (ed lignea
yramide faftigirita, ignemconcepit,
': in reliquum omne sedificium eje-
3t. Cui malo quo minus occarrereiur,
itioCflimaj fcalae , per qaas difficili-
lus 6c anguftus dabatur afcendiSjplu.
.mum impediemnt. Sed id maxime
etrimcntofumjquod non nihardnfli-
'10 foramine , eoque unico irrepen-
:um fuperiori templi contabuladoni
'.ecefTeerat : quodquia ignis occupa^
erat , omne fimul humanumauxi-
um excluferat ; docebacque heu fe-
'iiis ! non fruftra oHm hunc errorem^
\rchite<9:orum fuifte notatum , &:, u,t
mendareturv^dihbusingeftum. Ita*
[ue ignc in templi penetraha intro-
nilfo^ac jam f^viente , miro ajunt fra-
;orcacventi impellentis murmureo-
nnia horrendum in modiim perfona^
e. Quidquid enim ex fubfelliis dc lca-
nnistedoincidentijungebaturjidar-
entem quaficlibanum efticiebat.lln-
leneclapides quidcm ardorem fufti.
.lebant ; fed in calcem , fctifuras & fr».
G i
2SO Incjndium
gmenta violentia flammae conveite-
bantur. Lubet hic templi ncftrifanc
afpe^babilisfiguramrudi circino deli-
neare. Quadrangulum idfmt,iongum
pedes220,Iatum78,altum mediaarea^L
quama5^imea(Iuigebat,70rp. Nama-j^
lis fuis utrinqueadditis ^^.pedum tan- ^^
tum altitudinem attingebat. Accefle-
rantp.dutrumquelatus ^. concamera-
tse cellula^^parum minoris elevationis.
Omnis ft uclara lo, robuftillimisco'
lumnis in iz. partes propemodum x*,
quales dividebatur : illas nunc igniji
propemodum exedit. Etfienimfede!
iapide dc quadrato omnis moles fabrei
fadaenTet, nontamen Vulcani diritaji
tem fuftinuit» Succeilit hoc ampliffi.i|
mum fanum , jfacelli in locum ann<
I ^ I ^ fecundo Augufti , fumptibus u
aliis , ita Crempiorum antiquiiliml-a
putl nos progenie oriundorum memo
rabiiibus, Henrici inpiimis anno i y 3 3
7. Decembris pie defundi , Sc epita
prio ob id Latino atque Germanio
laudati , quem imitati Dionj/Ius i j 3 4
II Ja
ll Vaihingense II. 251
T. Januarij , Conradm 1 y 3 1. ij. Mai},-
k: OnophriHs i f r 4. ad Deam redeun-
les , laudabilem memoriam reliquc-"
jKunt.Sed &: Bulios , L.mgios , MachtoU
fc/,aliosqae beneficos fuifle accepi-
^usnicinamnon exarefcente libera-
^taris propagine / Praster illos pariTO
ycmemoriaEmandatumeft,niii lOim^
\is Al^manni 14.7^ lohannts Vlfeshe^
iieri 1440. defandrorum, dc Confrat»
Hrnitatum monumenta. Unus Chri^
hferus aJi^olframfdorffyCupsnor quo:sb-
aamurbis Praefe<5bus , vir iagopaTrreir
6c toga clariifimusjgratitudinis teilena
tabulam meruerat. Supererat tamens
maximse vetuftatis lapis Vaihingenfi
Comiti , Henricd , inverfis pro more
infignibus & cruce impofita , ere(5tus.
quem,quia ignis omriino corrofit,huc
huc fua iiifcriptione reiUtuamus •
252. iNCENDldM
A.D.MCCC.KAL.OCTO
BRIS IN FISTO MaTHEJ
A PLI. O.H AIN R I C. COi
MES IN VaINGEN Re
CTOR HUIUS EcCLESIiB
Aliaperpauca, tcilicet Chnftoferi
Venningen binae conjuges , Magdalen
de Erenbeig anno i/ 4 o. 5. Junij ,i
Ehfabetha de Cakental i j 4 f . i^.Mai
tij , tum Anna Getlingin de Althu
Helmftadionupta,if 78. Z7. Janua
tk Reinh. de Helmftat javenis 1^6',
5?. Juli) vica fund:i memoria , ign
perpefla rabiem , vix apparet. Ca
teriim quidquid ad oi natiffimum ten
plum facere poterat , neutiquam bu
deerar. Nam& fumptuoiiilimo org
norecentilTimeornatum, <Scfacris p
diiris undique decoratum , infupe
queartificiofo Horologio in(lru6tui
tumpubiicis , tumprivatis magis in
penfis erat,qukmeleganti(Iime. Na
cuin lob^ lacobm Engelharduf» 6c lo
VaihingenseIL Z5I
I{ iZonradus Aihinus foceri & patris fui Jo-
p. hannts Aihini, poft ^y.annorum ratio-
/iies aliquot Piincipibus bene fubdu-
, j5tjis,anno 1^14. 10. JulijadDeuin
^' ireverfi grato animo fui pofteritatem
tecordari vellent,Ecclefiam ingf niosa
Conradi Rotemburgij Fidoris manu
ornatam voluerunt , quosimitatac An-
ha Maria Thillia Aihini illius , Anna
W^ildia lohannts Eppliniy Anna Reut*
cnechtia lacobi Wildijy Maria Ziegler^
Ceorgij Kellini , Margarita Schmidia,
Chrifioferi Mac htolfi yomncs viduae,ac
praeterea Melchier Bengelim Df^canm,
lohannes Bulius Conful,8c Sebafiianm
Sieskindim Pharmacoposmy Cuo finguli
' loco parietes illuftrabant , pluresque
certatimfumptus offerebantjnifiprioc
calamitas pidores deterruifiet. Sic au-
temdiftributaeratpidlura, utin fiim*
mo tabulato , quod fornicis loco eratp
creatio rerum omnium proftaret , ad
frontem templi perditio per Adamum^
ad latera Reftitutio per Chrifti paflio-
nemdaodeciia tabulis cxpreflam,ad.
O S
254 iNCENDinM
tergum Dijudicatio per eundem.iiy
nubibus redeuntem» His fuperemt
nebant XII. Apoftoli,voluntatis Di
vinx & Fidei noftrae Interpretes , uni
cumjoh. Bapttfta, Chrifti praecurfore
Sz Paulo y Dodore gentium. Subfter
mebantur virtutum Chriftianarum i
snagines,Fides,Spes,Chatitas,Tem
perantia, Veritas y Innocentia, Sedttli
tas,Gratitudo , Silentium , Liberalitas
PrudentiajLabor, Caftitas, Humilitas
Suftitia,Fortitudo, Patientia, Conftaa
tia^ quibus omnibus eminebant Ver
bum,& Sacramenta,Precibus & Aftli
€tione concomitata. Ala^ dax Ciwe m)
moies area? fex Mundirevoluti mille
jiarios exprimebant,hac diftributione
iit hinc Ecckfix iimpliGis, diirokitae 6
Jigatae;illinc Imprrii mundani, Chri
Hiani 6c Antichriftiani faciem ob ocu
losponerent. Ac altera quidem,{u:
©vali figura prima Ecelefiam a Patriai
cMs inftitutam monftrabat, & Cain
©rotervitateexagitatam: Secunda Di
livijpanamsTertia Sacrificiorum fi
veTa
VaihingenseII. 255
ve Tabernaciili inftitutum : quibus in
•proximis cellis tres quaternarij re-
Cpondebant: i. Adami nejnpe cultura
terr^ , 2. Caini fratricidium , ^. Caini
novarefpublica, 4. Nominis Domi»
Jniconcio: j. TurrisBabylonix teme-
ritas.,^. FoeduscumAbrahamo,7.So-
domxconflagratio, 8. Hagaris expul-
fio, p. Traniitus per mare rubrumy
10. Mannse cibus , 1 1. Hierichuntis
ruina , & u^Templi Salomonis ftru-
<5hira:omnia verfibus dc rhythmisad
Novi Teftamenti harmoniam addu*
da. Altera vero primum DanieUs Co-
lofTum , quatuor Monarchiarum ty-
pum,dein Chrifti in terris vitam,deni-
que Antichrifti & Mahometis furores
Lutheri exortu mitigatos repra^fenta'
bat. Q^i^u^^ocicbantur i.Danielin*
ter Leones, i. Serubabehs reft^ura*
tio, ^. Maccaba?orumrobur,4. Hero-
dis toparchia , j. Chrifti cum Pharifeis
hi^sL , ^. Ejus varia manus Medica>
7. Ejusdem Crucis fequela,8.acSpi*
litus SacEi diftiibittio, ^- Turcac trucuK
G 6
Z$S iNCENDtUM
kntia, 10. Papac contumacia, ii. ffsc
refeon Vcnenum , u. lubilaei gaudiij.
Utrisqae his praeerant Legis per M07
fen, & Grariae perMarias Filium Mini
ftriaaddirisquatuor majoribus Prophe-
tis , Iu{lit:a2 dc Mirericordia^ Divin»
Praeconibus. NamEvangeliilae Sacra'
riumocaipaverant, quo etiamlfaad
Immolationcm , 8c Golix proflratio.
nem Piitor repofuerat. Sed Sc totiui
iacrae paginir viri fe min-^que celebrio
res debitis fiiis elogiis imiLadonea
p:o vocabant. lanua una Apoiloloruiii
Divifioni di::ftinata erat , &ad Hmins
iocac^ hinc SimplicitaSj H;erefeon; ii-
linc fuftinenda, tj^rannidis vicbores : a
liis porcis fpanj nihil fupeifait. Ha:(
afFeda & magna parte peife^tajauda
bilicivium prompumdine tekiplunr
formofifli nam re Idebant > ae cum
paucitHiiis circa nos conferendum.
Sed nihil tam Deo placet,quam animas
de vota? cuitus, 6c fidei ornatus , quas S.
Trinitad habitadonem accepdfnmam
cfficiaar, Abhorruit igitur^-noflris
cona-
V A I H I N G E N S E 1 1. ZST
lconatibus, dedigtiatusqiie efl: Organt
|mw'los,quicquid Chriftum externo fo-
10 refbnaret ; abjecitque coiores no-
tros , quicquid Chriftum externa pi-
' irareferrec. Sonabat enim illud Di-
anas laudes, (ed afT^^tu plane propha*
lo ,juventutisquecorruptela prarfen-
Cidim^. Habebacetiam Chrifti6cna-
Ifccntis , dc i Magis donati , & in Coe-
llum euntis , ac dcnuo redcuntis piclru-
ras,David!sinfuperCytharam,&:Can-
I torum ipfius concentus; fed iJTiritu mi-
nusin Chriftum propenlb. Qmcquid
jam laudamus , videmus Deo difpli-
cuiife rcumanimo deformcs ^ iapidum
lignorumque pidura; animo fordidi,
tempH culturajpietate egentes , pcmpa
ventosa, (S^penicilU luxurie Deum ca-
pi , imo verius decipipofre in animum
duximus. Placent qiridem omnino
Deo nbftro Sand:uarij fni ornamenta:
quo nomine nec animos addidilfe a-
micis pGenitet,neciIlaudatos abire, qui
fua huc contulerunt, velmedioloda
noftropatiar. Necenim periit, quod
G 7
a5S IKCENDIUM
candida mente datum ad fe Dcus vocai ^
xhx Sc memoriali fempiterno infcfi; is>
piit. Idtamen difcamus,Deo nofme»''^
ipfos Vacuare , purgare, Sc Chriftiani \^'
fmi verioris ornamenta intiomktereT^-
quibus exculti facile omnem terrac ii
torem,fucum &c illinimenta afperna
bimur. Atutadtragcediam nollrare
vertar,triplex malum oppido ab unia
templi deplorato incendio immine
bat. Nam qua parte Orientem refpicii
ubi Adytum iive , ut vocant, Choro
fumptuum opinor defed:u,autmutata
Religioms turbis imperfectus manfit
inclyti Ordinis Teutontci'£Aes-,\\onr\\\
paucis pw dibus diftantes Jaborare coe
perunt. Id graviflimum periculun
jam a me nominatus loh. lac. Lngel
hardus , Ordinis Oeconomus , devici
tam fuo , quam univerfe propinquita
tiscommodoi Altero Septentrional
latere PasdagogiumLatinum cum pro
ximis& irruentibus fiammis dimica
vit , ftrenuo beilatore M. Wilhelm^
O^f ^//>,literariap juventuti ^x^kdt^o
Tcr.
;
V AIHlNCENSElI. %S^
Tertius conflidus, fed longe gravii^
i![?lmus ex Parochiaiibus aedtbus, mea
jm domicilio,fuit,quas non tam tem-
•li min2P,quam vicini loh. Gospfing eriy
iri Senatorij , conflagrantes sedes , ad-
erfante fimul vento , offendebant^
Vberam tum ego,amicorum inviiioni>
naxime vero exoptstiflimo meo M^
Vilhglmo Scbickardo ydiem unum 3c
^terum tribuens. Uxor puerpera Sc
iccedentibus aliis morbis afflidior i-
gnemprius vidit, quam adelFe audivit,
ac vix veftem notlurnam circumvol-
vit,cum fugiendi tempus fuit. Con-
vafavictamen reculas aiiquas,& peri*
culo, quodpraefentillimum erat, eri-
puit. Hanc fortem cum quatuor aliis-
puerperistulit,quibus ^ partu pauciffi-
mis diebus refpirare licuit. In arce il-
luftdafylum iteium fuit, benigniffi-
ma hofpite D. Eliz.abetbii a Laimin-
gen , Francifci -Ludovici Zorni j Bula»
chtenfis , Praefedii Majoris , conjuge^,
quoetiam delata Melchioris Bengeh^
D scani uxor , jam multis antc feptima^
m$
260 Incendium
nis ledulo graviflime fixa, Ttaqueir
Bulachius maritus in mediam usqw
nodem ac ultra ftrenue monendo , dijmi
rigendo , confulendoque ,- ita ipia reci liC
piendo , cuftodiendo , fovendoque a on
innes nobiliflimae {iietatis numeramj
pro fe quisque adimplevere. Interiir uir
res mes non plane funt defertse, fed a iii
micorumaliquot, inpnmis M. Caipar i^
DirriijPsedagogii noflri Colleg^,poftf J;
ea etiam M. Woiffgangi Moglingi Lafcf d
mersha^menfiumPaftons, acMartinien
Rotackeri Scriniarij fidelitate , quan^ei
tumtumuhuariafeftinatione fieripo "
tuit,difroiutap,ejedae & in propatuluii
deportatas t. ad:a?que funt; quas , quiC" m
quid tandem defalcata? fint, miror ac ni
mealiquo numf ro rediilfe^tah furui» 5!;
vel facrilegorumpotius , miiltitudine
Nec enim quisquam mihi fcribent
facilecredet, eameflTe Chriftianoruir
diritatem , ut proximos quosqpe fuoSj
rebusafHi^liflimis 3;:2EftuanteDeiiii
fpolientac depraedentur, Dirriuspoft-
ca laudabilem opcram pr^ftitit , cuni
Vaihingense II. 261
gani Mufici fiftulas igni fubtraxit.
malijin Hoiologio refolvendo fe-
nt,aufu tamiaudabiliy quamperu-
i.Quicquid liberandum fiiit, mof am
)n tulit. Nam trihorio, pra^ter vaflii^
umtf mplum,vigind tres domus dc
jinqLie horrea conciderunt, minore,
i^m prius , Sc ajdificiornm perdito-
nm numero , & tcmporis daratione;
idurudenciflSmi cujusque xilimatio-»
edetrimento majoii atque mali ve-
ementia. Sicenim arbitrantur, qui
eiadfuerunt , fi qnidem no6lu eru-
liilet mahim , hominLim muhorum
nteritum prsefc-ntillimum fuilfe futu-
um > quem die ac veftiti vix effuge-
•imc:dein perditorum pauperiempen-
itant, quar nuliam omninorefpimio-
nisfpem admitcat : deniqae fupra o-
mnia ten^ph ingentis pretij ftrudtu-
ram merito cenienL,cu)as vel quinque
campanac tantiiin , ignis ardore non
tam Uquefa6fes;quam abfumptae, mul-
tis florenorum millibus non redimun-
%m. Finis hac quidem paite incendia
26i Incindium
fadus in meis dc vicinis a?dibus , quf
adeoignis obvailavei'at,utni(i exad
verfoperforatis paiietibns aqua intn
mitti non potu .^rit, Ali bi rrancifci Fei
beri domas folo iiamis ferreis arqnatj
non citra diuturnum negotium mifj
riamterminavit. h^&z publica? srdei
quos uibis fciiba inhabitat ? fervata
maximo propinquorum monient^
Hic enim cohibendum eratmalun"'
aut magnise urbis parti immittendun ^"1
Unde majoribusanimis incubuere ,i f
perdomarent f^evum hoftem. Ajuni ^^
univerfam prope oppidum bonis ^ fl
fupelle6^iie vacuatum fujlf.^ , homini -"f
busptioredamno terriiis;idver6 m^ ^^
nus confuite fadum , cum occupatis i 'f
libi&: difperfis civibusvis ignis citii '"•
6c latius invaluerit. Sed id, ut alia rrn '''
la nodra , debemus ei , quam initic a< ^
cufavi,diifolucioni,qua &c imperare t '"
parerededicimus : neque etiamrebu ^^
lecundisapparet, qu^m periculose^ '<>
lubricevivamusjhominibus inexpei '"
tisfubiedij nificum cafusaliquis grs ^^
vio
YAIHINGENS2 IL 26$
-*)rviros pofcit. Nempe objurgare,
mnari , domiiiari , prxbibere etiam
rfacile efl.regere cumprudentia &c
citudine, noncequeplaiium. Muka
dus virtus erigit ; plurima unius vi-
imdeftruit. NamcumVaihinga^ ad
»rem Sc optimum Reipub. ftatum
hild:fit,una Erinnys optimos quos-
je ad optima enervavit- Ha:c facri
erbi Minifterium fecit abjc<5tum>
im in pinguiores nihil vel nufit vel
oflit : hcec primores fecit diiroUitos»
jmventri magis, qvi^m Reipubhcae
fnpendant:hacccivesfecic infolentes.
um cujusvispatrocinio imperium fa*
iieabijciant : hafcfingulos fecitdiffi-
iv.^ntes, cumvideantarcanis dolis po-
ius, quam mafcula Sc aperta dillcnlio-
le rem geri. Aurea vox eft , & meriio
lobisrepetendarConcordiaparvieres
rrefcuntjdifcordiamagn^ dilabuntur.
Mode imminente,multis vigiliis,mul-
:o etiam labore , ne revivifceretma-
lum, opus fuit, qui in dicm usque con-
tinuau^quo duna.rerum omnium igaa-
sm
m
264. iMCENmUM
rusdomumproperoj Stutgardix qu
demvirampliflimusjD.Erafmus Gri'
ningerus , Eccleii^ pr^poiitus revi
rendus, rem non fatis explicatam difl
mulavit ; Ccd paulo a porta ingeniofit J?
meus Joh.Grczmejems,Piincipis'A
chitedus ,teftis oculatusinfelicitate!
apnuit. Unde cineiibus & focis mc
advolo , aca?des quidem ambuftas *
laceras , familiam vero 8c reculas d
fperfas invenio. Mult^ civium laci
inamiumtuimar circundabant five C
ktium petentcsjdve dolorem divide:
tes. Libris meis , fi qaos habeo , igu
pepercit ; at nonL item infidelis manu
Inalios fxvus fuit:nam 8c D.Hech
inftru6l:iflima eiegan que biblioth
C2iyScD lUmbergeri pvxnobiliis hbi •'^
& Balhigeri , quondam W^eiirachiei '^J
fium Ecclefiaft:E , literaria fijpelle: ^^
piaeterminoresalias haudcotehinei
dasjdepaftafunt. Ego,utprimtimr< ^
liquiasmeas fiim intuitus, didici, n
mium pofrediiTe, Minore cerie viv
»us expedicius ^ non quod animui
unquaj
Vaihingense II. 25$
uam occuparintj fed ne corpori et-
fub hac inutili mole fit laboran-
n. QnisquisChriftumpofIidet,fa-
rebusomnibus caret : quisquis fe
ifto dat; cum eos res omnes noftra
ihtate dignas facileimpctrat. Non
Jishbernobisauf.^ratur, ut pofthac
lus {apiendum fit : quin imo llne U-
s difcemus difcere. Et fupereife ta-
n mihi Dcus pluri ma voluit,ut mo-
kacuftodiaporr6fatiget,iiveverius,
prjcl:ntiu intuitu admonear j quam
ili momento in favillas omnia di-
;rgi poflint.Secuta hoc igntumSab-
thum dics Dominica fcintiilans dc
migans. Ea cum in xequiaii Sacello
Petiofacrolugentes, acproloci an-
iftia comprem conveniiremus,De-
nusEcclefia:,occa(ione.XjEvange-
) Matth» ^. fumpta , cives monuit, ne
ergefcnorr.m turpl exemplo, Chri-
amtoties invifent; m finibus omni-
opelierent. Eaconcio maximolu<5lu
: ejulatibus veris, veluti publicofu-
ere,exceptaeft. Egoejusdiintextus
Para-'
266 Incendium
Paialy ticum nofVris morbis , qiiantue
potui,aptavi,durior exinde habitus, ^
ttccionbus oculis auditus. Solemu
cnim mala noftra dcplorare , Dei con
tra nos caufTam dillimulare,atquc fei
re segerrime. Templi rudera, ut revt
ralamentabiliafunt, omnes percelle
bant : cordis fragmenta Sc tot anima
rum ruinx habebantur minimi.Ceitr
qu e m non fine honore nomino,Eccle[
fisDecanusmukumfibinegotijfecii^^'
ut hoc incendiorum interftitio civd
etiam deperditos damniacceptiadma
nerct, Amofi Prophetse locum cap. 4 ^^
Y.4.j.(^. adaptans&aliquotconcioni ""i
bus cxplicans. Scd parum proficere 6 ^;
ipfeeftconqueflus, &alij jaditaruni "^
Quidigitur dic^mus, Mundus imorri
gibilisefl: Namquocunque eumvei
tas , Echini in modum aculeatus efl
Verum, utingenue fatear,paucorun
culpa plurimos involvit 5 & infamia o
mnium eft,quod aliquorum delidum
Namcum optimos cives quam mul
los Vaihingahabeat ,pcffiminonnuli
faman
l!i
VathingenseII. i6f
am omn :m,ordinejm,religionem-»
aiiferunt,atque ex ik tales, quos
ivelfascft, velutile,vtl nrcefle.
ide non tam aliorum de confulione
a fabulatioj quam nollra etiam ac
]uentiffima quiritatio elt j nos ut
mettorquemuSjitanosmet deplo-
ms , &: nequi;quam confulimus
dicos , quos videmus non paccm
kamvelle,fcdargentum. Sequen-
us diebus , quos etiam vindemia-
n colledio occupavit, rtfrigerandis
eribusdaiifunt, & ex turri coUe-
m xs , quod minimo pcndere e
hpanis fuperfait. X X. verb Ccfto-
sllluftrimmusPatrixPrincepsJoh^
dericus, &c. cum colfiflimis fratri-
s Juiio Friderico tk 7Jagno,ac gene-
iftimo iilo Heroe^CratonejHohen-
Comite , templi ruinas vidi»" , vidic
juam (3cingemuit,acreflaurandiex-
fumhberalemqueanimum conce-
, emsque initiunj per Henricum
lickhardum, celebrem Archite6lii
im, dedit. Hinc 2^6, 05tobris area
purga.
26$ Incendium
purgata,<5c egeftis piiblico labore lapl ^n
dibusjunis columnis dc arcubus inaxi loli
nic vitiatum apparuit: fcd & turris, quj m
in deambulacrum definit, difHira&jau
corrupta hiat. Et haic altcra qaiden Ikj;
Vaihing^e plagafuit , ciim iiie nimumnili
cukus DlonlsiVs poenaM ClVItatl ira
repetllt: utraque certe irx Divinae ple ncs
niiIima,damnoque haud exiguis anni ere
repaiabili noxia. Accilk enim funtre h
non tain privats, qv:am publicac ,u:uii
qUiE maxime : ac utmam vel maximi m
impeafir, id i np traverimus, utre2*rei)
mur pofthac prudenter , ferviamus li idii
beiaiicer,vivamus convcnienterlQui b:
fabulse denobis apud alios fparfae f untfesi
iion opus eft hic refellantLir: id folitiirr.c
hominibub iiagari (Scpeifuaderi, falkjoc;
re & f^^.lli. Quid porro de nobis futitiL^
rum fic, Deuscl-mf nti/Iimus videri kci
quirecdeeife fuJspoteft ,ncc vuita< Ib
effei-np^-s.. Singultitaftlidorum pai ojil
peiies,i: crepatopulentum avaritia^i iino
inopes i\:-^es , mcndaciis cpascft. I iTid
go naicrorum miferrimam fortem ( ino
pdmo cuique Chiiftianorum eni:
con
Vaikincens^IL 269
bft«nendo,& vadimoniu aptidDeum
olliceor. Quicquid opponas nobis,
icmineris ovem cum leone nuquam
qualiterfbrtem dividere: acceperint
iquiindigni tuamftipem,plures di-
liffiminon finc lacrymis , Sc pro te
lecibus (iifceperunt : iin omnes indi-
bos dicas , noli obfecro plumbeas fa-
^re eieemoiynasi luxum in alia tuum,
ume«m. Si Deo exprobres munu-
julumunicum, ilktibi centenos lu«
f.s exprobrabit. Sic fumus^utjquiasp-
:e bonum aliquod agimus , femper id
i6Htemus,mala quiaconfuctapraeter-
Liunt. Egimus nos e fuggeftufoien-
es Deo,illuftrifIimo Principi,& opti-
;ocuiquegratias.,acpra?ivimus , ali-
Liot millc fauftft quaeque precantest
ixu« dc petulantia nunquam nobis
lACUcrunt, fcddeeft, qui coherccat*
[bilicet, quod libet, facile libct,quod
onlicet,Deusnosregat,utquam mi-
imo ipn acquiefcamus , ac cum aliis
ividamus noftraliberaliter: illud fe-
aiores nos mundireddet ; hoc minu$
H
170 Tncendxum
invidendos. Scilicet veh:orpus traheiejroi
nimium eft, & veriori opulentiacai
verfunt, fedhoc Deus ipfe onus impo*ii
fuit , ac cum eo certas neceflitates n
mini mutandas: nos vero quam Hben-*ii^
ter aliaatque alia ponderaimponimus-
donecreferciamusacdes^ milic inilLe-
nispofteapericulis &:incamniodis£X
pohtas. Cum omniaieMavemmus , «8« ^Y\
ad feros pofteros trasmiferimus , igniip
nltimus omnia devorabit, Haec De p^
{chola efto,edoceri, nontantum card P
re multis^ fed patienter neceflaria etfc-
iamiidftra Deoxeddere : ita tamen n( \%
nefdamus interpGenas Dei eflcatqm '^
flagelia^ invitis bonaterrena eripere ^
toUit tum iraius,qua! dfdit propiuus,a '"^
infiiis plane admirabilem elTe , quo. ^^
indigentia beet, 8c ter ramideo fubtra 1?
hat,ut capaces faciat ccEli.Cedant pri^ cli
fma,utfuccedant&mma,aceiemenuiF'
riigncvacueturlocus (uperelementa'^^
rcmfufcepturus. Quidlapideumtem
plum lugeraus, Sc nopotius lapideun
cor iacarneum Deiadytum mutar
impl»
VaIHINGENSE ir. 271
pIoramus>-SiDeus nobiscum erir^
des ei non deerit 5 fed nec deerit , un-
ijije domum ei reftauremus,facremus>
qucornemus. Quid aram requiri-
us,cumilIoticonvivar acceflerimus ?
darcas aediumcollapfarumpurga-
s,& aedificium ipiritus variis inqui-
«mentis cum (aai Recftoris exilio
»pplemus?Quid(upelle6tilem defide*
amus , ciim membra m>ftra DTeoine*
i>ta &ingrata, im66<: repugnantiaor-
^anafint ? Quid veftes requirimus a^
lias , cum nuptiali illa iacra careamus f
(^idnummos expetimus,cumveram
iliam fufficientiamded^nemur^Quixl
«rinanoftra repetimus, cumcoeli am-
)rofia nobis nonr fapiatrt Minimum eOk
Dco,nosditarc; maximumconvcrte-
re/acilimum,ccineribuserigere;difE-
^mum,illam Adami infblentiam de-
primere.Tortifumus,necunquam nos
Deushacquideminterra plene corri-
git , cum panes ille ofFerat , nos lapides
«alumus ; pifcesille,nosfcorpiones.
ikme hoc proiitcor , dilexilTe eqm^
H 2.
27X Incendium ^^
dem decorem Domus Dei,eumqueltj |
boribus multis gratia fblita impetratTe; jr ,
Bunc lugere defolationem , ac priftr.i-
num nitorem ex animo vavere Sc £ok ^
vereifed praEtulifle femper viva Dei tai ^[
bernacula,(S<:> ut qu^m plurima mund
qaon.damidolis depida d^ealbaremar
^prophanis repurgarem facrificiis, u
potiffim^m erfe annifum.Nam fi fu®
cit, elegantiflimis ftrudturis Deum ca
lere,nemo Antichrifto religiofior.Nfl
lo autem affedatas Calvas fordes,& fo
lutam hominum in facra libcralitateia
Valdegrata dixit atque placentia,qii
homines ab omnibus inChriflumex
penfisfecitimmunes. Nonau/imaU
tem recitare , quas viderim in flip
Chriflo danda nequitias. ©pulentiffi
ilii,ac maxime prodigi , improba? ma
neta? obulo Chrif^um ditant. Non o
pus habet ille tuis nummis, imo indi
gnustu es,quidesi fed tamcnquidnoi
apud te ipfum,fi frontem habes,erube
fcis? Laboramus certe inexcufabili dif
fiiluciooe , quam introduxciunt qui
VaihingenseII. ifi'
junque Religionem Politix, animam
iorporiiconfcieKtiam legibus poftpo-
uerunt^SinceriflimamConfeflionem
;iregulariflimis moribus maculamus^
fuperiores religione , vita fumus o-
tanium infimi. De quo quid fentiat
Deus > clar iiis ipfe defe fonat , quam ut:
hobisdifquirendumfit rmetuendum-
fjue eft ,. ubi maxima fidei jadlantia,
Chriftum iidei minimum^ illifua die
reperturum. Neceft,utexpedemusj
dum quisque fe ad bptimam normam
ipfe componat:non fertterra noftra fi-
Tecaro.hocliberalitatis & ingenuita-
tis : Eegibus {ervileminmodumco-
Hercendl fumus^ne impune ac nemiHC
mutiente peccent maximi, majores,a2-
quales,minoreSjminimi»Hicquisquis
divina ftatuta aecommodat , optimc
ineret,nonut AnticKriftus,qui terrea
& carnalia excogitavit. Nontollit fan«
Evangelium Politiai» , fed fecum fert:
fuamjeamque optimam tnuncutinam
non toUeretPolitiaEvangelium / Nor>
Chfiftianifl&umdefiBiiBus, quemfer»-
H I.
274 Incendium I
re poflimus , ille nos poffit : at ego ye»m
reor almm apud Chriftum e^e ^ quiW
plerosque excludat. Id unicum nosjpini
prodat^quod inDeum Blafphemia mi- £
iiimo,in homuncionem injuria maxf-iwn
jno ceftimatur :. quis;credat , nobis per r?,;
Chriftum licere , quod taraen iicere k
publicoalTejifu videmus i neque fane tcj
aliami ex^u&ionem reperio , quam
Periarum illud in Regis iiii inceftu^ac - ;
€ommodemus, nullam fcilicet talem >
legem repeririin Evangelioj fed alianjjRf
apud nos cff^ , qua licet, quod videa-jiic
tur.Atme.nefcioquojCalamusabripitj^iicl
calensopinor, veltot faviliarum pror^^r
pinquitate , vel contraReipuBlicx in- 1|
eendiarios jufta-indignatione : De u i^ a
potius , D E u M noftrum , ignem edav
een^ ; f imum naribus exHalantem , ar-
dentem ignem faucibus e jaculantem^
Jccarbonibus exardeicentem ; Chri^
ftum potius, Chriftum noftrum jinter
fiandelabroruni ignes:,ocuiis iiammeisk,
pedibus tanquam in fornace ignitis
axnbulaiiteni; Spiritum Sacrum poti us»,
Sjiri.
. VaIHINCENSE IL 27f
' !piritum Noftrum , qua(i ignis linguis
' nterfideles fefe diffundentem, toto a-
: limo adoremus , uc quas nobis inef^^
^ )ili clementia Divinitatis igniculos
ommunicavit, eos afflare porro, fbye-
t,ac in totius Chriftiana? compagis sa-
jrem adaugere, benigniilime velit:
es vero terrenas rSc qusecunque pro-
^ationis fornacem non fiiftinent , ita
irjanoscoaaburere,ac in calcem pul-
reremquercfoivete,utanim^noftrar,:
lobiliori utique parti,-niliil omnino
lecederc, fed fimplicitatem &perffi-
itionemadaugeri, corpus vero inutili-
)us fcoriis iiberarijliquido intujamur.
llis vero, quibus omnino nutrienda
:arovidetur, fic vidam &:amicn:ams
ktedumatqueflratum precemar 6c
uppeditemus ,ut , quod reliquum eft
ntx , lubricitatis humana: jam met
[i- itque ixerum admonitos. Yitluros fpe«
emus fi non ?.d Chrifli regulam , pc-tf-
ftdius , certe naturc^: leges rationa^
bili^s. Faveantboni: ^iii
D fio omnesvalea-
musl
H 4
;^6^ In c e n.Va I H 1N G.II..
In geminum Vahmga
Incendium,
NVmgminos ignes&lamentM 1
kdamnum ^J,
Veiuit Ulml nopa^ Ya h i n g a ,
Deo*
Kon totam tamen ah/ump/it furor
igneusurhemv
Tn medio clemens verhere virga fuii ;
Zcilicetardoreccelefiisfupprimitardovj'
Et^oYA in medijs ignihus ignis <
adeft. ^ ^'
Mtmtu dic Hojpety rurfum furgente
Vahinga,!
GTAtiafttne Dei major,an ira Dei t
loh. MartinnsRaufcheruSjHumJ
nioram literarum in Acadcjni
Tubing,Prof€£ror..
ERRATA EMINENT-
TIORA .CQXmS LECTOR
ita legac dc corri-
gat:
Pr/yr nur7ieru4 pii£m<tm , p9/ieriof !'i»eam
fjignxt.P.^ii.^yAf'atto.^,-/.unum.gj6.pr9''
'temur.Q.zi niijjierta.io.i^f.monfta. Lif. aC'
ifkrent l.iy aiS^eoloi .12 ig. ^yfhrium.i.zz.
MU^ra./^ jj.propius. t yjj. fi<re/eGS. 20 ti^
onjcientta.22^^ precib:*s.Li^. Trtum^sftratu»
ij> ^,phj^co.t.zo. myjits*s . 2jit^.ir:fliUni€S.
^9S ^ffi-t.z^ tmiortun:tm.jo.2^. /n.iutum,
^2 /.ult.exuUt/3^7, 7. eruhut.j^.y/uo.l.io.ErJtt
Lij.peccaSserci^ t Chrijitano^^ltiana. iC^,
fairrtcts. u.,io.fi^perne. i. tt.fcnejirata. Li<f,
Xiat^XeeLl. ij. .simeasi,2.totidem.l ^.perfimt"
Us.l.26.e^t4atuor'^trts.^i.,2i.ada^ss.^2,C fo'-
re.\S.exercst.l.2».4.qutlt(frato./y^,2.tnexcHfkm
ifili.A^^S.hofpttant.L\^p^(Stt ixyOpes.LiCf^*'
mem.^^ j.fcmitarif ^(f.z.o.preces. 47, i. Cbr,
ffolttana.Li^.confidintes Jfg i^.^ ij^^antt^..
^rj.^.proquod. leg^\09i. L li.^otulentorum.
f^i.^.mul: tpitcato.L Ctn^^itr, ^3,3. tt^rrtcuioi*
f^>lfferant. L22.extenuat\ 67» i^ ^eiir.t.^g,
\4r.dtffidunt.-ji.\%A€aipma.i^,2 fijua. /7-,
\7.terrA^\.,ijfepttma.j)2,i^.accendunt i,\j.dt-
^rtbutaliyfataKam.io^ ly.feremtta. lod'.!^,
frt enim iegeomnia. uo,\y.pradtt.\i^aif'^'
Jttgtum \2i ^iitngua.^^Kf.iuxt^rientur.^^it
7. mores dtct, lyCt 14. mof^t, 177,3. maniutm^
\7%,.af.fuga.\io.r,.mdjQrts.\%\,i.na\iU^s.\i^,\f»
flutfc^ttMm.xi^,\\.7HtmerMit%
.0V|.
i
I
r o
'■1
'^fi.
TVNews
OpenLibrary