(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Joannis Valentini Andreae Memorialia, benevolentium honori, amori et condolentiae data"

.'I.V •>; 



■M: 



:;^\ 



$<' 



;.t*S 



B. 



JOANNIS VALENTINl 

A N D R E ^ 

vlEMORIA- 

L I A, 

BENEVOLENTIUM 

HONORhAMORI ET CON- 

dolentU data. 



t 




RGENTORATT, 

imptibushaeredumLAZARi Zetzneri. 
AnriQ U. DC. XIX. 




CONTENTA H0< 

LIBRO MEMO- 

RIALI. 

I. Eherhardi Senioris a Gemmingem 
RappenaU)&c, vera Nohlit\ 
Annoi6] 

Tohist Hep , patria Noribergenj 

Phtlo/bphiy Itireconfulti , Mel 

ci.Theologi^lmmortalitas.i.^] 

lohayinis Schermarl, IC. & Pat 

tij Vlmam,bona MemortaA^c 

Incendium Vaihingeiife 1, k 

InjnendiumVathingenfell. u 



II 



III. 

IV. 
V. 




Candido Lecfori, 

Xorandus milii es> 
benigne Ledor , ut 
afFeftui meo in his 
Memorialibm aliquid 
ondones. Non enim nefcio, 
el amore , vel dolore fuifle oc- 
upatum, cum hxc fcriberem: 
iecitaferreusfum,utinbene- 
icos meos nihil propendeam, 
tiutpublicam clademimmotus 
i^ ntuear; quod tamen facile fa- 
i^:it, quihosmeos, &hxcmea 
lonnovit. Aufimtamenprofi- 
:eri , veiitati nullam injuriam 
faaam, & teftes multos promit- 
terc. Quoalicrum veroufulu- 
ccm videant, no liquetrego cer- 
tc meorum benevoloram cum 
A % 



voluptate recordor,&Divinani 

proteaionem in geminato iilc 

periculo gratus agnofco. Sita- 

menidunumetiam impetrem 

utmortis te admoneam, & ac 

vitam componam , fatis iiis exi- 

guis pagellis effedumefto. 

Vale:,bonorum 

memor. 




EBEB 



SBERHARDI 

V G E M M 1 N G E N 

in Rappcnauu&Biitten- 
haufcn, &c. 



Vera Nobilitas. 




M DC XIX. 




NOBILISSIMO JU 

VENI DOMINO PHILIPP 

a G E M M i N G E N iii Rapp^nauii» 
6c Buttenhaufen,&:c. 

S. P. C. 

eJcw , an unquam m 
hi jucunditds fiteri 
Nohilijpme PhilippC- 
quam cum in conU 
hermo Vtri nunquamfatu laudai 
D.Matthi<e Hafenrefferi, (^c, Pr, 
septorisnojiri una^viximtis. Jnd^ 
cumcorpore divtderemur y antmu\ 
tihifervaviinfolubilem.Moriina} 
que tuorHmpietas ^fuavitas nd 
fmunt ttitohlivtfci, quiht^ curneri 
ditio, ^ rerurn ufusaccefferinty opl 
mum Patremfacilireferes: Cujusi 
biimagmem quonda^^ ameexpn 

M 



PR^FATIO 7 

m , nunc mitto , gratitHdinis me<t 
patrem, affe^m tn te meiferpetui 
, (iem. Nthilhkfucatttm eft^omniay 

Iu tu^familu hdreditaria vtrtm 
'iytngenua cr aperta. Veumprecorp 
tadopti?na ^ttx^^ hcctxemtloper- 
^ , & Majorum laudabtiern fa- 
lampojpdea^ (jr continues. Falc^^ 
cptimePhiltppe, crfalve, Fathi»^ 
gxj,JanjQip. 



A tuo 

lempcrfideli, 
Joh. Valentino Andrex. 
CUM 




^' U M tantafitVirtutisin- 
ter mortales commodi- 
tas, ut, vel infciis nobis ai 
non animadvertentibus 
cota ci Reipiiblicae mole: 
innitatur, imo haud rarounius tanturi 
autalterius viri boni humeris incum 
bat j merito fane exclamamus : Ehet^i 
^uam dole idumeft ^cum Rejpublicafii 
Mterna , n&n e^e dsternos eos , qui eam o. 
ftimi admtniftrant 1 

Ea enim eftinfelicitas noftra.utnoi 
tantum immortales habere eos hau^ 
poffimus , qui funt fakitis pubUcae cu 
ratores firmatoresque; fed etiam, dun 
poffidemus , adeo non agnofcamus, ui 
nec,quomodoiUitantum onus fufti- 
nuerint , annotemus ; nec iUam^quatt 
inftituerut,formam,fartamfervemus 
inde avocads iUis , tanquam ocuUs or- 
bdti , ftatim oberremus , inque turba- 
r um,im mutationum, innovationumq 
foveascorruamus^ 

lodA 



niui 

sm: 



l 



NOBILITAS^. ^ 

Inde Pomparum frequens eftintei: 
^s^nuptiarumjfolennicatum^annota- 
dojftrucffcurarum^prccliorumlmmoita- 
•ismemoriajacuminis,ingenij,artium^ 
^ue fama perennis: Virtucis werxySim^ 
tlicii & Recli ( quibus tamen , quic- 
jUixiubiqu^terLisrupereftboni.debe- 
nus ] commendatio nulla, nequ c et- 
aminliteris ipfis , quibus commiirura. 
idproprie eil^jpermagnumfubfidium ; 
"edopes potius^tituli,ingeniorumque 
uxuries e iuggeftis perftrepu nt 5 artes, 
quibusindomitum vuigus cohibetur, 
fed. inprimis tam eiferus & diftluens 
hominis animus cicuratur , raro exau- 
diunturjpotius^qnitam invifo munetl 
fruftra aliquandiu de{iidarunt,manu- 
millione a De o petitaimp:traiaque, 
eterris fimul 5c menaoriinoftra evo* 
lanto. 

Itainter nos ha<5tLMius, verum non 
fatis diu , vixit Virtutis quondam , lite- 
larum, Nobihtatis folidx, &-famihne 
fuar Iplendidiflim xdcus, Eberhardm 
a Gemmingen in Rappenau & Butten- 
hAufeny &€. qui, quodin fubhmiex- 
A S 



lo V E R A 

cellentique ingenio , rerum infinita-, 
rum fcientia experientiaque , Fortunse 
applaufujpofTeflionuabandantJajglo. 
rixubiqusjFamae 8c memoris ubeiri 
ma matvrria nihil, nifi in patriam civi: 
optimi ,in familiam 3c fubditos Patri 
optimijinbonos omnespatroni opti 
mi titulum ali^?d iret , obcin e retq; ab 
un iantiflj mc } ita nunc ( pofteaquam i 
Deo receptusclljabiiir^ vide^ur , u 
nec h. lieris , quibus tamen vicam o 
mnem^ neca literacis,quibus affedun 
oainemi neca Virtucc, cuiex rcitiun 
omn : ; nec abonis , q ubus labores o 
mnes; n caReligione.cui ardorema 
mn m tribuit , iatis pro meritis am- 
plam [^-aii m, memoriamveimp.traf 
fcifed in lugentium tantum defid ^rnn. 
dumque p. doribus atque iiiLpiriis de 
iitefcere videatur .^ 

Atquiintam exiguo xwi noftrib© 
Korum numero , fi quis terris noftri 
miferrimiscontingeret,acclamandun 
cundisjfiq liseriperetur, ejulandun 
cun(^is foret,tantaque fagicitate vefti 
gia.eQ:um, q^uirede ambularunt , in 

dagan 



NOBILITAS. rr 

iaganda, ut qua illi via tantum , toties- 
ue profuerunt, eadem continuaretur, 
ieque adpompofas,rumptuoias,mon- 
* ofas , vanas atque tyrannicas alio- 
nimfemitasdilaberemur; Ced retenta 
emper commoditatis felicitatisque c 
Hmplici , re^o , honoq^ redundantis re- 
centi memoria , ad prsecepta horum 
tam fervanda , quam creberrime de- 
fcribenda^renovandaque, tam praccur- 
forum gloria , quam infequentium co^ 
modo,incitar.^mur. Talem utinam 
impetraret defcriptorem , encomia- 
ftemveille nofterRedaevisceximius 
quondam viator EberharduSi vitaque 
cius (anda potiiis &:util;s , quam fpe- 
eiofa,ab eloquenti aliqnalinguaPoftc- 
ritati oftentaretur j haberemus equi- 
dem fi non AuHci fplendoris , BeUici 
roboris, Literariac Famac , fumptuofx 
vit«,certc optimi Virijoptimi mariti,o-. 
ptimi patris, optimi heri, optimi Magi- 
ftratus,optimiPatronimod6non per- 
fedtum^xemplar, &in uno hominc 
Nobilitatis multiplicis , foUdxque ex- 
ccUettU» yan^ imagincm intuerc mur^ 



u V E R A "I 

Ettalequidem vitae frucSiferae fpe- t 
culum ab aliquo tanti , quibus ilie h< 
\rit,eruditiffimorumiiumeii,ex(ped:a' 
bimus , fperabimus , optabimus, effla- 
gitabimus : ego veropofteaquampro- 
pitio D E o tanti Tiri uotitia , favorc , fa- 
miliaritateque , qaantumvis heu exi- 
guo uti tempore licuitretfi ab omBi.ea 
ope , qii^ ad laudandos laudabiles ne- 
ceirada cft, egenus , ita tamea6: lacii- 
marum&devodafFedtus,^: accepco- 
rum beneftciorum memoria,<3<: jucun< 
diflimx converfationis recordatione, 
6c tant^ Viitutisadmiratione , Sc la 
prolemeius reii*!l:am, promptitudine 
fum plenus/jt quin in filium PhilippUy 
feliciflimiim paternivultuS(S<: ingenij 
semukim, vosque quicunque h^cle- 
geasbonos, cundlahxc effunderem,, 
temperare mihi nonpotuerim, para- i 
tus,quodcunque potiiis nomenfubi^ | 
re.,quam non idomnc , quod abalbu-. 
tiemea.fterihqueingenio impetrave- 
ro, in reducendum , proferendumqus 
laudabihs vitcc curriculum, redimen.- 
dum ab obhvione exquifiuus Nobiii* 

tatk 



NOBILITAS.. II 

i <tm{pedmen,exhibendum filio Pa- 
emum,domefliciimque virtutis ex- 
jmplumiOmnibusveramvitam, ho- 
Tiiinisque interrisofficium commen- 
dandum, infumam; quod ut poflim, 
Deummihi faventem. ex animo pre- 
cor, 

. In Eberhardi itzque a Gemmingen 
NobiU VitaFortunamne primummi- 
rer,an Fortunx meritumo non habeo : 
adeoiiiterfjfecertarunt, illa exoptata 
q^useque atq; optima conferendo , ipfe 
qucerendo <Sc laudabili invefligatione 
promerendo. fed omnino prior illa 
fuit,id eftjDeimanifeflus favor,acpro- 
pemodiimpeculiaris , qao Gemfniri' 
genfiumfamiliam , centenis aliquot ab 
hincannis complexusefl, clariflime,, 
quemqiLeadhocusq;nofb:um aEvum,. 
per totavos ac paieates continuavic 
benigniilime^ultainibiantiquae for- 
titudinis,germanae integritatis, Nobi- 
hs Confhntiasj opam cumulatiflima- 
rum,hoaorumfupremorum , dignita- 
tum fubhmium ac eledtoraUum , flru- 
^urarum fplendidiflimarum fpecimi» 



14 V E R A 

na,atque exemplajfed nefcio qao Cem\ 
mingenfis Domus arcano , liberalitatis,) 
devotionis,pariimonis, candoris, hu- 
manitatis, favoriserga bonos,amoris 
erga fubjedoSjfacilitatis erga (ingulos, 
reditudinUfimpltcttatisc^ columbin^ 
intra fefe plura, videre licet, quaeitaG- 
fe in hunc usque diem in ramos furcu- 
losq;propagarunt, utiiquo aliorfum, 
a»liis Majorum imaginibus uti libet , hi 
de his prog f nitorum fuorum moribus 
gloriari&poffintcofidenterj&v.hnt 
libenter. 

Hacftirpefelicioreortusjfedparen- 
tibuslonge felicioribus prognatus ,in i 
clara Evangehj Luce , claroque iucis | 
holpitio, \!i^irt .^mbcrgia,Lucem prima 
Burgii!L{picity[is^7'id.IuL]AvtEberhar 
df, im bonoru omniu exulantiu fede. 
Is 8c bellicarum artium , fortitudinis- 
que,&:adfamofiiIimaqu2:que afcen- 
dendi occafionum hasres, ubi primum 
domefticsefrugalitatis , oificij bonipa- 
trisfamihas vias appreh:ndit; ita eas 
pofthac tenuit mordicus: ut iicut unica 
vica:tranquillx commoda^^expeditar, 



NOBILITAS. if 

ata? m.^dia reperit ; ita Sc pofthac 
lam thefaiiris nuUis , fpendorcq; com- 
utavit,<S<:aiiri,honoris,quietis,famct, 
ilutis tan Jem sternae perpetuum fer- 
iles habuit. 

Illud domefticum quali Regnum, 

k minutar Rdpablics excellens ad- 

niniilratio pacem peperit , jucundita- 

:m)C jlebremqae illam,qu2f in homi- 

lum oris etiim nunc verfaturjC&wf or- 

iiam. n^ n iubdiii tantum quiefcere, 

• aug ri , de Magiftiatus tut .la , auxiiio, 

con(ilio,in{i:itutione,ex':mplogaudc- 

rctScgiatulari fibi j non fervi tantum, 

) fervac,miniftri otiicium facere,&: paci- 

: fictmReligiofamquefamiliam confti- 

tue-ej S/d ipfacapiia,pater inquam , <5c 

tres annis maturi j imo niimerofs pro- 

hs patres,Filij,ita inter fe convenire , & 

invirtutis po.CQ,zcGemjn!ngefiU7n pro- 

frhyfimplici&re6lo,con[pi\:z\:cyadezm 

conjuges fibi dehgcre,in eapufillum 

gregem innuLrire,educare, & omnino 

alTuefaccre. Nonvifa ibivitafoluta, 

linguablafphema,venterdiftentus,aut 

luxurians \ Non equoEuminfana exa- 

gita^ 



i€ V E R A 

gitaticnon luftica: gentis contcmpt 
nonferarum infylvis furiofaperfect 
tio,non hominnm immitis abufus , i 
fercuiorum numerus,non veftimeiln 
torum monftra , non Gallici aut Itali# 
mores, non otium curiofum : fed , 
uno verbo dicam,ubique Mediocrital 
vitaeratio reda, id eft, nec ad exceilui 
nec defedum declinans, condita pac< 
promotaincremeiito, ornatafama: fc 
fupra cun6b adj uta Deiafliftentia. 

Permagnaequidemvirtus in Patr 
&Filiisomnibus; ied ut interdum i 
multi&elegantiflimis formisfua cuic 
peculiaris ac exceltens puichritudc 
fingularumq; quafi vi6toria , ita quei 
nuncpropiiis intuemur, Reinharduse: 
firatribus medius unice placet, fuiius 
quecollaudandusvidetur.. Isapatri 
beato abitu optimarum omnium , (e< 
inprimis Gemmingenfium virtutum 
morumque haerediiatCiinfuper ex De 
favore , Virtutum Relenie a Majlfebach 
nobihflima^conjugisiharmonia opu- 
lenti0imus,feUx,benedidtus , jam <)U2 
nonipfe tantum,fed&perFilios,ratio. 

neRei: 






m 



NOBILITAS. ^ 17 

Reipublica: quam maxime prodet 

XjfoUicicas , cum utriusque virtuds» 

garae aimataeque exempla abunda- 

itjhic l3i^;.';iw primum pauperis , poft- 

1 Audacis ditbi, fortitudo; ibi Gforgij^ 

pirenfium Pra^pofiti, e hteris famai 

ic Theobaldi Pal:^il:ino &: Turcico iti- 

^jii-^^^celebrisadmiiaticiilnrn^^^Mo- 

;untinen(ium Archiepu^copi , gloria^ 

liorumque ex Mcjo ibus e diverfis 

kudiis diverfus inter homines fa vor, 

tritfovocarent; inclinavic ad ii.eras,ut, 

ijjuod in aliiskictenusadmiratus fuii^ 

(jj ,et,fovi(re t , quo ipfe cum doltjf e care- 

o^ :et , in fiiiisintuerc tur ^tantaque virtu^ 

jijium s^entilitiarum propriis in a^dibus 

j;icceiIione , ornamento tanto gaude- 

.Kt. 

j Succefli: eledio : vota funt a Dea 
j amphus , quam voverac, audita. Illa, 
^ quam fuxerunt prima lad^?, quam ex- 
audiverunt primis verbis,ad quamfor- 
mati prima cenellaq; infantia,cui poft- 
eafideh paternaqae exphcatione con- 
cihati funt , quamque tandem in fan- 
guiiiem quafi fuccumque converte- 

runt. 



i8 V E R A 

runt , virtiis , altius aiiqiiid protulit , <?' ^' 
gloriofias aiiquid nobisreliquit. Nan| ^^ 
lub Paternse feveritatis ac curic,Mater| ^^ 
narum precum, familiicrpfi acvotojif^ 
rum viatico in fcJiolas emiffi , ac optilf' 
mo cuiqa^ Pra^ceptorum tradiii , re|p 
(pondere £equum erat tantis ad (ludi 
c6moditatibus,efFugereimpediment 
facilius.Quac enim in noflri xvi nofti 
juventateNobiii profedusimpedin 
imotollere penitusfoient, eaaDeran 
cunda, corporisteneiia educatio, ve 
ftitus moliities,parentum induigentii 
Prapceptorum abjedus metus , corrc 
dtionum parcitas, honoris immaturj 
tas,Nobiiitatis pra^poftera pracrogatJ 
yjLyin eligendis bonis Informatoribu 
ftupor , lionoiandis remunerandisqu 
obf i vio,opis ad corcedionem ferendi 
cundtatio , atque uno verbo Seminut 
Vinutis in minutuiam etiam setateij 
(pargendorum vei ignorantia vel n^ 
gle6tas;cun6ta,inquam,ii2ecaberanl 
dc par :ntum vigiiantia , prudentiaqu 
c virtutisfemitaamovebantur. Itaex 
crefcunt ingenui Fratres , eorumq[u 

maxi 



NOBILITAS. 19 

: iximusmtu Eberh.irdiis noiif^rjnon 

, ucoium vota,pr£Ecepcoram voluta- 

n tantum fuperat; fed & reipfum , id 

cummemoriarua,qua?minustan- 

iendidefideiio,tantodi(cendico- 

nini fucciirrere videbatur , adeo 

nHidatur fervide , ut , qui diligentia 

fec primus, ingeniofiflimorum quo- 

;■ profedibus par redderetur atque 

oximus. Jaciuntur italiterarij aedifi- 

j fundarnenta, potiiis rudimenta, ex- 

•ceturmemona,acuitur judicium fed 

iprimisBow/ viri pracludiafiunt,eius 

:ilicet , qui virtutis viam redo trami- 

^aliquando fitcalcatiurus. 

Hacc Neofiadio ad CocbeumyUS^ 

;Uedum devoratis linguarum initiis, 

rtiumque pdmordiis moleflioribus, 

ignuseftvifus , qiii vitam Academi> 

iim fucundiorem ingred.retur. Tu^ 

'inga prima omnium excipit , ilia Re- 

igionis finceritate , eruQitiflimorum 

:opia, acopnmarum rerum exercitio 

jH- rito celebris. Sed non iiluc miirus 

. ?ft,ut haberet, q ii fumptus prodigios^ 

frodigerct>qui ieges nullas agnofce- 

retj 



zo V E R A 

r€t, qui de die pfittacum, no(5l:e mv, 
gientem bovem , vel canem latrante^ 
repraerentaret,quimajoruai virtute, b, 
bene partis opibus ad fcelus quodvi; 
adineptiam quamcnnquc abuterettj 
quive Academiam non eruditior! 
probitatisque^fed amorum , Infuui 
compotationum, luxus, conflictuu 
8c difcurfationum palacfbam vellet: 
liaPater mercari jubet, aiiaconcup 
fcitFilins,?.liaexponitAcademia;nei 
pe dodtiffimorum quorumque coi 
verfationem^librorumexquifitillim 
rumdeled:um,inventionum ingeni 
fi(Ii!narumcopiam,exercidorum u 
liflimorumoccafionem, familiarita 
jucundillimaECommoditatrm , vari 
rumingeniorum examen & experie 
tiam,aliac|; elegantiflima infinita,qi 
vitam Sc formare pollent decenter, 
ornare eleganter,&: deled:are com 
nienter, fijmptusque quoscunque k 
bitos refundere largiter. 

Sed imbecillior jiiventus eft, nec 
tanto peiverforum numerolatis firri 
Itaqae parentes haud funtfecuri, 



NOBILITAS. zi 

:habent pofl: reliquas oinnes , cu- 

Lllle feveritate , qiiarn Filius fcit o- 

.s exceJfrus impati "nteni,qua.m fcit 

quamtentandaiT;; illa laaimis dc ■ 

:ibus , quas Filius iibi fcit ,prout e- 

t>auc perutiles aut nialedicas,quic- 

d abique a juvenili,errore , mobili- 

qae exurgit, deciinanc, eveilunt, 

inguunt. Nec hoc acqui vfcuntjO- 

nc fibi adjumenta ab Hoipitio ho- 

lo , <Sj fedudionibus immuni. Id 

itigit aPrjcceptore annis maturo, 

aintegro,verace,liberali,gravi,feda- 

erudito, cado 5 dexterrimo ac expe- 

iitr;& is ( qna-rarafortunaeft) An^ 

eaiBaierits cotigit: [ ijSy.26.Martij] 

ibus vita omnis Eberhardi noftri,ita 

rquosvis humanae infirmitatis Ccn- 

52q')aliceri inviolataq; dedud:aeft, 

: quii unquam, cujus pocnitere po- 

eritpra?vava'u rit. 

1 Sub hac mori mcaftodia,ftudiorum 

IJuris usq; cognitioneai incremen- 

s,annisj^m6i:judiciomaturior,alias 

^uoque Germanir htcrarias delicias 

' oram intueri,aiioqui 6c moru amcE- 

nitate, 



ljlltl 



2,t V E R A 

nitate , difcendi aidore , fibi conciliatl 
geftit. ItaqaeTabinc- 'nfi Acad.mi, "^' 
vale didto , non per gvmos mores jai '^''^ 
•xterasgefticuiationes 5nv)n fervitut ^"' 
humanacprsEceptiancuias , nonlicer '^^^;! 
tias juveniLs nici:amenta,6c increifcf'^ 
liahumana? malitix,m{idiarum, miR f'^ 
risjlaboiTiirq le ip.ximina,non vol "' 
ptatumilLccbras,petomnes Europ ''^ 
aut Afiz ang ilos difquirere , fed Ge ' ' 
manam libertatem,integritatem,'ca| " ' 
dorem ^fimpliciratem & reCiitudim 
in ipfo Germani.c medituUio intu 
geftit.Id ei Marpurgum pracfticitj lite 
nobile,eruditiscelebre,nationumco 
curfu infigne j fed ^gidij inpriir 
Hunnij Theologia? nuper luminisc 
vi6^u, acamicitia, Vulteji& Sixtinil 
<3:ionibus,Treutleri pra? fidio, ei hon 
rificum ac perutile: Id Argentina^ 
nominis& tantaliterarumfamadec 
raei&infignisReipublicce forma, 
cruditiflimorum copia , Sc rerum 
riarum infpe6tione,6cGrafecciano 
vaco coUegio fruduofa. Id Ingol^ 
i;«witidemfcientia, ftudiofbrum 

mev 






NOBILITAS. 25 

II ro,ingenioruin certamine plenum, 

3,ieeaglona locis tantumcdo diver- 

(i aatproculremotislolafit, quisquis 

t lus^quisquis dod:us>quisquis lim- 

f x,apeitus&candidus fait, id prse- 

{ it&amplius,quam totaliis mille ur- 

i,i3rlvXjmontes,vall.S)iiiatus,flumi- 

, maria^folitudines, nova: &anti- 

ae terrar ad eum , quem unice reipe- 

; , re^p ftmplicifq^ fcopum aliquid 

ntulit. 

Fclix nimirum eft Eherbardt4s , cui 

otica mala magno emere non licuit, 

rfan neclubitum fuit, cujus Acade- 

ica vita inter celeberrimorumquo* 

jnque conver(ationem,amoreJD, ex- 

tationem , commendationem, non 

eudo-ftudioforum tumultus pcra- 

:a: cuius mores Sc ftudia optimus Ma- 

ifter direxitjcujus juv-^ntus optimum 

: decrepicae etiamfenedtuti fufficiens 

ibfidiu collegit; cujus precibus Deo, 

:udiis pra:ceptoribus,obiequio reipu- 

»licce , inilituto Academiis , converfa- 

ione familiaribus , moribus amicis o- 

nnibus eft abunde fadsfadum;deniq; 

qui 



i4 V E R A 

qui ita tandem ^ prjeceptoribns ac a- 
micis omnibiis c!i(ceflit , ut nec hos ad 
hibitoriim officioriim poenitnertt,nec 
acceptorum beneficiorum obhtus un- 
quamipfefuerit. 

Ergojamliterarumfatis ? nequal; 
quam,utquieas vitae comites perpe.^^^i 
tuas, confiiiorum magiftras, rationi! i 
diredrices conduxerat ; verum iiliuj ' 
temporis , quod Academic^ vixx darl 
Pater decreverat, fatis : jam feniles h ' 
meri defatigari, jam viriles in fiiio on 
ri pares vifeurjacquxinfubditoru 
commoda redundarent, dotes matura 
EHgituruxor , quam non genus , no 
forma, non opes , non morum elegar 
tia, quantumvisinea abundantillimi 
fed ( defun6bi verbis utar)matura xtx 
fimplex veftitus,ad labor; s promptiti 
do, manus duriufculse, Sc v.^rborui 
candor Patri conciliarant,utpietatis c 
fet,laudabihscEConomiae, amoris erj 
fubjedtos , benignitatis , liberalitatis< 
crga fingulos , & antiqui Genttlitijqt 
re^i Fihofocia.Ita Parentum volunts 
le fit Nobile illud, &, quod eventus fi 

maqu 



' NOBILITAS. zf 

n que probavit , felix concors q; E^^r- 

h di & Anridt CAtharindt a Rotenftein 

cinubium,(imulqueclLiorum pe(^o- 

r n , animorum , voluntatum , viitu- 

t aquevincuiuminrolubile. [Nuptia 

■ :t Drefchclmga, j<{94. 26, Augufti.'^ 

P Itaque hic ordiemur Eberhardi vi- 

ji, quam non nllivirtutum exerci- 

^aciiifuos commodismetimiir,& 

odantefuit, optimis parentibusac 

i hucusque eum , ex oonorum o- 

lium voto,deduxerat , divino favori 

itum referimus : infuper quod in U- 

:ariahadenus vitapromoverunt fu- 

tiores/admiratifuntinf-^riores,ama- 

nt xquales, honorarut iimul omnes, 

ipfo quoque vitse verac pracpara- 

enta duxit, & huc unice retulit,ut 

mum eum eflicerent , id eft, & oeco- 

)mi2E lacrae d< poUtiac chriftianx ido- 

^um. 

1 Primum ergo erat,conjugem,quam 

/ prema Dei indulgentia n dus f ji{^ 

.j;tpiam,caftam,placidam,prudentein, 

y coptatiffimam^diligeret unice,hono- 

^u:ecfincere,eifeconciederet fecurit 

I B 



2^ V E R A 

fime : inde tantam animarum & vo- 
luntatis conjundionem , in Dci cul- 
tum,&rubjed:orumcommodumcon- 
ferretilites, cont^ptus, &privaLaarca^£ 
napaiadoxa hic erant, non ille contn ], 
conjugem tumukuari; nonilla maritcj,. 
imponere,non ille culinam regere , n 
illa Mufeumingredi, non ille fila d 
cere , non illa jus dicere , non iile d 
mus minutias omne s exigere , non i\ 
Reipub. fecreta fcrutari confueveran 
fed ciivina harmonia fuum quisq 
officiumfaccre. Itaetiam beneditiij 
divina adminifti abatur , ne cuiqu; 
bono efTct praeclufa, nepateret ml 
omnibus,nonhicinfanaE& quotidi 
nx compotationes , aleatorum , Cy 
phoniacorum concurfus 5 feneilrarui 
fbrnacisve freqnens confradia , aj 
bra? fakationes 6c chorc: is,juvenilis 
xuria? rec ptaculum,perpetuaBacc 
naUa {eddomusadchriftum, ad an 
quam virtut ^m , ad y^^jpte c^- re(t. 
coiiipoiita,ad quam diverterenta 
modefti^acfobrij , conf jgerentaftl 
atnuTeri, accederent literaci& in 

ni 



NOBrLlTAS. ly 

! oii, omnes,quibonieircfnt,quicon 

ium capercj qui rebus <dabiis fuccur- 

aut optima? occonomi^ exemplum 

:iu ri velknt,convenirent. 

Intcrea fo^cunaa Mater o^fties Pa- 

:in nobili fobole coronat, fed veluti 

\ r minus prseftiterit ^ tanta adhuc cu- 

^icitudinetantadonaria fua exor- 

, utveimutaadhuc,tencila,&bal- 

i.:.entia adD :i laudem,par; ntum re- 

rrentiam, morumque civiliorum ini- 

icompo{uerit,inftjtnerit,acaimiii- 

:ema Patris diledione produxerit. 

\de diviiione quaii facSfca , fibi fumfit 

lias ad O : conomiam,adpudicos mo- 

?s , ad elegantiam virtuoinm omnem 

iftituendas 5 filios Patri trad:dit , quos 

^ 6 literis tantr.m primoiibus, fcd quod 

^; iFhtlrppo filiodiiigenter prasfticitjar- 

■^ .i^m initiis qiioque eruduTt. Tantqs 

'-'rilicet utLobiquc erat imitationis ar- 

-' ';or,ne qua viitut^^ quond;ym in parcn- 

^ibuscelcbri carerent, neve inprobi- 

^^ atis bonxque cum illis famas certami- 

'tieinferioresreperircntur. 

■•• Tunc & j^dificandi honefta cupido 

B z 



a8 V E R A 

inccffit>five nccellitate id petentc,fivtli 
cxemplo exckante. Jam Patris an^ 
Drefchclinga , jamPatmi Brefieneccai 
tum cognatomm Bonfelda & Furfel ^ ; 
ifrf,omnes novacaceiegantifEm^ ltiu| 
€turae multam ^ fumptibus &ornatu|; 
fedabacdificantiumaequitatemajoveib 
famam impetraverant : iilis fuam addi 
arccm Rappenau , fumtibiis fuis ( quo< 
rarumhodie,quatumvis juftiffimum 
id eft,nullo fubditorum fudore,impcfi 
iis,moleftia, fed permagno fruftu ere 
d:am,firmatam,mox variaeleganti^; 
fuiinprimisjfamilia^queingreiTu , a 
inhabitatione ornatiffimam. [ / 6 o\ 
zj.Sept,] 

Ha/iint ittcc^deS) quibm veluti tut\ 
lares Deas,introduxit luftttiamy Prt 
dentiamyTempera}itiamyScientiamyL\ 
heralitatem, Benignitatem , Ordinet 
Parfimoniam,Concordiam:qmhusd\ 
fingulis feruit , & quotidiana quafi i 
fertfacrificiaiquorum jufla dum exj 
ditftrenue, anne putatis,aut defuilj 
eumReipublicap,etfi in a^dibus retei 
Cttm,autotijquidquamad fequend< 



NOBILITAS, 19 

\\x\x ftrepitus fupcrfuifrcjAlionimid 
it, aliislibeat : (ane cuitot homines, 
juot Eherhardo noftro quodam , a Deo 
ommiffirunt^cuieajquaillejcuraam- 
4edli, regerc folicitudine decretum, 
lon habe t , cur alienis fe immifceat, o- 
)us,nec, ne minus Deo, Patrixve fer- 
^ iatlaboriose.periculum. 

Verum talia eruditi diiputent. Hic 
eluti fingulorum erubditis,pater,pri» 
num de Divlni Verbi ^anf4rf,deinpa* 
;e,politia, &augmentis profpexitjiss. 
i|ie,quantumpotuit, probatos ubi<pe 
ii&rvitac integrioris iis praefecit, auta^ 
«: tnovit inHignos ; mox , <^ui cujusvis 
moTes , labores v^conomia eilent, cu- 
4rioseinquifivit, bonorum annifus ju- 
ri- vitjimpedivit malorum confilia. The- 
[;. fiuri ejus erant fubditorum incremen- 
rta, debitorcsfercunicifubdid, qui&r 
jagellos & domos, 6c liberorum ma- 
^' nuariaartificia,& fuamformationem 
c. & honefta matrimonia, <Sc vidus qusc- 
i rendi rationem,omniumque commo- 
f. devivendiformam, grataacceptaque 
i ciretulerunt. IUe fingulorum nomina 
5 B ? 



zo V E R A ^; 

jTcirejfingulorum ingenia nota haber< Srii 
fingulis officia fua dill:ribuere,fingulc «i^ 
rumacceptasaliundeinjurias compc (Ht 
nerejfingulosj^&magnoquidem xrt d 
erig^re, gaudium fuum ac iaborcm e 
feitavolueiat. 

Necminus interea fi quis^ Deo' loi 
vocandusjliberisfuis expetiebat tut ii. 
Temoptimum^fiquis in juriscontn k 
verfia, explicatorem optimum; fi. qu ns 
inanimorum din:ra6lione,conciliat<l ffi 
xcm optimumj fi quis in Patria? perici 
lo,confiiltorem optimumsfi quis in r 
fcus dubiis , amicum optimum 5 fi qu 

in virtutis via, piomotuiciuoptimur 

fi quis d.^nique in literis artibusqi 
humanioribus ornandis,Patronum < 
ptabat optimum , huc ibatur , hic fati 
fiebatj imo fiiperabantur finguloru; 
vota , utqui omnem vitam bonis tr 
buere, qui pras omni gloria , aut Fan 
nominis,quoquo labore,moleftia qu 
que,deniqae etiam qiorundam odi 
dignepetentibus fiiccurrere, prodeil 
confiiiere,fibi propofin^fiet. 

Tantum eratliteras experientia?,) 

didu 



NOBILITAS. ^i 

icium pietati con junxiire , quicquid 

ndique ornamentorum fuit aut ex- 

elientiae ,fimplici ac re^a contribuiC 

. Nonhicgenus, non liberius vitae 

enus,nonopes,Fortuna?autfam2eap- 

laufus nocerepoterant; fedratio, qua 

lomni vicaimDiberat^prsdominab*- 

ur. Ab ea vidlus quotidianus,qui nul- 

ius e fubditis famej ami<^us , qui nul- 

ius nuditatejexercitia, qua? nullitts df- 

atigatione ; feryitia , quac nullius cox. 

:trone; lib.^ralitas, quac nullius depila-» 

ione j abundantia, quae nullius onere j; 

jra^eminentia, qux nullius depreffio- 

le conftabat, vitaeque fplendor ac feK- 

:itascumfinguIorum falute cojunda, 

nufpiam gloriofaauteffervefcens rScd 

.'libris^fiquandovacabat^abdiu^&aut 

t juii a^quoque qua^rendo , aut humanis 

adtionibus, feculorum revolutionibus 

pernofcendis,autPoIiticorumdifcurfi- 

bus infpiciendis \ verum prse reliquis 

^«/ w^ noftras excellentie ,ac perChri. 

ftum impetratae f^f licitatismeditationi, 

dedita. 

Ita exisebantur anni feptendecia^ 
B 4 



52 V E R A 

lane conjugi, fubdirisjcognatis, amic" 
vixtoticlemdies,ac, fi lamentantibi 
credimus , omninb a^quo paucioie 
Jamtempium novumruoaere exftri 
xerat,abfoluerat, jam eFiiiis primui 
ftudiis tradiderat , jam ad iaudabili 
quosque conatus {hCe animo ac vot 
quafi prarpararat , cum pr^eter bon( 
rumomniumopinionem atq; prece 
cordis ei) virtutum,voluntatis ,ac fui 
^ioiiis exadiffimae dimidium , Coi 
}miK , Ama C^tbarina , eripitur. I 
inorbo difficili , verum qui remedi 
cedere videretur, aliquandiu tentai 
Cum fiuftra Badenfes tbeYmas opp 
fui(rey>rapvalentibus capitis dolorib 
acutiflimisjpaucis diebus decumbit,i 
inter preces lacrimasque fuorum pl 
. cidiflime exfpirat. [i^ii. 3. O£tob. H, 
pomerid.] 

Ingens hic lu(5i:us, 5«: qui fummi 
cundlis videbatur, qui tant^ Matroi 
b e n eficio aut vixifTen t omninb, aut . 
xiffent commodius : fummus familii 
qux huic column^ innixa hadenj 
fuiiret/ummus libeiis^quibuspofthj 

dii 



NOBILITAS. ^; 

jlciflimaMatre,exoptatifIima infor-i 

latrice, cailitatis, morum placidifli» 

loium elegamiflimorumque exem-i 

locarendumeiret. 

Atutinam fumm^^is hiclu(51:us fiiifl 

i!t, &unius funerislaaimis, ejulari- 

us,triftifliimisqueexequiis[8.o^o5.] 

onflitifTet / fiipererat majus malum^ 

[uod &:fupra lacrimasefiet , 3c fletus 

loftros in ftuporem converteret, Ma- 

i kifcilicetdolor,qui doloris noftri cau* 

1 a,lu6tus nimius , quixternwm nobis 

;: uc^m peperit, ac qui neminem ha- 

3 ienus Isferat, poftremis lacrimis ,ge- 

p nidbus ac fufpiriis fuis^nos infanabili- 

i) )usvulneribnsfauciavit. Ambulabac 

t;;:s (reliqua noftra fpes) dimidio mor- 

p!j:ims, folabaturfefubfequendi fpe,re- 

[.;tlinqnendi terras defiderio : five ipfi ci- 

neres vocabant, five is concupifccbat 

icfCineres,fivetantamcopulam ne Mord 

luquidem disjungere fas erat, five mor- 

libus veluti commiferatione promove- 

t rat,five tandem qui nihil a Deo fruftra 

ii:petiifret,hocpoftremoetiam votoau- 

31 diius erat ^ iiie heu iiberis , cognatiS) 



i 



^4 V E R A ' 

tmicis ,nobis relidis acpiope fpret 
omnibus,ad conjugemjad toties ind 
fnatam conjugem ^ ad defideratifl 
mam con}ugem approperat. 

llnohocnonnbi, fedfuis nimiu 
amavit^conjugijque 6c concordise vi 
€ulo ard^ius,qaamn2tura petieratyf. 
aftrinxit. fed lite . cumqua , (Scpropi 
qiiam libenter vixilTet , fiite qua viv( 
moleftum eilet , ac nollet , vekiti qi 
defundas Manibus deberet teftati 
faceregeftiens,mortem animocon 
pit,corpore contrahit, mofboprx 
git,verbis dennnciat. 

Vixuna hoii decubu,erat,cumi 
la:tus,ac qaailimpetrato votoova 
fuisrevale(centia?fpemomnemdif 
tisverbisabicindit, fimiil ludumi 
ponit,6cnovam conjugisac beatam 
lutationem. ,. novos ac perpetuos 2 
plexus^ aiterum ac reteinum connu 
animojucunde agitat. Non ille m 
item horret.non morbidolores fer 
nonUberorumcuratangitur , nonf 
rum lacrimis commovetur.Chriftu i 
(Gujusfaoroianchimcorpus devod 



■':. 



NOBILITAS. ^f 

fj^e excepit) mortem cxoptatam jam 

ecerat: futuri exfpedatio morbum le- 

ierat:Confeflio,poenitentia, ac Fides 

)eccatorum farcinam ad Redemptoris 

jedes depofuerant: Confcientiared:^ 

idorum 5 & bonorum teftimonio, Fa- 

mx confultum : liberis fub Dei twtell 

rufficienter eratprofpectum ,cum ille, 

tanquam ad iter expeditus, ad cceleftis 

J vita? introitum paratus,poftremum va- 

^ lefuis dicere concupifcit. Aderanttri- 

J ftiilim^us Frater Johannes Wilhemus, 

^ &tresmGeftiiIimseforores,quacadtam 

|inopinatum luduofumque vale con- 

jjvenerant. Conftanti/Iimus omnium, 

j|& pracfentiflimi animi moribundus, 

•] non folatio egetjfed folatur^non Medi- 

i cam manum anxie implorat , fed vix 

j tolerat ; non vitse aUquos fahem dies 

i expetifcit, feddifceftushoramiiidicat, 

l &:,quod omnes(quibus id ocuhs ilitu- 

eri Hcuit ) teftantur, nonaUter acqui 

corpore fanus officium in manus aUe- 

nas refignare ac abire vellet,hberis fuis 

tutorem propitium Deum precatus» 

fui honeftaia memoriam, liberoruia 

B ^ 



I^ T E R A 

cducationem Chriftianam , (ubcliti* 
rum paternam curam, pauperum iib 
lale fubfidium y Ecclefise & fcholarui 
favorem^Hterarumptomotionemj £. 
ga fmgiiIos,qui ei ferviilfent^gratitu - 
rem^denique omnis eius,quod ipfe i 
vitafeciifetbrnignamac Chriftiann 
interpretationem commendat , ex]- 
titj&:defuisfpe poftrema fperatj iiJ 
muitis poft Roris eo , quod prj^di) ? 
pundointerlacraverba, liberdolo- 
bus,libercuris, liber tandem corpcf 
ndD II m evolat. [i6, Oclob, H.4^,a. 

Ecqaid nos agimus? congratu- 
murne,an lug^m.us? Si Js,cujus vita |i: 
omnes arciculos felix fuichonefti 
jna,utiIifJi.na, cel&biis ; cujusmo] 
Patiis ReiLb:rdi , cognomento 5< 
dtleiti , reprarfentair-jnt , renovaruj 
cui, q'!icunq;urquam habuerunti 
gnitum,omnesautfamamaut gratii 
dm m !e debere agnofcut,cu;us a^ 
«es cun<^as Deum , jiis , a:quura yfi 
flexa€reitum /pirabant; fi is, inqua 
vitam gloriofam expetita morte cl\ 
iit,^poflreinohoc, quoNaturxo 

ftrid 



NOBILITAS, _rt 

ftri(5fcus erat , debito, etiam piomptiiu- 

dinisjfortitudinisque laudem impetra» 

vit,ecquiddolebimus, eum,utnomi- 

nem,mortuum; utccelicum,CGelisre-. 

iceptum; ut perfedum amatorem, ab 

amataattradrum; utbonorum omniu 

fervum , manumiflum ; ut corporis fui 

:i : captivumj liberatum ; denique bonum 

; : viium,civem,maritum,patrem >magi- 

2 ftratum,patronum^micum,herum,ad 

It recipienda virtutum prfcmia>Fidei <Sc 

:? pictaiis coronam,pati?ntias &-conftan- 

;, tisc brabeu , evocatnir effe ? Nos vcro 

■D lugemus; Sc fbrtem noftram c6 plutes 

[ii deploramus, quo cx omni pene homi» 

iii! nu genere mat:is fentimus , quid ami- 

M(i lefimus. Nonvaeuajadomuseftayri 

U conjiige tantum aat ab ipfojf^-d cum il- 

?i. \o egreirus ille nuper confpicuus vir- 

itc: tutumchorus. Lugetfamiliahonoriff- 

iti( cum ramumiiugetdomus fortiilimani 

^ coiumnam: lugent Orphani parcntes : 

,|i lugent (ubditipatrem rliigcnt mjp.iftri 

jit pairem : lugent afflidli afylum : lugent 

dii Academiac infignem ac gratum difci- 

joJ pttlum;lugecRefpublica praefidiuxn» 

idl B 7 



3^ V E R A 

lugetPatriafilium: lugent bonipatro v 
num aut focium : Rappenavia luget 
Buttenhufia luget: & quis finis erit ? c 
ninis Nobilitas virtusqiluget, &cur 
plura non pofTunt, inanime cadaveu^j, 
tanti nuper viri holpitium j conjugJ.|j|; 
exuviis tantopere expetitis cum gemi 
tu,verisq;lacrimis jungiit. [j/. Octob 

Feiieesanimae jfeHcia corpora jatpjj, 
fecundum j[un6ta quiefcitellaboraft ^..^ 
{atis , quiefcice r benefeciftis abund ^,^ 
quiefcite: &beaci{]imo in coelis coi ^y 
fugio veftrofrurminiijam vos nihil di i^^^ 
junget, ied^ternain Chriftounion j^J 
quodevobisin terribvobis rehquu S. 
cft, exfpedtabitis. Vitac veftrs peii 1" 
dus perada eft , jam minifterio veft ' ' 
defunAieftis. Non vos ultracura? gt ^^^^ ^ 
ves , non marbi iniuaves folicitabui 
fed beata quiete,&- quieta beatitudi 
dumMundi fe reliquii circumvol 
dormietisj&adgloriofum tubaefbn 
revocatia Deo evigilantes animas 
cipietis, receptis ad Deum produce 
ni^produdi k Chrifto excufabimi: 
eKcufati omnibus coekftibus gaudiff"".^ 



H 
nniv 
ienil 



NOBILITAS. ^^ 

andoriim con verfationej Angelorum 
horisyTrinitatis pcrpetuo afpeclu , 8c 
.pplaufibus xvicerrmm peiTruemini. 

O m irs beaCa , miferiamm noftra- 

um fims>viras ver^ianua , corporisaf- 

iictiilimi unicamedicina/ quam ne- 

noodit , nemometuit, nemo drfot- 

•nem judicac , quisquis rationem bo- 

lam, confcientiampuram, libertatent 

^•eram,viT2 fuse regulas facir, nec opi- 

monibiis unquam,turbinibus autcon- 

fuctudinibushominum fubmittic, (ed 

ad redtimjimplexq^ <k cogitationes dc 

appecicus, Sc motus, (Scadiones fuas 

^ cundlis examinatatqueinftituicjartem 

nuHamcxquilrtiorem, fcienciam nul- 

^ hm excellenciorem , famam nullam 

exopcatiorem , ticulum. nullum fubli- 

miorcm,Fortunamnullam largrorem,. 

qu^m BoNUMESSE judicat, acque ica 

in univerfo vitae curriculo expericur^ 

Inde nihil , qirod fubcGeloeft,fuum efl 

'1 fe,omniaaIiena(Sc inufumdaca, agno- 

j| fcic : nihil Forcunas blandiciis nihil ho- 

i minuadulacionibus credic , feducires 

^ incra fe r e vera efTe agnofcic , ac reperit^ 

«- ita 



49 ^ V E R A 

ita foris iisutitur, de iis jiidicat, ab ris ^siii: 
regi minime patiturjtandem^ue cxpif ui 
^itavitac rubdiidione ad mortem 5(i.::[o 
cedit, eamfubit,per eanaadvttampw! i 
netrat. ij:-: 

Talis fuit ^berbardi noftri in Chijjtm 
fto glorios^ requiefcentisvita, qua 
lacnmis noftris (k mollitie dehoneft m 
ie,eft indignnm. Ille^quicorpusi mos 
duritiem , animum ad foliditatem^i m. 
mnem vitx rationem ad mediocrit ifu 
tctnyad fimplex &reftum compoCi 'im 
rat, jam vel mortiius nos juber, ut 



mafculam potius virtutum fuaru in 
tationcm, quam femineos fletus n m 
accingamus.Idequidcm debemuse 
cellentiilimi viri memoriar , ut qiios 1 1) 
pf^^mnjoribns habuitmores harre 
tarios optimos>quospoftca auxit,&ftW 
terarum conjundione r rddidit aug ik 
fliores, quos vidcmus ei in omniv 
ad Dei benedidion -m > hominum 
moiem? f^lix conjugium , pacificiAtd 
rcgimen , optimam oeconomiam , 
norum augmentum,vitac tranquilli 
tem^&xteroamnominisf^mam e 

ptati 



NGBILITAS. 41 

jitiffimc ceffiire eosdcm in relida 
I bili fobole continuatos,au6tos,pro- 
jgato^que omni defiderio optemus» 
iiini labore ac ftudio impetremus, 
! cque fupremo in EberbardHm meri- 
,tam{acris,immaculatisque cineri- 
;slitemus» 

/Vudiat hasc vota Deus,5c adimpleat, 

unus nofler Eberhardus ternis pa- 

inarum avitaiumq; virtutum acmu- 

repraerentctui- ! Ilia felix Gemmin- 

nfium arbor,& inea ab hoc ramo 

io furculi floreant , vigeant & quoti- 

^revirefcant : nonditiciat unquara 

dI eaumbra bonJs , fuccus egeni!» , fiu- 

\i as EccleSae/ulfukiatur concuHa do- 

% lus benedidionis & tutelac divinac 

« )lumnis , redeant in defolatas apdes 

i herhardin^ virtutes. Tutorespater- 

fi um,Fratres paternum/eniorcs pater- 

iij um, meliores paternum animum c6- 

DJnant, unumque illumquondampa- 

i!! lem referant, amici amicum , fubjedh 

[,j ibfequente,literati iugeniofum, egeni 

iu.Taium afFedumcum piorum cuncflis 

jj^recibus conjungant , & condignum 

Hieritif 






wi 



4Z V E R A 

meritis Cenotaphiirm in orphanoiiijt» ,'; 

pedodbus erigimt.Omn?s,omhes c^ih 

fiindiis reqiiiem, (uperftitibus fimpi$v\i 

AC re5ti obfervantiam comprecentfc 

Ita \ me vale,Nobili(Iime Vir ; vaA!),^ 

gaiidium meLim;vale,araor meusivaj ^^i 

fpes mea, & ob tam eximium, quod j/i;/ 

te reperi,diu fcilicet defideratum,qi ^^^^ 

fitumque virtutis non pidum fidu 

que, itd vivumexempiar,hocmir 

tum ac vere fcholafticum accipe. V 

in Deo,quem coluifti vale in Chril 

quem dilexifti: vale in pace, quam p 

movifti: valein quiete , quam cxen 

Itiivaie in gloria,quam exfpedafti: 

le in concordia , quam repr^fentai 

valeinfcieniia, quam appcdifti:vj 

valc usque ad conventum noflrij 

NobilifHme, prudentiflimcs libe 

liflime, integerrime,beatif^ 

fime Elerharde, 

Vale! 



4« 

iuahUtnm pararium luxfmns, Nuns 

hcorum tntercaped^ coiloqui nos, 
mutuoam^re p€tfruiv*x finat, ege 
Tietiyubi ubt legetmHeffiameus^ illim 
te pr£clari teflnnonij^ & aff-,clus m 
' tut aflimationem pubHci extare.at- 
t una cum He^o in ameru & pairo ci- 
finumconcredere volui. VaUy vir 
CUri^imCy &me,quodfacifiamn^ 



T. E. 

officiof! 
Joh.Valent: Andreac; 



TO- 



44 



il 



TOBI^HESSl 

Viri incomparabilis, 

I M M O R T A- 

L I T A S. 




M DC XIX 



U5 



1, 




4J 



Viro Nobili & CUrifmo^ 

fOANNI STOFFELIO, 
U. J. D. & Hericuri» 
prasfcdo,&c. 

S. P. c 



Vi potius j qukm Tihi, vif 
Nobilii & CUripme^ 
HeUi noftri Immortali' 
tatem committerem , non 
habui. Nam ut ejusdem es 
nguini!\ itaftudiorumy moram , popi 
iam cegitationum futftt individum 
^ius. Sdpe affirmavit^ nihil , nihil ba^ 
iijfe tuo confenftifidelius in terris^nthii 
genio.&dexteritatejucundiHS. Itaq^ 
im mibi maxime beuefaSum vellety 
fm amicitiam frequenter exoptavit. 
frf diftulit bocDmt w^ dum uterque 

UQbk 




h 




T O B 1 .« H E S S I 
Immortalitas. 

C. S. 

IT^'"';:^.^!! rurti hadenus armor.n 
lorum odiunx, ad Dei 
nupervocarccur,Fid 
Patictia: iiifcepturus 
ronam, varios credo multoruinfu 
animorummotus^uti quemque ta 
viri fdma vcl delcd:abat , v l urgel i^<, 
Veletiamfubcommunialiquo crr t<v; 
occupaverat; neminem tamen,qi 
egofciamjtaminHfitatiin eumsmi 
ac offici j, cum intima cognicione , c 
diverfillima fimul^acme^inYaferi 
fummum gaudium, doiorqjhjmm 
tanta utrinque vi-l-ntia. ut quanti; 
vis mcnruofumiitjin amiciiiimi fu - 
rela!taii;inutilevero,nec pium ft i; 
beatam beaii faicm d^plorare, fic ^- 
Bien imi'otcntvr a trifxi ktiua , Iset j 

tri - 



r NOBILITAS. At 

u 



Jnpanegyricum 

E VITA ET OBiTa 

:tate , virtute , & genere 
)biliiTimi& laudatiffimiviri, 
^j. Eberhardi a Gemmingen 
inRappenaiiutScButten- 
haufen,5cc. 

i J tm, quide^ojjfatuam ? Uuddtcs tnttY 
\ habert 

j uUcjuii amati UudisjiemmAtaJola. coUt^ 
Itene Uudati c^uta^uus pr<tconta. d/cet ; 
'•^^lfisgtrtutiiJiemmatafoU '^ehat, 
jd •empUy rpgttoi r pr^/entem nofce ixl^eUum, 
, -j()[ ^ti/A ^trturffjremmata 's:tS>a ^tdes. 
Ahtlepar : Alter ^trtut/s /piendet honore, 
j^ i»iter,<^UAUudet/^rAcof,nGrttty hal/et. 



Matthias Hafenreff:=rus,SS, 
Theol. Dodor, Pra^pofi* 
tus & Cancellarius Tu- 
bi»g. f. 



lic!l 



TO- 



4« T. HESSI 

triflitia mea regar, ne uRo patientiaei 
quilibrio conquiefcam^fed infolitihi 
forma ad exoptatiflimi mihi quon(" 
viri iufta protrudar. 

QiTcC faneanimi mei neceflitas ,i 
hementilIima<iwom visydtbitiquei 
cvidetiatantum,opinor,apud te, Ghj 
ftianeLedfcor, valebunt, utmitius" 
terpreteris hunc immaturuamicio^ 
cij foetum,quofrati'is cineribus,Ai 
amori,&,{i id nonfufficit,Hefli mej 
tis ,nonquantum debeo , fed quanj 
lum poifumjnolens fimulac vofens, 
tisfacio , coactus fciiicet amici uml 
&c ad excufationes etiam meas furd 
fccns, nec meiipfius patiens, nifi^ 
Heffo, heu quondam , imb jam v| 
meo^tuum,6 Ledor, quale quale e 
(ubeam judicium. 

Quod^utinam eb usque teneas 
fpenfum,dumincomparabilis viri; 
iaudes,fedfatis (it dicere, ingeniuj 
moresjagrefli quantumvis ftiio obi 
bratas benigne excipias 1 fpero, & ci 
Deo confido , non tantum valebui 
puite vel rumufcuUinanes, vel ji 

Gi 



IMMORTALITAS. 45 

ftndipericulorafeftinatio,vel impm- 

ens edam ingenioliomm conatuum 

dium , denique iWx Mundi contra 

^hrifto d:votos machinationes aftu- 

ffimsfquin HeiTum noftrum, hade- 

tus q.-idemfux modcftir , patientia?- 

nejaiiomm malevolen^invokitum, 

unc a veritate , Charitateque pauium 

i todudum 7 Amlcim Dei, Servu Chri- 

\i li^Fratrem Proxmi^DoctoranVcrty A- 

t. ':orcin Boni,Dect4^ Litetarmn^Tubingtt 

:i firumyNatura Thefaurarium^ mundi 

-Mendiculum , SatanA hofiem agnofcas, 

ni)!|dmir;ri5,d:fiiere^. 

!iii(f Te V :r6 , J efu Chrifte . H . ili tui ha- 

iiipikinus exfpeiladonem , minc plenam 

nvftofteflionem ; hacfcenus exercitium, 

eeii^nc optatam quiet;- m j hp.dtenus fco- 

um^nunc beatam conj unclionem ar- 

^ijl.endilime exoro, quiolim cundisfe- 

i:in>ecrucis tuaeinftrumentis fidelem fer- 

;,]iii'1imtuumadtempusexercuifti,pida. 

ijuflis jam tandem mvictiflimi Athletse 

v^ xemplum , non flagellatoribus fuis m 

3iiiicnfamiam,fediub perpetuo Patienriac 

Ijajiophaeoiislaltejn in confoiationem 

(^it-* C 

1 



jo T. HESSI 

cxtare, quiidem facriiilentijfbcliiim 
ingreffi,ad eundem,quem illef.liciffi- 
mc teti^ic, tcrminum contendunt, ut 
quibon ovum > koc tempore non nifi 
ominofam , jactoramdeplorant, vefti- 
gia oprimi homims , quantum pcrii 
genij mei lutum licuit j odoraii , quif 
ciie ob nugas haud explo atas , inael 
mabiles viros perdunt, m hac nuda v< 
ritatisfimphcitate, qiiantumper ali( 
rumfamam hbuitjerubefcere poflii 
fiifficientiflime. 

Hefum cum nomino,iis,fcio,quifuj 
amore c ^gnoverunt, gravis fum,qi 
nunquam , niii cum dolore , vultus a 
Chriftianam fvveritatem compofil 
bnguseinD iencomiafohuiiIimac,pj 
^oiisinomnes nivei, animiadqu 
amque cura humihtate praef- ndilii 
rcminifcumur. Quianimastamnol: 
Us domicihum non funt praefv-ntes i« 
mhi,hominemfingantcorpore re( 
Irontc (erenum , ocuUs vivacem, nj 
acutum> ore amabilem, manibus Ixt 
membrisfortem,motuagil.:^m. Nei 
]ieNatur<e divitix non kmper ftal 

iant 



flMMORTALITAS. fi 
ntur , (ed de licatiora fibi nonnunqui 
ibitaculareliguntjubiampliiislefejac 
n gratia homiinbus commendcnt. 
qaid tan Jem terra nobis detioli di* 
Oitum hujus viri [ 1^68. ^i.Unu^r.] 
il.'bemus N^rib rg^, illi ingeniorum 
i> el gantiae omnis non nutritis laU 
I m, fed matri , propius tamen Frideri- 
1 Heiro,S natori Noiiberg.nfi, & N. 
.honeftiffim^ matrons, parcntibus, 
y ligenere, anpietate,anintegritate, 
diligentia pr^ftitermt amplius, du- 
liit um reliquerunt,pietat. for:ailc,li iil 
(p)eros haereditas illa tam dives de- 
saJendit:hacenimnofter,ciimomnibus 
)liti(iundaret5 piaevaluit.Non aurumiliisy 
if )n meritis partus honos , non prt lis 
f' nafcentis voluptas tanti fuit , quanti 
Wobise preco^s, lediones, obosdientia, 
oi)i' nocenoa , fobrietas, ac iimpUcitas, 
siiuias juventutis fibi cuftodes , vita:o- 
iX> nis iocias fibi conciliar«f t. Fecit hic, 
nili cum g-mitu ad iilos ^ nnoxios annos 
irfipius reipravit , q libus parentum 
^eic Jotidiana de votionem £emulari,pL x- 
bbi^ ptorum diUgentiam fatigare , Deum 
0^ C z 



f 2 T. H E S S I 

hymnis laudaie, mundi maliciam ne|k 

fcire, 3c intem"J)erandam abhoiTere li 

cuit.t3parentes,parentes,qukmveHni 

vcs omnes pari clogio , quo nofte 

fuos , pr.i:rentem indulg ntiam intui 

tus,frcqu:nterornabai,dignos,rcilic 

feveritatismoderaia:cuftodes,putat: 

finceraeanteambulones / 

Hanc paternam fcholam excep 
nint Academiap/acram , quod fa^pe 
jebat, prophana', non Uterarum A 
tiumqiie profcdioni id dedecus adic 
bens, {'^6. male f riat^e turba: , quae fi 
litcris hcendam luxumquc f drati 
incrcem.Illar Erfurtum, Jena, Altorfi 
Tubingaerant,nullaipfi,ni{i cum hoi 
rore, & Chriftiana indignatiane,n 
minanda, qiioties, non quid facere pi 
tuiiret , Ccd qmd fcci(f."t, rcminifcebj 
tur.Qiiaminfons exivi (fxlamentabj 
tur) qukt-n fobrius^verecundus^difce 
di avidus !q'iam. fadus fum fc;left 
auda:c, b^bulus, f^cios habuinebul 
nes,pLar( e 3tor-spriratos nihili.apprj 
batores CiimultuaricT vita^jreprchcnr 
rem, monitorem,heuprope n^minj 

Sat 



k 

em, 

tori; 

iioresj 
iiritfli 
fciili 

'2ct 

■4l)i:i 



IMMORT^LITAS. 5-5 

Sacii&optimilibn ercpd mihi pefti- 

feris mutabantut: vixinccrdum recol- 

ieftas mihi procrudebar cum corporrs 

&animi dolore , reludbabantur Pater- 

njrinlbtudonisrcintillae: fed rapiebac 

c: fedadorum , potius Udtorum manipu- 

lus:vinumabhorrens , vim infundcn- 

tium tuU : ruborem , non nih invitus^ 

perdidi.verumvixuspiam audivi,pG=- 

lius ad opinionum flrepitus obhirduL 

,li O aurum ,quam me prodidifti ! 6 pa- 

;".r rences,quam fruftramonuiftis/6 honi^ 

k quam procul mihi fuiftis 1 

ti I SiciUe , confcientioHffimus, Sc cre- 

,(iifdidiires,aleatorem, heluonem , turba- 

oitorem , pamphilumfuiile : nempe fibi 

,n(|tanto rigidior juveniUum errorum ju- 

fpldex, quanto aUj fcelerumfuorumini- 

.b2(quiorespatroni.Nos fcimus, Sz proba- 

■abidviriteftantur, nunquam obedientis' 

[•ei(& feduliStudiofiofticium negbxide:. 

itai^fed quod Mulicx addidior eilecplu- 

. iltires habuiife folutioris , quam aftndio- 

■Mris vitsefocios ,quam exinde non mi- 

j nus , acfcholas pubUcas haudundiquc 

,int:piobabat,velut res optimas, fed i» hoi- 



1 



i 



f4 T.HESSr 

rendam ingeniorum cladcm mign 

parteconv.^rfas* 

At q^iis cr^fdat Kociodim faiffe He{ 
j[iim,veldiiiblatum , qiii paacidimi 
annis prapcer Hebraicse, Grxcx , Laci 
lueq; linguarum el jgantidimim tria 
d mjl^hilor^p iamomaem,n6, quo 
no!l:ri,pcrcarrit,redimbibit,Poe(I 
infuper , ac Hift ^riarum ornamf^nti 
deniqae Mech micac multiplicifam 
litioitainftruxitfpeciose, ut pa^es v 
^eretpiucos,inferioresinfinitos?Si 
Matn^fin yellet , five Phyficam, fi 
Morum m^.giftramjaderantparats , 
linguas di (p itanti , didereniiq; influ 
banc copiofiffimx Jam tumacquiefc 
re p^iT: aliis cred batur,<Sc florercut sutfi 
que Pluto propitiojfibi minimc: ut q\ s^ij 
( iterum verba recito ) in his omnibi Bpoc 
non reperitcibum^quianimumpafo nai 
ret, animamfatiaret, haufititaque , < ttfc 
abforbmt, ad alia fiibind^ converfii ik 
ahisjunde qui.tem, (cientiamque fp( iliiu 
rabat,inhians,fcilicetomnia,qukmfi iiliiis 
ma fui(r^t,minora,incertiora,imperf( %i 
^orareperiens , jure contemptum 

ill 



IMMORTALITAS. /f 

illis jacfraudis quafi exprobrationem 
iebeiinefcio an inique> judicaverat. 

JamMundusblandiebatur,&: am- 
^liflimis promiflis ingenium nobile 
imbibat,elevatuntsnullo dubio,ii in 
eges ejusconfen{iirct,reci(retq; con- 
ci^ntiae divortium. Juris -^quiq; fpe- 
"j laofa nomina hoBiinem aequimmum 
;_ icillaverant,tantumquevelinvito vel 
j5,iiinLis addi*3:o ingenio imponebanr,». 
yi ,it replevillc hominem , ac lupra mul*- 
;iv :orum diligentiam , non nomine tan— 
fJYJ.iim, fedre Dodoremfecifrevideren— 
j.Tir , cum ille interea alienis potius , ac 
,jf,mprimi$ Xocerifui (vereAntoniiiipij) 
j;*3ervis traheretur, qjamliberismentis 
jg^ilis uteretui\Hinc Spira eumjindeTu- 
(jpinga Jurisconfakum habuerunt, fed 
jiiiquipotiiis impofturas fiib luflitiae f©- 
;^..io numerose latentes abhorreret, qua 
^?,beneficia , quxd preflisinde proma- 
^jjQant , itasefhimaret , ut melius quid ho- 
,f.ininibus pracftari , fuo ingenio fiiffi- 
fj cientius acquiri poffe , defperandum 
f. cenfiieritiitaneqiiaquam injurispru- 
ilientiam iniquus, qiiac squiflimaju- 
S C 4 



II 



^4 T. HESSI 

ftiilimaque doceretXed ^ litibus potr 
humanis , eaiundemque fordida tr; 
^atione, alienus , ut pdmum potuit 
foro pofthacabiHnuit. 

IncUnabat jam a primis annis a J^. 
Corporis humanitra6lationem med( , j 
lamqae, tumNaturas opesinfpicier „■« 
das, quo eum Matris , ut ajebat , Pha] ;! 
macopceiadomeilicainvitaverat. M ..jf 
dicinam ergo , aUorum dum eifet , fu ".,* 
tim foiicitabat , videbaturque omnir 
fibi ex herba vel flore Dei digitis def ;■ ^' 
<5tj plas,qaam uUis leeum tituUs cap 
revoluptatis. EamAitpnmumluusa 
m -^ntique qua(i fecurus fadus eft,pl ^J^ 
nius admilit , frequentius tentavit , d ^^™ 
nique cum Cxvo ac invidoprope M ^ 
dicis morbo cruciarctur , ferio fibi ju "^^ 
xit , dc qua Librum Dei magnum , qi '!^ 
peritorum in arte parvos ieduloevc ^'^ 
vit.Domus fic aUa fic faciestBartokis . '^' 
Baldus vale audiunt; Hippocrates, Gl*''^' 
lenus falve ; quos tamen iic intromilfp^ 
homo Uber, (Sc nemini juratus ,neitff^^f 
perarent, aut mancipatam veUent^'^ 
theieam mentem. Itaquecum deUcA?^ 



IMMORTALITAS. /7 

iorcs eirentpurpurati Dodores, Para^ 

:elium adjunxit,hominem minus nau- 

eabundum, ubiNaturae confonantia 

.bell, incredulum;, laboris §c experi- 

nentorum magis patientem, den:que 

nveftigandarerum mixtione impor- 

unius curiofum. Quos amicos iibens 

iC focios ad SeveriniDaHi modeftiam 

'eci(ret,fiperutriusquefat5tionisaddi. 

^i^os licuilTet.Scihcet hoc hbertati fua?, 

juas nuUius fumptuconftabat,debere 

iibitrabatur , ut absqueplebejaalter- 

:atione , judicijquc parum informati 

irsecipitantia , hinc artis Pasonixme- 

;hodum,pra?ccptaque,indeexamen,fi- 

..•retentamen verius, ocuhs ufurparec, 

ninanibuspalpaiet, atque adeodivinas 

■'';iteras creaturis hincindeimpreirasiu- 

^jnindiflimaanatomiaintueretur. Hoc 

■^ppum in Philofopho polleftore officiu 

'prat,ut,quantum unius hominis indu- 

llftriapofTet, tantum verioris certiorisqj 

'"'^''lucis rei aftlidtiflimo hominis corpu- 

'^rculo tantopere necclfarise alfcrretur. 

Ita Galenum , Paracelfumqv Helfus 

aofter amicos habuitj utriusque (eda- 

C < 



I 



.jS T. H E S S I 

srores non item : quibus quicquid tat 
dembilem movit(recitator enim fui 
Bon inquifitorjcerte iisplus,qukm w 
ro Chrilliana charitas animo excidil 
Impudentiores quidem fuerunt mu 
torum calumnise , qukm quibus vi 
|am d.4edari poflint , ineptiores vulj 
cavilli, qiiamqaienum^rari mereai f 
turjfe d tam m qaa? HreiHi m ftimalari "t 
qasE fecerunt animcffiorem. Ineptu ^^^ 
gaad^t dirplicere virtus , furgit depre f^ 
fa: laadiredebebatis , fi voluiftis ene: litu 
vatum. Illeridere incipitinanesfonc ^ 
|iidiciumftolidum, veibaem.endicat Jt« 
linguamferviirm : jam tentareartc (i 
juvat, jam erigere Iangaentes,ut(ai 
tasipfa vobis odiofa iit.Sane,qu6dpi 
diit, exoratuseft: quod libenterpi 
diit,fibi,non aigris, fumptuofus , vol 
debemus , quotquot candidum ai 
mum 6c in fe ipfo acquiefcentem at^ 
lividisquetelisprovocaftiso. I 

Facile itaque fit mal -volos conteililefl 
pfille, repentes & fibilantes anim^lvol 
Ebrtunam blandientem rejeciffe lAlttrti 
HejQTo conYeniebat: nec invitavitil Jiipli 



IMMORTALITAS. f^ 

toticsj quoties ille animofprcvit. W^ 

sftis , quichart ceam nobilitatem ob- 

truditi^? hic familis decus texit : qui *. 

micitiam generoiorum fingitis ? hic fe 

fubduxit : qui Magnatum munufcula 

mendicadsphic lauta ftipendiaevitavit: 

quilautiorii offas aliambitis?hicPrin- 

cipum famihaiitatem declinavit. Vera 

dicam, aularum blanditias, auri infi- 

dias-honorumtitillationesvixaliusef- 

ejfugiiTet > nifi Helfus nofter tam ad Ma- 

-ygnatu invitatibnes inexorabihs , qukm 

ojadcujiisvis petitiones facihs, ferenus 

^r^fuitatque hberaHs. Quod teftarer ego, 

.jiqui iiluftres hteras evariis Germanias 

;;iauhstransmi{laslegi,niiiid Tubingae 

,fc (an etiam Heffo-maftigibus ) eftet no- 

iretilEmum. N.c effugittamenplanefa- 

[livorem illorum, qui inviti'potius ex- 

. quifitiillmo artium indagatore difce- 

n ptatoreq; cart bant, abfentiamque in- 

ternunciis folabantur , qu^m animi 

^ modeftam conftantiam ulterius tenta- 

^ tam voluerunt. 

i5 Itei*um fatis eratjFamx & Memoruc 
[l Templum , iub tam illuftri & maguifi- 
C 4 



i& T. HESSI 

co applaufu , Phy (iccE Medicinacq;gra-'' . 
dibus afcendiffe , ciim ille nihiifeciir^j;; 
arbitrabatur, niii quem vidilTet Deuiri if 
in creaturis fapientifllmum , eundem(]p :, 
audiret in (acris clementillimum. 1« L 
namque reftabat homini per omneilp 
fcientiasprofedo , ne obiivifceretucll:: 
curin hanc terram miffas effet, quici , 
temporijamjacmox sternitati debel.:. 
ret,quis animas cibus,.& divinae menti :. 
vix f atiandae teiminus , quod Dei cun ;: 
hominecommercium^quazdivini ia 3:13 
crarij luftrario foret , neve coeleftis pa ;:;m 
tri^rincuriusdeprehenderetur. Ad Bi \h 
blia igitur ( quo enim tutius iretj totu lo;; 
vertitur, oculis, Ungua, memoria,pc iinfi 
d:ore : non menfurata illi ledtio , <Sc a' b.^ 
clepfydram diftributa j fedavida, im i\^ 
portuna>fervens,lacrimisnunc ^ fu ;?.v] 
rpiriis,nuncinfohtagaudij mication % 
intermixta : qaalis omnino decet li n^ 
brum,qui mera pondera,.merum fpir; [,H 
tum,6c: inexhauftam iapieru:iam ioqui fiij 
tur. Jamquenonipfefibi,ieduniver ^iio 
fus mundus eruditus (imul ac fatuu ?2; 
&rdet, jam orare , <juam diiputare ma i:^ 



IMMORTALITAS. ^i 

ult : jam credere, quam inquiiere eli- 
it^jamfcqiiijquamrciLe t ntac: jam 
^enri,qakm drfcribere Deum con- 
^ifcit. 

E quidem , qux multis vitiofa eft, 

i:equ;::ns vita? mutatio huic gloriofa 

.^mperfuic, in:xpe6tara iila quidem^ 

z, fi hujus temporis mores (ped.s^re- 

:ograda, fed mCceli itinereredaat- 

pe expeditiirima. Obvij funt, qui 

rheologkam ^everitatem politicali- 

entia commutarunt: qui folutiorem 

icam (cripturse rcgulis fabdiderit, 

3i -leirasefl:. Sordjtpl-risque Dei ier- 

no,tinnitgen'.iiium garrulitas: quine- 

mnem, nili Deum, audiat , Heifus eft. 

■lonefte viveie, miiUis d^coium vide^ 

ur : qui cum aliorum ludibrio religio- 

am vitam inerediatur.Helfus eft.Cor- 

^ >oris dc Animi concordia quibusdam 

ii|:urx eft:qui membris fuis belliim indi- 

iij:at,Heirusert:. Q^id ingeminamus ? 

lUfldrusoUmbonus Jurisperitus , poft 

i^aaeiiorMedicus, nuncopcimus Theo- 

iijiogus eft,nonignarus fnenefcias) vel 

at«ctcrum , velrecentium, inprim^isquc 

li C 7 " 



4s: T. H E S S I 

Moftromm Do6torum,quos ille, libn 
rum felixheluo, magnonumcroevo 
vit,non controveruarum , hasrefeo 
imperitus>fedin Chriftianaevitaeim 
tationem , qukm dodrinae defenfic ■ ; 
nem attentiorj in Praxin , quam fciei; 5,,^ 
tiamincitatior. ij 

Dum. in hunc devotiflimum m( [j; 
dum corporis fui facerdos eft, nefci ^1.; 
quo feculi impetu, prodire ceperun '^ 
qui ruinar^qua: Antichrifto deberetu \i 
minasEcclefias aftlidioris folatia rep ^r 
terent. Illi ciim plurimam fcripturai ,,. 
pro f * citarent , non omnino dilpiicu ^ 
runt Heflb,qa6d in Fidei fundament ^5] 
Jiihil turbarent. Et ut fit jhumana curii ^^^ 
fitate, numeros etiam (acros cbfervai ^j 
tentat , fi quid forte. arcana qua^da] 
temporis correfpondentia , veteris e 
iam ac Novi Babflonis confonanti jjjj 
revelarent. Quodutinnoxiumpriit \^^ 
fuitySc cum fincerilfimis quibusda^ l 
Theologiscommune : ita paulo po" 
juniorum incogitantix vitio fa^u^ 
cft importunius,cum non tantu rhjrtWj' 
aii ac figiirx talia obfcufiffimedelfr' 

neantf ^ 



rMMORTALTTAS. (S^ 

eantes extorqiicrencurHeiro:fc"(i ipfe 
[uoq; ad defeniionemopinionis nun- 
uam pedore fixse produceretur. Ita- 
iue cum amice moneretur , fic modc- 
;• -itus eftopinionis exc.ufationcm, ucfi 
^^ ioncogitationesfuas omn::S,ccite ani- 
aum integ-^rrimum & Religioni no- 
^} trs adJidiilimum multis , atque uti- 
'ii 'lam omnibas probarit , deinceps vero 
'4 juniorum imprud ntiflimis expifca- 

Jionibus f? fubduxerit.. 
Athiccalumnia tripudiare, hic ja- 
^ihre fe illa, &c quT. in Chymicone- 
if]uicquam dentes imprefTerat , nunc 
iNaometram > nunc Cniliaften , nunc 
'^jomniatorem deprehv ndiffe , ovans. 
2^fVIirum efl: , quam per fordida ora can- 
!' lidiflimum virum macularitj&: ut vul- 
fc^s nufpiam , nifi mendaciis libera- 
i^iius efl,itQ quosdam non adeo iniquos, 
"fed miniis innocentis famaj curiofos 
^occupavit, me etiam, qaod doleo, faci- 
'l'lc induxit, ut paradoxicum HefE inge- 
^nium & nefcio quod aureum confi- 
^ftum feculum , qukm judici j curiofam 
'computationemcrederemus. Quain 



ir,[ 



64 ^ T.HESSI 

re quam in Heifiim fuerimus in juri 

qu^m qui in fandillima exercitia ii 

quireremus nimium illoti, Egopaul 

poft non absque rubore agnovi , i 

nonnuUis , qui minus calumniarui 

funt tenacesjidem perfuafi.Referoqi- 

jam, quod iiie nonnunquam cum fal 

( bilem enim non habuit j profereba 

mirum e({^Sy inter Evangeiicos tanti 

perelaborare, qui nemini,niii Ant 

chrifto , maie minatus fit , cum faciiii 

invilaChrifto fcelera tegantun Ego 

benter addercm,mirum eire,hanci 

nam,utita dicam , Aiithmeticamp 

tuiirv. etiam bonos vircsab omnich 

ritatis Chriftians 6c in optimum v 

rum benevolentite officioimpedjre 

Ita vero cft,fervitia placent : Adul 

tores, mancipia probantur ; literul 

lubnatant:opinioimperat. Quidqu: 

liberum , apertum , folidum, exule 

quisquis dubitavv^rit, execrabilis eftc 

non jurare in verba Sc virguias,fed 

tiofum eft. Quod uti ingenium liber^ 

le non tolerat , necraro efFervefcit,i 

unuspene hic nofter non infons rai 

tuQ 



13 r 



IMMORTALITAS. ^^ 

im , fed in adveri antiu ai un quoque 

Dnorum a?(umator, nxvorum tedtor, 

ilumniarum mitiuriiiterpies, damni 

^erti diilimulator , d niqiie vcl futu- 

Tj c emendationis patiens,velpr^r.^ntis 

.'conciliationis avidusjquam fefe prae- 

ititadmirabilem? Jam ftilo meoira- 

.[Jis (um , qui, quod xade , & fortafle, 

iimpauci, cxafbiusin hocfolido& 

.a.imantino vi:o notavi, exprimere 

;ionpote{l, Sed tu finge ftatns multa 

jljnr.la,optata, diclra, fs(5la eile, qusemo- 

, Jiim ira^ non feniitniiii id Hellb fortaC 

Ijeinjurium eft, quinon tulit Ariftar- 

S:hos fuos , fed amavit , & hoc uno no- 

Jnine moleftus fuit , quod culpands 

, iionrepeiirent, fed mentiricogeren- 

ijj "Ahud eft , etli revera infra verba> 
jjjjuodmiildceps illud animal, titerariu 
■5uta <Sy: operadum vulgus , fmemente 
^'dlatravit. Cum Meciianicus natura eil 
r,it , Sc ingeni} adquasvis invcniendji 
^ iagaciilimi , cepit id quoque in peren- 
,!Qismotusfabricaexercere: an cumii^ 
.■"duciaaliquajan examiiMnda^admira- 

bilis 



^^ T. HESSI 1 

bilisStaticac causa , clepreh£dcdiq;p it 
va*ii5 machinas sequihT^rij defider: iri 
incertum<5ichora?,q;-iasahj commi ml 
fationibus bonotitulo debericredu) iH 
motus artificiofi variis tentaminib !Q[ 
eondonantur. Atnoncumveniati pjt 
Boile; non finc cavillotuo, plebai n 
non,niri cum {arcafmo tuo,hteri gci ;,o 
le : cum xg. e molas ubiqae obviae -^r.. 
bricamintclhgaSjin Hiliingenio m\ 
fimas rotulas , admirandas hbratioi >oii 
Sc vix uspiam vifas motionum divci {ri 
tates jadicium ti bi fiimis , (cihcet tar ^fi 
fubcihrarum Htflihoianim fcrup jnj 
lofiorffftimator, quanto vitactuae \ ^i,, 
tius otioius (imul 8c Barbarus prodij 
lior depeiditor. Sane qui {ciat, quoi 
ventionum acumine nofter ihe imp 
fibihtatifiiitadicendum eft) ftt ir 
diatus,quamin perpetui veftigatio 
motus perpetua memoria dignose 
vitis ingenij penu protulerit, vel Y 
unono»iinehominem,cuiparvix< Z 
tur,haudinvitus pronunciabit. .^. 

IntereaUxons foecunditatedon u^ 
replebatur , quam in tanto nume ;■;, 



FMMORTALITAS. ^f 

oienario puta& ultra, adexadam 
:ramqitc normam reg ^re , nefcio an 
cuifacile fuiirec , huic certc duodc- 
:i> Herculis labores fa6B funt , non 
-nqu^dcumreculihujasvitiis^&Iii- 
ntucis variis offendiculis decertare 
'^ '.bcret , quam qaod nefcio quas Pan- 
^^ >r35omnesp7xi'iisrua?f cesinhiijus 
^■'Lsvidereturvelleeffundfre. Itaque 
^ift fi valde laborabat , non fatis Augiac 
ioBibulumpurgarc , non omniahydrae 
^nafc^tia capita amputare mulcis cre- 
:4tus eft. At 6 nefciosrerum / bonus, 
^piiutusj opdmus venditur Paterfami- 
e H is,\ji>i totiunt infidiae, quot verb aj tot 
iifDftes, quothofpites ; totproditores, 
oiiaotdomcfticijUDiamorfimulatuseft, 
i[»Di obfcrvantia invita, ubi oboedientia 
ijil)ada, iibi imperium dimidiatum & 
ofifcors. Deumadorojne quisquam le- 
^^:ormeus verba mea expertus inteili^ 
fitatjcedesve pofIideat,ubi totus oculeus 
ile Argus oculorum fatis non habet» 
)icant eigOjqui modeftifunt^Tobiam 
DiapcatiifTe : ego qui lynceum agnovi, 
• in^pKij faxi volutatione faprahuma- 



<^8 T. H E S S I 

nas vires exercicum , audader at i.^ 
inabo. iin' 

Nonmoveoukra hancCamarinj JW 
in Heili) virtutibus potius deliciern b 
Is , ut vcre Hercul m nobis pratft: n 
Chriftianum>po{ldebeliatavariai ton 
ftia , pro£ra6lumqu .^ caiumniie cer 1 
rum , ivic etiam coelum fu^iiltj 
Jam dudum illud , fc elcribus ho 
nu*i,&vitioiummoUiratum,ruir 
minabatur, nifi aliqui pij eirent, 
Dcum nobis retin renr. Horum u 
Heirus eft,qui,quod aiij jubent,ipf< 
cit:quodalijlaudat,ipfecxhibet:q 
alijex^mplum quaeriint, ipfeprxl 
opus illi,quale aliis votum ; pietas i 
realiis, huicin corde ; aliis in linj 
huic in opere ; aliis in Scientia , hui 
praxi. PiacetDeum colere^fedirri 
difplicetjhiclstatur Jmpiorum fieij 
dibrium : juvat bre viter orare , hic[ 
cibus facigari gaudet : quod ledio 
&fundio,huicpietatis exercitiui 
fiirgit diluculo ad preces 6c fbn< 
hymnos,editcumprecibus &:hyi 
Hox etiam preces , hymnosque pej 



IMMORTALITAS. ^^ 

silieprxit^racraintcrpictatur^picta- 
linculcat, d: duras auris paternis 
:: initis , feveriscomminadonibus di- 
ii berat. Tu Deus, numerafti fervi tui 
-nitus: tuaudiviftivocetnjCumtoto 
5tore ad te clan-aret: tu af probafti 
um Sc ferTorem,quo gioriam tuam 
)curabat:tu flnimaiti,ciim Mundum 
Jaderirritaret: tufurccpiftijCumi- 
■fibiren-inciarct. 

Infr mu't intcr l^apc impietas> Sc pa- 
iiiin improbare fr.ncliUimos viii cona- 
inon anfaxepit err inus pungerc , &: 
:dn\i2L jaciilari. Hellus iuperflitiofiis 
■Mit , rcgnlaris , f n^ularL- , phantafti- 
sif s^nc, crefcente mox mendacio , Uto- 
j^Jnfis Princ ps , iomniorum inrer- 
\^iS) fatuiorump ccf.i^is : qiii farnilia- 
nii)resamici er.inr,ac fiatrunn locodi- 
ii^i , fanatica liga , arcana confpiratio> 
cpeb:ionumcoi>Liliabaiumerant di- 
la^iqueinterd.m, acmtrmixtimridi- 
nilislanc is perfodiebantur , dr quo 
!0 lisque menti ndo crat monilrofior, 
pjH ifum propiiis tetigilfevidebatur. 



TiftijGiine Dw^us/ tantujci pofte vena- 
r IwS, 



7a T. HESSl 

ks, vulgaresque iinguas,utfoli(Ia1 
cvidens pietas hominibus n= >n impii 
aec illiteratis fiat ruipedta , malitq* 
▼ir bonus tenebrionis turpiflimi Ir «n 
pis,quam (uis uti oculisIOiupeiftitic ^i 
(ic omnes {imas, hoc Epicuri fecuL 
& {iib Chriftoregulares , hac licenti 
saaecate ! autpietatc lingulares in tar 
improburum coliuvi . ! aut in fpirite 
libus phantaftici hoc corporeo & cr 
fo tempore ! O ainemus ut ilie , &c a 
jedtis at' lorum criftis honorumq 
tumorefratrcs (quid rides,Mome?)j 
diamus , con(piremus in Chrifti fer' 
tioiMunflli contemptu,mutua ^dific 
tionc , amico inter nos famulitio , 
Regno n on Utopienfi , (ed Chrifti 
Mundifenectaprope invifibili infcl 
jnurjminemur impiae tenac mala,pi 
fcgiamusheu invitiPatriapdecrem( 
ta ! Sic nos viximiis , & , ut rumpj 
€um Deiteftimonioiimpliciflimc, 
noccnti(Iime,jucundifKme: ac utim 
kis moribus amicum iperare mihi pJ 
ro liceat,n6 Muiidi univerlas opes 



IMMORTALITAS. jt 

^ ladtnushomin s affljxe- ant,quoi 
\t PygmcEos magnus Gigas facili mo- 
aiii ifturbavit. Lvidicra hxc erant : ma- 
fliij anus iandiChriftof^ri hamf ris de- 
[llij atur , inufitatum (cilicet pucruli 
iei idus. Leveiit,marv^habercobfcu« 
eri i,turbidum;bal£enarum rictus con- 
12 inerc,nili iiie fuavis pufio ad pro- 
iiiia 'dos usqueanheiitus premerct. De- 
51:3 landa erat Crucis Cliriftj {iiavicas, 
,\'5 auda fandti licrni foliditas: & quid 
po bisopus cft?Fidesdevotiffimi ier- 
; ,^; ; iib f^ vcrioie Dei vuitu cxaminan- 
M[T Adefte,q ijobumvultis inChri- 
jiii( noth. atro repracfentatum, quiPa- 
lo, itiam und]<jue tentatam , nec devi- 
tiEj m concupi 1 citis, qui Aurum fepties 
.je[l>batum d - ftderatis. At hic calamui 
I pfjum titubat,ingenium verba ncgat: 
^timens mca ad Urbis Tubingenfi$ 
Pjrtimonium provocat. 
i^ijfooum jum dixi, multa dixi, & in* 
gjiicfta voio u m corporis faltem to- 
ipS quinqaennftia tormenta , f:d & 
,njiroiatoicsiliosomnes> &totiushi- 
da: icopum aiqi aeivam j nifi quod 
1 H.ffuf 



I 



yi^ T. H E S S I 

H-ffus impatisns nunquam vifuseliil) 
nunqaam deDeoiuo dabiasaadimjiis,2 
nunquam in fide vei fpe vaciUa.re ddtec 
prehrnftis: dixiiles conjuraiTe conticir. 
eumfanitatem ipfim , domeiiicorUMici 
perfidiam,malevoloi u infukus , tem> iii, 
rarioium judi cia,mol liorurn credulitilic 
tem , t?mporis diatmnitatem , amip itr, 
rum etiam defatigaticnem.Ille decm d 
bensfmus , in cadaverofo corporek iic! 
tus, inter fua torm.enta aliorumtrif k 
liam minuc nSjdumfaisopprimercti iiii: 
aHorum rnoibos depellens A'l^<^* ^^ 
cudos , numerofim familiam coerc* sa 
Confolatores fuosconfoiatcs,im6fl fo: 
pe-& pudefados a fe fempcrdimif k 
cumpiuresiiic liabcret fbrtiilimjrt ^c: 
leranti^ dies , qu^m illi confolatojj ::.. 
verba, ac majorem ferendi ipfr , qua :c 
iiiiinfpiciendimonftiara piomptii ):ti 
din m. 5 

Qnidni obdupefcerent, cum iior i 
modo non exan^juis c-rehroque 1 :o| 
cus,animoind(n-.iito cum fuccii ier ix 
eioqaio ciim verouiorum trutinatc :ri 
bus,memoria curnperpetuis iucub i, 

toribi 



IMMORTALITAS. ^^ 

\ ribus , opam contemptii cum Kt^u 

lis^abiHnentiacummendicisjhumiii- 

1 :e cum abjediilimo , promptitujinc 

( m mancipio ceiraret , cum {ibiio- 

\\\QS , omi.es materi^ \w num.crato 

1 ic eilent , & S. fcnpcur^non capita, 

1 [ f oI]a,& integri libri (Detim teftor) 

J r.nguiculum /ive Geimanics vellet, 

e Latine rccitaientur, ^ vivnmin- 

.rdcSacri fermonis concordantiam 

'ffideret? Nec fatis erat, uni Transla- 

i»ni incubuille^nifi & varia ( f ic j udf- 

!3at ) fpiritus in diverhs interpretibus 

!jia expioraf^et , mcm.ori^ iux tam 

ii^ortunus exador , quam habebat 

•e iupra hum.anam fortem, & in ipfis 

>itis doloribus admirabj Jem Audire 
itcum ftupore hominem , quantum 
parebat,omnis eruditiofiis contem- 
xem/icper omnes eruditionis for- 
isverratum,ut,ubiubitentaretur,ei 
roliciteincubuiireviderttur Quod 
itopauciores fciviire hominesarbi- 
i>r, quanto rarius ilie &invitus , ^ 
inniii a famihariilimis ad hcerarias 
ceptatioiies cft prouadus , cumque 
r D 



m 



74 1. Hb5M 

inpublicoab omni judicandi fuperc^;/; 
lio abftinciet , privatus tamen intei j 
micos multis de rebus exadam fuai 
nondencgavit fententiam. 

Nunc Amici nominandi efTent , qj 
vel ab ipfo erudiii, vel cum ipfo di(le| 
tare,vel pio ipfo curam habere , 
ferabilemvitaml niie func cum pr 
fedu 8c voluptate foliti : a quoiumt 
men nominibus merit6 abftineo:dt w 
conftetjudibriorum, qux innocent ;ni,i 
fmvm pedus hadtenus cxercueruij ■■1^ 
ncc (andis fortaOe cineribus poftl j^ 
parcent , velle efle focios. Ea namq n^^ 
fuit Heflianae converfationis condit folei 
utcunda quidembona, & viituti isp^ 
quaft exemplar in Hcifo confpicer» i^ 
tur,fedcun(5tamalaatqueodio(iflii! njj 
quae non au4:es tantiim,fed & comn ii^ 
daamicorum laederent, fpargereni 
tanta nonnunquam acerbitate, ut, » rijp 
dc mendacio fer^ femper confta! liPj 
timidiores tamen langu:re , impati. jt;j| 
tiores fubterfugere , imprudentic >j[n 
crederecoegerint. Non deflieruni i^ 
«acn ex omai Yicis generc haud vu 



m 



f 



IMMORTALITAS. 7; 

■Sjfedreledtiflimi homines, quiir.a* 
erunt finceram,ceitam & explora- 
m He{iipiccat-m,virtutumqueroda- 
.lum admirari , colere^defendere, ac, 
iiaacumlicuic, imitari, neceflitac-^m 
iblevare , qu^m obimpudenc^flima 
^i^ndaciaChriftinn.rcharitatis^fi-acer- 
ique amoris debitum intetmittere. 
)uod qiia conf^ientia , quo nimio fu- 
2rciiio,qua licentiosagarruhtate b^* 
c multisdi{plicuerit,noft;rum eft con- 
'cere ; illorum cogitaie , qui ad Dei 
ibunal , cum Juftas mul a cum fidu- 
ia in confp.6lu depreirorum ftabir, 
irulentam creduUtatem fuaml.Viffi* 
lis rumufculis fintexcuiaturi. 

Tandem vero humerorum laflitu- 
linem fentire,<5<: turbulen:iflimi fami- 
2 Regiminis focios exorare c f pit, in 
[uoscumvix quartam oneris putem 
echnaret,mox habuitprardiCac ha6te- 
Jius Patienti2E,Fortitudinis,Solicitud i- 
p lis teftes atque prsecones : quibus fi 
tiii neumego, qui farcinarum omnium 
fd nfpedor dudum fui , adJerem tefti- 
Jyj noniumiinve6tiva foret hsec mea fcri<. 

D i 



7<f T. H E S S I 

ptio,nonHeffians moitis quoti<liancj3t' 
dc fcriptio. Illis potius bene precemup . 
qui indefatigabili iiberalitate corpu|«;,\ 
hoc divinis ferulis cicatricofum foveif;: 
xunt^aluerunt, icniverunt, nontam; 
prafenti fuoufu,qu6dChritliani mil|i;i: 
tis gloriofis confiidibus intereirenfer, 
homincni.nullo dubio Deoinhabit i!: 
tumaiidirent , fideique roburin D( iiitiis 
fornace <Sc mirandum illud iub flan ffiiiii 
mi$ diilce contemplarentur ; qu^m fi m. 
turoinviolabili foenore , qu6d fervif it 
favitcribus Deus fida promillione d fe 
crevic. Eric,opinor,ubi benefecil|j{ifi\ 
Heiro,indecoram non erit ; ncc exa. 
taffe , gloriofum : cum intolerabilis i 
quoiundam iiteratorum dccrefcet' 

fo:tSaccrefcct ipiricualium Chiifti 
eneficentia. 
H : jGTus mente fempcr invidus,ccliH|j 
pustamv n.quodminotis o':iginis,pal|irar! 
latim perdit , animo fpirac ,'membA[ii0 
ianguet;«Sc augefcentefpiritu caro f vBperfe 
nefrir. O indomitumvenar,arterA)^{,j 
mufcuii,fingi.us,fuccusdeftituunt!ir 
Vig:t um;n,.:^ velut hisorganis nifcmt 



IMMORTALITAS. 77 

nis (it, aniira ialtem viverc incipic 

m Teira {iium lepofcic , nec ilie invi- 

t: Ivd monftrandam eit , quam coila* 

' :.- iioc cugurioio animus hofpcsva- 

. . poffic. Apparrtjquamcoiporiini- 

>iu.s fuerit, qulm animae folicitus nu* 

itor.- Hxc enim nitet,illud arefcit» 

Q;lo jamdeb-batur j ycluti corpore 

aitus,vei{anenihii ukrk obligatss; 

tmilie cxemploprobat Cceiumubr- 

deciTey ubiDeus; cumque om-nino 

3i deelfe videtur , Ie(um Chriftum, 

liiniScradicaicm humoremjdevotit 

meinvitat , cu jus pofthac corpore 8c 

nguine paTcerecur , cujus innocentii 

geretur, cujus veritate roboraretur, 

ijus imperio regcretur. O b:atam 

4)rtem,cum homo definit^Dcus fucce- 

itjcum Chriftianus fuccumbit , Chri- 

.'ixisre liftit;cumCaroanheiat,Spiritas 

ifpirat ! i^eocarum, nihil contaminas : 

ft. qui preciofo liquore abiuat» Satan^ 

liiperfuades: eft,qui racro verbo con- 

ijutet. Munde>nihiiimponis:eft,quite 

ilraudisconvincat. Mors,nihiiterr- s: 

> ft^qui iarvam tibi 4etf ahat.Caro,mhiL 



T^ 1. HbN51 

ringeiis: eft,qui tecompefcat Cala4!iiii( 
ninia,nihil lacdis: eft,quite vel permorilo: 
dcntis poftremam confeflionem conk',c 
fundat. Ma£fceHeros ! Deo vicinuseac:, 
j«m jam ad deiideratam Jehovac & bic 
ciemaimittendus.Ma^teChnftiMac nn 
tyr ( non folum enim effufio fanguini m 
in confeflione reputatur ; fed d.vot [?;, 
qaoque mentis f rvitus immaculat; \\n 
c^uotidianumMarty dum eft>Hieron3 m 
i>.otefte ) meta adeft, ubi crucemd< nn 
ponasjubifudoremabftergis. Madl ifnr 
Spiritus facrarium ! Schola tibi aper 
tar, ubi vitae librum tocies exoptatufl 
m fpicias , pe- legisjntelligas. Sicitt 
adDeam pirangaftaMor:is,adaagi 1] 
fta Coslisper labores carnis,ad quiete: uot 
animar ; per rifus hominum ad applai 'k 
fusAngehcos. 15^^ 

Egredere q miferis multum defuni ^ 
ruinif, ■- id 

Bgrederex&fervk ferviluregnat mi 
linque, ^i^ 

Audehojpes tenebris horrendi imp Di; 
nerefinem {^\ 

Ixilij y & Patrixjperatas quarere j ■m 
des h 



DiAfORTALITAS. 7^ 
• m ergo difcelTuni paiat , non prius a 
lorte vi6lus,quam pcr eum, qui vita, 
:,cui vixilfet hadtenus , MortisVi- 
:or, fpicula hucusque fregit, 8c ab- 
impfitcredo omnia,nec ceditHclTus. 
im dulcefcere incipiat , &c depofita 
iriculamentorum larva,eam iemo- 
rf t,qualis re vera Chriftianiseft,faltt- 
s januam : tum quidem exire juvat, 
um omninocarnem omnem fiibegity 
'< carnea hominis fubfidia,an impedi- 
nentamors abftulit: qusHelliis nurii»- 
juam folide dilexitJpfa vero zotim 71^ 
X contubernalis , Carnis P^edagogur?- 
iHnimx Medicus,& Chriftianifmi-riO-' 
{ )ile Myfterium fic mitefcat? utFre£' 
" um blando vultuamplefetur, 8c non 
- lifiper dulcem foporemadCoelicam 
rternam quietem invitet» Audit ille 
i idivinum nuncium , 8c Vale fuis , Salve 
fefu dido,ad fomnum fefe nulli homi- 
fjnum depellendum pacate componity 
I placide elanguet^fanctc obdormit, 
ji Dies i^.Novembiis erat Annii^j^, 
quoHeftus Mundumimmundum re- 
f/Knquens , CoBlumiperatumingreirus 
i D 4 



tf> T. HESSI 

eft. lltiq; multis nominibiis notaMlis^^;! o 
multis luduorus , fcilicet quo Teiraitiu 
hofpitem, Germaniafidus, Tubingip 
oi-namentum,Principes delicium, Nt- m 
turaijflterpietem,Pietas facem, iCgrijjQ 
opem,Erudicio oculum,Boni rpecu-W 
lamjAmcig^^m-nam^Malifcopam/ei" ' 
pra: illiscoipus Cliriftianum membri^[i!t 
nobile 6c notabiie perdidit , vel cert^j 
tamrarura Chrifti depofitum ica pofi 
{eflorireddidit^utabfentemjammagii 
quam quondam pra-fentemdeliderer, „^ 
l»inuscocarere Huncpoirelibividear u^s, 
tiirjfedinutiHter. AcquJefcit iilc ]zjx f^i 
(<5iiodfyfXiboiumohmerat) 5c Ehhm itJi 
fiiagnificatruperceniiinosliraeHs. Ih- lor, 
terim, quae (iia erant , hbenter in haerc jun 
des dividit: Anima coelo,Gorpus Ter-Ji^j 
vx, Exemplum bonis , pudorem maKs 
iamarn orbi,Teftimoniuni poft;;ritau 
reddit,commendat,rehnquit. Qux re 
hqua Heili exuviis debebitur, Tubi»- jf^. 
gaiiberahter perfolvit. [ 27'NovemSm,i^ 
Dominica i. Adventus. ] Supremse lauAj^ 
des? fecit R. V. D. Matthias Hafenrefn 
ferus,pius (hoc ab HdTo epitheton ha 

bet' 



Iffr 

!ttl$ 



IMMORTALITAS g| 

t ) & conliieto (acro eloquio peife- 

. t. Funeris comitatus > Confluxerunt 

genti nuniero omnes Ifeflianas in- 

^centiae teftes:lacrim3e(li maxime fi- 

jequaedam erant) prefluebantverar, 

rgilIima?.SepuItura>eaintcrfuos,ac 

otato loco dabatur.Epitaphium ? pro- 

abit , ii non in marmore , in optimo^ 

im quorumque p 6lore & linguis, 

otum I omnes , omnes, omnes boni 

leite fururrabantrHefTo optimo, Hcffo 

cne merito , Hiro inique mifero 

uies,retributio,la2tiiIimarefurre6fcio! 

Ego quid? gaudeo; at cum lacrimis : 

ratulor ; at cum gemitu, & de fumm© 

4oloremeo!artor. Sic defleoHefrum 

neum , quem deledat elTe liberatum : 

icdefidero amicum meum , ut juvet 

ifle ercptum : fic perdo fratrem , ut lu- 

:ratus eum mihividear. Aliosdeplo- 

aredeceat: Heffum applaufus ornet;^ 

'[Scafcendentembeatamanimam jubi- 

'iloprofcquamur. Quid? cum pateretnr, 

• condolere prohibuit ; & liberatus ac 

• triumphans lefTum ferat ? Non nefcius 
ilbmjqmd patria>quid egoperdam ; fed 



h T. HESSI 

faverepotius amiciflimi commodisote 

portet , qu^m computare meadamnatt" 

HocuniHeilo tribuo, quod cum d2t)ai5^' 

mno meo rideormale mihi fit, dum iplbii^ 

benerpatiar cgOsdum ipfe vinculislij]^^ 

ber emergat. O Hel]e,hve te Patrenil^ini; 

fivsiFratrem, five Praeceptorem , Ciwtm 

Amicum , five Socium dixerotantunl "^fi 

demeft, &totunus nominaapudm ::i,] 

meruifti,nuncro:m!hjnomina inipc mi 

nis , quot ij babent , qui talibus orbai toi)t 

tur.HxLneilla dies eft^ut argrs ma» ippie 

adme nup^rperfcripnftiianima? tui orei 

in requiem fuamrevLrtentispVerej v€ idei 

re reverCis es , poltqai^mSatanac mal 

tiam>Mundiperficli3rii > Carnis molAiiiqi 

fliam . Mortis ferociam moieflepen 

grafli.Nuncfecuredormis,nec mctu 

corporis tormenta,familiarium imp 

fturas^ paupertatis minas , infamia? te |Ctinl 

riculamenta, malorum dentes , fub 

larumlaqueos, iciolorum rifus, avan 

rum excufatiunculas. doleo equideil 

tuicausa,f:ater,miHefIe/uiflimihiii| 

pra modum jucundus, utplurfsap 

imetuuseiret , quiainuliebris amo 



m 



IMMORTALITA^. gj 

ind reddo tibi , frater mi ? qui (blvam 

bitummeum ? laudem>fupraenco- 

lia es.Excu{em?iupra accufationes es; 

Dfteritati deicribam ? immortalis es. 

^uicquid ago, mea ellgloriola , qui te 

micum habui,ut jam faftuofum mihi 

tyeruditipmi^hiviltijiimfycandfdip'' 

fi^religiojjfiimi Vtri amicitiamprofi- 

ri. Taceo ergo, &, quad in facris fit, 

lentio teftor ftuporem , balbutie , in- 

enij tui infinitatem.Simul autemDeo 

upplex fio,ut vel mortuus tandem a li* 

^ore malignorum quiefcas ; beatus 

andem fisimpiis formidabilis, trium- 

shans fis imitatoribus tuis notabilis: 

denique fic ab Amico vere candide** 

que defcriptus,bonis omnibus tui me- 

i moriam defideriumque relinquas ^ me 

[Ctiamqu^m primum inter beata Jelii 

Chrifti gaudia laetus lactum,liber U- 

berum amplexaripoilis^ 

Valet 



» 4 



?4 I 

MEMORI^ 1 

TOBIi^ HESSIlJ 

U.J.DpCTORIS, 

Theologi infignis, 
MediciCianflimi^ 

Viri optimiipfjpmiy pati&iitipmk 

A M I C L 

Hlppocrates vixit meus , 6 msus ille Ma^ y 
chaon, , 

H E S S r V S,;3egrotls qui folt arte Deur. ^ 
jMurmuraC hic cotra dolor: Aut nb debuit ilftf 

Nafci^aut tam cltonoB debuif ille mori, 
5ed ratio,Similis lobo fuit H E S S 1 V S, infit> 

Nrfone & plures pertulit ifte cruces ; 
At quia virtutes conculcans degcnerorbi$ 

Immeritis confert prajmia,non meritis, 
ixciit emeniu Deus:& nunr civls Olympi cff 

Selix , gui infelix HESSIVS ant^ foit* 

lectt ThcmM LanJimyJ. C. ^ 
Profe/^or tn lUuJhf CottegiA^ 
Ordinttrius. zy» No^^emh^ 
Jlfim i6i4lf. 

fe.' i. 



8f 

B. R 

■> ATIENTIAEnencfclasLeaorBon^ 

Sacrse pictatis & eruditioris. & 
' rta£:sexempIarilio.-fie Je/^ucier 

iluin fatereris, T O i^ I A M fi r ntiir.e 
DvtlTe&mcutevoJuilTes HESSIVM. 

Paticntiamergo qnisquisexanimocoltji 
et<>tis, eruditicnis, A facrae 
:rtutis irhftifemel ftudio : accine 
jicneni.im ex.mpliri, & indccogifa, 
»li UEO vivcndumiiihisterrisjdia 
ixiff(:,qui vixit D E O & didicit mor^ 



Guitielmus ^i^mh^^^/Amice 
km. mceftifmusf.f. 



D r ja 



te 



JO HANNIS 

SCHERMARIl, 

Jurecon£ & Patritij Ul- 

menfis, 

BonaMemoria. 




M DC XIX 



87 




Viro daripmo & optmo:, 

;hristofero wel- 

ngioJurisLicent. & Advoca- 
to>&c. Cognato&fratri 
conjundifs., 




UMchartas meas rf- 
vifi , redtt inoculos pa* 
negyrtcus iUty quodam 
viro NobiUyjGh.Scher- 
mariop. m. adornatm. 
fs quia, te hortante ^* volente , citm 
undecun^ nohilijpma Elifahetham 
\fuam h, m. duceres.firiptm effjam 
fatrono orhns y adteadity (^illius 
temforis mmcrtamrefiicar. H^n- 

quam 



^uam tamenfatts expUcahit , qm 
fraterm amoreyCandore,mutuisqut 
officOs inter no$ haud faucis annii 
'vixerimusyquo animorum confenfit^ 
confenfus conjlantia y conftantiAJH- 
cunditatCy nonfatis dtquatemporA 
ferfregerimus, Sujfciattamen tuark ||j 
amicttiam , & laudatiJpmA olin S| 
conjugis "virtutes hoc qualtcunq. 
conteftariyorare etiam chrijiumyui 
^iuam tum inter nos coluimHs fieta 
tiscuram , ^ integritatis difeiplf 
namy eam nuUisinqmnamentismp 
:ctam y fimplicemfervemus (^pla 
nam* Vale yperchare fratery 
&falv€^. 



Tuo 
Joh.ValcatiAGdrct 



I 





Memona. 

Agn.i eft urbis veftra? 

Ulmenfis gioiia, Mrgni 

Senatores^Cives optimi, 

qua inter mulcasGerma- 

lua: civitates celeberri- 

as,Reiigionis finceritate , Dominij 

npUtudine,aeris faUibritate/oli ferti- 

':ate,Meicaturascommoditate,-^clifi- 

orum fplendore , Muroruir. robore 

que niunitione , illa m.ultisprar aiiis 

minet. At fi cuiquam poit Deuna 

)pt. Max. \\s.c tanta felicitas , & tam 

orcntis P^eipublicc quotidiana 'm-^ 

rementa debentur:non profe£b6 For- 

iinaeft, cujiis caeco favore eQ usque 

'vedlieftis,utcxveflroflore, Germa- 

\\7L noftra? dignitas auguftior appa- 

eati nec Auri,quo abundare fnetis, 

;opix beneficiuin' SedProgcnitorum 

vefu©- 



^o I.SCHERMARII 
veftrorum Ampliffimorum Prudent' 1'^' 
& Fortitudo,qu2 usque adeo in iiscjfjro' 
celluerunt, uriiquisfalubria iprorui '■ 
Confilia , laudabiliaque Fada enum 
rarepolfct, amplumfimul jucundifil 
mumq.ie,tumad corundemM^joru 
veftrorum , llrbisque laudes , tum 
cfFormandam optimam Rempubl 
cam,campum aperiret. \^|[ n 

Quanco itaque majora {Imt Ma}6J 'cl 
veftrorumMericajfaniomajus oport Em 
veftrum efT- gaudium: qui harumvi 20 
tutum, famsque ha^redes videmin roc 
tanto etiam nofti um omnium.qui V tic 
ftrjc Urbis felicitate ,ad majorem Sv ffl, 
vi^e.Patria: noft''sc> florem; famam, p lair 
cemfruimur,promptiores congratul i:tt 
ticnes, utiitam dignivobisvidfmt k: 
admeritas laudesdecantandas, qu^ iia 
vos bonorum omnium encomiis p =C 
dicamini nobis digiiiffimij facilim is^ 
vosadaccipienda, nosreddendajud m 
cianoftra jungamur, qusepeipetuo de 
crunt: Vix qutcqttamefe.quodDign tfn 
tati veftr^e; vix etiam jquod applauf ro 
noftroACcederepoSitamplius. \i 

Urt 



H E M O R I A. 91 

LTrbis ergo Veftrac, aut finguloram 
e'm e vobis, a celebri quodam , 6c 
e ditiflimo viro , praeconium expe- 
^:c:ego ver6,ut planec6{laret,qu^ni 
eamnosminirru affe^tum vobis no- 
(um aperire gzftiamus, ita mecum 
<gitavij fiunius faltem, e tantolau- 
indorum numero,encomium mihi 
»ponarem,ratis futurum detegendo 
:e<5tai ^vcrurri cum experirer , quan- 
mingeniomeoeiTetjverbalaudabili 
tx condigna adferre , prope erat , ut 
'trocedercm , nifimeutrinque, hinc 
Eciorum , quibus vobis obllri^tus 
im , vincalum ; illLnc hiimanitatis, 
ua IplendoremVellrum egregie ^em.. 

ratiSialle<9::^.mentum detinuiHent. 

Scripturus iraque ad vos de quodam 
*atr!2 Vefti^e optimo & excellentiffi- 
no Cive; erfi id nomen convenirecae- 
eris etiam quam plurimis fcio : atque 
itiam hoc nominc Ulms congratulorr 
tole tamen r^rarfentire vos puto^vir 
!quenquamh6ctemporeeife,cui,{ive 
annos,{ive labores Patria? impenfos, (i- 
ye dotium rarifEmarum concurfum 

£xami- 



5z I SCHERMARII 

cxaminemus, h. gratis civibus xtcrtm 
Memoria;^bonis literisautempubLirafi 
cum elogium majoie Merito debeabi 
tur , qukm celebri Veftro , Sc vere Nc|:et' 
bilivirojDn.JohanntSchi-rmario, m.^ 
I.Do6torieximio. Dememoriaqn - 
<3em , quid fperandum ei (icj iili faci 
conjidunt,quiquoioco atque rerpcti; 
«ftueumhabeatis quarcverentiacuiinr-: 
profeqjaminijnon nerciunrXlogij vi ii,o 
ro munus , cum mea quidc m rententi cii: 
inter Eruditos, ab altero alteii, taquai la 
quod excellens ingenium requirat,d 
ktu m fit , ita haft enus delituit : ut , ei 
tScus vir, laudabiliapotius agere,quai 
audire laudes afluetus , encomia fii 
quaeplurimaapud eum liinr,modefti 
fime deprclFerit.illa tamenBonorui [j 
ommum,adornandumeum prompt nn: 
tudofemperapparueritjuthic affectu p 
apudnonnullos in veras atque meric 
laudes eruperit. 

llnde ego>omnium> qui de ipfo b< 
nemcreripolTunt infimus,poftquaf j^ 
ex eonveriation ipfius benevola,^ 4 
tot egregiarum virtutumaipedu,ac q, 

imir^ ^ 






m 



M E M O R I A. ^; 

f rationem,veneradoncm, 6c amo- 
im ejus imbibi , ita ha<5tenuscxpii- 
r .ndi m i affedus cupiditate flagra- 
v ut pollhabita non indigmtate {al- 
! n , qiia tanto Viroindecor eire poC 
j r;iedetiam ingenij fLig^ditate,au(us 
iLncftmprodire ad dccantandas viri, 
itopere ^ mediicdi, laudes:idquc 
•ramvobis,Am lidlmi , Opcimique 
irij qui usquc adco in ipdus amorem 
cend:ndi non^ iliSjUt vercar,ne cgo 
artermittam., qiia: vos in ipfomagni- 
citisjvcl fane barbaramealingua c6- 
urc^m. Cogitabi:isautem,ut amoii 
^riquc fucci-mbimiis^ita me hic,ncn 
acd Viro laudatiflimo honoriiicum 
iturum ; redquod mcnt^m meam ,& 
id:cium de ipfo q'.km maximc pro- 
iturum fx . (liibcre conftituiiTe . eoq; 
lajoriconfidm' ia, qi.cd Ip?rcm , vel 
.omen faitem i^ims Cx\ lusa me re- 
eten^lum^condirepoPe vclinfuirifli- 
nam Oratic n m., apudeos prtrf.rcim, 
|ui potius,de quofcaban-,quam quid 
Ctibam,animor putaveiinr. 
Optimum Civcm Sapientes ohm 



^4. LSCHERMARII 
dixerunt qui Patrij^: Honorificus , li "'J'^ 
lis,jucundus. Utrum prius Scherma ^^' 
noitroaccommodabojSenatores A ^f'^ 
pliffimi ? magna ubique materiac 1!^ 
cxemplorumfegeseft. Dicamde h ^^ 
norifico tamen : ubi , anne lilud ] 'cl 
mum cft ? Eorum Parentum filium i^ 
fe,quiUlma?nuncaliquoties cente ^m 
abhincannisjhonorifici fuerant:) i'A 
ternorum quidem , Schermaiioru f 
Maternorum , Rothiorum : homini cf 
ob Patriacamorem,pkirimaqueine M 
collata commoda Nobihtatorum ,a ita 
aeterno Aferitorum fuorum Teftin k 
nio ornatorum. Scilicet ij funt, atc K( 
inter eos funt, per quos, & cum quil ii 
Ulmaadtantx famx faftigiumafci h 
ditrut quantum nunc natahbus fuori 
ornamenticonfert; tantum abNo 
liflimarum aUquot Familiarum u 
moriahonoris recipiat: cum recor 
tur , quos Seniores , quos Con fd 
quosSenatores , exercituumque I 
ces inter Schermarios , Rothios, Eh 
gercs, Beftereros , Craftios , Liebel 
( qui Schermarij noftri Avi , Aviacc 

fui 



,1f 



M E M O R I A. 5j; 

nt jnumerare poffic; quot niinc afpi- 
reliceatiquotolimfperareaunt. At- 
le inter eos honeftifllmo locoemi- 
.nt Dn. Sebaftianus Schermar , Sena- 
r;«ScApolloriUR6ihin,Parenteshoc 
io lohanne felices , &c Patriac fuae > (i 
allaaiiare , vel hac unahonorificiJ 
acm Deus hanc lucem afpicere vo- 
litAnnoijij. die ii. Menfis Sept. 
ropemodum cum Salutaris Evange- 
,optimarum artium in Germania, & 
>rbis Chiiftiani qu:.(i renovati exor- 
itaut,quoiiesiniuemuripfunr»,nota 
obis atque fignum efle poilit Felici- 
atis Germanicar,iir 6 Chriftiiinsf . 
C2Bterum,ne degeneraret ipfe a tan- 

i'4i Parentum virtute , poftquam verx 
ieratis ,elegantiotum Morum , atquc 

o: ivitx Honeftatis femina a diiedis Ge- 

B Htoi ibus haufit , atque etiam primum 
aatinarum literarum piincipiarpoftea 
fcvb poli.e (cribendi, ftipputandiquc 
irtem imbibit: decimo (exto 2tati« an- 

j|io,fauftis, quodque ex eventuappa- 
uir, efficacibus fuorum vo :s Patiia e- 
jreditur; €6 feiicioris ijigenij , exquifi- 

ticris 



5<J I. SCHERMARII 

tioris jiidicij , politiorumque moniit: 

viadcocomitaais:ut,cunipcimum Av::i 

gullam Vind^licoru {dnn[An. i<;4i'V: 

Imperialium comitiorum iocum)y::i: 

jiiriet, facile iefc Inclyto Fomeranj m: 

rrihcipijPliiiippo, itaprobarit: utnc m 

niodocum opcraejus libenti^rutiiite ISi 

que iiias fir-vcriun etitim T^cum in P< ixf 

meraniim abd'jxerit: primusi6[:, mo m 

ftrarit, quantuminterfit mtnhoni ;;. 

ncm don<i perpetiio molliterd.lit liio 

•icenie m, jtq; eum , qui cum v^idis 13 t[\\ 

geniis , variisqui hominum morib fro! 

coniiicl.:t ur : ruosc];mores c xeo^qiu iq'j 

ubiqu^* opfimum rcp^ rit, fnon, ut pl eG 

riquehodi ? jqtiodubiquepeflimuirr m. 

confcrmet. In Pom.erania veio, q ^ 

potutino ircP.uriafhoiiorificuspduj liiin 

iicndliflimis ofiiciis perfun<ihjs,uh m 

queDexteritat*rm , Fideiitatem. , Dil lim) 

..genciam fuam exhiberet ? D j xte riral cqu 

teft<mon*um id egregium eft , quod 

pinginds iiteris Fomeranus Prince 

parem non habuitndeoquelnfcnptiMqy 

nibus Antiquiti-.tum ef^ingendis eu«t[); 

^dhibuu. Id Yei:6 noune honori ficuM:[), 

. ^ Patri 



MEMORIA. 9r 

totriae fnic ; CivemluumeflePietatit 

«rse & fincerse , purioris Religicnts, 

obcujus confeflion£ Majcresipfius 

jlendidas opes amifemnt ) arq; omni- 

ovirtutum omnium> qasehancafta* 

?m maxime ornare poirjnt, nomine 

ilebrem ? Qaae omnia tef.aripoterat, 

U2 forma inllimendi liberos Ulmos 

robaretur j fcilicet inter Bonos opti- 

lus, inteiFiJeles fidelillimus , inter 

'udicos pudidfTimus perp ; tuoaudie- 

tatUImenfis nofter; tantaMcliorum 

::: pprobatione,Satana: fremitu tantcjut 

0'] nequiddereliqiiis Virtutibns dic^m) 

\j aia Caftitatis obfer\antiaper impuril- 

i'nimamFeminam:ii6c:lit:er,qukmSan- 

,c lusquond:^m Jofephus,capids peri- 

:ij; ulum incurr rir, Vicit tamen r erum 

,al)l»mniumpotentis Deiauxiiii miquod 

!ti hunc obf n^aror- m , impiorato- 

?mquehabuitperpetuum,itapermiK 

,^li|ppeiicula falvum , l^rincipi fi.o indies 

cefinagis gratum,a .ceptu^^que reddiditr 

rijndequef dumoUtcuan [ ^w./j-^^.] ad 

:iiit8irit-bergenfem Academiam , voca- 

—xim Dodorcm Pomeranu , infijnem 

E 



11,-, 

..." 



iZ I. SCHERMARII 
Theologum, honorificam legationer | 
decerneretihicunus ,quiL:gatis jur |r 
'geretur,dignus ei vifus lit Arcanopr{,-nr 
f ectb , & mirando Dei confiiio : ut hi 
nimirum Adoiefces, ( quem magnu 
fadurus erat) & Magni Lutheri,viri 
Germaniae& Secuii noftrigloriam n 
ti,afped;u <Sc alioquio,ad rari Zeh, kk 
yidisque Pietatis imitationem;6c lln \£, 
verdtatisWitebergenfisfiorejadUter ^pj. 
nim amorem accenderetur. Triah \^^^ 
concurrunt Urbi vefttae honorific (g„|, 
quac-noioauresveftrasefFugiant^Fuil ^^^ 
e plurimis hunc unum tam piae , Re ^, 
giofa^que Legationi d^ ftinatum : A ,2 
(iiiYQ Lutherum & allocuaim e{Ie : l \^^ 
quidni dicamus, Benedid:ionem ab j,n 
loDei Propheta accepiiTe,cui non \^, 
exiguo , fed omnium maximoho jp 
noilrojAntichriilo, Trium r hum Iq ' '\ 
eemaximamd-bemus IneaLeead , ' 
necumpenitiusammadverterrt, qi , 
J3a ratione infnvire Patriac qu^mim 'j 
liflimeprviTct^ad eam animum ^ppiMf t 
fuum; adlKvrasfcihcet: eoqueard«f*l 
atqueimpetu , ut neque honeftiUji?,'^ 



OJ 



MEMORIA. ^> 

ifficij commoditas ,neque jam matu- 
ioris statis Anni niminim vigefimi 
Drimiincommoditas, abfterrere eum 
)otuerint;quinvalepiiorivit2Condi= 
ioni didto, ad primaliterarum initia 
'cdiret^Unde maturato ftudiornmcur- 
u , ex Schola Wolgafttnii ad Gymna- 
ium Scetinenfe 5 inde ad Grypsvval- 
ienfem Academiam afcenditjCum viri 
)oni tam laudabilibus e]us conatibus 
)lurimum faverent , eundemque Sc 
Vfonitis^ &fumptibus egregie juva- 
•^nt. 

Annc hxc ad veftr^e UrbisHono- 
:em fufficiunt , Patres amplifTimi, tan- 

' umfuifteinhomineetiamnum juve* 
ledePatriabcnemerendiftudiumrut 
idobeunda jam dexterrime viriliaof- 
icia fufficiens;ad puerilia/ed qxix fru- 

rtlfllftum uberiorem^orllicerentur , redie- 
:it;in<lequc pauperiem, fortaflis etiam 

ffinfamiam tolerarir ? Profctfto , fiquid 
bonac Licerae referre gratiae poftunt, 

ppftanto^Viro proardoret nto,p-rp. tuas 

jtlaudeb deantabuntj Uibique veftrar, 
' ciiiod hunc earum culcorem ipfis ge- 
E * 



tt6 J.SCHERmARII 

nuerit, omnia gratitudinis officia oulion 

mulatiffimepraeftabunc, pii 

Elapfo tandem decennio , & hone- cum 

ftiffime a Pomerano Principe dimiC. ti(;i] 

fus,& novaelegationis initinere obcu-pi 

d2,honore audus, atque (quod ipfi injPriiiL 

primis jncundiffimumerac ) boiusliiope 

teris haudlevicer imbucus, Patriam re-|bs 

pctic , ubialiquis e Pacrise civibus hima 

excipere verbis Redeuncem potuitmsD 

GaudeyPatriaidehoc reditW' libcntmivi. 

horum Mfmorum rationes excipeifecimm^ 

iUe.quam alijireditynon turpttirprofu- \m 

fo Patrimonioyfed aucio :t:on Pietatt Mi 

perdtta\fedau^a: non Artthmminor Jwm 

fedaud;m : & jam novm , injperatmqm m 

Mufarum Alumnm redit, CaudetePa- tquq 

rentes^ qui Filium recipitis , quemalt, '^%\ 

Pa rentesyPliu emitte;:difytanquamjpe iau 

€ulum & fingulare exemplum propo ^wc;2 

nant.GaudetSyAmici^qui ex tantoardm^^^k 

risjpccimine conijcerepotejii^, quidjpemh 

randum de eoftt^ubi ad Patrta curamfmkii 

aliquando contulerit» Jindii 

Verumneque fic (atisfadum PatriaEiocrdi 

nondum Pai-encun) gaudium plenuirft.ii \i 

nonl 



M E K O R I A, 201 

londum Amicorum expedationem 

VAS magnam credidir: Sed Ulmafe-. 

undum egrediens W^itebergam repe- 

ic : qua poft biennium Caroli V» Im- 

^eratoris , & Germanorum aiiquoC 

^incipum bellis , (cum jam usque ad« 

'^ periculo proximus effet , utfclopeti 

;1 ans,conclave e jus, eo loci, ubi federe 

olebatjpenetraret) propemodumcu 

pfis bonis Literis pulfus , tertio iti nere 

(taliam cogitatjob JurisprudentiiE ftu- 

Jium,toto orbe,eo tempore celebrem. 

Paduam itaque ingreditur; ibidemque 

inter illius Seculi Dodiilimos^ Lice- 

rarum veluti lumina,perintegrum bi- 

ennium verfatur : converfatur cum iis, 

. atque praeter Latinam , etiam Italicam 

', linouam,magis,qu^m vernaculam,fa* 

(i miliarem fibifacit, eo ufu, utinterpres 

y haud raro in graviflimis negotiis adhi- 

f bitus fueiit. Quid veropannein Ponti- 

ficis Regno , de Religionis fervore re- 

mificpanne coramScpticipiciBeftiafe- 

I (e inclinavit ? Abfit tantiim Nefas ab 

j hocreligiofopectore : cuiob confpe- 

[ cbm Idoiolatriam Pontiiiciam , tam 



201 I.SCHERMARII 
Gentilifnii asmula Reiigio omnibu«' > 
modis forduit ' cui ad convincendos 
Sedatorcsejus/i-equentiaScelerajto!: 
argumcnta dc materiam fuppcdita- 
runtjUt mafcule Pontificem rideret, at- 
queita eum d:tegeret,ut a quodam, "T 
quihinc meliiis edo<!:l:us,maluittamen ^* 
animi,qu^m opes perdere,Confcienn P^ 
ti^ ftimulihorrbiliespoenas famferint '^^ 
Cum Paduae eum cepiffet faftidium,i ' '-i 
Senasfecedit, aliam Italia? Celebrein ^f 
Academiam : verum Florentini Prin» F^ 
cipis , vel Caefads potius armis , dc ob* ftii 
fidione tcrrefadus , magna ibi exi its 
ftcnteannonaepenuria, propere hinc i^f 
aufugitjRomamquepctit, Mundialis il 
quando^nunc fcclerum caput : ubi pei m 
integrum Quadrageiimale tempue tlf 
Gommoratus , vifo abominationum pi 
Idololatriarumque complemento , B iiir 
pfoque iniquitatis Principe , Julio tcD n 
lio Papa:Yifo,quamRom2e,venalia finl (| 
omnia>omniaiic?ant;vifoReliquiari: Joll 
horr mdo cultu : fed vifis etiam Splen- fiie 
didiilimis Stru(51:uiis,& maxima? qu5- d 
liamVrbisruderibus ? inftrudione ad k 



MEMORIA. te^ 

iid^tiam;fedPapa! odio plenusPeiu- 

am proficiTdturjitemmque Erudicio- 

ialiquidaddir.-deniq; (Anjjrj. mcnfe 

nio ] Ferrariam : ubipoilnovem an- 

ru, (intra qiios linguas aliquot, Phi- 

»fophiam,&: Jurisprudentii haufit) 

udiaaflIdua,tantislaboribus ac dili- 

entia, &raiif]imiconatus exemplo^ 

ramium accipit condignum, Doifto- 

\s in utroque Jure Inngnia; quibus- 

anquam Tropharo quodam,laetus,a& 

jiie ovans, Patriam urih ipfi Itinere re- 

)etit : PaaiamCivem & Filiumfuum. 

)b tanti Tituli fam.am defiderantemy, 

idvenienti acclamantem , ingredieiv» 

temfliaviter excipietem;in qua tamen 

aondum fibi omnino quiefcendum^ 

veiPatriajcuram fufcipiendam duxit> 

quam h^ec ftudia (ua,«8c Juris egregiai»- 

[fcientiam, Praxeos quoque exercitio 

, confoiidalfet. Quo fine primum \^An7U 

1 5 1 (j. ] EsUngae (ob peftem exulanti ) 

poftea SpiraE,Imperiali Camerse eous- 

que adfuitjdumPatrise konorificum /i- 

mul,utilem,& jucundu reditumfuum 

Core «re-didit. 

E 4 



£04 I.5\^HbKMAKU 

Reduxi vobis,Patres, Schermariam : 
veflrum , (alvum, vegetum florentemi 
etiamDo<!^orem. Cuiomnispeneac- 
tas intcr Peregrinos infumptaifecl ita 
infumptaen:! utfiannosnumeremus, 
diu abfaiffe jfin cum Eruditione confe- ^ 
ramus,non arque diu,protantoTitulo: 
Sapientin,Prudeatia,Experientiatanta, 
aliquotque linguarum cognitione ; & 
lam proiixa rerum vifarum rclationejj 
peregrinatujn fuifTe , mcrico dicedum 
fit.Mirusitaqae, &auxiliiDivini ple. 
nushicReditus i fl fivetam infperatos 
Progrefliisjfive q.ihd Deas huicUrbi, 
cumegregio &:c:lebranJo Yiroco] 
fultum voluit j five edam pedcula > ^ 
quibusp-tiviis , veiumintactus, e6us- 
que permanfit; inipiciamws. Dicam, 
quodgloriamD:^i aug^at , auxilijque 
iUius admirationem excitet. Novies 
\kx periculum incurrit,atqueMortem 
prae ocuHs habuit: fe mel cum fcapham 
imprudenteringreifus elf^t, quse ven- 
torumvi, in Oceanum abiipitbatur: 
deinde Rhedae periculofiflima ruina ; 
tum nequamhommis lethaliin caput- 

iau: 



Ai E ivi O R I A. 205- 

»(flu:pofteaimpuriirimae Adulterx faU 
a delatione : iiagi frufti^ tentata in 
cantatrone : Sen^e item Urbis arrcipiti 
obiidione: fclopeti per hypocauftum 
ia6tu;pi-idonis infylva incuriu^&equi 
cum ipfo ccenofo in loco,quam proxi- 
mafcbmerlione. Qusecundtafiprcli- 
xiiisk me rccitarentur^ ftuporem vo- 
bis, horroremquefacere poir;nt,vi- 
dentibus hominem toties Mortiproxi- 
miimjtotiesiViortis faucibusapprehen- 
fum;toties aDeomirabiliter fuiftee- 
reptum.SciUcet quem DeusMajeftatis 
fuae Pr^conem eile voluit , eum pluri- 
bus, atquemaximis periculis immer- 
lum,rurlumque extra6tum,nunquain 
de Divina ope defperare , nunquam 
non k Deo auxilium expeftare docuir. 
Itaque fi ad vos rediit Eruditus •• honor 
llrbisveftra?eft,tales emiiifte , qui ni- 
hii non ferventi diligemi^ impetrare 
Potu rint.SirediitPruiens: honorllr- 
b^s vcftrap eft,tales emififte , qui homi- 
nummoreSiterraLumqueconflietudu 
nes,non lippis ,fed vigikntibus ocuHs 
inrpexerinc. Siadvosrediitmagnali» 
E S 



zo^ J. SCHERMARTI ! 
Deipiasco : honor Vrbis veftrae eft,tauJfo 
les emififiTe , qiii Deum a primo ftatim i 
egreffiijGomicemjdu^orem, atque re-!it) 
dudoremhabuerint, quosqueitavo- 
bis reddideritjUtvelutifelices Merc^ 
tores,nongemmi5,aromatibus,variis- 
fl ic mcrcibus, fed Prudltia, Sapienti*, 
Eruditione , Rerum nfvb, atq^univerfo 
Virtiitum ciiculo audi redierint: iic- 
que cx Sapientum mukitudine ialus liif 
VrbisvgRT^, Fama, Gioria , FeiicitaS tatii 
crefcat,augeatur,floreat. 

HcnoriVrbis veftrcS fatisfeci , Anp- 
plifIimiVin,Cive3optimi:nunc,qu^i» 
utilis ei fu:rit , qnam etiamnum ftc 
Scherm.ariusjdicendum eft. Non illud 
jam extollam , quod pofteaquam No^ 
bilem,54: Chriilianam Matronam,EIi- 
'fabetham Clameram , Egr -gij quon- 
dam & Nobiks Viri,D,PetriOberbur- 
g-ri,f r vidiiam laudatilEmam.Matri- 
monijfacratovinculofibijuxilletjcum 
eaper 4o.integros annos,ita vixerit, 
ita fuaviter \dxerit j ut neque Conjunx 
Maritum fibi conjundiorem, neque 
i.ib;riPaa:emliberaIioreiD,nequeCi- 



MEMORIA. z<>.7 

-es vicinum civiiiorem , neque Famu- 
1 Herum magis familiarem exoptarc 
ibi potuerinc. Valuis acdium infcri- 
3i merito potuiiret : ConcordiayReli^ 
HQ-,}ioneftashichabitat:mhilMaltin' 
tret-Qno^ utina foecundius fuiiletMa- 
tiimonium, merito Vrbs veftra de tam 
honeftae , Chriftianaeque educacionis 
fru6tu gauderet ! Etfi non omnino fte- 
iiie fuit,uno filiolo Johannepoft ly.a^* 
tatis MenfemCGeleftibuschorisaddi- 
torinftitutionis vero acque educationis 
curain privignas duas,Eli(abetham, b^ 
rec.6<:Sabinam,usqueadebfeliciterre- 
dundante:ut illam D. Paulo Scherma- 
rio,hujus noftriFratri dilediflimo,hac 
D.Paulo Rothio Senatori , duobus ho- 
noratiilimis Patriciis,ja in Chrifto pla- 
cide quiefcentibus,nuptas,Vrb6 veftra^ 
ob raras animi dotes , Religionis am©- 
rem,Caftitatis obfervantiam,rciq; do- 
mefticasger^dac excellentem fcientia> 
admirata femper fit,<5cSabinam adhu^, 
(utinaquam diutiflime/) fuperftittm, 
J^atrimonialium Virtutum exemplar;> 
ctiamnum admiretur ,fuipiciat , amet? 



lln( 



2ot J.SCHERMARir 

tantundemqae expetietaPofteris.*il* f^ 
linc DJohanne Schermario,Senatore ^)^^ 
Nobili>multac[ue prole felice ^hinc D» mns 
Paulojurisconfulto, D Johanne Poli^ 0\ 
tico , D.JohanneLeonejTheologOyt^i 
fratiibus Rothiis : Sc eorandemforore f\ 
EHrabetha,nuper [^An.i6op» zg, Augu.J fe 
D. Chriftophoro Welhngio, LL. Li- 
centiato excellentifs. felicibus aufpi- 
Giis de(ponfata:Optetq;*utPaternarum l 
2iaternarum , Avitarumq; viitutu (iic- 
cusyveluti ab NobiUUima ftirpe in hosi 
ramos fefediffundat, &ilorentem , vi: 
ridantemque hanc arborem perpL tua i 
faciatjPublico bono, atque gaudio» 

Afagna profcdo h^c Urbis ve ftrae 
utilitas eft >atque omninc ea, cui Poli- 
ttxincolumltas innititur: l Bonisfcili* 
cetBonosnafci. Nunc Laboresetiam 
addo,ReipaWic^utfiJeH'ceF,itafalu- 
biiter impenfbs. Advocatus in Urbe 
veftraultraL. annos eft:[4^ An.iffS.J 
quaunavoce fimul comple^or Con- 
liha innumerabiha , Commifliones 
multasatque ardiias , Malorum accufa* 
tioneSjBonorum dcfeiifioues Juris x^ 

quilS* 



iifEMORIA. zd^- 

uiflimas interpretationes , cunctaq^ 

a, qux Civis optimus , Patronus opti- 

lus , (ed imprimis Chriftianus opti- 

nusproReligioni$(3(: Reip. Chtiilia- 

\£ emoiumcnto agere poteft ;. egit at- 

jueperegit, ut Gloria Ddy Salus Pa- 

ris,lltilitas Proximi,Honc ftas Fami- 

i^^ j fupremns^ eifemper L ges fucfint^ 

i Jnde mirum non eil, tam Religioii Sc 

j Prudentis Viri Confilia , feliciilimos 

faifife a Deo eventusfecutos; tam con- 

Icientiofijurisperitiexemplum, ma- 

^ gnam Juftitias coticiiiafre autoritatemj; 

tara egregij Patris familias imitatio-' 

nemmukos tctigifle. 

Huncitaquc Patriacfua^^vere utilen* 
dicamus, qai Rehgioni prodeft , quL 
Reipublicae prodeft,quiOeconomia6 
prodeil : atque ita laboresfuos impen- 
dit ,utfingu!i ftatus Civilis focietatis 
habeant , curobftridos fc unifateah- 
tur, quem longaevum optent, quem 
poftmortemde(iderent:EcclefiaFide- 
lemdicaCiPohriaLgborioium, Oeco- 
oamia Beneficum,llxor iuavem,Filiac 
E 7 



zi^ XSCHERMAKir 

optime mericum , Cives amicum; Pa#u 
peres liberalem. L 

Tempero mihihlcab ampliorllau.L: 
de,quiModeftiamejus notam habeo,fe 
tacicoque voto ea, quas adhuc multat 
peradurus eft, laudai>ilia pro(equor;b 
Ita fcilicet vivic, ut vita ipfius univerMli.e 
& vitas dies finguii Vrbis veftr» lai3f:: 
fint;itaque ea plures optandi ^ quo laui,^ 
dam veltrarumincremeatacupidiori- s 
bus votis exoptam u s. ^ 

Sed ad lucundum tandem perve^ iit 

iiiamus:quod lane in eo usq; adeo con- m 

lpicuumeft,utjacundamquoq; Ora- m 

tionemmeritoexigat. Nonrepetahic ^^i 

Inventutis florem,non maturioris sta- 

tis robur , non Seneducis hilaritatem: 

Quj^ cunda vel a Parentibus Veftris 

Tobis decantatafunt^ vel a vobis ipfe 

ante-hac vifa. Vnam ejus, qua nac Dei 

raro beneficio ii'uitur,decrepitam aeta- 

tem furpiciamus,^tatem,qux poft 84. 

annum, vix ullis morbis obnoxia , nui- 

lo bacnloindigens, a nulla eum impe- 

ditVitx commoditatci ^tatem illam 

Tegetam , qua ante paucas feptimanas 



m 
b 
m: 

'li 



hs 



MEMORIA. m 

^ ellingianis Nuptiis,oninibus hilari- 

^ is,gaucliommque generibus,omniu 

n admiratione , perfun(^us eil. Se- 

;l:utem ipfam morbumalij dicunc: 

' c eausque adeo molefla non eft , ut 

::eterunu Auditus fenfum ( qui pau- 

j hebetior ) nullum reliquorum ei la- 

efadarit r Memoria ver^ , atque ludi- 

ium , tum Converi^ticnis jucunditas 

isque adeo in eo exceilentia funtjUt 

]uibus Senum morofitas nota eft , hic 

iabeant,quod merito miretur &amet, 

atque converfari cum eoperpetuo cn- 

pianr. Audias hic prsteriti temporisa 

pene dixerim feculi, Ada tum publica» 

tum privatataudias vita? ipfius curricir- 

lumimprimismemorabile:audiasCi- 

vitatislJlmenfisAfajoru feries ipfico- 

gnitas. SciUcet is unus nunc Ulmas ftj- 

pereft, quivelutilanusquidiin altera 

quafi periodum introfpiciatrquicum 

Patribus, Avis,atq;Proavis veftris con- 

verfatus fit , eorumque Amicusfuerit. 

Quid poteft obfecro^magis jucundum 

vobis eiFe , q-.iliiri Majorum veftrorum 

^eluci Chronicon inter vos vivum 



ilt J.J^CjHEKMAKll 
•&:vegctam ambulare ? Gaudet {aiiLvt 
Vimaveftra , cum fanum adhuc vxvL:i 
dumque eum intuetur,quialiqaoteiul£ii 
vicillitudines vidit : Gaudet Senatuln,r,: 
vefterinclytus , fuperefTe eum ,quialL| 
quot milleprudentiilimis PatiisCo!'- 
filiis adfuit: Gaudjnt Cives univcrf 
pra-lucere fibiiidhuc eamficem , quijf, 
adhumAnitatem &: probitatem maxi;, 
me huc usque dux fuit : Gaudent Pro 
pinqui de tam honorifico confan - 
guineo : Filia gaudet detam fuavi bo 
lioqae Patre : Gaudent Ne potes de in 
dulgentiffimo & Hbjraliuimo Avo 
Omnr s verc),etiam Pcregrmi alloquic 
ipiius&^converfatione gaudent:fem- 
petquealiquid ab eoreferunt,quod x- 
ternam Senis optimi> jucundi^i m > re 
ligioiiffi;ai,eis memoriam reiinquat^ 
Ejusiraque<S<: Ego Virtutibuspra?- 
ftantiflimis accenfus , cum nelarem a- 
literafRdumm.^uni,^: qjo focotam 
rarumhumanse modcilix fxemplum 
liaberem,aperire ; atquevererer, ne 
jno!eftumeiefret,fefeame,minus ad 
f amremidoneQ budari, Laudes ipfius 

cntu 



hEmORIA. 11$ 

( m vcfkzx Vrbis , Majoriimque ve- 
i oriim budibus itaconjiinxi-.utab eo 
ji,illis,vobisquejabilla,illis,atquevo- 
s,nonnihilglorigc ,fam^queaccede- 
' poflit r nobis veroj qui Yrbem ve- 
ram fuipicimus , hcc uno exeniplo 

Ionftet,quos Viios olim Vlmagsnue- 
t,quos adhuc nutriat, qnalesquerpe- 
ar e in po ile ru m .^ iiiSt. 
Schermario vcro , Viro PatncC Gix 
ionorifico , Vtil i , Jucmdo , ita nunc 
raledidtum veUm , ut cum fper^ra , at- 
^ueetiatr op^em mukosei adhncho- 
'lcftifs. Chriftianils. & L'iudatiDIma& 
vitseannos , Deiclen*ientiaaddendos; 
tninime dubitem , muira adhuc ante 
beatun>evitacxitumabipioperagrn- 
<ia laudabiHter , qux novum pra:co- 
ftem, Ced me dif^rtiorem, expetitura 
fint. Intereali qaid meaTcnuitasfa- 
mx ipfius apud Ignotos conferre po^ 
teft: ingenuefateor, nunquammeli- 
bentiu5,promptiusque ad ujlius homi- 
nislaudesdefcendifte'. 

Vobisvero,Senatores nobiliflimi, 
qui hitc omnia , dc ampUora etiam no- 

ta^pe- 



214 J.SCHERMARII 

tajpenirasquepcrfpedahabetisjunun 
h©c^mepr;£rdtumcredite:quodcurf 
fciam , nnn tkm gratam vobis eile Vir 
optimiinter vos coveriGitionemjquair \ i 
futuram pafthac fore meinoriamejui 
gratillimam : ego vero 5cme6c ftudiaj 
atquc omnino mea omnia probare vO'P^' 
bis cupiam : id mihi elegerim, quocODl 
fcivi vobis foregiatiffimumatque ja- iV 
cundiflimum, ^ 

lilud nuncad extremum vovco at- i 
que oipto:Floreat Vrbs veftra^fuifi^ ?M 
trid amanttfiimis Senatoribm aviter" 
nhn gaudeat j talesq^ femper gignati 
quos Eruditorum Scripta Pofteritati , 
4ommendentyViros Sapientip?noSi?rti^ ^ 

, dmtifmos , Integerrimoh 
O^timosl 



«, 



£PI. 



MEMORIA. ii; 

£P IG R A M M A. 

AD 
J>AR VALENTINUM 

mum maximcq; induftriLun 
►bilifiimi&llogularis Exem- 
[iViri,DN.JoANNisScHE r- 
Iarii, Senis long^vi fumme 
obfcrvandijOmniquelau- 
de & memoria di- 
gniirimL 

C H £ R U A R 1 1 i f^n^^O tjr«i iuCW 

At^fepuha quaftGe/iapriora refersi 
Uipd digmm tanta Pretium pietatf 

mererify 
Qua ifuper-nt-vivarpofi quc^^ Vati^ 
facif? 
hvue dtgmti eris tdiu lcngtinh quam 
modohngum 
Schamaruuiflxiti ytvere 6" btnc ^ 
pterit. 

Irg^ 



xi^ J.SCMER. MEMOR. 
£rgo Scnex vhat vellottgos NeftoYti 

annos; 
Tempora vel fuperet MathufaUa, 

frecor, \ 
^o tihhquh muitisy quo toti commod\ 

U L M ^ 5 d?' 
^JrP^mELlS^CHRlSTOPH^ 
RI QVlE///«. i 

Sk tUumgrata memorahum vocc nei 
potesy 
Dum VirtutU honosydum Pktatis 
irit. 



HenricusTrellingius, LI 
guarum in Tubingenfi 
Academia Profeflbr. 



IN 



IN C E N DII 

VAIHINGENSIS 

Piioris 

\d Calendas Kovembris Annt 1^17» 
fivientis pcr 10. horas 

brevis & vera recitatio. 



J 



\l 



B,^. 




tiCtorVM VefpersarDct Valhlnga. 



Ui 



Hevercndo & Clariflimo 
Viro,Dn. 

JviELlORl SCIPIOb 
Bengelio, Ecclefia: Vaihi 
genfis Paftori 5c viciniiatisl 
ipedori vigilantifiimo, Dok 
no 6c compatri fiao ob- 
fervando, 

S, P. C 



OSIem tlla, eiu/tm p 

^l fe -^^r^ 7?ianj^trbt¥eddGyR€% 
l^0^^}^ri rende vir , non nt do 
rerrfyqui m inaximnm hahmmu^-, 
f?{ncm:j2dut aliquandG cor^fletjq 
trlftis Ecclefdifaciesfiifrtty cuijt 
filiquot annortnn 'vi^iHas, labor 
m-onita^ maxin^^uero etiamprei 
m^enderh :fmulctt^m conjcnfi 

C/'cc 



: 



219 

concordiani nojlram contejler^ 
lam in Deo , c^ ReltgtGnisJmcera 
raconcepimtts'^ Tu maxnnumeri' 
r'^ kencficUshuc ti'Sg.^foi'iJii -, ego 
ren^iielogiofirmAtam , (jr honora- 
m volo.lta Dcti^sporrofacrispUn' 
rtionibti-s tuis henedicat, ut inpieta- 

0- prohitatisforem (^fructusfe- 
mer excrefcant, Vale in Chrifo^ 
everende D. Compater , ^ ajfe- 
jSumplan}paternum continna, 
/. Januar. Anrjo 

T. R, 

deditiffimus, 
Joh. Valent. Andrca^ 




110 INCENDIUM 

Ncencdum horribiLir 
quod Deus Zelotespedir.ii 
catis hominum irritatu fa 
Va'ihtng£ j urbi expraEolln 
ci puis W^irtembergicj pn 
ad Entiu amnem : intra Vfoizhxmmiiiis 
& Bietich3smum,loco fertiU & ipecic m^ 
fo (itar,nullo dubio immifit jam mu oi^> 
torum auies circumcircahaud asqujijiK; 
bili fama adimplevit. Nam & maji k r 
multis, &: minus quamplurimis acatDi 
ptum,tum figmentis mixtum : prouti iuro, 
homines credulos incidit, ita habia%v 
eft atque fervatum. Ego vero,quc d r( 
bus £ngulis , ac minutiflimis propr, . 
praE:fens fpcdator, acpars qualiscuni [jv-. 
adfuiirem,amicisidconcedendumpi|,,, 
tavi,ut veramreihiduoiillimaer^cifc ;|er 
tionemquantumvis perbrevem a ir ^f^^ 
acciperent. Cujus fiis erit ufiis, utJ i^^, 
pra^lens quidem cammiferationei u' 
Donorum excitcfrad pofteros vero vij ^^^ 
gae divina? memoriam Chnftianaj nj^ 
tiansmitfat, fateft ; & ingsniofis mat< ,^1 
ria reh(5ta , ut, quod hic trepido t tian i^ ^ 
num&tumukuanteftilo eft d.prop 1^,; 



xatui 



VaIHINGET^SE I. 221 

Itum, ipfiperodum ac extrapcrici*- 
i m in rci live publicse Tive literarix 
lum perpoliaiir, Cscicrum tragaedia 
nllraficrehabft. 

Prima Novembris , qua: Omnthm 

t nciis veteru ini^ituto racrajannopoft 

aniirabilemVirginispartummillef!- 

iDfexcltefimo dvcimoreptimojCnm 

i.iilri mandato Cives Vaihingenfes 

i ci.ni JubiUo , ob centenos renati 

I r D.Lutherum Evangeli j anno* , in» 

:uco,rele apparailent, 6c facrir Syna- 

osvclutCandidatibi? c-entum qua- 

igintaquinque fe Ecclefix reUgiosa 

nfvetudiRe exhibuiflent > hoia inter 

bvam & nonam vefperdnam me- 

i vifa eft fiammaex aedibus Jonnnis 

leferi, Oeconomi lllingenfis , quas 

nero Ccnrado Machtolfo inhabi- 

idas conjeiTerat , erunn.p.re , cujus 

lpaiiiccrtum,accenfa Ei£,ut eranc 

.mento plenaci itafacile igniincre- 

nunn & violentiim dr.bant , prcxi- 

s terrcrem , quod inter vicinas eC 

itmedia:. Arf^rant illjc quondam 

no I ^07. fcd fine ma jore damno j 3c 

F 






211 lNCENt>IUM 

abillo inccndio novae omnino h futhi^^ 
damentis ftabantat jam , fatali forrarjjj 
civiumfbmnolentia,taidius dc concla|.j^ 
matum,6<: campana peiiculi indiciun 
datum :!/ft. Interea c ipecula, quantum 
vis.aequo tardius jbombarda? difplofic 
ne vicini advocantur ; cui Afperga ma 
gno fragore reipondet, ac mox omn. 
campanae majoris templi iamentabil 
qiiidrefonant, At jamflammaehcu 
immaneinvaluerat, & vicinas utriirj 
que invaferat, hinc Aurelij Rhatge 
nuper vita fundi judicis .illincMicha'1^^1 
lis Hem naingeri,viriGonfularis,fplc;| y 
didas & multa fruge refertas a^de"' 
quastamenjfi minus vini^plusordin 
fuiiTet^accommuneauxilium acceffi 
fetjfervari patuiffe., opinio eft. Ca?t Ipjjj | 
rum, qu^din tanto incendio rebus ^mu 
qiiisqueconfultum vt llet,(5c in expcl(,}j,j 
tandis (upelledilibus finguli pro 
occuparentutjtum muliercularum 
imbellis artatis cLimores 8c diffu^jjj 
undiqae turbarentjfadum eft,utdi<mj.j n 
civiusaiia circumlocamalum occujajj. J 
rit. Sacviit ergo jam non inter coiijf. ' 



VaiHINGINSI I 22J 

lias tantum domoBjfed quod in angu- 

^ ad duaram platearum interfedlio- 

em vis ignis imperaret , plateas trans- 

refla, undiquepropinquiora «dificia 

ivolavil. Nec (atis miferiarum fuit, 

ifi etiamadversafronie , veititimslov 

im centrum,totain circirmfcrcntism 

^grederetur, Tumfupra omnia infc- 

cia ventus , five turbo verius , fubito 

fortus/avillarum imbre difperfo,pa- 

muniverfo oppidointeriti-m eftin- 

rminatus. Ita, pioperante inccndio, 

ic Sebaftiani Sieikindi pharmacopo- 

r, Johannis Machtol6 jam emortui, 

)hannisBalij Confulis, ejusque EW) 

)gnominis,Phihppi Langij Confula- 

s,Hic'ronymi Hechtijillac Herrenal- 

f] enfis Co^nobi j grananu , lacobi WiU 

si! ij dudum defuridi integra villa • ante^ 

;p (attliiacSta^ded divife cum Laurentij 

w uondaTTi Frnckij , Michaeiis Benderi 

m ra^fedorij viri,bina:,Heinrici^eilIc- 

li| ,,dum viveret, urbis fcribae ; ]uxra lo- 

irt annis Rappi , MichachsHafi requie- 

:iif :cntis , Tobias Brackenhsmeii urbis 

;oi!f«ftdii: rctro urbis promptuarium» 

f F X 



£24- Incendium 
&:qu^m plurimahorreaj tum admu-, 

lum fpadofifnma Principis nollri gra-jj?j 
naria,vina' ia,torcularia5(]ii3:Comitumk 
olim Vaihingcnfiam vetuHa &peram-j:f:; 
pla fedcs eiat. Oinnia hxc opere 6cii\ 
pretiomagisconfpicua, prarter mifc-k\ 
lerandum numerum intermixtaruni ira! 
minorum ardium, ignis involvit, fe-|ii; 
peUit , depavic , lamentabili utiquc d 
(pedaculo^dun defperato(iiccurfu,ac k\ 
interdum vix aquas ficula efTusa , falvi« r,; 
faltem corporibus , omnia fiamm2Eli-i fc; 
bidini relinquerentur. Vid:re eratt;; 
qux paulo ante profugis, velut afyh>c.|l:a,( 
rantA variarum farcinarum , tum cut.j 
narum5cejulantium pufionum rcceiliioj: 
ptacuh , intra paucifTuna momenttnie< 
horrendo impetu invadi , 6r trepidani!:!!; 
tem turbam loco p^^ll:. , Ecqua , Deuii ;r 
bone ! matrum bajulatio? quxpatruniij 
inextrud ndis libsrisfeftiniitio? qiipnn 
tam immaturse af tatis ftupor ? quod dil {^^ 
fcurrentium in v. nebris c haos » EnituJiiW 
tamen tntei hospromi fcuar fugx crrclnyj^r 
r^^s n bilis viri , Francifci Ludovifc. 
Zo. nij B ulacm;~nfis,urbem gu bernajlvij^i 



, Vaihingense I. 2,25 

isjhumanitas, qui haud (atis ipfe exrra 

>ericuIuTn , camcn qahd fubiimioa 

rcnice illudrem rcrcem inhabiiaret/a j 

t,vehuiexulem,fuf;epitpueIlorum 

HiellarumquemukitiiJinem , & inte- 

jra no(fl:e parentes fecuiiores fecit ac- 

juereflindioniexpeditiores.Nam Sc 

nedium n 6^is jam prsceiierat,-5cdies 

ilbefcebar^cumnondGmfpesunafaltr- 

is appareret. Accurfum ci\ campanis 

iebilirerrefonantibus,inni!meroprc^ 

jeiiumeroj&flammaaliquotpeiticaS' 

dta, qua CGehim ingenti in orb . m fpa^ 

aorubeb2tardebat^ue,veI remotiffi- 

mos acciverat. ObfeiTati funtEflelijT' 

^enfes,Freudenftadiani;Palatini,acna^ 

lulliaUjukrafex milliaria hincpoiitf, 

Aqux tantiim effufum , quantum rivo' 

rorL^fTefafliCuret ; cum eamab Entio 

amne prae cxterislodocus Machtclfus, 

Bc lohannes Ulricus Bcngelius pec 

quinque aut fex depromentium feries 

drrivarent. Nec tamen ea cun<5la , ad 

Gohibendam ignis violentiam,fr.fHce- 

revidebantur. Itaque,quidquidaedid 

£iperfait3cvacuari coeptaej implerirEc- 



aid Incendium 

defia Deiparae Virgini&cra , vaftum»|i, 
necindecQriiin opus, 8c nupera civiaroi 
liheralitate Organo 8c (kcris pi<3:ari5Jc fc 
fpedabiie. Ac tanta fuit infinitarum f 7 
fupelledilium comportatio , ut , quJteiii 
priores advenerint, aut medium occu^mf 
parint , exitu planefin t interclufi. A4iis 
mox terror liuic> veLutifacra? anchoraclini, 
admotus ; quar quamvis exiblido lapl ^fi 
de usqueadtedtaallurgeret, tamene: ^no 
horrcorum vicinitate(quo}amigni ;(e( 
appropinquaverat ) omii:is fiducia ab i,in 
(cindebatur. IJnde plurimorum tu ^ 
mukLiarias exportationesfecutar,^ fu jel^| 
gaincollem , cui arx infldet, quarfits iq, 
majorene confufione, an trepidation 'i^^ 
incertum. Acfanejampraeoculis,pru ni^ 
dentiffimo cuique univerfi oppidi bu ,1^ 
ftum erat ; quem metum non tam tui tdf 
binisimpulfus ScR^mm^ vaftitas,€ ^^^ 
jusdemque ex tot pabuIisperpetuuE j^. 
alimentum, quamcivium conflerna mf,^ 
tio,& auxiliantium inter calores & fr: ,jty^ 
gora fatigatio cundtis prope excicave ^jj^ < 
rat,cumDeus potentiae fuae &: fapienL,J| 
liac illuflre fpecimen , folita mifericoAij,/, 

dir ' 



1 



VaIHINGENSE. 2lf 

a , cdidit. Martinus Epplinus , vir 

aondamConfularis , oedes fuas , qaas 

i foro fumptuofas poflidebat , anna 

^70. incQndio cum aiiquiUus aliii' 

?. dideiat.Eas ciim reftauraret»perica- 

memoi,muro e puro lapide ad tegu- 

s iisque , fufticiente denfitate veftiit^ 

im dK^cno-^Vellcjfi poft^hac ignisaccC' 

4tychibtis,nepe7^gar^cavere. Idfiveo- 

Unofum fuit , live glonofulum^ faliJ- 

rc equidem nunc fuit. Nam ciim }am 

icina? acdes omnes corruifrent,& hor- 

UT» plane contiguum conflagraret^ 

ielchior "W-^ildius^ , lurisCandidatuSa 

as jamfuasxdes imperterrito animo 

efendere agQ^reirus , vix tandem in- 

redibili futridio effecit > ut fuperari 

'oife tam invidtus hoftis vid ^ri cxpe- 

it. llnde animatiauxiliares ,inmedils: 

lammis Vulcanumhaud: profligavere 

^uidem, Ccd fregere aliquantum, & 

nuriroburivereadjutum : unde poft 

iliuturnumconflidum, horreum con- 

bidit v<3<: fpes ah^quavi^oriaehac partc 

Dbtinendac efFulfit. Alterapartegrana- 

tium (fub quo & cella) fervandis facris. 

B 4 



12S Incbndium 

reditibus deftinara ienem conceperat! 'J^ 
ac;am,q!iotquot lii:?fidio advokranifi^ 
intokrabili ardore abegerat. Sed cCir 
& ad hoc (ervandum aliquot cordai 
fe dsnu^ ammafTent , ac minovesal^ 
qiotscdes , paratis ad iduncis ferreii 
dei jcerentuf^permifit utique Deus hi 
quoqie miferiarum fincmemergen 
ExindeScholaGermanas- pueritiac dc 
dicata facilius, nec tamen fine miracv 
lojopinorjiberata. Nam c^m <5c plar 
ne^Iig retur, Sc ignis utrumque lati 
afltdr^ feriret, tum magno nifu hom 
numequorumque eifetfolo arquand; 
ri^c igni ,nec ferro cedlt: indeque ad j 
paucilHu^os aliqiios ( in quibus Beri 
hardus Engelhardus haud eft rcticet 
dus ) ad fe provocavit,tc poft exiguui 
temp'.is falutem impetravit. Volu 
nempe Deus <Scpardagogia:Chrin:ian 
utrasquepalseftr, s,&: SaerofanfH Ve 
biauditoria, tum , qai facri* miHtftr 
rent, habitatioues , cumfcintillis un 
que confpergerentur , nece ifet , quij 
qua perlueret»{blidas: utconftaret, ncl:*' 
^uittRehgionij.fed improbitati be' 

ec 



ai 



VaIRINGENSE I. 2^9 

icocHsindidum, Llltimus conflidus 

&vehcmentillimuscommiiruscft cx 

Michaelis Beurlini , Bartholomsei Ge~ 

belini , dc Andreae Schmidij aedibu* 

contraadverfas Rudolfi Hainani,8«: lo- 

hannisWildij Chirurgi bfnass igneas^ 

planed«mo5 : quac , quiainangiporto 

adviarumcrucem Efe invicem refpi- 

ciebant , & flammam , velut in pun- 

/tum5Coardl:abant,defummaTei& op- 

pidi reliqua falute cocertare jubebanf. 

Nam aut hic terminandus erat igniSy 

aut nunquam>publico confenfii: quod 

aliam quafi uiDem , nifi reprimeretur, 

hic efTet aggreifurus, Hic templo iu~ 

premumpericuluminftabat, hicpro- 

5] pinquioribus ampliffimis aedibustinde 

^ curia?: 8c quid opus tam horribilem a- 

.J liam incendij feriem animo complc- 

^«fti? Adfuit enim Deus concurrenti- 

,Abus,conclamantibus,coUaborantibus, 

j anhelantibus , &:poft(atis diuturnam 

jj moram, quam Chirurgi acdes tum ^la- 

,, nerecentes,tumaduftavino variisque: 

l unguentis&oleis dehbutac faciebanJb 

' tandem, ah I tandem refpirare , & gr *: 



z%o Incendium 
tasacLCoelos maaus,quantumyis inter: 
prunas & meros clibanos:> attolbre 
permifiit. Audiebatur inter hacc q^inta: 
matutinihora, quac knoninodis quo- 
horrore expedata , quatarditate vcne- 
rit,n.emo qua2iat,nifilacrimas velitj 
nemo flbi quidquam animo concipiat, 
niii: quod. humanam prope- toleran- 
tiamexcediL Eheu! quot acdibusinter- 
ea vicinitas noaiit?. quas flammas ab 
importuno vento. delatas ampleden 
tesjsegre , nec unquam absque infigni 
damno, dimittebant ? Quotparietes 
perforati? teda effradajfeneftras com- 
jninuta'?januac<Sc.valv^ambufl^?Iam 
fafligia asdium ardebant , jamtrabes 
|am conckvia ipfaaccenfa p -rlucebat 
j^mmedias domus ignibus occupatar 
Qiiuc fingula magnam. inakitudinen! 
fatigarepotuiflent, in hoc miferiarurr 
cumulo negledui plane habitafunt,(5<: 
fuisdomeflicisderelidta, quorum in 
dfcfefrorabore longadomorum feries 
ac erpraecipuis ErafmiKeUini, magn: 
eperis Hbfpicale , Andrea? Schmidij 
AftdreaeMachtolfijGhriftoferiMach: 

toli 



iii;f 
k 
titi 
Ikl) 

k 



k}\\ 



VAIHINGENSE 1. 2:1* 

colfidudum vitafundifplendidiflimac 
sdes rervacae,ac urbis reliqusc parti,cu- 
jus interitus cum his infeparabilis erat, 
mtc^ritas retenta. Perieruntoninino 
exaginta&unadomus^horreatrigin- 
ta tria, quae in faviiias penitus redadta : 
:ftabulaabfumpta novem j & confmcSfca 
sdificia odo. Sunt tamen, qui i i^.te- 
fla ufitato more numerent.Supelk dli- 
luimhaudarqualis fuit perditio.. Nam 
ut aliqui prope nudi funt expulfi : ita 
miilti res luas fere omnes extulere : vi- 
ni camen, ubi minus (blicite obftruere 
cellaslicebatjtaritum deperditum, ut 
o6lingentis quadragmtafex^dohis live 
amphorlsiit sftimatum. Auri&ar- 
genti haud modicumfive obmtum, fi- 
vefubducftum. Id vero quanta? beni- 
gnitatisDivinachat>endum,neminem 
graviter,ne dum cum vitarpericulo lar- 
funa, unum faitem& alterum leviter 
vulneratumeire, idque obftruftis pad 
fim vicis, & ignitis trabibuSyprcEter te- 
gularum disjedtiones quaqua diiper- 
iis ? Unus Georgius Seuluftus , homo 
feptuagenaiius ; cum hadenus aegt^. 
F ^ 



232 ItrCENDIUM 

iinimam traxilfet, proximo jam fgne e- pih 
Jsepere coepit, ac repertus,extra urbenii||ui: 
eft deportacus:un<ie cum domum eiretjiK!! 
felatus, quinto poft die (ive mocbo (i -k 
Te terrore,adDcum emigravit. PueD-p 
perx perpaucae, ac qusedam unius dieit 
&iga:ialutcm invenerunt: peperit dCkat: 
immaturum foctum gravida ; fed vivui ic\| 
&Chriftoinitiatum. Nec ultr^ in ho- :tim 
mineshocimmaneincendium ra^viitj m 
nili quod ejulatibus &^pubiico iud:n 2hi 
©mniaperfonarent. Namqui pbndua %y, 
praffentispericuli m3gnitudinehacl:e- tJi 
nuscohibituseratiis jam palam erumM jr- 
pebat, cum ingens multitudo aiiena? n^; 
xdesimmigrarc t, fuisaltiarum vale dr Da(; 
ceret. Ac molefta recitatione laboru m i^^i 
quos pro domiciiiisjledulis^vafis quo r^ii 
damiupportairent , reminiicebantur ^i^j 
quotquotintenuiforte hoc qualecun fct 
qucvitiEfubfidiummagnoconftiteral {^r^ 
Interea Sol diu defideratus rogos no Jert 
ftros fubtriftis intuitus erat,cum Magi ijiii 
ftratusurbis convocatis, qui accurrii brjj, 
fent, humanicerpro pietate gratiasc ^5«; 
git;& panevinoqj rek^^os , quos pro le^ 

cu 



V ACHIITGENS-E J. 23| 

jlveniireconftabacdimifit, propiii- 

uiores ad reltinguendos etiamnum^ 

rd-^mesfoGos exoraviC; quibus inte-* 

ra dies ita eft abfumpta , u< vix operas 

ibommquepretiumappani rit.Hinc 

xcubiae coni n^utx, quibiis favillarum 

ceivi cura: ellent , 6c ^ vtcaus-oppidis 

c Maulhronnenii Coenobio homine» 

um carri$ fubmifii, quorum minifte- 

io tidoiies uibe efferrentur. Adaper- 

•sefunt.a dienonnuUae cellar, &vint 

?tiamnum ferventis haud modicum^ 

icfupellcdilium non contcmnendus 

anm^r -sereptus. Sed& valaexvariis 

m.nalii" , tum moneta multa jam iri 

ma(fasliquefad:acruia. Caetcriirn ubi 

caloris imp ui entia folfores non admit^ 

teba^ cumulabaair idenridem darana; 

Nam , doliorum circulis ex ardore diu 

filientibus, vinum cffluebat , ea inter- 

dumcopia,utadduosped scellae im^ 

plerentur , cujus nonnih^teft exHau- 

f ftum, Neq; etiaminterearemiiit ven^ 

iforum vehementia , qui per hos dies 

;infolitiplanc & furiofiperflavere, & 

*ktentemfubcineribu5 ignem formi*- 

1 F 7 



214 Inceni^ium 

dabili fane (pedaculo pei lu dera Sc in-p 
tegras etiamnum xdss diipoisere. Vn-m 
de niajoi vigtiumfoiicitnd. - nrmor ci.ji 
vibus (juiss; vC inillcelisiiabitationibuifc 
fecuritas.-Acpauci ejus er;:n^audaciacy|p 
ut res fuas iiinc incle pci: compica & hi 
Eorto&dirperfas ad fe reciperent:qu2 ii 
mora multis perditse malitiae homini opi 
busanfamdedit,alienasre5 ^otr-jdan. ffi 
di fimul cV fubDahcndio Poftera dies ± 
ut 6c feqaentes , pur^arrU^ plateis & lor 
complanandisTL inis lka::t.:mfubmi(i 5ii 
fi abllluftvifs. patri?» PrindpeJoh.Frii i:e 
deiico, legarj, ciaii(s. vir,Joh. Satleru ;a 
a fecretioribijs , 8c ingenioiiilimu p 
Hemicus Schichardus Architedlus ?rf 
quiccvram iragicae (cena? faciem con lc; 
templarentur,& accuratadelineation< iio 
referrenr : quin imo ad vefperas ipfi 
clementTfs^Princeps cum Princ. fratre 
D. Achille advenit exiguo comitatu 
6c fpedaculi fupra famam miferia inti 
metaclus, popelli fui calamitatem 5i 
trifticccna&pervigili noGr^ memora 
bilicondolentia eftprofecutus: nequ» 
^m^s ibi commor^tus ad fequenti 

dU 



Va IHIN CENS E L 2^^ 

inpieridkm^poftproiixam clemen- 

V :ontefbtioru:m &:. (^iblidij fercndi 

:icadonem, lig:nd iimiiis difcefl 

/ u.r.ailo poil Eccieh;i ii' , qiiorum far- 

inis rr plc-ta crat, referata., confuiionis 

tiaicenaedica cfr. Namjfoimicarum 

iftar five crabronum^ p>' ius , palans 

opulus ant nimio rerumfuarum defl- 

erio , aut furum., qui frequentiHimi 

iinul acimpudentiilimi, metu ,,eo cla- 

aore , jurgiis 6c ftrepita tam multifor- 

aia&infinita prope acdiu inftrumen- 

ainvaferat jUt a feditione parum abet 

C crederetui-,&accurationibus,perne- 

;ationibus , ind^^que injuiiis omnia 

)erftreperent. Hanc rei deformitat:=m 

u coiuberet Eccleiise Decanus^ Mel- 

:hior:Bengelius ,. confcenfo fuggeftu, 

^ravibus verbi: turbamturbidam & 

Chriftianiofticij, & modeftide civilis 

tftadhoitatus, qux tamen niii diftra- 

jftis impedimentis (id quod di<f^o ci- 

?,tius fa6tum ) cumjionullorum diipen- 

idio vix acquievit. Purgatafaaaaede, 

*cum Mercurij diesilluxiiret , convoca- 

jcisin concioixemcivibus,ego£ccl'^ii£ 

r Miaif 



2^6 INeENDIUM 

Miniftei',rententia S. DavidisexPfiE 
mo iif.7r. Bnno mihi fuit,fne afpgr,^^^^ 
ttt difcmm JiatutA tutt^ recitata , ge-*! 
mentem &:tiepidantem popellumdo- 
cui,meminiirec illius ignis , quo nullaL 
piorum damno unmrius orbis fit m- 
teriturusiillius,qui prophanis & obfttLr 
natis fit afviternum accenius : agnofceJjfji 
ret fupremi judicis feveritatem , qu!|,^ 
poQ: crebra verbi (ui monita, nuliis hu:^^., 
manisobftaculis impeditus ,excande-L^ 
fcentiam fuani exequeretur : negiig«|u 
ret terrenas opes, quac tanto animae pc|j|,, 
riculo corporisque cruciatibus qua?fi.L,, 
tac tam fubito &truculento vultu manj" 
cipiafua defererent: ampledereturau 
ream pacem , & flagella Dei difcordi- 
bus & inquietis infligendareformida; 
ret;2ftimaret Divinam providentiam 
quac in pr^grandipericulo tam nume 
rofam &confufam turbam illsefam fer 
varit : obfervaret proximum , aiju 
quondam indigne & fordide h?.bitiaf 
flidotemporetanta e(ret& neceflita 
&'ufus: calefaceretpedora ad S. Spiri 
tus ignem;<Sc foYeretfacrispabulis:dc|., 

niqu 



31ID, 

:C[ 
t~ 

5lC 

i 



VaihtngenseT. i^y 

iq^eficaelhiberethocigniscxamen, 
in:hilimpacientiiribhrph:mii,iiiLi'N 
l^iijfedhumilitatem^toierantiainjf^r- 
^ntiam eUciatj purgctqueabilHsirii. 
«linamentis^, qnac f^curos alirriento- 
j m, indormiences paci, faturos verbo 
]ivino,amatores fui, ramiUares mun- 
folent comitait. Ita ad labores redr- 
m , qii in tantis vaporibiis noxij , ia 
iito calore periculofi > in tanri fuligi- 
emoieili. Nequetamenhis qnatuor 
rdecem diebus,aliquot centcnis quo 
dieoperariis ignistxtindus, autc6«- 
iinutorum Inpidum acervi funt ege- 
i. Cives, quibas domicilia abfumprat 
iter amicos diftributi , infoliti miiltf 
^uperie onerati jam benignam Dei 
rChriftianorum mr^num operiuntur, 
uam fpondent c irm diferta libe^rahlli^ 
li Creatoris verba , tum Chriftian» 
bipubhcae ra'jdabrUa exempb. Erit 
?mpe , cum renata qiiafi Varhingaal- 
^ros fuos autores Sc conditore? grato 
^comio d corabit, f?« quondam ca» 
'imitatis memoriam pofteritati de^- 
ttandabic. 

Et 



23S* Incendium 

Et hadienus qui^em rem maxinifiC 
funeflam 8c diram recicavedmus ; f i P^l 
per.ft, Deum rhilanthropum, cujiiije 
ira clementia temptrata , cujusindin 
gnatiofaluberrimaeftjhumili dc coii 
tritopedhoreintercineresnoftrosadi 
remus^ut quas paterni pe6toris,noni oit 
veri judiciscaftigationes nobis imm 
£t, eas adardeniiorem faciorum; cu 
tum 5 temperatiorem lerum terrtn 
rumufumjiberahorem proximi cor 
iminitatem,raciliorem mundi abnco 
tionemjexpeditioremquefacriitinei 
peregrinationem efficaciflime confe 
re veTitj- ac porro Illuftrirs,noftro Pri) 
cipieumanimum {ervare,ut juftitiar 
concordiam, & obedientiam , tnga. 
apudnos prope cxulantem, reftituer 
iiiuftdqueliberalitatemultorumpai 
periem fublevarepergat r denique tr 
Ite noftrum dc notabiie exemplam,!: 
finitorum alibi pe dtodbus imprimc r 
ut non tam , quid Chrhliana? fit chai 
tads , inter opes Sc deliciasftias ^ quai 
quidhumanae inftabiiitatis, inter h: 
eafaunx r©tadcMie& vclint eirc mem» 

rc 



Vaihingense I. 2^ 

kQuar (i mens Chriftianis peifvade- 

poflecminusalijluxariarentur, mi- 

is emrirent ali|, & terra hn?c noftra 

nnium uCiii comode. {ufeceret. Nos 

ro quid audiremus ,,quiad Deiob- 

gationes,& naturac fbficitationcs,& 

ortisminas, &:inferniftridores, 8c 

pufcuh noftri trepidationem dudvi 

)rurduimus2 Nos,inqua,quiftigmata 

DeiinuftacircumfeiimuSj&rabex- 

ndefcentia Divina etiamnum fumi- 

imus? O Munde immunde , quami 

rfridtx & obftinatiees frontis!quatn 

illa aqua, ni fi D iluvi) j nuUo igne ,nifi 

ai Orbe m finiet , potcs corrigi l Fera- 

ms itaque te.Munde, ac increpemus^ 

mul ad Chriftum noftrum anhele» 

ms , ut is , deperdito rerum humana^ 

tum ftatu , nos noftraque cun6ta. 

fibi perio curas elTc , cle- 

mentilTime veUt, 

Amen/. 



IN- 



149 

I N C E N D r 

VAIHINGENSIS 

Poftetioiis 

id 9 Q^ohrU Anni i ^ i l^. 
gr^fatipers.horas 

brevis &ingenuareckati®* 




BleiilsIVs poenaM ClVIutls repeil 



141 

Ornxtijjimo cr integerrimo 
Viro, 

JOH. JACOBO EN. 

LHARDOjIncLYTI OKDINIS 

Tciitonici Occonomo 
folcrtillimo^ 

Domino & compatri fuo 
honorando 




Vm htcfum , Ornatipme 
V r,un'm Tui lefiverfatio 
& lcntgvrtas tadiumo- 
mne quodcerte nonde^ 
fuit ,fuperavity waxime 
chm i.\ Tcmpli nofiri or-^ 
tu , (lui ttiis primhn impenfis , ffo/i in^ 
amoitiipotipihur^fitbAtyOCCUpare^ 
«r. Nunc pojlquam idfunefia caUmi* 
tedtfoUtum eft^ non pcffum uUt ho- 
bium , qua.efuertt , nif cum laude & 
HQretkorecitaretqutnQtabiliprom^ 

ftit^ 



14* I 

ftltudine mihi adfmfti, Neque duVttm 

quin fi refurrexerit Dei domusyTualim 

beraluas cotjjpicua iterum , &apudp4k) 

Jieros memorabilts fit futura. Uitertm! 

pro iUa tua publica pictate^in meprivJr^ 

ta & peculiari humantt-ategratias irmy 

gentcs ago , & affe^um , quam poffunP- 

amicum & conjufi^tifiimum fj^ondexW 

Kequealiud iam addo , nifi me tuifimW 

lesyubtubi terrarum ero^ dcfideraturum 

multosyhabiturumfortafiepaucos.VietW 

tibi porro adfit yUt ad eptima qudi^ oi '^^^ 

frmerts , & honefidt amicitia frudt\ ^^\ 

uberrime pofitdeas. Vale , opti- ¥ 

me compatery & ^^ 

falve. 



^T.H. 

parariffimo, 
Joh.Valcnt.Andr« 



ODa 

ffilC 

ico, 

rjli' 
dt; 
am; 



SPE ^- 



Vaihikg^nseI. 249 
!^J5>^^ P E S erat , piimo illo 
'/'^t^ igne , quo Vaihinga, an- 
^^>^^ no nondam abfoluto, 
^^^^^^j :r. d/y n a parce, triiliflimo 
^3^^ (ant rpedaculo, vaftata 
t , fimul etinm conflagraire contu- 
cesin Deum lpiritus,Utesimpoi'tu» 
fjCommL ilationes intempeftivas , & 
-hmilTs loci multis nominibus 
ondam nobilitati p. ftesjrediifle pie- 
is zelum,legumobfervantiam,con- 
idtionum vincula,atq; omninofu- 
iommintegritatcm, inferioru ob- 
^uiumrcvocataelTe. Sedinfrafpem 
ndafucre , Sc infaufto documento 
Dbatum , niliil & periculolius cffe 6c 
feiicius diflblutionc.Nam dum alibi 
ncordiaresparvje crefcuntjhic jam 
nultisannis , ferpentibus intercives 
Tikatibus & inteftinis odiis , magnac 
ampliflimsdiiabiiccspere. Scilicet 
paucorum libidini & ingluviei fatis- 
:t ; utfubindealij aliis fuccedant 5 ut 
unerum muldra fitperennis; iit vin- 
ciis acerbis levia delida expientur, 
nnis civitas & innoccntiffimus quis- 

quc 



a44 Incindium 

q^ turpitei circujnagendus fimul Am 
fpoliand. s viius efl.Interimremiiitrfc 
iigicnis fcrvor, politix ordo, charitatpi 
exercidum , 8c tiivilisin fadiones civ*'^ 
bus,id unum placere debuit huic,qu . 
alteri dilpHceat. Hac rerum facie iW^ 
prajeiTealiis 8c fubefle, imo vel inte^ i)er 
eiretantumjmiferummultiscredituii i 
fed tum dcmom aceibum app.uui is 
ciim DjI pra^fencem correptionei .Hi 
(perni,&: ingeminataflagclla durifl ici 
B103 humeros nihil movere manif uid 
ftumfuit. Jam reilurexerat Vaihin^ loti 
ccineribiisqiran, cV ecentumvigin u 
plus minus rudeiibus , quinquagin ^ 
circiter aedr^ erex^rat , formi&r iln it 
€turafpe6tabiles,unasetiam aut ak( :r,: 
ras fuperl as ma^is &c invidiofas,qu^j iiii 
convenientes. Contulerat inidcor ii; 
inucispatacep'':^libna)iras duodetii ^r, 
propc fl irenoriim miliia. ied foleni ii 
niunoi k->ppur?ticneXai^(idio in abuj in 
danr s,quann indi<;entes largiore; '. i,^ 
i;no me ve\ bo aV.iclvam, ^ueruntj qu iii 
hm damnum profuit; quantumvis < :j; 
<Stoginu am|'aus muiious clades c mr 

viuJ 



VaihingenseII. 245 
lim aeftimata fit. Primus omnium 
ichacl Hemmingerus , virfenato- 
iSjhorreum fuum erexic,quem fecu- 
sJohannesWildiusChirurgus xdcs 
as> quasincendium finiilTe diximus, 
te omnes inhabitavit.Ind . ali j atque 
j emerferunc, ied maximc fpcdtabiUs 
uftrillimi Noftri Principis ftrudura, 
la veterum Vaihlngcnfium Comi- 
mfedem inalios ufus reftauravit.In- 
rea operariorum infolentia,fed & ci- 
um indulgenti^ omnia tnpudiis, cla- 
oribus,compotationibus,niterdido 
iamtempore,deniquefrequentibus 
rgiis perftrepebant,cedente,an con- 
iventeMagiftratu. Nempecumo- 
ngentas ik quadragintafex ampho- 
sincendiumabforpferic^nihilminus 
.bitumeft,autcitius aifurreclum Jl- 
?snovasmuhaebrietr.teinitiabantur, 
dilfes Sc pueros bacchari , fruftra ac 
im invidia inclamantibus Ecclefia- 
is,qui dum male ominantur , dum of- 
:ij [iii fingulos admonent , dum bo- 
Drumquerelasingeminant, male au- 
^unt.Qui in aedes aiienas debita com- 
^ • G 



24-6 Incendium 

miferatione receptieranc, jam iis vlo 
iencer & faperbeimperitabant^effrin 



BOI 



-« am 



Ifir 



gebantjConfringebantjadditis in lerro- 
lem minis , ne qiiis mutiat. Nam qui 
primum injuriam fuam dcplorat , autP 
fecretos illos iniquiflimi juris meatug"°^ 
accufat , jam perduellionis reus eftip 
Hac igitur infelicitate hinc tumidos,ifc'*'^^' 
lincconculcatosDeusfeverusiScjuftui 
Vaihingenfes revifit, Veneris die ^.O- 
£bob.hora z.&: ^.pomeridiana.Initiuna 
fadum in Jacobi Semilleri Ruftici ac- 
dibiK,cui caufam dediffe viventem ad 
huc fub cineribus favillam impruden 
tcrabjedam aiant. Inde conceptoi 



m 
|iijni 

lCCui 



gnejcum vetuftiflimam domum tacil< 



,1 



corriperet,atque is & iuperne & infci 
neperrumperet, tum demum maxim' 
noxius fuit , cum in fubjetftum ftra 
mendecideret. Itaquehicdomus,ib 
horreum accenfa maximi periculi cif'^J^ 
ves admonuere.Cujus tanta fuit celer.ff'^''^ 
tas,ut a!di s fccmina xgerrime per fenef ['"''^ 
ftrasfemetcum hberis ejedis eripuep^f; 
rit,ita tamen, ut fiUola una novennaH|'1^'^^> 
Barbara, flammis ambufta, biduo pofj 

mot 



VaihingenseII. 247 

lortem non efFugedt. Inde malo non 

im utrinq; vicinos^Cafparem Ecker- 

einum , & Philippum Steinbergium, 

ivadente,quam horreiflamma conti-^ 

iios parietes aUorum horreorum per- 

)iaute,facile apparuit, remiterumdc- 

)cradilimolocoeire. Acaddextram. 

uidemJacobiBi{Iingeii,viriJudic!S, 

renuitate intraCafpris ^des impe- 

is cohibitus eft. Nec minus a fronte, 

uam foro obvertebat, Curiaexiguo 

ico diftindaingentinilufeivata. Std 

finiftris maxima infehcitas fuit. Hic 

tiim occupatis Sebaftiani Sinskindi 

harmacopols , jam priore incendio 

raviteraffliK3;i;a:dibus; quamvis vico 

irminarentur, tamen &c Chriftoferi 

'lechci, Jureconfulti&lUuftrisDica- 

, erij quondam Aftefforis , 8c trans vi- 

. jm J »ChiUani Hergeri viduas: domos 

.?prehendit,q'ja?fu3p qua^que vicini- 

iti damnum 6c interitum attulere* 

'^ilechtienim, Johannis UliiciBengc- 

'^j,quiPifcationibus Principis praceftj 

Jilergeri ver6 longiore ferie Agathac 

iccrepiti fenij feminaf , Matthiae Hau» 



fi 



-24S Incendium 
ij,D.Johannis Georgij Hambergeri 
LbisPhynci;& AnnaE,qu2eMichaelis 
quondamWiiefaiitis dere literana o- 
ptime meriti hominis , mater fuit , do- 
miciUapenitiflime proftravit , quo in 
loco , Deo miferante jignis acquievit, 
Tergum etiam primi horrei maxime 
noxiumfuit. Idenimaedibusintermi- 
xtahorrea, tria numero ,depopulavi^ [' 
majoripericulo, quamdamno. Nam |,,^ 
praeter Conradi Schroppij patentiffi- 
mam, & Johannis Adami Hammi do* 
mos,rehqu2e ad ufum potiu5,quam de- 
coremftabant, SuptlledUium tamen 
tioiiievis jadara dolorem auxit , qux a 
indigencibus duriflima eirefolet. Re-,^ 
deo ad Hechti 8c BengeHj unitas aedes, . "' 
qu^jCum maximi precij fupeiledilem L 
fecum abftuhff nt, tandem pervagan- , '^ 
te contiguum horreum, &: proximaiD ' 
Andreae Lauterhari multennahsohnr 
aedituidomum clade,irreparabile da 
mnum urbi attuleioint. Nam ciim pra j 
pc il:arecTemplum,auguftiiIim£c ftru- ' 
(fbura? opus , Deipara: Virgini MajO' 
lum perfuafione facrum j turris alia 

quii 



c 



VaihingenseIL 24.9 

nin folido lapide ereda 3 (ed lignea 

yramide faftigirita, ignemconcepit, 

': in reliquum omne sedificium eje- 

3t. Cui malo quo minus occarrereiur, 

itioCflimaj fcalae , per qaas difficili- 

lus 6c anguftus dabatur afcendiSjplu. 

.mum impediemnt. Sed id maxime 

etrimcntofumjquod non nihardnfli- 

'10 foramine , eoque unico irrepen- 

:um fuperiori templi contabuladoni 

'.ecefTeerat : quodquia ignis occupa^ 

erat , omne fimul humanumauxi- 

um excluferat ; docebacque heu fe- 

'iiis ! non fruftra oHm hunc errorem^ 

\rchite<9:orum fuifte notatum , &:, u,t 

mendareturv^dihbusingeftum. Ita* 

[ue ignc in templi penetraha intro- 

nilfo^ac jam f^viente , miro ajunt fra- 

;orcacventi impellentis murmureo- 

nnia horrendum in modiim perfona^ 

e. Quidquid enim ex fubfelliis dc lca- 

nnistedoincidentijungebaturjidar- 

entem quaficlibanum efticiebat.lln- 

leneclapides quidcm ardorem fufti. 

.lebant ; fed in calcem , fctifuras & fr». 

G i 



2SO Incjndium 

gmenta violentia flammae conveite- 
bantur. Lubet hic templi ncftrifanc 
afpe^babilisfiguramrudi circino deli- 
neare. Quadrangulum idfmt,iongum 
pedes220,Iatum78,altum mediaarea^L 
quama5^imea(Iuigebat,70rp. Nama-j^ 
lis fuis utrinqueadditis ^^.pedum tan- ^^ 
tum altitudinem attingebat. Accefle- 
rantp.dutrumquelatus ^. concamera- 
tse cellula^^parum minoris elevationis. 
Omnis ft uclara lo, robuftillimisco' 
lumnis in iz. partes propemodum x*, 
quales dividebatur : illas nunc igniji 
propemodum exedit. Etfienimfede! 
iapide dc quadrato omnis moles fabrei 
fadaenTet, nontamen Vulcani diritaji 
tem fuftinuit» Succeilit hoc ampliffi.i| 
mum fanum , jfacelli in locum ann< 
I ^ I ^ fecundo Augufti , fumptibus u 
aliis , ita Crempiorum antiquiiliml-a 
putl nos progenie oriundorum memo 
rabiiibus, Henrici inpiimis anno i y 3 3 
7. Decembris pie defundi , Sc epita 
prio ob id Latino atque Germanio 
laudati , quem imitati Dionj/Ius i j 3 4 

II Ja 



ll Vaihingense II. 251 
T. Januarij , Conradm 1 y 3 1. ij. Mai},- 
k: OnophriHs i f r 4. ad Deam redeun- 
les , laudabilem memoriam reliquc-" 
jKunt.Sed &: Bulios , L.mgios , MachtoU 
fc/,aliosqae beneficos fuifle accepi- 
^usnicinamnon exarefcente libera- 
^taris propagine / Praster illos pariTO 
ycmemoriaEmandatumeft,niii lOim^ 
\is Al^manni 14.7^ lohannts Vlfeshe^ 
iieri 1440. defandrorum, dc Confrat» 
Hrnitatum monumenta. Unus Chri^ 
hferus aJi^olframfdorffyCupsnor quo:sb- 
aamurbis Praefe<5bus , vir iagopaTrreir 
6c toga clariifimusjgratitudinis teilena 
tabulam meruerat. Supererat tamens 
maximse vetuftatis lapis Vaihingenfi 
Comiti , Henricd , inverfis pro more 
infignibus & cruce impofita , ere(5tus. 
quem,quia ignis omriino corrofit,huc 
huc fua iiifcriptione reiUtuamus • 



252. iNCENDldM 

A.D.MCCC.KAL.OCTO 

BRIS IN FISTO MaTHEJ 
A PLI. O.H AIN R I C. COi 
MES IN VaINGEN Re 
CTOR HUIUS EcCLESIiB 

Aliaperpauca, tcilicet Chnftoferi 
Venningen binae conjuges , Magdalen 
de Erenbeig anno i/ 4 o. 5. Junij ,i 
Ehfabetha de Cakental i j 4 f . i^.Mai 
tij , tum Anna Getlingin de Althu 
Helmftadionupta,if 78. Z7. Janua 
tk Reinh. de Helmftat javenis 1^6', 
5?. Juli) vica fund:i memoria , ign 
perpefla rabiem , vix apparet. Ca 
teriim quidquid ad oi natiffimum ten 
plum facere poterat , neutiquam bu 
deerar. Nam& fumptuoiiilimo org 
norecentilTimeornatum, <Scfacris p 
diiris undique decoratum , infupe 
queartificiofo Horologio in(lru6tui 
tumpubiicis , tumprivatis magis in 
penfis erat,qukmeleganti(Iime. Na 
cuin lob^ lacobm Engelharduf» 6c lo 



VaihingenseIL Z5I 

I{ iZonradus Aihinus foceri & patris fui Jo- 

p. hannts Aihini, poft ^y.annorum ratio- 

/iies aliquot Piincipibus bene fubdu- 

, j5tjis,anno 1^14. 10. JulijadDeuin 

^' ireverfi grato animo fui pofteritatem 

tecordari vellent,Ecclefiam ingf niosa 

Conradi Rotemburgij Fidoris manu 

ornatam voluerunt , quosimitatac An- 

ha Maria Thillia Aihini illius , Anna 

W^ildia lohannts Eppliniy Anna Reut* 

cnechtia lacobi Wildijy Maria Ziegler^ 

Ceorgij Kellini , Margarita Schmidia, 

Chrifioferi Mac htolfi yomncs viduae,ac 

praeterea Melchier Bengelim Df^canm, 

lohannes Bulius Conful,8c Sebafiianm 

Sieskindim Pharmacoposmy Cuo finguli 

' loco parietes illuftrabant , pluresque 

certatimfumptus offerebantjnifiprioc 

calamitas pidores deterruifiet. Sic au- 

temdiftributaeratpidlura, utin fiim* 

mo tabulato , quod fornicis loco eratp 

creatio rerum omnium proftaret , ad 

frontem templi perditio per Adamum^ 

ad latera Reftitutio per Chrifti paflio- 

nemdaodeciia tabulis cxpreflam,ad. 

O S 



254 iNCENDinM 

tergum Dijudicatio per eundem.iiy 
nubibus redeuntem» His fuperemt 
nebant XII. Apoftoli,voluntatis Di 
vinx & Fidei noftrae Interpretes , uni 
cumjoh. Bapttfta, Chrifti praecurfore 
Sz Paulo y Dodore gentium. Subfter 
mebantur virtutum Chriftianarum i 
snagines,Fides,Spes,Chatitas,Tem 
perantia, Veritas y Innocentia, Sedttli 
tas,Gratitudo , Silentium , Liberalitas 
PrudentiajLabor, Caftitas, Humilitas 
Suftitia,Fortitudo, Patientia, Conftaa 
tia^ quibus omnibus eminebant Ver 
bum,& Sacramenta,Precibus & Aftli 
€tione concomitata. Ala^ dax Ciwe m) 
moies area? fex Mundirevoluti mille 
jiarios exprimebant,hac diftributione 
iit hinc Ecckfix iimpliGis, diirokitae 6 
Jigatae;illinc Imprrii mundani, Chri 
Hiani 6c Antichriftiani faciem ob ocu 
losponerent. Ac altera quidem,{u: 
©vali figura prima Ecelefiam a Patriai 
cMs inftitutam monftrabat, & Cain 
©rotervitateexagitatam: Secunda Di 
livijpanamsTertia Sacrificiorum fi 

veTa 






VaihingenseII. 255 

ve Tabernaciili inftitutum : quibus in 
•proximis cellis tres quaternarij re- 
Cpondebant: i. Adami nejnpe cultura 
terr^ , 2. Caini fratricidium , ^. Caini 
novarefpublica, 4. Nominis Domi» 

Jniconcio: j. TurrisBabylonix teme- 
ritas.,^. FoeduscumAbrahamo,7.So- 
domxconflagratio, 8. Hagaris expul- 
fio, p. Traniitus per mare rubrumy 
10. Mannse cibus , 1 1. Hierichuntis 
ruina , & u^Templi Salomonis ftru- 
<5hira:omnia verfibus dc rhythmisad 
Novi Teftamenti harmoniam addu* 
da. Altera vero primum DanieUs Co- 
lofTum , quatuor Monarchiarum ty- 
pum,dein Chrifti in terris vitam,deni- 
que Antichrifti & Mahometis furores 
Lutheri exortu mitigatos repra^fenta' 
bat. Q^i^u^^ocicbantur i.Danielin* 
ter Leones, i. Serubabehs reft^ura* 
tio, ^. Maccaba?orumrobur,4. Hero- 
dis toparchia , j. Chrifti cum Pharifeis 
hi^sL , ^. Ejus varia manus Medica> 
7. Ejusdem Crucis fequela,8.acSpi* 
litus SacEi diftiibittio, ^- Turcac trucuK 
G 6 



Z$S iNCENDtUM 

kntia, 10. Papac contumacia, ii. ffsc 
refeon Vcnenum , u. lubilaei gaudiij. 
Utrisqae his praeerant Legis per M07 
fen, & Grariae perMarias Filium Mini 
ftriaaddirisquatuor majoribus Prophe- 
tis , Iu{lit:a2 dc Mirericordia^ Divin» 
Praeconibus. NamEvangeliilae Sacra' 
riumocaipaverant, quo etiamlfaad 
Immolationcm , 8c Golix proflratio. 
nem Piitor repofuerat. Sed Sc totiui 
iacrae paginir viri fe min-^que celebrio 
res debitis fiiis elogiis imiLadonea 
p:o vocabant. lanua una Apoiloloruiii 
Divifioni di::ftinata erat , &ad Hmins 
iocac^ hinc SimplicitaSj H;erefeon; ii- 
linc fuftinenda, tj^rannidis vicbores : a 
liis porcis fpanj nihil fupeifait. Ha:( 
afFeda & magna parte peife^tajauda 
bilicivium prompumdine tekiplunr 
formofifli nam re Idebant > ae cum 
paucitHiiis circa nos conferendum. 
Sed nihil tam Deo placet,quam animas 
de vota? cuitus, 6c fidei ornatus , quas S. 
Trinitad habitadonem accepdfnmam 
cfficiaar, Abhorruit igitur^-noflris 

cona- 



V A I H I N G E N S E 1 1. ZST 

lconatibus, dedigtiatusqiie efl: Organt 

|mw'los,quicquid Chriftum externo fo- 

10 refbnaret ; abjecitque coiores no- 

tros , quicquid Chriftum externa pi- 

' irareferrec. Sonabat enim illud Di- 

anas laudes, (ed afT^^tu plane propha* 

lo ,juventutisquecorruptela prarfen- 

Cidim^. Habebacetiam Chrifti6cna- 

Ifccntis , dc i Magis donati , & in Coe- 

llum euntis , ac dcnuo redcuntis piclru- 

ras,David!sinfuperCytharam,&:Can- 

I torum ipfius concentus; fed iJTiritu mi- 

nusin Chriftum propenlb. Qmcquid 

jam laudamus , videmus Deo difpli- 

cuiife rcumanimo deformcs ^ iapidum 

lignorumque pidura; animo fordidi, 

tempH culturajpietate egentes , pcmpa 

ventosa, (S^penicilU luxurie Deum ca- 

pi , imo verius decipipofre in animum 

duximus. Placent qiridem omnino 

Deo nbftro Sand:uarij fni ornamenta: 

quo nomine nec animos addidilfe a- 

micis pGenitet,neciIlaudatos abire, qui 

fua huc contulerunt, velmedioloda 

noftropatiar. Necenim periit, quod 

G 7 



a5S IKCENDIUM 

candida mente datum ad fe Dcus vocai ^ 
xhx Sc memoriali fempiterno infcfi; is> 
piit. Idtamen difcamus,Deo nofme»''^ 
ipfos Vacuare , purgare, Sc Chriftiani \^' 
fmi verioris ornamenta intiomktereT^- 
quibus exculti facile omnem terrac ii 
torem,fucum &c illinimenta afperna 
bimur. Atutadtragcediam nollrare 
vertar,triplex malum oppido ab unia 
templi deplorato incendio immine 
bat. Nam qua parte Orientem refpicii 
ubi Adytum iive , ut vocant, Choro 
fumptuum opinor defed:u,autmutata 
Religioms turbis imperfectus manfit 
inclyti Ordinis Teutontci'£Aes-,\\onr\\\ 
paucis pw dibus diftantes Jaborare coe 
perunt. Id graviflimum periculun 
jam a me nominatus loh. lac. Lngel 
hardus , Ordinis Oeconomus , devici 
tam fuo , quam univerfe propinquita 
tiscommodoi Altero Septentrional 
latere PasdagogiumLatinum cum pro 
ximis& irruentibus fiammis dimica 
vit , ftrenuo beilatore M. Wilhelm^ 
O^f ^//>,literariap juventuti ^x^kdt^o 

Tcr. 



; 



V AIHlNCENSElI. %S^ 
Tertius conflidus, fed longe gravii^ 
i![?lmus ex Parochiaiibus aedtbus, mea 
jm domicilio,fuit,quas non tam tem- 
•li min2P,quam vicini loh. Gospfing eriy 
iri Senatorij , conflagrantes sedes , ad- 
erfante fimul vento , offendebant^ 
Vberam tum ego,amicorum inviiioni> 
naxime vero exoptstiflimo meo M^ 
Vilhglmo Scbickardo ydiem unum 3c 
^terum tribuens. Uxor puerpera Sc 
iccedentibus aliis morbis afflidior i- 
gnemprius vidit, quam adelFe audivit, 
ac vix veftem notlurnam circumvol- 
vit,cum fugiendi tempus fuit. Con- 
vafavictamen reculas aiiquas,& peri* 
culo, quodpraefentillimum erat, eri- 
puit. Hanc fortem cum quatuor aliis- 
puerperistulit,quibus ^ partu pauciffi- 
mis diebus refpirare licuit. In arce il- 
luftdafylum iteium fuit, benigniffi- 
ma hofpite D. Eliz.abetbii a Laimin- 
gen , Francifci -Ludovici Zorni j Bula» 
chtenfis , Praefedii Majoris , conjuge^, 
quoetiam delata Melchioris Bengeh^ 
D scani uxor , jam multis antc feptima^ 

m$ 



260 Incendium 
nis ledulo graviflime fixa, Ttaqueir 
Bulachius maritus in mediam usqw 
nodem ac ultra ftrenue monendo , dijmi 
rigendo , confulendoque ,- ita ipia reci liC 
piendo , cuftodiendo , fovendoque a on 
innes nobiliflimae {iietatis numeramj 
pro fe quisque adimplevere. Interiir uir 
res mes non plane funt defertse, fed a iii 
micorumaliquot, inpnmis M. Caipar i^ 
DirriijPsedagogii noflri Colleg^,poftf J; 
ea etiam M. Woiffgangi Moglingi Lafcf d 
mersha^menfiumPaftons, acMartinien 
Rotackeri Scriniarij fidelitate , quan^ei 
tumtumuhuariafeftinatione fieripo " 
tuit,difroiutap,ejedae & in propatuluii 
deportatas t. ad:a?que funt; quas , quiC" m 
quid tandem defalcata? fint, miror ac ni 
mealiquo numf ro rediilfe^tah furui» 5!; 
vel facrilegorumpotius , miiltitudine 
Nec enim quisquam mihi fcribent 
facilecredet, eameflTe Chriftianoruir 
diritatem , ut proximos quosqpe fuoSj 
rebusafHi^liflimis 3;:2EftuanteDeiiii 
fpolientac depraedentur, Dirriuspoft- 
ca laudabilem opcram pr^ftitit , cuni 



Vaihingense II. 261 

gani Mufici fiftulas igni fubtraxit. 

malijin Hoiologio refolvendo fe- 

nt,aufu tamiaudabiliy quamperu- 

i.Quicquid liberandum fiiit, mof am 

)n tulit. Nam trihorio, pra^ter vaflii^ 

umtf mplum,vigind tres domus dc 

jinqLie horrea conciderunt, minore, 

i^m prius , Sc ajdificiornm perdito- 

nm numero , & tcmporis daratione; 

idurudenciflSmi cujusque xilimatio-» 

edetrimento majoii atque mali ve- 

ementia. Sicenim arbitrantur, qui 

eiadfuerunt , fi qnidem no6lu eru- 

liilet mahim , hominLim muhorum 

nteritum prsefc-ntillimum fuilfe futu- 

um > quem die ac veftiti vix effuge- 

•imc:dein perditorum pauperiempen- 

itant, quar nuliam omninorefpimio- 

nisfpem admitcat : deniqae fupra o- 

mnia ten^ph ingentis pretij ftrudtu- 

ram merito cenienL,cu)as vel quinque 

campanac tantiiin , ignis ardore non 

tam Uquefa6fes;quam abfumptae, mul- 

tis florenorum millibus non redimun- 

%m. Finis hac quidem paite incendia 



26i Incindium 

fadus in meis dc vicinis a?dibus , quf 
adeoignis obvailavei'at,utni(i exad 
verfoperforatis paiietibns aqua intn 
mitti non potu .^rit, Ali bi rrancifci Fei 
beri domas folo iiamis ferreis arqnatj 
non citra diuturnum negotium mifj 
riamterminavit. h^&z publica? srdei 
quos uibis fciiba inhabitat ? fervata 
maximo propinquorum monient^ 
Hic enim cohibendum eratmalun"' 
aut magnise urbis parti immittendun ^"1 
Unde majoribusanimis incubuere ,i f 
perdomarent f^evum hoftem. Ajuni ^^ 
univerfam prope oppidum bonis ^ fl 
fupelle6^iie vacuatum fujlf.^ , homini -"f 
busptioredamno terriiis;idver6 m^ ^^ 
nus confuite fadum , cum occupatis i 'f 
libi&: difperfis civibusvis ignis citii '"• 
6c latius invaluerit. Sed id, ut alia rrn ''' 
la nodra , debemus ei , quam initic a< ^ 
cufavi,diifolucioni,qua &c imperare t '" 
parerededicimus : neque etiamrebu ^^ 
lecundisapparet, qu^m periculose^ '<> 
lubricevivamusjhominibus inexpei '" 
tisfubiedij nificum cafusaliquis grs ^^ 

vio 



YAIHINGENS2 IL 26$ 

-*)rviros pofcit. Nempe objurgare, 

mnari , domiiiari , prxbibere etiam 

rfacile efl.regere cumprudentia &c 

citudine, noncequeplaiium. Muka 

dus virtus erigit ; plurima unius vi- 

imdeftruit. NamcumVaihinga^ ad 

»rem Sc optimum Reipub. ftatum 

hild:fit,una Erinnys optimos quos- 

je ad optima enervavit- Ha:c facri 

erbi Minifterium fecit abjc<5tum> 

im in pinguiores nihil vel nufit vel 

oflit : hcec primores fecit diiroUitos» 

jmventri magis, qvi^m Reipubhcae 

fnpendant:hacccivesfecic infolentes. 

um cujusvispatrocinio imperium fa* 

iieabijciant : hafcfingulos fecitdiffi- 

iv.^ntes, cumvideantarcanis dolis po- 

ius, quam mafcula Sc aperta dillcnlio- 

le rem geri. Aurea vox eft , & meriio 

lobisrepetendarConcordiaparvieres 

rrefcuntjdifcordiamagn^ dilabuntur. 

Mode imminente,multis vigiliis,mul- 

:o etiam labore , ne revivifceretma- 

lum, opus fuit, qui in dicm usque con- 

tinuau^quo duna.rerum omnium igaa- 

sm 



m 



264. iMCENmUM 

rusdomumproperoj Stutgardix qu 
demvirampliflimusjD.Erafmus Gri' 
ningerus , Eccleii^ pr^poiitus revi 
rendus, rem non fatis explicatam difl 
mulavit ; Ccd paulo a porta ingeniofit J? 
meus Joh.Grczmejems,Piincipis'A 
chitedus ,teftis oculatusinfelicitate! 
apnuit. Unde cineiibus & focis mc 
advolo , aca?des quidem ambuftas * 
laceras , familiam vero 8c reculas d 
fperfas invenio. Mult^ civium laci 
inamiumtuimar circundabant five C 
ktium petentcsjdve dolorem divide: 
tes. Libris meis , fi qaos habeo , igu 
pepercit ; at nonL item infidelis manu 
Inalios fxvus fuit:nam 8c D.Hech 
inftru6l:iflima eiegan que biblioth 
C2iyScD lUmbergeri pvxnobiliis hbi •'^ 
& Balhigeri , quondam W^eiirachiei '^J 
fium Ecclefiaft:E , literaria fijpelle: ^^ 
piaeterminoresalias haudcotehinei 
dasjdepaftafunt. Ego,utprimtimr< ^ 
liquiasmeas fiim intuitus, didici, n 
mium pofrediiTe, Minore cerie viv 
»us expedicius ^ non quod animui 

unquaj 



Vaihingense II. 25$ 

uam occuparintj fed ne corpori et- 

fub hac inutili mole fit laboran- 

n. QnisquisChriftumpofIidet,fa- 

rebusomnibus caret : quisquis fe 

ifto dat; cum eos res omnes noftra 

ihtate dignas facileimpctrat. Non 

Jishbernobisauf.^ratur, ut pofthac 

lus {apiendum fit : quin imo llne U- 

s difcemus difcere. Et fupereife ta- 

n mihi Dcus pluri ma voluit,ut mo- 

kacuftodiaporr6fatiget,iiveverius, 

prjcl:ntiu intuitu admonear j quam 

ili momento in favillas omnia di- 

;rgi poflint.Secuta hoc igntumSab- 

thum dics Dominica fcintiilans dc 

migans. Ea cum in xequiaii Sacello 

Petiofacrolugentes, acproloci an- 

iftia comprem conveniiremus,De- 

nusEcclefia:,occa(ione.XjEvange- 

) Matth» ^. fumpta , cives monuit, ne 

ergefcnorr.m turpl exemplo, Chri- 

amtoties invifent; m finibus omni- 

opelierent. Eaconcio maximolu<5lu 

: ejulatibus veris, veluti publicofu- 

ere,exceptaeft. Egoejusdiintextus 

Para-' 



266 Incendium 

Paialy ticum nofVris morbis , qiiantue 
potui,aptavi,durior exinde habitus, ^ 
ttccionbus oculis auditus. Solemu 
cnim mala noftra dcplorare , Dei con 
tra nos caufTam dillimulare,atquc fei 
re segerrime. Templi rudera, ut revt 
ralamentabiliafunt, omnes percelle 
bant : cordis fragmenta Sc tot anima 
rum ruinx habebantur minimi.Ceitr 
qu e m non fine honore nomino,Eccle[ 
fisDecanusmukumfibinegotijfecii^^' 
ut hoc incendiorum interftitio civd 
etiam deperditos damniacceptiadma 
nerct, Amofi Prophetse locum cap. 4 ^^ 
Y.4.j.(^. adaptans&aliquotconcioni ""i 
bus cxplicans. Scd parum proficere 6 ^; 
ipfeeftconqueflus, &alij jaditaruni "^ 
Quidigitur dic^mus, Mundus imorri 
gibilisefl: Namquocunque eumvei 
tas , Echini in modum aculeatus efl 
Verum, utingenue fatear,paucorun 
culpa plurimos involvit 5 & infamia o 
mnium eft,quod aliquorum delidum 
Namcum optimos cives quam mul 
los Vaihingahabeat ,pcffiminonnuli 

faman 



l!i 



VathingenseII. i6f 
am omn :m,ordinejm,religionem-» 
aiiferunt,atque ex ik tales, quos 
ivelfascft, velutile,vtl nrcefle. 
ide non tam aliorum de confulione 
a fabulatioj quam nollra etiam ac 
]uentiffima quiritatio elt j nos ut 
mettorquemuSjitanosmet deplo- 
ms , &: nequi;quam confulimus 
dicos , quos videmus non paccm 
kamvelle,fcdargentum. Sequen- 
us diebus , quos etiam vindemia- 
n colledio occupavit, rtfrigerandis 
eribusdaiifunt, & ex turri coUe- 
m xs , quod minimo pcndere e 
hpanis fuperfait. X X. verb Ccfto- 
sllluftrimmusPatrixPrincepsJoh^ 
dericus, &c. cum colfiflimis fratri- 
s Juiio Friderico tk 7Jagno,ac gene- 
iftimo iilo Heroe^CratonejHohen- 
Comite , templi ruinas vidi»" , vidic 
juam (3cingemuit,acreflaurandiex- 
fumhberalemqueanimum conce- 
, emsque initiunj per Henricum 
lickhardum, celebrem Archite6lii 
im, dedit. Hinc 2^6, 05tobris area 

purga. 



26$ Incendium 

purgata,<5c egeftis piiblico labore lapl ^n 
dibusjunis columnis dc arcubus inaxi loli 
nic vitiatum apparuit: fcd & turris, quj m 
in deambulacrum definit, difHira&jau 
corrupta hiat. Et haic altcra qaiden Ikj; 
Vaihing^e plagafuit , ciim iiie nimumnili 
cukus DlonlsiVs poenaM ClVItatl ira 
repetllt: utraque certe irx Divinae ple ncs 
niiIima,damnoque haud exiguis anni ere 
repaiabili noxia. Accilk enim funtre h 
non tain privats, qv:am publicac ,u:uii 
qUiE maxime : ac utmam vel maximi m 
impeafir, id i np traverimus, utre2*rei) 
mur pofthac prudenter , ferviamus li idii 
beiaiicer,vivamus convcnienterlQui b: 
fabulse denobis apud alios fparfae f untfesi 
iion opus eft hic refellantLir: id folitiirr.c 
hominibub iiagari (Scpeifuaderi, falkjoc; 
re & f^^.lli. Quid porro de nobis futitiL^ 
rum fic, Deuscl-mf nti/Iimus videri kci 
quirecdeeife fuJspoteft ,ncc vuita< Ib 
effei-np^-s.. Singultitaftlidorum pai ojil 
peiies,i: crepatopulentum avaritia^i iino 
inopes i\:-^es , mcndaciis cpascft. I iTid 
go naicrorum miferrimam fortem ( ino 
pdmo cuique Chiiftianorum eni: 

con 



Vaikincens^IL 269 

bft«nendo,& vadimoniu aptidDeum 

olliceor. Quicquid opponas nobis, 

icmineris ovem cum leone nuquam 

qualiterfbrtem dividere: acceperint 

iquiindigni tuamftipem,plures di- 

liffiminon finc lacrymis , Sc pro te 

lecibus (iifceperunt : iin omnes indi- 

bos dicas , noli obfecro plumbeas fa- 

^re eieemoiynasi luxum in alia tuum, 

ume«m. Si Deo exprobres munu- 

julumunicum, ilktibi centenos lu« 

f.s exprobrabit. Sic fumus^utjquiasp- 

:e bonum aliquod agimus , femper id 

i6Htemus,mala quiaconfuctapraeter- 

Liunt. Egimus nos e fuggeftufoien- 

es Deo,illuftrifIimo Principi,& opti- 

;ocuiquegratias.,acpra?ivimus , ali- 

Liot millc fauftft quaeque precantest 

ixu« dc petulantia nunquam nobis 

lACUcrunt, fcddeeft, qui coherccat* 

[bilicet, quod libet, facile libct,quod 

onlicet,Deusnosregat,utquam mi- 

imo ipn acquiefcamus , ac cum aliis 

ividamus noftraliberaliter: illud fe- 

aiores nos mundireddet ; hoc minu$ 

H 



170 Tncendxum 

invidendos. Scilicet veh:orpus traheiejroi 
nimium eft, & veriori opulentiacai 
verfunt, fedhoc Deus ipfe onus impo*ii 
fuit , ac cum eo certas neceflitates n 
mini mutandas: nos vero quam Hben-*ii^ 
ter aliaatque alia ponderaimponimus- 
donecreferciamusacdes^ milic inilLe- 
nispofteapericulis &:incamniodis£X 
pohtas. Cum omniaieMavemmus , «8« ^Y\ 
ad feros pofteros trasmiferimus , igniip 
nltimus omnia devorabit, Haec De p^ 
{chola efto,edoceri, nontantum card P 
re multis^ fed patienter neceflaria etfc- 
iamiidftra Deoxeddere : ita tamen n( \% 
nefdamus interpGenas Dei eflcatqm '^ 
flagelia^ invitis bonaterrena eripere ^ 
toUit tum iraius,qua! dfdit propiuus,a '"^ 
infiiis plane admirabilem elTe , quo. ^^ 
indigentia beet, 8c ter ramideo fubtra 1? 
hat,ut capaces faciat ccEli.Cedant pri^ cli 
fma,utfuccedant&mma,aceiemenuiF' 
riigncvacueturlocus (uperelementa'^^ 
rcmfufcepturus. Quidlapideumtem 
plum lugeraus, Sc nopotius lapideun 
cor iacarneum Deiadytum mutar 

impl» 



VaIHINGENSE ir. 271 

pIoramus>-SiDeus nobiscum erir^ 

des ei non deerit 5 fed nec deerit , un- 

ijije domum ei reftauremus,facremus> 

qucornemus. Quid aram requiri- 

us,cumilIoticonvivar acceflerimus ? 

darcas aediumcollapfarumpurga- 

s,& aedificium ipiritus variis inqui- 

«mentis cum (aai Recftoris exilio 

»pplemus?Quid(upelle6tilem defide* 

amus , ciim membra m>ftra DTeoine* 

i>ta &ingrata, im66<: repugnantiaor- 

^anafint ? Quid veftes requirimus a^ 

lias , cum nuptiali illa iacra careamus f 

(^idnummos expetimus,cumveram 

iliam fufficientiamded^nemur^Quixl 

«rinanoftra repetimus, cumcoeli am- 

)rofia nobis nonr fapiatrt Minimum eOk 

Dco,nosditarc; maximumconvcrte- 

re/acilimum,ccineribuserigere;difE- 

^mum,illam Adami infblentiam de- 

primere.Tortifumus,necunquam nos 

Deushacquideminterra plene corri- 

git , cum panes ille ofFerat , nos lapides 

«alumus ; pifcesille,nosfcorpiones. 

ikme hoc proiitcor , dilexilTe eqm^ 

H 2. 



27X Incendium ^^ 

dem decorem Domus Dei,eumqueltj | 
boribus multis gratia fblita impetratTe; jr , 
Bunc lugere defolationem , ac priftr.i- 
num nitorem ex animo vavere Sc £ok ^ 
vereifed praEtulifle femper viva Dei tai ^[ 
bernacula,(S<:> ut qu^m plurima mund 
qaon.damidolis depida d^ealbaremar 
^prophanis repurgarem facrificiis, u 
potiffim^m erfe annifum.Nam fi fu® 
cit, elegantiflimis ftrudturis Deum ca 
lere,nemo Antichrifto religiofior.Nfl 
lo autem affedatas Calvas fordes,& fo 
lutam hominum in facra libcralitateia 
Valdegrata dixit atque placentia,qii 
homines ab omnibus inChriflumex 
penfisfecitimmunes. Nonau/imaU 
tem recitare , quas viderim in flip 
Chriflo danda nequitias. ©pulentiffi 
ilii,ac maxime prodigi , improba? ma 
neta? obulo Chrif^um ditant. Non o 
pus habet ille tuis nummis, imo indi 
gnustu es,quidesi fed tamcnquidnoi 
apud te ipfum,fi frontem habes,erube 
fcis? Laboramus certe inexcufabili dif 
fiiluciooe , quam introduxciunt qui 



VaihingenseII. ifi' 

junque Religionem Politix, animam 
iorporiiconfcieKtiam legibus poftpo- 
uerunt^SinceriflimamConfeflionem 
;iregulariflimis moribus maculamus^ 
fuperiores religione , vita fumus o- 
tanium infimi. De quo quid fentiat 
Deus > clar iiis ipfe defe fonat , quam ut: 
hobisdifquirendumfit rmetuendum- 
fjue eft ,. ubi maxima fidei jadlantia, 
Chriftum iidei minimum^ illifua die 
reperturum. Neceft,utexpedemusj 
dum quisque fe ad bptimam normam 
ipfe componat:non fertterra noftra fi- 
Tecaro.hocliberalitatis & ingenuita- 
tis : Eegibus {ervileminmodumco- 
Hercendl fumus^ne impune ac nemiHC 
mutiente peccent maximi, majores,a2- 
quales,minoreSjminimi»Hicquisquis 
divina ftatuta aecommodat , optimc 
ineret,nonut AnticKriftus,qui terrea 
& carnalia excogitavit. Nontollit fan« 
Evangelium Politiai» , fed fecum fert: 
fuamjeamque optimam tnuncutinam 
non toUeretPolitiaEvangelium / Nor> 
Chfiftianifl&umdefiBiiBus, quemfer»- 
H I. 



274 Incendium I 

re poflimus , ille nos poffit : at ego ye»m 
reor almm apud Chriftum e^e ^ quiW 
plerosque excludat. Id unicum nosjpini 
prodat^quod inDeum Blafphemia mi- £ 
iiimo,in homuncionem injuria maxf-iwn 
jno ceftimatur :. quis;credat , nobis per r?,; 
Chriftum licere , quod taraen iicere k 
publicoalTejifu videmus i neque fane tcj 
aliami ex^u&ionem reperio , quam 
Periarum illud in Regis iiii inceftu^ac - ; 
€ommodemus, nullam fcilicet talem > 
legem repeririin Evangelioj fed alianjjRf 
apud nos cff^ , qua licet, quod videa-jiic 
tur.Atme.nefcioquojCalamusabripitj^iicl 
calensopinor, veltot faviliarum pror^^r 
pinquitate , vel contraReipuBlicx in- 1| 
eendiarios jufta-indignatione : De u i^ a 
potius , D E u M noftrum , ignem edav 
een^ ; f imum naribus exHalantem , ar- 
dentem ignem faucibus e jaculantem^ 
Jccarbonibus exardeicentem ; Chri^ 
ftum potius, Chriftum noftrum jinter 
fiandelabroruni ignes:,ocuiis iiammeisk, 
pedibus tanquam in fornace ignitis 
axnbulaiiteni; Spiritum Sacrum poti us», 

Sjiri. 



. VaIHINCENSE IL 27f 

' !piritum Noftrum , qua(i ignis linguis 

' nterfideles fefe diffundentem, toto a- 

: limo adoremus , uc quas nobis inef^^ 

^ )ili clementia Divinitatis igniculos 

ommunicavit, eos afflare porro, fbye- 

t,ac in totius Chriftiana? compagis sa- 

jrem adaugere, benigniilime velit: 

es vero terrenas rSc qusecunque pro- 

^ationis fornacem non fiiftinent , ita 

irjanoscoaaburere,ac in calcem pul- 

reremquercfoivete,utanim^noftrar,: 

lobiliori utique parti,-niliil omnino 

lecederc, fed fimplicitatem &perffi- 

itionemadaugeri, corpus vero inutili- 

)us fcoriis iiberarijliquido intujamur. 

llis vero, quibus omnino nutrienda 

:arovidetur, fic vidam &:amicn:ams 

ktedumatqueflratum precemar 6c 

uppeditemus ,ut , quod reliquum eft 

ntx , lubricitatis humana: jam met 

[i- itque ixerum admonitos. Yitluros fpe« 

emus fi non ?.d Chrifli regulam , pc-tf- 

ftdius , certe naturc^: leges rationa^ 

bili^s. Faveantboni: ^iii 

D fio omnesvalea- 

musl 

H 4 



;^6^ In c e n.Va I H 1N G.II.. 

In geminum Vahmga 
Incendium, 



NVmgminos ignes&lamentM 1 
kdamnum ^J, 
Veiuit Ulml nopa^ Ya h i n g a , 
Deo* 
Kon totam tamen ah/ump/it furor 
igneusurhemv 
Tn medio clemens verhere virga fuii ; 
Zcilicetardoreccelefiisfupprimitardovj' 
Et^oYA in medijs ignihus ignis < 
adeft. ^ ^' 
Mtmtu dic Hojpety rurfum furgente 
Vahinga,! 
GTAtiafttne Dei major,an ira Dei t 



loh. MartinnsRaufcheruSjHumJ 
nioram literarum in Acadcjni 
Tubing,Prof€£ror.. 



ERRATA EMINENT- 

TIORA .CQXmS LECTOR 

ita legac dc corri- 
gat: 

Pr/yr nur7ieru4 pii£m<tm , p9/ieriof !'i»eam 
fjignxt.P.^ii.^yAf'atto.^,-/.unum.gj6.pr9'' 
'temur.Q.zi niijjierta.io.i^f.monfta. Lif. aC' 
ifkrent l.iy aiS^eoloi .12 ig. ^yfhrium.i.zz. 
MU^ra./^ jj.propius. t yjj. fi<re/eGS. 20 ti^ 
onjcientta.22^^ precib:*s.Li^. Trtum^sftratu» 
ij> ^,phj^co.t.zo. myjits*s . 2jit^.ir:fliUni€S. 
^9S ^ffi-t.z^ tmiortun:tm.jo.2^. /n.iutum, 
^2 /.ult.exuUt/3^7, 7. eruhut.j^.y/uo.l.io.ErJtt 
Lij.peccaSserci^ t Chrijitano^^ltiana. iC^, 
fairrtcts. u.,io.fi^perne. i. tt.fcnejirata. Li<f, 
Xiat^XeeLl. ij. .simeasi,2.totidem.l ^.perfimt" 
Us.l.26.e^t4atuor'^trts.^i.,2i.ada^ss.^2,C fo'- 
re.\S.exercst.l.2».4.qutlt(frato./y^,2.tnexcHfkm 
ifili.A^^S.hofpttant.L\^p^(Stt ixyOpes.LiCf^*' 
mem.^^ j.fcmitarif ^(f.z.o.preces. 47, i. Cbr, 
ffolttana.Li^.confidintes Jfg i^.^ ij^^antt^.. 
^rj.^.proquod. leg^\09i. L li.^otulentorum. 
f^i.^.mul: tpitcato.L Ctn^^itr, ^3,3. tt^rrtcuioi* 
f^>lfferant. L22.extenuat\ 67» i^ ^eiir.t.^g, 
\4r.dtffidunt.-ji.\%A€aipma.i^,2 fijua. /7-, 
\7.terrA^\.,ijfepttma.j)2,i^.accendunt i,\j.dt- 
^rtbutaliyfataKam.io^ ly.feremtta. lod'.!^, 
frt enim iegeomnia. uo,\y.pradtt.\i^aif'^' 
Jttgtum \2i ^iitngua.^^Kf.iuxt^rientur.^^it 
7. mores dtct, lyCt 14. mof^t, 177,3. maniutm^ 
\7%,.af.fuga.\io.r,.mdjQrts.\%\,i.na\iU^s.\i^,\f» 
flutfc^ttMm.xi^,\\.7HtmerMit% 



.0V|. 



i 



I 



r o 



'■1 



'^fi.