Full text of "Johannis Wyclif Tractatus de logica"

Ctltnmi itf

ll^IIrsbw

|lrcstalcii liu wvAlXL ^(KAjibj

xv 5000^

Printed in Austria.

IOHANNIS WYCLIF

TRACTATUS

DE LOGICA.

NOW FIRST EDITED FROM THE VIENNA AND PRAGUE MSS.

(VIENNA 4352; UNIV. PRAG. V. E. 14.)

MICHAEL HENRY DZIEWICKI.

VOL. III.

LONDON.
PUBLISHED FOR THE WYCLIF SOCIETY BY TRUBNER & Co.

rATERNOSTEIi HODSE, CIIAIUNG CR09S ROAD.

1899.

Contents of Introduetion.

I. Preliminary Remarks p. V.

II. General view of thc work P- V.

III. Analysis of Vol. III. a) Chapter IX p. IX.

b) Chapter X p. XXV.

IV. Conclusion: The gist of the Nominalistic controversy . p. XXXVI.

■ v j %

INTRODUCTION.

I. Preliminary Remarks.

With the third volume of Logica, Wyclif s lirst great philosophical
work comes to a close. All that should be said as regards the gcnuineness
of the work and its date has already been said in the Introduction tu
Vol. I, and there is no need to repeat it here. As to the state of the
manuscript, a few words mav perhaps be allowed. Very illegible from
the beginning, as stated in the Introductions to Vols. I and II ; it becomes
worse and worse, sometimes intolerably so, as it approaches the end.
This may account for, and to some extent excuse, the numerous short-
comings of the present edition, which no one can regret more than the
editor himself.

I wish to take this opportunity of again most sincerely thanking
all those who have aided me in the work; especially Dr. Furnivall, the
Founder of the Wyclif Society; and Mr. Matthew, whose notes have
more than once been of great service.

The two chapters of Wyclifs book which make up the present
volume were also copied as separate tractates. The last chapter,
however, dealing with time, is quite distinct from the treatise Dc Indivi-
duacione Tcmporis, not yet published. Before entering into a detailed
examination of the contents of these two chapters, I think it advisable
to notice several matters of importance which may strike the reader on
a perusal of the whole.

II. A General View.

It is useless to deny that in many respects this third volume of
Logica will be found unattractive, especially by such as have not made

• r I INTRODUCTION.

a study of works of the kind. The wild boldness of the conclusions
reached, the impossibility of conceiving what Wyclif himself declares
over and over again to be beyond the scope of mathematical specu-
lation, although it deals with Space and Time; above all, the strange-
ness of Wyclifs standpoint, so foreign to all our modern ideas of
Natural Philosophy — will often, no doubt, confuse the reader, and
lead him to pass over unnoticed the many excellent qualities, both of
subtlety and of depth of thought, with which this volume abounds. I
myself, though long engaged in the preparation of this edition, thought
at first that the two tractates on Space and Time were merely side-
issues that might have been lopped off from Wyclifs philosophy without
disadvantage to the whole. But on further consideration my opinion has
been very much modified. His theory of Time and Space appears to
me now as a logical result, partly of his Realism, partly of his doctrine
concerning maxima and minima; and this same theory is, I think, the
root from which his doctrines on the Eucharist necessarily sprang. It
is thus essentially linked with his fundamental doctrines; but it is at the
same time a link, indissolubly connecting them with the further develop-
ments of his theological ideas.

When Wyclif affirmed the objective reality of all universals, he at
once encountered a considerable difficulty in dealing with the phenomenon
of extension. Nominalists, if consistent, say that not only points, but
lines, surfaces, and even volumes, are all cntia rationis — mere fig-
ments of our mind. For a volume is a Universal — One in Many
— containing an infinite multitude of surfaces ; a surface, again, is the uni-
versal of the line; and the line is in like manner the universal of the
point. And for the same reason that they denied this reality, Wyclif was
obliged to maintain it. As to points, they must be real things too, though
not universal, since the line is nothing more than a series of points ;
and is made up of them: at all events, being something in that which
is real, they must be real too. Now, as we have seen in the tvvo former
volumes, Wyclif abjures the doctrine of the indefinitely great, and roundly
asserts that there is a maximum and a minimum for all things. A maxi-
mum of size: therefore space is not absolutely infmite, but only rela-
tively so — relatively to us. There is also a minimum of size, which of
course is the point. Now, what are those real countless points, which
fill all space, and of which all space consists? They are surely not

INTRODUCTION. VII

spiritual. But, if material, huw can material substance coexist in the
same space as thcy? Wc have tu explain how the world fills space,
which is already fdled by these punctal realities.

The answer, however bold it may seem, is but the outcome of
the difficulty just stated, working in Wyclifs mind, already imbued with
the doctrines I have mentioned above. Matter is made up of atoms, each
atom consisting of a number of points, really distinct from one another,
really without length, breadth, or thickness, and yet really touching each
other. One point cannot make length; two begin to make it; their
cssence is to have position of their own, and so, though they touch,
they do not coincide. This non-comcidence is the beginning of length.
Two points do not make a surface, but three do (inchoatively) if the
third is not in a line with the other two; and this is the beginning of
the plane, and indeecl of all surfaces whatsoever. A fourth point not in
the same plane as the other three would be the beginning of volume.
Such are the primordial atoms, which correspond to every point and in
fact are every point in space, for no vacuum is possible. And, were
there any real difference between the reality of mathematical and that
of material points, they would clash together. In short, mathematical
points are real and material; therefore, there can be no others. Co-
penetration, Wyclif asserts, is an absolute impossibility.

If then a vacuum is inconceivable, and space is the same thing as
matter, it follows that, beyond the circumference by which our universe
is bounded, there is no space at all, and that the conception of a straight
line, indefinitely producible, is but a contradiction in terms. The world
being the greatest amount of matter possible, nothing greater can exist;
nor can its size be diminished, for then it would no longer be the
greatest possible.

Here we come to the point where this development of Wyclifs
Realistic doctrines comes in contact — if not in conflict — with the
dogma of Transubstantiation. If the size of the universe cannot be
diminished, is the annihilation of any part of it admissible? Certainly
not. Besides, to each of those points of which the universe consists, it
is essential to have position somewhere; to annihilate one single point
would be to take away, not only its existence, but its very essence too;
or in less Scholastic terminology, it is as impossible to annihilate any
portion of matter as to think away a part of space, which, when once

VIII INTRODUCTION.

created, is absolutely necessary. A further pruof is in the impossibility
of a vacuum : if a piece of bread be annihilated, vvhat remains in its
place? Nothing thinkable; aixl, therefore, annihilation is unthinkable tou.

Wyclif is thus forced to deny that anything can be annihilated,
even by Almighty Power, even absoiiitety considered; and here we see
the profound difference which separates him from the general opinion
uf Scholastic philosophers and theologians, who distinguish between
what is possible to Omnipotence, irrespectively of God's other attributes,
but are not all of one mind as to whether annihilation is absolutely
impossible. They would willingly grant the truth of Milton's lines in the
second book of Paradise Lost:

.... How He can
Is doubtful; that He never will, is sure.
But Wyclif has no doubt at all on the matter.

Now, in the doctrine of Transubstantiation, it is aftirmed that the
bread ceases to exist. This (though some Doctors of great note, Aquinas
amongst others, explain lt in a different manner) certainly seems to point
to annihilation, as was very probably admitted by Wyclifs Nominalistic
opponents. At any rate, the assertion that the whole substance of the
bread ceases to exist at a given instant — both as to its substantial
qualities and the underlying substratum of those qualities — could, in
Wyclif s system, be understood only as the annihilation of the atoms of
vvhich it consists. This had to be denied. The bread, it was affirmed,
ceased to exist as bread; in its place there remained a body that
Wyclif (no doubt out of respect fur the dogma which he still seemed
to admit) called a corpus mathematicum. I say, c still seemed to admit';
for, as we have seen, this corpus niathematicnm, quite orthodox enough in
the ordinary sense of the words, is nothing else but the atoms, or mathe-
matical points, of which the bread consists, just as they were before.
Any one who will read p. 137 of the present volume will, I think, be
convinced that the successive stages of Wyclifs opinions in this matter,
as given by Wodeford (see De Benedicta Incamacione, ed. Mr. Harris,
Int. IX.) were successive only in the mode of expression, not in the
thing itself. The same esse, he says, which was previously that of bread,
becomes sacramentally the Body of Christ. True, he also says that it
does not remain bread after consecration, and explains himself no
further; but the indestructibility of the bread-atoms has already been

INTRODUCTION. IX

posited. They are the subject uf the accidental qualities vvhich we
perceive ; and though Wyclif calls them a corpus malhcmalicum, they
are real ubjective existences, and nut the atums uf Christ's Body. That
Budy, as I puinted uut in the Intruductiun tu De Apostasia, is present
there as a symbul — and is therefure really present with the reality uf
a symbol — but not otherwise. Is not this in substance the very same
theory that Wyclif expounds in his later works? There is indeed a com-
plete change of language and style, though even so late as in the tractate
De Apostasia, he continues to employ the term transubstantiation; but
here, even from the very outset, he refuses to admit that anything in
the physical substance of the bread has been changed.

Such are the most important points in this third volume ofLogica;
their bearing both upon what preceded them and what followed, justifies
me, I think, in setting them before the reader in connected form. Here
and there, we also find certain other allusions, paragraphs upon necessity
and free-will, a word or two against the abuse of ceremonies and the
excess of riches in the Church, and other signs which show what was
already fermenting in Wyclifs mind; but they are mere side-issues, and
not (so far as I can see now) essentially connected with his system.
They will, therefore, be more advantageously considered in their place,
as we go on to the detailed examination of the two last chapters of
Wyclifs Logica.

III. Analysis of the Work.

a) Chapter IX.

Short Summary of the Contents.

Local propositions (p. 1 — 11). Movement defined and divided (p. 11 — 27).
— Othcr divisions of movcmcnt (27 — 30). — Is tJic Continuous madc
up of points? Arguments pro (30 — 35). — Argumcnts contra, drawn
from Aristotles authority (35 — 38); from geometry (38 — 63) ; from physical
science (63— 70); from theology (70— 74); and from the fact of chemical
combinalion (74 — 85). — What is the measure of the vetocily of motion
Wyclifs opinion (85 — 87). — General arguments contra (87 — 100). —
Aslronomical objections (100 111). — Of Augmcntation (111—116). —
Difficulties (116—118). — Of Altcration (118—121). — Objections
rcfutcd (121—132).

X INTRODUCTION.

Local propositions. Place may be taken to mean merely position (i).
The v/orld consists of atoms, cannot be increased nor diminished in size,
nor moved, nor changed in shape. The whole of space is the whole
world; partial spaces are made up of points. To each point corresponds
a place, which is fixed, whereas the points are all movable, and may
enter it, one after the other (i, 2). It is a mere relation of distance
from the poles and the centre of the world (3). The universe is the
common place of everything; yet each of its parts has its own partial
site (3, 4). Two bodies may thus be in the same place in one sense,
and in another, in quite different and separate places (5). Site and situa-
tion are not identical, except at the poles and at the centre (6). Posi-
tion depends upon the distance of anything from the centre (6, 7).
Animals, like the world, have in themselves these differences ofposition:
above, below, back ; front, right and left (7 — 11).

Movement defined and divided. Movement is the c form', or per-
fection, by which the mobility of a mobile becomes actualized; local
movement is but one of its many divisions (11). Local movement
implies a mover which is other than the thing moved; this leads us to
admit a First Motor, motionless, indivisible, everlasting (12, 13). Local
movement may be straight, circular, &. (14, 15). Can we say that the
same body has two different movements at once (16 — 18)? Not according
to strict logic; but one movement may be considered as the combination
of two others, and rest, as the result of two equal and contrary mo-
tions (18 — 23). Every change which makes a body to differ from what
it was ; deserves to be called movement in a wide sense; and in a sense
still wider, the activity of the intellect and the action of God upon His
creatures, is movement (24). The swiftness of the movement of a body
is represented by the space it would pass through in a given time, if
not prevented. The impediment only counteracts the external effects
which movement tends to cause, and therefore must count for nothing,
even when so great as totally to dcstroy the effect (25). Supposing
the sun to have a rctrograde movement on the celestial sphere as rapicl
as the forward motion of the sphere itself, there would be no apparent
motion of the sun from east to west, though it would move from north
to soutli (26). Wyclif here alludes to the fact that the sun is higher in
the sky in summer than in winter. The effect of which he speaks would
be produeed, in the language of modern astronomy, if the earth, whilst

INTRODUCTION. XI

continuing to revolve round the sun, ceased to rotate on its axis. The
sun would be for ever in the same meridian; but in summer it would
be seen higher in the sky — that is, nearer the North Pole; — in
autumn, it would go lower — that is, nearer the South Pole — until
it disappeared beneath the horizon for six months. This supposition aids
Wyclif to explain the sun's yearly apparent passage through the signs
of the zodiac, by imagining an eastward movement, which in some un-
known manner is delayed to the extent of about one degree every day;
while the sun's position in the sky changes at the same time from North
to South, or vice versa.

Othcr divisions of movement. Wyclif here deals only with local
movement, uniform or varied; and if varied, varied either in itself or in
its subject. If the vvurld revolves with a movement that seems uniform,
each part of the world turns round with a different degree of rapidity,
except at the poles, where the movement is nil. All these various rapi-
dities of movement may at once be predicated of their one subject —
the world. It thus at the same time moves faster and slower than itself:
which of course, with the above explanation, is evidently true. Wyclif
goes farther, and asserts that the motion of a part may be equal to,
though less than, that of the whole; notwithstanding that this admission
lends a liandle to sophistical objections. A movement smaller in velocity '
is equal to the vvhole movement in duration. The circular movement of
a part of the world near the poles is much less rapid than at the
Equator; yet both take place in 24 hours (28). Movement is again either
uniformly or variably varied ; and once more the old mediaeval distinction

1 /« velocity. The assertion that a part of any movement is equal to the
whole is explained in the text by the distinction: quoad molem — quoad duracionem.
I find it difficult to understand. The sense, as I give it above, does not, I confess,
agree well with quoad molem; it ought to be quoad velocitatem. But we might
understand the words thus: Movement in one atom only (a part of the whole
movement quoad molem) is equal to the movement of the whole body moved. But
then, why does Wyclif use the words quoad duracionem? They ought again in
this case to be changed for quoad velocitatem. I think that the explanation, as given
above, answers better to the general drift of the argument. Either way, we see how
may be maintained that a partial movement is equal to its whole. — I may here,
by the wav, repeat what I pointed out in the Introduction to Logica, Vol. II, viz.
that I in this analysis often introduce comparisons or remarks of may own, in order
to clear up what is not clear, or to reconcile seeming discrepancies.

XII INTRODUCTION.

nt movement c varied in thc subject 3 comcs in. Movement variably varied
may be so in infinite manners, and endless new species of movement are
thus conceivable. At this stage of the enquiry, Wyclif proposes three
questiuns; the lirst, dealing with succession, is tu be sulved in the fulluw-
ing chapter; the second concerns the Continuuus, and tlie third, the
measure uf velucity uf motion, and will be answered here (29, 30).

Is the Contiiiuous made itp of points? Argumcnts pro. — If tlie
wurld consists uf atums which in their turn cunsist of indivisible points, '
how can we explain the existence of the Continuuus, which is indefmitely
divisible? Huw can the Extended be made up uf elements which are
in nu wise extended? But Wyclif says that it must be su, and gives
seven arguments tu pruve it. — 1. The intrinsic cause uf anything is
nccessarily a part uf that thing; nuw points causc Hnes, lines surfaces,
and surfaces vulumes; thus puints are parts of space, and it is ulti-
mately cumpused uf them. — 2. Either puints are nut, or they are, parts
of lines; if not, all the points in a line could be taken away without
shortening it: a manifest absurdity. — 3. If two bodies touch in one
point only, we have two points which touch one another, and yet are
distinct (as belonging to different bodies) ; that is, they are nut in the
same place. Su we see that r tu tuuch' dues nut mean 'to coincide 3 ,
and the possibility of space consisting of contiguous points is saved
(30, 31). — 4. An instant is to divisible continuous time what a point
is to a divisible continuous line; but one instant is not identical with the
next immediately following it: consequently, neither is one point identical
witli another that it touches. And if so, the point is, not the negation,
but the element of tlie Continuous (31). — 5. A mobile, passing througli
two surfaces that touch — air, v. g. and water — will pass one after
the other, and touch each of them at two indivisible instants of time,
distinct, though not separated by any interval. Other suppositions lead

1 Bo?kowitch's theory of indivisiblc points — mere mathematical centres of
attraction — which is well-known to the philosophical world, would seem some-
what similar to that of Wyclif. But there is an enormous difference. Boskowitch's
atoms do not touch, they cannot touch; they act upon each other with attractivc
and repellent forces through a perfect vacuum. Thus his theory, though lying open
to other objections, cannot be assailed by those which Wyclif here undertakes
to refute.

[N-TRODUCTION. XIII

to the same conclusion (32). — 6. There are days and nights but one
instant long (as at the poles). These days and nights are part of the
continuity of time, and yet are distinct from the rest of it; therefore they
are real parts, which make up that continuity. And if Time is thus com-
posed, it is easy to show that space is composed likewise (3$). —
7. If God, by His almighty Power, created a series of substances each
the size of a mathematical point, and placed them side by side throughout
the whole of space, we should have continuous extension; and nothing
can be brought to prove that what is possible in this case is not a
really existing fact (34). — Throughout the whole of these arguments, our
author seems at times to take the idea of the absolutely inextended point
— the Nothing of Space — and at others, that of a line divided by
"a quantity that has increased beyond all measure". The latter, accord-
ing to modern mathematicians, is not absolutely without length; only
its lensth is shorter than the shortest line conceivable. Such infinitesimal
magnitudes would indeed be factors of the line; but would they agree
with Wyclifs conception of the point, as an absolute minimum of bulk?

The line A, divided by 00, gives — ; but 2 A, divided in like manner,

j ° 00

2 A
gives ; the second quantity is mathematically double of the first. But

I leave these considerations to such as are versed in a science which,
since five hundred years, has made such progress as Wyclif never
dreamed of.

Arguments contra: AristotWs view. — The difficulties which surround
such a system are of course great and manifold. Aristotle seems against
it; for instance, when he says that the Continuous is infinitely divisible.
But, a) Aristotle speaks of that which is continuous to our senses; and
that, so far as our senses can tell, is indeed made up of innumerable
parts. But though infmite for us, they are not so to God. And, b) Ari-
stotle distinctly says that the point is the cause of the line; if so, it
must be its element, and this dictttm is quite in Wyclifs favour (35).
The doctrine of indivisible points transcends both our senses and our
imagination. Geometry has nothing to do here, these points are beyond
geometry; physics are out of court, they belong to metaphysic. God
alone knows how many points go to form a given square, but their
number is not infinite to Him (36). The word c Infinite' is used to denote

XIV INTRODUCTION.

all that goes beyond our power of conception, even though the thing
be not infinite in itself. A number, therefore, which is infinite to one man
will be finite to another; and none is infinite to Divine Intelligence. This
evidently flows from Wyclifs conception of maxima and minima. There
is a fixed number of all things — even of the points in a line — which,
infinite to us, is finite to God; and no straight line can be infinitely

long (37» 38).

As this conception of the Infinite may give rise to the inquiry
how far our author is in agreement with the majority of Scholastic
philosophers, a short digression is not out of place here, and I shall
proceed briefly to state the points on which there is the least contradic-
tion among Schoolmen in this matter.

The Infinite means c that beyond which nothing greater can be
conceived", whether by human thought, or by any other intelligence,
however perfect. If no substance or being can be conceived greater, it
is the Absolute Infinite — God; if no accident, then it is the relative
Infinite — of quantity (multitude or magnitude) or of quality. The Infi-
nite cannot be made up of finite parts; it is not the mere negation, but
the negation of a negation, and thus has a positive meaning. Infinite
magnitude of matter is impossible; so is an infinite number, an infinite
multitude, and a movement infinitely swift. Infinite imperfection or badness
is also inadmissible; for it vvould totally destroy any substance in which
it inhered; but qualities that denote nothing but perfection, such as force,
life, duration, &c. must be admitted in God; in the human soul too,
but only from a certain point of view, c: secundum quid". This Infinite
' c secundum quid" is in general predicated of that which is finite in every
sense but one; as, e. g., the two halves of an iniinite line, or of infinite
space. In this sense, and from the point of view from wliich it is ftnite,
one infinite may be greater than another. — Clearly the term, as
employed by Wyclif, has quite another meaning, unless when he applies
if to God.

Objections based npon geomctry. — If Wyclifs theory be true, then
the number of points is the same in two lines, one of which is double
of the other. For two mobiles, passing over each of tliem, one double
as fast as the other, correspondingly to the length of the hnes, will go
over them in the same number of instants, and therefore that same
number of points will be passed in that time. The difficulty is solved

INTRODUCTION. XV

by denying" that at each instant of any movement one point is passed
over ; it is the case only for the swiftest movement possible, that of
the e equinoctial point 3 in the sky (38, 39). — It is true that such an
answer does away with all really continuous motion, except for the said
point: during- any slower movement from A to B ; the mobile C would
be at rest in a multitude of points; and thus rest would be identical
with movement. Rut movement may appear to be continuous, though it
is not really so; a succession of very short motions, interspersed with rests,
will give us the feeling of continuity. As a fact, our senses often mislead
us ; as, for instance, in certain phenomena of sight, and in the vibrations
of which sound consists. If the most rapid possible movement is at the
rate of one point per instant, it follows that the world cannot be larger
than it is; for if larger, it would revolve more rapidly, and that is im-
possible: a confirmation of what has been proved elsewhere and other-
wise (39, 42). — ff But if the apices of several pyramids touched, they
would be in the same place, and thus coincide." This is merely begging
the question. If a point has position of its own, it cannot be in the
same place with another. — It is said that in Wyclifs system each point
must touch an infinity of others; which leads to difficulties. But this is denied.
Six points only touch a seventh placed in their midst. Thus in certain
directions one cannot go immediately from one point to the next; their
position follows certain fixed rules, somewhat like the grain in wood,
or the lines of cleavage in crystals. A line drawn from one point to
another which it cannot touch directly, only by means of a third, is
nevertheless not bent; for it is as straight as a line can possibly be.
To say, the point A touches B, and B, C; therefore, A touches C, is
a sophism. All this is indeed unimaginable; but we must go beyond
imagination when we have to deal with the Inextended. And at any rate,
Nominalists have no right to argue at all in the matter (42 — 46).

Here Wyclif enters into a series of explanations on the different
senses given to the words point, line, surface and angle, and he expounds
what he conceives to be Euclid's meaning. An angle may mean either
its apex, or the space which it encloses; two very different things
(46 — 49). But the adversaries point out that either an angle is indefini-
tely great; which Wyclif denies, affirming that any angle is complete in
its apex (49, 50); or that any number of angles, small and great,
may cotbdst at the same point; which is granted as a harmless

XVI INTRODUCTION.

conclusion (50, 51); and that our author's system would imply the denial,
not only of Euclid's definition of angles, but of the whole of his treatise
on the subject. (Here, by the way, we may note how quietly the tri-
section of an angle is taken for granted "secundum doctrinam prime
Vitulonis", i. e. Vitellio, the famous Mediaeval mathematician and optician
"que docet angulum rectum datum in tres partes dividere", whereas all
mathematicians are at present agreed that such trisection is impossible.
As, however, I have not been able to get a sight of Vitellio's works,
though living in the very city in which he wrote them, 1 I am not quite sure
that what he teaches is anything more than a mere practical way of divid-
ing an angle into three parts, without any claim to absolute exactitude.)

Wyclif replies that, as regards Euclid's definition of the angle —
the meeting of two lines — this is merely a genetic, not an essential
definition. Euclid indeed says what causes an angle ; but that is not the
angle itself. As to the rest, the answer is ready: Euclid's theory con-
cerns only sensible angles, not such as are found amongst points which
touch; such, for instance, as form triangles which have sides only two
points long, and of which the apex is an angle which cannot be
bisected, &c. — All this cannot be imagined, and should, therefore, be
denied from a merely geometrical point of view (52, 53).

We come now to what is perhaps the strongest mathematical ob-
jection to Wyclifs system. According to him, points are placed as fol-
lows, in a small square of say, 25 points only; I have added the con-
necting hyphens in the subjoined figure to show which points touch, and
.. which do not touch. As is seen, the points on the diagonals
I do not touch directly, and there are no more points on
the diagonal than on the side of a square. This, true
for the given square, all but infinitesimally small, will also
be true for all greater ones; and thus the diagonal of
any square (containing an equal number of points) will be equal to its
side, the greater to the less: which is absurd (53, 54). — Wyclifs
reply admits as an evident fact that the diagonal of a square is longer
than its side. But when he comes to the statement that parallel lines,

I I

• — • ■

I l

• — • ■

I I

1 I asked for a copy of Vitellio's works at the Jagellonian Library, Cracow,
but was informcd that they had been lent to a gentleman who lived a good
distance awav.

INTRODUGTION. XVII

drawn from the sides and perpendicularly to them, touch the diagonal
at only one point, he denies it. If it were so, the diagonal would be
only as long as the side. Each parallel intersects the diagonal at several
points; and this accounts for the greater length of the latter line. It is
absurd to suppose that tvvo lines which intersect at a very acute angle
do not touch by more points than when they are perpendicular; or
that these parallels would ' no longer be straight after intersection:
the touching in several points does not change their direction. This
somewhat risky answer is supported by the assertion that the ultimate
squares (consisting of two points each) are beyond the scope of geometry;
also by some remarks concerning the position of points relatively to the
poles of the world (55, 56), which I, not clearly seeing their relevancy
to the subject, prefer to pass over. But I think it is at this part of the
book that we get nearest to the weak point in Wyclifs system: viz.
that two points which touch, i. e. which are at no distance from each
other, are yet not in the same place. I at least can find, even in thought,
no distinction between distance and difference of place.

Wyclif comes to the conclusion that God alone knows what the
real proportion of the diagonal of a square to its side is; for it depends
on the number of points touched by all the intersecting lines parallel
to that side. Geometry may perhaps be true only hypothetically ; it can
prove that the proportion 1/ 2 exists in the whole diagonal, but not
that it exists in every part of that line (57). The admission that in every
line there is a certain number of points, of course implies the denial
of all incommensurable quantities; that is, absolutely incommensurable,
though for us and to our way of thinking, they are so: for in every
such case the numbers are infinite to us, and we cannot tell whether
they are odd or even (58 — 60).

Another perplexing question concerns the shape of the smallest
figures possible, which consist of a few points only. Are they circles,
triangles, spheres, pyramids, or what? They may be maintained to be
either any or none of these, and it does not matter, since they are
unimaginable realities in their extreme smallness. We cannot even con-
ceive them distinctly by the intellect, at least in its present state of
union with matter (60 — 63).

Objections based npon physical science. — Rarefaction (and con-
densation too) would be impossible in such a system, For if the whole

XVIII INTRODUCTION.

of space were tillecl with indivisible impenetrable atoms, should anything

increase in size, the whole universe would become larger than it can

possibly be. Yet rarefaction must be admitted; and a like argument has

the same weight as regards condensation. Wyclif, in his reply, at once

declares that he does not admit the possibility of a body occupying

more or less space without gain or loss of matter. Rarefaction, there-

fore, and condensation also, are denied in this sense, but admitted in

another. On account of the accession or the removal of another body,

a substance may seem to increase or diminish in size; as, v. g., smoke

seems to spread itself out and fill a room, whereas it is in reality mixed

with the air. This is the only sense in which rarefaction is possible,

and it ansvvers all the objections. We need not follow our author through

the mazes of Mediaeval physics which he threads, nor inquire whether

this view would destroy all difference betvveen the elements of fire, air,

water and earth (63 — 70). Wyclif ends by stating, as his opinion, thal

the compenetration of tvvo bodies is an utter impossibility. This conclu-

sion evidently flovvs from his doctrine. Tvvo points, having no dimensional

qualities nothing but position — vvould, if they coi'ncided ; lose even

that essential qualitv, and be nothing at all. Hut it raises grave theolo-

gical difficulties ; for the School generally admits tliat God's Omnipotence

can make two bodies occupy the same space.

Objections drawn from theology. Since spiritual forms, having more
perfect entity than matter, can occupy the same space with it, then a
forliori matter can be coextended with matter. Besides, the glorified
bodies of the Saints possess the gift of subtlety, i. e. of passing through
matter; which seems to imply compenetration. — The answer is a
repeated denial of its possibility (71). The gift of subtlety, bestowed on
glorified bodies, is somewhat perplexing; but there are various ways of ex-
plaining it without admitting compenetration (72, 73).

Objections drawn from chemical combinalion. If every punctal

atom is and remains eternallv the same, then the elements would remain
in their compounds; size would be made up of tliat vvhich has no size,
and movement of what is not properly movement, as one point passes
instantaneously into the place of another. — The first of these con-
clusions is granted by Wyclif, though the <[uestion itself was, during the
whole of the Middle Age.s, a battle-field for the rival sections of the
School,- The Thomists maintained that in all chemical eombinations,

INTRODUCTION. XIX

as distinguished from mere mechanical mixtures,, the elements do not
exist any longer actually, but only potentially; that is, they may, under
certain circumstances, again be extracted from the compound. Their
position, as given in their text-books of Philosophy at the present day,
is that in a mere mixture — of hydrogen and oxygen, for example —
both elements, though mingled together, do really and actually exist;
but that as soon as the mixture is exploded they no longer exist in the
compound — water — except in this sense, that the water may be
analyzed into its constituents. Of course, so long as it is not possible
to show them the atoms cot-xisting side by side, they are free to main-
tain that their existence is only potential. But, even during the Middle
Ages, the Scotists protested Ioudly against such an assumption, of which
nothing could prove the truth.

Wyclif takes the side of the Scotists, as he was bound by his
system to do. He gives us a disquisition on the conditions necessary
to chemical combination, which seem to be almost the same as those
now posited by modern science (74); and then he observes that
Aristotle's assertion of the non-existence of the elements in a compound
ought not to be taken literally. Even Averrhoes' position, viz. that
they exist, but with less intensity of being, would be contrary to the
system of inextended points; compenetration being impossible, nothing
can interfere with their intensity of existence (75). With yet greater decision
he opposes the hypothesis of merely potential existence. If the reason that
there is a form which unites the elements in one compound (making the
elemental forms to exist no longer) were valid, then in a human body,
of which the soul is the form, nothing would remain of the body but
its primal matter; and that body, so complicated in all its parts, would
be simpler than an element (76). It may be worthy of remark that this
conclusion, strange as it may seem, is even now admitted and taught
by that branch of Neo-Scholasticism which adheres strictly to the teaching
of St. Thomas. When the human form, or soul, departs, what (they
are asked) takes place in the body? Do not all the elements exist in it
again? And if they exist there at once with all their differences, can it
be that they were only potentially there before? The answer given is
that after the soul's departure, a new, but transient form comes to give
being to the body; it is called the cadaveric form ; forma cadaverica,
and precedes the various forms of decomposing matter, which succeed

XX INTRODUCTION.

each other until the iinal evolution of the elements. All this time the
elements were in potentia — remotissima, remota, proxima ; then
in actu primo remoto, in actu primo proximo, and at last in actn
secundo.

Wyclif continues to urge the point against his adversaries. If we
get the elements out of the compound, they must have been there before;
and many instances go to prove that they actually exist there; for
instance, the phosphorescence of fishes' scales in the dark is attributable
to the actual existence of fire (77). And as a fact, we find in combina-
tions the same qualities as vvere before in the elements; or if not, a
mean between them ; or their reaction in the compound may even pro-
duce a quality. There is no need to suppose that the former qualities
are destroyed because they do not appear (78, 79). I liave added the
last clause as the answer of such philosophers as dispute with the
modern Thomists, who point out that carbon, hydrogen, and nitrogen
are harmless, and that prussic acid is a violent poison. The poisonous
quality is merely the reaction upon each other of various qualities of
the three component elements.

To this the adversaries reply that such a compound would be but
a mere aggregate of atoms Svhich a man that had the lynx's eyes might
see separate'. Wyclifs answer is that of the modern chemical school;
they are not mere aggregates: ivhat differenliales the compound is the
reialive position of one alom /o another (80), But, it is urged, if the
elemental forms are everywhere in the compound, the superadded form
of the compound must be nowhere. Wyclif replies that this form is every-
where in the whole, and to a certain extent, indivisibly so, being less
material than the clementary forms. There is something of the universal
in these higher forms, which exist partially in each atom, considered as
part of the compound (80 — 81). — One last difficulty. In this system,
the whole world is one being; and one only, since all points touch,
from the centre to the extreme point vvhere space ceases to be possible.
— It is quite true, answers Wyclif, that the world is one being; but it
does not follow that everything in the world is one. One being may be
separated from another by a third. Continuity does not mean sameness
of nature. Every part of the world joins in and aids the harmonious
action of the whole; all things are made for man, and it is ior that
reason that all the elements concur to form his organs of scnse, and

INTRODUCTION. XXI

that some ot them predominate in certain of the elements, and others
in certain others (82 — 85).

What is t/ie mcasure of velocity of motion? — Not, says Wyclif,
the space gone over by the mobile in a given time. This seems para-
doxical; but an example, given directly afterwards, shows that our author
is thinking, not of the distance in Iength, but of the whole surface gone
over. A large body and a small one, though moving with equal speed,
will go through very unequal spaces in the same time. What measures
the motion of any body is the point of maximum svviftness, which in
every case must exist, and must exist somewhere at the surface of the
moving body; there is also a point where the movement is reduced to
a minimum, but VVyclif, somewhat unaccountably, restricts this proposition
to living beings that move (86). Now the measure of velocity of a body
is the line described by the point which moves fastest (87, 94).

Geucral argumcnts against Wyclifs posilion. — The First
Mobile, being the outermost sphere, and having no space beyond it,
can describe no line at all; planets have many movements, and no point
can be said to describe them all at the same time. Again, if we suppose
a given length passed over in a given time, this may be done by
mobiles of infinitely varying velocities, which would all have this length
and time for the measure of their respective velocities. And we can con-
ceive the case of a body continuallv losing its swiftest point by the
very fact of its movement: which would refute the assertion that every
mobile must have such a point (87, 88). This last objection is urged,
from p. 89 to p. 92, in a long argument which I have been utterly
unable to follow. Wyclif then points out that the reason for which some
deny the general idea of movement (abstracting from its rapidity, and
allowing a general measure of velocity for the whole mobile) is in reality
the doctrine of Nominalism. Nominalists do not waut to admit a universal
idea of movement which exists even in bodies at rest, when acted upon
by contrary forces (94). The movement of a body is as swift as that
of its swittest part; this swiftness is the measure ot the whole (ib.). As
to the objections, that of the First Mobile has no value whatever. What
that sphere describes may not be formally called a line, but it is equi-
valent to a line. Planets have not many movements, but one which is
tantamount to many (unus motus, habens racionem diversorum motuum) (95).
It, in the last case, the point of greatest velocity is continually lost, a new

XXII INTRODUCTION.

one is continually brought into being; take the velocity common to each
of these at each instant, and you get the speed of the whole (96).

Here comes a curious passage, in which Wyclif is led to state the
exact rapidity of the swiftest movement possible, viz. one point per
instant. It seems to us that, in continuous movement, whether slow or
quick, one point — an infinitely small distance — is always passed over
in the infinitely small interval of one instant. This is denied. In all move-
ments which are slower than that of the Equator of the First Mobile,
we have two, three, four .... instants during which the point is
motionless, and then passes instantaneously on to the next place, which
is infmitely near (97 — 99). In all these remarks, and elsewhere, as the
reader will doubtless perceive, there is a dim perception of the non-
equality of infinitesimal quantities; but the state of Mathematics was not
then sufficiently advanced to foster the idea, and Wyclif himself, though
far in advance of his time, was more of a metaphysician than of a
mathematician. His conception, if carried into the field of pure Mathe-
matics, might possibly have had good results; understood in the Realistic
sense, they came to nothing.

A logical quibble about the possibility of instantaneous change
(whether, between the instant of changing aud that of having changed,
there is any interval) brings our author to a short digression upon death,
which takes place in two instants. In the first, the man dies; in the
second, he is dead; for we cannot say, he is dead at the instant when
he dies, nor he dies at the instant when he is dead. Other writers
would say that the instant of death is the same in both cases; but
viewed from different standpoints : as the end of life, and the beginning
of non-life. This, Wyclif says, is impossible (100).

Astronomical objections. The assertion that the Equator alone

moves one point per instant is beset with many difficulties. The First
Mobile is a perfect sphere; its movements therefore ought at all points,
and not only at the Equator, to be uniform. But every point in the First
Mobile does not touch every other: so the smaller circles, making a
shorter journey in the same time, will not require to move so fast. The
circle tangent to the Equator has but one point fewer than the Equator;
performing its journey in the same time, it will remain immobile for one
instant, to make up for the missing point: which of the points is missing
we need not enquire. — The Poles belong to the great circles,

INTRODUCTION. XXIIJ

perpendicular to the Equator, i. e. those of which the curvature is the
smallest; at the same time each of them forms the smallest possible of
circles — a point — parallel to the Equator, and of which the curva-
ture is the largest. Whicli of these curvatures belongs to that punctal
atom which is a pole of the world? Wyclif, noticing that the difficulty
would tell against his adversaries no less than against himself, solves it
by denying that any one circle is more curved than another; in each
circle every point of the circumference is equally distant from the
centre. — If the Equator consist of tripunctal atoms, it cannot be a
circle. Eor these atoms do not form a curve; they are either in line
or make up a triangle; in either case, there is curvity. Wyclif answers
that, being points which touch each other without any distance betvveen
them, they form neither a triangle nor a straight line. Geometry is only
seemingly against this, because such things are conceivable by the mind
alone, not by imagination. That science cannot give us absolute exacti-
tude (ioo — 1 1 1).

Of Augmentation. — Leaving the questions concerning local move-
ment, and coming to the movement by which, without changing its place,
a body increases in volume, Wyclif points out that augmentation, strictly
taken, means only the increase of an animated being, caused by nutrition
and by the assimilation of food (iii), gives us a description of the
digestive process such as might be expected, interesting merely as a
curiosity (112, 113), and enters into a disquisition about the cause of
natural death from mere decrease of vitality (114, 115). The movement
of augmentation is not continuous any more than undulations are con-
tinuous; it is a collective entity, consisting of many movements (115, 1 1 6).
The difficulties which follow are of slight moment, and only serve to
bring in a description of the various kinds of tissue in the human body.
The rapidity of augmentation depends on the size acquired and the
time taken to acquire it (116 — 118).

Of Alteration. As alteration is a change in quality, grounded upon
the substantial components of each body — ■ matter and form, — it is
mainly Wyclifs theory with respect to the latter that is discussed here.
Having expounded his idea of the universe — one material being, made
up of punctal atoms, filling all possible space, and unchangeable except
in so far as one of its parts can be separated from another by local
movement — he states that the world can be thought, firstly, as mere

XXIV INTRODUCTION.

being; secondly, as substance, or the subject of various attributes; and
thirdly, as matter, being extended, and possessing form (119). Thus
matter, form, and the compound are the same being, the same essence,
and not separate realities (120). This, in fact though not in words, is
the denial of matter and form in the usual Scholastic sense of cc two
distinct realities ; whereof the latter determines the former and the former is
determinable by the latter which at the same time is sustained in existence
by the former: both incomplete in themselves and apart, but together
making up the complete material substance". In Wyclifs system, there
is no need to admit such dualism. The simple inextended point may be
either fire, air, water, or earth; this possibility is matter. It is actually
one or other of the four; the igneity, aeriality, &c, which it possesses
is its form. And the point itself, as being thus whilst able to be other-
wise, is the compound. Denying the existence of extended atoms, the
writer, whose system here does not differ much from that of other
Atomists (t. e. so far as his way of explaining matter and form goes),
escapes from many difficulties which beset the path of those who admit
that the primordial atom is extended. But there are others.

Objections. — It is asserted that matter and form, since they are
parts of the whole compound; cannot be identical with the whole. But
Wyclif notes that they are not quantitative parts — as, for example,
the head and the heart in man — but qualitative merely, like rationality
and animality, for instance. The whole man is reasonable and is animal;
the whole man is not at once head and heart (121). We have thus a
sort of trinity in which matter, form and compound, identical in one
sense ; are different in another: but Wyclif takes great care to point
out the difference between this trinity and that of the soul, or of God
(l2I, 122). — If matter, as Wyclif asserts (121) is eternal, form is so
too, being identical with it; and thus the world is eternal. But here he
denies that the radical identity of matter, form, and compound with Being,
renders these three identical with each other. Man is reasonable, man
is animal; yet rationality and animality differ. All that is true, is good;
yet truth is not the same thing as goodness. And Wyclif points to the
Incarnation, as affording us another instance of a similar fallacv (123). —
On the supposition that every essence is in reality everywhere the same,
we have all sorts of contradictions. The answer to this is that contra-
dictions may coexist in the same subject, either at different times, or

INTRODUCTION. XXV

in different parts. No quality is essentially inherent to primordial matter;
therefore, nothing can contradict it. A body composed of parts which
come and go successively may receive different and contrary qualities,
and yet remain the same; as, v. g., the Mediterranean may ebb and
flow, and yet be the same sea (124 — 127). Thus, when we say, This
is Jwt, we speak. of the compound alone; it is that which is hot. Here
comes a digression. How can heat, the proper quality of fire, be found
in water, which is naturally cold? Particles of fire may be mingled with
the water, though they are in a violent state; the water, if left to itself,
will soon again become cold. Hovvever mingled the different elements
may be, they still obey the laws which govern their nature (128 — 130).
The chapter closes with a short survey of creation, beginning with the
elements which, uniting, form vapours; these produce metals and earths;
the earths, if mingled with fire and water, bring forth plants and also
animals in an ascending scale of forms, the lower hardly distinguishable
from inanimate beings, the highest, quasi-immaterial. The soul of man
is completely so ; and each higher form includes in its perfection that
of the lower ones (130 — 132).

b) Chapter X.

Summary of the Contents.

Temporal Propositions do not affirm that the known is wherever the
knower exists (133, 134). — Objections refuted (134 — 155). — Are all
things together in time and place? Arguments contra (155—157). —
Wyclifs solution (157 — 161). — Corollaries (161—165). — Three views
on the essence of Time; l rst that it is identical with God or the world
(165 — 166); 2" d that nothing temporal is in the present (166 — 170);
3 rd that Time might be indefinitely lengthened by God (170—173). —
Wyclifs view: Is extends to all past and future time (173 — 177). —
Objections refuted (177 — 191). — An cternal antecedent does not neces-
sarily produce its consequent in titne (191 — 192). — A cause produces its
effect before that effect exisls (192—199). — Time is the same everywherc.
Arguments contra refuted (199 — 211). — Movement implies time ; refutation
of objections (211 — 224). — The non-entity oj the world did not precede
its entity (224-227).

XXVI INTRODUCTION.

/5 the knuwn wherever its knower is? — No; for then everything
would be, as God is, everywhere (133, 134). It is objected that every-
thing is truth, and that truth, like God, is everywhere. We may, how-
ever, admit this, restricting the sense of being in space to fttting that space
quantitativeiy. Thus, granting the force of the argument, we nevertheless
deny it in the signification usually given to words. Christ's Body has size in
the Sacrament, yet it does not properly fill space; it is present without
either position or shape. The bread is not annihilated ; what remains is a
purely mathematical body, but not nothing ; the sacramental sign is the
reality of Christ's Body (134 — 137). It may be urged that the fact of
movement is not extended in space, and that movement is consequently
everywhere. But local movement is the movement of a body, and must
be extended with that to which it belongs. Virtues, again, exist throughout
the whole man, body and soul; but they are nowhere else but where
their subject is. When a part moves, the whole may be said to move,
it is true; only in a different way (139, 140). Movement thus takes its
determination (individuacionem suam) either from its subject alone, qita
subject, or from the subject with all its integral parts, or from this with
the velocity also taken into account. The third point of view implies the
first and the second; but not vice versa. Wherever there is a more in-
dividual movement, there is also a more universal one; and in this
sense, movement as a universal, is everywhere, according to Aristotle
(140, 141). God indeed is all truth everywhere; yet truth, as created, is
not identical witb God, and it were a fallacy to draw such an inference.
The sense of words in these questions depends mucli on their position
in the sentence. cc It is noiv possible for a given future iustant to exist",
and, cc It is possible for a given future instant to exist now", are two
widely different propositions. God's knowledge of everything is absolutely
boundless. No time exists for Him. He is means He is yesterday, or He
ivas to-morrow; existing at once in all eternity — an instant to Him,
— He comprises all duration in His being (141 — 143); and therefore His
existence is an eternal Now. — Again, we have a similar sophism: "That
may necessarily be which cannot be necessarily." This is false, but
only when understood of absolute, not of hypothetical necessity. A
future instant is necessarily "about to be", at a time when it cannot
possibly bc "about to be". All this is mere foolish subtlety; we go no
farther than to say that, if at any moment it is true that a given being

INTRODUCTION. XXVII

will exist, the being is in the future (143 — 145). At different times that
which is white is black, a man differs from himself, &c. ; but this implies
no absurdity. Becoming is a change, not of the subject, but of its
'suchness.' An instantaneous change does not imply an intinitely swift
movement, for the idea of swiftness implies that of time, not of one
instant only (145 — 147).

A great many fallacies are brought forward against this position,
such as that, v. g., if future whiteness be always predicable of an indi-
vidual, that individual will always be white; so that if at any time he
were black, he would have and not have two essential contradictory
qualities; or that a king cannot have been baptized, if, when baptized,
he was not yet a king; and so on ad infnitum. They all belong to the
class of fallaciae accidentis. "What you liave bought, you have eaten;
but you have bought raw meat; therefore you have eaten raw meat."
The change from black to white is one, not of nature, but of quality.
The individual differs from himself modally, not essentially. The 'being a
king' is in a man a mere accidental quality; the king has been baptized,
not as a king, but as a man. "He who is now a king, was baptized
when not a king", is perfectly true. Much depends on the compound
or the divided sense in which terms may be taken. "He who is begotten
is David the king; David the king and who is begotten belong, as pre-
dicates, to the verb is, in the divided, not in the compound sense.
Besides, the act of begetting is not instantaneous; it has many pre-
paratory acts (147—154). — There are also several theological argu-
ments on p. 150, concerning the possibility of God's assuming the per-
sonality of all creatures, which Wyclil briefly meets by denying (154,
155) in direct opposition to Aquinas (Sum. Th. p. 3 a qu. III. art. 5, 6).

Are all things together, both in time and place? — Wyclif first
of all gives the arguments contra. If it were so, there would no longer
be any distance between things. The future and the past would exist
eternally; a man would both exist and not exist in the same (eternal)
time. Again, whatever takes place in any part of space and time, must
take place there only and only then; its existence cannot possibly be
extended any farther (155). On the other hand, the world is everywhere;
yet the wholc world is not in any part of space; and in like manner,
if anything exists at any time, its then existence is true in all time; and
so also of space (156). — Wyclif thinks that this question arises mainly

XXVIII INTRODUCTION.

from the varying senses of the word together. Two things may be saicl
to be together, i. e. both occupying exactly the same space (an abso-
lute impossibility) or contiguous, each being in different places, or both,
though separate, being contained in the same larger space. As to time,
absolute simultaneity is possible (157). This answers most of the objec-
tions. Always may be understood as meaning eternity, or during all
etemily, or in some part of all elemity. The last sense is of course
widely different from the others, and in this sense alone, whatever is
future or past is aiways (158). We may see a thing, though we do not
see the whole thing; just so, a man may exist in the X th century, though
non-existent during a part of the X ,h century (158, 159). To maintain
this, however, we must say that time consists of instantaneous elements.
For, if instants are not parts of time, then instantaneous events (such
as cognition, division, &c.) could not be said to exist at any time, having
no duration. And if not at any time, their contradictories would be true
in all time, notwithstanding that they also would be true. It cannot be
said that, from non-cognition to cognition, there is a change which im-
pliestime; for from one contradictory to another, there is no real change.
That which is not white now, if at any time it is to become white, cannot
receive the predicate of mere non-whiteness: so non-existence in a part
of time is not non-existence in that time. After death, a man is neither
simply non-existent nor existent: he is non-existent then (160, 161).

Corollaries. — Time, the duration of the world, began with the
world, and with it must last eternally; necessary to the creation of
the world, it does not depend on anything but the general fact of move-
ment. It consists of indivisible instants as its elements; these are abso-
lutely without magnitude, and time itself is everywhere, indivisibly the
same throughout the universe (162). As the world is everywhere, so is
time, and so is God (163). What begins and ends in time (as cor-
ruptible entities) ; what makes up the ve.ry essence of time (as an instant) ;
what has modes of being measured by time (as the heavens), may be
called temporal, but in different senses (163, 164). Time is in itself a
cause of dissolution, for it causes things to grow older; but occasionally
it is a cause of production, since it renders their production possible. Its
very essence is change, and no two of its parts can coexist (164, 165).

Three views on the essence of Time. — a) It is identical with God
or the world's existence. This view is absurdly erroneous; it would

INTRODUCTION. XXIX

make all things eternal, and destroy all certitude as to the duration of
things (165, 166).

b) Nothing is, but everything either was or will be. This cuts
short disputes as to the existence of things during an infinitely brief
interval. But then, what never is, never was or will be. To God's
knowledge nothing is in the future, so He would know, for instance,
movement to exist, and it would not be true. One hour must be the
double of half an hour; if so, there must come an instant at which this
is true in the present: i. e. when half is past, half future, and the
whole hour partly one and partly the other. Present may indeed be
taken in a wider sense than one single instant. Here Wyclif shows
clearly that, in the same way as he assumes the existence of separate
individual points as realities, so he also assumes the real existence of
instants, joined together to form time, shorter or longer, but also really
existing in another time which includes both past and future. Instead,
therefore, of a century being a present which is fictitious, consisting only
of indivisible instants before and after each of which there is the non-
existing past and the not yet existent future, the whole century forms a
real present, though real in another sense than that of the instant which
is now. And Wyclif adds that, if this be not admitted, he does not see
how the sacramental words, for instance, ct Hoc esl corpus meum", can
be true. Only an inhnitesimal part of the proposition would exist; the
whole, never; and consequently it never would be true. To say, "Nothing
that is past or future exists", is in reality to destroy time. God's immut-
able knowledge of things, and His free-will, are both contrary to such
a supposition. Christ, in the Divine Essence of the Word, saw men long
before their temporal existence; but He saw them as existing, and they
did truly exist in the reality of long centuries of the future. And thus
He is rightly called, Son of David, Son of Abraham, in this real exten-
sion of time, by which David and Abraham come to be coexistent with
Him. Has a posthumous child no father at all? None, unless we grant
the real simultaneity of its existence now with the past in which its
father lived (166— 1 70).

c) Time, though a successive quantity, can be lengthened out inde-
finitely by Almighty Power, so that one instant would be equal to ages.
This is possibly the doctrine of the aevnm or instans angelicum, familiar
to Mediaeval Schoolmen, which some of them may have supposed

XXX INTRODUCTION.

extensible to corporeal beings. According to that doctrine, the duration
of Angels, from one thought to another, may last for centuries without
change — centuries that are for them but one indivisible instant. This
is generally allowed, and I have not anywhere been able to find any
trace of the actual extension of the doctrine to bodily substances. But
it may be explained as follows: Supposing that, at the present moment,
God suspended every movement in the whole universe for a hundred
years — like the tale of the Sleeping Beauty on a gigantic scale —
and then allowed it to continue as before, there would be no movement,
and therefore no succession of time; and one instant would be a hun-
dred years in length. This is in flat contradiction to Wyclifs doctrine
of eternal time, consisting of instants, each of which requires another
imniediately following it; so he is at some pains to refute the possibility
of such a hypothesis. The instant is an individual quantity, which can
neither be lessened nor increased. If it could, it would contain many
instants, and thus be no longer one only. A short time would equal a
long one; the essence of time would no longer consist in duration alone,
for nothing could differentiate the ioo-century instant from an ordinary
one. In conclusion, Wyclif dismisses this theory with contempt (170 — 173).

Wyclifs view> Is extends itself really to all time, past and future.
Whatever is, is always, as has been shown. If not, we deny the very
essence of time. Its parts do not cocxist, but vanish as fast as they
appear; yet they are; now in the past, now in the future: and again,
in a wider present they may be said to coexist. This is clearly signified
by the sense of the verb /5, which by itself does not connote any given
instant of time, and therefore signifies eternity (173 — 177)-

Objections refuted. — To say that all instants, because they are
together in eternal time, are together with absolute simultaneity, is but
a sophism. Simultaneity requires that two things be together at the same
instant or instants, and at no others. Now one instant cannot exist exactly
when another does, but either before or after (177 — 1 79)- — The often
urged c necessity of all things' may be admitted, if understood as merely
conditional upon God's will; for whatever is determinately true, is neces-
sarily true, and there is no such thing as indeterminate truth. Hypo-
thetical necessity, as this is, does not deny contingency, nor the free-will
of man, nor chance. The hypothetical fact that God foreknows anything,
niakes it necessarily exist at some time or other. Given that I exist, it

INTRODUCTION. XXXI

is not in GocTs power that I do not exist. But when must anything
exist? At a moment known to God (179 — 183). The simultaneity of life
and death would, as already stated, require them both to take place at
the very same instant. Time exists, but its parts do not all exist noiv,
only one at a time. Now is but one mode of an existence which not
now does nut destroy. An instant then, now, and to come exists dif-
ferently, but cannot at any time be called simply non-existent. Antichrist
must come: therefore he has come . . . in the future. That is a modal,
but a real existence. It was never true that / am not. To exist and not
to exist are contradictories; they may be true of the same being, but
not in the same Notv. God knows past, present and future things with
the very same knowledge, yet this does not argue sameness in the
object known. Light is not affected by the presence or the absence
of the object illuminated. God may know present and future things as
past, if they exist in time; things eternal are eternally present; such, for
example, as the archetypes of what was, is, or is to be (183 — 188).
Here Wyclif again returns to his adversaries' favourite argument, viz.
that black is white, and all contraries identical. But one remark of his
is worth noticing. A proposition may be true, and yet false at any finite
part of time; as, for instance: 'All the instants of time exist'. This is
true only for and in endless time (188 — 191).

An eternal antecedent does not necessarily canse its consequent in
time. ■ — If it did, all things would be eternal. God eternally knows and
causes all that which exists temporally. The extrinsic act of God, termin-
ated in the creature, is, as tluis terminatcd, neither eternal nor neces-
sary; the intrinsic act of His being is eternal and changeless (191, 192).
A cause produces its effect before that effect exists. That is, before
its existence it is producing it, but not now; in the future. The ideal
being of the effect depends upon its cause, and is produced by it
before the moment when its real existence has to be actuated. On the
other hand, cause, qua cause, and effect, are simultaneous. Many things
are neither instantaneous nor temporal; v. g., certain eternal truths, and
beings of which the existence is intermittent. Wyclif here wonders how
the writers of his time can oppose his system, which is confirmed by
the very expressions they employ; and he blesses God, who has enlightened
him that he may escape the difficulties in which they are entangled
(icj2 — 195)- — The necessity of sin depends on our own free-will; the

XXXII INTRODUCTION.

fact of its happening, on the will of God. — The use of the present
for the past and the future cannot be blamed as an abuse of terms,
nor as the denial of expositorial syllogisms. No logician should use it
thus when he is likely to be misunderstood through ignorance; but it is
al'owed to speak otherwise to philosophers than to the common people.
Neither the expositorial syllogism, nor any other, is denied by Wyclifs
theory, which on the contrary admits many forms of syllogism that others
deny. — A curious difficulty is raised here by the adversaries (195).
Wyclif is certain that he has had no son. Yet perhaps his son is wiser
than he; for he possibly may have a son yet. If this son c will be% then c he
is 3 according to the theory which extends the future to the present.
Wyclif denies this conclusion, unless it is certain that he will have a
son. At first sight it does not clearly appear how this can be denied
in the form given. "Filius meus ex mihi dubio esset sapiencior me."
A supposition that depends upon another supposition is quite thinkable.
But we must here remember Wyclifs doctrine — that the distinction
between extrinsic and intrinsic possibility has no real foundation; that a
seemingly possible creature is in reality impossible, if God has chosen
never to create it (See Logica vol. II., Intr. XXIV). We have the right
to deny the possibility of Wyclifs ever having a son in the future,
unless we are certain that he will have one. Perhaps the individual in
question is possible; God knows; but we know nothing at all about
him (195—199).

Time is the same everywhere. — Our author begins by enumerating
the arguments contrary to his own opinion (199 — 202), and then refutes
them one by one. Even if the world were not everywhere, it would not
follow that time is not everywhere. But as a fact, the world being
(partially) in each and all of its parts, that argument must fall to the
ground (202). — It is denied that the world has any unity whatever,
being a mere aggregate; and time, an accident belonging to the world,
cannot have more unity than its subject. But Wyclif points out that the
laws of nature give unity to this aggregate, just as political laws give
unity to an aggregate or assembly of men. Besides, the world, not-
withstanding changes ; remains the same in its efficient cause — God
— and also in its material cause — the atoms of which it consists.
If we grant that the world is animated, its unity becomes much more
evident; now, we have many proofs that it really is an animated

INTRODUCTION. XXXIII

being (202, 204). — If a part of the world could become the-
whole, then indeed the duration of each part would have separate
existence. But this supposition would be true only in case a part
of the world were annihilated; a possibility which Wyclif absolutely
denies (204, 205). — What is extended is not everywhere the same.
True. But is time extended, merely because it is the duration of a
body? No. A man's duration does not change, if he happen to lose
some part of his budy. Movement indeed, though inextended in itself,
is extended in the body which moves. But take away any part of a
body in motion, and the whole quantity of the movement is lessened;
the same cannot be said of its duration. Thus we may define Time as
the universal, indivisible and ubiquitous duration of all temporal
things (205, 206).

Another objection, on which (to judge from the length at which
it is dealt with) Wyclifs opponents seemed to rely a great deal, may
be summed up as follows: Were time everywhere the same, day would
be night, summer, winter; fair and foul weather would be identical: for
they are parts of time. If Wyclif answers that the same time may be
night in one place and day in another, he is met by the reply: How
then can time be the same in every place? Where there is night,
there is no day. If time, which is everywhere, be night, then night
is everywhere; or if not, the universals Day and Night have a semi-
spherical shape, and pursue each cther round the earth ! A body
moving swiftly westvvard would enjoy a longer day, and night, being
everywhere where day is not, would exist in the interior of every opaque
body. All which is manifestly absurd (200, 201). — The answer is
obviously that day and night are not time, but times. Time happens to
be called day or night according to the circumstance of the presence
or the absence of light (206, 207). Time, i. e. that which is here as
day, may be (and is) elsewhere as night. To say that light pursues
darkness is a mere metaphor which may be admitted or denied as we
choose. That night is semi-spherical, because it occupies a semi-spherical
space, is not more true than that God is round, because He fills the
rotundity of the universe. We ought also to draw a distinction between
natural and artificial night and day. Day exists eternally throughout the
whole world, except in the interior of the earth, or in its shadow. Night
is nearer and nearer to a fixed point on the earth's surface; it does

XXXIV INTRODUCTION.

not follow that night moves, but that the movement of something else
(i. e. of the sun) causes night to be nearer. Many quibbles arise from
too lax a use of words. We have day after sunset; an eclipse may cause
night at noon, it being caused by the moon's shadow, not the earth's;
and the moon, if self-luminous, would be the cause of day. Every
kind of obscurity may be called night. All these difficulties spring
from different meanings given to the same words. Properly, day
exists on earth only when the sun is above a given horizon. But this
is merely incidental, and quite irrelevant to what time is in itself
(207 — 21 1).

Timc implies movement : objections refuted. — Time requires the
idea of a Before and an Afterwards, which are to be found only in
movement. If all movement were to cease, time would cease too. It is
objected that the mere act of imagining time, without any movement,
would suffice to cause time. Imagination would certainly create time by
the very fact of its activity; but this is itself a movement, and the hypo-
thesis of a bodily faculty working without motion is utterly absurd
(211 — 215). At this juncture, Wyclif enters into a digression respecting
the happiness of the Blessed in Heaven (215, 216) and the misery of
the damned (217), which is relevant to the question in so far as, po-
siting eternal time, Wyclif must posit eternal movement of some kind. He
asserts that all movement cannot cease in the world ; successive know-
ledge, and (I may add) the feelings of pleasure and of pain, require it
(217). Whether the world will continue to move after the Day of Judg-
ment is not so certain. The changelessness which follows upon the
attainment of the end of any being, may be called rest, and such rest
is not opposed to successive motion. But the rest of a being that can
and does not move must be denied for many reasons, one of which is that,
applied to the world, such rest would neither be successive nor instan-
taneous; neither in time nor in any part of time. Lines, &c„ may
begin and end instantaneously; but this cannot prove that a substance may
do so too.

If it be true that the hand of a clock, turning round in exactly
24 hours, would measure time as well as the First Mobile, we have a
very slow movement equal to one excedingly swift, as regards time;
therefore movement and time are not interdependent. — This objection,
Wyclif admits, contains a point which the imagination is unable to

INTRODUCTION. XXXV

represent. What is necessary is that the movement by which time is
measured should be regular. Our author here gives some rather intricate
explanations as to the possibility of a first instant of time, in answer to
the objection that, at the first instant, there is either movement or rest; if
rest, then no time exists ; if movement, that implies a Before, and there
is no first instant. The objection might easily be answered by saying
that the first instant is not properly a part of time, but merely a
terminns a quo, a starting-point: only such an answer would contradict
the whole of Wyclifs theory. — A last difficulty, viz. that the world,
immediately after its creation, might have remained at rest for some time,
is met by a flat denial. Rest is a perfection, but not such as can belong
to the world. That it will exist eternally is no contradiction to the asser-
tion that it began to exist; but here there is a very considerable diffi-
culty (non occurrit michi promptus modus explanandi me in ista materia
. . . ideo transeo pro presenti, p. 224). Evidently Wyclifs system,
positing the necessity of the workfs everlasting existence, because each
instant of time requires one that follows, is endangered by the question
whether each instant does not require one to precede it: the old objection
of Aristotle, who for that reason asserted the eternity of matter, an
assertion contrary to faith.

Whether thc non-being of the world preceded its being. — This
last question arises out of the foregoing one, and seems (though that
would contradict other parts of the system) to lead our author to
a conclusion like that of Aristotle. For if it be answered negatively
by the assertion (225) that the world's non-being never was, and that
its being was always, this looks a great deal like the doctrine of the
eternity of matter. But in the answers to the objections, we find that
Wyclif distinguishes between to be and to be existing. As / am long
ages before / exist (according to him) so the ideal (though real) being
of the world was eternally before its material existence; being before,
it was withoul its existence, but not with its non-existence. Of course it
is very hard to get out of the difficulty, which is on a par with the
rest of the system; but the answer satisfies Wyclifs doubts. Ideal being,
that which is the existing world, really was in eternity before the world
existed. It was identical with God's knowledge, so long as God did not
know the world to exist now, i. e. in the first moment of time.

XXXVI INTRODUCTION.

IV. Conclusion: The gist of the Nominalistic

controversy.

With these arguments the third volume of Logica closes somewhat
abruptly. Like the rest of the work, it abounds with arguments of
striking force, as directed against Nominalistic exaggerations ; but, on
the other hand, Wyclifs theory of Space and Time lies open to a great
number of objections which even his ingenuity is not always able to
refute as satisfactorily as might be desired. In many parts, for modern
readers at least, it has only the interest of an intricate puzzle.

The problem of the Universals, however, though seemingly as dead
as any other phitosophical question of the past, deserves a few con-
cluding words. I shall endeavour to show that, under other terms, and
until some fuller explanation is found than has yet been given, it is and
will remain for ever the great stumbling-block in the path of all meta-
physical inquirers.

When we have the idea of a man, an animal, a substance, we
conceive something that is universally the same in all men, animals, and
substances. Is there anything in the objects of our thoughts that corre-
sponds to it — anything really universal, universale in re — or is there
nothing? If we answer in the negative, we hold the Nominalistic position;
if in the affirmative, we are Realists in the old sense of the word.

But to answer affirmatively, we must, either implicitly or explicitly,
lay down the following formula: What is in our mind exists in ifseJf
in the sanie way as it is in our mind. Lay this down, and you have
Berkeley's denial of matter, German transcendentalism, and modern
Idealism in general. Esse est percipi; to be is to be perceived. Matter
exists as we know it, and as much as we know it; outside of the
knower, it has no being at all. The Non-Ego is posited by the Ego,
and is identical with it. We can have cognizance of the external world
only as a modification of ourselves; and if it exist as we know it, it is
nothing but this modification.

On the other hand, Locke\s conceptualism, the materialism of cer-
tain XVIII th century philosophers, and the empiricism and positivism of our
own times, proceed from the negation of this axiom. Locke, in order to
affirm the limits of the human understanding, was obliged to deny to
certain ideas any value but such as is merely subjective; which amounts

INTRODUCTION. XXXVII

to saying that, however infallible the deductive process, however evident
the first principles from which we start, we are still liable to be mistaken,
because things may be otherwise than as we know them to be. To assert
that all is matter, and that even the acts of our mind are material,
notwithstanding our conscious certitude that there is an abyss between
the two, is to set dovvn that whatever we know, no matter how indu-
bitably, may be false if it goes beyond material facts, and laws relative
to matter. Again, the statement (which would ruin Metaphysic, if Meta-
physic could be rnined by man) that at the bottom of all our inquiries
into first principles, we find self-contradictions and absurdities in every
possible assertion on either side; and that consequently though we can
know neither space nor time, we must confine our investigations to
that which is conditioned by time and space: — this well-known
doctrine is based upon the denial that things are as we know them.

The quarrel between Realists and Nominalists is thus an important
phase, but only a phase, of the everlasting struggle between two op-
posite currents of thought. I call it everlasting, for though the forms may
vary, it is likely to spring up for ever, or at least so long as human
curiosity as regards such high and abstruse matters continues to exist.

Not that there is no answer to the problem, no middle way
between the absolute affirmative of one class of philosophical thinkers,
and the uncompromising negative of the other class. But in this very
answer we find the reason why it is not universally accepted as settling
the point in dispute.

Do all things exist as they are known by us? As is a very short
word, and (it would seem on a superlicial view) not equivocal in the
least. But let us consider it more closely. Things seen in a looking-
glass both are and are not as they are in reality. There is a certain
resemblance, more or Iess perfect; but the difference between them is
that between the image and the original. In the same way, so far as
any comparison is possible, the human intellect is the mirror of
Nature. Our thoughts are the images of things; but we can no more
eonclude that things are of the nature of our thoughts than we can
infer that a nosegay out of a looking-glass is of quicksilver amalgam,
because in the looking-glass it is imprinted upon quicksilver. Thus,
things exist as they are known by us: that is, we have the right,
they being the causes of our thoughts, to make certain inferences

XXXVIII INTRODUCTION.

from the effects to their causes; inferences necessarily vague and
indeterminate to a great extent, but none the less true, on account of
the necessary resemblance between the image and that which it images.
Even a shadow, however distorted and indeterminate, bears some
resemblance to the person who casts the shadow. But on the other
hand, things do not exist as they are know by us, if as means a
complete identity of nature between the known and the knowledge
thereof. For iliat which is the known, is such only from one point of
view, or at best only from a few points: it — i. e. the same that which
(as Wyclif would say) — is the Unknown from millions of other points
of view. All the sophisms in the world cannot get the better of this
distinction. by which all similitude of nature between knowledge and the
known is excluded, whilst similitude of representation is carefully maintained.
But it is precisely this answer, though given by many great minds.
both amongst the ancients and the moderns, that fails to satisfy by its
very muderation. We long to get behind the 'Thing-in-itselP, and if we
find we cannot, we cry out that there is nothing at all outside the
mirror; or, after many a squabble, weary of disputes, we deny that we
can know anything of that which the images represent, and that all
science ought to be concerned with the images alone and their relations
with each other. And thus the disappointment caused by the perfectly
natural and simple answer given above leads to two contrary excesses
of thought. Some, yearning towards the Absolute, conceive endless systems
by which to go beyond the limitations of the mirror: systems beforehand
doomed to failure as hopeless as the search after perpetual movement.
Others think that the contrary extreme is the only tenable position, and
reject even such limited inferences as may justly be drawn, nay, that our
very nature compels us to draw. Those aspire to be as Gods; these
are content to thr ow away part of the inalienable birthright of men.
Wyclif, I think, belongs to the former category. His system was, partly
at least, a mistake; but it was the mistake of a bold, powerful, and com-
prehensive mind. He and all those of his class were philosophers, gifted
with a mighty grasp of thought, and immense mental acumen; whilst the
others, however ingenious their subsequent endeavours to reconcile their
principles with facts, must, by the laying down of those very principles,
strike at the root of all philosophy, and even of human reason itself.

TRACTATUS TERCIUS

Continuatur.

CAPITULUM NONUM.

B 99 b Sequitur de localibus pertractandum. Supponendo Local

primo omnem ypotheticam adverbio loci copulatam cum P>'opositions

r _ _ J r r _ compnse

proporcionali actu esselocalem; ut est talis: Sor currit all propositions
, . „■ . . *, _ . ■.. < , • • that are joined

5 ubi Plato curnt. Kst autem lste species ypothetice (sicut to another by

causalis, comparativa, et temporalis), affinis cathegoricis, an ad ^ b ot

cum signa coniungendi talia convertuntur cum cathe- This species

• • tj . j- o • ,■ m , resembles

goricis. Idem emm est dicere: Sor cumt ubi Plato categoricals,

currit ; et: Sor currit in loco in guo Plato currit. Et . *? * wll f re ca ?
' " be resolved mto

iohinc, 2 m auctores, adverbia loci et temporis sumuntur m the piace in
quandoque nominaliter pro denominacionibus cathego- thus reridering

ricis a loco et tempore: ut patet de istis: ubi, quando, lts P'"oposition

r i . . ■ . ™ categoncal.

nunc, et similibus. Sunt ergo tales proposiciones quante They are

... ... quantitiable

et quales, ut cathegonce: et per consequens sunt ludi- aiK j qualitiable,
i5cande vere vel false, contradictorie, equipollentes, vel and h tn v e e Ihe
aliter passionate, sicut cathegorice. Unde hec: Sor non properties ot

, • n , . , , « c . , . , • categoricals.

est ubi Plato est, habet 3 S causas veritatis. Vel quia a is not where

alter illorum non est, seu uterque, vel quia idem locus B , **> ma y Pe

' " ' ~ true either

non continet utrumque. Illud tamen non est compos- because one or
20 sibile cum esse istorum; quia, sicut necessario omnia not exist or S
que sunt, simul sunt tempore, sic necessario omnia „.: ause l _ tlleir

~ ' " ' whereabouts

que sunt simul sunt loco communi. (Jnde, quamvis is dirterent:

, ■ . but this last is

nomen loci sit equivocum, satts tamen est pro nunc not possible

cognoscere locum qui est situs. u t? tn exist -

" , Place is

2 5 Pro quo noscendo, notandum mundum componi ex equivocal;
certis athomis, et nec posse maiorari nec minorari nec dea*] with it.
moveri recte localiter vel aliter fieurari, ita quod tan- taken !° mean

.' " position.

tam multitudinem athomorum consequitur tanta quan- The world is
.... . ,. c ■ , •, made up of

titas continua et talis hgura, propter causas lmmutabiles atoms, can be

neither

increased nor

r j . l, , s ■ ••■ , o ~' 1.. • d diminished,

1. Cap. deest; blank space Jor tnttial S. 29. iuna leb in marg. B. nor m0 ved in

2 JOHANNIS WYCLIF GAP. IX.

a straight line, naturales. Aliter enim non esset mundus capacis-

in^shat^fan simus et convenientissimus in figura. Et ex illis sequi-

this is tur s ituacio mundi et eius duracio. Unde Aristoteles,

lmmutahlv . . . . . ,.

dependent on nominans quantitates continuas, nominat species per ordi-

^ofatoms" nem se habentes, ut lineam, superficiem et corpus; et 5

preter hoc locum et tempus, quorum omnium princi-

pium est punctus; et unitas est principium puncti. Et

tam necessario consequitur locus materiam quod ubi-

Site foilows cunque fuerit ista maxima materia mundi, ibi est istc

m t here exists™ locus. Sic quod, si moveretur recte (per impossibile) 10

the mass of thc ; n vacuo infinito, foret continue idem situs, cum ad

world, there ls . .; . . . .

the same place. mdividuacionem lllius situs sufhcit extensio lllius materie.

Manet autem necessario ista materia, etsi infinite eius

partes corrumpantur: quia oportet illas continuari ali-

unde cum residuo huius materie. i5

The point is Et sic, quamvis species situs punctalis sit principium

th of r \vi)ich ,C integrandi omnem situm divisibilem, tanquam minimum

partial spaces me trum illius generis, tamen totalis situs mundi est
are made up; ° . ■ . .

but that by nobis mensura cognoscendi ahos situs particulares, et

^these^ar&tT prior in perfeccione et intencione nature, cum gracia 20

spaces is the in_i us s i tus quem principaliter intendit, ordinat natura
whole extent of . . /* r . r . '.

the world. situm lndivisibilem tociens multiphcari 2 m eius tndtvi-

If h a h s e su V bti e d dua. Si ergo mundus habet ad omnem eius punctum
motioniess pa rtes inmobiles, subtiles, comitanter ad speciem in

parts, to which r . . ,\ . .

is united the animali, cum quibus copulatur virtus mundt regitiva, 20
rutesTheworld, <l ue ^ acit informaciones vivencium et alia opera laten-

it becomes easy c i a . t unc facile est distingwere situs parciales, cum qui-
to disttuguish ,. ' . . ,. . ° , . . _ 1 . _,

place. hbet situs parciahs foret tcilein partem situari. Et | m \\ 100
thcre^can enter talem partem ac eius situm possunt quotlibet corpora

diifercnt bodies, v icissim ineredi, sicut theoloci ymaginantur omnem 3o
one after . ° ' D J ° .....

another. ultimum inmobile se habere. Et lllius opinionis vide-

rillTmatter, tur ruisse Plato, vocans locum materiam, ylen, vacuum,

emptiness, &c. ve \ f ra udem fictam crassis tenebris involutam. Et quo
There is no .

ditticulty as to ad penetracionem corporum, non plus procederent contra

^since^theoioey' eum quam contra theologos nostros ponentes quod cor- 35

teaciies that it p 0ra possent transire in celum sine eius alteracione vel
is not ...

impossible. corporis sic coextensi corrupcione. Unde Lincolntensis

ponit omnia astra esse corpora mixta ex puritatibus

tj. locus B. 24. com 1 ' completur B. 2?. copulatur in marg. B.

33. cir, B. 36. lata'coe B. 38. put'tatib(j B.

24. Immobiles, subtiles. I suspect that Wyclif here means the
space by which the world is measured. See a few lines below: in
talem partem . . . possunt . . . corpora . . . ingredi. "ii.ylen.
It ought to be hylen — vlrjv.

CAP. IX. LOGICA. 3

elementorum. Et dicit esse probabiliter opiniabile quod-

libet astrum per se moveri, toto orbe residuo quiescente.

Relictis ergo istis ambiguis, loquendum est de situ Every

. ' r» . superlunary

qualiter oportet omnes rectiloquos loqui, quomodocun- part of the

5 que fuerint probabiliter opiniati. Nam, ponendo quod the°pofes X is P in

quelibet pars superlunaris preter polum continue move- pontinual

atur (et sic de qualibet parte sublunari preter terram Its matter

vel sibi adherencia, ita quod non sit talis pars mundi ^unftyof "its S

supernalis quieta): tunc potest dici quod sicut ad in- site; for that
... n . ' r . ~ of its partial

iodivisionem situs mundi sumcit tsta matena, sic ad m- sites, we have

divisionem situs cuiuslibet partis sue sufficit quod iste relations^with

mundus habeat aliquam partem sic positam in com- l , he poles a , nd
, . the motionless

paracione ad polos et centrum; que tria quasi omnes centre.
philosophantes dicunt oportere semper quiescere.

i5 Ex quo ulterius concedendum est quod manet con- Place is,

tinue idem situs in numero, propter idemptitatem mundi always '

et conformitatem distancie ad duplex quiescens, situato numencally

/ ^ ' the same;

quantumlibet in substancia variato. Si enim datum if any body is

, , i- j i i • • alwavs equally

corpus vel quodcunque ahud se habuent conttnue per f ar -f v0 ^ t h e

2ototum eque distanter ad polos mundi et quamlibet par- P° ,es and fr ° m
~- " ." , v the centre, lt is

tem terre quiescentem : tunc est continuo in eodem always in the

•» •. , • ,- • • • • • same place.

sttu; lta quod mdivisio situs accipitur a gravitate cor- Admitting the

poris ex hiis tribus principiis, non autem a centro st abihty of the

r r . , centre and the

mundi mdivisibili per se quiescente. Unde, si centrum poles, any body
j- , ,. . . . moved in a

2.i mundi et duo poh quiescerent, toto residuo moto, tunc concentric

quilibet motum 2 m circulum concentricum et eque dis- thenfwouWb

tantem a polo mundi foret continue eque distans ad . equally
l"_ «. -u • i-i i- j- n t- • distant from

nns tribus, et m casu a quohbet alio distante. Sed tam them; but the

necessario multa terrena quiescunt, sicut et multe par- distance trom

" ' r ihe motionless

3o tes celi, respectu quorum sic motum varie se haberet parts of the
^,,^ „ i r * • o- -• u carth and thc

quo au distanciam parcium. Sicut ergo contmue manet s ky would yarjr.

iste mundus propter unitatem istius materie, quamvis vfficuliies.

. * r . ! " i. lt the space

lllius mundi continue corrumpatur pars, sic propter filled by the

unitatem mundi habentis quamcunquc partem sic posi- common placc

3b tam, maneret iste situs parcialis, quamvis continue sit rianVDteces

nova et nova ubicacio. can be together,

Grave tamen esset videre quid subiectaret illum situm, would be no
et quod foret ultimum singulare situs. Cum situs datus mo e in f a ce°to
sit commune, et cum omnis situs sit aliquid situari, another.
4-ovidetur quod quotlibet situs possunt esse simul, et
unus moveri ad intrinsecum. Et sic locus per accidens

9. fpualis B. o — io. indini "5 B. 9—10. indini , B. 22. ague

generabile (?) B. 25. 2° pro duo B. 28. 3» pro tribus B.

4 JOHANNIS WYCLIF CAP - IX -

2. One piace locaretur, et sic in infinitum procederetur in locacionibus,
placed hi sicud et in aliis quantitatibus, sed non per se essent

another: which quante. Ista ereo situacio est hoc situari, et non habere
is absurd. ,. , , . • • ... , .

mundi vel relacio, cum sit quantitas pnncipians ubi-

cacionem alterius generis, sicut tempus principiat ip- 5

3. No two sum quando. | Et per consequens nil distans a relico B ioo b

th fVom each" 1 potest esse adequate ubi ipsum relicum est, nec ali-

other could quid potest esse alibi quam adequate est, nec aquirere

be in the same n r • j 1 .1 -u- j 1-.

place, nor locum vel moveri de loco ad locum sibi adequatum. Et

mov^from s ' c non specificaretur motus localis per terminum ad 10

one place to quem, vel eius materiam, cum nichil potest moveri de
another. , , ,

loco ad locum.

This comes Ista et multa similia dependent super isto, quod

thTt^siumticHt omnis situacio vel locus pertinenter signandus corrum-

is lost with the pitur ad quamcunque modicam variacionem subiecti: et 1 3

slightest f, ^. n . ,

variation of the ldem sequitur, ponendo locum concavitatem corpons
or that'p[ace is locantis, et longe magis absurda ponendo nullum locum

a hollow in the preter corpus locans, quia pari evidencia negaretur
surrounding r . r . , '' , fl . , , . ,

body, quodhbet accidens. Et dehcerent verba ad expnmendum

^here^is^any magnitudinem, adquisicionem vel immobilitatem loci, 20

other place but cum aliis philosophice de loco locutis. Nam tam homo
that body; , : , , ... . ,

and such quam bestia habet mnatam sibi potenciam ad cogno-

contradict^hc scendum mobile mutare locum suum. sicut patet de

very naturali noticia situs, posicionis, distancie, et opposi-

expressions , . . .,.,..,

used in cioms. Ideo stcut in natura omne motum vel mobile mni- 23

Spe place 8 °' titur alicui fixo ; sic non est possibile nos locum cog-
Men and noscere, nisi in comparacione ad aliquod fixum. Sicut

animals know .

that a moving ergo mundus ad eius motum situalem presupponit polos
b °fts place SCS et centrum quieta, sic presupponit ad eius situacionem
As the eadem, saltem 2 nl speciem, quieta. Et sic vere dicit 3o

movement ot , ,. ...

the world, so commentator quod centrum mundi est causaliter etus
Dresupposes locus; et per idem uterque polus, non quod situs in-

certain fixed divisibilis sit formaliter situs mundi, sed quod hii 3 S
points. .... . . .

Thus these situs principiant, tam quo ad esse quam quo au noti-
^DolTs and \he c i am > situm mundi et cuiuslibet sue partis. Cum ergo 35
centre) cause rnens prius cogitat singulare fixum quam situm, non
situation ot the mirum si a tali individuat locum, et si locatum quan-
world. tumlibet varietur.
Answers. Ad primum argumentum, dicitur quod situs parcialis

'belonas 011 est P" mo subiecttve in communi ad quamcunque par- 4°
primarily to t ern mundi sic positam, et ab illo communi non potest

every part ot

the world
out of which ^ , t

nothing can go; /,. mdi B. 8. aqre B. 9. Iocum deest B. i3. dependentes B.

23. mo l8 mur' B.

CAI\ IX. LOGICA.

mierare. Universalia enim sunt alicubi, et generabilia, but it belon

accidentallv to

., .,. . , ,• • acuiueiiiany 10

et corruptibuia per accidens, ut patet ex dictis supenus. every par ticular
Sed per accidens subiectatur in quacunque singulari P art -

parte mundi sic posita, licet non dependet a tali.
5 Pro 2° notandum quod aliqua forma individuatur - Some torms
a subiecto proximo: ut ista sessio, ab isto homine se- individuated by
dente ; aliqua a subiecto remoto : ut ista caliditas aeris, su bjecT, others
a materia prima. Ideo manet eadem caliditas in numero, bv a sub jf et

*■ % .... tllilt is rcrnoiCj

aere converso in igne, licet non eadem mdividuatur quo others by

ioad subiectum proximum. Et 3 individuatur forma a suo extrinsk^yet

principio extrinseco, licet sit communis subiecto: ut, iste als0 ibelonging

situs, qui est ultimum singulans loci, hcet sibi possunt as in this last
accidere quotlibet ubicaciones. Nam ubicacio individuatur
a subiecto et a loco, qui non est communis predica-

i5cione, sed causacione, ad quotlibet tales situs. Ad 3™ 3. Cod Himselt

dicitur quod deus non potest facere duos situs coex- two^differenl

B 101" tendi, nec duo puncta, | vel sua subiecta esse simul in piaces to

w # L ' ' 1 1 i C 1 O C ,

eodem situ indivisibili. Verumptamen contingit duo cor- but two bodies

pora esse simul in unum ad omnem punctum alterius a^Yh^-d^and yet

2ocum hoc quod quilibet punctus alterius illorum habeat have all their

situm sibi proprium. Ex hoc patet quod non oportet,

si ubicunque extenditur A extenditur B, et econtra,

quod ipsa coextenduntur, sic quod quilibet punctus unius

sit in omni situ formaliter in quo est punctus alterius.

•o Est ergo situs per se quantus et inmobilis: per se Site is thus a

,. c ,. „ quantity by

quantus, quia quantus sine aho formahter lpsum quan- ftself and

tificante, copulatus ad eundem terminum communem m °! i< jf , ^ n | :e by

ad quem pars corporis; ut docet Aristoteles. Est tamen nothing else

alterius racionis quam profunditas. Ideo non obest q^antity;

Soillam coextendi cum profunditate sine composicione ali-

cuius 3"; nec possit moveri, nisi eadem distancia in and motionless;
numero possit maiorari et minorari. Differo autem a argument
solucione argumenti quo probatur quod, mundi moto S[°"°^, d :h ^ e ^
recte versus oriens, moveretur quilibet situs eius, quo- moyed in a

35 usque probatus fuerit casus assumptus. Sicut ergo res ils^ite woufd

universalis est immobilis, sic et locus. assun^sMhat

Unde descriptive locus est quantitas contimia, immo- is impossible.

bilis, permanens, qua corpits formaliter est locatum ; licet piace." °

auctor sex principiorum extendat locum ad omnem lo- Gi p b f e r rt .4 e la

40 cacionem substancie sive punctalis sive corporee; Ari- definition
stoteles autem, 4 Physicorum, vocat locum ultimum %^ w

but Aristotle

12. singularis (!) B. 3o. 9poe B. 3i. V nec in marg. B.

39. a°' B.

implicitly says
tlie same.

6 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

corporis continentis immobile primum; quod intelligitur

de agregato ex superficie concava locantis et respectu

ad predicta principia loci. Illud enim immobile, et non

ultimum convexum corporis locantis, sed ultimum con-

cavum quod est primum et inmediatum continens. 5

Partial site is jr x i s tis patet quod quelibet pars situs mundi est

rounded on , r . * .

universal site. situs fundatus m communi ad quamcunque partcm

Site diflers n iundi sic positam. Et per consequens tam quelibet
irom situation r . . .... ..

particularis sttuacto quam untversalis situacio mundt

partis, est alterius racionis quam situs qui est locus. 10

not only in Et notandum quod propter istam differenciam habendam

^sense^site" credo quod hec nomina situs et situacio inventa. Omnis

causessituation. enim situacio partis mundi causatur a situ; quia quot-

However, in thelibet tale ubi causatur a loco; quod idem est. In mundo

poies e anci thc tamcn et primo subiecto situs idem est situs, posicio, i5

centre, site and et s ituacio.
situation arc . ,. /r . .... ... ,.

identical. Et sic sunt sex difterencie loci vcl posicionts mundi:

S of po^fflonf 8 scilicet, sursum et deorsum, que sunt termini longitu-

up and down, L \[ n \ s ■ dextrum et sinistrum, que sunt termini latitudinis;

for lengih: . . ,...., ,

right and left ante et retro, que sunt termini prorunditatis. In mundo 20

^blfore ^and ' autem et quolibet animali perfecto sunt iste sex diffe-
behind, for renc ie quorsumcunque ubicantur absolute fixe. Et in

depth. . r ^ . TT .

These are aliis dtcuntur comparative. Unde, ymaginato homine
unchTnaeatjle cuius capud sit in polo antarctico et pedes in polo
in the world arc tico, manus dextra in oriente et sinistra in occi- zb

and 111 pertect ....... .

animals. dente; tunc posicio lluus hominis corresponderct posi-

cioni mundi.

There arc also Sed preter istas posiciones est dare alias posiciones

""reiarivc^to" 8 parcium mundi respectu sui centri: ut res est eo supe-

different parts r j or j n m undo quo 2 m se vel aliquid sui est distancior 3o

ot the world. . . . m 1 i- - 1 • 1

As anything is a centro, et eo mferior quo 2 m se vel ahquid sui | est Bioi 1 '

from^fhecentre, distancior a circumferencia mundi Ex quo patet quod
it is higher, non est possibile centrum esse supra aliquid vel infe-

and lowcr as it . ' . . r ^. . .

is farther from rius quam est, nec circumierenciam mundi esse mieri-
circumference orem vel infra aliquid, aut superius quam est. Unde false 35
of tiie universe. nil£ r Un t quidam ponentes deum posse rarefacere mun-

Nothing can he ° . 7 . r r

abovc the dum m lnnnitum vel condensare versus centrum, aut

nor^belowlhc' movere ipsum motu recto, nisi forte equivocando intel-

centre. lexerint quod ipse habet potenciam ad hoc, si posset

fieri; sicut ego possum videre bestiam mortuam, ipsa 40

12. ftt 2 B. 22. v'ca v B. 34. circumferencia B ib. inferior B.

21. Animali perfecto. Becausc it is able to perceive what is
before and what behind, &c.

CAP. IX. LOGICA. 7

obiecta michi. Res autem multiplicatas non repugnat As for bcings
esse supra se vel sub se; et sic de ceteris differenciis, space^they can

cum tunc sit res mulfiplicata localiter, quando complete bc b ? ,h ab ° v "

,. , . , ?,...,.,. r and below

est per diversa loca, sicut deus est mdivisibiliter ad themselvcs;

? omnem punctum mundi, et anima ad omnem punctum thesoul

sui subiecti. Proprie autem multiplicatur commune in and universals,

. . v. g. the

suis singularibus, cum sit eorum singulum; ut punctus universal idca

communis multiplicatur per totum mundum; et sic, But their'

quantum possibile est aliquid extensive multiplicari. individuals

, , . . ' . cannot be thus

iohed de puncto, loco, vel quantitate pcrmanente singu- really

lari, non est possibilis talis realis multiplicacio, quam- thoulhan

vis substancia singularis corporea bene possit multi- individual
,. . . ...... ... ,.. . . substance can

plicari: sic quod ahcubi sit matenahter et ahbi tnten- be multiplied

cionaliter vel sacramentaliter. sacramentaiiy.

i5 Ex istis patet quod mundus non simpliciter sed 2 m Thus the
suas partes est suprema res et infirria possibilis. Sed one V p„ce 1S the

videtur michi quod superficies extima mundi sit alcior highest and in

........ . . another the

tpso et extra ipsum 2 m sttum lndivisibuem, ntsi pars lowest possible
mundi superficialis subiectet illam, et per idem centrum f thinkVhat the

somundi esset inferius quam aliquod permanens continue circumference
_ . , . ... . . ., is by one

magnum. Et sic de cuiuslibet corpons termino. Non indivisible

enim foret substancia superior vel inferior propter eius an^bevond the
accidens terminans, si ipsum non subiectetur in aliqua world" itself:

1 . ,. so also ot all

eius parte pocius quam propter bonitatem, vel aha surfaccs.

■ib eius accidencia, quantumlibet distancia, aut propter

talem terminum per se existentem in eodem situ quo

infimo non continuatum cum terminato.

Sed pro aliis 4 01 ' differenciis notandum quod omne Every animal

animal absolute habens istas differencias habet 3 S lineas lha ™ s ?uVns CSC

5o dimensionales orthogonaliter se secantes in medio; et has three

L . ,. . , ,. dimensions

sex medietates concomitantes divtse per tales tres lineas that intersect

obiciuntur sex differenciis posicionum, sic quod quilibet ^Vthc^ccnnc 8

extra medium talis animalis inter tales lineas, quantum- of its body,
... . : . and six

hbet protractas, est comparative dextrum vcl sinistrum, corresponding

35 et cetera, huiusmodi animali. Et sic conclusio patet ' lower^Stc^'

quod stat idem non multiplicatum esse sextupliciter Tbus tlie samc
, ,.„ . . ,. . , , thing can havc

positum quo ad dinerenctas animahs: ut ldem est dex- six differcnt

trum michi, ante me, et supra me etc. ; sicut patet de ''^anwtime
toto residuo mundi extra me. Nam circulare est maxime relativejy to

tnat animal ;

24. bo m B. 27. quomfmo B. ?4._ptctas B. 37. ds al B.

27. Infimo. The word might read in summo, without the
sense of this sentence being cleaver or the reverse. When I
copied the MS. I found the word was most like insivevo.

8 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

proporcionatum esse multipliciter positum respectu ani-

as tor instance, malis, sicut et deus est maxime denominatus taliter re-
thc universc , ■ ,. ■, - T ,.

and God. spectu diversorum quo ahqmd potest esse. Nam si ah-

quod causatum habuerit dextrum, sinistrum etc.; tunc

deus est sibi dexter, sinister etc. 5

To the right Ex quibus colligi potest quod tripliciter dicitur ad

mav signity , . • , ,

either dextrum; primo modo summe dextrum ; stcut est qui-
absolutely so, hbet punctus linee dextralis, et omne quod 2 m se totum I

as a line r * i \

produced to est ad talem punctum. Voco autem lineam dextralem B 102

my right hand ,. , . c ..

" untii the °, ue protendttur versus dextrum usque ad finem mundi 10
ofth^wori" orthogonaliter correctam super lineam longitudinalem.
or simply so; 2 modo dicitur ad dextrum simpliciter quod sic est

as a thihg ot' , , ,, , .

which no part dextrum quod nulla eius pars est non dextra, sicut est
is to my lett; m edietas mundi et quelibet 2 m se totum in illa respectu
of the universe; mei. Et 3° modo dicitur dextrum 2 m partem; ut omne i5
as r a P body that corpus circumdans me, et sic de aliis differenciis etc.

ThTright hah" Ex °i uiDUS P atet °i uod stat simpliciter dextrum esse
of the universe quintupliciter positum respectu animalis; quadrupliciter
ahovc 7 ,' below, 2 m partes, et 5° modo simpliciter. Nam medietas mundi
behtndme: est s i m P lic i ter dextra michi, et est supra me, sub me, 20

whilc it is ante me, et retro me; licet partialiter. Sed solum 2 r
simply to my , • • ,. ., . .

nght. dicitur ahquid alteri summe positum; ut tdem est

T two e ab r olute y micm ' summe dextrum et summe sinistrum ; ut patet
positions of a de puncto terminante lineam dextralem.

Sophists Scio tamen quod multe sunt altercaciones sophistice: 25

thingVamiot be ut unus dicit nicml esse supra me, nisi 2 m se totum
called above me fuerit supra me; et sic mundus nec est supra me nec sub-

unless it be ..... . r

above in all ter ahquid; quia sequitur penes eos: A est supra B ; ergo,
According to A est su P erius q u am B; quia aliter capud hominis esset
them, to be supra ipsum; et sic esset corpus supra se, sub se, et ita m>

above means 1 ,•• ,-rr •• r> • • , • -,

10 be higher ue aliis dinerenciis. Pro lstis alteracionibus suppono quod

But*h*anv omne supra aliud est esse 2 m se vel aliquid sui in situ,
partofAis qui est situ adequato inferioris superior: et sic homo

above the ^ .. * '.

whole of B, n on est supra se, nec ahqua pars quantitativa rei est
'aboveB su P ra vel sub suo toto ; et sic de ceteris differenciis, 35

according to ut patet ex diffinicione quid nominis supra dicta. Sed
that part. . , , 2 , . r ,

Thus a man is uor i video quomodo posset dari quam alta vel quam

himself? b though P romnda foret res , nisi racione sue partis altissime aut

his head is profundissime. Unde res 2 m aliquid sui alcior quam
above his body. ■* *

1. atis = animalis? B. 11. errcam B. i»i. 2 c y 3 pro ditferenciis B.

18. alTs B. 22. alr' B.

36. Quid nominis. A verbol definition, that merely explains
what is meant by a given word.

CAP. IX. LOGICA. 9

reliqua 2 m aliquid sui dicitur esse supra reliquam, et
ipsa superior. Et correspondenter de aliis differen-
ciarum denominacionibus. Sed non oportet, si aliqua
pars date significat aliqua parte alterius dande supe-
5 rior, eciam quod exinde sit prima res superior. Sed , Bllt l l £ l s

' * ... . above B lt does

oportet capere denominaciones huiusmodi 2 m supremum not follow

vel ultimum talis denominacionis. Ex quo patet non below A.

sequitur, si A sit supra B, quod B sit sub A, ut patet

de homine et corde suo; et proporcionaliter de aliis

10 consequenciis.

Sed relinquendo ista sophistis et redeundo ad con- Tne uppcr

clusiones priores, patet quod omne absolute habens lialt . ot anv
r . .' r ~ . . ammal

istas denominaciones habet sex medietates communi- contains

... m . ,• . . fpartially) tlie

cantes, quarum quehbet continet 4 01 medietates com- r *g nt t ne Ieft

i5 municantes 4 01 " parcium aliis denominacionibus subiec- tl,e . tore and thc
^ r _ . . Innd halves;

torum; ut illud quod est primo sursum in animah con-

tinet medietatem partis dextre, et sic de parte siuistra,

de parte anteriori et parte posteriori ; et sic de aliis

medietatibus. Nam ad omnem punctum sic positum for at eyery

, • • , , ■ point of its

20 continentur quinque denomtnaciones; et ad medium extension we

punctum exclusive concurrunt sex posiciones predicte. tind these nvc
" . ... . . positions,

Sed medius punctus sic positi non refertur aliqua tsta- while the

c 1 . "ii" •»• ■ » centre, being

rum 6 denominacionum respectu lllius positi, stcut nec tne i r starting

centrum respectu mundi. Nam medietas inferior mundi point, has none
... . ,. ot them.

Bio2 b est ab equinocciali usque ad polum articum, et aha Thc lower haif
, • . -ii . ■ of the universe

medietas mcommunicans cum tlla est pars supenor extC nds from

eius; et medietas mundi a Colubro usque ad polum orien- the equinoctial

' . 7 . . circle to the

talem est pars dextra mundi, et alia medietas mcom- arctic pole and
municans est pars sinistra. Medietas vero ab oriente ^pper half;

Sousque ad cenit habentibus speram rectam est pars and so on for
^ . r r the other

anterior; et relica est pars postenor. divisions.

Ex istis patet quod sub et supra in mundo sunt equi- Above and

voca. Nam aliquando dicunt altitudinem et bassitudinem, j n /j° a temere

ut supra dictum est, et aliquando dicunt absolute posi- n , ei s]£ and
r . ~ . . . . depth, or

35 cionem mundi. Et sic polus articus dicitur summe sub- absolute

ditus in mundo; bassissimum tamen et infimum possi- posl W o"ld.
bile ad sensum expositum est centrum mundi. Unde, , tnmost and

r . bottommost are

solum in mundo vel concentnco cum mundo, est ldem identical only,

5. ze' pro eciam B. i3. me tea B. 14. me' es B. 17. me'$ B.

19. media" 9 B. 20. et ad B. 27. coluro B. 33. al^ B. 38. fo m B.

25. Equinocciali. This may be a mistake for the Equator.
27. Colubro. The constellation of the Serpent. 3o. Cenit.

The zenith.

IO JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

for spheres esse infimum et intimum. Nam generaliter centrum rei

is that of"the est ems intimum, quia maxime intra illam. Sed non

world. j n eccentrico est centrum maxime infra, quia tunc ni-

chil esset eo inferius. Non ergo est infimum.

All these p£ x j st j s p a tet quod iste differencie posicionis susti- b

positions . r , J

admit of nent magts et minus, et quod est dare summum vcl

'amonest' maximum possibile in tali denominacione: ut summe
themselves, dextrum, summe sinistrum, etc. Patet eciam quod omnis

;md also a .

maximum of locus est equalis suo maximo locato et adequato; et
Every place is P er consequens mensurat ultimum gradum magnitudinis 10

equal to the locati. Sed hic est duhium quomodo locus quantificat

greatest . ' . . c

quantity that locatum et est m lllo, cum ldem locatum quantrncat

Can in ^) aced locum. Sed dicitur quod multum equivoce dicitur ali-

Placc gives quid quantificare aliud, et esse in illo. Aliquid enim
dimension to n ,.,.„. . . . ,, -

the thing quantihcat ahud ethcientcr, sicut deus quantihcat omnei- 1

^ejveste quantum, et corpus continens quantificat suum conten-

dimensions tum, sicut et locus. Sed quantitas, que cst dimensio, for-
from it; .. . ., . . cn •

it receives mahter quantihcat subiectum suum et efhcienter requan-

dimension t ificatur ab eodem. Unde situs non est formaliter sub-
tormallv 11 om
the quantitv iectivc in aliqua parte mundi, nec formahter lllam 20

and it gives quantihcans, nec ab illa quantihcatus. Sed locus ponitur
dimension as accidens efficienter quantificare suum subiectum

an efncient r • . . . .

cause, though locatum, sicut est i;enerati principium, quamvis non stt

not as an activc . .. . . . ,

one; it merely de genere activorum. Ahud enim est racere et aliud
^/'•h 1 Us ag ei ' e - Oportet ergo omnem locum corporeum coequare 2 3
subject has sibi suum locum; et de tanto habet locus racionem

dimension. . . , . ...... ,

forme quod ponit locatum m suts hmitibus quo ad

quantitatem et figuram.

Position, De loco vero mundi, videtur quod sit valde propin-

dimension and dimensioni et tieure. Differunt tamen ab in- 3o

shape are t o ... ,. ...

almost identical yicem, cum quelibet pars quantitativa loci mundi dir-

concerns the fert a parti quantitativa dimensionis vel figure sue. Nec

world, but they t j nconven j e ns. sed necessarium, quod aliqua reci-
diller as regards _^ ... . ,.

themselves, and proce se quantificant in drversis genenbus causandt; et

are othe C r taliter sunt reciproce in seipsis. Unde licet in 5 phi 35

sicorum dicatur aliquid esse octupliciter in alio, tamen

in three tripliciter 2 m genus unum potest dici in alio. Primo

as the^effect iii modo, sicut causatum in sua causa; et taliter omnis

its cause, forma est in suo subiecto tanquam in causa suscipiente
as the cause m ^ . . *

its effect, denominacionem. 2° modo omnrs causa est in suo 40

causato, et omne subiectum forme est in illa forma:

1 inlinitum B. 3. ineccfco B. 23. qnati B.

CAP. IX. LOGICA. I I

ut homo est in substancialitate active vel passive, et
ignisin igneitate, homo in humanitate; et sic de aliis
similibus. Et 3° modo dicitur in alio sicut in suo or as the

coiitcnts 111

extrinseco contincnte, ut liquor in vase. Et hec dicta that which
, , cr ■ ._ i contains thcm.

? pro presenti de loco surhciant. | From thc

Bio3* Habita noticia de loco, incidit pertinenter tractare de consideration

_' r . ot placc, we

motu locali, cuius materia est locus; ct contingenter de pass to that of
ariis. Sed incipiendo a priori, supponatur quod motus mov ement.

in communi sit actus vel forma quo mobile formaliter Definition ot

. . ■* , . movement m

10 movetur. Et est duplex, scilicet subitus et successivus. general.

Successivus, ut motus localis, alteracio, augmentacio, vel l 'Vito

diminucio: et subitus, ut generacio vel corrupcio sub- instantaneous

p . r (generation and

stancie. Et patent descripciones istorum. di&solution) and

,, . .. , . • i,» „ successive (tocal

Motus autem localis, quo ad eius pnncipium subiee- move ment,

i5tivum, dividitur in motum per se et motum per acci- vanatton,

. . . . . increase, and

dens. Quamvis autem impossibile sit aliquid moven, diminulion).

nisi moveatur per accidens, tamen ad propositum re- movcmcnt is

strineitur motus per accidens ad motum localem, sine eithci-

o t , . . substantuil (as

eius per se existencia vel sufricieneia ad replendum that of a
2olocum: ut forme dilate cum subiectis motis, et que- or^accfdental
cunque partes quarttitative. Sed per se movetur loca- ( as ^"^ 811
liter quecunque per se substancia corporea que ex in-
clinacione eius intrinseca movctur, ut corpora.

Et hoc dupliciter; vel concomitante violencia ab Substantial

, • • t movemcnt is

2.1 extrinseco, sicut est m pulsione, traccione, veccione, et v i ient or

vertigine; vel sine violencia, ut est in motu celi et ut natural

creditur in elementis motis ad sua loca naturalia cum

iuvamine removentis medium prohibens et influencia < and B }\

r ... movement here

celi que generavit elementum et dedit sibi talem appe- below is
„ r, , , ., , • i " i" probabK more

3otitum. Probabue tamen est quod omnts motus locahs \ \ ess violent).

istorum inferiorum est cum violencia; ut aliquod cor-

pus movetur sine quadam naturali inclinacione.

Sed per se motorum aliquid movetur per se et ex vroc e J{din^

se. ut animata que possunt principiari motus suos sine (either selt-

. . . .,,. t , t detcrmincd or

3.1 motivo extnnseco simul existente cum nlis; et hoc vei not )

sine aliquo motivo extrinseco, ut homines et celum

(si sit animatum\ vel cum movente obiective extrinseco

apprehenso; sicut animalia. Inanimata autem mota or proceeding

.. . 11] from an

naturahter per se, cum quieverunt, non habent de se extrinsic cause.

40 sufficienciam ad inchoandum motum ; ut lapis non

1. I10B; ib. fai te B. 5. After sufficiant a blank space for 4 words B.
19. exn a B. 23. cor" B. 28. intiuencie B. ;>8. molia B.

12 JOHANNIS WYCI.IF CAP. IX.

surgit post quietem, sicut facit bestia memorans obliti

sempiternaliter immutantis. Semper tamen ab inrluencia

celi vel alio sempiternaliter movente moventur mutabilia

nota; ut patet de motis ad generandum sibi simile in

certo tempore anni, vel prosequentibus delectabile aut 5

fugientibus tristabile. Homo autem, cum anima sua non

subiacet necessitata motibus astrorum, potest movere

Some bodies se localiter contra inclinacionem extrinseci. Ideo celum

whoresTsome et homo perfecte possunt moveri ex se. Et movencium

as subjects ot se quedam moventur 2 m se tota, quedam sunt subiecta 10

movement, . , _

some as parts prima motus, et quedam 2 m partem, ut mota quorum
ofwholes. partes quiescunt .

Nothing can be Ex istis divisionibus bene notatis patet quod impos-
moved locallv, ., .. . • , , • • • , ,•

unless it be sibile est quicquam moveri locahter, nisi ab alio move-

sonieuifng^se atur - Si ernm sit cor P us c l uod movetur, tunc vel mo-i5

It is either a vetur ab extrinseco et sic ab alio; vel a parte eius
bodv or an ...... , .,

indivisible mota, cum lmpossibile est signare totum mobile motum,

if the in ffrst it nisl P ars eius P er suum m °tum faciat totum moveri,
is either eo quod talis pars sufriceret per se denominare totum

moved trom n . .,, ., i_j _• ..

without, or moveri, et non stat lllum parcialem motum subduci, 20
pa™™f S ?tself ms i ve * totum non m °veatur vel alio motu moveatur.
which itself u eo certum est quod motus talis partis I est causa Bio'3 l

requires to be

moved by quare totum movetur, et per consequens totum movetur
^th^second' ab alio - Si autem indivisibile moveatur, vel violente aut
it is moved p er accidens movebitur (et sic ab alio), vel ex naturali =5

"bcside inclinacione, et per consequens gracia alicuius finis, et sic
or according , ,•
to lts nature. du diiu *

This proves £t ex istis, cum paucis addendis, concludt potest

that there is a , , . . , •, .....

First Mover quod est dare pnmum motorem lmmobilem, mdivisi-
motionle"! 8 ' uliem > et eternum. Supponendum enim est ex sensu 3o
indivisible' corpora celestia moveri localiter, ut patet de astris.

eternal. * ,,

The sky 2° supponatur [quod] totum agregatum corporum mo-

Tt^finitel torum, sicut et totus mundus sit causatum tinitum;

both are quia, si esset infinitum, nichil potest ascendere vel des-

certain truths. * / ,. •• a - • 1 • ?c

The superior cendere, cum non esset ahqua ditterencia loci supra- zb
sky^move thosc dicta. Omnes enim ille differencie supponunt medium.
below, and Istud patet de spera corruptibilium mota a celo, et
de parte celi inferiori mota ab eius parte superiori,
et non econtra; quia tunc moveretur celum valde dif-
formiter quo ad tempus propter diversitatem motorum,4o
et esset mutua dependencia in eodem genere causandi,

2. fpua' ? rnut^" B. 3. fpna r B. 3o. cx B. 32. quod deest B.

CAP. IX. LOGICA. 13

et per consequens idem prius se ipso. Istis suppositis, Ttiere must,
, ^ . r , . r rr therefore, be

patet quod est dare corpus ultimum motum ex 2 a sup- a first mobile;

positione; et illud movetur ab alio ex conclusione, sed mobili fs" 8t

non a corpore inferiori ex proxima supposicione; ergo moved by

5 a motore eque primo vel priori dato mobili. Et illum

oportet esse primum motum, sicut suum mobile est

primum mobile.

Hic potest fingi quod primus motor est forma ex- it may be said

tensa primi mobilis; vel 2° quod spera superior movet ^Mover^isP 1

ioinferiorem, et econtra propter concathenacionem eorum the form of the
m • • 1 • • 1 o~ 1 hrst mobile

2 m concentncitatem vel excentncitatem; vel 3° quod coextended

eiusdem orbis quelibet pars moveat aliam, sicut est de wl {hVinferior at
trocho circumducto, qui eternaliter moveretur, si non bodies react

,. , . ,,. , upon tlie

lmpediretur a corrumpente, nec ab extrinseco colhdente superiors, or
i5nec ab appetitu quem forma habet ad quiescendum. ^the^wld

Cum ergo ista non possunt fingi in celo, videtur quod turns another

. r ,. ° ? , like a top that

ad perpetuitatem motus ceh non oportet ponere mtel- would move
ligenciam moventem, et per consequens non alium deum foi j t e not'for eie

a corpore celesti. friction.

A . . ,. , , , , . So God is not

20 Umnia lsta tolluntur per hoc quod celum regulanter necessary.

difformiter movetur, ac si esset unum proporcionaliter AiTthese

motum; quod nulla trium viarum potest solvere. Nec subterfuges are

.. f , . . \ , . . . met by the

est pnilosophicum ponere talem violenciam rn celo. fact that the

Sed 3° tollentur dicte ficticie per [dicta] alibi. Probatur r ^JforiJTSd
25 quod oportet totum eenus cause materialis esse propter y et not with

... . ,. ' a uniform

causam iormalem, et totum genus cause lormahs esse movement; for
propter compositum quod est per se efficiens; et totum can ^|,£ a ^ount.

genus talium oportet esse propter causam finalem ; et The first cause

. . r r r _ , cannot be

sic primam causam oportet esse causam finalem et non extended; it

3ocorpoream, quia tunc dependeret a partibus et haberet ^"each^oflti

causam ipsa priorem. Omne ereo corpus habet finem parts, and be
... . . . . caused by

ipsum limitantem, gracia cutus est sic activum, cum them.

non potest esse tam ordinatus motus nisi ab ordinante M ^^t Itseff 1
preter corporeo, quem oportet perfeccius cognoscere to its own end;
35 suum ordinatum quam homo suum ordinatum, sicut therefore one
operacio nature est perfeccior operacione artis. Corpus and^who^not

ergo primum, cum non 2 m se totum ordinat, habet matter, nor
..... , ,. .. . . torm, nor

aliqutd m eo quod ordinat aha, quod non potest pont having

corporeum propter eius operacionem et perfeccionem. quantity.

40 Est enim perfeccius primo corpore, cum sit finis ordi-

nans ipsum et omnia alia ordinata; et per consequens

i3. troco B. 24. dicta deest. 28. tliin B. 34. cor eo B.

I 4 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

Immovable and nec est eius materia, nec forma, nec pars quantitativa.
ete^aTtruths Est ergo indivisibile. Et cum non possit | moveri abBioq."

God is also ai i 0j p a tet quod sit immobile, et cum sit prima causa
ctcrrit.il • . . r j t

et necessano sint ventates eterne, patet [quodj est

eternum, sive mundus incepit esse, sive non. -">

Aristotle's yiew Sermo autem Aristotelis in ista materia est multum

"is disWstefuf insipidus propter extraneitatem terminorum et suppo-

because of his s } c i nes multas incognitas. Certissimum tamen est phi-

stran^e ° .

terminology losopho quou, extra totum mundum et totam multitu-

hypothefes! dinem causatorum, oportet dare causam illius tocius 10

., Th , e multitudinis, quia aliter esset causatum sine propor-

plnlosopher can . \ „

have no doubt cionali causa. Nec possunt esse multe tales cause nna-

the necessfty ofles^illius multitudinis eque primo causantes, quia tunc

admitting one m ultiplicarentur eracia speciei prioris et causantis eadem,

First cause of . v D r . r .. '

all. sicut patet ponentibus universaha. i5

Movement is Secundo autem dividitur motus localis in compara-

o? ^cotrtpound ; cione ad eius puncta et materiam in ipso aquiribilem;

simple when it ut ai i us es t motus simplex, et alius est motus compositus.
is one natural . r . ,•

movement of Simplex autem in proposito vocatur motus naturans,
any tlling S1Cal homogenius, corporis naturalis; et motus compositus 20
compound, cst motus competens animato a forma superaddita; ut

wheil lt r . ...

proceeds from progressio, repcio et volatus competunt animali. ht lstos

principle: motus comitantur multi motus diversarum specierum et

as walking, &c. m ulte quietes. Ideo totum agregatum vocatur motus

compositus. 2 5

Simple Motus autem simplex quidam est rectus, ut ascensus

movement is ,. . . . .

straightox et descensus, 2 m divisionem gravium et levium; et

The"latter aione quidam circularis, ut motus corporis. Neutri perpetui:

is believed to so i um e nim talis motus creditur esse perpetuus. Ideo
be perpetual, ..... . . . ' .

and is the most pnncipahssime competit corpori circumrern perpetuo, .-.o

movemen Ct that propter proporcionalem perfeccionem. Quod si aliqua pars
is possible to orD i s celestis ascenderit vel descenderit, hoc erit 2 m pro-

matter. . .... .

porcioncm circuh, et propter lnchnacioncm altenus cui

inexistit, et non propter situm alciorem vel bassiorem

in quo appetit quiescere, sicut gravia et levia. 35

To circular Unde, 2 m philosonhos, motus circularis non habet

movement there ' . . r . r . ...

is no contrary; motum sibi contranum, quia motus circulans potest

1ih a 'ip C v;H X d S or P er totum inesse corpori moto per totum ascensum vel
downward descensum. Ideo non contrariatur illis, cum eidem

movement,

4. quod deestB. 17. pu ca B ; ib. aq'ri lem B. 20. ul after corpons B.
3o. pu' mo B. 32. cor is ; orb above B.

CAP. IX. LOGICA. 15

subiecto primo possunt isti simul inesse. Et 2 m astro- and circular

, • , . . ■ , movement from

nomoSj motus circulans ab oriente in occidens com- east to west

patitur secum per totum subiectum sic motum, alium and t,om west
* m l ... to east ma y

circularem motum ab occidente in oriens; et multo also coexist.

5 magis alios motus circulares suner diversos poles. As- But ascent and

census autem et descensus contrarii sunt; quia sunt due contrary.

species motus quas impossibile est idem singulariter

per se motum simul et semel subiectare primo. Nam Not that the

» * i»" i' • 1 .. j j j same body

stat multiphciter simul tempore ascendere et descendere, cannot ascend
Kisicut et corpus non multipliciter 2 m partes, sed non th^samTtime-

simul per totum. Unde, 2 m philosophos, non solum 2 m but the same

. . . r. . bodv as a

terminos contranos sed penes intencionem nnis penes r\<hole\ cannot.
motum medii et motus quibus adquiruntur illi termini,
attenditur, motuum contrarietas. Nec sequitur ex istis Yet though

. , , . without a

otunc motum circularem esse perpetuum, sed pocius coutrary,
probabiliter infert oppositum, cum motus celi non sit mo c ^ c ^ r t .
solum propter finem habitum placendum, sed propter probabjy not

c , , , r ■ ... , eternal ; it is

nnem nabendum, ut perreccionem universi ln produc- f r an end, and
cionibus animarum; et cum hoc non possit procedere atta th e(3 e " t d w in
20 in infinitum, philosophis est ponere quod aliquando cease.
cessabit motus celi.

Sed pro specificacione motuum sunt 3 a notanda. Primo m U tt P be ntS
quod aliquis est ver se terminus ad quem motus, et noticed here.

,. n V, . M , . . i rst That the

ahus non per se. Per se termmus motus est denominacio terminus of

25 accidentalis quam oportet mobile ut sic motum ad j!"^™^"!^

B io4 b quirere I et in fine motus habere ut ubicacio localiter itseifovnot;
t-; , , i. e. a terminus

moti. 1 erminus autem ad quem, sed non per se ter- to attairi which

minus motus, est quecunque forma que in fine primo tlle i s m li 3 1 % 1 e J m f nt

habetur a moto, quam non oportet ipsum formaliter or one wnich is

, . ^ . . r ... attained, but

.->o adquirere tanquam pnncipium sui motus, sive tnsit which was
extrinsece et non formaliter ut locus, sive intrinsece pr j n ™pi e th ( e t tne
et formaliter: ut sanguis post laborem ; et quodlibet movemcnt.
contingit esse tales terminos accidentales motui. 2° no- 2 nd There may

, , , . , ,.. . . be essential

tandum quod de motu, sicut de alns natuns, contingit an(4 accidental

35 aliquas esse per se species, et alias species per accidens; movement

que quidem species sunt capte ab accidentibus separa- according as
, .... . ..... , . ,. . they are

biiibus ac mseparabilibus; ut multe sunt species rehgto- distinguished

sorum et tamen omnes sunt eiusdem speciei substanci- b L c s ?, met , h '" g

alis. 3° videtur michi quod species rnotus naturalis vel accidental.
°. '.. . M ,. y . What

40 essencialis maxime attenditur penes matenam motus; principally
et per consequens penes per se terminum ad quem, cum a ^y^^ n is

its proper and
essential
terminus.

10. mlti'' B. 20. phie B; ib. al^ B. 32. fa ui3 B.

l6 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

omnis talis sit eiusdem racionis cum materia primo
Movements adquisita. Ex quo patet quod adquisicio materie, ascen-
may thus be dendo vel descendendo, circulariter vel recte, naturaliter

essentiallv ot ... ...

the samc vel violente, licet pnncipient motus dispanum specierum

S ^hey S &ffer P er accidens, non tamen species naturales. Et patet 5

accidentally. quomodo contingit motus esse eiusdem speciei naturalis

et disparium specierum peraccidens; et contingit motus

convenire ac differre 2 m plus vel minus de talibus spe-

ciebus.

ubjectwns. Sed obicitur, probando quod non sit possibile eam- to

i. The same r . ^ , . ,

sphere cannot dem speram moven per totum ab onente m occidens,

TnTVeltfw^rd et econtra. Iam primo videtur, data possibilitate quod

in its entirety; omnis orbis celestis movetur; quia si pars supra orizontem

tor while v. g. , . , .^ r l .

the part above movetur ab occidente m oriens, sequens est quod pars

tui-ns 'east\v"rd SUL1 orizonte movetur econtra ab oriente in occidens: i5

the part below e j econtra. Ereo totus orbis eque movetur 2 m partes
must turn . r .

westward. versus onens sicut versus occidens; et econtra.

horizons 6111 2 °« Sicut qualibet pars orbis celesiis oritur et

every part ot occidit continue respectu diversorum orizoncium : ergo

the sky is f . .

rising or non rerert ponere tpsum moven versus onentem aut 20
mattcfrs not' 1 versus occidentem. Ymmo quilibet punctus est tantum
whether we p er instans oriens vel occidens; et cum nullus punctus

say lt moves to ' . ,. . ,

the east or the attinget alium, sequitur quod onens non movetur versus
and^thus' any occidens, quamvis oriens infinicies erit occidens. Qui-
point is east bbet ereo punctus in equinocciali, si movebitur versus25

and west at thc ,. ° K , . ... ..

same time. alium, continue movebitur versus quemltbet alium; et

^East^moves s ' c continue movebitur versus occidens, versus meridiem,

towards thc et quemlibet punctum equinoccialcm cuiuscunque diffe-
West • which is . .« . «

inadmissible. rencie. Et illud sequitur ponendo istas differencias fixas.

confus^ng to 3°- Quilibet punctus in celo preter 4 or est orientalis, 3o

say that occidentalis, borealis et australis: ergo, non est nisi
anything moves , , ., .

towards a point confusio dicere quod mobile movetur versus talem

sfnce^the^whofe differenciam, cum non sit talis difTerencia fixa. Maior

sky, except 4 probatur per hoc quod in relativis tenet consequencia

points is at . , ■* . ,. . , .... , .

once east, wcst, a comparativo ad simphciter; sed quilibet punctus celi 3d
n °south nd prefer polum antarticum est in comparacione ad ipsum

For instance, borealis; ergo quilibet punctus preter ipsum est borealis.
evcry point _, . , ?„, ,.. .... .. „ ,. ,

in the sky, Et sic de y lls ahis punctis miciantibus 3 S ahas plagas.

antarc&Vpole Non er 8° opponuntur terra borealis et australis, sed

is more or less pocius relative convertibilia [suntl. 40

to thc nortli. ' L '

4. pu' ent B. 2S— 29 cpq dne B. 35. 9° B. 36. ergo

vro est B. 40. sunt deest B.

CAP. IX. LOGICA. 17

4 plus accedendo ad mentes loquencium, videtur Nothing
, ,, • c ■ ■ moving

quod nulla spera lnrenor movetur versus oriens, quia towards a fixed

est imnossibile moveri aliquid continue versus ter- point moves

1 " away rrom it;

B io5 a minum fixum et re | cedere continue ab eodem. Sic thus none of

, «. 1 the inferior

5 enim contmgeret muscam ascendere repente ab uno spueres m oves
extremo lancee in aliud per hora, illa lancea 2 m se tota eastward.

1 ..... Otherwise

descendente per eandem horam velocius m quahbet if a fly
proporcione signabili; et sic motus ascensus et motus fance that*

descensus contrarii inessent eidem subiecto- primo. descended at

■. . ... the same time

10 5 t0 , sic. Si planeta motu proprio precise tam velociter the same heing

moveretur, sicut rapitur per orbem superiorem, tunc wou C ontrary W

non moveretur; ereo multo magis nunc non movetur. movernents.
. D . 5 th . A planet

Antecedens patet ; quta tunc continue foret m eodem does not move

loco; ergo non moveretur localiter. Si enim mobile sphenfdoes^fn

i5 moveatur propter nisum suum, non adquisita materia a contrary

r r . . . . sense; bnt lt lt

motus, tunc omnis lapis vel grave mixtum continue did, it would

moveretur versus inferius. Sed quid incredibilius de then J' °/ / / noj,e

columpnis et aliis quiescentibus quam quod descendant There can be

1 ^ * x no movement

continue? withont change

20 6 to sic: si motus remissior inpedit aliqualiter reliquum, 6th ° A P sk>wer

motus intensior plus impediret, et motus equalis sim- movement of

1 L . . .. one part

pliciter impediret. Sed motus orbis planetarum lmpediret hindcrs the

motum raptus, cum longe velocior foret, illo subducto, mov^ment

quam est modo. Ereo motus simpliciter pares sim- equally fast in
n . . . ° . a contrarv

2.5 pliciter se lmpedirent. Ergo multo magis motus raptus, sense would

adeo velocior motu proprio inferioris orbis ; simpliciter Buftfen 1 the

impedit illum. Quilibet enim planeta tanto cicius de- movement ot
r . . J , _ llie planetarv

scnberet circulum suum circa terram quam modo racit, sphcre, being
quantum est talis ortus porcionis circuli quem describit m u r st S destroy

^o in die motu proprio sui deferentis: ut sol in anno so- jt entirely.
. r x . It so, the sun

lan trequencius quam modo circumrotaretur per unum ought 10

diem. Et alii planete per plus vel minus 2 m propor- the earth°one d
cionem velocitatis sui deferentis. Et hoc videtur mirabile d . a Y oftener than

lt does ; so ot

multum, quod mobile multum velociter movetur versus the other

35terminum fixum, et tamen, subducto illo motu, et quo- moVetnent 'is"

cunque supplente vicem eius, cicius veniente ad ter- ,J, e . st '"°. ved -

. n rr '. . Which seems

minum suum quam modo faciet: ut sol in occidente astounding.

existens cicius veniret ad terminum suum quam modo

faciet; ut sol in occidente existens cicius \eniret ad ori-

40 zontem subducto proprio motu, cum per motum raptus

i5. adq'i» B. 16. lp B. 2[). ts B. 3o. d'tnH= B 33! d'tnt-f B.
34. multum in marg. B.

i8 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

Thus the quam modo facict. Non ergo habet illud racionem motus
SP tfowcr^ot" quod impedit eius subiectum adquirere eius materiam.

hindering any ^j ec va i e t dicere quod descripcio concavitatis orbis
planet trom . ..... r .

actually superions et non adquisicio situs sit motus localis orbis

To^saTthat planete; quia talis descripcio non est motus ; sed acciden- 5
local movement taliter concomitatur motum: ut, si quis applicaret cul-

is merely . . 1 • j 1 •

change of site tellum quiescentem ad lapidem molarem circumductum,
0n sphere UP not 101 q uo usque tota superficies extima lapidis sit descripta,
real change of ta ij s descripcio non est motus. Ereo per idem nec retro-

place, is talse. ....... ... . .

gradacio orbis lnrerions nec descnpcio sue concavitatis. 10

Generalanswer. p ro i sto videtur michi quod loeice negandum est
Logically . , ^ * , ■

speaking, this tales motus esse. Lquivalent tamen quo ad conclusiones
Ca 'rao«me C nt. kd astronomi et finem quem intendit de uno loco et opera-

But it is cione astri in ista inferiora: sive ponatur talis nisus esse
equivalent, as . . . . .. , .... . .

regards motus, sivenon; quia vensimile est quod quihbet orbis i d

a there C iTa' planete habet nisum ut sit sub orbe signorum continue

tendency in disnariter suppositus, saltem 2 m I planetam suum ; ex B io5'
each planct ' . ' r . . ' r . ' .

pass on to quo nisu defeccio supponitur, modo quo convenit celesti
sign ; d it E matters horologio. Aliter enim planete non possent diversimode
little whether esse j n s jp n i s diversis celestibus, sicut experti sunt esse. 20

this be called . ° ....

movement Unde, sic amphando motum, contingit tdem corpus
If we extend habere quotlibet motus distinctos specifice; ut luna
the meaning dicitur habere quinque motus, preter duos motus com-

of movement, * x . '

we shal! munes omnibus planetis, et quothbet alios motus con-

actual^change tingit ymaginari lunam habere in ymaginacione per 2 5
of place, diversos orbes motos super diversos polos. Istud tamen

tendencv, , , , . '.,.._

change ot non haberet colorem, si omnis motus sit mobile. 1 unc
P ° S su 10 face, n " enim videndo mobile moveri, non videretur nisi precise

deiay, &c. iHud quod videbatur, mobili quiescente-. quod contra-

dicit cuicunque sano iudicio. Extendendo ergo nomen 3o

motus equivoce ad motum proprie dictum, ad materiam

motus, et ad quemcunque modum habendi corporis

propter quem ipsum aliter movetur, ut sunt nisus,

descripciones, tardaciones, vel quomodocunque aliter

vocentur: respondetur ad argumenta. 35

'■ T .hc . Ad nrimum dicitur quod conclusio est probabilis,
conclusion ot ... , ,- ,. , •

this argument cum quahbet pars latitudinahs spere celestis mote se-
eve P ry°part e of quitur ad aliam ; et movetur versus oriens, occidens, et

the celestial versus meridiem : et sic de infinitibus sitibus. Verumptamen,
sphere nioves ,,'•/>

towards all the vmaginato quod est dare situs hxos, sive per totum 40

p0 J^^Jj hc mundum, sive in ultima spera, ut maior pars sapientum

compass.

i5'. quia pro quod B. 20 t ib ' B. 25. in ymaginacione in marg. B.
27. ca i0 ' or ca r6 ' li.

o •

CAP. IX. LOGICA. U)

concesserat, et patet sequi ex dictis quomodo de loco But let us

1 • e -1 1 tvt 1 _m assume that

vel situ est facile respondere. Nam celum 2 m emispinum there are

supra orizontem nostrum movetur ab oriente in occidens . certam
r . directions that

et 2 111 emisperium sub onzonte nostromovetur ab occidente do not change.
5 in oriens e converso: et sicut idem ascendit et descendit ur ^part^of the
2 m partes, sic in proposito de motu ab oriente in sk y turas

r ■> v v _ towards the

occidens; et econtra. Sed notandum quod oriens quan- West, and the

doque sumitur pro illo situ inmobili in quo dextra pars ° t " e g^

celi creata est, et quandoque participialiter pro quo- But0 " e "', ma . v
' ... . . mean either

iocunque quod respectu ilhus oritur; et sic occniens nunc east or rising;

• • 1 -i« • • • » _ _j; Occident, either

sumitur pro situ lnmobih m quo sinistra pars munui west 0l . se[ti)l

creata est, et quandoque participialiter, pro quocunque

quod occidit. Et ista equivocacione plurimum laboratur.

Nam notum est ymacinanti polos mundi et axem super If tne , wor ' d
J a . r . J turned round

i5quem rotatur, quod alium modum movendi habet que- the other way,
libet pars orbis mota super orizontem nostrum, quam partswould rise

haberet movendo super eadem principia e converso; quia , and set

1 . . . . differently.

quelibet talis pars onretur nobis m situ quem vocamus

occidens, et paulative moveretur versus meridiem, quo-

20 usque advenerit ad situm quem vocamus oriens fixum.

Et proporcionaliter de partibus orbis motis sub orizonte.

Ideo philosophi, specificantes modum movendi celi 2 m Wc say that

tlie sky turns
partes sensui suo notas, ut sunt partes supra onzontem towards the

nostrum, vere dicunt quod celum movetur ab oriente x . NX ' st; 'J 1 ^

' " Antipodcs

25 in occidens, et antipodes nostri vere dicerent quod celum would say the

• , 1 contrarv; but

movetur econtra a situ quem nos vocamus occidens ad wnat V vc call

situm quem nos vocamus oriens; sed situs qui est nobis ''lS V: 81 . 1 ! 8 ,hc
~ ... . ... liast to them.

occidens diceretur illis oriens: et sic de situ orientali. Thus in both

T , , . , • , cascs the earth

Ideo utrobiquemovetur celum versus occidensrespectivum. moves

B 106" Unde non obest illud | quod ultimo concluditur. Aliter [' ow 3 a e r c d n s v ^ ) :5 e

tamen locuntur illi qui ponunt tales situs fixos, et West.
onerosius ac brigosius illis qui negant tales situs.

Ad 2 111 dicitur quod argumentum est verum, cum 2. it is true

quelibet pars orbis celestis corporee magna oritur et f tne skyis

35 occidit 2 m partes respectu diversorum. Et sic est tam "^ljlf a f nd

oriens quam occidens (intelligendo participialiter); et different

.,.. . . ... horizons;

sic quihbet punctus onens continue ent oriens vei t, ut nere oricnt
occidens, quia continue novo ortu et occassu instantaneo . and Occident

' " _ . . have the sense

respectu diversorum orizoncium. Et sic ortus successivus of participles.
40 componetur ex instantaneis. Nec sequitur ex argumento

i). _ptici r B. 14. notuj B. ; ib. ymagi 1 ' B. 17. p'n a B.

20 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

\\c have consesso conclusio deducta; quia, ut dictum est, in-

postalated^that telligitur quod pars celi supra orizontem nostrum mo-

whatever is V etur versus occidens ; quod est verum. Unde credo

above our , , . . , . , ..

horizon moves quod est dare oriens et occidens mmobile, m quorum
And^admft a primo astra habent ampliorem efficaciam, tanquam partes 5

fixed Eastern dextere, et in 2° habent efficaciam quasi partes sinistre:
and a Western . . ..,. .. TT ,

sphere, in each sicut et signa et astra appropnata llhs partibus. Unde

sta V rs 1C have e Aries, quorsumcunque volvatur, est in dextera parte celi,

peculiar et [Jbra in parte sinistra. Et sic conceditur quod qui-
efhcacv. . r . .... .

Aries wilfthus hbet punctus m equinocciah movetur contmue versus 10

theEast y and quemlibet alium. Nec frustra, etsi nunquam attingat

Libra in the iHum ; quia non hoc intenditur. Sicut ergo unus in-

Tims every sequens alium movetur versus eum, sed non contra

Zoduicmoves eum, sic est de punctis equinoccialis, qui moventur ut

towards cvery pon itur. Nec sequitur, si quilibet illorum punctorum i5
other, but never * . * * .

to meet; movetur reciproce versus quemcunque relicum, quod

i0 'move in°a n0t moventur contra se; quia solum mota motibus con-
contrary trariis versus eumdem situm moventur contra se: ut A

direction, , ,. „ .

as two bodies et B, mota super eamdem lineam rectam versus C situm,
^straifhnine 6 vel super lineas rectas angulariter concurrentes ad C 20

towards each s itum. Tales enim motus sunt incomplete contrarii. Nec
other. , . ,.

It is on video quomodo aliud msequens rehquum et nunquam

movement that sibi appropinquans movetur versus ipsum, nisi sit dare
we must s j tus nxos locantes mota quibus sit sic appropinquacio.

admit hxed \ /-> 1

directions. Non tamen dicitur quod ldem C movetur versus C vei 20

situm in quo est, quamvis inmediate ante hoc movebatur

versus illum situm, et inmediate post hoc sic movebitur:

quia nichil movetur versus aliud localiter, nisi a quo

. .,-, distat. Unde probabile est dicere quod aliquid movetur

.1. I he l x . . .,

consequence is versus aliud per hneam obhquam, attamen recedit ab 50
la ' Se hx e ed dmit eodem dum per tempus fiet continue distancius etc.
directions; to ^j ,m dicitur quod consequencia non valet. Unde
impossible, but concedo tales esse differencias fixas. Nec dubium quin
^equWalTnt^is" negantes tales esse differencias, sed [admittentes] quod
absurd. equivalet ac si tales essent, intricabunt seipsos, cum 35

I hus ^ , .

almost the nichil potest equivalere impossibili. Et sic conceditur

beTongs to^all q uoJ quilibet punctus in celo, preter aliquem 4°'' nomi-

the foiir points nat0 rum est australis, borealis, orientalis, et occidentalis;

ot the compass

at once. ut tangitur m argumento.

sa'me h modon Ad 4 m negatur argumentum; quia non solum per4°
may approach diversos motus, sed per eundem, contingit aliquid movere

1. ded c ta 15. 3^. aJmitlentes Jccs/.

CAP. IX. LOGICA. 2 1

versus terminum fixum et recedere ab eodem, ut dictum to and recede

-. • , • ■ , tmm a aoal at

est proximo. Nec video quin, extendendo nomen motus tne S ame time.

(ut dictum est), concederetur quod musca moveretur And > '" 't e
\ " ^ _ case put, the

contra lanceam; non tamen ascendit. Ideo illi motus rty does not
., .. .- • indeed ascend

o sunt compossibiles, et non contrarn; sicut sunt ascensus, t _ ie | ance , s i, lce

et descensus. Ascensus enim dicit adquisicionem supe- that mean «

, . ... increase ot

B 106 11 rioritatis, et descensus adquisicionem inferioritatis, que distance from

, . • , , • • . the centre;

repugnat simul messe eidem subiecto pnmo et per se. Dut ; t ma y be

Nota tamen quod motum repcionis consequuntur multi said to move

10 motus, et multe quietes organorum. Ideo motus contra The"movement
, . • r .-\ of crawling is

navem eque velociter contrane motam non [estj continue made lip D ot -

precise in eodem situ. Unde differt motus musce contra man y motions

and rests.

lanceam a motu orbis inferioris contra superiorem m The movement
hoc quod alter primorum est violentus, sed neuter 2 orum violent, 1. e.
ijmotuum est violentus. Ymmo uterque illorum motuum a e ainst 8 r ?^ ty;
est per totum subiectum suum eiusdem racionis, et sic inferior sphere
non est de motu animalis repentis vel quomodolibet Again the
moventis se contra suum deferens; quia partes eiusdem m ° vern . ent ot "

' * r hoth spheres is

diversimode movebantur. Unde, ad cognoscendum ge- of like nature;

,. • • i»4. that of the fly

2oneraliter motus contranos, satis est quod sicut motus an d lance is
eiusdem generis propinqui, quorum species possunt suc- canu°' y ,
cessive inesse eidem subiecto primo et per se; sed movements are

, . , t^ •■ . • such as cannot

repugnat quod simul sic msint. De motibus autem in- coex i st , n tne

dividuis non est cura. Unde, 2 m Aristotelem, illi motus same subject.

' . Thev takc

25 causantur penes terminos ad quos vel terminos versus place where

, „ i their termini

quod contranos. Q_uamvis enim hor motus versus borream, are contr;uv

et Plato, sibi obvians, movendo contrarie versus austrum, l0 eac " otner -

moveantur ad eundem terminum, moventur sibi sub

differencias fixas contrarias. Ideo dicuntur motus con-

3otrarii; sicut Aristoteles vocat ventos contrarios qui

moventur differenter super eandem dyametrum ad diffe-

rencias oppositas. Nec obest quantumcunque locum Every place

, . ,. ., . • •» distant from

distantem a rehquo esse sibi contranum, quamvis sit ;inotrie r piace

quantitas; quia eeneralis racio formarum est quod sint is contrary, in
^_ . . . . . , so tar as tne

35 eiusdem generis propinqui qui non possunt simul et ' same body
, , . , . . • , , • cannot be m

semel, sed successive, adquiri eidem subiecto primo. Dotll at tne

Et sic omnia privative opposita vocat Aristoteles con- same time -

traria, quia sunt forme eiusdem generis, una per se et They are
,. , • ii * „* ,:^ privalive torms,

alia per reduccionem, qui mutuo se expeliunt; et sic ^ n j c b. mutually

40 contrariantur quecunque loca distancia. Aliquando autem exclude one.

^ 11 _ t _ ancther.

r<:stringitur contrarietas formarum ad racionem contrarie

9. r'pcois B. 11. no or ao^B: ib. est deest B. 3i. duce 1 = du-

pliciter.'' pro ditierenter B.

2 2 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

activitatis. Et talis non inest quantitatibus, cum non

sint de genere activorum. Loca autem, quamvis non

denominent formaliter corpora individua locari, sed

communia, tamen denominant efficienter corpora in-

dividua locari, causando ubicaciones formaliter denomi- 5

There is an nantes. Multiplicatum ergo potest simul esse in locis

^muftipiiabie contrariis,sicut etcorporeum non multiplicatum 2 m partes.

beings and Sed nichil potest simul et semel per se et primo esse

also tor matter, r . r .

that can be in locis contrarns. Et ex tstis patet quod sagitta mota

ditterempiaces; recte et vertigine movetur 2 ci motu in specie simul, 10
but not wholly qu j a m otus rectus contrariatur ei qui est econtra ad

and at the n . .... ...

same time. differenciam oppositam, et non llla circumduccio, sicut
patet ex descripcione motuum contrariorum superius
posita.
5 - Tn ? Ad s m neeatur areumentum. Nec sequitur mobile i5

argument is not ".?,.. . -

good. Because non moveri locahter, etsi maneat continue m eodem

movement "i? e. sUu '■> q iua preter motum localem quem consequitur

changeof place, adquisicio et deperdicio situs, est dare alium qui est

it does not *1 • , - , ,• j-rr •

loliow that hmitacio passiva ad mtendum versus aliam dinerenciam,

movement "i? e. s i ye mobile quiescat localiter, sive non ; et tali motu 20

tendency to m0 vetur lapis et quodlibet grave violentatum a situ
move, whether . . :

there is or is quem appetit continue versus deorsum. Nec est tahs

5 place 86 motus univoce velox cum motibus ponentibus mobile

This sort of appropinquare fixo, sicut sunt ascensus et descensus ;

movement has rr r 1 _ ....

not the same sicut forte non sunt univoce motus cum llhs. Et cum 20

a^"ascent°° tot modis dicitur unum oppositorum quot modis et
perhaps none x-eliquum, patet quod est dare quietes tot modis dictas

have the same; i » x- -1 t _ _ _

and there are istis motibus oppositas j Unde, sicut stat ldem alteran B 107"
manVsorts^as et quiescere localiter et econtra, sic stat idem per to-

there are tum m0 \eri localiter et quiescere localiter multis motibus 3o

movements. . ^

et multis qutetibus, sed non oppositis.
Rest does not Unde falsum est quod auiescere includit negacionem

imply no n 7 o

movement at omnis motus a quiescente, cum sufhcit ad quietem

denies one sort mobilis quod ipsum natum sit moveri tali specie motus

of movement at pro tempore pro quo non movetur illa specie: ut, si 35
a certain time; r r l ~i _ , ,•

if the earth terra naturahter pure descendit m vacuo vel medio

^d^escemf, ^t ° quocunque quantumlibet velociter, tunc ipsa perfecte

would rest quiescit a motu circulari vel motu violento contrario.
trom all other ^ . .

movements. Et sic, si corpus movetur, tunc quiescit, et non proprie
It anv body
moves, it rests,
but not vice
vcvsa.

u. mlti'" l'>. 17. q, II. 23. v'»« B. 2?. v' te B.

3o. Titnc quiescit. Because it has not all possible movements.

CAP. IX. LOGICA. 23

e converso, cum deus potest . servare semper corpus a

motu proprio, sicut potest movere celum motu despari,

et facere ipsum per totum quiescere. Ex quo patet

quod quies est naturaliter prior motu tali, cum sit eius

5 perfeccio, gracia cuius habendi est actus ille incompletus,

quo usque veniatur ad motum perfectum. Nec oportet We must
, ..... . . . neither admit

credere opimoni wulgan, neganti tales motus ; quia

wulgus non concipit motum et quietem nisi localem,

propter famositatem. Unde laicus negaret tale alteratum

lovel augmentatum, et quietem localiter moveri; nec per-

cipit quod alteracio et alteracio sunt species motus

Sentencia ergo wulgi est vera, cum sit naturaliter inna- nor denv as

■ 1 j • 1 , • i- i-i , • talse the

tum tllis sic cognoscere; sed aliter amphant philosophi com.mon

terminos motus quam plebei. Nec omnes philosophi ex- °P inion > tnat
t r r f admits onlv

i.stendunt nomen motus ad tantum ut iam extenditur, change of place
sed solum illi qui innituntur salvare motus proprios movement;
planetarum. th * icamed and

r , the unlearned

Unde Alpetragius, negans tales motus, putando sal- use the word

, . in a different

vare omnes expenenctas per unum motum ab oriente sense.
20 in occidens, sed quod orbes inferiores tardantur, racione inere is an

. . . . . opimon that

cuius retardacionis fiunt coniuncciones et opposiciones, denies that the

incidit in hoc inconveniens quod omnes planete de- any movement

scriberent orbes parallelos polis mundi; et sic planete oftheir own,
f ' ' . l hut are merelv

non moverentur in circulo obliquo, causando estatem siower than the
, ,. .... superior sphere.

2d et hyemem, echpses et generaciones tah modo quo But this will
experiencia docet fieri ab illis; quia motu primi mobilis, f n .° theti rti

quantum in se est, non reciperetur 2' 11 circulum non planets would

1,1 ,• ,• , ... describe orbits

paralielum poiis mundi, sed motus partis orbis super parallel with

polos declinantes a polo mundi, facit illam partem the equator, not

r l ' r obiique, as they

"0 declinare ab austro in boream, et econtra. Ut, ymagi- do.

, , , .... , For instance,

nato quou sol nunc sit sub equinocciali, et solum ,] ie sun> heing

moveatur raptu primi mobilis, non est racio assienanda ul V bra ' ,Y" ulJ
1 ' . ... leave the

quo unquam declinabit ab equinocciali; sed quandoque ecliptic and noi
foret sol extra quodlibet 12 signorum; ut per tempus until the next
35 totum quo exierit a Libra quo usque redeat ad Libram. ve;ir at tnc

^ t n same time.

Et hoc certum est recte ymaginanti.

18. alpetgio B. 35. _pte m prn per tempus totum B.

18. I can hnd no name at all answering to Alpetragius.
There is, however, a certain Albricus, who died in 1220, accord-
ing to Franklin's Dictionarv. Some words are probably

wanting in this sentence; but as the sense is clear enough, it
may be merely an ellipse.

24 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

We should, Melius ergo est extendere nomen motus ad omnem

therefore, cnil .... . , .. . ....

movement hmitacionem passivam ab aho; racione cuius hmita-
every change c i on j s disnariter se habet quo ad situm, qualitative

produced ln f _ n ...

one body by vel quantitative. Et isto modo dicunt philosophi intel-

another, which ... _ ....

makes it in any hgencias moveri a Deo, tanquam amato et desiderato, .
f V om l \vhaf _t ae ^ rnovendum active suos orbes: quod si non facerent,

was. cum veris paribus que iam ponuntur, dependerent de

Thus it is said , ., ...... , _ .

that bonitate accidentali, displicendo Deo. Et breviter omnis

are^moved^bv creatura rnovetur sic a Deo, saltem per tempus, in-
God to give veterascendo, perficiendo in bonitate accidentali, vel 10

motion to their , r- • , , • , • , -, , •

spheres. dehciendo; et tah motu dicunt philosophi omne movens

So are all phisicum communicans in materia cum suo motu
creatures c

moved by God, quod tangit in movendo, moveri; quia non dubium
in every change • , , . , . ... . , . _ ,,

thafthey quin omne tale | continue debihtatur m agendo, et SICB107 6

undergo. continue deperdit qualitatem. Non tamen oportet i5
In this sense . . . . . .

it is said that quod intelligencia. ut sic, adquirat continue successive
every molor is ,. -.- , ... . r . .

moved by the quahtatem. Nec oportet quod cahdum caleraciendo

to^ches^i^e fr^8 e ^ at 2 ™ aliquam eius partem ; nec oportet motum

friction changes ab obiecto adquirere continue successive aliam quali-
it, diminishing . . , c ~ ■ , ,. , -,, , • ,

its power. tatem; sed suthcit quod limitetur ab 1II0 ad accident- 20

aliter eliciendum actum vel servandum, racione cuius

est melius vel peius, vel aliter denominatum quo ad

acquirendum 3™ gradum materie motus quam foret

subducto limitante ad taliter apprehendendum.

Yetthereisno Unde vane ponunt aliqui actus anime esse qualitates, -'^

necessity for 1 ~ . .

the ageht to propter hoc quod ad illas est motus. Ad illos enim

acquirc ,

anynew non est motus tanquam ad per se terminos, quamvis

qual ii y iul+% necessario omne elicitivum actus sit mobile, sicut nec

enough that lt _ '

is determined est motus ad movere intellective; nec moverentur talia
to produce proprie, sed extensive, loquendo de motu. Quod patet 3o

or redintegrate ex j 10C q UOt j cosnitivum movetur continue ab obiecto,
an act. .

There is a dum non continue noviter recipit speciem vel actum ab

movcment in . .

the mind that co. Ideo motvts quo movetur est j^ermanens, et non
e b C .th-v are*' cons i s tit in successione, quamvis, pro illo instanti quo

not on that intendit elicere actum, vel generabit speciem vel servabit 35
account . . , . . , ,

qualities. speciem aut habitum pnus receptum. Ideo tunc mce-

The perunt tam motus instantaneus quam permanens. Unde,

movemcnt — r _ r •

either of
generation or

redintegration 7- v "'" ''• -' 2 - rnoverit in ma>g. B. 35. cpit in marg. K; ib.

35. Servabit. 1 have used the word redintegrate, because
Wyclif seems to allude to an idea that, by a given act, is not
generated but merely recalled, or as the moderns would say,
redintegrated, though the sense is perhaps somewhat different.

ot
s

CAP. IX. LOGICA. 25

cum non sit possibile talem actum elicitum esse nisi — exists only

, ,. ... • at llie

vel generetur vel servetur quahtas lilo actu, non mirum i ns tant when

si auctores dicunt omne elicitivum actus esse mobile i s l e?i ci ted .
(subaudi motu communiter dicto, et non motu proprie
5 dicto).

Et si queratur de velocitate talium motuum, dicitur it may be

,. . , asked: What is

quod aliqui sunt non veloces cum sunt permanentes, t he rapidity of

et alii successivi sunt veloces; quod mensuratur com- t^enlnThis
muniter penes iineas vel materias quas adquirent sua sense?

,.,.„.,, . .,,• • Some have no

iomobilia. 2 m lllos motus, si moverentur, lliis non impe- swittness,
ditis. Sed videtur michi quod pari evidencia omne ot am | m fg e;
mobile violentatum continue existendo in eodem situ swiftness is

, , . , . , measured by

multum velociter moveretur et breviter; quod omne tne space they
mobile eque velociter moveretur sicut posset moveri in th ™™]£ P* s n s t
iSvacuo vel in pleno, cum omnibus aliis sequentibus ex hindered.

• • • * n • nlo l J ■ • A bodv that *

istis. Nam si A motum contra B m 2" 10 tardius tpso kept in the
B, intendatur motum suum quousque moveatur in 2P 10 ^"afns^its

velocius ipso B uniformiter moto, pro instanti medio natural

, . , . „ • , tendencv is thus

movebitur eque velociter cum B; et tunc, contmuando ; n m0 vement,
20 illum gradum motus, non mutaret situm suum. Cum f m r ^ Yaster
ergo omne mobile naturale impeditur ne tam velociter and faster

. ■ 1 j ■ 1 • were there no

moveat se sicut potest, videtur quod sic velociter mo- im pe diment.
vetur cum impeditum non impedit a velocitate motus,
ut dicit responsio. Ideo videtur michi probabile quod
25 tales motus locales versus aliquos terminos tixos per
quos non acceditur appropinquando illis, non sunt
veloces, quamvis per accidens taliter sint spacia illis
descripta.

Ad 6 m dicitur quod stat motus impedire se mutuo 6. Ditferent

, „ * ' . ... , coexistent

3o quo ad eftectus extnnsecos, causatos a motibus, sed movem ents
non quo ad velocitatem vel tarditatem illorum mo- ^^"rn^i
B io8 B tuum; I quia, quocunque motu signato, si foret velocior effects caused

, ' . ' x r . , • by them, not

vel tardior, tunc non foret ldem motus m numero, eo me i r respective

quod vel variaretur materia motus, vel tempus, vel jf^y^d

35 utrumque. Et per consequens non impediret vel im- they would no

pediretur; quia non esset. Motus tamen communes "same

possunt se mutus impedire. Unde, pro materia argu- mn d e m rove'd bUt

menti videtur michi quod non propter equales motus If the sun

,. , ., ... . went backwards

contra se tmpeditur mobile moven. Ut, ymaginato as f ast as j ts
40 quod sol innitatur moveri tantum motu proprio,
quantum orbis rapiens nititur movere ipsum contra

i3. b<" R.

26 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

sphere went occidens, ita quod per A tempus sit in meridiano

would^remain nostro ; ego non video quin uterque illorum foret mo-

seemingly tus; sed non uterque velox vel tardus. quamvis valde

motionles;-. . ... .... . .

Both sphere celenter descnberetur circulus m orbe supenon utroque
move Un but°we d istorum. Motus tamen proprio moveretur sol velociter 5
could not caii a 5 austro in boream, vel econtra. Ideo dicunt aliqui

that movement , ........

properly swift. quod non est possibile orbem mieriorem moveri contra
B ould rnove superiorem super eosdem polos, ita quod continue

lVom north to m aneat idem punctus in eodem situ, et motus continue
south with an , . ... ,

apparent Jocahter. Illud tamen non placet michi, eo quod tunc 10

movement diceretur sol habere motum ab austro in boream, vel

Some ctenv

that movement econtra, et non ab occidente in oriens. Videtur ergo
is possihle in a . ... ....

contrary quod motus, qui est passio, sit prior quocunque mobili,

direction^o thc q uarn mo tus formaliter successivus, qui est velox vel

But then the tardus; quia si aliquid movetur illo motu, ipsum limi- i5
sun vvould have . ,. , . . ,

a real tatur et patitur se tahter denominari quo ad quantitatem

movement from j qua li tatem . et non econtra.
south to noith, t '

not from vvest Ideo non est concedendurn quod iste motus, qui tam
We cannot est velox, erit non velox per eius intensionem; vel
admit me a nt a econtra tnotus non velox erit velox; quia isti motus 20

having a sunt diversorum racionem, cum totum genus unius
certain rapidity . , . „ . . , • , •

would, if more presupponit totum genus altenus. Et lta videtur michi

intense, have quotl s icut motus qui est nisus ab oriente in occidens

none. " > "

Thus 1 think contrariatur nisui ab occidente in oriens, sic motus

that eastvvard . , . . , . ...

and westvvard successivus ab oriente m occidens contranatur motui 2?

tendencies successivo possibili qui dicit formaliter adquisicionem.
contradict each r t _ t

other. Ymaginabile tamen est motus circulares esse, qui si

And vve can . , c „ j

tancv circular possent successive messe celo, essent contrarn. bed
motions that nu ni sex m otuum localium rectorum est motus circu-

vvould he ....

contrary if they laris contrarius; ut non ascensui vel descensioni, cuius- 3o

existed in the ,. ,

sky; but nonc modi sunt motus a borea m austrum, et econtra; nec

oi the si\ motui recto a dextro in sinistrum vel econtra, ut sunt
movements — .

ascension, motus ab oriente in occidens, et econtra; ut motui
are contrary recto ab ante ad retro et econtra, ut motus a principio

to thc circular fj ancr i versus Capricornum, vel econtra; eo quod 35

movcment. r _ t

quilibet istorum motuum compatitur secum per totum

motum circularem ; et sic de motibus circularibus

compacientibus se in eodem subiecto, dum non directe

fuerit versus differencias oppositas.

One thing is Suflicit ergo philosopho quod celum per totum sit 40

certain; in the exemptum ab omni violencia; ex quo verisimile est
sky there is ' .... . .

nothing violent. quod tam orbis inferior quam orbis superior descnberet

tam celeriter circulum sicut modo, subducto alterutro

illorum motuum Ideo non est de illis, sicut cst in casu

CAP. IX. LOGTCA. 2"]

Zenonis, in quo ponitur spacium recte moveri contra
mobile motum.

Ulterius concediturquod solfmotusl motu proprio versus We may admit

• • • • tlint tlic snn

oriens, tardatur attingere oriens; et sic de alns mirabi- moving

B 108'' libus conclusionibus sequentibus. | Si tamen motuproprie ^ 18 ^™^ by

dicto precise moveretur versus oriens, tunc non sic tar- movement,

daretur; quia moveretur 2 m aliam porcionem circuli reaching the

versus oriens. eaSt; on " d S °

Ulterius conceditur quod descripcio talis non est Also that the

...... tvt orbit dcscribed

iomotus, sed unum accidentaliter habens motum. Mec on the ce lestiai

quelibet adquisicio situs est motus, cum stat aliquod ^.^^Xt

subito adquirere vel deperdere situm per continuacionem a thing that

.... . • i moves.

vel discontinuacionem partis quantitative; ut patet de
augmentato vel diminuto, de multiplicato, vel de de-
i5 multiplicato. Motus ergo qui est limitacio passiva etc. Movement, so
est passio: sed motus formaliter successivus et velox tar . as >*. ls
videtur michi non esse passio ; sed motus accidentis passion; not

... ... ,. . movement witli

passioms, ut motus localis proprie dictus dictt suum actual change

mobile. vel aliam partem primo moveri localiter, et R in ' p ^ e s e that

20 per consequens ipsum, vel aliquam eius partem prius the subject or

fuisse in situ in quo post non est per successivam et ' 0C p C u P j es a

parcialem situs adquisicionem, ad quam sequitur ad- P la< * ^ >t

quisicio ubicacionis. Ideo dicit commentator quod com- occupy betoro.
n , . rr . ., , - • • Averrhoos savs

ponitur ex multts afhrmacionibus et multis negacioni- that it is ma a e
25bus; quia tales presupponuntur adesse tanquam prin- up fil ° m "^
cipiantes, sed non quantitative componentes, cum sit and negations.
forma simplex.

Sed diligenter notandum quod motus quandoque 'Movement' is

. , . .. • sometimes

sumitur agregative pro multis motibus agregatis, eciam co n cct i ve , and

3o discontinuis, vel quo ad tempus vel quo ad subiectum ; ^ e ™ m 5

sive sint uriius speciei, sive sint disparium specierum:

et illo modo dictum est progressionem esse motum

compositum. Ouandoque autem sumitur simpliciter pro sometimes it
r . ,., ........ . means a

motu cuius quehbet pars divisibihs vere continuatur m0V ement of

35 cum reliqua et est eiusdem racionis, ut motus puncti wh ; ^h each

in equinocciali. Primo modo est augmentacio motus, sequel to the

. . other.

et torte omnis motus citra velocissimum.

Tercio principaliter dividitur motus2 m suas passiones, Movement

. . i. -c ■ is either

racione tempons mensurantis; ut ahquis est unirormis un j t01 - m or

40 et aliquis difFormis; et uterque subdividitur quo ad mij , x ( ;' l l m d i j 1 its

subiectum et quo ad temnus. Quo ad subiectum est snbject ii each
^ part of the

3. motus deest B. 3q. coniormis B.

28 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

thing moved motus uniformis, quando quelibet pars eius quantitativa

vclocity;' q uo ad molem est eque velox sicut aliqua talis, sicut est

de motu lineari per equinoccialem circulum subiectato.

varied in its Et dicitur difformis quo ad subiectum, quando una

subject, lf one e j us p ars quantitativa 2 m molem est reliqua tali velocior, 5

part moves 11 ... " . -

faster; ut est de motu colubri. Dicitur autem motus uniformis

time ifthe q uo a d tempus, quando quelibet pars quantitativa quo

velocity is the a j successionem, que non est pars quo ad molem, est

same at everv ' n * " '

partoftime; eque velox ut aliqua talis; sicut est de toto motu primi
velocity is celi. Sed difformis dicitur quo ad tempus, quando una 10
greater or less temporis pars successiva est reliqua parte successiva

111 tlie ditlerent ... . n r

parts of time. subiecti primo moti velocior; ut motus naturales gravium
These temporal et levium, qui velocitantur in fine. Omne autem suc-

and quantitative ce ssivum extensum habet 2 ces partes quantitativas, sicut
parts are equal . . . "

to the whole 2 cem quantitatem ; scilicet quo ad molem et quo adir

but the first are tempus. Et conveniunt iste partes in hoc quod utraque

equal in subiective, qua pars, est minor suo toto; ut medietas
quantitv, and _ ' n r » _ »

the second in successiva motus est par toti motui et toti subiecto

duration. m , ... m

2 m molem, et quantumlibet parva pars motus*2 m mo-
lem est equalis toti motui quo ad duracionem; et sic 20
iste equalitates et inequalitates dicunter equivoce.
A humble Humilis tamen logicus, non | querens apparenciam B 109"

grin?^ha™tne sophisticam, concederet quod infinitum parva pars
part is equai to quantitativa motus et suum totum sunt equalia, et tamen

and yet less n . . l

than the whole. totum illud est quantumhbet maius sua llla parte. Unde, 2?
tocall temporal propter istas equivocas magnitudines distingwendas,
parts duranon, vocatur una pars quo ad successionem vel diuturni-

and . . . .

quantitative, tatem : et eius magnitudo vocatur dmturnitas. Et alia

vocatur pars quo ad molem ; et eius magnitudo propter

Magnitude, famositatem vocatur simpliciter magnitudo motus. Magni- 3o

1 to°quantity, L " tudo enim competit methaphoiice magnitudini corporee,

might.be , sicut multitudo convenit numero. Aliter enim dicit
lnconvementlv ...

appiied to tinie. habens hoc pro mconvenienti palam sequi quod quehbet
movement^may pars celi ; eciam indivisibilis, esset quantumlibet magna,

be uniform and qu j a durative equalis suo toti : quod equivocans sine??

vaned trom f * \ l

different points inconvenienti concederet. Patet eciam quod motus um-

the^movemem formis est quantumlibet difformis, et e converso. Nam

oftheskyand m otus celi est uniformis, quo ad tempus, et difformis
a falling stone. . ' ....

Another quo ad subiectum, et motus gravis est dmormis quo

varied a ^ tempus et uniformis quo ad subiectum. 40

movements: Sed motuum difformium est ulterior divisio. Nam

a) utii/oim/y . , ,. ..~.

aliquis est uniformiter dtftormis, et ahus diftormiter

6. coluri IJ. 17. 9" B. 29. / pro est B.

CAP. IX. I.OGICA. 29

difformis. Et hoc dupliciter: vel quo ad subiectum, vel and b) vuriabiy

ad tempus. Dicitur autem motus uniformiter difformis xhis too" is

quo ad subiectum, quando cuiuslibet partis sue quan- ^J^^f^thc

titative quo ad molem gradus intensissimus tante excedit subjeci or
, . .. ,. . ,. ,. ,- (2) thc time.

n gradum eius medium, quante ahcuius tahs partis equalis l7) ,, It ,„

sxadus intensissimus excedit gradum eius medium. Et "?'^ m, . y u-

talis motus simpliciter uniformiter difformes non mo- subject;

ventur nisi lineariter. Nam mota spera, centro eius either

,., . . . . absolutely, as

quiescente, quehbet eius semidyameter sic moveretur: Ihe diameter of

iosed de qualibet linea secante dyametros difformiter ^ 1 ^™/
mota foret falsum quod uniformiter difformiter move- sphere;'
retur. Et cum motus corporum secuntur in velocitate
motus suarum linearum et superficierum, patet quod
partes quantitative talium sperarum obliquate valde

i5 diversificantur in difformitatibus suorum motuum. Est
ergo corpus dare uniformiter difformiter motum 2 m quid,
quando cuiuslibet sue partis quantitative gradus inten-
sissimus tantum excedit gradum eius medium quante
alicuius sue partis equalis et simillime in figura et or partially, as

20 posicione gradus intensissimus excedit gradum eius w hich certain
medium: cuiusmodi sunt corpora quorum partes lineares ,1Ilc tnL movc
uniformiter difformiter moventur. Sed uniformiter diftor- (2) Unjformly

. . .... . varied in time,

mis motus quo ad tempus est cuius cuiushbet partis wnfin tne

quantitative quo ad successionem gradus eius intensissi- ^jfj",^

23 mus tante excederet ^radum eius medium, quante mean vejocity
... ,. . "" ,. , . ■ r.as much in one

ahcuius tahs partis equahs gradus mtensissimus excedit qua ntirative

eradum eius medium. Est autem motus difformiter P art a j; m an )'

difformis quo ad subiectum vel tempus motus difformis

cuius difformitas est difformis. Potest autem dici quod b) a) Variably

,.„, . ,. -r . , 1 ■ varied in the

3o motus difiormiter difiormis, tam quo ad subiectum su bject ; (2) in

quam quo ad tempus, est dupliciter; vel sic quod timc -

quelibet eius pars quantitativa continue magna sit dif- Herc there can

B ioo b formis, vel sic quod quotlibet eius partes sint | difformes; modes of

et hoc contingit infinitis modis variari. Et sicut ex v a a nd :1t n °J v ;

^parte motus quo ad molem, et parte motus quo ad species 01

„ . • movement can

tempus potest fieri pars motus ex utnsque composita, be found

ita ex motu difformi quo ad tempus et motu difformi indefinitely.
quo ad subiectum et quo ad tempus; et ita mixtim in
aliis divisionibus.

40 Sed ista dicta consecuntur tria dubia hic breviter Three

pertractanda. Primum, Si possibile est motum vel tale qiK

iy. fihme U.

30 JOHANNIS WYCI.IK CAP. IX.

I. will bc dealt successivum esse. 2 m : Si continuum componitur ex non

next chapter. quantis, et 3 111 : Penes quid ab effectu possunt regulariter

attendi velocitates motuum. Primum tangetur proximo

capitulo,, supponendo talia successiva esse et ampliando

verba de presenti. quantum oportet, loquendo de suc- 3

cessivis.

Question II: Pro 2° argumentatur de punctis que requiruntur

continuous aa " esse Hnee, tanquam priores naturaliter toto genere

quantity is h nee . Ergo sunt cause linee, et non extrinsece; ereo
made up of . D .

points. ' intrinsece et per consequens partes. Ahter enim omnes 10
naturaHy S prior partes illius continui forent divisibiles; et tamen non
rohnes; so haberent partes nec partem, ut prius deductum est. Et

tnev cause . r .

them, and sic concludendum esset quod iste partes componunt
intrinsically ; so ■ . • .

ihey are parts et causant se tpsas, et sunt priores et postenores

ot tlie lincs. 2 ra infinitos gradus quam ipsemet sunt. Nec valet dicere i5
As the instant quod non omnia sunt danda, ut alibi dictum est; nec
^oVtime^and & est rnaior racio quare instans est principiurn temporis

unity of j pso p r ius, et requisitum ad suum esse, sicut et unitas
number, so is r ' ^

the point the se habet ad numefum, quin per tdem punctus sic se

PI the Ci Cn C e° f habet ad lineam. 20

2. If not, all Similiter: aliter contingeret auferri punctum a linea
a iine P could 'be continuata cum alia, non plus auferendo; et per idem

successivety quemlibet punctum linee contineit auferri, et sic omnes,
taken trom lt, n r & ' . ....

without cum hoc quod maneat eadem linea; et sic quthbet

s ^ 01 ]^" 1 ^ 8 lts punctus linee per accidens continuat unam eius partem 25

Thns every cum a ha. Sed cum punctus sitaccidens, oportet [utl aliquod
point would be . ' , . ,

an accident as eius subiectum adequatum per se subiectat tales de-

substance ^in nominaciones quales punctus accidentaliter recipit; ut
which it exists. m0 veri, quiescere etc. Substancia ergo per se subiectans

liut this is ' l . ...

impossible. punctum contmuantem partes hnee per se pnnctpiat 3o
illam lineam ; et cum illa non possunt esse sine tali
puncto, patet quod nullus punctus potest auferri a
linea, eadem manente ; quia sic contingeret corrumpere
omnem punctum corporeitatis dande, servando illam.
Continuatis ergo duabus pyramidibus, erunt puncta35
conalia immediata.

3. There musi Similiter de inmediacione ubicacionum vel situum
C 'poinis' 1 ^ indivisibilium, patet quod est dare tales inmediatas.

immediate, i. e. N am est dare duo puncta inmediata, ut patet de cor-

ha\ mg no ' r

space between ponbus tangentibus se 2™ puncta. Sicut ergo talia 4')

'uvobodks puncta sunt inmediata, sic ubicaciones vcl situaciones

1 - ut Jecst !'».

CAP. IX. LOGIGA. 3 l

eorum sunt inmediate. Et, cum illi situs manent ex- toucn eacn

nunctantes alia puncta, patet quod quandocunque alter otner in ° ne

i . r r . ... pomt only,

eorum" erit occupatus aliquo punctali intra corpus, we have t\\o
,. •• . . ,• •, • • ,• . . distinct points

rehquus ent occupatus punctali sibi inmediato; et per tnat toucn eacll

5 idem sequitur quod corpus pyramidis tangens medium t i° tne o ' i

punctum B superficici plane eque distantis superficiei a pyramid is

orizontes, est superior quam B, cum tota pyramis per p po int B^of a°

totum sit supra B; et per idem, iacente illa pyramide surfacc, its top

r ' f i W1 " ^ c abovc

super B planum, contingit ponere punctum conalem B ; the top ot
ioalterius pyramidis super primam pyramidem, et sic in pyramid^maj

infinitum; ita quod ad omnem punctum linee erecte be placed

' . ~ r . above its top.

B iio a super medium punctum B sit conus umus pyra- and so on, till

• .. a line is

mtdts. formed.

Similiter de instantibus; videtur quod erunt inme- +. There musi

. ,. • ■ , i , • be immediatc

i.idiata, quta est dare duo, quorum unum durabit usque instants ; iov

ad B instans exclusive, et aliud durabit usque ad illud 'J two Dein ? s

' " last, one till

instans inclusive, et non ultra. Et certum est quod est the instant B

, ,• , , • t. exclusivelv,

dare quandiu utrumque durabit ; quia ahter non esset anct tne ther

dare quam senex aliquis erit, aut quam diuturnum inclusively, the

" n . n . .. . latter will last

2o erit aliquod successivum. Et sic, demtis alns supenus longer.

tactis, certum est quod unum durabit diucius vel ultra

reliquum per unum instans; quia aliter non essem senior

quam ante fui, cum ante fui ita senex precise sicut

homo qui incepit esse pro primo instanti mei, et nunc

25 desinit esse. Et idem sequitur, si continue intendam Thc samc

n ' . consequence

motum meum vel actum merendt, et stem sub gradu flows from
actus quem nunc habeo, et uno alio merente exclusive merit '

usque ad hoc instans, et nunc decedente. Deus enim exclusiyeiy or
. . . . ... mchisivelv

scit tales premiare proporcionaliter ad intensissimos up to a given

3o gradus suorum meritorum; quia aliter noceret homini can remunerate

quod continuasset actum bonum, cum plus premiaretur one mstant of
n ..... ment.

merendo solum 2 a medietate sut actus meritoru. Deus

ergo premiabit quemcunque 2 m intensissimum gradum

sui meriti, si non ponat obicem.

35 Et conformiter videtur quod contineit unum dare 5 - Let us ,

.... . suppose the

ultra B mstans per indivisibile, ut talem ventatem: A truth: A

• . »■ /-. , r^ toitches somc

tangit aliquem punctian C, posito quod C sit nomen « / w / ,,/ c.

commune ad primam medietatem dati possibilis, et ad C si^iiiivin- ihe

r . .... nrst hall ot

quamlibet partem imparem 2 C medietatts dtvtse contra a line and all

40 medium punctum; et quod A in B instanti primo divisions ol the

second halt;

c ^,

1—2. exptates B. 5. ta n8 B. 20. dem 1 '' B. 21. et certuni B.

20. zfte pro et stem B.

32 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

and that A gets deveniat ad mcdium punctum, continuando uniformiter
the hrst^halHn motum suum super omnes partes proporcionales 2° me-

the instant B: dietatis: tunc patet quod A tangere C manebit usque

then the . l . n ,. ° _ . . ^

proposition will ad B mstans, et mmediate post B mstans erit : ergo

immediatdy duracio sua erit inmediata B instanti, ante et post; 5 -
before B, at'B, et per Jdem notest Deus proporcionare infinita taliter

and r , . ... . ,.

immediately se extendencia per descnpciones situum punctuahum

inmediatorum vel quomodolibet aliter.

There are also Similiter est dare motus indivisibiles quo ad dura-
indivisible .... , - ,„

movements; cionem mmediate succedentes; ergo et mensuras mstan- IO
also'ind e iv e isib?e taneas, ipsos mensurantes. Antecedens patet de divisioni-

instants to Dus superiicierum inmediatarum in corporibus contiguis
measure tliem . r . . ,. .

by. dividendis continue; ut, posito quod A dividens pnmo,

divide two dividat superficiem B aeris, et post superficiem inme-

contiguous diatam C aque: patet quod dividentur distinctis divi- i:>
surfaces, v. g. . . r _ . . .

air and water, siombus, pan endencia qua aliqua superncies dividetur

l two distmct 6 appropriata divisione. Et constat, cum divisio ponit

divisions, dividi aliquid de presenti, quod est dare instancia in-

theretore ciii . . . ...

indivisible mediata in quibus erit ita quod hoc dividens dividit

m one™ urface m i stam superficiem. Aliter enim dividens divideret quot- 20
to another. libet superficies quas nunquam tangeret, ut infimam

And the *■

division of superficiam B pro illo instanti in quo tanget C. Et

ta e ke Cl place S at nunquam tangeret illam, nisi forte in instanti inmediate

separate precedente; sicut tota divisio B terminabitur inclusive

1 n st i n t s

ad illud instans in quo infima eius superficies dividetur, a5

cum continue usque ad illud instans manebit, et non

This argument | n [[[ ye \ nost iH u d propter nisum agentis. Et idem
holds in many . ' . r r . ° . .

othcr cases," sequitur de luminibus et quantitatibus qui mnovabuntur

v. g. in the subito pro quolibet instanti istius hore 2 m se tota, dc

hypothesis pyramide circumrotata super multitudine punctorum 3o
that were (>od r - . ,. , _.

successiveiy per se servatorum sine hnea; ut posito quod Deus

and^e-create annichilet Sortem, et post vivificet illum, et 3 adnichilet,

the same e t sic sine fine, patet quod, subductis omnibus motibus

mdividual , p • ■

eternaiiy, preter tales, foret tempus; quia pnus et postenus suc-

th of S m C e C dfa S te n cessivum; et cum tempus se habet ad divisibilitatem 35

creations and s i cut motus et eius materia, patet quod illud tempus
annihilations ••

would be time. componetur ex mstantibus.

Note that J7 t hi c m iror quare theologi admittunt casum ultimum,

theologians l T ^

admit the et tamen dicunt quod Deus non potest aurerre punctum

tlnsTiy^lliheMs, a linca | nisi addiderit alium, nec continuare duas B 110

and are yet so Hneas ad invicem, nisi corrumpendo puncta extremalia
inconsistent as v x

to dcny that.

11. andj B i5. d v l B 28. Imibri B, J8. ca"'ulti"

CAP. IX. LOGICA. 33

et generando terminum communem, cum summe libere He could take

,■ • , •,-, .one point from

contradictone agit ad extra; et quihbet punctus potest a |j ne w ithout
per se esse dependens ab alio. adding another.

Similiter, ex modo loquendi de difFormitate motuum 6 - Again;

7 . . eveiy umiormlv

5 quo ad tempus, patet idem. Nam motus uniformiter vaned motion
.•rr . • , ,. • , , must include

difformis, m quantum tahs, terminatur ad gradum tne degree of

inclusive; quia aliter non esset dare gradum eis inten- mtensityat

' ~ . ^ which u

sissimus vel medium, et per consequens non esset de- arrives.

scriptibilis aliqua descripcione; quia dicere quod gradus

ioad quem terminatur exclusive, qui non est in mobili,

mensurat eius velocitatem vel uniformitatem, est plana

contradiccio, cum medium requirat extrema illius cuius

est medium. Et dicere quod gradus medius, qui non est

extremum vel terminus illius motus, est plane de-

i? mencie.

Gradus ergo medius motus uniformiter diftbrmis Thus, when

quo ad tempus. erit gradus utriusque medietatis suc- halfits

cessive; quia aliter non continuaret unam medietatem mtensity, there

' ." . . . . musi be thc

latitudinis cum alia. Continua enim sunt talia quorum same degree
, . u„ c • • ot' intensitv ior

20 ultima sunt unum : ut agregatum ex 2 DUS termims con- ti ie end ofthe

tinuatorum est unum commune utrique continuatorum first and the

n p _ beginnmg ot

2 m partes eius. Nichil enim continuat primo aliud cum the second half.

.. • • r • •,,• , • Otherwisc

alio, nisi ruent llhus quod continuat; ut punctus non t | ie movement

est terminus communis lineis ipso continuatis, nisi sit w ™L d tin 1 ° e j be

25 punctus utriusque illorum. Et ita, generaliter loquendo

de continuacione, terminacione et velocitate successivo-

rum incidit homo, velit, nolit, in istam sentenciam.

Sic enim ponunt auctores quod habitantes sub polis ,. Il . lu: : tra ' l " ll 1 "'
r ^ _ r this by thc tact

zodiaci habent duos dies in anno, in quorum uno that at thc

3o habent instans pro nocte, et in altero instans pro die, i s once a year

emereentibus illis subito ex siqnis. Et illud plane patet a mght, and
f p . once a day,

ex hoc quod sol, describendo tropicum estiwum, solum of but one

per instans tanget zodiacum fixum illo die; et cum duration.

zodiacus fixus sit orizon habitantibus sub circulo artico,
33sequitur quod solum per instans deficit sol in illa die

ab existencia supraorizontaliter habitancium ; et ita per

idem instans vel agregatum ex paucis instantibus, erit

illis nox. Supponatur enim |definicio] quid nominis ter-

minorum, modo quo auctores locuntur.
40 Similiter, ut credo, nullus theologus negaret quin 7 ahsolute]v'

Deus de potencia absoluta potest facere substanciam speaking make

a substance of

the size of a

poinl :

29. }o ci li. 32. fpicu B. 38. definicio deest B.

34 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

punctalem, vel condensando, vel noviter causando. vel

3" faciendo spiritum esse in situ punctali et annichilando

omnem aliam creaturam preter talem spiritum servatum

immotum; et tunc patet quod punctualitas vel punctus,

que est substancia huiusmodi esse punctalis, est actus 5

positivus [in] illa substancia, sive sit separabile sive

and He can inseparabile. Punctus ergo potest esse. Nec dubium

sev^a" of^such quin, si Deus potest unum punctale producere, potest

points so as to et quodlibet iuxtaponere. Nec dubium quin situs essent

touch each ^ , . . . . , .

other. correspondenter mxtapositi, cum situs sit subiectum io
And thus out situari. Et ultra patet quod Deus potest ex talibus non
inextended quantis facere unum quantum : quod sic ostenditur

substances, an argumento ad hominem. Creet Deus ad omnem situm
extended . .. , ,

substance punctalem mundi unam substanciam punctalem, et

"suPDoseThat 2 ' annichilet post omnem substanciam continuam, servando i3
God created punctales substancias inmotas; et patet quod Deus est

such substances r ,, , .... ...

in every point adhuc per tantum locum sicut tuit rn pnncipio, et per

and SP then consequens est tantus locus; vel saltem contingit tantum

annihilated locum fieri ex illis punctalibus, sicut prius. Aliter enim

all continued ... , _ i- „

substance. non esset distancia, nec punctuale tiuens super alia 20
remaiiTas 1 '» punctualia posset moveri localiter; ut iste globus suc-

was, and the cessive circumductus, causaret duracionem successivam.
things in space _ .... .

also; Posito ergo quocunque tah accidente continuo, oportet

ponere subiectum eius continuum, et illud esset com-

positum ex punctalibus, quia illa forent eius principia 25

Andifthisis intrinseca. Nec dubito quin, admisso hoc pro possi-Bm a

1 defy S a_y e, onc bili, omnes philosophi mundi non haberent infallibilem

to pVove that evidenciam ad concludendum quod non est sic de facto.

it is not so at ... , , .

present: Nam, contormiter sicut tunc respondendum esset ad

^asauist 1 ?" 18 argumenta in oppositum, respondendum est et nunc. 3o

would have Nj ec adhuc areuraentum plus concludit nunc quam tunc
to bc retuted , , ... .

then as we concluderet, nec expenencia, vel auctontas, vel quivis
•^™^^ 6 !^» alius locus efficacius probat nunc quod non sic

IIOW, allQ JIC * *

of no more est, quam tunc probaret. Et negans puncta vel

value now than ,. ? ,. ....... , , • ~-

ihcy would bc taha lndivisibilia esse, nec vere loquitur de mstanti ^3

,l,en- temporis nec de motibus subitis, et generaliter de

continuacionibus accidencium. Nec arguet efficaciter

contra ponentes composicionem continui ex non quantis,

nisi prius stabiliret nullum huiusmodi posse esse: quod

faciendo nimis diu exceptaret principale intentum. 40

Thc truth that Argumentando eciam pro isto puncto, multum expedit

fEifn» 8 .» habere concessum quod omnia preterita vel futura sunt

IllllIIc dlc l l

present to God,

'i. iu deest B, 12. o r B.

CAP. IX. LOGICA. 35

Deo presencia: tunc enim scquitur omnc quod erit js of great use

.... . . ... • , !•' ■ i in this matter.

ahqualiter, lpsum est taliter; et per idem, si aliquid

dividet superficiem, vel erit summe propinquum ipsum,
sic sc habet: et hoc multum valet pro intento.
5 In oppositum est philosophus 6° phisicorum, 3 de F A.ris?otfe ' h? '
celo, et primo de generacione, per multas pregnantes many places,

. , • jt£ -i r% seems to

raciones et consideraciones dirhctles contra Democntum contradict this.

et Platonem : ut puta de tactu, de mediacione cuius-
cunque continui, de divisione cuiuscunque continui in
lojnfinitum, de continuacione indivisibilis cum alio, et
multis similibus que postea tangentur.

Sed ad illud respondet Linconiensis, dicens quod „ But ,

" . ' ~ Grosseteste

Aristoteles intellexit nullum continuum distincte sensi- points out that

... . . Aristotle has in

bue componi ex non quantis tanquam partes eius nu- m j niJ tnat
t5 meralibus. Et vocantur partes numerales partes quan- Y«i°*/ S
titative, que aliquociens hnite quo ad hominem sumpte continuous;

• n ^ 1 .. .. ■ and that, ot

constituunt suum totum, vel maius; et tamen tmpossi- course) cannot
bile est non quantum esse partem vel componere con- be . com P°sed ot

" ' ' mextended

tinuum sic sensibile. Verumptamen apud Deum est paits, such that

, we can

20 notum ex quot non quantis mundus componitur, et distinguish or

quecunque pars eius corporea; sicut notum est sibi Rut^Goc^ca'-
quota pars quantitativa anguli recti est angulus contin- as He knows'

_ ... _ . „ , what part of a

gencie quam Euclides, 3 elementorum 25 , demonstrat rightangleis
csse minimam speciem angulorum, et partem anguli thc s c m n H 5 s 5 h of
25 rectilinei. E2t sic dicit Aristoteles, primo posteriorum, 'angle of

.. • • j-cc continence.

punctam esse causam linee, cum ponitur m eius dim- Aristotle

nicione tanquam prius naturaliter. Ideo dicit Linconiensis adlll ! ts that the

" . r . .... point causes

quod ista opinio non contranatur sensui Anstotehs, the line.

sed sequitur ex eodem. Nec est possibile punctuale only^Tnot 3
3otaneere vel continuari cum aliquo 2 m intellectum quem opposed to his

~ n ^ doctnne, but

Aristoteles exponit de termino; quia supponit omne tale iollows from it.
habere ultimum.

Verumtamen unum indivisibile potest tangere reli- Onc point can,

, , . • j j in a wide sense

quum, large loquendo; quia esse ad eundem situm t0(icll ano ther,
35 indivisibilem positum cum alio; et sic potest continuari »■ c - bc in the

1 ' •» . same place

cum alio large loquendo, quia facere unum continuum with it.

,. r-, • hnt 1 »i - u~» A collection ot

cum alio. Et compositum ex 3 DU!> punctts, vel quotlibet po j nts j n oc id

number can
have halves ;

2 1 . miam B. 3o. it Tm B. 3i. det'uno B. 3^. oe B.

22 — 23. Angulus contingencie. We find further on (p. 48),
that the angle of continence is the one formed bv a circle tan-
gent to a right line.

36 JOHANNIS WYCI.IF

<:ak ix.

for in onu imparibus, habet medietates; quia sicut medium dupli-
Se must ^not" «^iter dicitur, vel per abnegacionem extremorum, vel

necessarily bc p er e que distanciam ab extremis, sic est dare duplicem
equal, r . ... ,. ...

though in medietatem : scihcet, medietatem, que est pars simph-
an °niust. 5 citer subdupla ad indivisibiliter plus vel minus suo tota 5
(et taliter loquitur arithmeticus de medietate maiori et
medietate minori numeri imparis). Et 2° modo, sed non
primo, habet omnis quantitas medietates, i. e. duas
partes quantitativas incommunicantes, quarum neutra
indivisibiliter excedit reliquam totum equaliter constitu- i<>
entes, licet ternarius et omnis quantitas habeat duas
medietates equales ad alium sensum.
Aristotle Nec demonstrat Aristoteles oppositum, sicut nec de-

''contrary to' 8 monstrat, si aliquod sit instans, ipsum est principium
T tr )if- unius temporis I et finis alterius ; cum primum instans B 1

Neither . . ' , , r . ,. . .

geometricians non precessit mstans vel tempus, sed capit alias signi-

philosophers ficaciones ex famosis modis loquendi philosophorum

liave anything naturalium, quorum non interest tractare de partibus

to do here, for ,.,?,., , . ... ,

thev consider punctuahbus ni phuosophia naturali, m qua demonstratur
beionfintfto causa per effectus, demonstracione quia est, cuius prin- 20
experience and c ipium est experiencia vel sensus. Punctus autem non

scnsc

Now the point est sensibilis vel ymaginabilis; ideo tractatus eius non
1S 'nor^even 1 ' 16 ' pertinerit specialiter geometre, qui solum de ymagina-

imaginable; bilibus pertractat directe, sicut nec naturali philo-
it belongs to , {, . .,, , ,

the province sopho. Sed lllud conservandum est metaphysico et 2?
meta P °hysics. aristotelico.

No number of Unde impossibiie est quod aliquis numerus substan-
points^can be ciarum vel punctorum, vel aliud preter deum sit simpli-
infinite: God citer infinitum, cum omnis talis numerus habet deum

alone is so. . .

God knows hnem suum extrinsecus finientem et ultimum eius punc- - , <>
points^go^to iu ale finiens intrinsecus. Ymmo deus satis noscit quo-

make up a modo omne quadratum per se sensibile inteeratur ex
sqnare or anv ... .... . ,. . ., ....

other figure partibus mimmis et pnncipns eorum lndivisibihbus

perceived by cumulatis. Et sic dicitur de qualibet alia figura prin-

the senses. cipiata ab indivisibilibus primi numeri, ut figurati. 35

Novit eciam in qua proporcione quicunque numerus

punctorum se habet ad alium: et de istis habemus nos

11 onc . inseparabilem ignoranciam. Scimus tamen quod, si una
linev.g.is ,

twice as long linea fuerit 2P la ad aliam, tunc numerus punctorum
contains twice ems est <l u pl ex a d numerum punctorum alterius : et sic 4°
as many ,je similibus. Verumptamen non possumus scire nisi

points;
but we cannot
know exactlv

u. abne" 1 " i>. 7. isto pro 2° B. 23—24. yniag b ' B. 26.aris 00 B.

32. 4«" B. 33—34. expt-f B.

CAP. IX. LOGICA. 37

sciencia confusa et communiter dicta aliquod tale ante- that it is twice
cedens; ut nemo mundi scit distincte quantum est hoc j n d| e d anything

corpus, quodcunque demonstretur ; quam velox est iste ielative to size.
r n ' * . . . movement, otc.

motus; quod hoc est medium mstans, vel pnncipium

: huius diei. Et sic de aliis singulis que supponimus

taliter se habere, quando contingit nos loqui de talibus

illis. Ideo dixerunt philosophi quod de singularibus,

propter suam infinitatem, non est sciencia. Omnem ergo «infinite' is a

numerum qui excedit ingenium nostrum ad aptandum term we . use
" D . ' . tor denoting a

insibi terminum specihcum naturalem vocamus lnfinitum, number in-

r ,. ,. • -c • conceivablv

sicut protunditas maris dicitur in una signincacione great- '
esse infinita; et talia que sunt hominibus inmensura- lf 1S in tn ' s

' p- . sense ot

bilia et illa voco infinita 2 m quid, vel quo ad homi- relative

. . «•■ , infinitude that

nem, et tta tntelhgo quandocunque pono numerum | eni p] ov jt

i5infinitum. when ■P e «k» n e

01 nnmber.
Unde, ymaginato quod Deus successive addat ad A Snppose that

punctum alia puncta, continuando unam lineam, est po int to

dare instans quando numerus punctorum erit 2 m quid another soas

. . n . . . to make a Ime,

iniinitus uni, et quando erit 2 m quid mfinitus alteri ; there will come

20 et sic diversi (2 m perspicacitatem suam) habebunt diver- the ^mJbeMs

sos maximos numeros illis iinitos, et diversos numeros infinite to one
. . . . . „ . . . . man, and then

minimos lllis innnitos. Nec est mconveniens unitatem to another,

, ,. , , ^ c j according to

additam vel subtractam a numero racere quod quis | lis powe r ot
non sufficiat distincte totum apprehendere confuse, cum conceiving it;

i- -ii r ■ an " t,le

25 cognoscatur de quocunque tali quod lllud esset finitum ; addition of a
et si esset duplicatum, quadruplatum; et sic quamdiu makes the
scivero numerare. Est ergo dare maximum numerum differencc

. between

quem quis potest distincte simul apprehendere, et nullum infinite and
numerum sibi infinitum excedentem solum per unitatem ' sense .
3o quem non sufficit distincte apprehendere. Omne enim Tnc greatest

. . . ., . . . . possible

disttncte sensibile conttnet ultra hoc quod scio distincte number of ages
calculare indivisibilia 2 m quid infinita. Unde maxima 'infmberf
multitudo evorum est numerus maximus possibilis, sed l' 10 , 11 ? 11 l } me , ls

. , . . . mhnite in the

hnitus, et per consequens multitudo mstancium, ter- future, it is not

35 minorum, vel parcium talium quaremlibet est finita; nor °i s it ° t aii

licet tempus sit infinitum a parte post, quo ad finem infinite in the

, . , ? , past.

lntrmsecum, sed non quo ad hnem extrmsecum (qui

est Deus) omnium novissimum. Et sic dicitur de pro-

porcionibus quod repugnat aliquam esse simpliciter

40 infinitam. Tempus ergo est sic infinitum a parte post;

sed non concipio quod aliquid possit esse sic infinitum

nnii B, 36, ap_p< B.

3» JOHANNIS WYCI.IF CAP. IX.

a parte prius, nec quod aliquod tempus posset anterio-
I cannot rari ; nec quod linea simpliciter infinita 2 m unum

conceive ot a . . . ,.,«.,. • r> s

straight line extremum possit circumduct vel figi aliter termino o "2
'"formi^n^ "^' ^ xo P ro P ius P er eius talem amocionem, ut communiter

circumference ymaginamur homines. Unde satis est pro sensu philo- 5
or having an ,. , . . . , ,. . .,.,

end anywhere, sophi quod omne continuum sit 2 m quid divisibile m

We that S the mit ' n fi n ' tum et ultra omnem numerum finitum a viatore
extended is distincte noscibilem. Unde volens argumentare infini-
'divisible tatem simpliciter per communes exponentes, nunquam
relatively to us ; p rOD abit illum saltum monstruosum : et sic in infinitum. io

no other r

infinitude of Sed do ultimum cuiuscunque corporis, superficiei, linee,

division can be . a . . . _ . . ,

proved. ve l nniti termino mtnnseco. Et patet solucio ad pnmam

racionem factam.

Second 2° principaliter areumentatur quod nullum infinitum

Objection. ,. . • • a i- j i-

All 'infinites', sit rehquo maius; quia sit A hnea pedabs, cuius puncta i?
th^theorv s ' nt su bdupla in multitudine ad lineam [B] bipedalem ;

contain the et pono quod C [etl D, uniformiter movendo, describant
same number . ,. , L J . , . . ,

of points. For lstas hneas adequate m hora : et tunc videtur quod tot

lf u J° s m ° e b r ,les precise puncta tangeret C in ista hora sicut D, quia

spaces utrinque precise tot quot instancia erunt in ista hora; 20
respectively , ,.. . . ,

equal to 1 and e ° quod pro quohbet mstanti tanget solum unum

1 hou/for The novu m punctum. Cum ergo quecunque sint equalia

same number alicui tercio sunt equalia inter se videtur quod uterque

of instants) . .,.,..

they pass over maximus numerus punctorum sit equahs alteri, sicut est

number^of e qualis maximo numero instancium huius hore. Et idem 2?
poinu. deducitur, ponendo A et B circulari concentrice; tunc

Or if the two . r • r> • 1

lines A and B precise tot puncta sunt m B quot sunt semidyametn
circumferences aD '^° ac ^ centrum ; et tot sunt puncta in A: quia que-
of concentrical Hbet talis dyameter tanaeret in A disparem punctum,

ci rclcs thcn . c .

there are as sicut tangit in B, cum omnes tales pnmo concurent 3o
n p a !!- v S.TJi^i» m centro, eo quod aliter non esset recte. Et idem
radii of its deducitur de infinitis punctis existentibus in eodem situ

circle * . . ■ .. •

and just' as indivisibili applicatis mfinitis pyramidahbus 2 m conos
many m A; ac j eundem punctum in aere. Et ad id fiunt multa

101 tne lauii r

are the same argumenta mathematicalia et geometricalia, reducendo 35
centre opposita conclusione io me et cuiuslibet conclusionis

ItisZrtrue Euclidis -

that either ot Et hic dicitur quod claudit contradiccionem C et D

the mobiles ,., . . , . ,

passes over pro quohbet mstanti huius hore tangere novum punc-
one ^nstant tum ' sic tarde movendo. Pro quo notandum quod^o

1. appq B. it>. B deest B. 17. et deest B. 35. redu d0 B.

36. Q n « B.

CAP. IX. T.OGICA. 39

dato puncto velocissime moto qui, gracia exempli, sit Alonc the
punctus equinoxialis; ille pro quolibet instanti temporrs pmSt^fntoe

adquirit et deperdit situm punctalem et nullus alius sk . v P as ses over
,. .... . . one point ln

tardius motus; sed ahquis exceptat per duo mstancia, each instant;

5 aliquis per 4 01 ' instancia, et sic proporcionaliter 2 m quod all others pass

tardius movetur illo. Nam motus celi est minimus pos- according^as

sibilis quo ad multum de situ describendum in narvo they move

... ..... .,, slower, for the

tempore, eo quod est velocisstmus possibihs: et llle est movement of
mensura omnium aliorum motuum; non solum regu- mos/rapid

lolariter dictus mensurare tempus et aliorum motuum possibie

* . and not onlv

quantitates, sed erhctens omnes ahos motus propnos, is taken to

cum, cessante illo motu, cessarent alteraciones et motus ^eanyljcies

locales quicunque mobilium non intellectivorum. Patet nieasure all

^ 1 others.

ergo quod quihoet punctus recte motus vel circulanter

i5per horam tardius quam punctus velocissime motus,

tanto pauciores situs adequate describet. quanto tardius

movebitur.

Et ex istis potest patere. cum nichil potest velocius Note that this

moveri motu successivo quam movetur equinoccialis, a t 8 r 'u t " that the"*

20 et cum Deus non potest creare maiorem mundum quam worid cannot

1 . ^ be greater than

potest circumducere, sequitur quod non maior mundus it is; for God

potest esse, nisi forte posset moveri successive motu can W orld loo °
subito, stante continuitate parcium: vel forte Deus posset 2reat t0 u be

. . r . . r revolved thus,

spisstus ponere punctaha m mundo, stante erus circum- unless under
2.5 ferencia in eodem situ, ita quod poli possent quantum- hwotheses
libet plus distare sine eorum motu. Conclusio princi- w "'cn are very

..... . _ unhkelv.

pahs de posicione mundi rn magnitudine, situ, figura,

et terminis inseparatis consequentibus est multis eligibi-

lior, quam alie recitate.

3o Patet ergo ex dictis quod argumentum 2 m peccat Thus in this

n ,, • . • , iii-* areument tlie

B ii2"in materia, caprens quod omne punctum | locahter assumption is

motum pro quolibet instanti adquirit situm punctalem: ,. wrong :

r " . " . . . r . It mav be

quod non est verum, cum sicut intercisiones talium urged tliat if

, • • • ,.^ , ,. so, we mav

adquisicionum proporcionaltter ad tardttates motuum. j ust a s wefl
35 Sed argumentatur contra illud per hoc quod tales , cal ! movement

_ . . . dunng an hour,

motus non essent continui, cum, pari evidencia vel rest during

, •, , . ..... that time,

matort, mobile per horam qutesceret qutete llhs oppo- yet W e see the
sita: experiuntur tamen tales motus esse contra nos. ccntrary.

10. doctus B. 26—27. Con° pu ,|i8 B. 28. qiitibo B.

2. Punctus Equinoxialis. Doubtless the point where the
equator is crossed b\ tlie ecliptic, and which is supposed to turn
round on the equatorial circle once a day-

40 IOHANNIS WYCUF CAP. IX.

We answer Hic dicitur quod loquendum est de continuacione mo-

that continuitv , , ... ...

of movement Is tuum quo ad tempus vel quo ad subiectum, sicut di-
apparent, not cendum est de continuitate formarum substancialium

I C J I , ct S 311

continuity is. et simplicium in mixtis, et de densitate ac raritate cpr-
The senses porum. Pro quo declarando, notandum 2 m sentenciam 5

often misiead • ....

us in this perspectivorum et communem expenenciam, quod maxima

matter. decepcio contingit in sensibus, in significando continui-

When the time tatem motus. Cuius racio est, quia tam ad situs quam
taken up by a , ■ a ■ ■..

phenomenon is ad motus signihcacionem requintur tempus conveniens;

th Very sll0I anv et ^ eo P arv itas temporis facit quotlibet illusiones; ut io

illusions. ticio circumductus in noctibus videtur causare ignitum

brand, swung circulum, sicut et punctus sensibilis rubricatus in base

round, seems a } Da troc i celeriter circumducti; ut exemplat Avicenna

circle ot nre ; . ......

a red point on 6° naturalium, et Boccius in principio musice sue, et
forms^circlc experiencia communis de ioculantibus docet idem. Et i 5
t°o, when it patet quod non est credendum sensui generaliter in
Reason, not talibus, sed pocius racioni, errorem sensus corri^enti.

sense, must be ,, , , • ' , ., • , , , .,

judge in such Unde de singularibus sensibus habemus exilem scien-
matters. ciam, quam aliqui vocant scienciam communiter dictam

scienciam putativam, probabilem, thopicam, sive fidem. 20

We do not Ex ista proporcione ergo temporis convenientis, ex uno

minute latere latet sensum talis parvus motus velox, et ex alio

•e^ts^dlslinctlv ^ arere m anet in sensu communi et ymaginativa species

but there is a et iudicia servata de coloribus et sitibus, dum motus

feeling that fuerint celeriter repetiti; et hinc fit talis illusio. 20

produces the 2 ° supponatur ex supra dictis quod sicut motus

continuous agregatus vocatur motus inter cuius partes intercidunt

motion. , , , , • ,• .,,. .

This motion is rnulte quietes vel multa substanciahter llh impertinencia,

thus an proporcionaliter dicendum est quo ad intercisionem
aggregate 01 . r r ^

manv mstancium de quandalitate vel tempore agregato. Sic 3o

movements and • 1-11 1 • i- j , ,

manv rests. enim oportet philosophum loqui, amphando verba de
presenti, quando loquitur de huiusmodi agregatis; ut
patet de stirpe vel genere, de religione vel ordine, de
populo vel quacunque alia multitudine.
Continuity of His premissis dicitur 3 quod dupliciter dicitur mo- 35

motion mav • , • ,. - , ,

apply eitherto tus continuus ; vel simphciter ut solum motus, vel
rtiovement velocissimus, inter cuius partes non est aliqua invasio

withont any . . * ~

intermingled quietis opposite; vel motus continuus quo ad eius
movement of primam mensuram, licet intercidant multe quietes oppo-

which the s ; ie _ j7 t j srum voco motum continuum 2 m quid. Et^o
pnmary . .

measure is taliter oportet quemcunquc philosophantem ponere
continuous.

i5. deiocnla 1 ' 9 B. 36. sol B.

CAP. IX. LOGICA. 41

omnem progressionem, omnem tremorem cum suis To the sccond
., ■ • , sort belong

consequentibus esse continua, ut sunt soni cordarum, pr0 gression,

et eeneraliter omnes soni vel loquele; cum quotlibet and undulatory

& p ....". movement,

similibus, in quibus sunt quotlibet intercisiones, racione such as sound,
' n ,. , t ,• which a PP ears

3 motuum reflexorum, licet sensus decepti putant taha fn De unbroken

simpliciter esse continua. to our senses -

Istis notatis, dicitur quod quilibet motus successivus All successive
j ^- ttjj^ .. motion is

est modo suo continuus. Unde datus motus est con- continuous, for

tinue per suam primam mensuram, hoc est, agereeatum jt exists during
1 r _ .... . . p . a continuous

10 ex instantibus vel quandalitatibus mdivisibilibus, m aggregate of

quorum quolibet movetur mobile talis motus; quia pro

nullo signo illius mensure desistit. Et proporcionaliter

dicendum est de quiete opposita habente mensuram

incommunicantem sed commixtam. Et patet solucio. Sic . DeveJopment

. l . is a contmnoiis

i5enim est motus augmentacioms contmuus, hcet multe motion, though
quietes intercidant (ut vere dicit Commentator); et ita ' '"'^pested! 1

continuat. quantumlibet tarde motum. suam mocionem , bec . ause jt

n . ... tulfils ltselt

respectu sue prime mensure. Nec est mconveniens, sed continuously in

consonum racioni, vocare agregatum ex indivisibilibus '' f Time. 1 ™ 06

20 aut divisibilibus distantibus substanciam, quantita- ,,T nere j s
11 oh , ,- ,-, • i-n- • notlnng absurd

Biirs tem quahtatem, etc. ut alibi patet dinusius. in calling

Ulterius, quo ad 2 m de A et B circulatis concentrice, '"poTnts a^

dicitur quod talis est proporcio numeri punctorum ad supstance or a

M J *. . l . ,. , . quality.

numerum punctorum, qualts proporcio circuli ad cir- In the case of

25culum; et ita generaliter de quibuscunque continuis et ^circles 6 "/ 10

multitudinibus ipsa continentibus. Ideo ponunt sapientes whicli onc

r . r . ' circumterence

concorditer quod prtma racto mensurandi est ln nume- is double ot

ris ; et patet quod quotlibct semidyametri et circuli con- formei^win e

current, antequam deveniatur ad centrum, servarido rec- liave double as

n many P oints.

3o titudmem.

Ideo est assumptum argumenti falsum. Quis namque The

negaret quin, ponendo puncta A circuli esse inmediata, of^the^worid^fs
semidyametri iniciate a punctis inmediatis statim con- probably a

r .. . ., .,. P crtect eircle,

currerent antequam procedatur dtstancta sensibth versus with the least
35centrum? Unde opiniabile est quod circumferencia mundi cur^atm-e ^and
est maxime reeulariter de possibili circularis; et cum exceeds the

. r . . nearest P ossible

ipsa habet graduum remissimum arcualem, opmabile inscnbed
est quod supremus circulus excedit circulum proximo C point 6nly" C
suppositum solo puncto. In circulis autem magis curvis, but . the others,

rr . . . ,. . ,. bemg more

40 propter lrregulantatcm ulttmo linea circulans excedit curved, differ

sibi proximam multis punctis; et hec est 2 a consideracio points?

quare non potest esse mundus maior, quia quantus

mundus potest esse, tantus potest esse mundus circu-

laris: sed non potest esse maior mundus circularis, cum

42 JOHANNIS WYCUF CAP. IX.

This again remississimus gradus circulacionis possibilis sit sue cir-
P worid ca^inot 6 cumferencie ultime conveniens: ergo, etc. Gum enim in

be larger than q ua libet latitudine sit dare cradus immediatos et eradum
it is; n . . . D . °

for no remissimum 2 m lllam viam, patet quod sic est ponen-

jess^curved^is ^um m latitudine curvacionis. Possibile est ergo deum 5
possible, and creare mundum 2 m quamlibet partem sue circumferencie

the world- ..... ^ * . . .

raust be a remississime circularem; et cum nemo scit probare quod

spieie ' non sit ita de nostro mundo, patet sequi ex illo sup-

posito et opinione de compositione continui ex non

quantis ac aliis necessariis, quod non potest mundus 10

This takes alius esse maior. Nec plus derogat hoc infinitati divine

God^powe™ potencie, quam quod non potest producere alium filium,

adnichilare suam fabricam, vel producere mundum in

an iniinite specie milius figuratum. Sicut ergo esse mundum infi-

worid no"arger nitum simpliciter propter nimietatem magnitudinis noni?

than a pea, are esse t validum nec esse mundum equalem pise propter
both equally . . ... , . . r r

impossible. mmietatem parvitatis eciam non valet; sic videtur quod

can^fonger 6 i nter ^ec extrema intelligibilia est dare optimum gradum
ihan the medie quantitatis; quoniam verisimile est Deum scire

diameter of the ,, • ..,..,. . . _ . .

world: et velle in tam principah tabrica contigisse. Ex lstis 20
lfnes^which patet quod non potest esse linea recta longior quam
cannot possibh mun Ji dyametrum et per consequens non quelibet linea

be straightened. .„,.,.

est rectificabihs.
it is said that Ad 3 m dicitur quod impossibile est multa puncta
' of^many 65 ve ^ substancias punctales esse simul in eodem situ 2?
pyramids indivisibili ; quia per idem possent multa prima subiecta

touched each . . ^ . r :.,..,

other, manv situs huius esse in eodem situ mdividuo: quod repugnat
be'h'i Ve^ame formaliter cum hoc posito de A et B subiectis. Patet

, place. q U od aliud est A situari et aliud B situari; et per con-
But this is n . . . . ' v. . ,

impossible, if sequens situs vel situaciones sue distinguuntur. Et ldem 00

^tlie position l s eq u ' lu r de nbi indivisibili, cum sit actus qui multipli-

of apex A and catur ad multiplicacionem subiecti sui primi. Et con-
Ihat ol apex B . . r \

are different. firmacio huius est, quod tanta toret racio repugnancie

the^stfi-rie St q u od puncta forent simul quo ad suos situs, sicut quod

imoossibiiity qiiantitates molares essent simul coextense; sed hoc non 35
for two points ' .....

to coexist, as potest esse : ergo nec pnmum. Si enim quihbet punctus

volumes. ^ potest esse simul cum puncto B, tunc totum A potest

coextendi cum toto B, et per consequens totus mundus

These apices potest esse involutus in quamtumlibet parvo situ. Dicitur

St ide. C as er g° quod puncta | conalia pyramidis cumulata con-Bii'3*

maamtiK

has been stituent maenitudinem, ut tactum est superius. cum

shown ;

1. circtilarius B.

CAP. IX. LOGICA. 43

unum distabit ab alio per quotlibet intercepta. Unde to suppose the

. . ... . ... .. contrary is to

argumenta hominum volencium detrudere quotlibet talia beg "the
puncta in eodem situ indivisibili petunt pro fundamento question.
quod non sit possibilis composicio continui ex non
5 quantis. Ideo illud 3 m non est probacio, sed peticio
principii.

Unde alias dixi quod non possunt plura quam sex Only six points

,. / . . can touch a

puncta mmediate circumstare eundem punctum m me- seventh
dio. Et hec est una causa quare septenarius est numerus ^ddfe: thus 6 ?

10 universitatis. Omnem erso punctum mundo sensibi- is the number
,. . . . . ,. ,., of totality.

hter lntrmsecum circumstat tnmediate, versus quamiibet

6 differenciarum, unus punctus. Sed argumentatur com- dtfficuTty-V

muniter quod quemlibet punctum intrinsecum circum- would seem

* . „ . ... . tliat everv pomt

stant puncta lnnnita; quia sit A punctus m aere quem j s touclied by

i.isolum sex puncta tangunt 2 m istam viam ; tunc patet ^'"itlmde^of

quod A constituit trieonum superlicialem, quadratum, ° thers -

n . °, .., ■ c If a e iven

pentagonum; et sic de qualibet specte hgure super- point A touches

iicialis, quo ad gradum eius minimum. Ex quo sequitur W hich is^tself

quod A tangit infinita puncta ; quia, sicut tangit punctum touched on
~. ° * ~ . i each Slde bv

^odirecte onentalem et punctum directe occidentalem, ita the points C

tangit utrumque immediatum suprapositum aut suppo- ^ n mU st aj| n

situm iilis punctis; quia, sit B punctus inmediatus A touch these

r n . . . ,. . and so on ad

onentali, et C punctus sibt mmediate suprapositus, et infinitum.

D punctus inmediate supra positus A B in linea eque

25 distante inmediate B C lineam; et patet quod A B C D

constituunt unum quadratum minimum, et quod unum

quodque istorum 4°'" punctorum sit inmediatum cuilibet

eorumdem. Videtur ex hoc quod nullus punctus est

fingendus intercidere inter unum et alium. Quod con-

3o firmatur ex hoc quod linea aliquante incidens, que

habet punctos angulares intrinsecos, cum sit recta et

continua, habet utrobique puncta inmediata. Patet ergo

quod A, ex una quadrata superficiali, habet 3 a puncta;

scilicet B C D sibi inmediata, et per idem habet versus

35 occidens alia tria puncta; et sic habet sex puncta in-

ferius tangencia; et per idem, multiplicando pentagonos.

12. drarp B. 14. ac' B. 16. .\ Um B. 21. ntrf B. 26. .•i t,,m :

and so all alnng B. 3o n'qe B.

1. Unum distabit. Wyclif seems inconsistent here. He all
along savs that his indivisible points are 'inmediata'; which 1
cannot understand to mean anything else, except that they touch
each other.

44 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

exagonos, etc, haberet ex omni parte puncta circum-
stancia intinita.
r note S that thT' ^ ro 1sta consideracione solvenda, notandum quod
world, with mundus, sicut quotlibet eius partes, habent posiciones

each of its ,. _ . , . . i- -

parts, has suas lineares et superhciales, quarum posicionum radix ?

con-espondin" est -> x dynamiter mundi ; scilicet longitudinalis, latitudi-

to its diameters nalis et altitudinalis. Iste autem tres dyametri, sicut et

breadth an'd quelibet linea ab aliqua istarum eque distans, habet

hei *the's e aliam manierem posicionis suorum punctorum, quam

diameters have alia linea reliqua obliqua. Sicut enim non esset racio 10

their points . •,.,. . ,. ... .. , . ,. ,

placed scisstbilitatis hgni vel lapidis 2 111 poros longitudinales
a^ofher^lines 11 P° C1US quam transversi, nisi racione disparitatis in

somewhat like continuacione linee naturalis. sic in mundo non esset
directions ot . , ,.,.,.,,.

cleavage in racio quare una dyameter esset longitudinahs vel latt-

woodorstones; tudinalis, pocius quam quelibet tracta ad quoslibet polos i5

mundi, cum esset racio specialis quam ego pono a

michi probabili ex posicione suorum punctorum respectu

and they punctorum alterius linee ohliquate; et hinc videtur
inHuence the . . . „ . . . . . , , ,. -„

position of radios tnrluxos m tsta mferiora habere disparem emcaciam
tiiat°_ n _rven° 2m mocium disparem incidendi. Dico ergo quod omnis 20

point A will punctus sensibiliter intrinsecus alicui istorum trium
be touched bv ,. , ., . ,. . . ,

only 6 other hnearum vel sibi eque distancium, tangit duos punctos

direction "of^the ^ n eaciem linea, et nullam reliquum angularem. Ut in
ihree diameters casu posito, si A sit punctus talis linee, tunc illum

of the world, 1 _ !•«■

and by no tangunt solum sex puncta versus 3* dinerencias supra 2?
others. dictas, ita quod nullius quadrati minimi puncta angu-
laria obliquata a posicione predicta tangunt se.
it does not Et si areumentatur quamlibet lineam [non I directe

follow that •-, ... , ,. LJ „

any line drawn incidentem quo ad posicionem | predictam esse curvam, B 114
benf 8 unless 'fn ^icitur quod non sequitur. Pro quo notandum quod ?o

this direction: quilibet punctus linee primi modi est punctus linee
for it will ; ,. r TT r , .. . ,. r . . ,

touch that - modt, et econtra. Lnde linea m medio mcidens mter

of^anotlier^that ^ uos semidyametros mundi, dividendo angulum rectum

touches it, and \n duo equalia, ut loquitur geometer; ut, gracia exempli,
belongs to one „ ,. . , . . l . , . , _,

of the three ( > hnea mcidens mter A semidyametrum onentalem 3r

diameters. et; g semidvametrum meridianum, tangit per centrum

i5. t c,rl 1!. 18. v'er B. 20. incedendi B. 22. ta nt B. 28. non

dee.it B. 32. lra B.

28. It is with some hesitation tbat I have added nou here,
supposing directe to mean 'in tlie direction of one of the world's
diameters'. Anv line produced to tlie point A in another direc-
tion would form a curve witli its lasi two points, so to speak.

GAP. IX. LOGICA. 45

punctum A linee inmediatum centro. \Lx quo sequitur
quod ille punctus A linee est medius inter centrum et
punctum angularem proximo supradictum punctum in
linea inmediata. Et sic ascendo obiique 2 m situs indivi-
5 sibiles inmobiles et sempiternas. Unde, quicunque con- No line could
cedit talem lineam non esse rectam inveniat in mundo None^ot i?s'
alium situm reccius positum vel ponibilern inter extrema. intermediate

„ . ...... . ... points is out ot

Rectum enim est longitudinahter positum, cuius nullum Hne with its

medium obliquat ab extremis eiusdem. Et si argumen- ff^be^said

lotatur quod non sit racio quare punctus A linee, in- that it migbt
,. . „ r . as well toucli

medtatus centro, sit extremum C tangens centrum, quin any other point

per idem punctus B linee, inmediatus centro, sit ex- i„ t °Jif 1, tLl Ilc

r r . ' centre, tnis

tremum C linee per quod tangit centrum : dicitur quod is denicd.

• bccnu sc thcv

sunt due tales hnee, quarum utraque communicat cum form different

i5reliqua in omnibus preterquam in signatis punctis. Ideo by^ne po?nt 8

oportet ex supposicione capere C esse lineam illam ' °nly.

.,-.,. . This is a

que per punctum A linee mmediate centro tangit sophism: The

centrum. . DointA ,

touches B, and
Ex istis patet quod non sequitur: A vunctus tangit tlle pointB, C .-.
„ r, ■ ,-. i A touches C.

20 B punctinn, et h punctus tangit L punctum: ergo. A it is true that
punctus tangit C. Ymaginacio autem non sufricit ista i,^!;"",!, !.,

^ H I t <> I .. I I i v. ' I J L -^ ^

capere, cum solum capit sensibile cumulari supra sensi- things;

, ., . ... . . . , . but we must

bile et per consequens inter ula mtercidere angulanter transcend

unum minus. Ideo oportet superius ascendere ad aciem ima j|\e?lect n - by

25 intellectus in recte concipiendo composicionem continui a work of somc

„ , / , , difficulty,

ex non quantis. Quod grave est facere, ex hoc quod because

vmaginacio cogit intellectivum in apprehensione cuius- cannoTfind^the

eunque vmaginabilis; et cum in toto ambitu sui obiecti inextended

, ,. . anvwhere, and

non reperit composicionem huiusmodi parcium, non est consequently

3o mirabile si dissentit. Sed intellectus dicit sibi quod est * t .l\ ssc " t t s ' j

dare parcium indivisibilium composicionem aliam, quam nominem

,. aaainst

non est suum discutere. Nominalists :

Sed quia dicta posicio videtur plurimum repugnare ^athematicai'
conclusionibus geometrie cum suis principiis; ideo expe- points.

.,. • ,. ,. ..,.., . lines, &c?

3a ttt parum disgredi, ne posicto dicta videatur contrana it not, how
tam lucidis veritatibus, ex tam firmis principiis de- ^geometricaP
monstratis. Libenter tamen scirem a modernis arguen- difficulties?

., ._ . ,. . , . . against us.- 1

tibus geometnce contra dictam viam de composicione And if thev do.
continui ex non quantis, quid ipsi vocant lineam, super- ^p^fjo^as 1 ''
40 riciem, punctum et angulum ; si negent talia mathema- tnie -

ticalia posse [esse], quomodo non verentur arguere, pec-

41. esse deest B.

46 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

cando in materia, dum sumunt sibi notoric impossibilia?

Si autem dicant quod necessarium est esse huiusmodi

elementa, ut oportet geometriam supponere, coacti erunt

concedere quod talia non possent mathematice sustineri,

nisi ponendo sua subiecta indivisibilia, et per conse- 5

quens componere substancias sensibiles quarum sunt

principium.

Dirtorent Primo erqo notandum quod unumquodque a ot pre-

senses: . ° ...... ..

(!) o/a point: dictorum potest lntelhgi equivoce. INam punctus potest

minimum signiticare vel minimum sensibile 2 m 3 S demensiones 10
perceptible hy terminatum intrinsecus quantitatis continue permanen-

o ur scnscs or ....

the absolutely tis, vel terminativum linee intrinsece simpliciter sine

oFa Hne? Dd parte. Et sic linea potest significare vel quantitatem

{2)Ofaline: continuam, permanentem, sensibiliter longam, sine sen-

length either ... . ' : , » ,. •, i „

without sibili latitudine vel profunditate eiusdem, vel 2° quan- io
Se or rtfcknessf titatem permanentem sine | latitudinali profunditate B 114"
or without any simpliciter. Similiter, superficies potest significare quan-

(3) Ofa titatem huiusmodi longam et latam sine profunditate
len*g1t?an'd sensibili; vel quantitatem huiusmodi sine profunditate

breadth simpliciter. Et res primi modi vocantur apud philosophos 20
without r r 1 t-- i f

sensible puncta, hnee, vel superficies naturales. Et res 2 1 modi

''absofutely 01 vocantur puncta linee vel superficies mathematice. Et

without diversimode sencientes statuerunt sibi talia naturalia

thickness. . . . . . ,. ,

(4) Of an disparium quantitatum; sed omnia huiusmodi, solo
eithf/uie intellectu noscibilia, sunt posita in suo termino naturali. 25

relation of two Anqulus eciam potest significare posicionem figure sen-

natural lines, .,... r ,. , ,. ,

meeting in a sibilis 2 111 concursum linearum laterahum ad punctum
na or "of two nt ' eius signabile naturalem; vel posicionem significanter
mathematicai simpliciter 2 m concursum linearum lateralium ad punc-

lincs meeting r . . . .

in a point tum eius mathematicum termmantem. 3°

„1 th^same Et iste yi^etur esse sensus Euclidis et aliorum mathe-

The Hrst sense maticorum loquencium de istis 4 01 ' modis rerum. Non
seems to bc . \ . ... .. ..

cmployed by enim potest mtelhgi omne tndivisibile esse punctum,
No UC evei7 q uia tunc Deus et quelibet unitas ac principium cuius-
'indivisiblc', cunquc ireneris esset punctus. Ymmo sunt quotlibet 3p

onlv that . ,. n . ., .f. . ' ,. .

'indivisible' of lndivtsibiha situata, quorum nullum poterit esse punc-

NV 'made 5j! " tus - Ideo melius et planius dicitur quod punctus descrip-
is a point. t i ve est indivisibile compositivum linee. Et si obicitur

This is rather . '

a description quod linea, cum sit puncto postenor et compositivum,
definhion ; cum sit passio vel accidens puncto, non debet cadere -P
in eius diffinicione: dicitur quod punctus, cum sit extra
genus, describi potest, sed non proprie difiniri. Nec est
inconveniens in tali descripcione poni quodammodo
posterius. Verumtamen patet logico quomodo punctus

CAP. IX. I.OGICA. 47

est prior linee in clemcntari composicionc. Sed linea at <'">' ratc tllc

. ..,,.. „ . . word 'linc'

est pnor puncto m hnali racione, cum est hnis gracia can enter into

cuius est punctus 1 . Et sic eadem causant se reciproce ^otatecause

in dispari genere causandi. Et oportet proprietates each otner
. . . . diverselv.

5 capere logico differenciarum latencium in quotlibet

dcscribendis. Ulterius, quo ad decripcionem linee vel Note aIso that

r. ■ ■ , , , • ,,,., points, lines

superhciei, notandum quod longitudo vel latitudo non and arcas are

cst eius genus vel species, sed passio aut accidens; sed ^bltance^

sicut punctus aut punctualitas est substanciam esse vunc- . and mean

......... , r simply tiiat a

lotualem, sic linea vel hneahtas est substanciam esse substance has

linearem, cui inseparabiliter accidit longitudo ; et super- '"'or^surfacef 11 '

ficiem que est substanciam esse superticialem insepara- In each body

biliter consequitur quo ad speciem latitudo, licet eadem maximum of

superficies posset nunc esse longior aut lacior, et nunc surfacfand of

i5brevior aut striccior eadcm, dico 2 m materiam. Pro number of
,,.,., , . points.

quo notandum quod m quohbet corpore est dare maxi-

mam lineam, maximam superficiem, et maximam mul-

titudinem punctualium, que est prima mensura penes

quam attenditur cuiuslibet talium magnitudo.

20 Ex quo patet quod eadem corporis magnitudo sit And its sizc is

equalis sue maxime linee et sue maxime superficiei; et Sls S greatest°

per consequens rectificata maxima linea mundi haberet length or
, ,. . , . surtace:

duo extrema cum medio et proporcionem finitam ad

quamlibet eius partem, manens continue causata: ut
25 mundus. Hec tamen rectificacio est impossibilis, sicut though in somc

et posicio linee simpliciter infinite. Talis enim foret ^cann^otVe""

infinitum maior mundo. madc straight.

2° patet quod linea non superaddit multitudini punc- The line adds

torum nisi continuacionem ; superficies superaddit linee "^points^but C
3u continuacionem linearum inmediatarum, et corporeitas ■ the . ir ,

. . r continuitv: tlic

continuacionem huiusmodi superficierum. Unde in pre- surfacc is but
dicacione 2 m causam suscipiunt omnia hec 4 01 ' de se tfnts^the

invicem predicacionem, licet non formalem. volnme, a

•ii- senes ot

3 patet quod longitudo, latitudo, et profunditas non surfaccs that

35 sunt quantitates sed quantitatem continuam consequen- Length^breadth

tes, licet geometre propter ampliorem noticiam et dif- and height are
. ° . . . r not quantities,

terenciam accipiant longitudinem et latitudinem, loco

generum linee et superficiei. Nec ista duo et profunditas and thus

correspondent proporcionabiliter quantitati. Nam nullum "ar^e^as^tls

Bu5"corpus est precise eque maenum, ut loneum, I quia ,0 " fi > for then

'. r n ° ' bjin ^t would be

tunc tpsum et linea sua longitudinalis essent equalia; equal to its

own leneth.

1. logico pro lincc fsicj B. 28. multitudinem B. 20. lineam B.

48 JOHANNIS WYCLIF ' ■"'■ IX.

et idem esset argumentum de qualibet superficie assig-

A line may be nanda. Et de linea patet idem, cum quelibet linea in-

a 9 body" butrtie finitorum punctorum quo ad nos sit alicui corpori

body could eoualis cui repusnat esse eque loneum cum eodem.

not be of the ^ . , , , ? j- • , •

same length. Potest eciam deperdere longitudinem per circumlacio- o
Ll be 8t lost V bv ld nem > ut videtur, stante magnitudine. Ymmo magnitudo
merely turning et parvitas sunt passiones quantitatis; et idem est iu-
ihe bodv m the * c ,■ /V • • ♦. •

sense of dicium de protunditate. Omnia enim tsta suscipiunt

breadth. ma gj s e t minus, 2 m relacionem quam superaddunt

quantitati. i<>

As for angles, Ulterius quo ad anguli descripcionem patet quod
definition diffinicionem Euclidis oportet sane intelligere supra
^rooerlv verba. Nam primo videtur ex diffinicione Euclidis quod
understood. angulus sit tam contactus quam applicacio linearum ;
but a meeting et si sit contactus, tunc indubie est indivisibilis, et po- i5
° f iHs an" test manere non angulus; et si sit applicacio linearum,
indivisible tunc est agregatum ex multis applicacionibus extensis.
if ifis tieir Ideo vellem quod sollicitantes se ad pugnandum com-
"aagreaateof" posicionem continui ex non quantis per impugnacionem
many extended sentencie geometrice de magnitudine angulorum essent 20
liut thosewho primo fundati in noticia quantitatis eorum; quia no-
Tu^s stem'' ticiar 11 q u *d est oportet precedere noticia qaia est de
require to Iearn eodem.

what _, ... , , • . _

angles are. Suposita ergo descnpcione angulorum phisica, patet

^angks^into 1 q uo d sicut figurarum, sic et angulorum quidam est 25
thosc that corporeus et quidam superficialis; et superficialium

concluse a . , -,• ■ , ui* •,•

space or onh quidam est rectihneus et quidam obltquilmeus; et

the a iatter a into obliquilinearum quidam est in superficie convexa ut
reciilinear and anguli sperales; in talibus enim habent 3 S anguli 3 S an-

curvilinear, , , , a • • ■>

acute or gulos rectos; ut patet de quadratis extime superhciei 3o

or descrfbe^ on m undi. Quidam autem sunt anguli acuti obliquilinee,

a plane, when e t oblique superficialis ; ut anguli intrinseci zodiaci

may be curved, et equinoccialis; et alii anguli huius sunt obtuis;

orboth. ut an g U ij extrinseci illis oppositi. Qutdam autem anguli

obliquilinei sunt in superficie plana ; et tunc vel sunt 35
obliquilinei 2 m unum latus tantum; ut angulus contin-
gencie vel angulus intrinsecus sibi oppositus; quorum
primus causatur ex porcione linee circularis et recti-
linee eundem circulum contingentis, et 2 l,s causatur ex
eadem porcione linee circularis et dyametri circuli con- 4°
currcntis. Aliquis autem est oblique lineus 2 m utrumque

12. mlelligi (sic) B. 32. 50» 1 B. 36—37. ojin* B.

36 — 39. See pag. 35.

CAP. IX. LOGICA. 49

latus tantum ; ut angulus causatus ex contactu duorum

circulorum. Et angulorum superficialum rectilineorum Rectilincar

quidam est rectus, quando linee recte super se erigun- dlvfded into

tur; quidam est obtusus, ut quilibet maior recto; et ri 8 nt j obtuse,
' n .,., . and acute

5 quidam est acutus, ut quihbet minor recto: et quot- angles.

libet sunt proporcionabiles divisiones de angulo cor- difficuWes.

pores, ut patet faciliter adaptanti. (i) The angle,

., .... ,•- ,• belonging to

Sed videtur ex descnpciombus supradictis quod qui- the whole
libet angulus sit multus per totum subiectum, et per :xt s e ides 0t is tS

ioconsequens multus magnus. Videtur eciam quod ad indefinitely

,-, ■ great.

eundem punctum essent quotlibet anguh; quia quot (2) Anv number

sunt figure sic posite ad datum punctum, tot sunt ° *„! p S f n re in

aneuli. ?° videtur quod nedum descripciones Euclidis, ( 3 ) Euclid's

. ° . n . r theory ot

sed eius sentencia, ut plunmum, est neganda. angles, as well

i5 Ad primum negatur assumptum. Pro quo notandum definition^is to

quod cuiuscunque mathematici substancia vel rtatura be denied.
^ ......... n . ,, ,. Answers.

est lndivisibinter situata, et per consequens nullus talis (0 Denied.
angulus est quo ad substanciam suam magnus. Verum- be^great ^iiHts
tamen 2 ter potest intelliei angulum esse maenum; vel , essence

r , Y 1 i- because the

20 m natura propria quo ad molem, ut angulus naturalis, essence of
vel rescriptive quo ad basem; ut quicunque angulus ma thenfatical
mathematicus; et sic dicunt geometre omnes angu- is indivisible.

° But we mav

Bii5Mos | rectilmeos equales, quorum quecunque bases ter- say it has size

minantes equalia latera indirecte incidencia sunt equa- ei ^space ft e

25les. Aneulus enim naturalis est principium mensurans contains, or as
. . & . 1 • to ns base.

posicionem et quantitatem iigure angulance, sicut ct We may

angulus mathematicus est principium eius. Ideo, sicut an angie'gr eat

virtus, eciam indivisibilis, dicitur magna respectu prin- as t0 lts eilect.

cipiati ab eadem, sic et angulus potissime, CLim sit de

3o genere respectuum; ut divisivum, proporcio ; agencia,

et quotlibet talia dicuntur magna solummodo respective.

Et si queritLir de subiecto primo SLiperficialis anguli, Where is the

cum sit accidens, dicitur qLiod cuiuslibet talis subiectum ^^ea^to^be"

primum est substancia tripunctalis, cuius quelibet duo fii' s Jiy found ?
' . i-ii ■ • . In three points

35 puncta constituunt lineam vel basem minimam possi- that touch

biiem et 3 111 punctum possibilem dispariter, tangendo f which two

utrumque priorum. form the

n r .,., . . . smallest

Unde patet qLiod qLulibet tnangulus minimus habet possible base,
3 S angulos, in quolibet 3 1 " 11 punctorum conalium, quo- fhcapeKV/a
j.o rum quilibet dicitur aneularis respectLt basis sibi in- triangle.

4 ,• • , . • ,■ So thc

mediate; et sic angulus mathematicus est situ aliter mathematical

in puncto mathematico, et essencialiter terminative in situa^fd^a^the

apex, but has

its essence at

10. nullus 13. 28 v'tus B. 36. ca do B.

50 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

thc basc of this base minima bipunctali; accidentaliter autem tripliciter

tria e3usts a ^ quamlibet basem suam. Primum autem subiectum

accidentally at an m U i cuiuscunque corporei mathematici est substancia

anv part ot lts a ~* r . .

produced quadrupunctaus, que est corpus minimum posstbue. Et
The soHdanglc proporcionaliter dicitur de angulo naturali. Anguli ergo 5
is in thc non dicuntur corporei vel superficiales, obtusi, recte vel

tetragon ot . . . r r .

four points, acuti, nisi quia eriectus corpons extenst sunt huius-

lb volume l modi. Angulus ergo formaliter denominat suum subiec-

possible. tum pnmum angulatum, et efficienter quodlibet subiec-

tum cuius ipsum subiectum primum est pars. Nec 10

oportet ipsum angulum esse per omnem ipso angulatum.

Ymmo sicut non per totum Ethiopem est ita quod ipse

est albus 2 m dentes, sed solum ad dentes, sic non per

totam figuram est ita quod ipsa habet posicionem 2 m in-

directum concursum linearum lateralium ad datum punc- i5

tum, sed solum ad illum punctum. In eodem ergo situ ade-

quato sunt angulus et punctus conalis figure sic angulate.

(2) As Et per hoc patet responsio ad 2 m . Sicut enim eadem

mav^be^ albedo partis est communis quotlibet corporibus iam par-

commonto ticipantibus sine eius multitudine; sic motus, angulus, 20
manv bodies, ' . ' 1

so angularity et quotlibet alia accidencia, tam respectiva quam absoluta.

cornmon Conceditur tamen quotlibet angulos, tam naturales

without bcing quam mathematicos, esse ad eundem punctum: sed
multiphed. ^ '. r

But we may non oportet quamhbet figuram ad datum punctum
m S any angles conaliter terminatam habere angulum mathematicum 25
cxist in one i nm ediate supra priorem : et eius mediatas habet an-

pomt. r x

gulum inmediate supra 2 m ; et sic de quothbet anguhs,
quoniam constituunt unum angulum naturalem, qui est
ophciter Jivisibilis, ut patet ex dictis de concursu et
communicacione linearum, et de quantitatibus angulo- 3o
rum. Unde ad omnem punctum mundi est angulus
componens alium, et tamen nullus angulus extenditur
per totum mundum, quia non est dare basem aut figu-
ram 2 m aliquid ab eo distante, respectu cuius foret
angulus. Sed sicut quidam vocant quamlibet figuram 35
quadrangulam lineam, sic communiter vocarent quam-
libet extensam posicionem figure ad conum terminantem
et circa basem eius, angulum. Sed ista tercia wulgaris
significacio terminorum est extra locucionem congruam
geometri. Ex composicione ergo anguli mole magni ex 40

36. Perhaps lineam is a mistake for quadratam. or some
citlicr such word.

CAP. IX. LOGICA. 51

angulis inextensis potest patere composicio continui ex

non quantis.

Et patere potest preterea quod angulus habet magni- An angle has

B n6 a tudinem preter molem: quod sic arguitur. Capio | 3 S an- w^fjif^not

5 gulos superiiciales, qui equaliter constituunt aneulum quantitative.
n ■ 1 m i • • -r- , 1 akc a rii^ht

superhcialem rectam, 2 m doctnnam pnme Vitulonts, angle; divide it

que docet angulum rectum datum in 3 S partes dividere '"p^,!! 1 /"!,^ 1111 '

equales. Et sint illi anguli A, B, C. Capio ulterius 3 S an- compare it
, r ■ , , u ,• • Wltl1 a tngon

gulos superhciales equales, qui in y ns diversis super- of which each

iohciebus constituunt angulum corporeum piramidis trila- toonVo/th^ese
tere, iuxta sentenciam penultime difhnicionis undecimi partsj the

_,..,. . , , , plane n^ht

Euchdts; et tunc videtur quod angulus corporeus dicte angle Wfll
pyramidis et angulus rectus superhcialis sunt simpliciter trigon 1 ; thC
equales, quia eorum tercie sunt equales : quod repu- which, if all

' .... ^ . n x macjnitude ot

10 tarent adversarn maximum mconveniens. Certum est arigles were
tamen quod 3 S anguli mathematici superficiales con- would^bc? a^flat
stituunt quemcunque minimum angulum mathematicum contradiction.
corporeum; quia ; ut patet ex dictis, quilibet huiusmodi
angulus corporeus subiectatur primo in tetragono 4 01 "

2opunctalium in cuius cono situatur, et ad basem tripunc-
talem essencialiter terminatur; et cum in illa basi tri-
punctalisunt 3 S linee minime, patet quod estdare 3 S angu-
los mathematicos superhciales terminatos ad differencias,
3 S lineas ad constitucionem anguli corporei requisitas;

25 et sic ex talibus insurgitur ad angulum mole magnum.

Angulus autem corporeus mathematicus non est The solid
mole magnus, sed habet esse situale in unico puncto ^ngleTa^no

cum 3 bus angulis superhcialibus ipsum principiantibus. dimensions,
" l , , • • • on 'y position

Et preter hoc habet esse causacionis m quolibet of its apex and

3o trium punctorum sue basis causantis. Sic enim vere three^triangks ;
conceditur similitudinem esse subiective in subiecto simili als0 a causativc

.... .. ... . esse m each

quod mtormat, et causaliter, obiective, vel terminative, point of its

in subiecto, quantumlibet distante, a quo dependet. Et An a b n|f e ' \ ms

hoc habet angulus mathematicus ultra punctum, cum thereforc
„_ . . . , , r ' . relative, not

3o omnis punctus sit absolutus, et angulus respectivus. only absolute

Differt eciam angulus mathematicus corporeus ab angulo bc '' p oj n '[ kc a

superhciali, in hoc quod talis aneulus inteeratur quo , Tllc difference
, . . * ,. , . D ~ bctwcen a sohd

ad substanciam ex anguhs superhcialibus, tanquam eius and a

partibus qualitativis, licet non quo ad molem, sed angie^that

40 tanquam partibus disparium racionum, convenientibus the former
1 r r consists ot the

latter, as its
parts.

6. vitulois B. 10— 11. trilate' B. 12. 3 e (sic) B. 14. mic B.

39. qu via B.

6. Vilulonis = Vitellionis. Scc Logica, I, p. 18

52 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

Every physical in genere anguli; sicut figura componitur ex finitis.
composcVofa Non S1C autem de superficiali angulo quocunque.

great many Anculus autem corporeus naturalis quicunque habet
angles and ,., , ■ ...

substances. quothbet angulos et corpora, que lpsum pnnciptant;

mathemafical et patet quod non sequitur esse aliquos angulos mathe- 5
solid angle has m aticos, sunerficialem et corporeum, coequales, cum

parts the . .

superficial has primus sit indivisibilis quo ad substanciam, et reliquus

it caTonW be habet partes. Ideo angulus superficialis mathematicus

divided into non esl: divisibilis in suas partes, sed respective divisi-

the parts of * . . .

which it is the bilis in suos enectus, que sunt partes posicioms figure 10

cause, i. e. :l;i;

thc figure that sensionis.

strikes the a. V 11 dicitur quod Euclides, more suo, describit

scnscs. •

(3) Euclid gives angulum in predicacione 2 m causam. Nam ex ipso quod
definifiorfof an ^ue ^ nee alternate tangunt se 2 m applicacionem figure

angle; when n U am terminant in differenciam, causant angulum ad 1 5
two lines meet, ' . ' j-«* •

they produce terminum utriusque; et quandoque econtra dirhnit

He^likewise Euclides natura prius per suum causatum posterius;

caiis right lines L1 t lineam et superficiem rectas vocat extensiones; ut

and plane ,

surfaces patet primo elementorum. Speram vocat transitum

e tmu S a°sphere S dimidii circuli, ut patet libro undecimo; lineam ductam 20
is the revoiution m se J i c i t superficiem quadratam perficere, ut patet

o f ci s c m i-circlc

and that a line' libro 2°: et sic de j de quotlibet dictis huius philosophi^ B u6 b

toTtself^makcs Q ue ignorantes sentenciam universalium ignorabunt.

a square. Sensus ergo suus exprimitur per descripciones supra

positas, si non fallor. 2 5

No Nec obviant hec dicta sue sentencie, etsi finem quo-

r/be rumdam ipsum communicatum contradicant. Nam licet

divided as to nu llus aneulus mathematicus dividi poterit quo ad

quantitv, but ° ... ...

thc magnitude molem, tamen dividi potest 2 m magnitudinem respec-

be thus dfvided. tivam captam respectu sue basis, ut docet conclusio 3o

Every right primi et quotlibet alie conclusiones eiusdem. Et sic quan-
line may be ... .7 , , ...... . ,

bisccted, and tamhbet lineam rectam dandam contingit dividere m duas

sectfons"are medietates, quarum neutra divisibiliter excedit reliquam.

properly called r£ t omnes tales vocat sensibilis philosophus, satis vere

equal, so far as * J"

our senses go. ad sensum siiurn, medietates equales. Nam, capta qua- io

cunque linea naturali, contingit significare punctum eius

medium naturalem, quia coniunctus utrique parti residue

constituit duo equalia, que integrant suum totum. Talis

enim punctus naturalis continet quotlibet puncta mathe-

matica. Et sic intelligitur de centro circuli. Nam capta 4°

i5. duc" B.

34. Snnsibilis. In thc same sense as pliysicus.

mathematical
angie car

CAP. IX. LOGICA. 53

dyametro equalium punctorum, nullus punctus mathe-
maticus est eius centrum, simpliciter, sed punctus linee As imagination
naturalis. Et per hoc solvuntur conclusiones 3 11 libri repre^sent^two
elementorum Euclidis. Nec capit ymaginacio duo puncta p°ints that
,. . , c • 1- • j touch each

5 esse inmediata tn eadem superncie, ut lmea; ldeo negat other, Euclid

talia duo esse sensibiliter inmediata, ut patet ex A primi existence for
libri. Unde quererem a volente lineam dividere in duo the senses.

,. ,. . It \'ou bisect a

equalia, utrum medius punctus manebit vel corrumpetur hne, what

post divisionem. Si manebit: quare pocius cum una rrid^te print?

10 medietate quam reliqua? et si corrumpetur utrobique,

sequitur punctum quemcunque esse accidentalem sue

linee: quod est superius inprobatum.

Et idem est iudicium de divisione anguli. Nam nullus No angle can

angulus mathematicus 2 m molem differre potest, cum anolheMn 1

1 5 sit indivisibilis quo ad molem. Si enim angulus super- magnitude;
' , . ,. . n ........ , ° , ' theretore lt is

hciahs quicunque esset divisibihs quo ad molem, tunc indivisible in

angulus contingencie est angulus rectus, et angulus othe^rwlseMie

intrinsecus oppositus angulo contingencie essent equales angle of

11 .... . . tangency would

simpliciter: quod contradicit m $ iam Euchdis elemen- be a right

20 torum. Dividere ergo angulum mathematicum ad sensum
Euclidis est dividere figuram ipso angulatam 2 m lineas
pertractas ad basim et conum dictefigure; et illa vocatur
divisio anguli in effectum quodammodo similem ; ac si quis
divideret potenciam vel virtutem individualem in sua sub-

2 5 stancia ad divisionem sui effectus. Causaliter enim dicit
philosophus, 3 de Anima, ipsam habere partes virtuales.

Ex istis et superius dictis satis patet quod si A, linea Thus if the
mathematica, cancellat B, lineam mathematicam, equa- 'equaliy S fon| '
lem in medio puncto orthoconaliter ; et si, manente at r 'S ht ■ angies,

• j t, /-• a\ i i- and then B ls

3o utraque recta contmue, sed B (lnmota A) declinet suc- turned round

cessive, quousque fuerit directe supraposita B, mediis ^with^A^the 65

punctis continue se tansentibus, quod statim cum A central points
r . . . remainmg

mcipit declinare ab angulo recto ad acutum, movendo the same
2 m quemlibet eius preter punctum contactus, incipit A it as s e V °j| nt
35 simul tancere multa puncta mathematica in B; quia that A, from

° . r . . ^ the momcnt lt

aliter quemlibet punctum circumstarent lnnnita puncta, is no longer
et minimus gradus superioritatis vel cuiuslibet denomina- perP wjn 1CLI ai
cionis continue, sicut et quilibet angulus in sua sub- touch man Y

' .... . ot tlie points

stancia foret in infinitum divisibihs; que omnia sunt ot B.

40 inpossibilia; ideo et antecedens.

Et ex istis patet responsio ad illam famosam racio- A celebrated

,. • • , • • t - araument

nem contra dictam opinionem de composicione contmui aga j„ st our

doctrine: the
diagonal of a

23. filbe B. sc] " are alld its

54 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

sidc would ex non quantis, qua probatur ex illa sequi quod omnis
^Length dyameter quadrati sit equalis | suo lateri; quia, si non, B 117"

for the numbcr srt A B G D quadratum cuius A dyameter non sit

ot points ln n . J

both are equal. equalis A B lateri. Contra: precise tot sunt puncta- in

lf we draw A r>- • a r^ i- a » 3

parallels from A. B sicut in A D : ergo, sunt equaha. Antecedens

one side ofthe p ro batur ex hoc quod si a quolibet puncto A B linee
squarc to thc ' ^ n . <

other, protrahatar ex transverso eque distanter ad costam

intersect the quadrati linea recta usque ad C D, tunc de facto

diagonal in onc tanseret quelibet talis in utroque latere quadrati et eius

pomt; so . . . . .

to each point dyametri unicum et disparem punctum a reliqua linea. 10
there will Ex q 1 - 10 plane sequitur cum veris quod precise tot sunt
con-espond puncta in data dyametro ut in costa.

one point ot * J

the diameter. Istud argumentum peccat in materia, cum quelibet
that as these datarum linearum oblique et non orthogonaliter dividit

parallels datam dyametrum, et per conseauens contineit aliamiS
intersect the J . r . " &

diagonal tangere multa eius puncta, sicut patet ex nota proxima.

obliquelv, they NT , • ,• ,• •,,

will each ^ ec ex "oc sequttur ahquam hnearum lllarum esse

touch sevcral cufvam, vel reeulariter dyametrum esse duplam, aut
points. ' ° J l '

If the lines 3P'am ac j CO stam, propter numerum duplum aut ^P' 11111

other some of punctorum integrancium. Stat enim illas lineas sic sec- 20

the points they tantcs dyametrum tancere eadem puncta, cum omnes
touch will . - ° . r .

cotncide. tnmediate tangunt omnta sua puncta reciproce.

^rs/xhesc Sed argumentatur contra illud, supponendo omnes

parallcls lineas de quadratis esse rectas et in eadem superticie,
would no . i . . . . . ' . '

longer be tuxta peticionem primam prtmi Euclidis. 2° supponitur 25

2 na. Tneydo omnes dictas lineas transversales a latere ad latus esse

nottouch incommunicantes. Et ^ areumentatur sic : quilibet
cach other. *j o 1

3 ra . Each punctus ad dyametrum est captLts in aliam partem
interseaing thc alicLiius istarum linearum transversalium, sicut et qui-

diagonal in a libet pLtnctus date superficiei quadrate; et aliqua earum 3o
ditterent part r r " ' . ^

of its extent, habet duo vel 3 a pLtncta date dvametn, nulla com-
they touch municante cum reliqua. Ergo quelibet habet totidem.

cannot be j£ x q UO sequitur quod omnes ille simLil habent in 2P 10
countcd 1 • 1 1

togcthcr. vel tn 3P' plura puncta date dyametri quam sunt

puncta alterius lateris iniciativa omnium illarum, et 35
stat conclusio; scilicet, quod quelibet dyameter est 2P ,a
vel 3i l|a ad latus sui quadrati.
Here we deny j> r o isto oportet negare conseqLtenciam. Pro quo
consequence. notandum, quod si una illarum linearum transversalium
touch only one caperet in partes multa puncta date dyametri, et alia 40

i". vnic B. 24. dcq'9 1S. 28. dyamet' B. 38. Pro — con-

sequenciam in marg. B.

CAP. IX. LOGICA. 55

non, tunc non esset color in consequencia. Sed sic est point of the
, •■ , -i •,• tvt diaeonal, and

in quolibet quadrato sensibih: ergo, etc. Nam m rm- ano tner several.

nimo quadrato, sicut et in quotlibet figuratorum punc- ln ^ smallest
^ ' n D ' pnssible square,

torum quo ad nos, dyameter est equalis suo laten; the number of

t i- t t .. points (twoi

5 quia utraque eque punctalis. 1 ales autem sic, cum *j s eqU ai foi .

sint extra illud subiectum primum geometrie, non sunt tlie djagonal

\ ° . and the side;

directe de eius consideracione. Ideo non mirum si but this is
descripciones et proprietates figurarum geometricarum scope of 6

illis non contrruant. Et in quolibet quadrato due coste T geometry.

° * * . In every square

ioextremales tangunt tantum duo puncta sue dyametn. the extremities

Alie autem linee intermedie, si ad tantum declinent ab touch only two

aneulo recto quod oportet punctum proximum contactui P°! nts ot the

. . n . . . diagonal.

incidere in suum proximum lateralem, inmediatum puncto The other lines

contactus, tunc tangunt tria puncta de dyametro, et touch three

i5aliter non. Ad quod concipiendum supponatur ex prius points,
^ \ l l ' sometimes

declaratis situs esse inmobiles, et quemhbet punctum fewer.

mundi in eadem superficie circumstare 4 01 ' puncta, difference

versus directiones 4 01 ". Ex quibus sequitur quod quilibet depends on thc
^ . ? * . l ■" . movement and

4 or punctorum mmediate circumstancium polos mundi change of

20 tantum 4 or situs describit in die naturali. Et si que- posi ^ ",^ f the

ritur in quibus instantibus, dicitur a michi probabili At the poles
, n ....... ,-• there are four

quod, cum punctus equinocciahs ruerit ln medio mter points touching

oriens et meridianum, tunc punctus inmediatus polo po } n ie ^"'ptane
versus oriens incipit per posicionem vel per remocionem surface, and

,i ...... . , tlicv move

Bii7 b de I presenti mcidere ln situm proximum supra polum ; onlv four timcs

et, cum dictus punctus equinoccialis fuerit in medio t he equinoctial

inter meridianum et occidens, tunc incipit dimittere P°int is equally
..... ... distant trom

situm lllum et incidere 111 situm proximum stntstrum cast and south,

vel occidentalem; et sic de ceteris quoad sibi. Quorum ^"st^and so d

'-,0 racio est, quia, cum punctus equinoccialis fuerit in on,

.. ,. ,. . ,- . ,. , the angles being

medio tahs contradictorie, tunc dividit angulum rectum equal

centralem in duo equalia, et per consequens ad neutrum ^^
latus declinat. Et cum nichil potest poni in esse ex
contingencia equali, patet quod racio est abdita apud
35 deum quare pocius est in uno situ quam in reliquo.

18. dras=differencias B. 29. quadralis? B;

quod s' B. 3i. <id" B. 32. adnetr B.

3. Figuratorum. I suppose that Wyclif means a square ot"
points, thus ' " ' ' in which thc number of points of thc dia-
gonal and thc side are equal.

56 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

We should not Nec verecundetur quantumlibet subtilis philosophus

^confess^oui- 10 fatere propriam ignoranciam in quotlibet particularibus,

ignorance of specialiter de finitate nature ; ut puta quare Deus pocius

such matters; r ..... ., ., n

it suffices that produxit hoc mdividuum possibile nunc quam tunc;
^God has 3 quare pocius hoc individuum quam aliud possibile, quare 5
ordered all pocius ponit polum articum in B situ quam in C; et

things ior the l . r * . •- j- • .

best. sic de quothbet alns, ln quibus omnibus dicimus quod

Deus ordinat istos propter melius ordinis universi. Et

istum gradum melioritatis ut plurimum nescimus ex-

primere in particulari. 10

As soon as the Cum autem inceperit plus declinare ad unum 4 or

movement . . ....

begins, it is situum semidyametrahum, racio exigit quod tunc tangat
"The^points^ punctus proximus centro vel poli situm proximo indi-

should change visibilem illius situs linearis semidyametralis. Et eadem

places by a . ,.,.,-'. ,

quarter of a est consideracio de quohbet circulo circumducto, centro n

re the U same is" ems quiescente; et de A linea cancellante B in casu

true of every superius posito, cum quotlibet similibus. Et ex istis
revolving L . L • ,, .-

circle, and convincere potest lntellectus quomodo linea recta,
'each^other! 8 oblique incidens super aliam lineam rectam, quandoque

This explains tangit duo puncta sua, et quandoque unicum. Et per 20
how two lines . , . ' . , ,. , ,.

intersecting ldem ln eadem superhcie tales hnee obhque se sectantes,

n °anglesf quandoque communicant in unico puncto (ut puta,

sometimes quando orthogonaliter se secant) et quandoque com-

touch by one L . . , . •,• •

poiiit, mumcant m plunbus, videhcet quando 2 m medietatem
S ° m more. S 5 anguli recti se secant, et semper cum acucius sese 25
Yet the lme secuerunt. Nec sequitur ex hoc curvitas alterius linee.

crossed is not . . . .

curved; Quamvis enim curvitas sit extensa, nulla tamen eius
C aMeast^iree 8 P ars situatur in situ punctali, aut in situ bipunctali;

points, as it se j primo in tripunctali. Ideo oportet quod omnis
proceeds ,.. r . . r •,•

from obhquacio vel curvitas procedit a rectitudine, sicut 3o

omnis inequalitas ab equalitate. Quia ergo talia tria

punctalia possunt esse eque distanter posita respectu

alicuius trium dyametrorum mundi, vel in aliqua

eorumdem, ideo stat ipsam servare rectitudinem.

Here we sce j? x i sl j s pa tet quod incertum est cuilibet hic vianti 35
that no one . L . . .,. ,

here below can de proporcione dvametn sensibihs ad costam sui

proportion of quadrati, eo quod dyameter, sicut dividit duos angulos
ihe diagonal to quadrati in duo equalia, sic et quotlibet alia parti-

the side ls; n . n • • ,•

for no one can culana per quorum medium mcidit 2 m partes: et

lines^toijch^in ' n tau posicione ignorari oportet que due linee ta- 40

one point only, liter se secantes communicant in unico puncto, et
and which 111 r

more.

[2. ca Rl B. 20. ta' 15. 40. quod quc B.

CAP. IX. LOGICA. 57

que in 3 bus ; et per consequens ignorare oportet pro-
porcionem, sicut et proporcionem anguli contingencie
ad angulum rectum.

Si autem quis theologisat dyametrum mundi oportere If we say that
5 constare ex punctis inequalibus, cum argumentatur th t h e w^orkUs^
non esse medium mundi simpliciter; nec quemlibet c . om P°sed of

.... . r . ,. . points unequallv

mundi intnnsecum circumstarent precise 4 01 anguli recti, distant,

eo quod, dempto impari circumferencie, ita esset; et th" re^fs aif

R .,0» sic diceret totum mundum constare ex punctalibus I pa- absol ute central

ionter paribus, cum altter mundus non esset simphciter and asserting

divisibilis in medietates 4 as etc. (et sic de ceteris par- symmetry^of

tibus, quo usque deveniatur ad indivisibilem unitatem); the P°i'its of
. . ... . - . . ,' which the

et posuent msuper quamhbet circumferenciam circuh circumference

oportere constitui ex punctalibus pariter paribus, sic there^can^be

i5quod non est dare simnliciter medium quadre, quin found no
1 i- -j- • j j- • ,• • •,,• reason whv

angulus dividitur m duas medietates simphciter: llh one point
nunquam esset racio diversitatis quare, pro instanti one pface rather
divisionis anguli recti in duas medietates, punctus semi- ,lian another.
dyametri proximus centro erit pocius in uno situ
20 proximo centro quam reliquo.

Illi autem qui 3 ponunt Deum posse ponere iuxta Or if we admit
situs punctales lineares alios situs punctales commixtos 5,^ po^nts^to
sine amocione alicuius situs, esset facile quod dvameter those which

. . , . ^ ,., J ,. already exist

quadratt esset 2"' a , equahs, vel quomodohbet ahter without taking
2 5 proporcionata suo lateri. Et tunc nec sensus nec racio p^op^ortionof
convinceret conclusiones geometricas esse necessarias, the diagonai

°. , ' to lts side

ntsi ex supposicione: quod credo esse verum, si non might be
intelligatur condicionaliter, vel de subiecto intelligibili, ^Geometry'
sed actualiter demonstratum. Nec probabit eeometer wouid then be

, . . . r ° . true only by

3o quod mter dyametrum quadratt et costam eiusdem supposition.
servatur utrobique eadem proporcio: scilicet medietas ge ometrician

proporcionis 2^ 1,e ; sicut nec probabit quod dyameter cannot prove
j ' ,. . , . that the

quadrati, costa eiusdem, et medietas prima dyametn, proportion

sunt 3 S termini continue proporcionales. Et per hoc \/ 2

35 medium sequeretur conclusio. In omnibus enim talibus ex . lsts ev ery-
. n . . ... where ln the

satis est mathematico quod non sit sensibilis defectus, diagonal.

vel quod sic oportet esse, suppositis suis principiis ye t been able to

possibilibus; et ad istum sensum concludit. Ideo sciencia re {"J | he t se

est satis necessaria. Nec scio adhuc aliquam istarum opinions.

40 3 m responsionum efficaciter improbare. Another

r-,. , . . , ,. . . geometrical

Et per hec patet responsio ad obiectionem geometrt- difficulty:

cam, qua obicitur sequi exposicione continui ex non '" thls s Y s, em

17. inq, B.

58 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

one continuous quantis quod qualitercunque est proporcionabile con-
ITto^another tinuum continuo, taliter est proporcionabilis numerus
as one number nume ro; quod repusnat conclusioni XI e 2 1 Euclidis, et

to another; .' 1 r . ° . . . _ . .

now this is the conclusioni 20 tl - 9 1 libri ; et satis expresse dithntcioni
incommen- 3 e 5 t! llD ri. Videtur eciam contradicere sentencie X 1 5

surable ^ Dr j que ponit quotlibet quantitates continuas incom-
quantities. . ., ..... . ,

mensurabtles, et quothbet locis ponit multas passiones

verificari de continuis que non veriticantur de numeris.

Reply: . q uo a( j i s ta, certum est quod omne demonstrabile

Whatever is ^- . . ' . n . . ... .

demonstrated m continuis est eciam potissime demonstrabile m 10
f0 quantides° US discretis, cum totum sit sue partes. Quicquid ergo de-

holds also for monstratur de quovis continuo, demonstratur de numero

the numbers ot ^ . . .

points of lndivisibthum qui tpsum constituunt. Verumptamen geo-

W consist. ey meter habet pro inconvenienti quod quantitas continua
But the ymacinabilis resolvatur in partes indivisibiles [que i5

geometncian J 9 . . f .

does not non sunt] sue consideracionts, vel quod quecunque

quantity Into quantitates, continue vel discrete, communicent in parte
indivisible sensibili aliquota utrique. Nec aliter vocant communi-

points, and ^ , ., . . .

dcnies that all cantes aut commensurabiles, si communicant m parte
qU a n comm5n Ve indivisibili. Unde nec in 5 to nec in 7 mo diffinit Eucli- 20

measure that is cles pa rtem ut descripcio parti indivisibili conveniat.
itselt divisible. r . F . ,.

Two lines, Non ergo sequitur quod omnts numerus totalis punctorum

sen m ' a b v ly e a C q n ' a1 ' linee sensibilis est par, cum stat totalem numerum

contain nunctorum unius linee et totalem numerum alterius

different '

numbers of sibi paris esse numeros contra se pnmos, et per con- 20
may nt be prime sequens lineas illas ad unum sensum esse in commen-
numbers. surabiles: ut patet ex 2Q a conclusione 7 mi Euclidis. Si

Ofcourscit . ■ ■ ■

a line were tamen omne continuum esset simpliciter divisibile m
twoateo/lSS- dLias medietates equales, ut 4 rills , tunc indubie seque-

equal parts re t ur contradiccio, si cum hoc omne continuum com- ?o
this would be
impossible. ponitur ex non quantis.

The senses err j7 t ex istis concipit intellectus quantus error contingit
very much m . . r * . ..

their, senstbus, considerando hguras, equahtates, et altas pas-
of°figuresf&c., siones corporum, cum hoc sit indubie verum quod

since no nulla superftcies est quadrata. nisi numerus punctorum 35
surtace can bc l . ^ , . .

really square ipsa constitutivus sit quadratus cuius radix est nume-
number oMts rus punctorum sui lateris. Nam ad istum sensum dicit

points be a Euclides quod linea ducta I in se constituit superficiern R 1 i8 b

square. n . ' . . ,

This agrees quadratam; et si ducatur m se cubtce, tunc cubum

d!fin"it?o U n Cl of'a constituit. Unde, sicut bis duo constituunt primum nu- 40

square — a line merum superrtcialem quadrattim, ita (capta linea pedali)
moved at nglit ' n -

i5— 16. que nnn sunt deest sue sue 13. t6. ofi°? B. 36. 9dtus B.

anples to its
own length.

CAP. IX. LOGICA. 59

continens tot puncta quot sunt illius linee, constituunt

superficiem quadratam pedalem; et continens tot super-

ficies, constituunt cubum pedalem.

Ex quo plane sequitur quod non omnis quantitas Not every ■
■ • i ,- • i- • -u quantity,

5 cubica vel superhciahs constat ex punctis panbus; nec whetber cubic

omnis ex imparibus. Patet prima pars ex hoc quod co or si s s ? s ua of e an
omnis numerus circularis cuius quinarius est prima odd or of an

... .... even number ot

radix est lmpar, ut patet ex natura numeri circulans. po ints.

Ymmo quilibet numerus quadratus videtur esse impar,

io et per consequens cum quotlibet huiusmodi numeri

sint quadrati et cubici, patet quotlibet huiusmodi esse

quantitates ex punctis imparibus constitutas. Et a a pars

patet de quotlibet aliis numeris quadratis, quorum radix

est par numerus.

'5 2° patet quod non quecumque proporcio signabilis Nor are all

r /■ , *.,... ., square or cubic

est quadrati ad quadratum, et tta de alus speciebus quantities
figurarum. Patet, ex hoc quod qualiscunque est pro- rab?e?s?nce
porcio fieure ad figuram, talis est numeri ad numerum; numbers of

1 . ...... . pomts are not

sed non quahscunque proporcio signabilis est mter necessarily so;

2o U num numerum quadratum et reliquum: ergo nec inter . .

a , . thus lt is not

unam quantitatem continuam quadratam et reliquam. always possible

Ex quo patet quod nec corpus nec superficies quadrati to f or m n |f s hc

potest quelibet augeri vel minorari, servando continue giyen square,
r "l o keeping

quadraturam. the same.

2 3 3° patet quod ambiguum est philosopho si omnis squ ^- r po n ints ber

circulus sit quadrabilis, et econtra: ymmo si alicuius It is doubtful
, n . ........ . whethor everv

circuh quadratura sit scibihs. Nam, si oportet omnem per- c j rc ] e can be

fectum circulum constare ex punctis pariter paribus, ^,"^;. ™£

iuxta evidencias supra dictas, vel supra tactas, patet quadrature of

. ., ,. . . , , anv circle can

3oquod est lmpossibile aliquem circulum adequare quadrato, be found.

cuius radix est primus numerus circularis: et sic de

quotlibet aliis que non constant ex numeris pariter

paribus. Ymmo patet intendenti quod illo supposito,

solum quantitas quadrata cuius radix est quadratus

35 foret circulo coequanda. Si autem ex quolibet numero

pari punctorum ultra io, constat pariter cubus et solum

ex tali, adhuc patet illud de quolibet quadrato con-

stante ex numero ipsi circulari. Et ex isto patet quod ^jf^ f h f™

areumentum buffonis non sequitur ex dubio: cuicunque if we can find

° ^ a circle (or a

i. co" 3 pro contincnte B. 2. co us B. 7 . c'cu r P B. 8. c'cu r B.
29. sb B. 3i. p'g B. 36. prt culg B. 3g. z B. 3g. briffonis? B.

60 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

number) larger contingit dare circulum maiorem, dato qnadrato, et con-
one, and"a<>ain tingit minorem eodem : ergo contingit dare circulum sibi

a circle (or a yarem; sicut non sequitur: contingit dare numerum

number) * , n . , .

smaller than parem maiorem, dato numero circulari, et contingit dare

can find a numerum parem minorem eodem: ergo, contingit dareb

circle or numerum simpliciter sibi parem.
number equal . r ....

to it. Radix autem ambiguitatis hums materie est ex hoc

The root of the , • , ■ •, • • c v

difricuity is that quod nemo scit de quovis numero sibi lnhnito, utrum

the number ot s j t p ar ve [ inipar. Et per consequens non scit de totali

points is * r .....

infinite/or us numero punctorum mundi sue circumferencie vel dyametn 10

and wc do not sue ? sl Slt P ar ve l impar; quia viden potent quod, si

know whether numerus totalis punctorum sit pariter par, consequi ad

even. hoc numerum punctorum sue dyametri esse pariter

parem, eo quod, diviso totali sith mundi in duas me-

dietates equales incommunicantes, situs centri indivisi- i5

ihe sensible D jij s cum n eutra se teneret. Ideo videtur quod 6 puncta

centre ot the . .. r

world consists mathematica conglobata constituunt cum alus centrum

mathematical sensibile ; et sic quelibet mundi dyameter foret pariter

pomts taken p ar cu i us un a medietas se teneret cum una medietate

together. .

Every line can quantitatis mundi, et alia cum reliqua. Videtur eciam 20

be circled or , ,-, t ,• , , , .,•

squared ; thus quod quelibet hnea sit circulans, sicut quadrabihs, et

everv square p er consequens quodlibet quadratum equale circulo, et
can be equal lo 1 / . . . .

a circle; but econtra, si non obsit maxima magnitudo. Totum istud

we cannot here - • •, •, ■ • ,-,• ,- • • ,

go into details. requint sensibile scrutinium diiigenter dispositi, quod

iste locus ex tam multiplici non permittit. 25

Another £ t s j areumentatur ulterius sequi ex oposicione quod

objection : the ° " . . ' . . "

smallest quadratum et qualiscunque figura minima sit circulus,
oUier tigure) dicitur ut supra quod tales figure minime sunt extra

possibie is a consideracionem eeometri; ideo descrinciones figurarum
circle. . . ° . . . l r

These quas ipsi ex opposito distingwunt, non realiter illis 3o

intinitesimals • ■ • t c ,- , ^ ■

are bevond the conveniunt: sed sicut hgure ahunde sunt m suis premor-

province of j us | C onfuse, sic fieure corporum in suis primariis ele- B iiq"
geomctry, and '. . -, .

the names of mentis. Unde prima figura, que [estj triangulus constans

do not properly ex 3 bus punctis, dici potest primus circulus cui insit sum-

denote them; mus p ra j us circularis, que est indivisibilis quo ad mo- 35
or rather these ° . . . : . , .

Dodies are lem : et illa est simplicissima superficies. 2 a figura est
time triangles quadratum 4 01 ' punctorum, que, posita 2 m 3 S dyametros,

(squares, constituunt minimum corpus; sed et huic figure con-
pentagons, . . . r . ...

hexagons, venit circulus, sive spera, et illa spencitas est maxime
ancfcircles- arcuosa, multiplicata per totum, cum sit primus gradus 40

8. deq'uis B. 25. ml" B. 3o— 3i. r'"tit' illis gut B. 33. cst

decst B.

CAP. IX. LOGIGA. 6l

et simplicissimus. V 1 fieura est penthagonus qui 2 m or if one point
1 . . ° ° . . . . of tlic four last

diversam posicionem potest esse circulus vel pyramis. j s no t on the

Si enim punctum aliquem inmediate circumstent 4 01 ' py.-amid^s "(of
puncta in eadem superficie, tunc ille punctus est centrum ihree, four, five

.,.,,.,, • , • and six sides)

5 circuh habentis duas dyametros tnpunctales; et quia and spheres.

illud centrum communicat cuilibet earum, ideo est ^'['"hiTin^.

quelibet 4 01 ' semidyametrorum bipunctalis, et circulo

circumferencie ex 4 01 ' rectitudinibus et 4" 1 ' curvitatibus

causata. Si enim 4 01 ' punctis, contituentibus primum

iocorpus, addatur conaliter 5 US punctus, tunc erit confusa
pyramis, 4 a figura est exagonum constans ex sex punc-
tis; et illa potest esse linea, superficialis, vel corpus,
sicut due proxime, 2 m diversitatem posicionis suorum
elementorum. Et potest esse superficies 4 a,1 s ula , vel

i5exagonum; et sic confuse circulus vel triangulus habens
quodlibet laterum tripunctale; et patet consideranti
figuras numerorum, de quibus 8 Euclidis et secundo
Aristotelice Boecii. Et in casu quo sit corpus, potest
esse spera, vel pyramis, vel exagonum imperfectum. 5 a

20 figura est eptagonum, ex 5 e punctis constans; et illa
potest esse linea, superficies, vel corpus, 2 m diversum
modum posicionis; sibique competit perfectius racio
spere, dum versus 6 differencias circumstant 6 puncta,
7 m quoad centrum.

25 Unde 2 m istas 5 e figuras numerorum primorum The ancients
posuerunt antiqui 5 e species corporum simplicium, a tnese'tive 10
secundum 4 01 ' elementa, et s tum neutrum ; et istas 5 e , figures,

^ '. ° . . ' ., admitted five

hguras appropnarunt ordinate tstis 5° corponbus, ut simple bodies:

patet per Themistum super 3 11111 celi et mundi. Et ad ^nd^fifth*'

Soexemplar istorum sunt tantum s e figure corporee regu- (primalmatter?)

lares, ut patet 13 elementorum, conclusione iy 1 ; et neither;

hinc sunt tantum 5° figure repletive loci; ut patet 3 the niy r fi V e ,s °

de celo 68°. Hinc eciam exemplantur 7 cm species regular

. . volumss*

speculorum regularium, ut patet libro 5 Vitulonis, con- and there are

35 clusione 8. Ex istis colligitur quod prima omnium r e L n V u C ia r s m f r s r o°rs.
fieurarum, quo ad elementarem composicionem, est Thc triangle is
? , • r ■ ■ 1 z: 1 the first ot

tnangulus; et pnma ac perrectissima quo ad hnalem figures as to
causacionem est circulus. Unde licet Euclides prius the^cTrcie^as' to

perfection.

18. -2. f,° ap ce boe n B. 24. q B. 25. a" n B. 27. 5" B.

28. ap'parut B. 29. f'r B. 33. 68° B.

34. Vitellionis. See above, pag. 5i.

62 JOHANNIS WYCUF CAP. IX.

tractat de triangulis quam de circulis; tamen primam

passionem trianguli demonstrat per diffinicionem circuli,

innuendo quod circulus sit triangulo prior perfeccione

causalitatis.

Sensc cannot In omnibus istis oportet sensum sollicitari, cum non 5

conceive this, . . ... - . . , . , ,. ,

■ and must capiat ista dicta. Licet enim Jongitudo linee mathema-

a,W troulle e US lice et l^titudo superficiei mathematice capiantur a
Even our sensu in aliis, non tamen in subiectis suis primis:

intellect can .... . . , ... . .

but confusedly sed et lntellectum viancium oportet subtilitatem lstius
P here' b° lo\\ S ' mater i e plurimum ignorare. Necesse est namque duas 10
lineas rectas inmediate poni in divisione mundi, et ab
eisdem terminis oportet duas lineas indentatas progredi
sic, quod una habeat in partem quemlibet datorum
punctorum parium linee inmediate supponente; et
econtra de altera; sic quod, quot sunt combinaciones i5
parcium talium rectarum linearum, tot sunt diversitates
possibiles linearum equalium terminatarum ad eosdem
terminos, sine hoc quod aliqua diversiter sit curvata;
sicut eciam corpus mathematicum componitur intrin-
sece | ex superficiebus, punctis, et lineis, sic stat cor-Biio b
poris mathematici unam terciam esse corporeitatem,
2 am superficiem, et 3 am lineam sive punctum; et sic de
quotlibet combinacionibus. Nec est hoc plus incon-
veniens, sed longe plus patulum, quam quod figura,
numerus, vel relacio, componatur ex partibus disparium 25
specierum. Et racio est, quia subiecta inmediata istorum
sunt substancie materiales, corporee, superficiales, vel
lineares, que omnes (eiusdem speciei specialissime)
integrant idem. Ideo oportet quod adequata eorum
accidencia coextensa integrent eandem magnitudinem 3o
vel figuram. Non autem componitur accidens extensum
de accidentibus disparium specierum, que quidem acci-
dencia informant subiecta inmediata disparium specierum ;
quia talis forma foret etrogenia et non simplex.
Thc greatest Et ex istis patet quod est dare maximum et minimum 35

possible aiiiile , ., ., . , .

is thc angle in angulum possibilem; maximum, ut anguium m centro
'the^woHd"' munu ^> causatum ex incidencia duarum linearum in-

cansed by two mediatarum semidyametrimundi oppositis. Minimus autem
lines, each of

which is
tangent to half
of its diamcter; 21. 3* 1 " 1 B. 38. o'P B.

10. Intellectum . . . ignorare. As if to illustrate this truth
morc clearly, Wyclif gives us a long paragraph that seems in-
comprehensible. There is no doubt, however, that there are
mistakes in the text; as, supponente (\. 14), agreeing with nothing.

CAP. JX. LOGICA. 63

angulus est figure cuius basis est bipunctalis, et cuspis the smallest

i- r* 1 . * 1 lias two points

quantumcunque linealiter prolata. Angulus autem con- toi . j ts f, ase>

tin^encie datur, sicut et quicunque alius corporeus; et and ' lts aoex
.'?., ■ • n • • • • • as far ort as

cuuibet angulo m proporcione finita nosctbili, si non possible.
5 obesset ignorancia comparandi.

Quotlibet sunt talia argumenta, quibus multi nituntur Wc have now
inpugnare dictam sentenciam. Sed ex predictis sumi principal ie
potest responsio ad maiorem partem areuciarum quas arguments

... ..... r . ° n drawn trom

aln multiplicant m hac parte. In tsta namque materia geometry, and
10 particularius et diffusius sum disgressus, ut hic dicta this question°

occasionem dent posteris ad considerandum subtilius more . at len^th,
. . r . . . that lt may bc

composicionem continui ex non quantis. propcrly

Tercio, videtur sequi quod nichil potest rarefieri, nec Third

duo corpora coextendi. cum materia prima non potest Objechon.

i5componi ex suis partibus intensivis, et sic non esset rarefactiqn or
1 •.. • i_«.-v • L'i- • ,• condcnsation is

dare situm corpons subtilis, mmobilis, quem mgredi possible;

potest quodcunque corpus glorificatum, ut theologi lo- s b / nor ailv ,

cuntur. Nec essent elementa in mixtis, sed corpus quanti- which gloritk-d

tative compositum ex non corporibus, et motus ex non pass; '

20 motibus, et esset status in utroque termino lacionis ^ the e, . emtnt s

' n are not ln their

motUS. compounds;

Hic dico quod dupliciter est rarefaccio intellecta : moveme^is
primo modo, quod corpus occupans situm corporeum , made , u - p , ot -

r . . ' . l . r r . that which is

sme adquisicione materie successive occupet situm neithcr.

, • Answer.

2b maiorem ad omnem eius punctum per egressum parcium Rarefaction and
intensivarum materie, vel quomodocunque aliter. Et condensation

n . ^ mav mean that,

correspondenter de condensacione. Sed talem rarefac- vvithout any

, , , addition or lbss

cionem vel condensacionem credo non posse esse, ot - matter a
sicut nec rarefaccionem infinitam vel condensacio- bod y ma y

occupy morc

3o nem ad punctuale. Et sic de multis varie ymaginatis or less spacc;

in ista materia. Non enim potest aliquid rarefieri, nisi C onsider to bc

vel per extensionem, vel per evaporacionem materie impossible.

inbibito corpore alieno; et econtra de condensacione.

Unde 2° modo dicitur aliquid rarefactum, quod sine

35 pluri sui materia partes eius ponuntur extensius per

intrinsecam occupacionem corporis alieni. Sic enim Or the words

,-, . . mav sianifv

spongio compressa dilatatur per mgressum aeris; et that a body

simile est iudicium de lana, farina et cinere, et quotlibet occupies a

. . . . grcater or less

similibus in quibus est intercapedo notabilis corporis space on

r-, , account of the

40 continentis. Lcontra autem, condensatur corpus ; cum presence or

arte conprimitur extruso cornore alieno, ut aqua vel absence of
r ' ' " another body;

c u spo B. 2. jitelata B. 3. datus B. 10. dcta-, B.

64 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

aere;nec aliam rarefaccionem vel condensacionem con-
vincit racio, experimentum vel auctoritas.

It is foolisli Unde fatuum est credere quod, stamine humido,
to believe tliat _ ....

a house is unctuoso, vel alio combustibili resoluto in fumos, tota

really tilled , , c ■ , . ,. c

with srhoke and domus lmpleatur fumis huiusmodi sine commixtione o

,\ n 'l a ".'i • aeris inclusi. I Et idem est iudicium de nebula exalata, B i2o a

or that nothing I _ )

but mist can que videtur sensui decepto occupare regionem notabilem

space sine commixtione corporis alieni. In omnibus enim

There are a i oc j s in n U ibus fiunt tales motus, sunt corpora subtilia
great many " _ ' *

interstices commixta cum materia terrestri, ut aer vel aqua. Nec 10

filled with . . , ......

subtle bodies, est dare in loco nostro, de aliquo lllorum, partem
lif, and water. se nsibilem que sit elementum purum, sed est quidam

All bodies are _ "... ' "

said to have imperfecta mixtio ubique locorum nostrorum. Unde
pores, even TT ,.. , ., , .

glass; Urso et alu philosophi ponunt omne corpus esse po-

tlns must be so j n tantum quod philosophus dicit vitrum esse i5

as the lighter ' .

elemcnts in porosum ; quod eciam oportet concedere, cum elementa

every , , . ....

compouiid fill oportet habere loca propna m mixtis, et per con-
its pores. sequens iuxta elementa grossa oportet ponere ele-
menta subtilia, quorum situs porus vel porositas no-
minatur. 20

Rarity and Unde notandum quod rarum et densum dicuntur

sometimes equivoce; nunc de posicionibus mixtorum, quorum partes
signity the sparsim aut unite iacent cum mixto corporis alterius

spaces lett r ...

between the speciei ; et nunc de subtilitatibus aut corpulenciis,
g^ven^body, quibus corpora dicuntur subtilia vel terrestria. Et in 25
and sometimes - sta equ i V ocacione laborant Aristoteles et Gilbertus Porre-

the bodies ^

which occupy tanus, hoc est, auctor 6 principiorum. Quorum primus

those spaces. . . . • •

Aristotle and ponit rantatem et densitatem esse posiciones, et non
Gilbertdela p 0n it ipsas esse qualitates. Primo modo loquendo,

Porde do not V r t n

make this possunt raritas et densitas solum mixtis competere. 3o

distinction. .^,«11 • • • j s

In thc first ^cd 2° modo celum est ranssimum; et sic gradatim
sense, only US que ad infimum elementum, ita quod terra pura sit

compound " > t r

bodies are rare summe densa, et celum purum summe rarum. Et cer-
in the^second tum est quod isti sensus sunt valde equivoci, et pro

the sky is the j sra materia cum diliiiencia memorandi. Raritatem 35

most rarefied, . ...

and the earth autem primo modo dictam dixi quondam attendi penes

of all things. magnitudinem situs quem rarum cum corpore alieno

Rarity ts tn CO mmixto occupat in comparacione ad peneitatem sue
direct ratio . « . r . . ...

with the materie; sic quod raritas positive intelhgitur quo ad

proportion oi • ■ , 1 ■. ,• • .-.

the rare sttum, et pnvative quo ad multitudinem matene. Econtra 40

element tn tiie autem Jcnsitas privative quo ad situm et positive quo
compound, and l ^ r t

in inverse ratio
witli that of the
dense element,

2(3—27. Polctanus (!) B.

^AP. IX. LOGICA. 65

ad multitudinem materie. Unde non opponuntur priva-
tive, sed quodammodo relative, ut magnum et parvum,
intensum et remissum, cum ceteris similibus.

Sed obicitur per hoc quod, iuxta hanc viam, quod- II . is u . r S e d that
5 libet elementum, proporcionaliter ut esset maius, con- the quantity of
tinet plus de materia. Consequens falsum. Probatur 3 1 *. element would
Primo, quia tunc ignis iuxta communem proporcionem depend on the
in iooo 10 plus contineret de materia quam terra. Patet occupies.
deduccio, supposito quod omne elementum superius sit F or s J«/ a gre
10 ad proximum inferius io' um quantitate. Consequens would contain

c , . , . . 1000 times more

tamen raisum ; quia elementa, ut supenora, minus matter than
habent de materia et plus de forma. 2°, quia tunc grln^thaf each
omnia corpora simplicia essent precise eque densa et eiement has ten

, times more

eque rara: consequens contra communem scolam que quantity than
i5ponit ignem in ea proporcione rariorem terra, in qua th tf e io"v i'"^

proporcione est ea maior; ut sic servetur equalitas Buttheelements

. • ,. . „ . , n . contain more

multitudinis sue materie. 3 videtur esse contra experi- of form and

mentum, quo experiuntur de quantumlibet parvo denso 'accondin^as'

generari quantumlibet magnum leve: ut ex uno pueillo their place is
■n- • .. • i- 1 ... , higher.

soaque, 10 puguli aeris ; et proporcionahter de alns ele- 2° d :

mentis, in quibus videmus materiam duci ad circum- A wou?™be tS
ferenciam, sicut econtra in generacione aque ex aere, equally dense:

1 . , . , . _ which

ducitur ad centrum: ut patet rn pluvia. Cum ergo non contradicts the

sit dare vacuum, sequitur quod elementum purum who ^ a s £ h ° o1 -

25 superius sit naturaliter inferiori rarius. contradicts

a j • j-^ 1 • t- t- 1 experience

Ad primum conceditur conclusio principahs. Et ulte- a little
rius conceditur quod, supposita proporcione tacta unius W m U ch 8 s"eam CS

elementi ad reliquum, ignis est in iooo' plus habens Answer i rst .
, . . , .... We admit

de materia quo ad multitudinem quam terra; et cum that,

3oomne elementum proporcionaliter habet de forma ut l! 1 i n n t i"f tl -l h n e

de materia quo ad multitudinem, patet quod in iooo'° m ' e has
11 ijr •,• , ,.. , 1000 times

nabet plus de rorma, et proporcionahter de ahis ele- more of matter

B i2o b mentis. | Nec derogat hoc perfeccioni mundi, sed pocius th but^also '

atestatur quod plurimum sit de elemento perfectissimo, 100 ° tim es

„. t • • , , . . . . . more of torm.

3o et mimmum de elemento lnperrectissimo mtegrante. Thus the
Verumtamen elementa ut inferiora plus habent de con- ekmL^Ys^the
dicionibus materie, et elementa [ut] superiora, plus de most abundant.
condicionibus forme: ut terra inter omnia elementa est

6. gus m B. 34. pertectissimum B. 3y. ut deest B.

8 — 10. ioool° iolum. We must rememher that the natural
place of each element was as follows; eartli, nearest to the
centre; then, water; then air, and rire last of all.

66 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

Tims earth is maxime possibilis inpressionibus peregris, ideo ordinavit
the most apt natur i s ip Sam constantem in medio mundi ad terminan-

TOiLClIyL * ^

impressions, d um copiosius incidencias varias angulares luminum
most oalpable. . r . .

least active and celestmm. Unde est tactui naturalion sensuum nosci-
least productive ^-j- minus activa et motiva; que omnes noscunt 5

ot movement; ' ...

while the esse condiciones materie et a condicionibus forme
superior bodies . _,

are less mobile, plurimum elongate. Econtra autem corpora supenora

and more sunt p auc i or ibus modis mobilia, perspicua ad recipien-

dum lumina celestia, ut sic sint media ad modum cor-

pora terrestria. io

Thefirst heaven i n tantum quod primum celum ponitur moveri unico
can move only . .... ... , . c , • ,

with one motu simphcissimo, et ahi celi mreriores plunbus.

simple motion, Qmnes celos tamen ponunt philosophi exemptos a

the others * .

with more; violencia, in spera servare eundem situm totalem, nec

but none can . . . , . •

be moved ahqua matena motus habente contranum transmutan. i?

agamst their £ t ^ e spera corruptibilium ponunt reeionem supremam
nature. * l ....

The sphere of ignis multum conformem superioribus lacionibus, et sic

fire is the most ° , . ,

like that of the gradatim usque ad terram: m tantum quod propter

sky, and so eloneacionem istorum superiorum a sensibus, quidam

downwaras. o _ r *

ponunt ipsa vacua, alii puras formas, et aln corpora 20

Sight, multum formalia. Unde lux, color, et huiusmodi sunt

co.lour, & ?.-. arc qualitates vitales, cum quibus anima intellectiva, suprema
vital quahties, n . . c

by which the forma naturalium, copulatur corpori tanquam forma
intellectual . „. . . . , , , , ■ • •,

soul is joined et motrix. Sic enim homines plus habentes de spintibus

to the body as j jjj t n -, a „i s ineeniosi: et in luce et claritate 2?

its mover. . ° ■ .

As men who proporcionali extrinseca tam homines quam bestie na-

have more ,. , . . , ,

lucid spirits turahter delectantur, horrentes tenebras; cumque calor

are more naturalis et humidum subtile extincti fuerint, cessat

mtelhgent,
and all. animals animacio qualitatibus mortiticantibus ad centrum ducen-

°so tlfe ' tibus. Ex multis talibus potest attendens convincere 3o

extmction of qu0 modo elementa superiora plus habent de condicio-
natural warmth ^ • , , , ,

and moisture nibus forme, etsi longe plus habent de natura materie.

2nd US i t S i s e quite Ad 2 am racionem, dicitur quod oppositum sequitur,

tlie contrary. cum rar i tate q ue est qualitas superhabundantis, dyaphana
1 he supenor ' " ^ r . . J . .

bodies have [excedunt]; et infenora, ut excedunt m oppacitate, lta m 35
m0I and anty densitate, que est qualitas. Non sic quod in uno corpore

transparency; equa li s q uantitatis sint punctalia spissius posita quo ad
the mfenor, ^ ^ . ,.,'.,. . J^ \ . n

more opacity locum quam in quohbet sibi pari. Et quo ad rantatem et

an But ul m ' v densitatem, que posicionem sonant, multas implicia ipsis

the sense of participant extra mixta. Pro mixtis autem sunt elementa^o
closeness 01 ' . r . .

panicles, only supenora magis pauca, et per consequens rarius posita.

compounds
are rare or

o 61156, 1. pe'gris B. 34. excedunt deest B.

S. Perspicua. The "crvstallincs", for instance.

CAP. IX. LOGICA. 67

Unde, sicut semen est rarum in terra, dum paucum Seed is rare
semper gignitur in magna area; fides autem virtus est when t^ere"^'

rara in populo, dum in multo populo sit parum fidei little on a widc
. . r : . *" . , ' extent: faith is

sic in mixto terrestn est parum lgnis aut aens, dum similarly rare

5 natura paucos igniculos spargit cum multo terreo. Nec in a n<f in P a e '

oportet quodlibet elementum in mixto continuari cum terrestrial
,. • • . T , ....... , compound

alio sue speciei. Nec obest tah dislocacioni quod cor- there is little
puscula distancia constituant unam substanciam cor- when^thdr

poream; quia res communes dicunt nunc colleccionem proportion to

,. . ,. . the amount ot

iosuorum suppositorum, et nunc dicunt simphciter naturas earth is every

huiusmodi, sic quod tam homo quam materia prima, This™reaking
etsi partes dividantur ab invicem, manent perpetuo; et up of the

, ... - .... elements does

sic elementum, quamtumhbet fractum m minucias in not destroy

mixto, manet continue eadem substancia. Et per hoc snbstantial

i5patet responsio ad communem conclusionem qua que- unity.
. . . , Both the

ritur utrum elementum mixtum sit rarum, vel totum element and the

compositum ex elementis. Nam utrumque est rarum C0 S p ^ u , n J < L arc

■l LllUolcllt*.

B i2i a communiter, | sive elementum sit unum continuum per
totum, sive discretum minutanter sparsum. Et utrobique

20 est multitudo parcium rari, subiectum raritatis, quo
extenditur modo suo.

Ex quo notandum quod elementum quodcunque, The element is
commixtum cum altero, estprecise eque rarum vel densum com pound just
in mixto, sicut foret sine mixtura quo ad raritatem vel as rare or as

25 densitatem 2 modo intellectas; quia ad omnem eius outofit,
punctum intrinsecum correspondet tanta raritas vel "h?!'^ 1 !'!? 1 ',"
densitas absoluta. Sed super huiusmodi raritatem habet porosity or of
raritatem respectivam de genere posicionis, quam non but it is also
haberet, si esset a quolibet commixto penitus depuratum. when^not

SoUnde, ad concipiendum talem commixtionem, oportet completely

.... . pure of anv

primo capere unam multitudinem corporum dispanum mixture of any

specierum, constituentem quoddam unum; 2 oportet Totf 1 ^ 6 ! 6 , 1 ? 6111 '*

attendere ad totalem situm quem occupat talis globus; different sorts
„„ , , . . .,,. of bodies, note

et oportet 3° attendere ad quantitatem partis llhus the space

35 situs occupate per unum illorum, et penes paucitatem the^wnchf and

talis multitudinis disperse in comparacione ad quanti- b Y each part
, . , .,.. r . . ,. . ? ot a ditfereut

tatem loci oportet attendere lllius multitudinis rantatem. sort: thus

Unde raritas respectiva non solum dicit posicionem, l^c^oHts
sed eciam relacionem ad mixturam [et ad] constitu^ncia density.
^oquoddam unum; quia stat eandem terram inmotam
quo ad situm esse respective raram, et desinere esse

1. fe m B. 2. sif B. 2'i. mixtum B. 33. gleb, (!) B. 3y. atten-
dere illius multitudinis oportet B. 3g. et ad deest B; ib. 9sti cia B.

=1*

68 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

sic raram per gravacionem terre ex commixto relico

It is quite falsc elemento. Unde falsa et infundabilis est ymaginacio

the^rarerany 4 ua putatur elementum, eo quod rarius, eo paucius

element is. thc m aterie continere; ut precise tanta sit multitudo materie

less ot matter . . ...

it contains. spere lgnis, quanta est multitudo materie spere terre, i>
vel alterius elementi.
3 ri . There is no Ad ^ m dicitur quod error sensus excludit experien-

experience ° , .

where the ciam ; nam errando putatur quod gravatum manet

t ^!t c Lo7' Cf1 utrobique inmixtum corpori alieno. Unda ad tantum

1 Ollic WilS aU 1 A

foolish as to desipui quod putavi zimare, id est videre eciam vel alium io
tiiiiii'tii'iti
pigment mixed pulverem colorantem, cum terra liquata vel alio misci-

™J?J; a ,[3 ™£h bili coextendi; quod tamen est error intellectivi mania-

coextenueu witn ' ^

it, because the cus cum m inuta corpora iuxta posita causant fantasiam

. colour was .... . . , , . ....

apparently coloris dispans; sic quod credens solo sensut tudicat

everywherc. q UO j p er totum subiectum fit disposicio uniformis, '5

sicut in mixturis pannorum et quotlibet aliorum arti-

ficialium contingit fteri: multo magis ergo in subtiliori

The forms composicione nature. Et isto modo contingit de omnibus

' combhfation" 1 qualitatibus 2 is vel formis resultantibus, quod est dare

are not niixtum agregatum eis subiectum; et non cuilibet parti 20
q everywnere quantitative subiecti sui primi correspondet appropriate
compound. P ars an 9. ua tans forme; sed satis est quod cuilibet parti
When wood is quantitative illius nature correspondeat talis forma. Sic

burnt, the liery ^ , ,. , .

and gaseous ergo, quando lignum combuntur, partes tgnee et aeree
ascend on sparguntur superius, et commixte cum medio manent 25
high, but never C ontinue eque ma^ne, etsi exalerentur usque ad cel-

become larger . ,. .... , ,

than they were. situdinem spere tgnts. Nec credo quod expertmentator

ex noticia sensuali convincet oppositum.

In this case a Hic tamen ingeniatur natura, quod mixtum, multum

£t' C 'f!!. qL ,', ; !'t n !, N ,- terre habens, dummodo habeat parum ignis vel aeris, 3o

is generated, cum sint per contrarium dissolutum, tunc generantur

natural spheres, multe minuticie ignis et aeris ; et ipse, cum aliis qua-

previous^form c,am violencia cathenatis, petunt 2 m multas dyametros

(of wood) loca naturalia, pereunte forma superaddita continente.

Hea"un1tes Sic tamen congregat calor homogenia ad invicem et 35

and^dfsperses ^isgregat eterogenia ad invicem, dans generato pro-

heterogeneous porcionaliter de loco dicto, ut de forma. Econtra autem
substances. : , . . m , , ,

in resolucione gravtum que 2 m angulum descendunt

ad centrum. Et, propter istam intercepcionem medii,

inter levia que 2 m dyametrum moventur ab angulo, 4°

et extrinsione medii inter gravia que moventur ad

1. 905 B. 4. Qtine 1 B. 10. 3imar' i. vide' et^ B. 35. cum

vro tamen (!) B.

CAP. IX. LOGICA. 69

angulum versus centrum, creditur quod hinc inde sunt

Bi2i b absoluta | raritas et gravitas adquisite, computando cum

summo aereo totum medium interceptum.

Ex istis facile est videre quomodo pluvia gravantur; How rain is

5 nam nubem vel unbeculam, sive nebulam, in qua sunt S omiitimes hear

4 or simplicia cathenata, dissolvit nunc calor, nunc sometimes cold,
7- ... . . . dissolves the

rngus; et, segregato subtili terreo racione convemencie clouds; the
cum igne et aere, exsudat aqua formam spericam. terrestrial part

Et quia deficit sustentans, quo usque ex illis euttilis goes offwith

.... . . n . n . ° the air and nre,

ioaqua notabihs magnitudinis sit unita, ldeo guttatim and water
j_ ]•«. j _ • • remains, which

descendit secundum rormam maiorem aut minorem, t akes a

proporcionaliter ut exalacio commixta celerius vel tardius spherical form,

r r . . larger or

segregatur. Aquam enim, racione sue fluxibilitatis, stat smaller,
„_i„u: 1 + • j- accordina as tlie

coiabi: sed terra, racione constancie et siccitatis, diu- dissoluuon is

i5cius cathenatur. more or less

. . 1 • • rapid.

Ex istis colhgitur quod nullum corpus potest esse It is clear that

maius aut minus quam prefuit, nisi propter adquisicio- body takes

nem aut deperdicionem materie, quamvis putatur quid- , more ro .°_ m .,

- . . . ~ than )t did, lt

hbet rarefactum esse maius quam prefuit, ignorando is because of

20 situs quos perdit intrinsecus, sicut et ignoratur com- a __ed'to it-

mutacio situum extrinsecorum pro intrinsecis in par- and l ! ,e ,
. . r ' converse is true

tibus condensati. Et patet quod vera sentencia de rari- for

»--»„ ] •«. » u • . 1 • • condensation.

tate et densitate non obviat huic vie.

Ulterius videtur michi probabile quod non est possi- T , do not admit

. the possibility

25 bile duo corpora coextendi, cum nulla materia prima of two bodies

potest componi ex suis partibus intensivis. Patet sic. °s_rne y space. C

Conclusio opposita non posset verificari, nisi materia u that were

punctalis componeretur ex partibus intensivis; et tunc, matter must

rarefacta materia vel condensata per totum, vel rare- less intense,

3o faccione vel condensacione durante per tempus, ut which '? not

. . admissible;

adversarn locuntur, sequitur quod corpus motum in

infinitum rarefieret, vel in infinitum condensaretur, ante

quodcunque instans signabile; quia si non, da A pedale

terre uniformiter rarefactum per horam 2 m totum, et

35 patet (cum in quolibet instanti illius hore exibit a quo-

libet punctali materie unum aliquod iuxta positum)

1. bic B; ib. m B. 8. aliquando pro aqua B. i3. Aqua B.

14. colabr B.

26. One great division of parts is into extensive and inten-
sive parts. Matter, as such, must be extended. Heat, cold, intel-
ligence, virtue, etc, having no extensive parts, and yet admit-
ting of more or less intensitv, are said to he made up of
intensive parts.

/O JOHANNiS WYCLIF CAP. IX.

quod unice quodcunque instans dandum erit totum

infinicies quo ad nos duplicatum in magnitudine; et

opposito modo sequitur de condensacione. Illud patet

in paucioribus, ponendo quadrupunctale, si sit possi-

bile incipere per totum rareiieri, cum hoc quod non 5

incipiat rarefieri ad sui duplum; et patet iuxta com-

munia principia adversancium quod hoc incipit esse

maioris quantitatis quam prefuit, et cum non sit racio

quare una medietas, quin per idem et quelibet, sequitur

quod hoc incipit esse 2P |um ad illud quod prefuit: et 10

that is, it eadem est racio de condensacione. Ex quo patet quod

contradicts my repugnat composicioni continui ex non quantis quod

svstem ot ; D , r 1 *i

composition of aliquid per tempus vere continuum rarefiat vel conden-

tlc No" *" setur per totum, in adquirendo vel deperdendo continue
philosophical quantitatem. Nec scit philosophus fundare casus cal- i5

argument has ^ . . ...

value culatonos istius materie, in quibus quondam multum

against this • • - , •

theory. maniter msudavi.

b) Theolosical g e j p ro fundacione parcium intensivarum materie,
arguments. l , . . .

(1) Absolute argumentatur theologice lsto modo : forme absolute,

'irms^canW tam substanciales, quam accidentales, possunt ad invicem 20
;oextended cum materia coextendi, cum ereo idem sit iudicium de

iuth matter; .. . . p

therefore, substancns matenalibus, eo quod forme huiusmodi
"J.th^rnauvr! poterunt per s.e esse, ergo per idem materie poterunt

(2) Glontied coextendi. 2 a consideracio est de elorificatis corporibus,
hodies are ... . x .
coextended que ponuntur sicut lumina cum medio coextendi. Et 20

med^ium 3° consideracio est quod situs aut locus, cum sit acci-

through which j e ns absolutum, potest de dei omnipotencia per se
thev pass. . f l r

(3) position, esse; sicut concedttur de corporeitate et alns quothbet
^accident, quantitatibus, que videntur magis a substancia depen-

might possibly dere. I Cum tali ereo loco prius vacuo potest Deus B 122°

exist by ltselt; I ? r r

if so, God coextendere substanciam vel quodlibet accidens sensibile,
"two^material ex P aT1 evidencia duas materias; cum repugnancia, si

substances in q ua foret, oriretur ex impossibilitate coexistencie dimen-
that space. \ .' .!,,.. ,

sionum m eodem situ ilhs adequato, vel ex duorum

indivisibilium possibilium per se esse coextensa in eodem 35

situ indivisibili.
An infidel Ad ista diceret logicus cui non esset cura de creditis

wouhfsay^that nostre legis, quod impossibiliter petitur antecedens pro
one absurdity a ij impossibili inducendo. Sed quia necesse est totam

here proves r . ji

another:but tiuem catnolicam esse veram ; ldeo oportet proressores 40

Cath anLwer 1USt h uius fi dei aliter respondere. Quidam autem dicunt

ditferently.
Others say :

1 lince B. 4. fi' 15. 24. ofi' H. 26. 9fi'° B.

tor

CAP. IX. LOGICA. 71

quod assumpta, cum sunt supernaturalia vel miraculosa, We must not

non subiacent iudicio racionis; ideo est satis ipsa cre- 'wesimply

dere, nec oportet racionibus impugnantibus respondere, beheve, and

nisi forte responsione illa famosa wulgarium quod Deus, no objections

, • j- ,■ drawn from

5 cum sit omnipotens, potest huiusmodi hcet lgnoremus fettn

misteria faciendi et subtilitatem obiectibus contrariis IJllt } ° b i ect t0

tnat, because

respondendi. Sed illud non placet michi, quia per ldem any absurdity

. ... ,,.. . ., •, mieht be

posset poni opimative quodhbet tmpossibile, si non ma intained

dent expectari racionis iudicium, nec argumentorum thus -

10 oppositorum solucio.

Ideo, supponendo necessitatem fidei ac eius proba- So admitting

bilitatem 2 m singulas eius partes, suppono 2 pro ' e n a e nd SSlty

descripcione quid nominis, duas res situaliter coextendi reasonableness
* " . or taith, I take

quando per locum aliquem dimensionahter pertendentur. coextension

irHoc enim sonat iste terminus coextendi. Ex quo patet %mensionaf

quod quotlibet accidencia contingunt per idem subiec- existence of
" " .... twn boaies tn

tum situaliter coextendi. 3° dico quod minor primi the same

argumenti est impossibilis, et radix multorum errorum a nd liffirm that
infundabilis, si non fallor. Si enim materia aut forma Argument

' ... (0 is lmpossible.

20 substancialis. matenalis, vel accidentahs, potent per Any substance
se esse, tunc haberet quelibet talis propriam dimensio- existingby
nem, locacionem, et cetera accidencia: vel omnis res itself myst

' ' . . c . have lts own

foret substancia, vel esset necessanus processus 111 lnhni- dimensions and
tum in generibus accidencium; ut alias diffuse arguam. other^accidents ;

25 Non ereo in infinitum rara est terra ad quemlibet would be

... substance, or

terre punctum, nec suscipit substancia magis aut mmus we shouid have

in sua essencia, que est forma. Et idem iudicium de ^f^nfnln.

quantitate, ubicacione et situ, que omnia oportet com- Earth is neither
n * ... , mhnitely rare,

poni ex suis partibus mtensivis, si per eundem situm n or can it

3opossunt coextendi res omnino distincte, quarum quelibet b o C r ome s ^o; e

pars minus potest esse sine coexistencia partis alterius; andthesame
r r . .... mav be said of

quia, hoc dato, forent hmusmodi accidencia coextensa; quantity,
et cum sunt intrinsece presupposita ad accidens racio- ubl p t s ' i ° t " , n ^ nd
nale, relinquitur quod qualitative aut intensive com- They wouid

' " " n . have to be

ponunt ipsum; quod tamen superriueret, cum pnmum composed of

35officium quantitatis vel loci sit quantificare; quod eque ' ntens ^ v u e it Parts;

fieret, si non componeretur ex suis partibus intensivis. unnecessarily,

. r . r . tor they only

Inconvemens eciam videtur quod una pars mtensiva exist to give

numero sit actuata forma ignis, et alia forma terre; et ^ 1 ™^

5—7. licet — respondendi (sic) B. 23. ntiis pro necessarius; very

illegible B.

20. Materialis. From here to f. 176, end of Logica, the MS.
is written in a very bad, scrawling, flourishing hand.

dimensions.
can one
intensive part
of the same

72 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

be the sic de ceteris, quia materia dicitur relative ad materia-

and^another the tum. Ymmo, cum materia sit eadem essencia cum

torm ot fire. composito, sicud et forma, si essent 4 forma extense

According to r ' ' ~

that theory, per eandem naturam, singulum lllorum elementorum

\\-ould be esset singulum; | et cum qualitas aut quantitas per se Bi22 b

equally dense. existentes haberent proprias densitates, per idem eciam

in composito, et sic essent omnia corpora eque

densa.

As for (2), it is q uo a j secundum, quod est michi plus difficile,
more dithcult ..... r

to answer; potest dici tnphciter: primo, quod celum cedet medium 10
sup^ose^fhat sublimari, et sic corpus sublimatum ascenderet usque
the substance a j confinium mundi; tunc cedit a latere et non ex-

of the skv gives . .....

way ori one tumescit, propter nature regulam hmitantem. Philosophi
thegforified autem ponentes nullum corpus extraneum cum celestibus

body may pass. commisceri, ponunt nimirum quod celum non potest i5
Some , ' * n r

philosophers condensan vel rarenen, sed fundamentum est falsum,

wiihout proof licet inexpertum sit eius oppositum ; nec videtur cessio

tliat any ce \\ p i us repuenare nature quam cessio ienis vel aeris,

foreign body r . r °. n . °

can be thus cum tahs cessio non arguit densitatem. Sed videtur
pa bec ( ause le the" , ' generaliter quod nullum corpus potest moveri localiter, 2 o
sky, being n \ s [ aa omnem punctum mundi pars eius localiter

absolutely r r

pure, is moveretur; quia da quod non, et quod post quantitatem

incondensible. : ■ 1- a 1 •«.■!_■• ■

A difficulty: tocius mundi A punctus mutetur ad situm sibi mme-
nothing couid diatum, cum hoc quod aliquis punctus maneat inmotus

be moved ^- -1 r

without a (et voco omnia puncta mota ; oportet enim esse multa, 20
^ttufwhole 111 cum nullum potest exspectare aliud in eodem situ

world; proprio) videtur quod quodlibet expellet proximum, et
tor every point, r . r . n \ . r n r .„' ,.'.

touching its stc non remanebit aliquid mexpulsum. Fro 1II0 dicitur

' wcfufd' cause q u od conclusio non sequitur. Nam motus circularis
it.to change salvat illam instanciam; ut possibile est quemlibet punc- 3o

lts place. . . .... .

But this is tum vasis vel loci dati circulans mutare situm suum,
V °circular ° uno insequente reliquum circulariter, cum hoc quod

movement of non extra datum situm, quantum ad hoc pertinet, fiat
the points . , , ,-,•

disturbed. motus. Et hinc credo quod ad motum rectum lapidis

falis^U^reTiTa ve ^ alterius concucientis causatur in medio tremor cir- 35

circular cularis, sicut in tribus elementis nostris et mixtis in

movement of . . ...

thc air round eis concussis sensibihter esset videre; et si non esset

So iii the taus circulacio, moto uno localiter, omne corporeum

ascension ot moveretur. Nec est vis, quam celeriter circulus per

glonhed bodies. ' ^ . x

the rapidity of totum moveatur, ut quod motus ceh m tah ascensu 40

movement of

6. pp'as B; ib. defi t< " < B. n. subluan 15. 22. o,m te == communi-

tatem(?) B. 3o. sanat B. 3(). qua I?.

CAP. IX. LOGICA. 73

corporum perturbetur, quia est dare statum corporum particles in this
quo ad motum. Nec sequitur motum astri perturbari not^hinderany
in tali ascensu, licet ex quolibet motu recto sequitur astral

, . _ , * . ,. ^ . movements.

circulans. Quando autem ent generahs assumpcio, And at the

5 stabit celum, quantum nos possumus sensu convincere. the^k^wiU^no

Nec repuenat quod sit talis motus circularis insensi- longer move,

.... r a n , , ...... . , . or will move

buis, cum tamen delectabihs sit beatts. Secunda responsio insensibly.
dicit quod est dare quantitatem supranaturalem, a qua suppoJe ^lat"
unum corpus erit penetrativum alterius, ut sint con- one Dod 3' ma y

- r , r . oi-j • i • compenetrate

iorormiter per eundem situm coextensa. Sed videtur michi another by a
quod illa opinio sit minus gravis, cum per idem posset SU q u ™j* y a . ral
qualitas disponi, ut sint quotlibet coextensa. Et stant But I do not

. * ... approve ot this

Bi23 a omnes raciones racte contra coextensiones | matenarum, answer, which
corporum, vel formarum. Deus enim prebet unam talem possTbiiity of
i5 materiam coextensam cum alia connectere, cum alia compcnetration,

. . . . and is opcn to

componendo, stcud et quamhbet partem quantitativam ali the
unius posset ponere cum parte alterius; quo facto, awinst"^
foret una composita intensive ; et sic difformis tam
substancialibus quam accidentalibus; potissime cum, ad
20 composicionem quantitatis cum extensis suis terminis,
sufficit inmediacio terminorum.

Tercia via dicit quod omne corpus plene sublimatum Or we mav

iinillvmivtlij-it

potest penetrare corpus celeste vel aliud dyametraliter a glorified body
sine hoc quod continens sibi cedat. Verumtamen, in any n ther body
25 tali penetracione est novi situs generacio utrobique, without its

.... ... giving way,

cum utrumque occupat sibi proprrum, srcud sunt m- because, having

communicancia quantitate. Sed illud videtur difficile bel^that^oes
propter tria. Primo, quod non videtur racio quare Deus not come in

. . . . . ,. contact witli

posset sprssrus ponere rn parte superrorr mundr corpora the sky, there
3o sic locata, cum hoc quod mundi convexitas sit immota, differenTsfte 3
quin per idem potest ponere quodlibet corpora loco for it.
corporum sublimatorum, et alibi, stante quantitate mundi g iorified'body
equali continue; et tunc nullum oportet ponere vacuum c *xh£*o\i\sA&<z

vel situs noviter eeneratos ex motu recto. Et per idem of the heavenly

, ° ,.. , . sphere, whv

oo rnundus posset recte pellr, generando srtus consequentes n ot other
ad motum. Secundum videtur mirabile quod aliquod ^f^t^AJrirted >°
punctum potest noviter poni distancius ad polum quam This would

. . r ,. , r . bring other

ponrtur rdem punctum, et alrquod punctum potest ponr difficulties to
propius, sed nullum precise eque prope. Nam si precise Aaainhow
40 eque prope, per idem potest poni corpus in toto con- can one point

e . r V , . . . v . . . . V be nearer to

rormiter ad trra posrcionrs prrncipia; et per consequens the pole than
adequate in eodem loco: quod repugnat poni. Tercio fartne s r £ °£ it

but 110 two

12. desponere B. i3. extensiones 13. a3. dyametrum B. 3q. prc- pomls eq nal| y
cipue after si B. neal ■

74 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

And how can videtur mirabile quod unus punctus potest interseri
between uvo inter quecunque duo puncta, nisi ex aggregato, posita

others that una linea, una constitui, et per consequens linea manens

touch, without ' . . . r n ... ..

having any recta continue posicionem, cum hoc quantumlibet licet

relation with ■ c ,-•.. • j c

them? crescere, secante utroque extremo eius hxo. Lt sic de 3

supposicione aut corporeitate, ut superius tactum est.

These que^tions g t tunc videntur parare demonstraciones eeometrice de
I leave to be . . r . " ...

answered by hguns. Scio tamen quod dicendum esset hguras dissolvi
merelv^sfaUng ex ta li cremento quantitatis, novis sitibus generatis,

that there is Jicet sensus non sufhciat ita discernere. Distinccionem 10
nothmg against .

faith or truth lllius materie relinquo theologis, hoc asserens, quod
in my doctrinc. ,, r- , • v • i • ..•

c) I consider it nulla pars hdei, nec verum aliquid, opponitur tsti vie.

an indubitable 3um argumentum claudicat, sicud et primum. Quan-
tact that the °. . .... ...

elements tum ad existenciam elementorum m mixtis videtur michi
remain in the • , , • , », a • .. .- 1 -

compound. mdubie tpsam oportere conceuere. Nara Anstoteles, i.-i
According to p r j mo de eeneracione, ca° de mixtione, movet dubium

Anstotle, a f . . . ...

compound in termmis; et tenens afhrmativam partem, dicit quod

alterTuon^and difhnicione | mixtio est miscibilimn alteratorum unio; B12:
umon, not \d eo diflfert a eeneracione vel corrupcione, ubi alterum

destruction and . . ° • ' .

production, as corrumpitur et rehquum generatur. Differt eciam ab 20

generation does. . • , • ,• • -i .

augmentacione, ubi ahmentum assimilatur aucto con-

servanti suam speciem vel naturam in actu. Differt ab

alteracione, cum oportet utrumque mixtorum esse sub-

stanciam per se separabilem a reliquo, quod non potest

Three thmgs competere quantitati. Unde tria requiruntur ad vdon- 25

are required . r .... . .".

for a eitatem miscibilium; primo quod sint bene minutim

compound : , •,• . ,■ ., , TT _ ,_

that its separabuia, ut sunt liquida et corpuscula terrea. Unde
eiements should m lapidibus, metallis et omnibus mixtis perfecti novit

be m a state ot . r '. r

fine division, subtihs expenmentator quando componuntur ex minucns

that their terrestribus, aliis humidis interceptis. Secundo requiritur3o
qualities should . ...

be to some contra contrarietas vel repugnancia mixtorum; quia

conflicting with aliter non resultarent forme superaddite pocius quam

each other, m p Ur i s> nisi quadam armonica complexione dis-

and that there posicio ex contrariis resultaret. Et tercio oportet com-

should be a r . ... . .

certain mixta esse proporcionabilia in multitudine, ut gutta 35

quantitative

proportion aque propter paucitatem suarum parcium non proprie

between them.

2 — 5. quecunque — extremo (sic!) B. 10. fp us pro sensus; and so

on B. 18. vino B.

19. Differt a generacione. I have all along understood gene-
ratio by 'combination', and also mixtio. But the ancients often
included under the latter name what we should call mechanical
mixtures. Wine and water was a 'mixtio'; but so was also gold
and quicksilver. The) r only spoke of generation, when there
secmed clearly to be a new substance produccd.

CAP. IX. LOGICA. 75

commiscetur cum dolio vini; et proporcionabiliter de
aliis est dicendum.

In via itaque generacionis mixti conveniunt omnes All admit that

,.,. . -,, _ • , ■ the four

proporcionabuiter sapientes illam matenam, 4 elementa e lements are

5 secundum partes miscibiles commisceri. Sed iuxta mo- . mingled

r . . together ln the

dum loquendi philosophi negant illa elementa manere compound;

. c jjv _ • j 1 1 , :iud most of

in actu, dum rorma superaddita est mducta; quod iatum tnem taking
est a variis oninantibus. et terminative intellectum. ... Anstotle

1 . - . hterally, denv

Comentator autem ponit formas substanciales elemen- ti.at they exis"t

, • .... • • - „ :«. actually after

k.i tares intendi et remittt m sua essencta, cum ruerit combination,
media inter substancias et accidencia, et sic manere whileAverrhoes

. .. savs that they

in esse remisso incompleto cum formrs contrarrrs. Et reraain with
• ,, , • r-, . . • * less intensitv

rllud vocat commentator esse rn potencta. Fatet rsta of being. "

posicio 3° de celo 69.

i5 Sed hoc videtur michi impossibile propter tria : The latter

, . .. , • c ncsition seems

prrmo, qura substanciahs, vel essencia que est rorma jmp OS sib]e,

substancialis, non suscinit maeis et minus pocius de '• be cause no
' * ° . . r . essence can

substanciis elementaribus quam de mrxtrs; ut srcut have more or

•i-i i- t_ r • 1 „ * less intensitv;

ntchtl est rehquo magrs homo. stc nec aliqutd est nothip(T is more

.20 reliquo maeis icnis. Nulla ereo igneitas est reliqua or lcss m , an )

>■ • n a ^ 00 ... more or less

plus intensa. Secundo videtur innuere quod rn mixtis fire.

sunt forme contrarie coextense, et per consequens tam "seems^to 68

materie quam qualitates; et tunc nullum continuum believe that in

. n n . . , the compound,

componrtur ex non quantis. Patet deducro ex hoc quod contrary forms

25 infinitum remissa foret forma tam substancialis quam eadfolher 1 - 1 "

accidentalis ad quemcunque punctum elementi; et per which is
. _ . t r _ r conlrarv to

consequens m mfinrtum foret remrssa substancra talr our system of
forma, et non totum quod est tota essencia materie. '"polms. 6

Ereo relinquetur quod pars eius qualificativa. Non enim | n eyery point
n n . r . ~ . , . . the torm would

3o stat quod lllud subrectum prtmo stmul reciptat tormas be infinitely
contrarias, sicut patet de racione contrarietatis. Tunc ^resulting 1 6
Bi24"enim simul I haberet denominaciones contrarias, cum substance

I . . . would be so

quehbet forma, ut hurusmodr, intormat informancra too

appropriata ut, si est calidrtas, tunc est aliquid illa
35calidum. Et sic de qualibet forma substanciali vel
accidentali, ut patet de quibuslibet earum ; cum quelibet
forma sit subiectum vel essencialrter vel accidentaliter
formaliter se habere. Et tercio videtur quod 4 elementa 3 - Theelements

■* . . would become

contraria, que communtcant rn eadem materra ln nu- the matter of

40 mero, constituunt aliam substanciam : una quoque foret form SU and 8

inmediata materia forme superaddite, et foret formarum wouid : thus be

r ldentined with

one another.

5. niffibles B. 7. latum B. 8. V» (?) r' tB B. 16. fubalis (sic!) B.
18. clementariis B. 3. r . calliditas B. 35. callidum B. 40. una que B.

76 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

et materiarum processus in infinitum, et ydemptincacio

elementorum, cum communicant in eadem materia vel

essencia singulari. Sequitur enim, ut supra tangitur :

ista materia est de essencia huius ignis (et sic de tribus

reliquis elementis): ergo singulum est singulum eorun- 5

dem. Nec evitabitur quin quelibet pars quantitativa

unius elementi huius continuatur cum alia parte quan-

titativa alterius.

Modern Secunda est via posterius philosophancium qui ponunt

philosophers r r ' i r

think that the nullum elementum actualiter esse in mixto. Sed quot- 10

elements • , ,

ihemseives do quot auctores et raciones ad hoc sonuerunt, omnes
not remain sentenciant quod disposiciones et qualitates, quales

actually, but . n ' "

say that their secundum speciem nate sunt consequi elementa, re-

dispositions «■ ■ . j '

and qualitiesdo. hnquuntur in mixtis: quod, cum sit verum, non arguit

But r»', this quod elementum aliquod sit in mixto actualiter. Contra i5

the°definition i stam sentenciam videtur descripcionem termini militare.

ot an element, Nam elementum, ut huiusmodi, est causa intrinseca rei,

winch must be . .

the intrinsic nec pars quahtativa, ut exponit comentator, primo phi-
compound, 1 and sicorum et 3 de celo 6. g. Aliter enim diceretur celum
not merely a eque elementum sicud aliquod corporum 4 simplicium 20

quahtative part ... ^ r t r

of it. sublunarium; nec congrue vocaretur lapis aut lignum

sphere "s a cor P us mixtum, cum habeant materiam primam et
cause non- formam simpliciorem quam aliquod elementum. Si enim

existent m . .. . ^ 3

the compound, non sit ahquod mixtum, est dare llla ex quibus mis-
of"Tts elemen^ts- ceretur. Corpus igitur hominis non misceretur, nisi 2?
a stone would forte ex anima indivisibili et partibus materie prime:

have matter and .... r

form alone, et sic matena pnraa foret caro, os, nervus, etc. ut

than 1 ™ny er auas diffuse prosecutus sum. Ymmo terra pura, vel

element. aliquod elementum, quamtumlibet modice alteratum,

The human . ' . 7 ^ . . . '

body wouid be foret corpus mixtum, et composicius quam ahqua pars 3o
CO ot p primal llly q u antitativa hominis: quod et componeretur ex materia

matter and an hominis et forma, et haberet qualitates contrarias, quales
mdivisible . ^ n

soul; secundum speciem nate sunt consequi elementa. Et
utrobique est generacio reciproca. Nulla ergo foret
causa nisi ficta simplicitas talis corporis supra carnem. 35
And thus the Et cum caro, os, nervus, sunt eiusdem speciei specialis-

human body, . ' f . r

so complicated sime, quia quodlibet lllorum materia prima sine forma
in would be rtb ' substanciali formaliter componente, sequitur quod totum

simpler than corpus hominis, quod est composicius inter mixta, sit
an element. . r ,. . ^ r

simplicius elemento. 40

i3. A11 ff' m 15. i_|. sit cum vm' B 21. sublunari B.

= vermis li. 35. non B. 36. u 1 uus B.

GAP. IX. LOGICA. 77

2° principaliter experiencia phisica videtur repugnare. 2» a ; it is
Nam tam arte quam natura cognoscitur ex partibus explrience.
B i24 a mixtorum elementa I dispariter resultare, ut in dissolu- weg-ettbe

..... .... ,, , elements out o

cionibus lapidum, calcancionibus metallorum, et breviter the compound;
5 de vitro vel quocunque omogenio, quantumlibet fortiter so "\Yern 13 ' 6 '"
commixto contingit partem subtilem aqueum vel aereum as is seen in

. . i , ,• , - ... . chemical and

extrahi, semulento croceo derelicto; et longe facihus m meiallurgical
vino, sanguine vel alio distillabili omogenee. Et idem w™see S fire
docet natura patere nobis de carne vel de quocunque , proceeding

<...... , . ..... f rom putrefving

'° putrefactibili omogeneo, quod luxta regulam Anstotehs flesh or fish,
humo putrescit; quod humidum unctuosum, relinquendo
incineratum terreum, petit partes extremos quousque
maior pars aerei vel ignei expiret, propter vim movendi
et convenienciam ad locum debitum ex natura, sicud

•Mn sensibus innominatis; ut quercu putrida et similibus
est videre. Talia enim ; scilicet per subtile aereum et
igneum ad circumferenciam exsudatum splendescunt in
noctibus, cum naturale sit ex talibus luminosum fieri,

, , . , . .,.,.-.. . in the darkness ;

quod se ostendit m absencia splendidi forcioris: ut ln it comes out
2o culis catticis, squamis piscium, quibusdam vermibus, £/ cats C „c.
et in omnibus conformiter proporcionatis in partibus
superficialibus in tenebris est videre. Cum enim ex No action can
contingencia equali nunquam fit accio, patet quod ter- without^an
reum derelictum et igneum exalatum etc. in mixto fuerit cfficient cause;

.... the appearance

2? dispanum naturarum, cum oportet esse per se motum of ihis fire
habere intrinsecus motorem in actu, preter formam m ^H% ^ "lusa'
accidentalem. Et idem patet ex elaboracionibus olei de which is not a

... , , . ,., .,. . . _ . , mere accident.

minutis seminibus et de lapidibus silicinis. Et ldem Many other

patet de fructibus, floribus, et quotlibet similibus que uk^nature^

3o sunt in partibus superficialibus et intrinsecis: multum miaht bc
,. . . , ... , adduced.

dispanter sapiunt, odorant, et speciahter colorantur.

Sed quo ad isto conceditur quod in talibus mixtis 3 rd . But as they
est dare partes quantificativas dispares, sed omnes eius- are quantitative
dem nature quo ad formam superadditam, licet in parts that differ

^ r in the

compound,

4. calcaconiba B. i5. tt, ins B. 16. fp B. 20. cattis B.

24. delictu B. 29. q,l$ B.

1. This is the same argument as was lately used (though
with all the superiority given by reeent chemical discoveries) by
those philosophers who maintain the existence of atoms against
the revival of the 'Matter and Form' doctrine in the Neo-
Scholastic system. The idea is the very same. "We get oxygen
and hydrogen out of water, therefore they were there before."
The reply is: "Actually, no; potentially, yes!" 7. Semulento.
Probably derived from semolla, bran.

one being

78 JOHANNIS WYCLIF

CAP. IX.

more similar qualitatibus una quo ad unum elementum, et alia ad
t0 ^otnereto"* 5 ' aliud, plus accedat; quia aliter non esset racio quare

others, hut all car bo, lignum, et talia combustibilia secundum aliquam
having the , • i i-

same form and partem resolvuntur ln cineres, et secundum aliam

C nTtu?e" d inflammantur. Contra illud 3° argumentatur. Signo 5

we argue thus: totam multitudinem per C et totam multitudinem per
Lach element , . . , . . . , .

existed D, que 4° r dicit adversanus corrumpi m adventu rorme

se $tforfy superaddite. Et argumentatur sic: quodlibet istorum

combination, ,or f u ' n CO ntinue seorsum in loco per se sibi proprio,

and still h . . . , ,

remains in its purum a commixtione cum contrano pereundum, et ad- io

,herefore tio nuc manet q uo aa< \ essenciam, vel remissum paululum B i25"
new forms can i n qualitatibus, vel ipsis servatis integris sicud prius.

possibly result ^ n ,, L ... , ,.

from it; or if Ergo per nullum eorum superducitur rorma superaddita;
'will he' of 7 ve * s * inducunter hec quatuor, habebunt formas super-

very djfferent additas disparium naturarum. Consequencia videtur ex r5
nature trom the , , L . . , . . .:.. . ,

compound. hoc quod ex pari evidencia, ln quodhbet simplex con-

If one s°mp?c 0f formiter altera tunc induceretur forma supperaddita con-
body on similis racionis; et per consequens, ex quocunque simplici

another can . . . r ....... . :

bring a new contmgit per accionem altenus simphcis sine commixtione
kmusTbe very quamlibet formam superadditam resultare; et, ut videtur 20

different from michi, in quotlibet istorum quatuor induceretur forma
either. ' , ,. ^ , . . . . , . ,

superaddita altenus racionis, cum sit subiectum altenus
composicionis, sicud fuit inmediate ante induccionem;
et proporcionaliter ad materiam datur forma.
Additional Confirmatur tripliciter primo sic: inpossibile est 25

proof : '. r .

qualities that quahtatem vel accidens quodcunque transmutan de

inlhe 6 ekments subiecto in subiectum; sed qualitates prime, que iam

are now in the sun t i n m ixtis, condam et fuerunt in simplicibus: ergo
compound; , . ...

as no accident ad huc remanent ln eisdem. Sic enim sonant quehbet
^subjectto^ Ji cta philosophorum quod nullum mixtum est calidum 3o

subiect, they aut frigidum, nisi participacione simplicis cui primo

are 111 the ? , J, , ,• ,

elements stiil. competit esse tale. Nec valet dicere quod tot et tante

sayine that^new qualitates prime subito generantur, aliis subito corrup-

qualities are t is in comitacione forme superaddite; quia non est
produced and . ' .

the old ones dare contranum a quo debeant corrumpi, cum possunt 35

wlwshouid uianere in mixtis, nec efficiens, a quo tot et tante

they be subito generentur. Nec superest racio quare forent qua-

litates prime, quare possunt inesse in mixtis quibus-

libet; quia sunt corpora simplicissima sine ordine

5—7. 3° — 4 0r (sic !) B. 8. sunt pro super B. 10. peund, B.

23. f)onis B. 3o. callidum and very oftcn after B. 3q. quod B.

6. Totam. Evidently somc parts of the sentence are want-
ing here.

destroyed ?

CAP. IX. LOGICA. 79

prioritatis respectu elementorem se habencia, stante

sentencia huius vie. ConnTmacio [2 a ] est hec. Impossibile Contrary

est qualitates contrarias coextendi; quod esset, stante ^hoseftat 6 '

illa sentencia: i^itur, etc. Et maior patet ex hoc quod remain of the

' n elements when

5 omnis quahtas est siibiectam esse qitale, cum non sit fhese are no

potens aliquid per se existere, sed unitate accidentis, coexfstln^the

cum aliis eiusdem racionis. Ex quo patet, si essent same sut, i ect >

* , . and cannot

qualitates contrane coextense, tunc vel nichil esset exist

simul denominatum denominacionibus contrariis, vel n ow thenon-

10 Tessentl materie coextense. Et patet minor, eo quod, remanence of

. - ., . "l ' the elements

si torme substanciales elementorum smt per totum impiies this.

mixtum, sequitur quod et qualitates; et tota contraria, cannot^at^the

multis modis contraria. Tercia confirmacio est ex im- same instant

., ... ... . act and react

possibilitate reaccionis duorum elementorum simul et on each other.

i5semel secundum easdem partes; ut, posito quod A combination,

ienis et B aqua purissima commisceantur in dato the element A

°. J r . . woula nave to

mixto, oportet partem A reducere partem B sibi neutralize a

inmediatam ad temperamentum in qualitatibus, et qU ] a em en° B- 6

econtra ; et per consequens, cum hoc non sit nisi per which it could

. l . . . r not do unless

20 reduccionem quahtatis contrane, sequitur quod ldem it lost-as much

subiectum secundum idem sit simul et semel agens et contrary

paciens, in actu et potencia respectu eiusdem. Prius quality- so it

r .... . . would be at

ergo et pnncipahus educeret qualitatem contranam a the same time

se ipso, quam induceret post debilitatem potencie per s .^ e point oi

B i2b h qualitates instantaneas qualitates suas in corpus I ex- view > bo ^

. . . ,. ,._ ' . active and

trmsecum. Ideo, ut ahas diffuse ostenderam, reaccio passive.

non est simul tempore et secundum idem possibilis; ad take^place™/!

quam oporteret qualitates contrarias simul, subito, et ,, action.
^ ' . n . . ' My position is

tempore reciproce generan, propter talia multa que tiiat of

3o naturales sciunt adducere. Credo 3 am sentenciam in the^ekments

hac parte; scilicet, quod elementa sunt realiter in mixto c , xist real, y in .

r . ^ ... tne compound,

secundum situs et formas propnas, ut dicit Avicenna, in their own

primo causarum, ca° 3 , et alibi multis locis. piaces"

Sed contra ista instatur tripliciter. Primo, videtur Arguments
. . . . contra :

35 quod proprie non sit mixtio, sed tuxtaposicio corpus- I. This would

culorum; quod sic, habens occulos linceos videret com pound but

quomodo quodlibet elementum foret seorsum positum ; an aggregate ot

. "■ . . r atoms; we

et sic per idem homines et omnia genera corporeum could, had we

essent commixta in mundo, et nulla foret forma sub- e noush, S discern

40 stancialis superaddita, cum nullum mixtum foret vere evei T element
r apart; men,

animals, all
would be

cv ^

2. 2 a deest D. 3. gritas B. 6. accus B. 10. essent decst.

.'6. p'usfuma B; ib. fuma? B. 29. recijie B. 33. Ca?, B. 35.Txpo B.

8o JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

mixed up, and aliquod unum. Ad illud negatur prima consequencia,

lio^superaddcd cum iuxtaposicio corpusculorum, ceteris requisitis, con-

fbrm to stituunt vere mixtum, cum omnes vere loquentes de

\hem. * mixtione oportet concedere vel corpora parva, vel ma-

The aggregatc terias corporum, iuxtaponi, et per formam superadditam 5

of atoms is thc continuari. Licet autem nullus oculus corporalis sufticit
compound . .

itself. cognoscere appropnatos situs corporum commixtorum;

YowThev^are Deus autem distinctissime, et intellectus humanus con-

placed, but God f use cognoscit posicionem in quolibet mixto perfeccius

mindWiws in huiusmodi situs dari. Et sic conceditur homines com- 10

^f^fnlAVthl 6 misceri ad invicem cum aliis, et proporcionaliter de

compound ceteris partibus huius mundi, sed non ad finem quod

theirVositlon. forma substancialis resultet constituens mixtum sub-

^ttogsirc' stanciale disparis speciei; et solum tale mixtum ad

indeed mixed propositum est naturale cuius quelibet pars quantitativa 1 5

anotherTbut in actu, que potest per se existere sub tali specie vel

dislinguisned P er se sentiri: quod philosophi secundum gradum mi-

by their nimum vocant minimum naturale. Nec obest materiam

suEstantial formatam suscipere super illam formam superadditam

form. disparis racionis. 2 °

II. The 2° videtur quod ad omnem punctum materie mixte

form'cannot non sit forma superaddita, et per consequens cum per

po\nt a of a tHe totum sit eius privacio, sequitur quod nusquam sit talis

compound, forma; quia nec indivisibilis, nec extensa. Ad illud

elemental forms dictum est superius, quod forme substanciales, ut a 25

are every- ma t e ria elevaciores, sic sunt a condicionibus materie

wnere) :

it is therefore remociores ; ut forma corporeitatis vel forma elemen-
Wereply tiiat taris secundum aliquos est situaliter secundum partes
form^artfmore punctuales materie;et quelibet forma materialis super-
eievated above addita determinat sibi certam multitudinem elementorum 3o

matter, they are . . . . , • , •

less subject to constituencium mmimum naturale; et sic grauatim
conditfons. ascendendo quousque deveniatur ad animam hominis,
que est finis formarum de quibus considerat philosophus
naturalis, ut patet 2° phisicorum. Nec extenditur mi-
nima forma per subiectum suum primarium, sed est ad 35
quemlibet eius punctum indivisibiliter quo ad molem ;
et quotlibet tales indivisibiles constituunt formam super-
Each form is additam mole magnam : Et sequitur quod tota sit ad
thewtoleWts omnem | punctum sui subiecti primi secundum aliquam B 126*
subject, but su i partem. Et patet quod falsum assumitur, cumque-4°
libet forma substancialis cuius partes quantitative distant
situaliter extenditur modo suo. Nec oportet quamlibet

27. vel forma twice. ?4— 35. ima B. ?8 — 3g. ad omnem twice B.

CAP. IX. LOGICA. 8l

partem quantitativam subiecti habere appropriate partem Sometimes
quantificativam forme, sicud forme anulosorum extendun- q Ua ntffying

tur. Si partes sue quantitative sint animalia anulosa fet part ofthe
...... . . . form answers

sic de bestns; si multe quantitative unam constituant) to a quantified

5 forma totalis extenditur modo suo. Ymmo, si duo ho- sJbfect* as i?n
mines unum hominem quantitative constituunt, forma the Annulosa,

,. .. . ,. . ........ , or where many

totahs extenditur sine aha sui parte divisibih vel ex- animals are

t united together

iciiaa. ^ in one wno ] e

Nec sequitur ex istis quod mixtum solum ligatorie There is a
iovel aggregative sit unum, ut cumulus lapidum, domus, fetween^a^mere
vel populus; quia ex commixtione propria et perfecta aggregate and

, i /• i ■ 1- c . a compound.

resultat quedam rorma substanciahs et perfecta specr- Tlie mixture is
fica ; non sic autem de aliis artificialiter aggregatis. th s a ° ^brines
In hoc tamen conveniunt quod, sicut impossibile est int0 being a

_ - .. ... , .,. new

iDmixtum perrecte ponr ln specie sine rorma substancralr substantial

a qua habeat quantitatem, sic impossibile est populum, Theyresemble

domum, vel asgreeatum quodlibet esse unum, nisi sit eacl] otner '"
' .„ .™. & . .? . , ... > that in both

forma artthcialrs vel alia accidentahs rn aggregato cases there is

huiusmodi, a qua accipiat esse unum, ut populus supra a natural~there e

20 multitudinem dicit consensum hominum, ut obediant artificial.
. , . „ , ,. . „ . A nation

unr legi. Et domus dicrt hguram aggregatam ex posi- implies the
cionibus suarum parcium, ut defendat hominem ab authoritY-
intemporaneis nocumentis. Et sic de ceteris, cum omnis a house, the
unitas sit a forma. Et sicud forma substancialis mixti disposition ot
25 est per totum subiectum, licet non extenditur nisi per parts '" . order

i i to give

subiectum homogeneum suo toti; sic forma aggregata shelter, &c.
f. ' ° & . & . And in both

tahter accidentahs aggregatr est per totum suum subrec- cases, the form

tum. Et de possibili non habet aliquam partem con- ^ the^subject
similis racionis; sed sicut forma mixti est causaliter in butwithout

?o elemento per quod non extenditur, sic et forma aggre-
gati est in quotlibet partibus eiusdem, que habent
appropriatas habitudines ex quibus resultat forma totalis
longe disparis speciei. Nec est vis, sive vocentur eius
partes, sive forme presupposite ad totalem formam.

35 Unde similiter intelligendo talia aggregata, concedi
debet quod proporcionaliter dissolvuntur ut mixta, ex
dissolucione vel deficiencia sue forme.

9. legacor B. 10. anulg B. 11. que quia B. 16. Et pro sic B.
23. Ttpa e!B B.

2. Anulosorum. It was formerly a great difficulty for philo-
sophers to explain how the one indivisible principle of sensation
can be multiplied by scission, as it is in certain of the Annulosa.

extension.

82 JOHANNIS WYGLIF CAP. IX.

III. According 3° videtur quod omne mixtum sit continuum cum
wouM^be onfy mc 'di° continuante; et per consequens nullum corpus

one being in the mundi est ens in actu, sed solum potencia; et sic nulla
world; since . . ' . l . .

everything foret continuacio, cum quantumhbet dispana corpora

orie°whole with in quantum inmediate sunt posita, sunt adunata. Ad 5

the surrounding illud dicitur, concedendo quod omnis pars mundi cor-
mcdium. . ' . .

It is quite truc porea continuatur cum aha ; cum ahas non esset mundus

form on" 88 una substancia corporea, sumens ut quoddam totum

whole by omnem naturam cornoream parcialem; quod est falsum,
continuity; , . , ., ... n rb

otherwise the cum mundus sit maxima creatura | possibuis, mole 0120

^no^be^one ma g na > circulata, constans ex omni materia possibili,

corporal subiecta situi et tempori, et multis aliis accidentibus,
substancc. . . „ . , . . ,

Those parts ot gracia cuius pernciende sunt omnes parciales substancie,

whichare^of ut noverunt philosophi, et supponitur in presenti. Mixtum

the same kind ergo, in quocunque elemento sit positum, trahet quot- i5

surrounding libet partes eiusdem speciei ad sui circumferenciam, et

^conTinuity 11 P er consequens inmediatas medio continuati ; secundum

with that tales continuatur cum medio; ut aer, respiratus a pul-
medium, as . ....

for instance mone et corde, contmuatur cum spintibus aens; et per

from^the^/ungs consequens, cum toto cuius illi spiritus sunt partes 20

Continuity precipue. Et indubie aer respiratus continuatur cum
requires a .. . . . . .

medium, medio continuante, quia tn aqua, tgne vel aere, non
thiiigthaTcan P otest exspectare successivam accionem per quam ipsa

exist by itself. p e r tempus inmediate posita in fine primo continuantur
The terrestnal ,. ,- • , •

parts ot a secundum aliud; ut ahqui, volentes contmuacionem esse "

not^connnuous 6 rem absolutam que per se possit existere, false fingunt.
becausc Et sic indubie esset de terra, nisi partes aque vel aeris

separatcd bv . . . , . . , .

particles of mtercise racerent partes distare ab mvicem; et hmc
water-^whicli m i xtum terreum, post exalacionem vel evaporacionem

when elementorum continuanciam, decidit in pulverem ; et 3o

evaporated, . •,-,•• ,■

only dust partes pulvens de possibih tnmediate constituunt unum

Sometimes to c° l "P us 5 hcet continuacio non sufficit ut una pars ad

avoid a quemcunque recessum alique insensibiliter insequatur.
vacuum, one ' . . . . , . . . .

heavy body Lontmgit eciam m casu, pro supplecione pleni, virtute

dTaw" another continuacionis, quantumlibet grave sequi aliud inmedia- 35

aftcr it. tum amotum, etsi fuerit disparis speciei; quod nunquam

contingeret, nisi esset quedam continuacio sic motorum.

Continuity, says Unde, ex influencia veritatis, motus fuit Aristoteles

Aristotlc

consists in'the 5° phisicorum (forsitan ignoranter) ad ponendum con-

i5. fiij B. 17. oti" B. 26. fgunt B. 3r. piui's B. 33. c'teffum B.

34. cum pro contingit B.

34. Pleni. Probably an allusion to the rising of water in a
pump.

CAP. IX. I.OGICA. 83

tinua descriptive talia: quorum itltima sunt umim; ut limits of two
duo puncta inmediate posita nunquam huiusmodi con- jd"nt!cal ^'but
stituunt quoddam unum, quod est terminus communis tw0 ppints that

. ... . tt 1 merely touch

utnque, commumcancium parciahter m eodem. Unde are not
5 conceditur quod quelibet quantitativa corporeitas est we^m^verant

in potencia, non tamen distinguendo potenciam contra that allbodies
r-^ • • ■ are potential

actum. fc.t sic omnia corpora que non sunt continuata (without

cum corporibus eiusdem speciei constituunt numerum de t "^f/// h .f r

actualem. Et continuacio talium cum corporibus disparis because they
_ • • , , . • t-, are more or

iospeciei, aunascencia vel contiguacio nominatur. Ex jess separated

quo patet quod hec duo, continuacio et conticuacio, *'" om . otlie '" s

n r ... . . ' ot the same

non sunt snecies distincte ex opposito, sed pocius con- kind; the fact

: • J , ■ • oftheir

tinuacio est genus utnusque. Contigua enim sunt que- touching bodies

cunque se tangencia disparis speciei, quorum ultima °* ? different

i5 sunt sifnul. Et si sunt corpora disparis speciei, conhxa per contiguily,

humidum continuans ad 3 m integrandum, tunc sunt ad ot continuity,

hoc nata, ut os, cartilaeo, nervus et cetera, et omnia j" d docs n( ? 1

' . . ... ditter trom lt

genera concurrencia ad integracionem corporis animalis. in a

d IO _>» T , ... 1 . . , . . . metaphvsical

D l -7 Ideo vere dicit | commentator quod m methaphysicis sense.

20 non differt contiguacio a continuacione, cum eo ipso

quod ultima linearum superficierum corporum, sunt

simul unum continuum; et econtra.

Ulterius notandum est iuvamen elementorum in mixtis, The elements
„ 1 ..... c • ■..• r\ concur activelv

au constituctonem et perreccionem sui compositi. Oportet to „j vc J

25 autem in omni mixto perfecto terram quo ad multi- perfection to

1 . their

tudinem dominari, propter mixti constanciam. Nec compounds.
aliter esset iuvatum efricienter sensus tactus. Unde, stability^and
secundum analoeiam, ad suum sensibile fundatur sensus palpability, and

. . . . miist

tactus plus necessarius aliis in nervo retilt terreo, predominate in

3o ceteris sensibilibus plus extense. Oportet secundo inesse c^mpound-^it

naturam aqueam ad multitudinem terrenam, forcius is the °a sis of

ii- ■ j • 1 • touch.

colhniendam terream, et ad stabiliendum m homine

sensum gustus, quem oportet fundare in humore aqueo, paVtides^of 11 "

nedum quoad lineuam et partes pororum extensius adia- earth, and is

^ ° r r necessarv to the

35 centes. Sed e converso quo ad gustale quod oportet sense o'f taste

omne humidum aqueum, si gustum debeant propor-

cionaliter mutare, et genera talium obiectorum sensus

distingwere, ut sensitum per habens sensus huiusmodi,

nedum quo ad noticiam, sed eciam ad esse. Et omnia A u ^\ n n S arc

40 talia sunt ordinata ad hominem ut ad finem. Ideo non made for man,

. . . . and the reason

lmpertmenter reducitur causa mixtionis elementorum m of all

compounds

which are

1. motus quorum B. 6. lpoita B; ib. ponam B. iS. genia B

23. Iuva™« B. 20. alitcr B; ib. r'tili B. 38. fp vus B.

84 JOHANNIS WYCLIF CAP. JX.

inferior to mixtis remotis sub homine ad hominem, gracia cuius

tomiVii/him. taliter commiscentur. Oportet tercio aerem commisceri,

Air must be n U i a aliter non esset mixtum tale sonorum, dilatans se

present; ^ . .

otherwisc tlie post percussionem, nunc secundum dyametrum longi-

wo°ld P nothe tudinalem, et nunc secundum latitudinem, ad tractum 5

sensihle to the spiritus aerei complantati corpora, causando secundum

undulations ' * ... . .

which cause numerum tremulosum ex dilatacione et constnccione

S ° U "air ntlC secundum dyametros transversatiles, sonum in aere

and move the proporcionaliter continente, qui eciam moveret con-

cavity ot the ' r n . . . ...

internal car naturalem et complantatLtm aerum m minnga. In tah 10

aifditive namque mixto aere complantato, et non in aere alieno

faculty is contento m spongtosionbus, subiectatur vts anime au-

siluated. . r ° . ' . .

Fne is ditiva. Ignis autem clanhcat spintus ahenos, et racit
"th^ainmal P ro po r ciones, ad colores iuvans ut sue speciei cum

spirits, that irradicacione luminis extranei per medium dyafanumiS
thev mav . . . . . ...

perceive light sensibiliter difrerenciuntur. Unde tn spintibus animahbus

T^iereismore I 11 * subiectant virtutem visivam, ignis plurimum domi-
fire in the eye natur in proporcione admixta alia; ut ex claritate crista-

than in anv . .. . . ., . ... . . .

other part of laydts, cum tunicis suihcrenter lllummatis m suis srtper-

^Nothing hciebus, et species libere inserantur, et lumen oculi 20

leaves the eye cum virtute visiva commisceatur cum specie visibilis
to strike the . , . .

ohject, ncr can in medio e converso, usque ad sohdum terminans

witfiout 06 visionem.- Non autem egreditur corpus ab oculo ad

sometning terminum ; nec sufhcit hec multitudo ocularis sine
visible, in . . ...........

regard to coexistencia speciei visibihs obiecti, a quo organum, 22

passive though rec ip iens speciem, specialiter paciatur. Unde passionem

active in other visus declarat Aristoteles I in De sensLi et sensato et 2 13 1 27^
ways. . ' . ...

De anima. Accionem vero sensus ponit, 19 l;e animalibus

et 3° Metaphysicorum.

Naturai Alie autem sunt quotlibet commoditates in existencia 3o

pliilosophers . ... . .

teii us elementorum m mixtis; quorum tractatus ultenor per-

filfiJff^itae tinet naturali, qui ponit inter mixta perfecta terrea

p 1 c o n 1 11 1 «» 1 u s 7i * r

in ores and habundancius dominata; ut in minera, vel lapide; 2°

stones: water . .. ..... ..

in metals; aquam, quo ad opus hquacionis dommart generahter
innammable air j n m etallis ; 3° unctuosum aerem, qui est causa in- 35
flammabilitatis, ponit in vegetali quo ad illud effectum

7. cofac'one 15. 14. fue Hcu B. 24. mlti B. 3o. existencie 14.
33. lapidc vel B. 3|. loqconis B.

35. Unctuosum aerem. I havc rendered this in tlie note by
inflammable air, wh i ch was one of the rirst names given to
hydrogen; an element that is really abundant in plants, as is
\\cll known.

CAP. IX. LOGICA. 85

dominari; quarto aerem puriorem in sensibus, speci- in vegetables,
• • j • • •, • . 1 u to render them

ahter quo ad spintus aminales; et qumto ignem habun- combustibie-

dancius in homine, propter maiorem copiam istorum a P urer air

r r . r constitutes thc

spirituum, et ahas operaciones ad quas natura ornat animal spirits

5intentum. Et sic et species et genera mixtorum, que- abundant fn

cunque senera corporum simplicium in maiori mundo „ man.

" . D . r r . . . Each element

proporcionahter coaptantur. Nec tolht tale dominium predominates
i-i i« somewhere for

altorum elementorum super terram amphorem terre some spec i a i

multitudinem, vel dominium terre quo ad aliqua super T , pur . pose ,-,
. , , ,. . It Anstotle s

ioilla; sed satis est quod unum elementum quo ad aliquid words on the

super reliquum dominetur, et quod mixta totaliter per- S proper]y e

feccioribus formis substancia, habet plus proporcionaler examined, he

. ' * r r will be tound

de supenonbus elementis. Conferat ergo protervus in agreement

textum Aristotelis alio, mediate in fine, cum dictis eius,

i5primo De generacione ; 4 Methaphysicorum, et alibi ad

significacionem debitam, et videbit quod nullum dictum

philosophicum sit obvium huic vie. Causa precipua

quare illa via abhorretur a pluribus est quod non per

sensum percipiunt adcomposicionem continui ex non

20 quantis.

Tercio et ultimo restat videre de velocitate motuum Question III.

quo ad signum penes quid attendi debeant. Et primo mca sure*af- the

de motu locali. In qua materia recordati sunt mo- veiocity of any

. ,. • , • • motion ?

derni quod non attenditur penes magnitudmem situs It is certainly
25 corporei acquisiti in corporacione, ad tempus; quia stat C overed by^the
aliquid subito acquirere vel deperdere talem situm per mobiie in a

. ,. . . _ . , given time.

adnascenciam vel discontinuacionem. Stat eciam colump- Two cylinders
nam rotundam, 2 pedum in longitudine, et 8 pedum s ,° e \H mov-ed

in latitudine, sicud hasta est, descendendo uniformiter with the same
o • 1 7 -u • 1 j 1 • rapiditv, one

3o in hora, descnbere 111 hora situm secundum iongitu- paraiiel to

dinem duplum ad hastam; et aliam simillimam in ' \ h * oTher^'

fi2ura volvi latitudinaliter precise eque velociter, de- parallel to its

& ., , . .. . l M . ,. . ' , length: lt the

scrtbendo situahter plus quam octogmtophctter ad length be to the

priorem, sicut patet calculanti: ubi certum est quod ^""^"the

35 quolibet punctus unius precise eque velociter movetur, s R a , ce covered

. , ,. . , . n .. ., will be eighty

stcud ahquis punctus alterms. Non ergo esset possibile times greater.

aliquod corpus moveri uniformiter quo ad subiectum,

supposita illa tria repugnancia.

2. Exgmto B. 5. ga B. 11. totalia B. 21. Io^ B. 33. octo-

gincoplr B. 38. ta' B.

33. Octogintopliciter. As I understand the case, the difference
would not be so great; onlv as iG to 64. Rut I cannot help
thinking that the marginal note renders Wyclifs meaning.

86 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

it is generally Ideo dicitur communiter et bene quod in omni cor-
beHeved^tha/in pore mota localiter est dare punctale velocissime mo-

every mobile tum, quod est mensura velocitatis tocius motus, I cum B 12I
there is a ' . ... ' .

point that omne motum tam velociter movetur sicud ahqua pars sui;

swiftest^ ot all, et slc patet quod sequitur ex illo punctum, lineam, et 5

and measures superficiem esse et motus sibi proprios, et per idem situs

its motion. r • tt • 1 , • j 1 • •

This implies et aha accidencia. Ut, posito quod latitudo alteracionis et

Voints^havlng eciam motus localis uniformiter, et difFormiter a non gradu

distinct degrees US que ad gradum ut 4 01 ", extendetur per B corpus : est

of movement. x ° .7 , ...

dare gradum intensissimum motus alteracionis, sicut et 10

motus localis, qui gradus solum est ad extremam super-

The degree ot ftciem totaliter; sicut et qualitas sic intensa sicut est

mtensity of c •

movement is color vel lumen solum per superhciem corporis spacit,
at&e°urfacc q u °d luminosum transpicit solum secundum talem

of the body, superficiem totaliter et primo. Aliter enim aeeret color 1 =>
as colour is . * . r °

also only at the mtnnsecum quantumcunque parvus per medium opacum,

cum sit dare primum agens, sicut et nisum [et] difficul-

tatem quam produxit ad maximum. In omni ergo cor-

poreo moto, pars naturalis primo mota est punc-

tale. 20

There.is a '?° a Et preter hoc est dare minimum naturale in quo-
point ot , . . ^

minimum modocunque per se moto; quod minimum non potest

'every^befng 1 moveri secundum partem reliquam respectu opposite

that moves quiescentis: ut in motu animalis obiectum movet sensus

ltself; as in ' . .

sensitive extnnsecos et mtnnsecos; at llli movent appetitum 25
facurty^moves 6 sensitivum ; et ille movet virtutem secundum locum

another and is motivam, et illa calorem vel humiditatem quod in
moved by . . ^ . .

another. musculis et lacertis ; et iorte 111 corde est mmimus

calor primo motus, quamvis quelibet pars animalis iuvet

reliquam quamlibet ad agendum, sicut quelibet pars 30

Every part mundi iuvat quamlibet aliam. Et per consequens homo

as^one^naiVof variatur qualibet parte mundi. Sicud enim cumulus

the world aids silve vel arene ostendit se, quantumlibet distanter, per
the movement . 7 \ ; J

of another, and communicacionem parcium, sic tota terra (et per ldem
\vhohj°world. totus mundus) ostendit se per communicacionem par- 35
cium. Nam si quelibet pars iuvat reliquam ad integran-
dum suum totum, quod et equivalent finaliter per
quamlibet partem materialiter communicantem, sequitur
quod quclibet pars coadunat reliquam ct suum totum
ad omnem posterius esse causatum. 40

8. difformis B. 17. et aflcr nisum deest I!. 22. quod non B.

27. liuo 1 '' (?) B. 24. quiescente B. 2S. mistulis B. 37. equivocant I'..

CAP. IX. LOGICA. 87

Parum tamen locutum est de illo colore vel colorato, Remark
quod primo appropriate agit speciem et terminat distan- C olours£ how
ciam visionum. Non enim oportet, si unum iuvans agit, tlie y act t0 aid

1 n . VISIOII.

quod coagit cum eodem. Nec oportet, si hoc sentitur

5 vel noscitur a noscente, quod distincte sentitur vel

noscitur ab eodem. Sed hoc forte evenit ex dicta

communicacione parcium universi, quod quelibet eius

partem apprehendendo, apprehenditur ipsum totum

intencione confusa; et ipso confuse apprehenso, appre-

lohenditur eius quelibet pars; ymmo primum principium,

quod omnia appetunt, ad minimum confuse.

Sed reliquendo hoc, ut hic inpertinens, alibi per- Two opinions

tractandum, prosequendum est de mensura velocitatis vefocity of

motuum. Sunt ergo duo modi dicendi in materia de movement.

~ ... aome say that

iovelocitate motus localis. Nam aliqui dicunt quod atten- it is measured

ditur penes lineam descriptam a puncto velocitate mo- described'by

tus. Contra quod 4 er argumentatur. Primo ex hoc the point ot

quod omnia puncta mota in ultimo celo, sicut et omnia velocity.

. . • ........ Four areuments

puncta mtnnseca cuiuscunque mobilis, nullas iineas cotttra.
B i28 b describunt: ergo non generaliter | penes hoc attenditur '"ofthe^first 8
motus localis velocitas. Et si dicitur quod equivalet, mobile and

1 • • \> 1 -u » i- • ..• the points

modo ac si omnes lsti punctt descnberent hneas istis insideevery

motibus siderum, assencio quod, si sic describerent ista movi "? body

' *■ . descnbe no

puncta istis motibus lineas proporcionaliter ad veloci- lines at all.

■ c • , lf it is said

2 5 tates tstorum motuum, tunc m liinnitum velocius move- that it comes

rentur quam modo; et sic in infinitum tardius, cum tothe same as
" ' . 11 each 01 the

antecedens inplicat substancias duas corporeas coex- points

tendi, unam continue quiescentem localiter, et aliam line,' that 3

corpus quiescens continue penetrantem: quod cum sit '™£e* r s at c io m ."

3o impossibile, patet quod illud consequens verum nullius which is
rn • j • 1 absurd.

est erncacie, sed oneris responuenti.

Similiter, planeta movetur multis motibus, quorum 2. A planet has

... . ,. ,. . . many

aliquis est velocior, aliquis tardior; et tamen, quam- m0 vements,
cunque lineam vel situm longum describit aliquis eius somc swifter,

T ~ .... some slower,

35 punctus uno illorum motuum, describit et quothbet. and each of its

- T , • , •■• .. «■ points describes

Non enim est dare situm quem descnbit punctus linee, 1 them a u at the
motu orbis superioris, vel motu sui, proprii orbis, vel js 3 ,™^™^ %
epicicli, quin eundem describit quolibet istorum mo- tind any one

. , , , ,-,• . , c line described

tuum; sicud patet attendendo dihgenter ad hguram by a point in

40 situs quem describit planeta. thls case -

ltem, in motibus difformibus quo ad tempus, non 3. Neither does
•11 1 •!-• i- a j _ *„^ Ihe rule hold

tenet llla regula. Ergo est dtminuta. Antecedens patet for mot j ons

18. sunt B. 22. quod modo B. 3^. aliquid li. 35. punctos B.
39. di r B. 42. dimi tR B.

88 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

that are varicd ex hoc quod contingit infinitos esse motus horales,
givenlengthmay quorum quilibet describet lineam a pedalis adequate;

bc traced iii i a et tamen primum esse uniformem ut duo, secundum
given time by . r '

mobiies of eque intensum gradum ut 4, et tercium gradu ut 8; et sic
varying ininfinitum. Ut, posito quod in infinitum intendat aliquod 5
velocities. istorum suum moturn super aliquam partem sue linee,
tardando diucius super reliquam; sicut loquentes com-
muniter in ista materia admittunt, et quibus solet queri
quam velociter moveretur corpus motum primo uni-
formiter gradu ut 4 pro medio instanti inter illos duos 10
motus, et quam velociter descendit grave in confinio
inter aquam et aerem.
4. We can givc Similiter, aliquid contingit movere per tempus con-

a case ot a . ^ n r r

body in wiiich tinue, in quo non est dare punctum eius velocissime

thc swiftest r^ i i-

point does motum. fc.rgo regula non est generalis, cum tamen, 1?

not exist. dicendo sic regula generalis, eo quod motus difformes

quo ad tempus sunt univoce veloces cum motibus uni-

formibus quo ad tempus, sicut sunt univoce motus cum

illis. Ergo dicenda est illis racio eadem. Assumptum

huius argumenti foret evidens illi qui poneret in cor- 20

pore rarefacto per totum ? et cum hoc continue circum-

whirle^roimd ^ ucto P ro quolibet instanti, aquiri novam quantitatem

with oui- per totum ; sed quia illud est impossibile, ideo adducitur

stretched arms, . ...

and a point argumentum de corpore circumducto, m quo continue
cut^offfrom c o rrum pa n tur puncta extrema : ut posito quod Sor, 20
those continue expansis manibus et brachiis, circumducatur

extremities, it . . „. , .......

is impossible et quod continue aufteratur de extremo medn digiti

movement corelative moti, tunc non est dare punctum velocissime

should be thus motum in Sorte: et per consequens vertigo Sortis non

measured. -,, .

The movement mensuratur penes lllud. 3o

would not be g et j hic dicit taliter I opinans quod talis motus velo- B 120"

measured by .

the line just citas attenditur penes lineam quam describeret punctus,

outside the .......... . . ....

body, q ui lndivisibuiter velocius movetur quam aliquis tstorum
adlcrsarvwho omn ' um punctorum motorum in mobili. Sed de isto
replies tlms dicto amiror propter multa: primo, quia iuxta sic opi- 35

does not admit . . ■ . .„ . ...

a dcfinite nantem non est dare omnia puncta m 1II0 moto mobih,
""no^nts ^ s i cut nec est d are infinita, ut dicit. 2°, quia claudit

(2) No poim contradiccionem aliquem punctum indivisibiliter velocius
can move faster • ....

than another moveri quam movetur aliquis tstorum, cum non sit

to an infinitely possibile penes ipsum unum excedere aliud per indi-4°
small extent. . . . ' r "

visibile: quod tamen oporteat, dato tali motu puncti

2. que (or quo) libet describe B; ib. bnc pro lincam H 5. aliud B.

1?. aliud 15. i5, 16. tn ddo 15. 10. ddo 15. k8. corlo"" B.

33. indun' 1 B. 35. p'mo propter 15; ib. multo p'o B. 38. indim 15.

CAP. IX. LOGICA. 89

indivisibiliter velocius moti. 3°, quia tale circumductum (3) It is
non movetur velocius quam aliquis eius punctus; quia ^body^coulld 1

tunc moveretur velociori cradu motus; et per consequens move faster

, . • . , , -,, , , 'han any of its

cum gradus lste sit dandus, esset dare lllud quod own points;

Sprimo movetur illo gradu. Sicut ergo non est dare implied, h if S the

precise quam velociter precipue movetur aliquis punctus measure of its

. . , , . v . velocity is a

sic moti, lta nec est dare quantum velocior precipue line outside it.

movetur totum mobile. Et quarto patet, quia ymaginato

quod Sor circumductus derelinquat post se, per totum

10 in quo fuerit aliqua pars eius [caliditatis, ipsam] cali-
ditatem vel aliud accidens quodcunque, et non extra
illum situm, patet quod completa circumduccione est
dare totale accidens derelictum, et per consequens est
dare eius circumferencia, cum solum finite situaliter

i5 extenditur. Quero igitur utrum circumferencia talis
accidentis sit maior quam triangulus descriptus a B
puncto (indivisibiliter velocius moto continue) quam
aliquis punctus in instanti, vel minor, vel equalis ? Non
dubium quod sequitur, pro quolibet instanti intrinseco

20 motus, aliquem punctum Sortis velocius moveri quam
B uniformiter motum. Sed miror quare non erit motus
B tante velocior, quam circulus descriptus ab eo erit
maior? Et cum uniformiter movebitur, sicud et B,
ut suppono, sequitur cum dandis quod in qualibet

25 parte talis temporis, B excederet Sortem per indivisibile.
Ergo non solum indivisibiliter movetur B velocius S.
Et hic videtur quod, circumducta a B linea A, extremo
continue quiescente, causaret per B motum circularem,
sicut describeret situm circularem ; et amoto eius puncto

3o extremali sine pluri, in 2 a eius circumduccione de-
scriberet circulum inmediatum priori: et sic sine fine.
Et sic componeretur circulus ex circumferenciis in-
mediatis. Nec est dubium quin est dare totale situm
per quem Sor fuit pro tempore sue circumduccionis.
B i2q lj Et sic de A et B linea, quocunque parte mundi, | eo
quod est dare maximum situm in mundo, ad cuius

10. caliditatis ipsam deest B. 3o plui B.

8. Et quarto. Of the whole of this paragraph and the fol-
lowing ones, I have been able to understand nothing relevant
to the question discussed. Readers should bear in mind that the
MS. is unique. frightfully illegible, especially in this part, with-
out any corrections from here to the end, and bearing upon a
subject which is itself particularly hard to understand.

QO JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

nullum punctum intrinsecum tunc fuit Sortes, et resi-
duum situs mundi, et maximus situs ad cuius quemlibet
punctum intrinsecum tunc fuit Sortes. Et idem sequitur
de quolibet parcialiter situato, eo quod totalis situs
mundi integratur ex duobus talibus sitibus. Et 5
patet quod motus Sortis erit continue extensus per
dandum situm continuum ; et sic usque ad illius situs
circumferenciam. Si ergo quilibet punctus extremalis
movebitur quando erit extremalis, et solum instans ante
erit extremalis, tunc motus circumferencialis erit com- 10
positus ex motibus instantaneis. Et si quilibet punctus
talis non movebitur quando erit extremalis, tunc con-
tinue ad circumferenciam illius situs erit non gradus
motus ; ex hoc quod continue ad extremum Sor, quod
velocissime moveretur, erit non gradus motus : quod i5
esset mirabile, quia tunc non esset dare quam velociter
mobile aliquod moveretur pro quolibet instanti intrin-
seco; ettamen, dato motu, oportet dare magnitudinem
eius mobilis, sicud et diuturnitatem ; et per consequens
eius extensionem usque ad eundem terminum inclusive, 20
ad quem inclusive terminatur eius primum subiectum.
Et sic videtur quod tam velociter diminuitur motus
quo ad molem, sicud et eius subiectum, cum continue
erit precise par suo subiecto; et eadem diminucione
divisione minuetur utrumque; sed subiectum inclusive 25
a gradu magnitudinis usque ad gradum magnitudinis
quem habebit tunc, et motus coextensus terminabitur
inclusive ad eosdem; quia aliter subiectum deperderet
maiorem magnitudinem, et aquiret maior*em parvitatem
in equali tempore quam faceret suus motus. Et tunc 3o
non esset dare quam velocior diminueretur ille motus
vel quantum diminuetur, vel quantum durabit; sicut
nec est dare quam magnus vel parvus erit ultimate.
Et per idem non esset dare quantum extendetur pro
aliquo instanti; cum tamen totus situs mundi integratur35
ex situ per quem non est iste motus, sequens est
residuum situs esse maximum situm per quem est iste
motus. Et idem argumentatur de futuro.

Et per idem sequitur, posito quod A, lapis albedine
saturandus solum secundum contactum, moveatur usque 40
ad finem illius hore extrinsece, in quo anichiletur,

10. timc crit B. 17. quod prn aliquod B. 22. divisibiliter B.

25. dumet 1 ' B. 26-27. a — quem (siclj 15. 40—11. a I b ° fa 3 ' 15.

CAP. IX. LOGICA. 91

servatis eius accidentibus (quod est impossibile, toto
colore servato), est dare situm per quem est anichi-
lacio, et per consequens, ubi A erit ultimate sicut est
B iSo^dare usque ad quem situm | pretenditur color et defertur
5 accidens per A lapidem. In fine ergo erit verum quod
A sit B, et per consequens quod fuit ita quod est hic.
Si ergo A erit ad B, punctum extrinsecum, tunc tanget
ipsum, et erit ita quod est ad illum. Et habet colorem,
si de longinqua extensione temporis habet concedere,

loscilicet, si aliquid aliqualiter se habuit vel habebit,
tunc si se habet. Non enim est color in isto zophis-
mate: ad istum terminum A est et .4 non est ad istum
terminum. Injinitum propinquum est A hinc termino et
A non est infinitum propinquum hinc termino; quia est

i5dare totum situm, per quem adequate nunquam est A,
quem situm motum est esse inmediatum termino dato.
Si usque ad istum terminum A movebitur, et pro illo
instanti pro quo A 'fuerit in termino inclusivo illius
situs, erit A ad illum terminum et super ultimam

20 partem proporcionabilem illius situs.

Nec vereor dare ultimam partem proporcionabilem
alicuius continui; quia a signato A, corpore columpnari
possibili, uniformis grossiciei ut virgulto correspondentali,
dividendo illud in suas partes proporcionabiles geo-

25 metricas minores, versus B extrinsecum. Ut capio duas
lineas girativas, incipientes in extremis dyametri C
relique basis, et circumgirent quamlibet istarum parcium
proporcionabilium versus B extremum continue propius
sibi ipsis, usque ad B basim, et signo corticem inter-

3o ceptam inter illas duas lineas per D: tunc patet quod
deus potest corrumpere omne corpus in ista columpna
preter D vel partem eius. Stat enim quod D sit magnum
corpus ut 4 11 vel 5 a tocius A. Ideo nemo qui ponit
deum posse tot mirabilia facere negabit ipsum posse

35 separare D et ponere per se; quo facto, eciam pono
quod E veniat ex adverso, condensans vel fiectens partes
graciliores D versus extremum suum lacius. Tunc patet
quod est dare instans in quo C tangit D, in quo
oportet quod tanget extremum gracile illius D et per

40 consequens est dare communiter quantumcunque longam
vel brevem partem determinatam ad illud extremum.

(3. li' B. 8. calorem B. 9. longig de B. 23. v'g° B ; ib. cor n,i B.
35. c pro eciam B.

92 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

Data ergo una parte eque longam, sicud gira circum-

dans grossiciem columpne, patet quod illa cinxit ultimam

partem proporcionalem. Nec oportet nos sollicitari de

acucie anguli talis corporis, nec de situ in vasi ad

quem terminatur; quia non est nostrum distincte cog- 3

noscere. Unde si D, pyramis ferrea, tangeret primo

secundum communem punctalem F planum per G postea,

operatam constantem, videtur quod D abstractum,

stante posicione parcium G, haberet in latere applicato

plano unum foramen punctale, quamvis non sufficeremus to

distingwere tale foramen H; sicud nec radium huius

transeuntis per illud foramen; nec punctum sibi ex-

Leaving thesc tremum talis radii incideret. I Tales multas evidencias B i3o"
philosnphical .... ' .

difficulties, and reci alias pro et contra. Sed tamen communicando cum

thioio«y lg ic't°us trie ologis, querendum est si deus potest de potenciat?
ask it God can absoluta facere unum situatum non quantum, post illo

make a thing , . . . . . .. , %. . r

occupy space habito; si potest anichuare multa taha simul et con-

qulntityfor vertere > faciendo unum quo ad apparenciam continue

annihiiate and magnum; et habito quod sic, queratur ut racio, ex-

re-create it so . . . _ x

as to give the penmentum, vel auctontas [doceat| quod non omne 20
a^tfifnThaving contmuum constat ex talibus de facto. Nam omnia
continuous argumenta de racione vel experiencia ducenda in medium

magnitude : , . , , ,. ,

if so, how do e 9 ue moverent ad mprobandum taha posse esse, sicud

we know that a j inprobandum talia esse.
it is not so r

now? Supposito ergo quod sit talis composicio, redeundum 25

Three things est ad regulandum velocitatcs motuum. Redeundo ad

notedT/z>*/ e the P unctum propositum de mensura velocitatis motuum

distinction quo ad signum, necesse est tria supponere; primo

already set ,- • , . , . ..,..,....,

down, as to distinccionem de unitormitate; et sic de alns divisionibus

movcmen™ &c raotuum supradictorum. 2 , supponatur quod solum 3o

2'» 1 , that motus temporalis qui primo tempore mensuratur, sit

velox vel tardus; velocitas enim motus respicit temporis

8. opaca 15. 20. doceat deest B. 25. Suppono B; ib. redden-

dum (0 B.

25. Composicio. We have had no mention of any compo-
sition of any sort. It may be a mistake of the copyist; it niay
be a mistake of my own. Possibly Wyclif refers to the com-
posido continue ex non quantis. But when, for instance, there
are only three letters, op°, so indistinct that 9 may be q, p, f,
and o, a, the only thing to be done is to take the nearest guess
in harmony with the form of the word. To try and guess
what oaglit to have been there would have taken up years of
labour in merely transcribing the MS And, where one out of
two or three words might stand for several others, it was no
longer practical to note down all the abbreviated forms.

^AP. IX. LOGIGA.

sicud magnitudo molis vel parvitas per- temporal

manencium divisionum; ita quod motus subito non alonTcan^bc

esset velox vel tardus, sicut punctus non est parvus switt or slow -

vel magnus. 3 supponatur quod possibile sit motus et 3rd > ,hat
, ... .. c . .. . .. contranes can

5 quotlibet alias rormas contranas eidem simul messe exist at the

secundum partes quantificativas diversas; ut sicud con- d^rent^parts

tingit unam partem columpne descendere et aliam of the same
, ■ , •• ,..,,. subject.

ascendere, sicud contingit unam partem subiecti calefien
et aliam frigifieri; et sic de aliis alteracionibus oppo-

tositis. Et correspondenter contingit simul tempore unam
partem dati corporis condensari vel minui, et aliam
augeri. Ex quo plane sequitur quod stat idem simul
tempore denominari secundum partes formis contrariis:
ut signata A columpna, cuius Bmedietas sit concen-

1 5 trica, tunc concluditur quod subductis inpedimentis, A
simul ascendit et descendit; et sic de aliis denomina-
cionibus a formis contrariis. Quicunque enim concedet
aliquid denominari secundum partem quantitativam
forme habentis contrarium informatam oportet concedere

20 totum eque inter se denominatum cum parte huiusmodi,
sive contrarium insit secundum plus vel minus, sive
racio insit secundum aliquid; ut eque velociter calefit
vel descendit A secundum partem millesimam a toto
residuo moto contrarie, sive similiter quiescente, sicud

23 pars fuit talis, mota per totum; et ita sciendum est de
quibuslibet formis que habent contraria.

Unde patet quod vanus sit calculus de proporcione It is, therefore,
inpedientis forme date secundum eius multitudinem vel U attempt°
paucitatem, respectu forme contrarie. Nam eque velo- calculating in

3o citer calefit A corpus cuius solum millesima pars calefit proportion the

B i3i a per totum gradum alteracionis, ut | toto residuo interim ^'vvn^eV 110

frigefacto gradu ut octo, sicud illa pars millesima; et hindered by a

, . ... . _ . . , . contrary lorm,

sic simul tempore sit cahdum et sit fngidum ; et lta since there is

de quibuscunque denotninacionibus a formis contrariis etc. conttariety

35 quo ad omnes auctores vel raciones in contrarium between

allegandas. Ex hoc patet solucio; quod impossibile est part of a body,

idem subiectum simul et semel secundum idem esse a " < ? s !° W i!l e , s . s

sic contrarie denominatum; et sic specificat Aristoteles

et antiqui philosophi racionem contrariorum. Sicud ji> st as tllc

,, r • . same thinj;

4oenim est univoce album [et equivoce nigrum, uno tem- may be white
pore album] et alio tempore nigrum, et secundum aliud ^ dift°erent

12. permanenter B. 5. quodlibet (!) B. 8. sicud (!) B. iq. ha-
bente B ; ib. sed pro oportet B. 34. ex (!) pro etc. B. 38. Aristotelis" (!) B.
40—41. et — album deest. 41. a'os B.

JOHANNIS WYCF.IF CAP. IX.

senses, or pro uno loco album et pro alio nigrum simul, ut volnnt

times > or parts< admittentes multitudinem corpoream satis admittere:

sic idem in numero est idem secundum unam partem

quantitativam album, et secundum aliam partem nigrum.

Et sic de similibus.

Why tliis is Racio autem difficultatis ad assenciendum iste sen-

accoMtof tencie est rluctuacio in rebus communibus, et [doctrinaj

Nominalistic illorum qui verbis negant communia preter signa. Nam

Unless youfix Sortem moveri aut esse album aut aliter formatum

prSty^to est commune ad quamcunque formam talis speciei que 10

sense, time, Sorti pro aliquo tempore inexistit. Ideo, loquendo de

have'a } °' forma ultime singularitatis, oportet contraccius speci-

mgnt ficare: ut iste motus Sortis est ipsum moveri isto tem-

universal
mover
which

coexist

which may p 0re secundum illam partem acquirendo istam materiam
coexist vvith r .,. * . i-i- i

any other motus ; quia aliter esset iste motus multiphcatus pero

con7rad°cUon. totum, sicud est motus communis. Sicud ergo non

repugnat istum Sor moveri nunc secundum istam partem

acquirendo istam formam et simul cum hoc moveri

nunc secundum aliam partem acquirendo formam con-

trariam moto opposito: sic stat Sqrtem moveri simul 20

et semel motibus oppositis non commixtis, ut per con-

sequens non se inpedientibus a denominacionibus propriis.

Otherwise Aliter enim non esset possibile aliquid moveri secundum

nothinc could , , ., , „ _ n 1 • •

be moved in partem ; quod est contra philosophum i° et 5 pnisi-

P art - corum, et contra communem et venerabilem sentenciam 25

logicorum.
Solution of the Istis tribus premissis, dicitur generaliter quod quilibet
^Every"' motus velox est ita velox sicud aliqua eius pars, et per
movement is as CQn uens cu i us iibet talis motus velocitas attenditur

lilplu HS 1TS T t

swiftest part, penes partem eius velocissimam mensurantem; ut motus .^0
measured hy primi mobilis est eque velox sicut motus punctalis

the swittness of . t j s j n eouinocciali, licet quomodocunque tarde
that part, J~ ' ' l ,

moveatur aliqua pars eutsdem. Et lta generaliter, quan-

tumcunque velociter movetur aliqua pars punctalis per

se mobilis pro quacunque parte temporis, ita velox est 35

totus motus eiusdem, etsi non secundum quamlibet

This eius partem; et patet quod motus localis velocitas

length^oVthe attenditur penes Iongitudinem situs linealis descripti a

line described, punctali per se mobili velocissime moto in compara-

tfme. 10 1 1C cione ad tempus mensurans; et sic tollitur instancia de 4°

Answer to the

first argument

contra.

7. doctrina deest B. 20. 8 pro Sortem (S ?) B. 22. ad pro a B.
32. TeTiocciali B. 3<). mote B.

CAP. IX. LOGICA. 95

linea supeiius facta. Nam probatum est superius quod No point of thc

11 i • j -v -^ i- j highest sphere

nullus punctus ultime spere descnbit lineam ; quod describesa linc,

conceditur. Verumtamen non moveretur nisi describeret but th V- T h \ ch

is equivaient
situm in mobilem punctalem linearem. Et si capitur to a line.

5 quod multiplicius describit eundem situm in numero,

et per consequens est per quantumlibet tempus magnum

in describendo situm circularem, conceditur conclusio;

B i3i b sed sequencia descripcionis tanti situs equivalet | ac si

continue de possibili describeret novum situm. ldeo

tocausatur pars successiva talis motus, qua velocissime

movetur, describendo partem situs huiusmodi sine

redicione super illam partem spacii. Et ab illa parte

servatur velocitas tocius motus.

Quo ad secundam difficultatem tactam de corpore To the second:

. . . ... .. .. cvery planet,

i.Tsimul moto localiter motibus non componentibus unum by reason of

motum, sicud contingit de astro moto in suo epiciclo, t m e £ e '| n : e ' n l t ,c

dicitur quod maiorem situm circularem describit quod- describes a

liir^cr circlc

libet eius punctale motu epicicli; et alium motum orbis f han ; t
experigencia. Quod patet, quia astrologi sciunt se per- ^o^ 1 ^.
20 cipere instrumento quod planeta pro dando tempore erit and thence it is

. . .. . n ■ ., .,• • possible for the

m situ celi signato, et in nne tempons sensibuis mme- astronomer

diate succedentis, et orientaliter retrogradiendo; quod to $^£Vti>M

non erit motu orbis. Et ista experigencia movet eos ad at a given time,

. • • i • i- i be in a givcn

ponendum epiciclos qui sunt circuh non lacerantes piace.

25 orbem suprapositum, propter eminenciam eorum supra

circumferenciam orbis astri; sed includuntur secundum

eorum punctum altissimum infra orbem. Quod si non If there were

,. ,.iii • • no such

esset tahs retrogradacio, sed delatum moveret vertigine, retI -ogradation,
ut describendo situm girativum (ut contingit de sagitta), l h t ^ ^ C p hiu i et s° f

Sovidetur michi quod omnem partem situs circumscripta would be
, . * , ., . , ., • measurcd by

circumduccione descnbit mobile motu certo; et sic est tne ] en gth of

unus motus habens racionem diversorum motuum, cuius t^rouetfwhich

velocitas attenditur penes longitudinem situs girativi. they revolve.

Ex quo sequitur quod velocius movetur quam si, cum

35 paribus, sine circumduccione attingeret terminum ad

quem adequate in eodem tempore. Sed longe alius est

motus nunc quam esset tunc, ut patet de partibus

motus quo ad molem, capientibus individuacionem

a situ.

5. m\ eas B. 17. /x m B. iq. expigeiica B; ib. qua B; ib, fciut B.

26. includatur (!) B. 3i. tracto (?) B. 37. esse (!) B.

19. Experigencia. Probably for experieticia, and bclonging
to the next sentence: quod patet experiencia. Cf. 1. 23.

9° JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

To the thn-d: Quo ad 3 am difficultatem, ubi non est dare punctale
circular space aliquod per tempus permanens in circumferencia cir-
themovemciT? cumduct, '> oportet primo, notare situm circularem cir-

and note the' cumferencialiter descriptum iuxta declaracionem pre-
total number • ,-. n .... _

of punctal missam. Oportet 2° notare totam multitudinem punc- 3

which^together talium conferencium instanter ad huiusmodi circuli
describe the descripcionem. Et velocitas motus punctalis partis, que

circlc' thc • •

velocity that is est communis ad omnia illa, erit mensura velocitatis
each^ofthe tocius m otus. Tale enim est commune citra speciem,
movements et supra ultimum singulare; ut patet alibi. Nam punc- 10

will be the . , _- , • , ... .... . r

mcasure of the tale extimum huius mobihs, simpliciter mtellectum, est

wholc. commune ad quodlibet illorum. Et patet solucio ad raci-

ones superius tactas, que videntur refugere veritatem.

Ti?c :/ doctdnc Ulterius, videtur quod assenciendo composicioni con-

thatthe tinui ex non quantis, infringitur sentencia de velocitateo
consists of motus localis. Nam, capto equinocciali circulo, et cir-
points de s d cul ° sim " inmeLliato > | sive altrinsecus versus polum, sive B i32 a
against this circulo inmediate supposito, videtur quod omnes hii
velocity ot local <= ,• • .

movement. 3 circuli, sicut et omma sua puncta. continue eque '

Equator! the velociter moventur, quia quolibet uniformiter quo ad 20
circle tempus et subiectum, et angulum motus alicuius; isto-

immediatelv ,• • , . , ,.

above ancf rum aliqua pars quantitativa est eque velox stcud ahqua
immediately P^ rs alterius - Er g° conclusio. io m sic plura sunt puncta

bclow it, with in equinocciali circulo quam in altero circulorum siena-

all thcir points: . . . . ...

thc Equator torum; et pene tot situs punctuales occupat circulus 20
quickesVand e q uinoccialis 5 q uot puncta habet. Ergo plures situs
thc other two punctuales occupat circulus equinoccialis, quam aliter

mtisr stop at a -, • ,• ^^ .... ?

certain moment, Slbl mmediatus. Lt quihbet punctus ahcuius tstorum

moving.^This circulorum describit adequate in die omnes situs punc-

renders it tales sui circuli. Ergo velocius movetur quilibet punctus 3o
impossiblc lor • • • ,• ,. ,. _,,..,

tlum to be in equinocciah, quam ahquis rehquorum. Et hic videtur

withTt^an^so W ^ sit discontinuacio in celo ad quemlibet eius punc-

of all thc other tum ; quia est dare instans in quo punctus in equi-

tothepoles. nocciali describit situm punctalem; et punctus (scilicet

inmediatus) non, sed permanet per tempus in eodem 35

11. extinuu B. i5. sentenciam (!) B. 17. altV B. 21. an-

gulus B. 23. pTa B. 33. in<p pro instans B. 34. f B. 35. no' B.

1. I suspect Wyclif mixes up the answer to the 3 rd and the
4 1 ' 1 argument. At all events, I take it that his rule applies to
bodies which revolve with varying velocitv, as each of the points
in a top, for instance. Note that he does not answer the 4.^ but
passes on to another ohjection. 23. In my copy of the MS.

there is io m (!). If we could change it to probatur, or major
probatur, it would make sense.

CAP. IX. LOGIGA. Q7

situ ; ergo, oportet illos discontinuari. Et cum in qua-

libet circumduccione tante elongabitur, videtur quod

per processum temporis quantumlibet distabunt. Et per

idem sequitur quod ad omnem punctum circumferencie

5 ultime celi erit discontinuacio.

Ad illud dicitur quod impossibile est aliquod indi- To ,llis we
..... . . ^ . , ,. ' . . reply tliat tiie

visibile velocius moveri locahter quam continue in swiftest

quolibet instanti dati temporis describere situm suum movciM,',^' a

punctalem: quod cum facit quilibet punctus in equinoc- puncal
. ,. , n . . ? l , .,., ^ substanco is

tociali (ut supponitur), sequitur quod quuibet eorum one point per

movetur sibi motu velocissimo possibili. Non enim 'ancfas'

velocius potest moveri, nisi pro eodem instanti posset tnis is

esse simul in duobus sitibus, ut dictum est superius; which the

quod est impossibile, quia tunc idem corpus posset ' u' : is cvidem' S '

1 5 dimensionaliter multiplicari per loca. Et ex hoc sequi- ll,at ever .Y other

... , .,., ,. . , circle must

tur, cum veris supra dictis, quod qutlibet ahus circulus raove slower

ab equinocciali movetur difformiter quo ad tempus. po^int^fn^th" 6

Nam totalis multitudo punctorum in quolibet minori 2 4 hours.

circulo equinocciali est minor totali multitudine punc- ^haTthe" 1 ' 1

^otorum in equinocciali; et sic de sitibus. Ex quo sequitur movement Is
, .,., , . ,. . .',. unitorm,

quod quihbet circulus sic mmediatus equinoccian ad for each

minimum per unum situm punctalem plus describit de ° points?^

sitibus, quam alius extra illum ; quod conceditur. Et But we can

, .. , ,., ,? , never know at

ultra conceditur quod quotlibet aba puncta eque velo- what momem

25 citer moventur uniformiter quo ad tempus. Sed vanum pointsSs^at

est nobis solicitari quando talis punctus quiescit: cum ,„, rest -

. . . * . , . . * VVhile each ot

oportet nos hic lgnorare st orbis astri movetur, aut the points of
quiescit, astro moto de possibili, ut iudicamus. Suppo- chang^its"
nimus ergo quod in qualibet revolucione, puncto in . place evei 7

„ . . ,. n . . n n ' ' mstant, one of

^oequinocciali existente tn onente nxo per unum tantum those in the
instans, punctus situ inmediatus in qualibet istarum "remalns^two
linearum sit in situ suo inmediato per duo instancia; insIai " s '" H'e

,. ^. . ,. . . same place;

nec sequitur ex tah dinormttate discontinuacio, quia but this docs
B i'32 b non superius situs [ mundi pertranscendendus. Sed si pro-fromtouchiifg?
^5 quolibet instanti continui pertransiet unum situm cum '/ eacn of the

. ,. . . . circles were to

puncto equinoccialt (et sic de puncto tnmediate versus describe the
polum) tunc describeretur situs mundi teres vel lenticu- "h^Vquator 8
laris et non sphericus, cum eque amplum situm circu- the world

., .,., ?• • • • would not be

larem descnberet quibbet talis punctus sicut ahquis. round, but
40 Ideo oportet ex carencia situs fixi quem describeret c y |indriL ' al -

28. iudi m ' B. 3o. equinoccialis (!) B; ib. cxnte B; ib. pvun B.

32. Irar^ B. 37—38. describeret B ; ib. tercs vel leriti 1 "'^ B. 38. fpiis

= spiritus B.

98 .(OHANNIS WYCLIF CAP. IX.

punctus extra equinoccialem, cessare talem situm de-
scribere unum pluries et alium paucius, secundum limi-
tacionem nature ordinantis talem posicionem parcium
situs mundi.

it is easy to ^ ec est difficile intellectum concinere quomodo punc- 5
understand . ... . ,.

why the centre tus centrahs manebit hxum et punctus sibi lnmediatus

fiLd^andlhc suppositus in revolucione diurna acquireret 4 situs
point next to it a d e quate sine discontinuacione eius a centro; quia non

changes place ^ . . .

without est situs qui mtercideret. Et per ldem, A puncto equi-
scparatmg from nocc j al - or ; enta ii pertranseunte duos situs punctales in 10
in the same duobus instantibus: et B, sibi puncto inmediato, per-

way tlic ' r

movement ot transeunte tantum unum m altero lllorum lnstanctum,
two mstants" non foret discontinuacio illorum punctorum, cum

and of only pos i c i circularis situum punctalium requirit quod
one m the r . . r . * . .

same time, do non mtercidat alius situs punctahs. Lt idem contintnt 1 3

scparaUon^as quando unus punctus movetur, et alius sibi inmediatus
they tollow qu i esc it. Si ereo duo puncta sicnata, in equinocciali

trom the ldea " P . r . , •

of a smallcr et circulo sibi mmediato, haberent pene tot situs punc-
whiciTs^upposcs tales materiali tempore distribuendo, et unus pausaret
a smaller per i nsta ns et alius non pausaret, tunc facta continua- 20

distancc to be 1 r .

passed over cione revolucionum distarent, ut mnuitur. bed modo,
'" a tin^ qUal proporcionaliter ut punctus pausabit, habebit pauciores
situs, describet situm punctalem in quo pausabit; non
in primo instanti pausacionis, quia per idem in casu
aliquid describeret situm punctalem super quem prope 20
quiesceret; nec in 2° instanti, quia tunc esset dare
primum instans motus pro quo mobilc esset in termino
aliquo.

Ista autem est difficultas logica, postquam homo
moverit scienciam veritatis inveniuntur, ideo menciuntur 3o
multi verbaliter concedentes. Michi autem videtur quod
omnis descripcio situs punctalis est pro illo instanti
pro quo mobile punctale est in illo situ, et in proximo
instanti subsequenti est in alio, et per consequens in

12. tm B. 18. pe B. 19. meli B.

29. Logica. This sentencc. I have not the slightest doubt,
is thc cxact reading of the MS.; but it has no sense whatever,
so far as I can sec ; probably an important omission. No onc
who studies this pages can doubt that the copyist was as neg-
ligcnt as his writing is illegible. Dr. Rudolph Beer thinks it
was a studenfs copy, for his own use.

CAP. IX. LOGICA. 99

casu posito, in 2° instanti, et non in primo, describitur
datus situs. Et sic queritur ut sequens: sequitur ex
posicione continui ex non quantis quod est dare primum
instans cuiuslibet talis motus; quia, si non, in tali
5 instanti in quo punctale est in situ punctali, sed in-
B i33 a cipit | derelinquere ipsum, describit illum : tunc oportet Difficulty about
quod instanti primo, cum pertransiret illum. Et sic from^onefpolnt
describet punctus motus in casu puncta constituencia t0 thc nt:xt -
lineam successivam, solum pro mensuris quibus non

ioessent, posito quod successive generabuntur puncta,
subiecta puncto subito fluenti, et continue corrumpen-
tur; ita quod continue sit unus eorum in actu a puncto
supposito, et sic in fine, quando mobile foret in ter-
mino ad quem foret ultima distribucio divisibilis

oproximi: quod est irracionale. Secessus igitur indivisi- Wyclif

.... , . ,. . ..... . .......... distinguish.es

bilis ab mdivisibih est mutan, et successivus mdivisibih between

proximo est mutatum esse. Verumtamen pro illo instanti ha^ne^cEineed

non foret mutari, nisi inmediate succederit mutatum piaccs.

esse. Et ita in casu notato: pro illo instanti quo indi- At the instant
. ., ., . ,. . . . ........ . one point

2ovisibile circuh proximi equinocciah mcidit ln situm leaves its place,

indivisibilem orientis, est mutatum esse respectu indi- '[he^fnstant jt

visibilis proximi precedentis ; et pro illo instanti pausant comes to the

,. r .,, , . r . next, it has

mstanter, cum non mmediate post lllud mstans erit changed.

situs descriptus post illud instans; sed inmediate post

2? illud describitur. Nec est ista pausacio instantanea quies

proprie, sicud nec mutari est motus aut quies. Et ita Tllis 1S true of

potest dici in omni mutacione subita, quod res pro instantaneous

illo instanti pro quo subita sic non est facta, sed incipit as the^fcts of

esse facta; ut contingit de linea, et anima, ac similibus *e mind ;

3o que fiunt in instanti. Et sic non est, quandocunque

creatura est facta vel est creata. Nec oportet, si res

nunc non est facta, et fiet, quod nunc sit illa vel

aliquid eius fiendum; sed bene sequitur quod ipsum

est fiendum in tempore suo. Et ita homo moritur pro also of death.

35 ultimo instanti esse sui, quando patitur mortem, que

est mori, et inmediate post est mortuus, et mors est

lapsa sua ; et sic de similibus.

Notandum tamen quod hoc nomen, mors, equivoce Digression

• . ,,• ■ , u .... . . concerning

lntelhgitur apud multas: ut quedam dicitur mors spiri- death; its

40 tualis, et quidam mors corporalis. Sed de primo membro .S / 1151 ,)

et eius subdivisionibus foret hic inpertinens nobis sermo. corporal

(which we may

omit) ;

ii — i2. corrumpantur (quite vlain) B. i5. Lacessus B. 26. quietesB.
41. hinc B.

IOO JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

absolute or Mors autem corporalis vel dicitur simpliciter, vel secun-
absofute^when dum quid. Simpliciter, quando unum simpliciter desinit

the being is univoce 2 m partem eius corpoream. Sed mors secun-
no more, . J . ... .» .

relative, when dum quid est cuiuscunque partis viventis mortihcacio;

l bod'v dies- ut a tempore status [sanitatis] animalis usque ad eius 5
in this there mortem simpliciter, moritur animal quasi continue quo

are degrees ; , , . ... . ,.

first tlie ad partes, dum calor naturahs, pnmo claudicans, non
onW^parUv pl ene assimilat, sed in parte digerit adnatam pingwedi-
assimilates; nem. 2° plus depauperatus, nec assimilare sufficit, nec

second, it . .. r r r , n

altogether faiis assimilatum servare; et tunc denuunt partes continue, 10
t0 or aS to in keep C ' quousque vita simpliciter extingwatur. Et illud idem

together thc ultimum mutari est mors, indivisibilis quo ad tempus,
parts; . . . .... ,

absolute death cum sit motus subitus quo aliquid unum denominatur

instantancous. m ° ri simpliciter.

Death and life Et cuffl mors et vita sunt opposita privative, sicut 1 .->
Yo the P °ame' re P u g nat idem simul secundum eandem partem vivere
body or part et mori, eciam morte 2 m quid, que est divisibilis suc-
thc sume sense cessive; sic repugnat quod idem simul, secundum eandem
elther absofutef' rac ionem, vivat simpliciter et simpliciter | moriatur. B 1 3 3 *'
or rciatively. Moritur autem corpus simpliciter, quando secundum 20

quamlibet eius partem quantitativam [que] vivit in illo est
Life is lirst in mortuum. Et primo in animali vivit cor, vel aliquid
the heart, and cor jj propior; et sequentur alie partes ordinate, secun-

Ieavcs lt last. . . . . .

dum earum dignitatem. Et breviter, pars cui primo

vita adiungitur, ab eadem ultimo separatur; ideo, cor23

vel minimum eius naturale expectat ultimum mutari

The change quod est mors. Et simpliciter vivit secundum racionem

death is like positivam quod habet esse viventis; et simpliciter moritur

dissolution, one secundum racionem qua mutatur ab esse viventis ad
from livitif: . n . . . .

being to non- omnino esse huiusmodi mutacionem, ab esse vivi ad 3o

the term ad non esse ^ 1 - Sic enim generacio et corrupcio specih-
quem is the can tur ab Aristotele penes suos terminos contradictorios

non-entity, thc . r . .

term a quo utrobique; ut terminus a quo generacionis est non esse,

is the entitv. • ' , ^ 1

J et terminus ad quem est esse. Econtra autem est de

corrupcione. 35

it is argued Nec oportet logicum timere instancias sophisticas,

mmncnt of quibus aliqui arguunt quod tunc sunt simul esse et

death, the livmg )Wtl esse eiusdem. Nam constat extendentibus verba, et

and the non- . .....

living entitics intelligentibus negaciones participiahter m suo tempore,
are together.

5. sanitatis deest B. 9-10. nisi assimilatum pro nec assimilatum.

10. f,raj'e B. 11. in ta fm r B. i5. sic (I; B. 17. z'j»ro eciam B.

20. vuntjpro moritur B. 21. quc decst B. 21—22. illa . . . mortua |H">or B.

24. bevit'(?)E. 27. fr B.

CAP. IX. LOGICA. IOI

quod non obest idem generatum quod eternaliter est But this is not

,....., . , , . • • iiiconvenient

secundum esse lntelhgibile, habere pro dato mstanti for one who
esse actuale et pro proximo instanti. Vita enim non knows how the
dicit formaliter mutacionem, cum analogice inest deo. extended to the

_ _ , , • ,• ,• • i part ; life mav

? Sed mors, ut huiusmodi, dicit precedens non esse h De eternally

actuale; quia infinite intelligendo, est aliquod non esse, .^^^^

et secundum totum huiusmodi, generari. Et si idem one moment;

, • , , | ' if the next

in mstanti proximo subsequenti habet non esse actuale, moment actua]

tunc simul cum hoc, ut sic, corrumpitur vel moritur, n ] ore ex tn s e ts ° he

iout [nonl sit vivum. preceding one

»t j • . ir • • was that of

Notandum tamen quod vita potest mtelligi equtvoce deatn-
pro forma substanciali permanente qua vivitur, vel actu Ll may°mean r '
eius successive individuato a tempore. Et de illa que either the vitai
consistit in successione, racione temporis adiacentis, princ 'a Ct ' °'
i5quod est plurimum individuans eam longam vel brevem, jpdividuated by

i r .... ume; we mean

est nunc nobis specialiter sermo. Sicud lgitur eidem the latter here.

, . . . .... • Ljfe and deatli

simul msunt mcepcio et desinicio pnvative opposita, are Mke

nrimum 2 m neeacionem de preterito, et ultimum secun- beginning and

1 ° r . . ceasing, both

diim negacionem de futuro; sic vita et mors, cum non of which may
2osint pure privative opposita (ut visus et cecitas, et of thl same,

privaciones formarum substancialium et accidentalium, but the former
1 . . is a demal

que non simul compaciuntur mter se secundum ahquem of the past and

gradum), sed pocius sicud generacio et corrupcio, magni- denia f of tne

tudo et parvitas, intensio et remissio et forte lux et future.

23tenebre. Et patet quod si aliquid moritur, vel mors jf anything dies
sibi inest altero dictorum modorum, tunc vivit pro eadem ;" nves at^die
mensura temporis, licet dispari racione. Illi autem qui same instant,
negant composicionem continui ex non quantis dicunt contrary sense.
quod mors vel est mntatum esse subiectum in termino T de ° n S y ou h r °

"^ovite exclusive, vel 2° est simpliciter et primarie privacio doctrine of the

'. l ... composition ot

vite in corpore quondam unito. Pnma est lta m primo the continuous,

instanti non esse viventis; et 2 a est quantumlibet longa ; S s y tl | e ,a ch a n a g e 1

BiVnec est in I ista variacione, dum tamen sciatur fundare <;f a subject
^ I ' . after the end

quod corpus moritur vel mortem patitur quando non f life, or the

35 est, vel quod anima separatur pro mstanti quando non ;. ou) from the

est anima, aut quod mors non potest esse possibilis, bodv -

1 .... 1 preter tne

terribilis, vel timenda. Prior autem responsio est michi ii, s t answer.
plus placida, et consequens ad predicta.

Si autem queratur quando datus punctus movetur Return to the

M n . ..... ,. rr main sub|ect.

Aotardius quam punctus m equinocciah vel dinormiter The question

as to when one
point moves

5. precedente B. io. non deest B; ib. vum B. i3. individuate (!) B. s owei an

22. imf B. 2 . aliud (in full) B. 26. b ! '' or ""=(!) B. 31. quod^B.;

ib. beneath ita B. 36. quo B. 38. adp ta B.

102 JOHANNIS WYCLIF . CAP. IX.

another in the quo ad tempus, dicitur quod in quolibet tempore cuius

i hnvp • • • * •

mentioned mstans pausacionis est lntnnsecum, et solum m tah;

circles, is e t cum nulla pars quo ad tempus, vanum est verificari
absolutely . . , r '

useless. pro quo mstanti vel per quod tempus foret motus

huiusmodi. Multe enim sunt iste, et in nulla eius 2 m 5

completam et propriam existenciam. Nullus ergo motus

est temporaliter difformis in instanti; et per consequens

nec per tempus; sed in tempore quo primo cst, et

quomodolibet alio cuius ipsum est pars. Si autem

talis difformitas habet esse incompletum in causis 10

The movement suis continue vel non, est huic inpertinens. Ex quo

the Imbiect) if P atet quod non oportet, si talis motus sit secundum se

it benotasswift totum difformis, vel velocissimo remissior, si utraque

as possible; .... . . *

it matters medietas dicti motus et quehbet alie eius partes ahquo
is^not^aried hi tem P ore non sunt difformes. Quod exinde totus non 1 3
uself. sit difformis. Patet eciam quod contingit eundem motum
nunc esse velociorem ct nunc tardiorem, non descen-
dendo ad instans, sed ad parvum tempus; et semper,
dato tempore, est dare quam velox est, dare motus
pro illo tempore et gradus velocitatis. Est velocitas 20
danda que non mensuratur instanti, sicut nec velocitas
vel motus cuius est passio.
remark that Sed ulterius est diligenter notandum quod sunt aliqua

many words aggregata ex motu et relacione; ut ascensus et descen-

represent botli "^ a .....

movement and sus, ortus et occasus, ct similia. Et in talibus decipiun- 2 5

relation at once, . 1 ■ • „. • i- «.••■■ »

as ascetit &c. ■ tur plunmi propter lgnoranctam distincctonis mter
and the words citoitatem et velocitatem, seroitatem et tarditatem. Con-

earlmcss and . ....

rapidity are tmgit emm scx stgnis aliquibus oriri subito, vel occidere,

taken to mean . ri . . i • 1 1 ■•, ■

the same, quantumhbet tarde mota; quia celentas vel subitacio
whereas the talis non recipit velocitatem motus, sed quam cito ?o

tormer mdicate . l . •

oniy a relation erit sub onzonte vel supra orizontem. Nam quantum-
mtoe. 11 ^ cunque festinans vel citus erit quantumlibet tardus

What is early m otus; et quantumlibet sero crit quamlibct velox motus.
may be very ... . . *

slow; a thing Nam citissime vcl celerissime est quitquid cst in primo

la^te may^be instanti temporis; et plus scro ut ab eo distancius etc. 35

extremely Contingit idem, quamlibet celerius ascendendo, tardius

moveri, et econtra.

3. veri B. i5. afler tempore X B- '7 — iS. descedo B. 18. fp B.

23. di r B. 32. situs(l) B. 36. afte'do B.

i3. Difformh. Note above the definition of movement varied
in its subject; a distinction of no value in modern Mechanics.

CAP. IX. LOGICA. IO3

Sed contra dicta de posicione situum indivisibilium Objections:

, . . , . , ,. 1. lt the first

primo celesti videtur sequi quod non sit realiter cir- mo bilc couid
culare, eo quod non est racio quare unum situm cir- "^ 6 ^^
cumferret et duos situs inmediatos in ultima circum- part and in

, . , . . • • , another onlv

5 ferencia mundi ex uno latere, quin per ldem esset sic onej De ing
ad quemlibet punctum eiusdem circumferencie, cum s p^Jfe r^cal V i t

sit uniformissime curvitatis. Et tunc continue pertran- ought to'do
. . . . . ,. . • 1 , so everywhere,

B i34 b siret punctus maioris circuh duos situs, | dum punctus an d we must

minoris circuli describeret unum solum ; et sic in eadem sphericfty^or 8

iosuperficie circumferrent eidem puncto 6 puncta, et per admit that at an

consequens infinita mundi circumferrent eidem puncto points an

quotlibct puncta ex omni latere. Que duo sunt mathe- 'points^ i° f

matice impossibilia composicioni continui ex non moving round

1 each.

quantis.

i5 Item, proporcionaliter ut circulus est minor, est cur- . s 2 ' S mliie r CI i C, fs
vior; sed ad omnem punctum circumferencie mundi est more curved;
infinitum magna parvitas, et est uniformis tota curvitas
pcr totum composita ex non quantis: ergo, illa tota
superficies est summe curva; quod est summe inpossi-

aobile. Maior argumenti patet, ex hoc quod si circulus

maior mundi diminueretur ad non quantum, stante

continue circularitate, ille foret proporcionaliter curvior

sicud minor: ereo, etc. Aliter enim quelibet porcio now the pole
,. , & . ' • j • • , ' of the worid is

equabs foret precise eque curva sicud lpsa circulata; a point equal

25 quod est inpossibile, cum tunc tantam curvitatem con- ^jj^efi 13

tineret, quanta est curvitas tocius equinoccialis circuli. curved; and

1 ... , • ... each noint ot

Minor argumenti facti est patula cuicunque qui videt tnc W orld's
quod circuli paralelli equinocciali vcrsus polum, ut sibi ^'The^pole^of
propiores, sunt minores. Cum ergo quilibet punctus a circle; this

, . . „ . . , ,• • • circumterencc

3o dicte circumferencie sit polus respectu alicurus maions t hen, though
circuli, sequitur quod periret iudicium de parvitate possibie^drcle,

circuli ad quemlibet eius punctum. ought to be

• , • • ,- •* lntinitely

Item, circulus eqmnocciahs est unitormiter curvus, cur ved every

ut sepc captum est, si sub aliquo gradu sit curvus ; 3 . T h e h Equator
"^sed aliqua eius quantitativa pars curvabilis non est must have the

1 * . , »/r • » same curvature

curva; ergo, totus circulus non est curvus. Maior patet everywhere;
ex hoc quod quelibet 4' 1 , vel alia pars, eque distat a J^ somewhere

centro secundum quemlibet eius punctum: quod non so it is curved

1 nowhere.

2. p'mo cc" B. 3, 4. c'cufta B. 4. Tm u V>. 7. vmfor me B.
10. circufta et circuftae» B. 12 -i3. mat p B. i3. gponi B. 17. tta B.
23. r^te' B. 28. palelli B. 28. (' pro sibi B. 33. eT B.

104 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

esset, nisi servaret equalem curvedinem; ut patebit
igitur maior. Sed minor, sic assumpta, sic probatur :
pars quantitativa tenet tripunctalis huius circuli; non
est omnia; et per idem nulla pars finitorum punctorum
This is proved quo ad nos oportet quod curvitas sexti punctalis partis, 5

hv the fact that . , ...... ... , ,

' the line is si detur, esset mole divisibihs, et per consequens habet
succes^ion^o^ mUltas medietates partes, et per consequens (cum

groups of six a d omnem punctum circuli sunt tres ternarii punc-
points, which . . , , -

can be resoived torum) sequitur quod ad omnem punctum torent tres

'ofVhlch^no' g ratms curvitatum. Et sic curvitas foret linearis extensa 10

part is curvcd. per arcum ad quemcunque eius punctum, secundum

Taking l , • ,. - .,., „ • . . ,.

moreover two unum gradum lndivisibilem. Nam si multiphcetur per

apl of S tl?e f se" e lr * a P uncta > tunc m arcu sextipunctalis essent /\. nr cur-

triangles in line vitates habentes posicionem; et per consequens con-

with the . .. r . c- i c •

circumference, stituerent hnearem curvitatem. Sic est de tormis super- i?

ot tiie w^orid' ^JJi^is, quod si detur aliquam proporcionem dicti arcus

the three points esse rectam, tunc signata illa per A B, et signato centro
would torm a ,. _, . , . . . „ _ , ,

triangle with mundi per L, sequitur quod tnangulus A H C nabeat

^ngVel. duos angulos rectos, contra $2 am primi.

General p ro i s t oportet I supponere, sicud supra, quod situs Bi35 a

answer. ' '. . . ,

God alone mundi cum componitur ex non quantis, habeat eorum

composition composicionem, soli deo notam quam nos intelligendo

.° J f . t ! 1 ??? convincimus insureere ex puncto centrali duobus altrin-
mdivisible . ° , . . .

things of which secus copulatis, constttuendo triangulum mmimum pos-

consists- sibilem, et post quadratum A ; ac 3 pentagonum qui 25
but we supposc primo habeat racionem circuli, cum omnes semidvametri

that there is f. . r . '

tirst the centrai bipunctales ducte a centro ad circumterenciam sunt
P °two others' th ec l uales Eptagonus autem primo habet complecius

constitutes the racionem spere: et sic de omnibus aliis numeris circu-
smallest . '..'.. ,. . . ..

possible laribus ex hns dictis. Nec lndivtduatur parciahs situs -">o

anotfier' ex lsto ve ^ lsto parciali corpore situato, sed totus situs

makes fhe mundi individuatur ab hoc in mundo et eius principiis.
square ; then the . ... . ,. .

pentagon, that Parciales autem situs mdividuantur simphciter a parte
' approacii ° mu ndi sic magna vel sic posita. Et ita situs parciales

circulanty; inmobiles a nullo sin^ulari suo subiecto dependent, sed ^
afterwards . V r

the heptagon, ex materiali substancia et rigura secundum respectum

sphere; and a ^ inmobiles differencias huius mundi. Et tales situs
so on. immobiles possunt ingredi quecunque partes mundi

1. pteb' B. 3. t3 B. 4. oia B. 5. cssc pro oportet B.

i3. Dta B. 19. f, ul B. ; ib. 93 2 Rm p'nn B. 23. giuti 9 B. 24. coplat-c B.

29. deo uubus B. 29 -3o. t'tub9 B. 32. mndo B. 3;. after

mundi B.

CAP. IX. LOGICA. I05

proporcionales aliis egredientibus a communi agregato,
acquirendo et deperdendo ex illis sitibus sua ubi.

Ad primum dicitur quod quilibet circulus maior 1. Every great

• • •• • circlchnstlic

mundi est uniformiter minime curvitatis, et quemhbet smallest
5 eius punctum circumstant in eodem circulo duo puncta; „ P°f!fi!? Ie „„,,

* L ClllVUilllc, ciIlG

et per consequens in alio circulo maiori intersecante each of its

... , , . , points has only

recte sperahter ad punctum datum tangunt lpsum ad two others, one
duo puncta; et punctus semidyametri mundi proxime j„ n t h||t h circle'
sibi directe suppositus in quinto ordine tangit ipsum; This point is

• • m a • . i- touched by

10 et sic quinanus qm 2 m Aristotehcos est pnmus numerus tw0 otne rs,

circularis sic est principium posicionis punctalium, sic th/g^eat^circle

et rinis. Alia autem puncta que lateraliter ipsum re- that intersects

...,,. ...... the tormer

spiciunt, sive puncto medio lllius ordinis mcidente, c i rc | e at right

non sunt sic inmediata vel ipsum tangencia, nisi forte a °$ th ' wll 1 cn y

i5equivoce, ut supra dicitur. Et correspondenter de com- is the end of

. . ,. ... ... ,. , ^, , ,. tlie radius ot

posicione lndivisibuium situum est dicendum. Concludi- tlie sphere; the

tur igitur quod quemlibet punctum circuli inmediate q be na ^ y t | n e m n j l

equinocciali supposite superstant tria puncta, unum as it is the
,7 . , , ...... beginning ot

directe terminando dyametrum, et alia duo laterahter, pos jtion in

20 que non tangunt nisi indirecte vel equivoce supra. Et T nr | 0a p O j nts

tamen totus circulus equinoccialis non excedit datum oniy are

, . . . , , • immediately

circulum suppositum, nisi solummodo uno puncto; quia above every
nec oportet nos sollicitari quis sit ille dispar punctus p J ir n | e t h| t ve j s y
terminans dyametrum solo puncto ab alio differente, tangent to the

, ,,..,, • • i- • 1- Equator;

2.ivel credere quod m llla porcione circuh tnpunctali sit yet the whoie
maior curvitas vel declinacio a rectitudine. bu^one^pofnt

Et patet quod nec sequitur quod quemlibet punctum more.

1 M . „ ? , M M . ' .. Thus there is

circumstent puncta lnnnita, sed et omnia puncta munui, no t an infinity

sicud et tota est universitas materialiter finita. Ymmo ^o, ^,^ 11 ,!^!,

3o ex composicione continui ex non quantis videtur pa- point.
, , . „ ... Here our

tulum quod omnium ysopenmetrorum hgura circulans system gives

sit capacissima; quia da B quadratum, et A circulum th * P™°f x ^ he

punctorum parium, et cum hoc, quod precise tot puncta most capacious
, . ,, . . , , , ligure of all,

B i3r' contineant prime superhcies mtercluse; | et patet quod n account of

35 linea quadrata proximi proxima intra B habet in 4 01 ' lhe h an | t |^ ei ot

angulis 4 01 ' puncta, communicata 4 suis lateribus; et figures, which

. ~ , , , . . „ necessarilv

sic usque ad quadratum centrale minimum. h.t per nave p ints

consequens, cum quelibet linea quadrata proxima inferior ^ ,™"^ 1 ^,,!! 16

continet per 4 01 ' puncta paucius quam sua exterior; sides, from the
, ^ r r , , outside to the

4° in circulo autem est excessus solummodo uno puncto; centre

2. fua vbi B. 8. fcuu*' B. q. quito B. 10. Ar-f°"" B. 21. cum
pro tamen B. 3^. pe B. 37. qrtu B.

106 JOHANNIS WYCLIF - CAP. IX.

patet quod est crementum multitudinis punctalium in

figura A circulari, racione uniformitatis linee et ampli-

tudinis angulorum supra illud quod est infra B, racione

uniformitatis linee et strictitudinis angulorum. Et ita

creditur esse radicalis causa demonstracionis in hac 5

parte.

2. it does not Nec sequitur ex istis quod trianeulus magis, et multi-
tollow, that tlic . . \ , '. c ,

more angles a angulus minus contineat, sed pocius oppositum. Sed

ligure has, tlie ^ene videtur dicendum contra quod par porcio minoris

less space lt . . .

contains; quite circuli minorem curvitatem continet porcione maioris 10
the contrary. , • • , , • • -,. ,

Nor that a circuh supenus ; sed omnes complctt ctrcuh equalem

circle can be contincnt curvitatem. Nec cst verum quod in curvitate
inhnitely curvcd . _ . . , .

or small. vel parvitate circuli desccnditur iniinite, cum status
Nor that thc , . . , a , .

least curved utrobiquc ponitur ad nnitum. Ncc ohest ad omnem

circle has less p imctum L | at j c irculi m inimc curvitatis esse eradum i5
curvature than r . . . . . . . .

that which is curvitatis maximum, qui non sit gradus minime curvi-
most so ; • „ .,., ....

all the points tatis. Lum enim quihbet punctus equinocciahs cque

are in hoth jj s t a t a ccntro, nullus est supra alium, sicut nec puncta

cases equally ... . ' '

distant from circuli cuiuscunque concentrici. Unde, sicut nec rec-

the centre. • , . . . ,.

Thus the titudo, sic nec curvitas est lormahter ln continuo 20

compound of bipunctali: sed primo ad minimum in tripunctali cau-

two pomts is i_ ? 1 _ r

properly saliter, que est in qualibet eius parte. Ideo non oportet

neither straight ...... . . .

nor curved; sollicitan circa partem punctalem rectitudims aut cur-
they begm 111 v itatis, sed intelliiri oportet quod nulla sensibilis porcio

the compound ' ..... . .

of three points, cuiuscunque minoris circuli minus curvari poterit quam 25

which is the ... . . .

cause of botli. P ar porcio circuh magni mundi, cum gradus sit proxi-

mus non gradui curvitatis. Et credo quod non sit

dare infra mundum situm conformissime curvum cum

situ porcionis circuli magni mundi. Nec est rectitudo

pcr aliquam partem dati circuli, licet nobis videtur 3o

superficies proporcionaliter curva ct constanti colorc

visibilis summe recta, ut patct de superficie spere

aque.

We necd not Nec oportet sollicitari circa quantitatcm aneuli con-

trouble about . ,. . „ ,

the angle of tingencic tante ex contactu recte hnee extra mundum;3o
tangency quia, ut alias dictum est, differendum cst a solueione

outside ot thc » m '

world, untii it talis argucie quousque positum sit probatum. Nec
be proved tbat • , . , ,. . . ■ ,.

space is ymaginan est de curvitate, vcl cahditate, vel quahtatc

P A S1 wt of C a C sm1 ''' uniformi quod quelibet pars quantitativa sit equc

quality cannot intensa cum suo integro, cum curvitas eiusdcm circuli 4°
be so intensc
as its whole;

1—2. infra A (?) B. n. s'_g 9 I?. i5. omncm pro esse B.

3i calorc )!. 32. fu e B. 3c). que pro quod.

GAP. IX. LOGICA. IO7

maior mole sit minori intensior, et curvitas cuius-
Bi36 a cunque | completi circuli summe intensa possibilis.

Unde ista consideracio de extensione curvitatis vide- thus the

• i_- j-.tr ji-u .. ■i"* curvature of

tur michi dinerenter contra quodlibet mihtare, cum a i ar ger circle

5 quocunque curvo signato, ad omnem eius punctum ,s fufi^Qf tnan

intrinsecum est non gradus curvitatis, et proporcionaliter smalier one.
,• ., • 1^3 This question

ut pars circuh est minor, sibi correspondet gradus j s a difficulty

rcmissior curvitatis. Et sic habent adversarii dicere tor m y.

opponents too.

quod totum circulum et quodlibet curvatum est non At every point
, . . . r ... ... . of evcry circle

rogradus curvitatis et lnhnitum remissius m quahbet sui possibfe there

narte. Et hic vellem quod dilisienter considerarent 1S "° c V rvatl "" c ''

. . . . . anc * as a

metaphisicam de puidditate et passionibus curvitatis et proportional

anguli. Tunc enim non mirarentur quomodo curvitas j S sma n er) it s
extensa est maior, nedum movetur mole, sed intencione, curvature is

lcss.

i5qualibet sui parte. Nec dubium quin tota curvitas Let them

examine with

quantitative componitur cx parcium curvitate, cum care wnat a
quelibet pars habet situaliter propriam curvitatem, que curve and ' an

t r _ i 1 ' t angle is; they

causat intrinsece propriam curvitatcm. will then

o j ,, • ,. ... . ,. understand how

Sed 2° si dicatur quambbet partem circub eque a i arger curve
20 curvatam qualibet et cum toto, eo quod curvitas atten- . . ls " 10re .

~ ' " . liitcnscly great

ditur penes curvitatem anguli ad punctum extrinsecum than a smaller
curvitatis (ut circulus maximus est minime curvus; cir- if t hey say that

culus autem in quantum minor fuerit est plus curvus) : eachpartofa

" . . . ' circle is as

contra illud videtur, primo, quod quelibet curvitas con- curved as the

, r. ... c . wliole, and that

25 sequens angulum acutum hgure rectilinee roret maior t ] le curV ature

quam curvitas cuiuscunque circuli, licet in inhnitum . is measured
' . \ . . hy the angle of

magna sit alia. Nam sicud angulus contingencie est tangency of
inhnitum minor quam angulus rectilineus alius acutus, j t WO uld follow
ut apparet, sic aneulus intrinsecus sibi oppositus est ,hat anv curve

. rr ' . ° . . tangent to an

3o maior quam alius angulus rectilineus. Sic videtur quod acute angle

. • , .,. . • r. . ■ would be

triangulus rectilmeus stt intinitum curvior quam cir- grea ter than
culus, et cst comparacio curvitatis ad curvitatem, sicut that ot a

'. ' ' circle,

anguli ad angulum, quam geometer admittit. Et tunc and that a
esset querendum utrum curvitas trianguli sit mole triangle would
35 macna. Sed videtur quod stat A lineam triangularum be mfinitely

- D . t . D more curved.

ad omnem eius punctum acquirere curvitatem, et nullam
deperdere; et tamen non esse curviorem in hne quam
in principio, posito quod ysocheles curvetur secundum
partem circuli usque ad F ad angulum exclusive. Et

12. q, t0 B. 18. propriam curvitatem (sic) B. 20. curvatum B.

25. minor B. 28. a's B. 3o. a's B. 3^. ee B. ; ib. quend, B.

108 JOHANNIS VVYCLIF CAP. IX.

patet conclusio, cum omnis linea sic eque curva sit
aliqua eiusdem pars, et quilibet angulus acutus rectili-
neus sit acucior angulo supra arcum. Casus videtur
possibilis, cum linea non potest secundum partem
curvari, nisi usque ad punctum terminans exclusive. 5

vfeufcfircularity ^° ^' c q ueuDet circularitas est per se curvitas, sed
and curvity nulla circularitas est maior circularitas quam que-

would be ... . _ . ^

identical, and libet; ergo, nec mator curvitas. Et sic sunt omnes
^are^uailv 5 circui i e q ue curvi. Ex quo plane sequitur quod circulus
circular, ali sit curvior qualibet sui parte, et pars eius, ut maior, ro

curves would . . ,, . ...,..„

be equai, sit curvior; et nulla curvitas porcioms circuh parinca-
an woufd°be Cle DU1S circu l° alteri, sed quod sit proporcio irracionabilis

more curved curvitatis circuli ad curvitatem cuiuslibet porcionis,
than any one ... .. ..... , . .

of its arcs, sicud trianguh rectihnei ad angulum continencie et
commeVsm-ablv an 8 ulLim S1D1 oppositum ; sed, quibuscunque circulis | Bi36 b
so; annotatis, tantam curvitatem continent semicirculi, et

but the semi- . . ....

rcle would be omnes sunt correlative proporcionales, licet partes pares

the circle

circulorum inequalium dispariter sint curvate; ut puta

porcio minoris circuli, magis curva. Sed recuperacio
est de maioritate proporcionalis porcionis maioris mi- 20
noris circuli. Nunquam tamen venitur ad paritatem
curvitatis porcionis circuli et curvitatem cuiuscunque
circuli, cum sint disparis racionis.

no^auantftathfe ^" x ^ uo vlcietur q uo <l curvitas circuli non habet par-
part of the tem quantitativam omogeneam, sicud nec fi^uracio eius;25

same nature: , . . ,.. .

bnt it is made se d habet quothbet partes quantitattvas, que sunt cur-
U| d'fferent ny vac ' ones - Et est dare certam multitudinem punctualium

curvenesses. ])eo cognitam in quibus ad minimum est minima cur-
ln each noint • , • • ... ^ >,, .,,

composing a vitas subiective, et m quohbet lllorum punctorum; et nla

curye there curvitas taliter erit multitudinc. Et sic ad omnem punctum 3o
is the least # '

possible circuli communicant in suis principiis parciales cur-
subjective . . ,. ,,..__..

curveness, vitates, ut supenus dictum est de tormis. Et hic est

which partial j are maximum circulum possibilem, et minimum,
pnnciples of . ; .

the curve are gradusquc minorum punctalium Deo cognitorum, in
everywhere •, • ^ , • , • - • , •

united in the quibus consistunt, dato circulo mintmi gradus curvita- 3o

circle.

tum. Nec est putandum quod in quolibet tripunctali
circumfercncie mundi sit curvitas subiective, que tunc
foret per totum summe aspera atque curva. Sed satis

1. c B. 17. fut B. 18, 10. utp porco B. 10. r'cu£a° B.

tq— 21. magis — circuli twice;ib. rcuga B. 20, 21. d 1 '^ b'"*> B. 26. quod-
libet, and so on very often B. 27. c'ca B. 28. de' B; ib, cog-

nita B. 3o. ca tBr B. ; ib. et B. 3y. fbmeq? B.

CAP. IX. LOGICA. IOQ

est quod quelibet pars [sit eque] curva cum qualibet sibi

pari; penes hoc attenditur uniformitas curvitatis circuli.

Et si dicatur quod quandocunque due linee recte

applicantur ad idem, indirecte causantes angulum, ille n is true that

5 angulus est rectilineus, verum est si non sint partes ( |^° 5 mlefinc

circuli causantes ad omnem punctum sui intrinsecum, in one point,
. , . , ... . .... forra a

elementaliter sed non rormahter, angulum circuli qui rectilinear

correspondenter est multiplicatus intrinsecus sicud cur- jff n \Ve b _re°no
vitas. parts of a circle

. , n , .... . , . at that point.

10 Ad 3 U1 patet ex dictis solummodo quod prima con-

sequencia non valet; quia satis est quod quelibet 3. As for the
pars curva sit eque curva cum qualibet sibi pari th t ' h ^ Brst^art'
quod est sperale. Et ulterius de rectitudine angu- proves nothing ;

, , . .. ... . ... cvery part ot

lorum duorum tnanguh rectihnet, eo quod quehbet thc Equator is
1 5 semidyameter circuli causat ad eius circumferenciam curvod, and

J equally so.

angulum parem cum qualibet, et per consequens, una As for the

, ii- 1 argument of

dyametro stanle orthogonahter super arcum, tangendo two rightangles
angulum rectum, causabit et quelibet: quotlibet sunt m t i, a e ^radi 8 - 6 '

peticiones, descripciones, et conclusiones geometrice falling at right
• , c • ■ . e . angles 011 two

20 que videntur refrtngere tstam sentenctam; sed omnes, points touching

ut dictum est, intelliguntur de illis angulis et figuris thereare^man-v

ymaginacioni subditis; nos autem loquimur de illis que other dicta of
1 • ^ 11 i- • 1 a • gcometry sccm-

a solo tntellectuali nosci possunt, ut docet Augusttnus i„giy against

in De Qiiantitate Anime. Quod si quis dicat quod eque kut^thev* 611 .'

2 b verificantur omnes conclusiones geometrice de pure concern such
• . ||- •, •,-, • , . ., , figures as can

lntelligibtlibus, sicut de ymagtntbus, leve verbum est et be imagined,

B j3 7 .»sine probacionis efricacia eructatum; I et ideo non cre- not *° se _^w ,cl1

ditur sibi, nisi efficaciter approbetur. Quod si dicitur conceivable by

i_ i- r- i- i- -ii 1 tnt; mind,

capactsstmum et multos ahos expositores Euchdis lllud ;l nd there is

3 asserere; revera multi subtiliores, ut Pitagoras, De- n f ° f °" "g* 1 -^"
mocritus, Plato, Epicurus, et inter moderniores Lincol- that these latter
niensis cum aliis, sequentes tramitem veritatis, con- geomctrical
stanter asserunt oppositum. Ille tales topice raciones Jn t h a a * e ' S p ect
in materia doctrinali, deficiente demonstracione, adducte, authority is in

35 indicant defectum garulum argumentorum. Sic dico and to bring
quod nulla est conclusio demonstrabilis in continuis, fo a 7 c a ,m 0n L t s
quin sit demonstrabilis in lineis [et] numeris; sed forte proves a want
non econtra, propter ampliacionem subiecti prioris.

1. sit eque deest B. 2. pes pro benes B. 4. illius B. 7. ele ter B.

11. quelibet pro qualibet B. 17. candoB. 20. refu'g'e B. 23. mte" B.

2?. verificatur B. 27. erugatum B. 29. capa™ B. 3o. pita-
go'ess B. 32. tnntatiTB. 37. qu B; ib. et deest.

IIO JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

Wc hayc Et patet quod conclusiones geometrice non demon-

alre out tiiat strant cum precisione, sed cum exclusione erroris sensibi-

gcometry gocs \\ s . s icud dictum est de divisione cuiuscunque continui date
no farther tlian . ' . . . .

to insure linee, vel dati anguli 111 duo equalia. Sed modicus m prm-

SC absokitJ 10t cipio error maiorem efficit in processum in fine. Patet quod 5
exactitude. nullibi demonstratur cum precisione medietas propor-

No one can ..... ,

cver give the cionalis duple, cum petitur quod quanta sit proporcio
cxact value oi cumscun q Ue dyametri quadrati ad suam costam sicud
(relalion of the alicuius quadrati dyametri ad suam costam, quod arcus
diagonal to the s [i <j e numeris et per consequens de continuis claudicare. 10

square) Ymmo, capto quocunque quadrato, cum sit quothbet
commensurabi- dyametri 2 m capcionem punctalium variate, incertum

lity of one es t cuilibet eeometrico de quantitate et proporcione
arc with ......... f . . n , r . , •

another, intelligibihs dyametn; sicut, secundum Lincolmensem,

n Tela"ion tllC incognitus est sibi numerus punctalium sibi compo-i5
bctween the nencium ; et de dyametro sensibili habet coniecturam

diameter and , , ' , . .

the probabdem vel veram, vel ventate m propinqua, a

Al| C we f can nC d C o sensu incorrigibilem. In numeris ergo cognitis absolutis

is to get at consistit certitudo sciencie; et in sensibilibus langwet

such probabihty , , .

as is either erroneus et confusus. Quamvis, secundum Augustinum, 20
tr corre°c r tion y b" d scimus quod corpus omogeneum, eo quo numerosius
the senses." es t mellius aut maeis esset; sed cum ignoramus

All scientihc ° \

certitude lies numerum adequatum, et per consequens bonitatem
things^Te^sibie atque magnitudinem numerati, non possumus vere dici
are liable to cum tot lanewidis ienoranciis hic beati. Ideo vere dici- 25

contusion and , , - , • • , • • • 1

error, and tur quod beatitudo non consistit obiective ln athomis

therefore we p n : riir ;

are not happy c-picuri.

here below. £ t si dicatur quod sicut variatur medietas maior

It may be said . ...... .,. . ... ...

that we can get continui, que mdivisibiliter plus excedit, sic potest dici
exactitudeUius;*! 110 ^ totum habet se in proporcione dupla ad utrumque; 3o
'!' A i, s , divided q U amvis zophista concederet conclusionem, dicens quod

into 15 and C, ^ r . , . . ,

B exceeding C tam proporcio 5 ad 3 a quam quinque ad duo potest

th^n we P ha"e erronee dici dupla, non tamen exinde sequitur quod

A _ii , £ sit dupla: videtur tamen michi quod nemo potest dicere

Some wifl proporcionem huius esse duplam, sicut nemo potest 35

answer: It may dicere vel intellieere quod non potest esse; ut hic
be called the . . . ^ . „ r .

doubie, but it supponitur ex ahbi declaratis. Cum ergo pnma racio

doubfeof mensurandi reperiatur in numeris, excludens cum pre-
either. cisione quantitatem ad quantitatem proporcionis, attinet

But vou cannot n . n , 1 j • 1

calfanything errorem quemhbet secundum superhabundanciam vel 40
that which is
impossible,

0. ar c9 B. 16 fl" B. 21. uuofius B. 34. eo quod B.

35. ee' B.

CAP. IX. LOGICA. III

defectum; sic quod si A est duplum ad B, non est if A is the
plus vel minus quam eius medietas; et sic de aliis B° cannot be

B 1S7'' proporcionibus est senciendum. I more or less

1 X ,. ' , . than its half.

Consequenter restat dicere penes quid velocitas aug- Of velocity in

5 mentacionis attendi debeat; primo tamen supponitur au^mentation
quod motus augmentacionis sit motus secundum quem '• II is tne

, . . „ , .. . . movcment bv

substancia maioratur. Ex quo patet quod distingwitur which a
a diminucione et motu locali, cum nichil diminucione bccomesTa^ccr.
formaliter maioratur, licet diminucio unius faciat ipsum ,. . Tllis

.... .... . distinguishcs

lovei aiiud maiorari et habet tam termmum ad qitem it trom
quam materialem quantitatem. Et multo evidencius, nec local^novement
motus localis nec aucmentacio est alteracio. Licet enim and , botl1 if and

. .. ' . , . . . the latter trom

motus locahs sit ad quantitatem contmuam, quia ad alteration;
locum illum, non tamen acquirit sibi [qualitatem] for- drfereni ° f
i5maliter sive intrinsece, sed ubicacionem, que est sep- qualities, they

. , ,. , ., , • , 01l| V imply a

timum genus entis. Ideo dicunt philosophi quod tantum new site

in 2 bus predicamentis, scilicet in quantitate, et qualitate, a cquire t .

et ubi, est motus, ut per se materiis motuum pro-

priorum.

20 2 supponitur quod, augmentacione large accepta 2. There arc

convertibiliter pro maioracione substancie, est aliqua aVgumeinadon ;

augmentacio communiter dicta et aliqua proprie dicta in a ) Vid , c sensc

. ... % . f . it tncludes

augmentacio communiter dicta est maioracio manimate expansion evcn

substancie. Augmentacio vero proprie dicta est in mai- ot ""body"? 1111110

25oracione substancie animate per corporeum nutrimentum hut ' lt strictiy
.... ... „ . r r . . . means only

quod sibi assimilat. Frima autem maioracio nomine the increasc

rarefaccionis, et 2 a nomine augmentacionis appropriate bynutrition.

exprimitur. Et differunt, ut patet ex dictis. Nam iuxta Aristotle says

• , • ,• / • r-. ^ ■ that m tllls

sentenciam Aristotehs (primo De Generacione), ad aug- movement the

3o mentacionem proprie dictam requiruntur 3 11 per ordinem: bai m ust'be CCt
primo, quod moveat idem subiectum a principio usque increased,
ad finem motus inclusive; sed hoc commune est cuilibet
motui successivo, cum motus capit unitatem a subiecto.
2° oportet quod quelibet pars quantitativa sensibilis that the sensibie

33 primo aucti secundum formam eandem sit aucta; et '"bia^^each

consimile oportet contingere in quolibet motu suc- partofit;

cessive. Et 3 oportet quod fiat per alimentum cor- and that it

should be

11. materiam B. 14. qualitatcm deest B. 16. est (!) cutis B.
20. augmtativc B.

9. Dimimtcio faciat ipsttm . . . maiorari. As, c. g. the

pruning of a tree causcs it to grow more vigourously

112 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

caused by tbe poreum adveniens similanti; quod speciale est augmen-
aSSII food°" "' tacioni. Sed iste due posteriores condiciones habent

Wc mnst difficultatem aput irretitos in singulis principiis. Ideo
remember tliat , . ._. . ,

every notandum, ut alhbi diffuse exponitur, quod omne sup-

individurteV by positum speciei capit individuacionem ab omni illo quo 5
what causes it, cap h causacionem: et sic est dare eradus individualibus

and tliat Ihe . r , . ! , . ,

form which singulanum secundum ydemptitatem numeralem unius

a substalfce ve ^ ph.irium causarum a quibus individuacionem huius-

is indivisible. m odi sorciuntur. Sed notandum quod quelibet forma

substancialis mixti et specialiter anima quecunque, 10
subiectum suum inmediatum actuans, est indivisibilis
quo ad molem. Sed et illud declaratur alibi diffusius.
3. So long as p x n U ibus 2, potest convinci quod, manente eodem

an animal . ,. , r i i- i

exists, its form animah, manet eadem rorma, a qua caput vel aliud
sanTe^buwfs organum habet propriam quantitatem. Et per consequens, i5

matter may }j cet nova materia adveniat vel antiqua defiuat, tamen
vary, , . ,

manet eadem pars quantitativa tn numero secunuum

formam, cum manet eadem forma in numero licet

materia varietur. Nec exinde sequitur migracio formc

and must do vel eius incorruptibilitas alium inlinitans. Quamlibet 20

therefore a at"a er g° partem quantitativam | primo aucti sensibilem ma- Bi38

certain timc. ne ntem eandem in numero secundum formam, oportet

, Digestion m a liq ua na rte temporis augmentari.

bcj;ms in tlic * l \ , . , . ,

mouth and Nec obest quotlibet elementorum tn humtdorum

it conttaues in inimicicias generari, cum sita prima digestione in ore 20

the liyer and et stomacho, et senarato in puro terrestri ac per in-
thc midnrt (?) . .' l . x ,,.,..

whencc a part testtna demisso, oportet m epate celebran digestionem

lS the P bladder n - t0 secundam subtili, a quo in epato mitricori expulso a

and it venibus ad vesicam; et x° in corde alimento decocto,
tcrminates m . . ,.."....... -

the heari. vel subttlius pnmo virtus regittva distnbuit per artertes .0

in the capillary et venas spiritus triplices cum sanguine membris augen-

^an^actfon dis, quantum exigunt de natura. Et adhuc in venis

going on which ca pillaribus secundum rorem causabilium et glutinum

is thc last * .,. . .,, . ,

compiiment of est quantum sensibihs destillacto, et membrorum attrac-
augmentation. c j Q ^ a j motus augmentacionis ultimum complementum. 35
Et sic semper manet membrum spermaticum aparentibus

3. unt'tos B. ; ib. finlis B. 24. hunoi-* 5 B. 27. tolebrari B.

28. sub"" B; ib. ago B; ib. mit'co'i B. 33. ca 1 » cambium (?) B.

28. Mitricori and below, mit' il '. I have rcndered this as the
'mulriff, but only on account of the peculiar resemblance of
sound with the word, for I have not succeeded in finding it
anywherc. The whole passagc is very corrupt.

CAP. IX. LOGICA. 113

contractum, humido cibali comixtum; sic quod nun- Thc scmen,
quam est pars huiusmodi secundum formam ex pure e ' V pareiits he

cibali humido integra, sed ex humido seminali quod always rcmains
, . °,. • , • , ■ '" the bodv,

est subiectum lnmediatum ct essenciale vite vel anime. combined with
5 Forme quidem complexionalcs inducuntur in cambium, produced^bv

quod continuatum cum mcmbro augmentato, nec augetur, alimentation;

n . . . . , l , , ° ' and this

nec membn materia; scd membrum manens ldem, non compound

secundum materiam, sed sccundum formam multiplica- huthour^is the

tam per totam materiam antiquam et novam, est per immediate
.... . . n ,. l . subject of lifc.

10 assimilacionem tactum maius; et quamdiu manet vis Thc mattcr of

assimilativa mitriti ut membrum secundum terre dya- [ tS eif ^ncreased-
metrum fiat maius, tamdiu manet augmentacionis no- but t,,c toi ' m

, . ' . . . ■ e • 1 (or soul ) takes

tencia. Unde, sicut vis vini per aque lnrusionem adeo new matter to

ebetatur quod non sufhciat ulterius aquam commutare; ' membeMs Ch
i?sic vis augmentativa, per infusionem cibalis huiusmodi, increased bv

. . . . r . . , ' assimilation, so

paulative remittitur; ut m puens quidem propter lon^ as the

membrum molle, commixtioni obediens, sic quod propter power of^thc

virtutis fortitudinem est aucmentacio satis velox. Et ad midriff remains

. , ,. , ... entire.

terminum status augmentati, claudtcante calore, assimila- But this

20 cionem complctant, in adipem vel arvinam animam; et de- forced?m?nishes

mum in seminio, mortificatis cornoralis snermaticis, detkiit ;IS mo ! c mattcr
...,.,' , • , ,• , • 1S assimilated.

cibale humidum cum humido naturali, quo usque subiec-

tum anime sit consumptum ad imum naturale.

Et patet quod augmentacio differt a nutricione, a Augmentation

2? mixtione, et a corporis inanimati assimilacione. A from^mitrition

nutricionc, cum sit maioracio, et sic nutricio; a mix- as ir implies it

tione, cum auctum non ut sic confunditur, sed quan- combination,

tificatur; ct ab inanimati assimilacione, quia nutrimen- whlch is'

tum digerit, preparat, distribuit, et ad sui complementum increased
• tt 1 • 1 • • • < • merely gains

• i o convcrtit. unde, si lapis aut vinum haberet vim attra- quantity; and

hendi humidum cibale, et convertendi ad sui conser- erowth of

vacionem, ut habent vivencia, proprie augerentur. Nunc inanimate
c ' ,• , • ll » n gs on

autem ht totum novum, et naturabter decst virtus et account of the

organum, cum natura in fin] animatis non intendit v p r oduces. S "
B t38 h talem finem I .

Ex tstis tamcn potest caven error in quo quondam I( lsa mistak

... , , • . •, , ■ • • . •, • to think tnat

uesipui, quod humuium cibale sit m aucto tnbibi- the alimentary

tum, usque ad coextensionem alimente cum aucto; ""noT ' S

et sic humidum cibale foret eiusdem complexionis vel distinguished

r trom the being

which it

nourishes :

5. canibm B. 11. mit'" B; ib. terram B. 17. ct pro sic B.

19. calore est B. 20. armna B. 21. fe nin B; ib. morti 1 ' 8 B. 23. <)fup in
adim m B. 29. di'git = dirigit ? B. 34. animatis B. 36. in quod, B.

Il 4 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

temperancia cum humido naturali quod natura ex pro-

for then man pria materia et virtute informativa in matrice dirigit. Et

immortal l by s i c r osset homo pro statu lapsus naturaliter perpetuari,

nature, thc cum an j ma foret indifferens habere humidum naturale
subject ot htc . . .....

being vel humidum cibale pro subiecto: quod est lmpossibue. ?

TiumouTgiven Oportet ergo quod sit unum essenciale subiectum
by nature and v j te ve j anime, cui cibale humidum sit continens, et

that supplied .,,,,. ,..,..

by food. lllud subiectum oportet debuitan continue, cum com-
contrary^^this mixtio sit tam tenera quod necessitatur dissolvi et ab
first subject extrinseco dissolvente et ab intrinseco; sic quod, posita 10

of vitality must . . .

be continuaily optima conservacione possibih nature sic tenere, dum
the^ixmre of medium continens celum cum suis qualitatibus sic ipsam
fresh ciements, respiciant, est inevitabile quin vel ocius vel in fine sue

until the time r , . , . -

of dissoluticn peryodi corrumpatur. Sed sicud segetes mrra annum
just^aTwe see naturaliter maturescunt, et, quantumcumque bene servate, i5
thatcorn ripens a( j u ltimum dissolvuntur; sic senciendum est de homine

in the spacc . ,. .

of a year, but et de quocunque animah. In quohbel enim anno solan,
made^to livc deditus optimo regimini, inevitabiliter veterascit. Tunc

longer. vero foret accio tardissima inter calorem naturalem et
And there . . ...

is besides an humidum 2 m moctonem ceh per medtum continuitatis 20

aCt celestial et nutrimentum appositum instrumentaliter transmu-
sphcres on the tatis, et istam mutacionem celi limitantis periodes, ex

human body, 7 . . r .

limiting its 2° De generacione. [Hoc] pretermittunt pueri, putantes
to whichTomc ex proporcionis equalitate, vel eius diminucione, accionem
pay no j n m ixto posse cessare similiter, vel remitti, vel tardari 23

attcntion, . r . -. . '

thinking it eciam ad omnino [nonj gradum. Sed mduDie oportet

indefinitely tunc prohibere celum diftorme, ne sic, secundum di-

weakencd. V ersos angulos radiorum variatorum in fortitudine,

currat sibi opposito in circuitu, et percuciat sic varie

partes mixti; et quod partes hominis uniformis mix- 3n

tionis haberent continue alimentum eis adequatum :

quod est impossibile propter necessitatem et omogenia-

rum parcium, et propter inpossibilitatem motuum qui-

bus paulative partes alimentum attrahunt, conglutinant,

extendunt. 35

Thc alimentary Sicud ergo humidum unctuosum, superfusum liquori,
humours . . . ,. . . . . .

hinder this non tmpedit simphciter eius consumpcionum, sed miti-
aC spiieres. 1C g at j SIC huiusmodi cibale non impedit simpliciter
If the heavens consumpcionem huiusmodi radicalis. Quod si celum

2. mat'ce B. 11. te"' e B. i3. vtia notia? B. 20. ijti» B.

23. Hoc dee.it B. 26. adomio; tb. 11011 deest B. 29. i n fhioto B;

ib. pcrtuciai 15. 36. Ach lno B. 38. sed yro sic B.

CAP. IX. LOGICA. 115

staret, et elementa in homine essent ad tantam vyere

equalitatem propcrcionaliter sublimata quod non and*"" 5

dissolveretur per accionem ab intrinseco, nec elements in

. . perfect

egerent influencia celi ad regulandum modum sue equilibrium

5peryodi, nec extrinseco alimento, tunc, inquam, thenmarfcould

compatitur secum, ymmo consequitur mortalis cor- not on, y,
r 7 J . * . escape death,

poris ad anime unionem, non solum lnmortahtas, but death
que est dispositio cum qua corpus hominis stat non impossible.
mori; sed disposicio cui repugnat mortem succedere H °w far such

' r . . .... conditions are

10 vel coesse. De istis autem disposicionibus, quomodo possibie, is a
sunt philosophice possibiles, est teologorum discutere. ^tteoiogy?
Ouo potest caveri error quo creditur auctum, a We must not

. ... . . , . suppose that

B 1 3<i b principio | augmentationis usque ad nnem, continue this movement
augeri. Tunc enim foret omne auctum per tempus CO ntinual from
i5sensibile summe magnum; quia si in quolibet eius in- tirst t0 ,ast '

D . . . . for then the

stanti intrinseco per continuacionem cibalis humidi, body wouid
eciam secundum minimum naturale, foret tanta quan- thaii the^whole
titas novi corporis aquisita, oporteret ut agregatum in world;

r " ' * ° ° it must takc

fine servatum excederet totum mundum. Oportet ergo place at
20 quod in certis instantibus, finitis eciam nobis, licet jnstants, by no

incoenitis, fiant continuaciones minutarum parcium ali- m . eans infinite

& . ' r . 111 number,

menti. Et per consequens oportet quod finite mu- and thus it is

. . ^ • • composed,

taciones mstantanee pnncipient motum augmentacionis, according to

quem commentator ponit componi ex multis motibus Averrhoes, ot
" . . many

25 et multis quietibus. Unde superfluum est credere quod movements and

,., . ... rests.

augmentacio pro quohbet mstanti a suo prmcipio us- There are

que ad finem maneat continue, cum multis morulis different acts
" » .. which prepare

intercisis. Sunt motus augmentacionem preparatorii, it, none of

ut alteratio, motus localis, rarefaccio, condensacio, com- augmentation,

3o mixtio, nutricio, et conversio alimenti: ex quibus (ut bllt a

> . ' . . necessary

principiis) augmentacio resultat. Nullus enim illorum accompani-
y • , ^. . ment thereof.

motuum est augmentacio vel eius pars quantitativa,

sed requisite ad augmentacionem concomitans.

Et quantum ad continuacionem augmentacionis tem- During the

35 poralem, dicitur ut supra, quod ipsa est adequate per ^if^^cfoes

tempus compositum ex instantibus intercisis, et pro not take plape,
... ..... . , it merelv

mensuns medns non existit; in quibus tamen haoet remains in

disposicionem vel potenciam propinquam ad existenciam ab< ^s" c ^ so

actualem. Et correspondenter dicitur de servacione, conservation.

5. tt iuq^ B. 6. mortalitas B. 10. coec B. 18. oportet; ut

deest B. 21. in concretis B. 23. augonis B. 28. p£ato'y B.

3o. nut'co B.

Il6 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

That que ex magna augmentacione elicitur. Nec movet

angmcntatioii q UO( j augmentacio vel ens post sui corrupciohem

rccommcncc reincipit; quia talia successiva, tempore discontinua,

disappearing, 2 m partes frequenter desiniunt et incipiunt sicut con-

noihine; tinua, licet non possint, postquam totaliter deticerent, 5

for wc know reincinere eadem in numero. Nec illud negabitur cir-

lliat undulatorv ' ,. . ,.

movcmcnt, ' cumspecte ab aliquo qui concedit tremorem, sonum,
JuRin^ Ar saltum vel motum aliquem ex reflexis motibus agre-

W ■ I I n I I J y^ • v\. ^ * •*

are not catum. Sicud ereo procressus vel saltus per stadium

continual ° . . , ° .' ,, . .

motions. requint multas quietes tnterpollatas requtsitas pri- i<>
marie ad partes posteras, et ex omnibus illis fit una
progressio agregata seu cumulata; sic proporcionaliter
lt is a coiicctivc j e auementacione est ponendum. Unde, qui negat

cntity, like & \ , » 1 o

sotind, talem motum, negare debet omnem sonum, omnem
or a peopie, or j u t acervum Evidencias autem que videntur i5

a heap ot r i '

things. Jn oppositum militare, facillimum est deceptis solvere.

Objections. Primo quidem creditur, sed nimis erronee, quod

movemcnt, motus in instanti preterito vel futuro eo non est quod

past or tuture • n instanti deest. 2° false creditur quod motus
is non-existent. n

2. Evcry talis non est nisi secundum quamlibet eius partem sic 20

movement . 011 •.. »-i

must eithcr bc vere continuus. Sed hoc non saptt vere ponenttbus

continuous 01- com p OS i c i on em continui ex non quantis, et ponentibus
not be at all. 1 _ -.'.,,

Our system omne totum ex partibus esse collectim, omnes tllas

solves thcsc r „ ,

very easily. quantumcunque fuennt separate. 3 probatur erronee
3 ' If . a j quod, si motus pro dato instanti non fuerit, pro hoc 20

movcment does M > t ....,'.

not exist at a tunc est quies sibi opposita; tunc non simihter vel si est,
S its contrary' sicud et quies; et, quia motus et quies sunt contraria,
existsthcn; tunc e idem subiecto duo opposita I simul insunt:Bt

two contranes . r r_ 1 _

in the ignorando quod duo opposita, sicut suts temponbus,
same subjcct. . . , . , . , _

But two stcut et suis locts, utrobique sunt sic stmul. .->o

contraries can Quarto, caveri debet de subiecto motus augmen-

exist m their . . . .

time and place. tacionis, ne credatur ipsum esse mole continuum aut

4. We must /-. 1 • • • . • i

guard against quantum. Condam entm putavi tstam ractonem ue-

thinkins that naonstrative nrocederc per omnem partem antiquam
the subject ot ' r . . . .

the aucti est quies augmentacionts continuencta, et per 35

aucmentalivc . ., . ,. . .

force is a omnem partem assimilacione altmentt noviter generatam.

continuous jr sl ec j am continue aucmentacionis privacio, quo ad
quantitv. B . * ' ^ .

Jt is said that omnem punctum augendt, est conttnue augmentacionis
it were so, no privacio, et per consequens non est possibile aliquid
increase wouid au g er i; cum hoc oporteat, si aliud debet augeri, oportet 40

2. mlens pro vel ens B. 16. ddecept? (?) B. 26. t^ B. 3i. c'co
pro quarto B. h. aut non B. 37— 3<j. Est - ct (!) 15.

CAP. IX. LOGICA. 117

quod per totum sit continue nori gradus talis motus. But the

»t ii- j i- u' r .. • smillest

Nec valet dicere quod aliqms motus multiphcetur; quia possible

per idem quilibet; et sic per idem nullus foret difformis subject of this

r w *" n ' r torce lmplies

quo ad subiectum ; sed habens motum non movetur, that one

- m-l u- t^» u- .. » indi visible

5 cum motus qmhbet sit ubique. Et hic oportet notare degree of

minimum subiectum augmentabile, et per ipsum oportet augmentation

intelligere gradum augmentacionis mole indivisibilem multiplied, like

. . c ,. . l ,. , !•- c ■ ,• all other torms

multiplicari, ut dictum est de alns lormis, que indi- individuated
viduacionem suscipiunt a subiecto, et quotquot sunt by their

r . . subjects.

iopartes huiusmodi primo aucte, tot sunt augmentaciones Certain parts

mole indivisibiles que constituunt totum motum. compouncf

Unde, ad coenoscendum fundamentum huius materie, 0, 'S ans > a|ld

, , . otners are

oportet scire quod parcium hominis sunt quedam sim- elementary

plices, et alie ex eis composite. Simplices autem To the first

iSspermatice sunt os, cartilago, et ligamentum, nervus, belong bones,

arteria, et vena; et quandoque non spermatice, ut tendons,

, , • -ii 1-.. -^ • nerves, arteries

caro, pingwedo, adeps, auxongia, villus. h.t lta scien- an d veins;

dum de medulla, pilis, et unewibus, que ab aliquibus also flesh, fat,

' r ^ 7 ' l J . anuvilli;

vocantur membra, et ab aliis partes superflue. Cuius- each

2olibet enim talium quelibet pars quantitativa per se nature with 6

sensibilis [esfj eiusdem racionis cum toto. Ideo di- ""-' w,1ole -
cuntur simplices quo ad alias quantitates. Unde vene,
corda, panniculus, et cuncta que sunt mere spermatica,
musculus et lacertus, que sunt partim spermatica di-
2? cuntur consimilia; quia multum accedunt ad omo-
geneitatem membrorum simplicium.

Membra autem composita sunt, que ex istis quanti- To the second

tative specialiter componuntur, et ex illis integrantur : composed of

membra officialia, intrinseca et extrinseca ; ut cor, ce- t,,e . ", rs ,!'. t

3orebrum, epar, testiculi, caput, brachium, tibie, cum sibi the liver, the

similibus. Post 3 S quidem digestiones, generatis 4 or head, the'arm,

humoribus et 3 b " s spiritibus, augentur tres manieres xhe^latter are

membrorum constancium. Sed membra simplicia et augmented by

, ... , . • digestion,

membra consimilia, membra composita communiter; b„ t tlie f or mer

3? et cum quodlibet istorum membrorum habent quotlibet h , ^a i-*t s "i h aV

cannot be

augmented.

(). quodquod B. 10. aucta B. 16. vere or non (?) B. 17. auxugi B.
21. est deal B. 23. paniclus B ; ib. canctis B. 3|. gut' B. 35. habetB.

1 b. It is not easv to understand what Wyclif means by
spermaticus. Possibly the word signiries those tissues, that
(as he supposes) have been formed directly from the semen;
and then we must understand in the same sense the expressions
'membrum spermaticum', and 'humidum seminale' which he
says is the rirst (or directr) subject of the augmentative force.

Il8 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

partes quantitativas (quia elementa) que non potuerunt

augeri; sicud ubique est non gradus motus nature in-

Everywhere mobilis, et tamen ubique est motus mundi. Sic ergo

placeTy means ubique per subiectum primo auctum est augmentacio,

ofthefirst cum uniformiter quelibet pars quanta primo aucti pro 5

subject of ^ . . r l .

augmentation, tempore augmentacionis augetur proprie; et per con-
bemg^necessary sequens habet in se augmentacionem | huiusmodi B 140"
that the rest successive; vel aliter est principium intrinsecum ita

should mcrease . r . r . ..

m itself. aucti, et tunc habet augmentacionem multiphcatam per
Yet the rest se totum. Et patet auod assumptum argumenti peccat 10

mcrcti scsin .

one sense, in materia, cum multa membra antiqua augentur,

thou fo t '- n does et per consequens partes quantitative inaugmentabiles

another; as non subiciantur quieti ab augmentacione, cum eius

God has . ? ° . _

essentiai oppositum non sit nattim formahter messe. Lonce-
pr soul C of in he he ditur tamen quod tam per partem novam quam peri3
sinner, whiie p ar tem antiquam est au^mentacio modo suo, et simul

He is absent J ? c .

from it by His cum hoc eius pnvacio, stcud Deus qui natus est m-
grace " esse menti per graciam, deest menti peccatrici ob eius
culpam, licet assit secundum eius essencialem conser-
vanciam. Sic augmentacio deest elemento secundum 20
formalem et denominativam inherenciam, licet insit
secundum naturalem causanciam.
The rapidity of Et quo ad velocitatem motus augmentacionis, di-
measured by Cltur q uod attenditur penes quantitatem aquisitam
the size primo aucto, in comparacione ad tempus. Non enim 25

acqiured, and r * . . .

the time taken ; est continue nova quantitas per totum, ut sompniavi

quando negavi composicionem continui ex non quantis.

so too for £r t proporcionaliter dicendum est de rarefaccione. Illud

exnansion. . * r , , , .

enim rarefit velocius quod per equale tempus vel mmus
Timc is occupat cum corpore inbibito plus. Et tantum de situ 30
thefirst^anci corporeo. Et de tempore notandum est primum in-
last instant; s tans et ultimum; et in mediis instantibus dicendum

dunng the ' . .

interval est motum esse ? vel 2 m existenciam mutari, aut mu-

«oiii" C oii'Ui tatum esse, vel secundum disposicionem aut potenciam

not complete. propinquam in suis causis proporcionaliter, sicud motus 35

dicitur inesse corporibus.

Of AUeration: p_ t j e istis incidit tractandum de velocitate motus
iis velocity. ,.._,. . _• ■

Properly alteracionis. Sed primo, supposita commum noticia
speaking, this

3. S c B. 26. nowa B. 33. exua^ B.

37. Alteratlon afccn sounds badly here, hardly agreeing with the
usiial English sense of tbe word; but the other expressions -
change, mutation, modification, &c. — do not render tbe precise
meaning any better. It is a material, but not substantial change.

CAP. IX. LOGICA. I IQ

de alteracione, quod est et quid est, notandum quod being a

solum substancia sensibilis est proprie alterabilis, cum movement

totum genus motus successivi sensibile commune sit. ,. only

D . . . matter can be

Substancie autem sensibiles, ut forme et matene; et altered;

5 intclligencie sunt alterabiles alteracione communiter u beingl 6 "

dicta, acquirendo bonitates, sciencias, et alias quali- „ «ndergo

' . ? . • • alteration m a

tates spirituales non habentes contraria, sed privative wide sense.

opposita. Sed fundamentaliter cognoscendo substanciam

alterabilem, oportet cognoscere materiam vel formam

ioet earum composicionem, cum substancia sit prior

accidente, cognicione et definicione et tempore. Quo There is one

... , . • • matcrial

ad noticiam, ymaginandum est lgitur unam essenciam essence,

corpoream, in principio productam, esse cx indivisi- ^ 1 ^ 1 ^,,'/ 1 J lle

bilibus composita, et occupare omnem locum possibilem composed of

, . ,. • , •, noints, lilling

i.i nec esse secundum eius partem aliquam corruptihilem, a ll space, and

nisi forte per divisionem vel separacionem unius par • mcorruptible,

* ' * except ln so

tis a reliqua. Sed cum oportet illam totam essen- far as one of

, , . , ,.- i- its parts may

ciam habere quamcunque partcm talem aitqualiter ^e separated

continuatam, patet quod illa essencia simpliciter est trom an °ther.

' i n i We conceive

20 incorruptibilis; et illa essencia primo fuisse concipitur that this

. . ,. . ... essence was

sub racione qua ens simphciter, et nec ut tgnis vel fn-stiy mere

aer, vel cuiuscunque alterius generis vel speciei; j lls b t e a " g {i 1c

quomodo gramatici dicunt pronomen singulare meram singular

i • r> i , -i i • i • -j » personal

substanciam. Sed philosophi, ultenus considerantes, pronoun

B 140'' quamlibet | talem essencialem essenciam esse unum ^g"^*,™^ 16

absolutum cui per se competit substare accidentibus, Philosophers

tribuunt sibi substancialitatem. Et post modo, con- substance or

siderata eius extensione, attribuunt sibi corporeitatem body^because

quam Linconiensis vocat lucem. Et 3° formam generis extension.

.... .. , . .. , .. , , • Matter, torm,

io proximi, ut ammahtatem, lapiditatem vel aliud nuius- an j C ompound,

modi. Et quarto, considerata racione sufficienti, at- are S o 1 ! t g f nt

tribuunt sibi forma specialissimam ; ideo dicunt philo- substance, but

, . , . : .. . ,. c this corporal

sophi quod substanciarum aha matena, alia rorma, substance is oi

alia compositum ex hiis. Unde substancia corporea, ngtn^/^the

35 que est genus, non univocatur, nisi et composicione compound.

ex materia et forma. Sed quando loquimur de ma-

terie et forma tantum, vocamus ipsas ipostases, vel

naturas, vel supposita.

Considerando ergo specialiter partem sublunarem Restricting our

,. . . , . , / , speculations
40 mundi esse m potencia ad esse lgnem vel aerem (vel

sic de aliis sensibilibus corporum), posuerunt potenciam

25. quamlibet twice B. 29. luce" B. 35. composicionem R.

120 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

to the esse talem materiam; et igneitatem, aeritatem vel la-
sublunary • , • . / _ • , ... . c „

world we see pideitatem (et sic de alns), esse formam. Et compo-

,h of it mar P be X Sllum qualitative ex hiis, quod est composicio, vocant
tire, air, &c. : ignem, lapidem, vel aliquod tale. Et istam potenciam

this possibilitv ,, • ........

is matter — ■ eternam, que nullam speciem corpons sibi determinat, 5
a irn!.« De Ar ;. vocant materiam primam, fundamentum nature, vel,
form; and the secundum grecos, ylen; et formam dicunt subsistenciam

resulting whole , • ...

is fire, air, &c. ve i usiasim; compositum vero ex hns vocant super-
different and all stans> Quarum quelibet differt a reliqua, et omnes

three are the ille sunt eadem singularis essencia; ut materia prima, 10
essence. vel potencia dicens relacionem ad formam vel actum,

^first^out of e est primum horum trium. ex quo procedit actus. cum

which claudit contradiccionem quod talis materialis potencia
necessarilv ■ c i • , , ,•

proceeds form ; sit sine rorma vel actu. sicud econtra claudit contra-

"be without" 1 «Jicci 01161 " 1 " 1 aliquam formam corpoream fore sine ma- i5
matter; nor teria; et claudit contradiccionem illa duo reponi, nisi

can the two be , .. ... l

withom the sequatur ex hns composicio vel compositum, quorum
compound. trium quodlibet est eadem essencia singularis vel

essencia corporea.
hfve^once Unde, inter alias occupaciones varias quas habui, 20

fancied that doleo de solicitudine mea superflua, vmaeinando for-

matter and . , , L 7 j a

torm were mam et matertam esse absolutas res quarum utramque
separabfe posicionem existere per se, et ex illis coextensis resul-

realities, tare unum ad aliqualem motum quo duo liquida yma-
torming a , . .,./

compound by ginantur ad mvicem commiscen. Et lllis superad-2?

twoMiquids* d ' L ^ accidencia, tanquam res abstractas que possunt
with per se cxistere; sed procul a me ista posicio! Quelibet

snnperadded ,.. . . , .

accidents: ergo talis substancia, vel corporea essencia ; est trina,
tnis e opfnfon. et l ier conse quens non ultimum singulare, cum sit

Every bodily multorum singulorum, scilicet materia et forma et 3o
substance is .... ,

not one, but earum connexio ad lnvicem, que vocatur complementum,

three. composicio, vel quietacio aut finis intrinsecus.

almifting that' Sec ^ diversimode locuti sunt philosophi in illa ma-

the same teria; ut Plato voluit I concedere eandem materiam vel B141
matter (or . ,, • , , , ,

essence) is now essenciam quam appellavit hylen, tenebram, vel caos, 3?

hre '&c W 31r ' nunc ^ ore ignern, nunc aerem, et sic de ceteris ele-
mentis ac mixtis; quia in nulla accione nature super-
additur negativa essencia absoluta 2 111 totum, eo quod
generacio esset tunc creacio, et corrupcio esset an-

is tolerable, nichilacio. Et est sentencia huius viri satis bona 40
sicut et sentencia philosophorum ponencium latenciam

7. ypostasim i>i full pro ylen B. 21. ydo B. 23. poit om B.

24. motu B.

CAP. IX. LOGICA. 12 1

formarum, negancium generacionem esse in corporibus,
sed solum alteracionem.

Sed sermo Aristotelis est michi placencior, quia ma- but I prefer
teria est eterna cum illa essencia, sed forma et com- ^tinK^that
5 positum simul inceperunt. Et sic salvatur generacio matter is

, . ... . . ., c eternal, but

substancie, et tolhtur annichuacio cum creacione rorme tnat f orm an j

e\tense compound

e.Mcubc. ... . began

Sed contra illud tripliciter argumentatur: pnmo simultaneously.
per hoc quod cuiuslibet corporis materia et forma ar guments
iosunt partes integrantes, et per consequens non ista T Matter^and
tria sunt eadem essencia singularis, cum totum sit per- form are parts;

- . ,. . . c,- ... thev cannot

feccius quam ahquod elementorum suorum. Simihter, expo- t hefefore be

sitorie sequitur quod quelibet talis substancia generata fuit ii^o^oJ?;

eterna a parte ante, creata in principio instanti tem- hand

i.iporis, eo quod tam essencia quam materia, que est i s efernalf

idem corpus, sic se habent; et ex alio latere sequitur lf m ^j er t '? s s0 -

quod tam essencia illa quam materia sunt naturaliter identical with

generabiles et corruptibiles; quia tam forma quam r on^the

compositum est corruptibile, et utrumque illorum est other, on
* . . ... . account ot tms

20 essencia illa: ergo, illa essencia est corruptibihs. Si- identity, matter

... . .,, , - , i-i . is corruptible.

mihter, mxta lllud sequitur quod generabile est m- m And we

generabile, corruptibile incorruptibile, sive sensibile in- nave al J. sorts

sensibile, calidum non calidum; et sic de quotlibet contradictions

oppositis predicatis. Nam illa essencia est ingenera- "same^essence

2?bilis, incorruptibilis est, et generabile, et corruptibile; is matter, form
' r . . and compound.

quia illud compositum quod mcepit esse per quantum-

libet; quia tempus post illam essenciam; et alias cor-

rumpetur, illa essencia manente. Et conformiter patet

(cum ignis sit calidus, et materia prima eius non calida),

3o si essencia eadem sit utrumque, tunc calidum est non

calidum: et sic de aliis oppositis.

Quantum ad primum dicitur quod prima conse- An&wers I.

quencia non valet, sed bene sequitur quod illa tria torm^merely

differunt ab invicem; quod verum est. Sicut igitur differ among

7 n ° . themselves, and

35 pars quantitative differt a suo toto, tam quo ad sin- from the wnoie
gularem essenciam quam quo ad suppositum (sed pars p| r t whicl^is
quantitativa est simultanea); sic pars qualitativa ,he same

" i essence as

mediat in hoc, sed differet a suo toto, sed est eadem tne whole.
essencia.

40 Differt autem iste modus trinitatis a trinitate anime This is a sort

et a trinitate que Deus est, specialiter in hiis tribus. ^butlhe'

distinction

4. \\ B. 14. app u B; pu" B. 33. unde pro sed bene B.

3/. fifnt" m B.

122 JOHANNIS WYCLIF ■ CAP. IX.

between it and Primo, in hoc quod claudit contradiccionem aliquod

that of our • •,,- ... ■ •

soul or of God suppositum lllius trinitatis esse non coevum cum quo-
is threefold. lit>et eorum. Sed hic primum est eternum, et utrumque

i. Matter is ... .

eternal; form 2 olum coevum et corruptibile. 2° rn hoc quod pnmum

and compound . , • „ m . ■ ,,

exist in time; suppositum per se est, producit continue 2 m ; et ula o
whereas in the amD o tercium ad intra, sine aliquo cum producente

other Tnnities . ' t '

all three must alio in Deo, et sine aliquo preter Deum a producente

coexist. . . , . ■»■•..•■•«.

2. ln God m anima. Sed primum suppositum tn tnnitate corporea
nothing, in the est potencia susceptiva, non potens actuari sine ex-

hut'God, has trinseco efficiente; sed illis positis, sequitur ] 2 m forma- B 141

an exlernal ... . _ . ,. , ,•

inftuence on hter de natura rei. Qui autem dicunt quod rorma
the emanation p 0tes t exu ; a materia per se, siccud cssencia a cornore,

ot one from the r 1 ...

other; while dicunt quod composicio est accidens utrique composi-

for bodily r ■ 1 •*

things it is torum, cum rorma prius creatur quam producitur a

othervvise. na tura 2 :l . Sed eaudeant illi de invencionibus suis, i5
As tor tnose o

who say that quia puto me scire quod nunquam probabunt ma-

matter and . . c , • • ■

form, essence tenam vel formam esse res distinctas ab essencia que

'b L d se°arated n est illa 3*' 3° in lloc d ^ ert illa trinitas ab aliis supra-
and that dictis, quod in ista 2 a res est perfeccior, quam l a et
combination is . „ . „ r •

a mere eius hnis; et 3' 1 est perleccior quam priores, curn sit 20
a t h Clde eniov nnls eorum et sic reciproce causant se in diversis ge-

their discovery. rteribus causandi. In trinitatibus vero prioribus tollitur

3. Forrn is . . , ,. . , ,• , • ,,
more perfect omnis accidentabtas untus ad aliud, omnrs excellencta

than matter, j n p er feccione vel bonitate vel accione ad extra, omnis

compound than reciproca causacio, et inequalitas in aliquo attrrbuto. 25
either; whereas . , _ , • ,• ,

in ihe other Ad 2 m argumentum negatur conclusto et abud

'Vhree^re" argumentum factum ad probandum illam ; sicud

equaiiy perfect. n on sequitur: hoc esse fuit eternum, et hoc esse est

II. We deny . ^ . . , . c •

the conclusion; ignem esse : rgrtur, hoc esse rgnem fuit eternum.

logical Igneitas autem (et per consequens ignis) inceperunt 3o
sequence ist> . v . D ..£,

wanting, there esse quando incepit esse quod hoc est /»;;/.s\ Et per

terml toUie idem non sequitur quod materia illa vel natura genc-
syllogism. ratur au t corrumpitur, quamvis illud compositum sic

Nor does it . ...

either follow se habet ; et sic de syllogismo expositorto. Et st que-
generable 0" ratur cuius speciei est illa essencia, dicitur quod nunc 35
corruptible. est individuum unius speciei et nunc alterius; et tunc

Ot what * . ' . .

species then is individuum non potest sic mutart; ab essencra enim

tiiis cssciicc r • t • 1 •

Sometimes of procedit tndividuum, cum stt esse substanciale essencie,
one, and ut essenc i a u t huiusmodi est in aliqua specie. Ideo

sometimes ol . * A

another; dicunt autores quod tpsa ct materta non possunt de- 40
monstrari, nec sunt quid, nec quantum, nec quale, ncc

3. h' p'm 13. 4. quid(I) B. 26. ad pro aliud B. 3|. et B.

3g. before essencia nec pro ut (?) B.

CAP. IX. LOGICA. 123

aliquid aliorum encium. Plato tamen demonstravit as Plato says.

... i-ii • _!•' -j • • • But this does

tllam, quod llla nunc est mdividuum unius speciei, et not provc tnat

nunc alterius, quod est verum. Nec sequitur ex hoc oneeiement
'. n . * will be anotner.

quod ignis erit aqua: et sic de cetens.

5 Et istis est quodammodo simile illud quod antiqui , The .

" . . n . . n Incarnation is

sanientes theologi dicunt de incarnacione Cristi, po- a case in point
, , 1 Clirist is two

nentes quod due nature sunt unum suppositum, sicud natureSj an j

una- natura est 3' 1 supposita; et illarum naturarum one person;

una est eterna (ut divinitas) et alia temporalis (ut

10 humanitas). Nec sequitur verum incepisse esse, desiisse, The Word did

1 c 1 c • +. • -ii 1 1 not begin, nor

vel factum defuisse, etsi llla natura que est verbum e nd;yetthe
sic se habet. Conceditur tamen quod ille homo qui ^"^"^the
est verbum, est tempore creatura factus, minor patre; Word did.

... . .,,- , • Tlie Man who

et sic de quibuscumque que conveniunt llh numani- ; s tne vVord is

1 3 tati. Et cum verbum sit illa humanitas, ipsum est a . C1 ' e ,?, t , ure ,'

' r . . anu tnus tlie

unum factum, una creatura; et sic de ceteris predi- Word is in this

. . . , , . ■ 1 sense a

B 142" catis per se substantivatis, et non de predicatis | tem- crcature too .
poralibus substantivatis signo proprio verbi. Et sic Rf u ^J% m n a " t '
deitas est homo, sed non humanitas ; sic verbum as- humanity. for

. , . , . ■ the Word did

2osumpsit hommem, quia humanitatem, sed non personam. not ta | {c lipon

Cristus tamen, qui est persona, est vere assumptus. kimself ' m e n

sicud allibi diffuse declaravi. Non ergo sequitur: illa

essencia est generabile et corruptibile naturaliter: ergo,

sic generabilis et corruptibilis. Nam essencia significat

25 absolute, ante eius genus, rem integram, sed natura

significat concrete materiam vel formam, vel 3 , in-

tegram essenciam esse hic vel illud in speciali.

Ad 3 m , patet ex supradictis quomodo unum opposi- III. We have

.. , ,. , ... alreadv pointed

torum predicatur de rehquo, et quomodo non. INota out f, ow

3otamen quod materia prima nec est calida nec est fri- be^Dredfcated"

gida; et sic de aliis denominacionibus accidentalibus, of the same.
. . , ,. ,. But primordial

quamvis sit subiectum remotum huiusmodi qualitatum. ma tter is

Omnis namque qualitas est forma qua subiectum est ^J^^i', 1 ,^ or

formaliter accidentaliter quale; et sic est subiectum coid, &c. ;

qualities are
accidents

18. videtur (?) pro verbi B. 20. j^am B. 21. _pa B. 24. non

lamcn (?) pro nam B. 25. ems B. 26, 27. in tege B.

3. Nec sequitur. WycliPs position will perhaps be clearer,
if we state it in modern terms. The same essence that is now
a mere mixture of oxygen and hydrogen, will be water; but it
does not follow that water is a mere mixture of oxygen and
hydrogen. Admit (as some chemists do) that there is only one
primordial element, and Wyclifs assertion can extend to every-
thing.

124 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

belonging to esse quale, et non res que potest per se es? e Nam

S fo rm - so universaliter infirmitas, vicium et talia ponuntur quali-

matter is not tates; que si per se essent, haberent deum malum

directly their ' n ' . '

subject. causam eorum. Ideo omnis quahtas, quantumcunque
exist^by ° realis, ponit subiectum esse quale accidentaliter, sinc 5
themsehes ; tor pi ur j p re ter illa que consecuntur ad hoc : ut lumen

there are bad r r ^

qualities, potest esse subiectum capax esse dispositum ad videndum

\ould be" visibile per aspectum luminosi; et illa disposicio vocatur

created by a bad i umen s j ve su ffi c iat ostendere se ipsum distincte (ut

Pnnciple. ...... . r -

Light is the disposicio in mixto termtnato, que vocatur lumen re- 10
seelng subject flexum); sive sufficiat confuse ostendere se et suum
. £an s , e . e a , subiectum ; ut disposicio in medio dvaphano ad osten-

visible thing by ..... l . • r

means ot " dendum visibile extra medium, sicud que dicuntur
^umfnous species lucis, que lumen dicitur, vel species illud que
and is either similando coloris appellatur. Lux autem est forma sub- i5

rellected . . rr

or transmitted. stanciahs in per se lucido, vel accidens mseparabile,

inseparable cum m ams s ^ accidens, et lucere est eius actus, et

from the fervor est terminus in quo quietatur. Unde videtur

luminous thing; . t n _ ^

and I was once michi quod ula que quondam credidi de migracione
when^l^beHeved baminis et de eius realitate sunt inpossibilia. Stat ta- 20

that light could men luminosum applicari medio et non illuminare illud,
pass trom one . . . . .. ...

subject to vel per mdisposicionem luminosi vel medn suscipientis

another - vel medii intercepti.

Heat js the Et sic caliditas est subiectum esse calidum. Hoc

heing hot ot . . .

a subject; but tamen lntelitgendum est equivoce; ut lgnis est calidus 25

differem 2m naturalem proprietatem, cum ex iuxtaposicione et

meanings. s Jtu atthomorum vel incoenitam habet efficaciam immu-

natural tandi tactum, calefaciendo et disgregando. Et ex tali-

^"eateHl/" Dus niodis miscendi atthoma habent Iapides terre, na-

feeling ot heat sccncia et alia mixta specificas sufficiencias, virtutes, 3o
and disagregate . r '

bodies: as lire. vel potencias occultas, que quahtates dicuntur. Sed

2 property only S sec undo dicitur aliquid participative calidum, de quanto

imparted and est mutativum tactus, ut mixtum icneum, quod non
not natural; as . ^ .

a body in ojiortet ad omnem punctum habere ignem, sed sufncit

^muchfire. 18 q uo ^ spissius habeat quam sensus sufficit discernere : 35
ut est aer eque calidus ut ignis; nec ignis natus est
plus calefacere | aerem naturalem, cum deficit sibi B 142''
The two capacitas. Omnia igitur que sic sunt calida, dicuntur

P formaliy bot. torma liter calida a caliditate in actu. Alia autem sunt

11 a body efficienter aut virtualiter calida que habent efficaciam 40
not liot ltself, , r . ,. . ^

produces heat caletaciendi a remotis, et tamen non lmmutarent
from a distance
(as the sun)

10, 11. rerluxLim B. 27. fi ta B; ib. ?9gtaB. 32. aliud B. 35. lT,ous B.

CAP. IX. LOGICA. 125

tactum calefaciendo; etsi tangaritur: ut sol et alia this is not
astra. Sed potencia, virtus et sufficiencia a qua cale- luperioi- 3

faciunt, non vocantur caliditas, sed una qualitas super- , , qiiality.

. ii- ,• • •' Having thc

eminenctor. 3 modo dicuntur ahqua calida quo ad power to

5 cfficaciam quam habent calefaciendo corpus animalis. ^he^nimal '"
Et hoc dupliciter: vel ut sunt immutativa eustus, ut body; eithcr in

r ' . & . ' . the tastc (as

ptper, galanga, et ahe species: que certe calefactive pepper and
immutant gustum et non tactum ; vel ut sunt mutativa ^therotcrnaT

complexionis 2 m humores ceneratos ex illis; ut unum humours, as
... , ,. .. , . . . certain

lodicitur apud medtcos calidum et siccum, quamvis tactui mcdicincs.

sit frigidum et humidum. Et conformes sunt divisiones

de frigido, et humido, et sicco. Ex quibus patet quod Col £> w , et and

. , . ... . n Dry have

stat equivocando in denomtnacionibus caltdum esse similar

frigidum, humidum et siccum ; et unum reliquo calidius meanil, gs.

1 3 tot modis potest dici, quot modis dicitur calidum.

Notetur ert;o denominacio univoca subiecti, et Wc mus , 1 in

' . researchcs
yideatur quante distant laterahter gradus denomi- keep to the

nacionis a non gradu; et penes hoc mensuretur intensio wherf aTtcration'
qualitatis; et penes intensionem qualitatis mensuretur occurs, and st-c

. . ...... . . bv how much

20 mtensio corpons simphcis, ipsum pnmo subiectantis. one degrec of a
Et in mixto habente qualitates contrarias, oportet another^oPthc

notare excessum dictum unius qualitatis supra alia, ut _ same - ,

. /• r Some sav tliat

quidam asserunt ; et penes lllum excessum m com- in compounds

paracione ad subiectum primum, attcnditur mixti intensio. ^the^excess^of 8

25 Et quo ad velocitatem notant latitudinem qualitatis one quality
... J over anothcr.

acqutstte vel deperdtte 2 m se totum subiecto suo toto As for vdocity,

primo; et penes illam in comparacione ad tempus timeand^the

attenditur velocitas alteracionis. Et illi dicunt quod, extentofthe

, qualitv gatned

sicud non omne corpus est eque longum vel latum, _ or lost.
3o sicud aliqua eius pars; sic nec qualitas quo ad eius quaifties^differ
extensionem. Et sicud pars qualitatis est disnosicioni m cx , tent . so

. .. . ! . that thc more

ad operandum proporctonahter ad etus magnitudtnem extended the

quam totum in comparacione ad eius magnitudinem, area^ter the

sic pars qualitatis est suo toto intensior. In aliquibus quaiiiy. m

. . . ^ proportion to

35 tamen formts difformibus non oportet partem excedere its intensity in

suum totum; quia tanta est accucies lancee, quanta wfjV certain

est acucies sui cuspidis; et sic est de motu et aliis que exccptions.

non habent formas positivas vel privativas inpedientes,

accidentes denominare suum subiectum remotum eque

40 intense sicut suum subiectum primum.

1. tangalur B. 12. Pudo B. 17. Iati ter B. 18. intencio and so
Dii B. 2i. habentcs B. 38. p'uatinas B.

126 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

But I think Sed michi videtur probabile quod generaliter omne

quality of the difformiter qualificatum, vel intensum quo ad subiectum,

whole always est tantum intensum sicut aliqua eius pars quantitativa
depends on . . .

that of eacii tisque ad minimam partem cui gradus secundum mo-

pait ' lem indivisibilis correspondet. Et sic | mixta dicuntur B 143*

calida, frigida, vel humida, vel sicca, equivoce quo-

dammodo respectu simplicium; cum qualitates ille

remisse resultant ex mixtione simplicium ex quibus

so that each resultant. Et minimum naturale habet unam quali-

posshbl/part tatem 2 am mole indivisibilem ; quia per subiectum 10

has a multiplicatam. Et nulla pars eius est adequatum sub-

certain degree . r . ... . . . . . .

of quality, iectum huius quahtatis. Et sic videtur cahditas lgnis,

inextended °i ue est m g enere suo intensior caliditate aeris que est

belonging disparis speciei ; sicut siccitas terre in eenere suo est

entirely to the r . r . . . °. . .

whole and mtensior frigiditate terre. Manet autem tn transicione i5

each^part? subiectorum illud genus propinquum qualitatum huius-

modi, et idem secundum subiectum essencie extra genus,

non autem secundum idem individuum substancie. Et

sic, racione raritatis aut densitatis, est unum elementum

disposicius converti in sibi proximum quam in aliquid 20

plus remotum.

Qnalities may Nota eciam quod qualitates, tam prime quam se-

^manner o? r cunde, suscipiunt multas denominaciones 2 m manieres

action, so that accionum: ut calor in ferro est in aliquo activior calore
tor some . . . .......

purposes heat tgnis purt. Jn alns autem calor humidi tgnei; et stc 23

'active than i»> de ams qualitatibus, vocatis wulgariter primis, sicud

fire, &c mixta imperfecta vocantur communiter elementa. Nec

Aristotle s p e ccat suasio Aristotelis quod sunt quatuor elementa

position, that secundum combinaciones 4 qualitatum. Sufficit enim

the four . l

elcments result quod iste 4° r contungactones non aut contrane, sed 3o
combinations of omnes aue coningaciones qualitatum primarum faciunt
the four contrarie. Ideo solummodo insunt in mixtis; nec at-

quahties, is . .

quite right, tendttur proporcionahtate absolute penes mtensionem
contradlct!on° ve ^ multiplicacionem huiusmodi qualitatum respectu

among these p ass j quam proporcionem motus alteracionis consequitur, 35
quahties, tlius r " n ' r . . . . ^ .

combined. sed penes sufncienciam hutusmodi quahtatum ex dis-

posicione subiecti, ex influencia et aspectu celi, cum

14. frigiditati B. i5. tru one fiblor^ B.

28. It ought to be rather: 6 qualitatum; or, if we do tiot
admit the negative qualities, 3 qualitatum. Thus: Earth: heavy,
dry, and cold. Water: heavy, moist, and cold. Air: light, dry,
and cold. Fire: light, dry, and hot. Perhaps 4 should be read
as grammatically belonging to combinaciones.

CAP. IX. LOGICA. 127

similibus actuantibus accionem propter proporcionem

voco ydoneitatem ad agendum. Et sic potest eadem
qualitas dici intensiva quo ad denominaciones et ac-
ciones multiplices.
5 Nec obest idem inanimatum alterari per tempus, An inanimate
cum essencia manet continue in quotcunque minucias continue thc
sic divisa, et mixtum (quod est illa essencia alterata) same, yct

. ....... . altcred to a

licet quodlibet eius lndivisibiha corrumpuntur: quia ccrtain extent,

pars illius mixti que remanet secundum disparem mix- c eS sence b

iotionem recipit quotlibet qualitates 2 as : et illud mixtum „ remains.

r * "■ . Sometimes thc

alteratur 2 m partem. Et quandoque manet essencia essence of each

• • ■ 1 c • element

composicione [ut mj lumo, lgne, aqua, terra, et aere; remains

quandoque non manet, illa divisa. Et sic simplicia in combination,
~ . "■ .... sometimes

mixta possunt variare mixtionis gradus, stante eadem separate

- c •■ 1 , . • . • and there mav

i^forma, quia ahter non haberet mtxtum permanenciam be various "
acendo vel paciendo. degrees ot

r ... . composition.

Unde, pro leviori locucione m tlla materia, notandum, -yye maV) m '
secundum modum loquendi Platonis et scripture, tn ' s matte !''

n . . tollow Plato

quod essencie possunt accipere denominaciones 2 m and Scripture,
,• t-.^ • j" 1 • and say that

20 species diversas. Et sic concedi potest quod tgnts est m . e ; s water,

H 1 43 h aqua, terra, et sic de quotlibet speciebus. Vel ] si earth, &c.

peripateticus ob favorem Aristotelis hoc negaverit, tunc contradict

• . n j Aristotle, notc

potest primo supponi totum esse suas partes. 2 quod triat tne ' w hole
omnia, preterita vel futura, sunt. Et t.°, quod qui- 'f ' ts P ar . ts - ;

' t ' j > t - t | lat w hat ts

25 cunque numerus corporum sit corpus. Quibus sup- past or future,

, • • j is ; and that

posttis, potest dici quod corpus successivum, ex parti- a co iiection of
bus viccisim generatis compositum, alteratur et recipit to u ie f is a
quantumlibet dispares denominaciones 2 m partes huius- If so, a body

,. i- • •■ , TT ^ composed of

modi, licet non sit ahqua earumdcm. Ut, ponente different

3o quod agregatum, ex corporibus quantumlibet disparium successive

specierum successive generatum, apponatur combustioni, can rcceive

tunc illud corpus successivum durat in calefaccione qualities, and

aut combustione in casu per quotlibet annos. Sic enim rerr.ain the

1 ^ . same; thus a

dicit Aristoteles ignem crescere per apposicionem com- succession of

„- , -i •!• ■ /» •' r- • 1 li-..- combustibles

3o bustibihum mhnite. Et lta secundum polliticos manet burned is one
idem collectivum, et eadem aqua mediterranea; et 2 m body that can

' ^ ... continue

Aristotelem idem manere eternum, que diversimode in burning for

years, the
Mediterranean
changes and
12. ut in deest; ignis fumus ; ib. aer B. 14. mixtio nia B. remains the

same sea,

2. Ad agendum. Some words arc evidently wanting here.
5. Inanimatum. This paragraph deals with the difficulty of
reconciling identity with change in non living things. The iden-
tity of the soul, or form, as Wyclif has above pointed out,
obviatcs this difficulty for living things.

128 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

and things thai suis partibus alterantur. Non tamcn video quod idem
"thefrparts 1 corpus stet simul quantumlibet parvum et magnum

remain one diversifieri, sicud est simul 2 m partes dispariter quali-
eternal bcing. . . , . . .. .

Yet I do not ficatum ; quia quantthcacto respicit totahtatem sicud

can ajfply to parvificacionem uniformitas; et sic de aliis multis, de 5
M ie . quibus non sequitur: hoc est nniformale masnum vel

denommations ^ ^ . . . ., " .. .

ot'sma//and parvum (et sic de cetens denominacionibus condicio-

We can say natis) 2 m partem: ergo hoc est similiter huiusmodi. Sed

tlia.t a man 1S de qualitatum denominacionibus, concedimus hominem

white, but not n . .

that he is big, esse album, quia secundum partem, ut faciem. Sed to

faceYs^so? tamen negamus hominem esse sic parvum vel magnum

ut facies; quarum denominacionum distinctionem re-

linquo posteris.

Neither Redeundo ieitur ad pronosicionem dicitur quod nec

matter nor p . ...

torm is hot matcna prima nec forma est cahda, sed tam essencia 10
thatboth the quam compositum ex materia et forma est calidum,

primitive sicud compositum per se generatur et corrumpitur;
essence and the . ,. r , , .

ultimate quia taltter eadem oportet habere, tam matenam se-

that P wit?ch h cundum quam subiectat calorem, quam formam quam
hot (calidum). consequitur calor, a qua est subiectum calefactum. Et 20

11 it werc n ' ^ . . ...

possible tor si dicatur quod calor per se existens xoret cahdus et

hCa itself e as S a calefactivus ; ergo, non oportet calidum dicere tam

form it wonld ma teriam quam formam tamquam eius principium: hic
mdeed be hot ; n . 7 . .. ,.

but this is dtcttur quod claudit contradtccionem cahditatem esse
A^difficulty: sme subiecto : ideo, si sic esset, tunc calefaceret et non =5
how, if tirc- calefaceret; et econtra, quidquid volueris habere. Sed

ncss can be , ,. ,. ... .

either present concedttur calorem vel caliditatem esse cabdum, sicud

°a r givcn" bodj" 1 quantitas quantum. Sed tunc supponit terminus con-

can it be a C retus similiter, ut patet allibi.

substantial . ' . l , . . . , «

form? Ultenus quentur quomodo tgnettas (et sic de qua- ^o

substantial . bbet forma substanciali extensa) non sit accidens, cum

foi-m is denominat illam essenciam accidentaliter formatam, eo
accidcntal . .

as concerns quod tahs forma potest stbi advemre et abesse preter
ma?te™ but U is e i us corrupcionem. Huic dicitur quod omnis forma
itselfa substancialis est accidens materie prime et illi essencie, 33

substance.

Thc substantial sicud et humanitas est accidens verbo; utrumque tamen
'srm is wh '
primarily

est in se substancia, licet diversimode, et per con-

sequens nulli inherens. Sed nulla esscncia, sub racione
qua esscncia, dicit vel genus vel speciem substancie,
cum oporteat I hoc fieri per substancialem substancie B i44 a

2. sit B. 3. dimV B. |. tolitate B. 5._puifi" B. 6. unifore B
7, s. toli^ B. H) av m (!) B. 14. Kcddcndo B. 26. frigefaceret B.

CAP. UC. LOGICA.

129

qualitatcm, ut igneitatem, vel Iapideitatem. Unde, per ciassifics a

hoc quod cst ignis, est species substancie; quia non being '" lts

i . . 7 t piopcr species:

est dare aliquam substanciam, speciem, vel qualitatem f or we can

, • • . •,,• . . . , conceive

substancie pnus mexistentem ilh essencie cui accideret nothing

5 igneitas. Sed illa est prior quam caliditas, levitas, sic- S nu S aHtat ?l ° r

citas, vel aliud accidens in communi. Ideo est sub- P r i° r to

c 1 • ,-, i- fireness in a

stancia faciens subiectum ahud, et non aliquantum, body; and it is

vel aliqualem, vel alicuiusmodi formaliter. Ideo, que- ltse]f p . r , lor t0

*■ . . . ' " cverything

cumque forma prius naturaliter inexistit illi essencie, efse.

ioest substancialis forma; et alie naturaliter consequentes

sunt accidencia. Omne ergo formale quod nulli sub- Every form

iecto accidit, nisi materie prime, est substanciale; ct that determines

. ' on iy

composito ex tali et materia accidunt accidencia tan- primordial

1 i- ■ • • 1 t 1 ™ matter, is

quam substancie ahcuius certe speciei. Unde 2 m gra- substantial;

i^rnaticos, esse vel essencia dicit substanciam meram, a H others are

modo quo pronomina et verba substantiva substanciam Being denotcs

• n o i T, • • the substance:

meram signihcant. Sed quilibet terminus rn genere generic terms

per se supperaddit qualitatem propriam vel conve- add 1 uallties -

nientem.

20 Sed adhuc obicitur de induccione forme elemen- T ^. rc , .

Difficulties

tans, quomodo qualitates pnme mducuntur, et tam about the

dispariter consecuntur formas elementares, nec non qu^alitks^tliat

et fquomodol elementa sunt tam dispariter activa. Sed P r " ceed tron '

. . . r . the same

pro lsto dicitur quod elementa, sicut et omnia corpora, elementary

2D habent certas regulas agendi et quomodolibet aliter se We answer

habendi, limitatas sibi a natura: ut ismis, sicud est , tnat eacn .

~ ' . element has ns

punssimum et perfectissimum elementum, sic est ma- own natural

xime activum, et minime violenter susceptivum pere- 'xhi" is^see/

srine impressionis; ut non putrescit. non fk humidus best [ n nre .

o . . . r ; . the

-^ aut fngidus, sicud cetera elementa extranee disponuntur; purest ofall;

, • , r ^ , n it neither rots

ut terra numescit et caleht; aqua caleht et siccatur, nor is moist

vel saltim induratur per coneelacionem; aer fricescit norcold,

1 d •'_ & which is

et putrescit, sicut duo elementa inferiora. Omnia contrary to its

tamen illa sunt per improprias mixtiones corporum ear th may

^ 3 extraneorum, dum oportet vel quo ad sensum totum Lie m01st and

' ! " warm, &c.

esse elementum. oniy becausc

c j i u-^ -^ c ■ • 1 1 1 • • it ls not purc

Sed dubitatur an aer sit ingidus, vel exalacio in- And so ot" the

mixta; aqua, calida, vel igneum inmixtum; terra hu- other^elements.

mida, vel aqueum imbibitum; et sic de mixtis, habentibus extremely

,n 1 i- a , , ,,-, , probablc that it

4 U elementa taha. Admodum probabue autem est quod W ater is hot, it
terrea mixta inperfecta agregata sunt talia, et non

10. cciam pro cst B. z3. <\VLomo<iodeest\i. 40. admo B. 41. tcrra B.

130 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

owes ii to fiery pura elementa. Non enim est possibile quod contraria

particlcs , , , ....

present; &c. sint extensa, sed dum unum elemcntum agit rn reli-
How could quum, subito generantur ct corrumpuntur atthoma 2 m

contrarv ^ ° }

qualities totas quantitates et formas substanciales; et cum idem
cold^and lieat quod dat formale dat tamen hoc correspondenter 5

inwater)? quantum debitum est de loco, nisi inpediatur; hinc
Thus heat ln n . . ,

earth or water apparet sensui errantt terreum vel aquum per tantum

state- ™dwe esse calidum, cum violentum est activius in agendo
have quam foret, ipso non violento; sicud patet per multa

proofs that * ' r . ' J . \

such a state expenmenta, quibus scitur violentum vigorosius redu- 10

'^acnvity, cere se aci dispositionem | naturalem, quam sufficit B 144*

because of the n0 n violentatum agere. Agit tamen in virtute supe-

tendency to . . . ° . a . . }

return to the rioris regulantis. Et tdeo non mirum si dispanter

YetThe same a S at cum disparibus circumstanciis. Apparent ergo

element, in nobis qualitates esse per totum, cum tamen non sit t5
dilierent . tt j ■ ■ j ,

circumstances, ita. Unde lgnis, agendo m terreum vel aqueum, non

in "leTsame i nme diate producit ignem, sed resolvit materiam in

way; vapores vel fumos, et sic subtiliat ad aerem ; et de-

fire acting on . , . .

wa ter mum mducit rormam tgnis. Non quidem est possibile
not r °fire Ce but ^l 110 ^ forma substancialis sit reliqua remissior 2 m partes 20
vapour, and eius intensivas, cum substancia non suscipit maius aut

then takes lts . , •«•,• • , • , , •

proper form. minus; sed partibniter mducitur quo ad subiectum.

Et subito consecuntur qualitates nove in toto formas

novas, cum impossibile sit qualitatem ultimam singu-

larem in utroque elementorum manere symbolorum 25

Thus the parcialem; ergo commixtione contrariorum dicuntur
cle ™ a ^d ts to are elementa remissa, dum talia sunt mixta inperfecta, et

have less non elementa. Et sic per rarefaccionem disponitur

of their . , . .

cssential matena ut sit sub rorma aerts vel tgnis; et econtra per

ni^reamy Thev" condensacionem, ut sit sub forma aque vel terre, et 3°

are not hoc frigus, constipans aerem, cenerat ex co aquam ;

clcments but . , ° ' ,t, r ■ , ■ r

combinations sicud econtra calidum rareraciens aut resolvens m fu-

wit J 1 a£} 1 :* r , ary nios aut vapores, generat aerem aut ignem. Non

tamen scio quod ex aliquo tali elemento inmediate

generatur terra, sed ex commixto, quod est terrcum 35

admodum.

Thc arguments Et argumenta que arguunt in ista materia quod unum
which assert . ,. ,,.,...

that in this elementum consumeret rehquum, quod cahdum mducit
case one p er totum frigidum, caliditate remissa (et sic de aliis)

|. ide m B. 5. formi very illegible B; ib. \'<\ B. 7. ta m 15.

14. Oportet B. :>3. noif(!) B. 26. fymblor^ ptal"" 1 ' B. 3j. im te B.
36 admd B.

CAP. IX. LOGICA. 131

omnia supponunt elementa agere sine regula limitante, elcmcnt would
et continue unum durancius tollerc de suo subtriplo, another^ionore

et reliquum se habere, ut oportet, [adl sensum; racio ll , lc tact that a "
1 ... ,./ r . .; L J . elemcnts tollow

tamen contradicit tahbus ymagintbus. Probabtle tamen certain laws.

? est quod elementa possunt taliter misceri in mixto, E p C Thaps be' V

quod nunquam unum a^et in reliquum; ymmo quod so mixed that

.« . . ^ J n . nonc ot thcm

anima suthciat elevare corpus suum quantumhbet should act on

celeriter; et omnia corpora mundi fiunt incorporalia, thaTthe^soul
propter novum modum componendi illa ex atthomis, could act at

• ,• V^ • , wlH on lts

10 et cessacionem motus ceh. Quis ; queso, philosophus unresisting

scit virtutes corporum quas possunt habere ex diversis bodles become

mixtionibus et diversis formis, que adhuc latent in auasi

., . l mcorporeal.

viscenbus nature incognite: >

Consimiliter ymaginandum est quod elementa, unita Wc mav

, , , . , . r J suppose that

todebito modo, constituunt tumos ac vapores; et 1II1 the elements
grossati, tanquam mixta imperfecta, constituunt mixta forni vapours-

grossiora, ut sulfur et argentum vivum, que principiant which,
. . ,, , ,. ^ , , . ,. condenscd

iapides et metalla secundum dispares gradus humidi, produce
exalacionem terrestrem, et vaporem aqueum. Quod si q^Fcksnve"?

20 aer et ignis habundancius participant in mixtis inuer- principles of
c • ... .,. c ., .,. * stoncs and

fectis, prmcipiant vegetabtha et sensibiha, secundum metais.
quotlibet gradus. Unde, inter sensibilia animata et pred^ominatef

B 145" inanimata, sunt quedam de quibus I dubitatur utrum plants a'nd

. n , n I . . . ammated

nutnuntur vel non ; ut iungus terre inter vegetabtha. beings are

2 5 Et sensibilia sunt quedam de quibus dubitatur, utrum many^degrees
habent motum dilacionis vel constriccionis a sensu ; ut °f perfection ;

. ... . ' so that \ve

spongia manna. Et sic mediant mter racionaha et may sometimes
irracionalia illis minus perfecta. In omnibus ergo t he° case^of tne
procedit natura ordinate, tam quo ad modum miscendi f un S us terrae
n ex elementis et mixtis, ut resultet forma superaddita sponge)
cum suis qualitatibus 2 is , quam quo ad modum du- Yivfor "fedf
randi et recipiendi influenciam a celo; et breviter an< ? t] } er . e mav

1 ,- , , be bcings

quomodocumque naturaliter se habendi. between man

Et conformiter ymaginandum est de generibus for- *of "all beings
35 marum substancialium: ut iniima est forma elementaris, the lowest is

c ..... tlie element ;

et proxima iorma manimati mixtt, post quam iorma then come

vegetabilis, 4 forma bruti, et 5 anima hominis. Et compoSs,

in quotlibet istorum sunt multi gradus, 2' 11 quod plus P ,ant s. brutes,
, . ° 1 x and men.

vei minus recedunt ab extensione. Nam anima hominis
4 o creatur a deo, et est multiplicata per totum hominem

3. ad.deest B. 8. sunt B. 16. o°*ffati B. 20. pti tes B.

24. untr'ut r B.

24. Fungus terre. May not this be the truffle?

132 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX.

incorporalis, cum cius propria opcracio non dependet

Man's soni is a cornore. Forme vero brutorum perfectorum sunt
immatenal :.,..'.,., , . ,. .

that of the mdivisibiles, multiplicate per totum, sed requirunt cor-

h ' "]' ntli vVs i b i e ' S ' P u s organicum ad suum esse, sicud non habent opera-
but dependent cionem independentem ab organo corporali Verumtamen 3

upon matter. . .',.,. . . . , .

omnis anima multiphcata est cognitiva communis multi-

plicati ut transcendentis et communium accidencium. Sed

non est possibile animam distincte cognoscere sub-

stanciam racionalem sub racione substancie, nec animam

multiplicatam et separabilem substancialiter a corpore io

Each superior sibi accidente. Et semper forma superior continet in-

thoTeTnferlor feriorem; ut anima presupponit formas elementorum

t0 jt - , et formas superadditas in partibus sui subiecti. Im-

Astortnc

forms of the possibile tamen est quod forme diversarum specierum
are"aTa'bove y actuent primo eandem materiam, vel sint proximo per i5
mentioned, eandem materiam adequate. Forme vero anulosorum

extended m a l ,.

ccrtain sense, sunt quodammodo extense, modo quo dictum est su-
infinhesimally perius, sed solum finite in uno animali, cum una forma
so;theparts req uirit certam multitudinem materie, recte dispositam

cut must liave n /

a certain size. ad cuiusquemhbet punctum esse lllam. Lt sic com- 20

toelther as\he municant in actuando, sicut anime hominum habencium
souls of men ^ u0 corda et ceteras partes geminatas supra diafragma,

of whom the ... , . .. .

body is doubic et sub diafragmate solum membra quaha convenirent

above the ■ 1 • •

waist. unl hommi.

1 leave a Sed de omnibus istis relinquens subtihbus logicis et 25

examfnation naturalibus profundum scrutinium, rogo perlegentes
of ihis to the [\\ uc \ capitulum non condempnare vel deridere hec dicta

learned, but r . '. . .

beg thosc who tanquam [in]probabihter opimata. Scio enim quod mul-
to condemnmc tts autoribus discreparant, et argumenta calculancium

because 1 do interimunt multas opiniones et multas vmaginaciones 3o
not agree with , * . . . .

mo.dern modernorum. In omni namque ventatis examine prc-

but :strive't« cellit racio, cum auctores trahendi sunt ad concor-

reconcile the d an ciam racionis iuvamine, non e contra. Nam non
dicta 01 the . . .

ancicnts with dubium quin racio docuit Anstotelem, Platonem, Par-

menidem et Democritum, vel quemcunque alium ho- 35

minem, quidquid invenerit veritatis.

1. lcor 1 B. 6. guus B. 7. tn'-P 1'»: ib. cniu" B. i5. p'o B.

?o. ee ce (?) B. 28. in deest M. 3o. ifiuut B. 33. libace pro iu-

vamine B.

CAPITULUM DECIMUM.

Sequitur iam ultimo de proposicionibus temporalibus Of temporal

j /~> • , ■ .1 i i •• propositions.

tractandum. Cuiusmodi sunt yppothetice adverbiis f| ie y are sucn

temporis conulate, cum correspondenti actu anime I ; 2 S are i° ined
1 r 7 r , I ' by an adverb

R 145 1 ' ut sunt tales: Sors est qnando Plato est } priusquam " of time
Plato est; postquam ipse est, fuit etc. Istarum autem ^Jjmfia" 'act
propositionum veritates, quantitates et qualitates, co- „ ot . the , mind:

11 ' * ^ A is ivhen B is.

gnoscende sunt sicud proprietates localium. Idem enim They arc

est dicere Sor est quando Plato est et dicere quod Sors sim cal l °

10 est in tempore vel in instanti in quo Plato est. propositions.

Unde sophiste concedunt quo omne quod fuit, est ; According to

et sic de fore; quia in magno tempore eterno. Et sic AH^that^vas

sciunt dicere quandocunque talia fuerunt, sed nulla and that wijl
■* . ... . be, is; 1. e. m

pro precisa mensura, sicut tamen hmitatur m com- eternity;

^muni modo loquendi. Nec sequitur: Ego scio ubi vel ^ei^an ythtag

quando adequate hoc est : ergo sum ibi vel tunc ; sicud is, but not

• r^ •; 1 -ji • cxactly,

non sequttur: Ego video vel non video locum in quo according to

Sor est : ergo, sum ibi. Scio quod chymera non est : ssn leof S when.

ergo, scio chymeram que non est. In omnibus enim To know when
?■. J ■ ,- „ , • r, • a tlnng takes

2() talibus tenetur terminus subiectus 2° verbo lnnmte, piace is not to

ita quod actus prioris verbi denotetur cadere super fn^Jc^ases'
conclusionem, ut sit ille sensus exemplorum: Scio <fe the meaning of

,. , , , , , .... the vcrbs

aliquo loco vel quando quod hoc est ibi, vel tunc Sors knotv, &c.
est; video de aliquo loco quod in illo estSors; scio de whofe °of the
->~ aliqua chymera quod illa non est. Et sic de similibus. dependent

~ . . J l . . ■ proposition.

Non enim oportet omne scitum vel cognitum esse ubi- Nor is it true
cunque quodlibet sciens ipsum vel cognoscens, sicud ^^UmviHs'

nec oportet quodlibet signatum esse ubicunque suum wherever the

., . . ..... - T knower is,

signum est, sed sutncit quod sit ubihbet. Nam, for then
Soiuxta sic opinantes, quidlibet esset ubique commulti- ^ouldbf
plicatum cum Deo, qui ubique scit de quolibet quod everywhere

1 1 1 -1 1 w 1 1 1 1 God,

I. Cap. deesl; blank spacc for initial S. 9. qs pro quando B.

18. ego B. 20. vocatur B. 22. exore B.

134 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

ipsum est, et infinitas alias veritates; et per consequens

aii distinction nullus locus esset, cum confuse quelibet pars loci esset

Jisappear, 1 " ubicunque alia esset, sed omne subiectum vel accidens

subject and esset inmobile, quia esset ubique: cum tamen ex alio
accident would . . . . .

be motionless latere sequitur quod omne accidens acquisitum alicm 5

sit acquisitum cuilibet subiecto, et sic quodlibet agens

sufficit quantumlibet distanter agere, movendo omnem

substanciam, mota substancia una, eo quod omnem

motum vel materiam motus quam haberet aliqua sub-

This opinion stancia, haberet et quelibet. Ideo sic opinantes haberent 10
is therefore . , AT , , ,• .

inadmissible. pessimum mundum. iNon ergo est color ln hoc dtcto.

Thrce Sed argumentatur tripliciter quod omnis veritas sit

arguments m UD i que primo per hoc quod negaciones et affirmaciones

lts tavour: " ' r f i o

i. All truth, de posse preterito et futuro, sunt ubique per hoc quod
""""wh" is° C ' sunt in Deo qui est ubique. Ergo multo magis affir- i5
evervwhere, maciones positive que sunt in Deo principalius, sunt

must also be . . r . ^ . . ,

everywhere; ubique, sicud accidencia eukaristie conceduntur a theo-

negations and logis concomitanter multiplicari cum Cristo. Et multo
assertions ot rnaeis humanitas Cristi esset ubique, et per idem

what does not ° .... , . ..

now exist, omnis substancia, cum vere rn lllo sit, commultiplicatur 20

Thus Chrisfs cum l ^° ubique. Et sic conversaretur in celo, ymmo
humanity and a nu n_ Ji staret .
all substance

would really be Similiter, te esse non est extensum, sicud nec te mo-
2. eV f/ifl7 aman veri; et est alicubi, ex hoc quod est. Ergo est mul-

is or moves, tiplicatum vel punctale ; et cum non sit racio quare 2?

has 110 \ . r ' . . a

extension in ahcubi multiplicatur^, quin per tdem ubique; ergo ubi-

yet Kus? be 4 ue - Et per idem omnis veritas est ubique. Assumptum
somewhere, pa t et ex hoc quod te esse per tempus abscisionis

theretore lt is ' ^ . l . r .

everywhere. brachn | tui ent adequate ubi est residuum corpons B 140

tui, et non movebitur ad illum locum: ergo nunc est ibi; 3o

conformiter mota parte tui, et residuo quiescente ad

omnem punctum tui, foret tam motus quam quies

contraria, quia ibi foret ita : et hoc movetur et quiescit.

3. Wherevcr it Similiter ubicunque est ita quod homo est, ibi

is true tliat ^ n

a man is, there homo est ; sed ubique est lta quod homo est: ergo, .■>.->

theVrsHs tnie ubique homo est. Minor, ex hoc quod si hic non est
everywhcre; ; ta quo j homo est, hic falsum est esse ita quod homo

theretore the ^ • j 1

second too. est, et per consequens falsum est esse lta quod homo
est, ct sic non est verum quod homo est. Si ergo hic
For c.od non est ita quod homo est, hic falsum est esse ita. Si 40

knows all

n. moduni B. 16. nc pro sunt 15. 20. sit (!) B. 28. ptg

abfcifio B. 3(3. h' B. 3;. h' B. 3g. h' B. 40. h' B.

CAP. X. LOGICA. 135

ergo Deus ubique cognoscit omnem veritatem. tunc truth

. . . ... evorvwhere,

ubique cognoscitur et est cognita omnis veritas, et cum anc f so all

esse cognitum sit res cognita, sequitur quod ubique sit truth is

c y . . evervwnere.

omnis veritas res cognita. Si ergo negative veritates

5 sunt in omni loco, cum quelibet affirmacio habeat

suam racionem essendi in quocunque tali loco, sequitur

quamlibet afrirmacionem esse ubique, sicud ubique

causat relaciones et quotlibet alias veritates; et per

consequens est ibi secundum efficaciam et conser-

10 vacionem.

Ad istud dicitur quod tripliciter dicitur esse alicubi : these^note

primo, potencialiter, sicud rex dicitur ubique esse in that to be

, . . . iii- i- somewhere

regno, ubi est eius potencia, vel habitus agendi et means either

disponendi. Secundo presencialiter; sicud rex ubique t0 ^J^. 6 by

i5dicitur esse in aula sua presens, dum habet actualem (as a king

. . ..... , throughout his

noticiam ex sua presencia que lbi sint, et ad omnem kingdom)

punctum iilius cognoscitur esse presens. 3° modo es- °, r a by kj n l en n e

sencialiter quo ad locum in quo est adequate. Et his hall),

..... , , ,. . ,•- .. 1 • or by essence,

michi videtur quod duo modi primt essendi alicubi fiiiing a certain

20 sunt figurativi et negandi a loyco, si desit ibi modus ^he^first^two'

essendi i° modo, quia tunc quidlibet esset ubique. Unde are

,. . ,. . ,. , ■ • metaphvsical,

Deus potenciahter et presencialiter est ubique, quia not feal, and

essencialiter est ubique: quod cognoscitur ex hoc quod tWrd^Godis

conservancia et causancia sua sint ubique, et diffbrmes everywhere in

25 in diversis, sicud difformiter causat diversa: quod tan- senS cs, because

tum sonat sicut hoc: conservancia vel causancia Dei est hls actlon in

everywnere,

difformis: quod nullo modo potest esse, nisi causancia and not the

_ . , . , . . , , . ^, same

Dei esset alicubi et per idem ubique. Cum ergo se- everywhere.

quitur hic causat Deus: ergo, hic est causans Deus; et

3o per consequens vel existens hic per essenciam, vel eius God is

instrumentum medium causandi; patet, cum Deus in- *" imrne diate

mediate causat ad omnem punctum mundi, est ad causeofall;

omnem punctum mundi. Sol autem causat distanter „ th J:„ s " n ; .,

* CaliSlIIgalJ

ab illo per lumen vel aliam infiuenciam instrumentalem ; distance, acts

„ . . , ,. . . ,. , . potentially

3? ldeo dicitur esse potenciahter ubi causat, et non essen- h on]y
cialiter. Sed est ordo secundum quem prius causat
lumen sibi propius quam lumen sibi distancius: sed
est longe aliter de causacione Dei.

Ad primum argumentum audivi 4 responsiones, qua- To thc i st

,. • , , • ^ ||-| • t 1 there are tour

40 rum prima dicit quod tales ventates nulhbt sunt ; sed replies.

in Deo causaliter. 2 a dicit quod sunt in Deo et in '• T ; ;at such

12. pof B. i3. h^ = habet B. 17—18. =f=n r B. 21. quod pro

quia B. 27. n B.

136 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

God only as in mundo, sed in nulla parte mundi. y { dicit quod tales

2. That they pretericiones et futuriciones solum sunt ibi ubi fuerunt
'tn^ \" o?id d blt ve ^ erunt illa quorum sunt pretericiones vel futuriciones.

in no part of 4.' 1 via dicit quod tales veritates sunt ubique, quia

3. That these ubique inmediate causant quotlibet alias veritates; et 5
t aS th an ar fUt nlvP er consec iUens, cum non habent instrumenta per que

where they causant, sed inmediate per se ipsas, sequitur quod
were or will be , • 1 o- • , ■ • 1 • ^ /-,

tme . sunt ubi causant. | bt enim ahquis esset locus m quo B 140''

4. That they a non causaret, tunc totus ille locus distaret ab A, et

are ' '

everywhere; per consequens ad omnem punctum illius loci causatur 10

distancia inter ipsum et A; et cum utrumque extremum

cuiuslibet relacionis causat 2 am relacionem, sequitur

quod per illum locum causat A quotlibet relaciones;

et sic est potencialiter A per illum locum; et cum non

habet esse absolutum, vel instrumentum potenciale, aut 1 5

alium modum essendi secundum quem foret alicubi,

which I think sequitur quod sit ubique: et hoc videtur michi pro-
probable. , , -,
1 babile.

For if we do f£|- s ; c conceditur affirmaciones positivas prius esse
not distmguish ' r

. between the ubique, sed non omnes, cum afhrmacio habens effectum 20

me< J"/n| S ° replendi locum, vel informandi, solum est ubi informat.
anywhere, and gj enmi equivoce accipiatur esse in loco, secundum

take lt to ^ ••■,•• , r

signify any quamcunque causacionem (dimittendo tamen famosiorem
causation then m °dum essendi 2 m replecionem loci vel informacionem)

everything is non video quin ad illum sensum posset concedi quod- 25
evervwhere. x . x ^

But we must libet esse ubique; et sic esset corpus m loco a quo
SP many^and 6 ^i sta ret et versus quem movetur. Sed quia loquendum
think with the e st ut plures, et sapiendum ut pauci, conceditur quod

tew; sowe r r J ' . n

shail admit ihat nabens alium modum essendi quam per causacionem
a >n ccrnun%aTe m aliquo loco, solum est ubi illo alio modo est; ut 3o
is being in that replecione loci, actuacione in loco, vel alio tali affinio.

spacc.

So Chrisfs Unde negatur quod humanitas Cristi sit ubique,

lumi not y 1S quamvis verbum, quod est illa humanitas, sit ubique;

everywhere, negatur eciam quod quantitas vel qualitas corporea
though that ^ . . \ . . ? ^ T l .

which is correspondens Cnsti sit m Eukanstia. Nec sequitur 3o

(the WordTis cx hoc °i uoci ihud corpus sit ibi non quantum nec
^. so. quale, sed bene sequitur quod est illud quod non est

Nor is thc * ai" ,• ^. • •

quantity, &c. of quantum lbi. Alu tamen dicunt quod corpus Cristi est

Chr inthe° quantum, et quale, et quomodocunque accidentatum in

Eucharist; yet Eukaristia quo ad accidencia absoluta independencia 340
the body is not *

withoul si/c.
Somc
admit that

r\. ubiquc B; ?l\ Si cnim aliquid esset | si cnim aliquis cssct B.

3i. aii'11" ; (iiih B. 3.,. correspondentis B. 35. sequitur nec sequitur B.

CAP. X. LOGICA. 137

loco, sicud est in celo ubi extenditur; et sic omnis Christ's Body
quantitas est tigura, vel numerus parcium, et omnis Eucharist^all

continuacio parcium vel posicio (que est differencia the accidents

r ... . tnat are

quantitatis) cum ceteris qualitatibus, est concomitanter independent of

5 in Eukaristia; sed non est sic de accidentibus respectivis. p ace

Et ex hoc subtiliantur quotlibet conclusiones.

Probabile vero videtur quod omnes partes correspon- But I think
j r*. • • r-. 1 • • ■ ■ n that the

dentes Cristi sunt 111 Eukanstia sine posicione, ngura, different parts

vel quantitate harum continua, sicud humanitas Cristi of Chrisfs

" . ..... . . Body are m

I0 non concomitatur ubique existenciam Verbi quamvis sit the Host

eadem persona; et quo ad permanenciam correspon- p sition,°iigure

dentis transsubstanciati soleo dicere quod non anichi- or .IH 3 " 11 ? 7 ;

\ . and that the

iatur vel corrumpitur ex vi conversionis, sed manet bread is not

, • • 1 • 1 annihilated, but

unum corpus subiectans accidencia panis, quod voco remains a body
i^corpus mathematicum in abstractum. Sicud enim sub- which is the

' ■ f ... subject ot lts

stancia prius non est ens quam est quid, sic panis accidents, and

1 • which I call a

pnus natura est corpus quam est panis vel cuius- ma thematical

cunque alterius speciei specialissime. Et sic idem esse, bod .v-

quod prius est panis, manet corpus sub illo gradu

20 quidditatis generalis; sed non manet pure corpus Cristi

nec panis pure. sed panis convertitur in corpus Cristi;

quia panis manet corpus Christi sacramentaliter, existens

sub illis accidentibus sub quibus formaliter panis fuit.

Unde, quia panis non est corpus Cristi primarie The bread is

' " * r . r . not Chnst s

B 147" existens per illum situm, sed subordinatur ut sit Body, but is

sacramentale signum corpori inibi principalius existenti ; sacram e enta i

ideo non manet post conversionem panis; sicud quidam sign ot that
r r l which exists

dicunt propter talem causam elementa non manere m principally in

mixtis in actu, sed tantum in potencia. Quia vero ista ca ; nn oYbe Mid
^o materia isti loco est inpertinens, ideo non tracto eam to remain atter

1 transub-

ulterius, sed exspecto determinacionem tractare de stantiation.
speciali quidditate illius sacramenti sensibilis remanentis. B Vrreleva h nt 118

Accidens autem est sicud quelibet creatura est sub- matter, I prefer

.,,. n . , dealmg with lt

stancia, quia per se tlhs accidentibus que vtdemus separately.

35 subiectata; quia aliter foret nimia sensus illusio.

2. figa B. 3. que^B. 7—8. corr^ B. 25. per illum | per

illum B. 21"). ibc? B.

i5. Corpus mathematicum. See, as to the successive stages
of Wyclifs opinions on the subject, De Benedicta Incarnatione,
by Dr. Poole. Int. IX. 3i. Tractare. Wyclif kept his promise
in De Eucharistia, but at a time when his ideas were much
more developed than here.

138 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

\\"e ihus admit Redeundo ergo, concedendum est res esse valde

ihat things arc • • 1 • ' -i_ 1

said to be in equivoce in locis et temponbus, ut patet tam de

different timcs corporalibus quam de spiritualibus. Res vero que simul

most sunt corporalia et spiritualia dicuntur locari equivoce,

equivocallv ; , , • . . . . -

as iwe see for secundum disparem racionem verborum ; ut heroyci 3
spirit, matter, sensibili modo dicuntur esse in celo, cum non solum

compounds of causant in celo relaciones, sed supereminenter afficiuntur
The soul is et laborant in terris circa celestia. Unde, secundum

more where lts Lincolniensem, anima est verius cum illo cui atficitur

ULM L C lo 1 I I ■ ' • I

where its quam ubi informat; et illo modo dicunt philosophi 10

bodv is; ■ . . ■• , . ,- . ,. ,.

the power of virtutem visivam (et ahasj subito egredi et esse cum
it^obect^and sentltls: q u °d s ane intellectum non habet calumpniam.
may be said to Et sic aliqui vocantes species sensibiles in medio dicunt
towards it. quod ipsum multiplicat se intensius per totum medium;
lt -{?i spose - s the quia aliter non esset res principaliter naturalis, ubi- i5
space to cunque videtur. Et sentencia illorum est unica cum

become visible, •, - - , , • • ,•

ponentibus species; quia nemo dubitat quin medium

and this is the habet disposicionem ad causandum visionem ; et mediinn

lmage that \ve , , r , . '

see confusedly. sic disponi est species illa quam homo sic confuse videt

When we c , • , • , . ,- . ,. • - ..

look in a ^ etl in speculo videt distincte disposicionem specuh 20

glass, we see q Uam vocat ymago. Et sic videt speculum confuse quo
ihe mirror s * J ° r "

shape, size, &c. ad eius colorem vel figuram, sed distincte quo ad

confuscdly and • 1 -n j • , i- • ,

its place situm. hed lllud cuius est ymago videt distincte quo ad
distinctly; i sta et erranter quo ad situm. Tali ereo sensibili modo

but conversely . 7 . . . °

for what wc est corpus Cristi in Eukaristia, et non extensive. Et 2 3

see in it; • , • .......

and Chrisrs llJeo non oportet ipsum moveri, sed multiplican, ut

Body in the s i t Jbi.

Host ls thus.

Nor does it Nec sequitur aliquod reliquum equiparari deo in

follow that 1 /.. • • j • 1 -i -j

anything is essendo ubique, quia lpse secundum nichu sui deest
everywhere as a ]j a iiq UO p Un cto mundi; sed omne creatum ibi existens 3o

Ood is, tor He . .

is essencially causat inmediate et essencialiter ultimate; et taliter
in everv point , ,• ,. ...,,., . ,

f ,he clauuit contradiccionem ahquid ahud esse ubique. Ideo,

umverse; j e q Uan to sic causat omne causatum in aliquo loco,

other things dicitur replere orbem terrarum, dum alia que sunt

in imagination secundum solum fantasticam relacionis causacionem 35

alicubi non dicuntur nec fantastice esse ibi; ideo nec

active replent omnem locum ut deus, nec causant

illud quod subiective replet locum. Ideo dicuntur ab

5. hcroijci B. i^. inteusio r )!. 21. ygo H.

5. Heroyci, i. e. the Saints. The first condition of canoni-
zation is 'heroic virtue'.

C AP. X. LOGICA.

139

aliquibus nusquam esse. Mundus autem cum sua and the world
quantitate, licet sit ubique, hoc est ad omnem situm 'everywherf 11

B 147" cum multis eius sitibus, desunt quotlibet I eius partes has not a " its
. _, ,. , ' . , . temporal and

temporales. ht hcet secundum se totum sit ubique ; local parts

5 tamen pro quolibet instanti eius desunt quotlibet eius ^^fTimef '"

partes. Sed secus est de deo.

Ad 2 111 dico quod omne corporeum est extensum, To the _ ud we

sicud et omne moveri corporeum. Nec sequitur; A ^w bodHyls^

adequate est sic in illo loco, et iain non est adequate in extended and is

•,, , , , . , .,, . ihe movement

10 iiio loco; ergOj movetur vel movebitur ad illum; quia of a body.

antecedens potest verificari per ablacionem parcium A, Ibsent^rom

cum hoc quod residuum illius A fuerit continue in isto a P |ace once

1 tt j , i- 1 . occupied does

loco. Unde non oportet ex antecedente tali quod A not necessariiy

aquirat aliquem locum ; sed solum sit ibi secundum se chamre of

tDtotum, ubi continue fuit eius pars per reliquam partis P |ace -

ablacionem; ymmo stat animam multiplicari per ali-

mentum adveniens noviter assimilatum, et demultiplicari The soul can

, . . . . occupy fresh

per partem corpons abscisionem, et sic aquirere et space by the

deperdere locum sine sui motu locali per se vel per food^whhout*
20 accidens. Habet tamen unum equivalens, quod dicitur changing its

1 • T • 11 , • ,• . „ ,. , place.

multiphcacio vel demultiphcacio. Conceditur ergo quod You are where

te esse est ibi ubi iam est pars tua, quia ad illum buTnot P enti.e.y

locum, sed non secundum se totum in illo loco, sed so -

erit per partis ablacionem, cum idem sit quodcunque

2 5 ens et ipsum esse.

Nota tamen quod non repugnat, sed est necessarium Every part of a

poeius, omnem hominis partem esse divisibilem, et cum divisfbie^his

hoc esse animam eius indivisibilem, cum quelibet talis . soul bein g

.... . . mdivisible; tor

persona sit divisim corpus, et anima, et connexio in every part

Soambarum. Quod patet ex hoc quod hominem esse yo " fi u n ^ 5 ''

sanum est qualitas multiplicata, et hominem esse union ot both -

„ . j ,.,... . Health, justice

mstum. ht sic de quothbet virtutibus: lam oportet and all virtues

subiectum illorum accidencium (quod est hominem esse) "hat^exist 68
correspondenter multiplicari, ut est satis notum. Nec throughout the

2C *^i-- i t- ji -j 11 whole man.

.--^potest dtci quod ahquod tale accidens habet partes
extensivas, cum manet eadem virtus, abscissis partibus
que insunt ipsis adunatis.

Sed ulterius de moveri et aliis denominacionibus There is

.,..._, ,. . . another more

accidentalibus 2 m partem, rehqua parte opposite m- serious
4pformata, est difficultas perplexior; ut, posito quod dl m ve m ent° ut
brachium meum per totum moveretur localiter, toto VVnen my arm

moves, does
the truili

4. i s B; ib. z' B. 9. z-~ pro est sic B. 3j. ad" naf -f B.

140 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

1 move residuo similiter quiescente, tunc est difficultas, si per
my S body, or totum corpus meum est ita quod ego moveor, vel
only lnmy solum ubi brachium meum movetur. Et videtur quod

arm i ...

Wherever ubicunque ego sum ego moveor; tum quia ibi motus
But I move ' sum alicubi, cum eciam quia me movere (quod differt 5
applies to a mo t u brachii mei) est extensius quo ad situm quam

more space _ ' ^ ...

than My est illud brachiinn moveri; cum stat, brachio lllo quies-
arm moves, • , • c ■ 1

since it can be cerite, quamcunque partem mei residuam moveri, tacienuo

true though the eunc j em m otum continuum quo ego moveor formaliter.

arm is at rest. n . . . ...

Thus a whole Supponendo ergo quod motus mdividuatur a subiectis to
of which onlv , • . r ,. 11-

a part is q ue pnmo denominat iormaliter, patet quod alio motu
moved, and he mov etur formaliter motum secundum partem et alio

part ltselt, are , r

moved motu pars. Et sic variantur motus ad vanacionem
dlfferently. 1 u o a

J parcium sic motarum. | B i^.S

Three sources g ea LU t er ius notandum quod motus potest caperei5
individuation individuacionem suam tripliciter. Primo modo unice a

of movement. , • • . ~ . , •

1. The subject subiecto sine specihcacione motus partis vei matene

alone, without talis mo tus. Et omnes huiusmodi motus more univer-
considenng tlie . p . .

parts or the sahum multiphcantur per subiectum, cum sufncit ad

velocitv; sucli • • .. , ., ■ , ru„«.„

movements eius existenciam mobile moveri secundum quamlibet^o

exist in the su \ partem. 2 modo contincit motum individuari a
,'hole ot their r . . . . ...

subjects; suo subiecto quod primo denomtnat et omnibus eius
togeiherwith all partibus quantitativis, sic quod, quecunque pars defuerit

its quantitative a suo mo t u , non foret idem motus in numero. Sed z c

P^rts; ...... . ,

3. The former modo stnctissime mdividuatur motus a suo prtmo 20
togetherwiih subiecto et singulis eius partibus ac materia motus,
velocity and cum temnore mensurante: et isto modo motus exten-

time. . ' . '

In tliis sense ditur; ut patet 6° Physicorum: sed non motus mobihs

movement m

is extended. 2 m partem.
a mobile that g; x quo pa t e t quod si mobile movetur formaliter 3o

has motion -1 r 1 , • ,•

of the third, motu extenso, movetur motu multiphcato, et non
first sort° but" e contra. Nam omnis motus extensus partis facit unum

not converseiy. mo t um cuiuslibet sui tocius multum per suum totum :
livery accident . r .

cxists at every ut patet noscenti gradus rerum communium. 2 sequitur
P universe. G q u od ad omnem punctum mundi sunt omnia genera 35
accidencium, Cum enim omnis substancia causata sit
mundus vel pars mundi, omne autem accidens subiectatur
in creata substancia, sequitur quod ad omnem punctum
mundi sit species accidentis; quia quod ille mundus
cst sic accidentatus 2 m totum vel 2 m partem est ubique. 40

perhapsmcant Et sic forte intelligit Aristoteles quod universalia sunt

10. Suppono B. t3. £s B. 16. vn B.

CAP. IX. LOGICA. 141

ubique. V sequitur quod de omni snecie extcnsorum ihis. saying

• , • 1 • j- • -i -i- * -j ■ thal the

accidencium, mole lndivisibilia et extensa accidencia universals arc

simul sunt eiusdem speciei. Nam sicud species et c-vervvyherc

r ... . AM extendcd

suum individuum sunt eiusdem speciei; sicud spccies accidents are

• , • • I.- 1" ot' thc samc

5 est sua quiditas; species autem multiphcatur, et m- species.

dividuum non slc; individuum accidentis mole magnum

causat per totum mundum accidens eiusdem speciei

quo mundus est secundum partem accidentatus. Et

patet quomodo refert accidens causare, quia eflicientcr

iodenominare subiectum et ipsum formaliter denominare
idem subiectum. Nam omne accidens partis mundi
efficienter denominat totum mundum, sicud individuum
causat suam speciem, et per consequens suum genus
tanquam pars subiective. Et sicud hic causat, sic hic

i5est, secundum modum loquendi essendi equivocum ab

esse dimensionali in loco.

Et sic forte intellexit Anaxagoras quodlibet esse in This may bc
,. . -,.. • c , • , • thc mcanine

rcltquo m quohbet; et sic non rerert dicere nic est f Anaxagoras,

quod. hic vivit et h:c hoc vivit; hic est ita qnoci hoc est say t 1 i n f.* n j a . t - n

iofuturum, et, hic hoc esl faturum, cum quodlibet sit eye,rything clsc ;

ubique. Sed cum in equivocis non sit contradiccio, et different

modus essendi in loco sit causa equivoce, patct quod senses^jhere is

huic non obviat via que dicit hoc vivere hic; hoc est, contradiction.

secundum partem vivcre ad hunc locum. Et tamen. est

B I4.N 1 ' mortuitm h:c, quia secundum partem existentem in hoc |

loco. Et hic est qttod hoc est futurum et hoc non est

futitrum, hic subintelligendo secundum molis extensionem.

Et iuxta istum sensum dicitur ad 3 m quod minor est 3. The minor

falsa, nec valet consequencia deducta pcr eius pro- there is no

?obacionem. Sed bene sequitur: hic non est ita quod homo y"! 5 ^"^^'

est: erqo, falsum est quod homo est hic, ymmo ubique say: Hcreit
. , c , . ... • . , , is not true tlnit

falsum est quod homo est hic, quia non est quod liomo a man ex ist%;

est hic. Unde iste terminus "falsum" est terminus sp it is false

' timt a man is

realitcr negativus; ut si falsum est quod iiomo est, licre.

33 tunc hic est ita quod nemo est, et econtra: et si est

hic falsum quod homo est; tunc hic est ita quod nemo

est; et econtra.

Ulterius conceditur quod deus ubique cognoscit God knows

/ , • n . • all truth,

omnem ventatem, sicud et ubique omnis ventas est eV erywhere.

40 cognita. Ymmo ubique omne ens est, cum omne ens

sit deus, et per consequens omnis veritas, et sic de

9. causaliter B. 22. equivocus (!) B. 4Q. incognita B.

14- JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

Besides, aliis analogis significantibus meram essenciam sinc

"and^truth^is 6 qualitate substanciali vel accidentali. Nec sequitur ex

God ; yet not ; sto q UO j s ; c omnis substancia vel qualitas sit deus,

limited vel quod lapis vel quodlibet aliud sit deus. Et noticia
to created truth c u • c j- • • i ••. i • •

and being. iallacie hgure diccionis solvit obiecta: ut patet tn d

Thus God, materia de ydeis. Et sic deus cognoscit solum seipsum,

liinisclf alonc et tamen cognoscit omnia; quia non cognoscit ens

knows all quod non est ipse. Verumtamen coenoscit aliud a

thin 8 s - • j . , -ii- - L -i i

se tpso, sed secundum esse suum lntelhgibile vel

secundum essenciam in intellectu secundum quod non io

it is a sophism est aliud a deo ; ut patet 12 metaphysice. Nec sequitur:

to deducc from _i"_ .. 1 ■_«. n* •l - i 1

this that evcry q ue bbet creatura, secundum esse suum lntelhgibile, vel

creature is secundum suum esse intencionale, aut secundum esse
God.

quod habet ad mtra, est deus: ergo quelibet creatura

est deus. Loquendo autem de creaturis secundum suas i5

existencias, conceditur quod deus est ubique, cognoscit

singulas creaturas, licet ipse creature non ubique

cognoscantur, sive sint cognite, cum deus cognoscit res

creatas ubi ipse non sunt, ut nunc loquimur de esse

nunc. Et ita non sequitur: Hic hoc est cognitmn ; igitur 20

hic hoc est res cognita.

We miist note Unde pro zophismatibus oportet loycum dilieenter

liJ thcse ^ r . . . r J & .

allacies which notare verbum vel participium quod adverbium loci

determines the ve ^ temporis determinat; quia hoc notabiliter variat
adverb. intellcctum. Ut: nunc possibile est medium instans 20

It is now ... r .....

possible for crastine diei esse, et tamen non est possibile lpsum
to cxist 'but^it esse nunc, cum nullum instans vel tempus potest esse,

is not possible n ; s ; q Ua ndo est. Sed ulterius fiunt in talibus zophisti-
tor that lr.stant . ^ . . .......

to exist now. caciones per capciones que videntur michi modo mutiles;

other fooli*h° ut m talibus: tu scies aliquid esse quando non scies illudZo

and useless e sse, yinino, quando non est vossibile deum scire illud
tallacies ot like J .... . . .....

sort. esse, quamvis quuwet sciolus potent tunc scire illud esse.

shall know '^' a piobatur, capiendo istam temporalem: aliquid est
something to quando tu non scies illud esse: que videtur verificari

be when we 3 . . ...

do not know it pro hoc mstanti quod tu scis esse m seipso, et tamen 3o
whcn iMs nichil sciet illud esse, cum non erit; et cum, sciendo
nnknown to ens anolocum, sciet illud esse tantum nomen; et cum

God Himselt. ° . . '

sciendi ens analogum, sciuntur omma. ratet pars B 149"

But biessed ultima conclusionis. Benedictus autem sit deus eter-

has deliVercd "abter intuens omne tempus preteritum vel futurum4°
us from thcsc
fallacies!

2. 9 t0 B. 9. omnc B. 10. oe^ pro cssenciam 13; ib. nte" B.

11. addeo(!) B. 19. utnc B. 20. de ce u c B. 22. p,o b > B.

37. t nm no n B.

CAP. X. LOGICA. 143

sibi presens, qui nos liberavit a talibus. Deus enim

semper scit quodlibet csse, fuisse et fore; quia verum

est quod quodlibet est, fuit, erit pro tempore suo. Et

per idem tu nunc scis quod hoc instans fuit et crit,

5 licet non ante hoc, nec post hoc; et patet quod in It is dear that

capcione falsum assumitur pro hoc instanti et quo- conftisYori

cunque instanti in quo tu nunc existis. Sed pro quo- between the
^ . . ^ r t nmc ot our

cunque mstanti precedente esse tuum, est verum quod present and

•11 1 1 • '11 1 r^. •. that of our

tu scis lllud esse, quando non scis lllud esse. Et lta possible bcing.
loconceditur quod tu scis aliquid esse quando tu non

scis illud esse, ita quod ly "quando" determinat pri-

mum esse et non verbum sciendam.

Sed 2 a pars conclusionis est impossibilis; cum semper But that thcre

fuit, erit, et est, nedum possibile sed verum, deum anythine
i5scire omnia fore, esse, et fuisse. Deus enim nunc scit unknown to

' . . . God 1S

quod dtes tudicii fuit et quod mundus generabitur, quia absolutdv
omne verum deus semper scit vel cognoscit; utrumque He^knows now

istorum est verum, ieitur utrumque istorum deus nunc ^ Judgment

. ^ I»ay as past

scit. Sed non sequitur: deus nnnc mundum scit, vel and the
20 cognosc.t hoc : igitur hoc nunc existit ; sed satis est Cr future. aS
quod hoc sit pro aliqua mensura. Unde ante mundum , tiod's

1 . . . unowledge of

et tempus est verum quod ipse fuit. Nec est magis anything docs

• , 1 1 • c •.. not nrovc that

mcongruum provecto quod deus est heri et tuit cras, it cxists

quam quod Cristus sanitates perficit hodie et cras. Illis bllt tnat Jt has

1 . . r . a certain

23 autem qui nesciunt elevare mtellectum suum, videndo measure of

quomodo aput deum omnia que fuerunt vel erunt sunt GocPfs

presencia, eciam secundum existenciam suam, iuee }' esti; rday and
1 .... . " was

forent tales locuciones mcongrue. Nec sequitur: murtdus to-morrow;

„„* j • -i j , j 1 it all things arc

est generandus; igitur mundus non est ; sed bene present to
3o sequitur quod mundus non est pro mensura precedente H ' m - these

. l r . x cxpressions

etus generacionem, que est eternitas in qua non potest have nothing

esse formaliter. Semper tamen est, quia in omni them.

tempore et eternaliter est eenerandus, quia in eterni- ' Tlie ^ u orld 1S

. . . . to be ;

tate; et tamen in nullo tempore vel instanti temporis therefore it is

35 est generandus. Et sic in eternitate non est. intelligendo duration that
formaliter; cum non potest esse inmutabiliter eterna precedes its

r cxistcnce; and

eternus et tamen m eadem eternitate est totaliter, sicut yet- it is,

i-i » ahvavs, for

quehbet creatura. 'always' means

Consimiliter dicitur de hoc sophismate: Necessario in a " t,n .\ e ' not

..... . r etermtv.

40 ahquid ent, quando ipsum non necessario erit. Falsum We answer in

like manner the
sophism which

' "• 1, P -a i> /" **■ , r. n „ r pOSitS tliat

4. muc B. 12. Ici d . B. 16. gab r B. 2J. nvectoB, j5. ele re B. '
37. et'a et'uns B. ig. sophisma(!) B.

23. Provecto. To one initiated.

144 JOHANNIS WYCI.IF CAr. X.

'something will quidem est, eum omnc quod crit ncccssario crit pro

whe^nYtwi/' quacunquc mensura temporis pro qua crit, eo quod

" ot b 9. , necessarium ex supposicione convertitur cum contingentc.
nccessanlv. . * r ...

Only absolutc cuiusmodi est omne verum preter necessanum absolute.
oppos^dto Et ita creata est necessitas in ista : hoc erit (demon- 5

contingency sr rata quacunque re continccnte sicud in existencia
ot cvcrv sort. n . . n , , ,

sue speciei); et cum hoc habet causatam contmgenciam

ad utrumlibet in utroque; sed in permanencia, in

prioritate, in maiori utilitate excedit unum communc

suum singulare. Qui autem aliter in prioritate, in 10

maiori utilitate excedit unumquemque suum hoc non

solet. | B 149''

Loquebar in hoc tractatu, fuit ex ignorancia huius

sentencie. Nec decet pueros aut provectos sic loqui,

nisi sciolos, cum circumstanciis requisitis. Ideo expeditiS

scire utramque scolam ; sed puerilis scola imbrigabiliter

onerosa. Scola autem, eciam theologorum, est levis,

dissensiones sophisticas statim excuciens correspondenter

ad condiciones hominum quibus conveniunt iste scolc.

Nunc autem sum nimis senex ad penaliter incarcerandum 20

me in scola priori. Ideo, propter facilitatem indulgendum

senibus sequor 2 am intelligendo scripturam, et collo-

quentes quando equivocando locuntur ut parvuli.

Wc may, Verumtamen notandum quod zonhismata concedcnda

however, grant n 5 .

some of thc possunt commisceri in illa materia, ut sic, necessano 20

urged against aliquid erit futurum quando non poterit esse futurinn.

V us - Nam quodlibet instans est pro mensura sui ipsius, nc

Somcthing is sit in infinitum processus in mensuris huiusmodi, ut

ne thc SS f a u r ture in patet 4 phisicorum. Quodlibet ergo instans est futurum

when it cannot mensura sui ipsius; et pro illa mensura non 3o

possiblv be 111 ' r ' . . .

the future. poterit esse futurum, cum nullum mstans antenoran

Tnrtefcase of d poterit vel differri. Ista tamen oracio est amphigorica,

thc Instant. secundum quod ly "quando" geminatum potest
But tvhen is ^ ■ f 1 ... TT

here taken in diversimode determinare verbum vel participium. Ut

manners! r now iHa: instans iam est futurum in seipso et continue 35

determining the usque ad illud exclusive est futurum in seipso, sed non

vcrb, now the n
participle.

3. otin te B. 5—6. demonstrata B. 9. vti te B. 12. fol* B.

3i. antrorai Y>.

i3. There is no gap here, but it is evident that one
sentence at least has been left out. The negligence of the copyist
seems to increase as he approaches thc end, as may be seen
by examining the mistakes in the MS.

CAP. X. LOGICA. 145

poterit in seipso esse futurum ad istum sensum, quod

poterit esse quod in isto instanti A est futurum. Et sic

signum temporis potest determinare verbum illud erit,

vel participum futurum. Igitur super illa equivocacione And i glclar»s

5 contendunt loyci, in suis apparenciis gloriantes. Sic do batt,e u P on
- \ r . . these

ergo quodlibet instans tempons necessano ent ; quando equivocations,
non poterit fore vel esse futurum. Nec sequitur, Iwc an f a ° n y in
erit, quando non erit ita quod hoc erit, ergo, hoc erit appcarances.
quando hoc non erit. Sed bene sequitur quod hoc erit
10 quando non est futurum. Et adhuc in quolibet tali
potest zophista contendere secundum sensum equivocum.

Ouidam autem inaniter subtiliantes concedunt quod Some, with

^- . •* loolish

quandocunque aliquid erit futurum, tunc ent; quos (ut subtlety, grant
videtur michi) oportet concedere Omne quod erit in- w heiiever

i5 mediate vost hoc r fore : ': ymmo, omne quod erit, nunc anything- will

r J . . ,, . . be in the

erit; sicud semper ent antequam erit, tolletur pnontas future, it will

inter instancia vel quecunque futura, et sic parum it wou y then

finitum maenum tempus erit aliquot instancia; et quit- be be to<" e it
. . , ,- . . _, . would be,

hbet, ut diucius est futurum, diucius erit. Et sic patres a ll order of

20 in fine mundi longe diucius vivent quam vixerant [jetween

natres in mundi principio. Et sic nichil posset senes- ditterent
1 .... ... , tnstants would

cere, alteran, vel moveri, cum mmediate post noc vanish,

habebunt omnem denominacionem quam unquam habe- bccome^old^or
bunt. Et sic de preterito. Quotlibet talia sunt obicienda change, or

m o v c .

25vel dissona; concedendo quod si tunc est ita quod B \Ve, therefore,

erit, tunc B est futurum; et tunc est 'fore* ipsius B; say ^tain'^

et econtra. Si autem tunc B erit, tunc erit ita quod B moment it is

„ . _ . j true that B

est, et tunc est esse B; et econtra ent. Et lta de pre- w ill exist, then

tpritn B is future <

1X1 1LU - _ . _ and lts futunty

3o Et sic non oportet concedere quod omne incipiens exists then ; '

, , . r ... , . . but if at that

esse vel desmens esse, semper tnciptt et desinit esse; mom ent it will
Bi5o a et quod I album per totum sit nigrum, et sic de aliis ^ x 'fJ; ,'l' en ; ' ts
denominacionibus contrariis, pro diversis loco et tempore Nor can we

...... r 1 ■ * *• . admit that

eidem mexistentibus, cum non pro eodem mstanti est wn at j s
35 hoc album et nigrum per totum; quia tunc foret pro beL a ° n ?.' n f 1S
illo instanti ita quod hoc est simul sic album et nigrum becoming,

.,, . . . , . ,, , nor that white

pcr totum, et pro 1II0 mstanti tnesset huic albedo et j s black, &c.
nigredo per totum. Nec obest, album esse nigrum, et ^'^b^biack '
tamen illud pro eodem instanti differre a nigro, et esse and at the
^oaliud quam nigrum, quia ad talem differenciam vel
alietatem sufficit quod pro aliquo tempore vel pro

5. apjiuciis B. i5. pt' I'.. 17. pu B. 18. <p B. 20. vinet B

same time not

146 JOHANNIS WYCLIF

CAP. X.

black, aliquo instanti sit album, pro quo ipsum non sit
pr t h V e ld thing hat nigrum. Et sic formaliter senex differt a se puero, Sors

which is white est alter in teatro quam in foro, melancolici sunt
should not be . ... . , ...

black then. demenciores seipsis m autumpno; et sic de quothbet
man differs proposicionibus philosophorum, quas quondam putavi 5

from himself f ore puram demenciam. Verumtamen non sequitur ex
as a boy; a . . * , . , , ._, ,. ,._,. ,.

man is tstis quod ldem difiert a se, hcet dinerat a se tah.

tneatreVnVin Unde, iuxta dicta de multitudine accidencium et de

the gradibus rerum communium, est dare unum subiectum

marketplace, ° , . ,. . , . . , . ,.

melancholy commune quod primo subiectat tale accidens multiph- 10

autumnare catum ; verbi gracia, est dare unum ignem communem
less sane than ac j istum isnem accidentalem, et quamlibet suarum

themselves. All . . ...

this merely parcium, qui est subiectum motus multiplicati per
difference S from totum. Nam, posito quod ignis partibiliter generetur a
a certain non gradu, quousque fuerit plene ^eneratus, et abhinci?

suchness of . . P * . , . , . . ,

self. mcipiat corrumpi, ubi desit generan, est dare unum

admit 1 ! 1 ignem ex omnibus istis ignibus aggregatum, subiectantem
universal omnem illam eeneracionem et istam corrupcionem. Et

subject to ? _ . . l

which different ignis communis ad singulum tstorum componencium
a belon" tS est nun c magnus, nunc parvus, nunc sic accidentatus, 20

and which e t; nunc modo opposito. Et est dare qualitatem, quanti-

is at different . rl . n 1

times tatem, accidencia successiva ; que nunc sunt magna vel

affertedby intensa, et nunc opposito modo. Et sic quantitas, licet
them; acquirat sibi quantitatem accidentalem, qua sit formaliter

\ve also admit * . . ., ' .„ -

quality, magna, acquint tamen partes quibus quantincatur varie 22

accldents^that successive. Nec sequitur ex isto quod quantitas illa sit
change continue eque magna; ut contingit de tempore quod

siicccssi\ _ clv. • •

iila quantitas habet differcntes scilicet successivas ct

mole magnas; non sic autem tempus. Et sic habet pro

quolibet instanti quodlibet partes simul secundum se 3o

totas. Ideo sunt multe manieres successivorum.

Movement is Et correspondenter dicitur quod motus nunc est

S °more, 1CS velocior, nunc tardior; eadem qualitas nunc remissior,

sometimes less nunc j n tensior; eadem etas nunc maior, nunc minor,

rapid ; the same .„. ,r • ob

quality is more propter differentes partes. Ymmo, posito quod non .0

intense- habeat tales partes differentes, adhuc suscipiunt successive

and even lf ma ^i s e t minus; ut patet de mistica fide, spe, et cari-
they have 110 ^ 1 ' r . , . '

parts in tate, que (augmentata matena vel mtensa) non com-

(as fl™ S virtues ponuntur ex suis partibus intensivis, sed est intensione

offaith, hope earurn continue nova qualitas indivisibilis quo adBi5o"
and chanty) I J J

they can change

suddenly into a
more perfect

quality, ? Melancolya B. 7. theB. 17. ignis pro ignibus B. 28. dn tes B.

3g. ?ituf l0ne B.

^AP. X. LOGICA. 147

partes quantitativas et qualitativas, que tamen per
tempus possunt manere; sicut non contingit de partibus
temporum, cum nulla posset esse diuturnior vel brevior
quam est de facto. Nec sequitur quod talis alteracio and this
5 sit infinitum velox, qua subito inducitur talis gradus; infinitelyrapid,
quia illa non est velox vel tarda, cum sit subita. .since (being

? , . ' lnstantaneous)

Alteracio autem successiva est velox, quia tanta latitudo it can neither
qualitatis aquiritur vel deperditur quo ad tempus, nor^slow^like'

tantum vel tantum; et diu fuit antequam coenovi successive
.... . n ° change.

iohuiusmodi successivum. it was long

Non autem sequitur ex isto quod quelibet pars dati und^erstood
corporis sit quelibet; sed commune ad quamlibet eius w . hat

r ^ . ' . t _ succession was.

partem est quehbet. Nec sequitur quod corpus gradatim Not every part
existens, ille partes sibi succedentes, sit aliqua eorum, buMhat whicli'
i5sed unum ex illis compositum. Alias autem multiplicavi !S common t0

r . ' everv part ;

argumenta ad suadendum quod nichil potest alterari; nor, in a body
sed vel saltem quod non est alterum una vice quam successuve
alia quacunque. Ut, posito quod Sors, qui iam est parts, t ^l j { ° ne
albus, et in B instanti erit niger, swadebam quod erit another, but
soalbus in eodem B instanti; et per idem, qualecunque ageregate.
aliquid unquam erit ipsum, continue est tale. Nam Objections,

^ ~ . l ' 1. lt any

tantum album erit Sors, et semper erit omne album individual is

„1: 1 • ~ . . _. , white at a

aiiud a nigro; ergo Sors nunquam erit niger. Sic quod gj vcn m omcnt,

non albinus; tunc enim tantum non album erit Sors, he is always
' . ' wlnte.

2. -1 cum tamen nichil erit Sors nisi Sors albus; quia si

aliud, tunc illud fiet et incipiet esse Sors; et sic non

quitquid erit Sors iam est, quia Sors niger erit Sors,

qui adhuc non est Sors, et ipse est vel erit aliquid;

igitur aliquid erit Sors quod nunc non est Sors.

3o Argumentatur enim ab inferiori ad suum superius,

cum constancia subiecti negative postposita.

Similiter, tunc Sor in B instanti differret ab albo; . ,. V, A "

' mdividunl thnt,
et per consequens tunc omne album tunc differret ab after being

illo, et sic differret a se. Nam intento Sorte in albedine ; become bfack
35 sequitur in casu quod longe albior erit Sors in B in- ,™ ould J?e

1 . " ° dilierent tro

stanti quam nunc est; et per consequens tunc erit albus. whiteness:

wliiteness

would ditter

12. 15 B. 18. quod sors twice B. 10. in \<X>\\ B. 20. irTiQJti B.

24. ^ B. 3 t . fore B.

i5. Multiplicavi and lower down swadcbam. Here follows
a series of arguments to which Wyclif afterwards replies; so
that we may perhaps consider these words as one of the many
negligences of the scribe, on account of which (at least partly)
I have been obliged to forego marginal notes in many places.

10*

148 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

lYom liim, and Assumptum patet ex hoc quod, quam album erit Sor,
consequently 1U n ■ . 1t 1

from itself tam album ent in B mstanti, cum omne album qnod

since rhe fcr jt minor erit Sor in B instanti quam nunc est;
individnal was

identicai with et per consequens tunc ent albus. Assumptum patet

ex hoc quod, quam album erit Sor, tam album erit in 5

B instanti. Sic enim locuntur illi qui concedunt quod

infinitum minus albus incipit Plato esse quam Sor est

albus. Et tunc habetur quod ; quam senex vel cuiusmodi-

cunque erit aliquid in aliquo instanti, erit et in quo-

libet in quo erit. Sequitur enim in Dabitis: quidquid 10

vel qualecunque nunc est Sors, illud et tale in B instanti

erit Sors; sed album iam est Sor: igitur, Sor in B in-

stanti erit albutn.

3. A king Similiter iuxta illam zophisticacionem, sequitur quod

cannot have . r , . . , .

been baptized, nemo generavit lstum regem, baptizavit vel percussit i5
°since g he waV istum sacerdotem, vidit istum episcopum, et sic de aliis.

not a king at jr t tamen iste rex fuit eenitus, et ille sacerdos fuerit
that time. & . ' ... , .,

A man is actualiter wulneratus, llle episcopus a quotbbet homimbus

king 1 thaiThe^is visus; et sic de similibus. Et tamen fiebat rex; et omnis

a man. faccio est generacio; sicud homo est longe minor rex 20

vel papa | quam ipse est homo. Ymmo, si accidens sitBi5i a

res absoluta que per se potest existere, impossibile est

If an accident corollarie quod fiat unum ex subiecto et accidente in-

separated from formato, cum accidens haberet propositam quantitatem,

its substancc densitatem, et alia eius accidencia, sicud habet propriam 25

the two could . ' . . ...

not forrn a entitatem. Et tunc sine dubio nemo sentiret substanciam
and S we % Ihoui'd propter tale accidens, sicud nec sentiret animam vel
no longer feel rnateriam propter sensacionem continui, aut indumentum

the thing by r r . . . , .

means of the propter sensacionem tndumenti. Quehbet enim talis
^iie' accident sensacio posset manere terminata ad accidens, corrupto 3o

that would subiecto. Cum ieitur non accidit sensatum terminare
ltselt be a D . .

thing. ad quemcunque terminum suum, sequitur quod solum

sentitur ens esse sensibile; quod est verum.

4. Other Similiter, sequitur quod Sors non est indutus cappa

arguments and . \ ... ,

conclusions. Platoms, et erit indutus llla mmediate post hoc; et 35
tamen Plato nunquam habebit aliam cappam quam
nunc habet, sicud nec Sors erit indutus aliquo quo
nunc non est indutus, nec umquam movebitur versus
cappam, nec econtra; et tamen iam distat a qualibet
cappa Platonis per mille milliaria. Et per idem sequitur 40
quod iste carpentarim - fuit facturus istam domum, et

1. a$ 9 ay 1 B. 2. a? m B. 4. a^ az m B. 8. he r B. 18. acY B.
20. lo^mior B; ib. 23. c'olle' B; ib. quin B. 40. mili'ac'a B.

CAP. X. LOGICA. 149

tamen nec facit nec faciet istam domum, posito quod
faciat istam domum antequam erit carpentarius. Et sic
esset possibile quod Sor incipiat esse res nigra, et tamen
non incipit esse res nigredine colorata. Et in casu

5 incipiet esse res que coloratur, et cum incipiet esse
res et tamen non incipiet esse res que fuit ; vel erit,
nigredine collorata. Et tales zophisticaciones reputantur
subtiles illis qui concedunt de qualibus specie, quod
illa per accidens est illa species. Ut conceditur in casu

iotheologico possibili quod in fine istius hore fient infiniti
homines; et tunc nec fiet aliquid, nec quale, nec res
aliquo modo se habens, posito quod Verbum sssumpsit
infinitos homines racione et dimittat eos in fine hore. Et
ita possibile est illis quod iam est tantum unus homo,

15 et infiniti homines corrumpentur vel annichilentur, et
nichil absolutum generabitur; et tamen in fine istius
hore erunt infiniti homines, posito quod deus assumat
duas multitudines infinitas naturarum humanarum, et
unam postmodum annichilet; et reliquam dimittat in fine

20 illius hore. Et in alio casu est possibile quod in hora
generabuntur infiniti homines. Et tamen nullus eorum
generabitur ab aliquo, quod non est deus nec a deo.
Ymmo deus non sciat quando ad istorum hominum;
et, posito quod ista hora dividatur in suas partes pro-

25 porcionales minores usque ultimum instans, et quod in
quamlibet istarum parcium deus dimittat naturam unam
de illis infinitis assumptis, et post illo modo in 2 a
medietate eiusdem partis anichilet eandem, tunc enim
nunquam foret aliud istorum hominum, iuxta conse-

3o quenciam logicam. Et sic est possibile quod duo filii
fuerint geniti de A muliere in B instanti, et tamen tunc
non genuit nisi unum filium ; et sic potest esse in B
instanti, nec genuisse duos filios in B instanti, nec
aliter se habuisse tunc quam habuit se. Posito namque
B i5i'' quod natura assumpta dimitteretur, [ tunc fuisset genita
a muliere, cum tamen illa non genuit illam, sed aqui-
sivit per unam puram negacionem.

Comiscendo eciam alios terminos accidentales cum We can vary

. . , . , ad mfinitum

terminis quos vocamus substanciales, contingit in our faiiacious

conclusions,

5. colorata B. 6. cipiet B. 7. collerata B. 8. que B.

rome B. 23. qu adi' '-? B. 27. poio

!) B. 3i. mlie' b. 38. amfcendo B.

23. The text is certainly corrupt here.

i3. rome B. 23. qu adi' '-? B. 27. poio» i 2 a me te B. 29. aliud

(sicl) B. 3i. mlie' B. 38. 9mfcendo B.

150 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

infinitum procedere sophisticando: ut infinitum magnum

y in otlfer 8 spacium in ista hora futura erit pertransitum a Sorte;

hiu simiiiar quod spacium 2 m totum formaliter in eadem hora et
coniusions ' . *

hetwecn neutnus spacium corrumpetur, nec alter retrocedit; et

substantial and . • , • n ,

accidental tamen, in quacunque proporcione voluens, Plato m

terms. eadem hora movebitur velocius Sorte. Ymmo non nlus

lixamples. ... . l

quam semipedale est pertransitum a Sorte, quamvis
inmediate post hoc infinitum magnum spacium erit
pertransitum ab illo; et sic maius spacium erit per-
transitum ab illo quam ille pertransibit, tamen non plus 10
pedali pertransibit. Et sic in infinitum magnum fuit
pedale, et per consequens nichil fuit maius quam fuit
pedale, quamvis non maius quam pedale fuit illud
pedale, cum solum in infinitum magnum fuit in B in-
stanti in quo fuit soium pedale; quamvis non minus i5
centipedali umquam fuit. Ymmo stat quod infinita loca
replebuntur per istum hominem, in quorum nullo iam
est iste homo; sed quilibet istorum distat ab isto
homine, et tamen nec iste homo movebitur ad aliquem
istorum, nec econtra ; nec est multiplicacio illorum. Ut, 20
posito quod sint infiniti homines admodum corporee
dispositi, et quod verbum assumat successive omnes
naturas eorum, ypostestante natura humana unita in
celo non mota; sequitur similiter de possibili quod
deus, faciendo 3 S eternos homines qui potuerunt fieri, 25
tantum perficit genus humanum sicud potest, nec plures
homines quam illos 3 S potuit produxisse: ut, posito
quod 3 S persone divine omnem humanitatem possibilem
assumant yppostatice, que maneat eternaliter unite.
Ultima particula patet 2 m eos qui ponunt personam 3o
per subiectum fieri quotlibet homines, assumendo diversas
naturas. Si enim subtiliant quidam, ponendo unum
hominem posse esse infinitos; et contrarie homo de
possibili in A instanti est infinitum minus carus deo
quam erit in B, sine hoc quod unquam demerebitur 35
vel aliquod positum deperdet. Et sic idem homo potest
esse pater et mater et tota parentela sui ipsius.
In all tliesc Et ut breviter dicatur, cum omnis terminus per se

c a s c s w cliiiVG» • • •

the fallacia in predicamento connotet negacionem, sic quod suum

accidentis,

2. futa r B. 3. for B. 20. ralti° or mlti B. 21. coree B.

22. afmpmat B. 29. assumat B. 32. quidem B. 33. qrie B.

35. quod B. 38. dicitur B; ib. persone (?) pro per se B.

CAP. X. LOGICA. 15 1

signiiicatum positum manere eadem res non existens sicut
qualiiicatam, patet quod cum omnibus talibus terminis
faciendum esset zophisma, et paralogizandum secundum
fallaciam accidentis; ut natura humana, que humanitas
5 dicitur, potest esse, ut homo per hoc quod dependencia
ab aliena suppositacione. Et proporcionaliter dicendum which can be

, r r . . .„ „ . extcnded even

est eciam de omni termino specihco. Et m tantum t0 a n S pecific

extravagantur nostri theologi, quod ponunt deum non "our S '

solum posse multiplicare corpus per diversa loca, sed theologians go
/, , . , , . ,. far as to admit

I0 eciam ldem punctale singulare multiphcare per spactum that a point

infinitum, et idem singutare plurificare ad tantum m Sfupiied

numerum sicud est maximus numerus mundi, et quod- throughout

libet mixtim ydemptificari, et sic de multis impossibi- & c .

libus.

it In ista materia, respondendum differenter, iuxta opini- The answer

J . r . to these

onem restnngentem tempus et non laxantem tempus difficulties
presens ad omne preteritum vel futurum. Ad primum ^^rdfng^as

dixi quod prima consequencia non tenet; ymmo, tantum we do or do

.. . !, / j i" \ •*. c not admit ot a

album, nigrurn, non album (et sic de alns) erit bortes; present tense

20 et sic aliquid erit Sortes; aliqualiter non erit Sors ''J/}^^ 51

albus; ideo erit aliud ab albo. Sed nichil aliud ab albo 1. The change

' _ . , . trom whitc to

ent Sortes. Et tstud argumentum sequens peccat tn black is a
fallacia accidentis que peritissimos fallit ex premissis. qu 2}™ f g £o° f f
Bi5° 8 Idtur sequitur I quod aliquale aliquando erit Sortes, nature; so that

^ ' o ■ ;; an mdividual,

25 quale nunc non est Sortes; quia esse album non est w hen not white,

esse aliquid, sed est esse aliquale. Tunc enim, faciendo wlll ^y[ not °'" <?

hominem, fieret ipse aliquid: quod est impossibile. something)

. . l ' . , , ditterent from

Ad 2 am negavi primam consequenciam ; sed bene se- white.
quitur quod omne quod erit album in B instanti differet „,//^4"?)^
3o a Sorte. Et pro ulteriori responsione in illo argumento would differ

1 ... from a given

est notandum quod, tam a parte subiecti quam a parte individuai that

predicati, contingit terminos similiter supponere pro IS iJ^JnW?"

accidente, vel (ut aliis placet) pro aggregato ex subiecto but all thdt

... • r ■ - , ts white; a

et accidente. Et speciahter, si tuerit terminus abstractus, V ery different

35 vel terminus qui non [potest] bene per se supponere

verbo. Sicut enim concederet philosophus quod statua A statue and

r ,.• • -j the brass that

et es ditlerunt tn esse, et cum alns concretis, sicud j s t he statue
esse statuatum est aliud quam accidentatum, fiunt equi- gntf^vely.
vocaciones 2 111 supposicionem simplicem aut personalem.

1. pom B. 5. uc B. 8. erragenf B. i5. fudedi diffuse B.

16. tpuc B. 20. ad tc ' = adicere (!) B. 3o. responsioni B. 35. potest
deest B. 36. \o z B. 37. drut ce B. 38. acci m B.

152 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

Nota ergo: albior vel albus erit Sortes in B instanti,
quamvis album tunc erit Sortes. Nec sequitur ex hoc
quod "tam album tunc erit Sor quam album umquam
erit Sortes", quia si minus albus, magis albus, aut eque
albus tunc erit Sortes, sequitur quod Sortes tunc erit 5
albus. Ex quo, ad syllogismum in i° prime figure,
dixi quod premisse concludunt quod Sor tunc erit illud
quod est vel erit album.
3. To make Ad 3 m negavi primam conclusionem, cum faccio regis
to produce an sit generacio accidentis, sicud elecciones creant papam, 10
accidentai cesares; et ita est dare baptismum vel mundacionem,

qualitv, . ... • j tvt l 1

and a king quia continue baptizatur lmmundus. Nec obest quod

quaTity) nwy^be generacione substanciali vel baptismate aque (et sic de

engendered or similibus) eenerabatur vel baptizabatur iste rex vel
baptized. , ,- , , • ,• ,

Judges ought saceruos. Unde decet tudices nosse loycam suam, nei^
t0 point y oV 1S examinent testes de accidentibus; ut puta si accusatus
logic when percussit illum hominem; vel si iste sacerdos fuit per-

questioning ' . '

witnesses. cussus a reliquo. INon ergo credo rore possibile accidens
believeThat iore ta ^ e absolutum ; quia sine dubio oporteret, illo
such accidents dato, ponere quamdam informacionem mediare, a quo 20

can be absolute \ . ,. . ,. . ,

entities,- formahter et mmediate subiectum est taliter accidentatum.

perceive Et ita, senciendo album, vel quodcunque aliud accidens,

whiteness, senciam rem taliter accidentatam. Utrum autem illa
I perceive the . , . , , ..

thing as res sit substancia, homo vel quecunque aha species,
a ^olualitv- 1 at non est sensus discutere, sed virtutis superioris. Ideo 25
substance is dicit Aristoteles quod substancia non sentitur, nisi per

perceived only . ^ . . . .

by means of its accidens; quia accidens sentitur sub racione qua huius-
accidents. mo j}. et accidit substancie taliter esse accidentatam.

There arc g e j dubium an quilibet habens unum actum de sen-

different .,...,, . „ . ^ . ., . ,

questions sibui habeat mhnitos actus de partibus eiusdem, quarum 3o

C sensit?ve S act 1C deperdicionem vel aquisicionem ille non participiet,

ablatis vel generatis ipsis substanciis. Vel an est dare

unum per se sentitum, ad quod per se terminatur actus

et per accidens ad quotlibet alia. Et si eadem species

potest vicissim sentire naturaliter et singulariter infinita 35

similia presentata, et per consequens nulla talis certificat

evidenter de obiecto. Vel an solum manet species in

presencia obiecti, vel an non est ponenda, 3 , si idem

into which actus in numero et eadem species potest manere, nunc

a° present. 6 ' intensior et nunc remissior. Ista dubia relinquo alteri 4°

loco, gracia brevitatis.

4. before albus a|I| B. 32. a r B. 35. potest vicissim twicz B.

37. a' \i. 38. a« B.

CAP. X. I.OGfCA.

153

Sed notandum secundum viam veritatis quam modo I asscrt that a
profiteor, quod possibile est, ymmo verum, quod homo ^getTkh^
genuit datum regem. Sic enim 2 m locucionem scripture acoording to

. t lic cxprcssion s

et philosophorum: Ceci vident, Sortes senex differt a se of Scripture
Bi52 b puero; per idem Yes.se | genuit David regem, quia genuit phiiosophy.
eum qui terre sue est rex. Unde proposiciones huius- But such

, . . , 1 /> . •• propositions

modi sunt equivoce, ex hoc quod potest fien composicio can bc
in sensu composito; ut pro eodem instanti sit inherencia "'nvo^enses'"
predicati ad subiectum, vel divisim quod suppositum — in the

. . . ,. . ... compouna or

10 alterum extremum msit supposito rehqui extremi, tpsis in the divided
pro diversis temporibus sic accidentatis. Unde, sicud either^meaning
deus simul tempore dampnat et beatificat pro diversis that he who is

1 • / • ■ C iv--, 1 1 a km S WaS

locis (ut m mrerno et celo) sic ldem homo pro eodem begotten before

modo gignitur et regnat, sed diversis temporibus; quia 0I a^king. 6 1S

10 omnia tempus habent. Et ita non sequitur: Petrus nunc As God damns

. . * ..... ^ und beatilies at

gignit istum regem: igitur, ille nunc est regens, vel rex ; the same time

sed satis est quod nunc sit gignicio, et ille est rex pro piaces ' scTthe

quocunque tempore assignando. Et ita de similibus est same man is
n . ^ r l begotten and

dicendum. reigns at

20 Unde homo, quandoque gignitur, quiescit; utputa ThuTa ^marf

quando illud semen est in alterutro parente vel utroque; ma 3' De

• ,• 3-i-. c • • begotten

et sic concedi potest quod quihbet nostrum rutt tn without any
lumbis progenitorum nostrorum. Sic conceditur quod con^equemon

homo est terra; propinqua vero generacio hominis fit ihat: .1. e. in
' l v M . . p . the tuture.

20 successive m utero, propinquissima vero m unione And man is

yppostatica anime cum corpore; et sic alia corpora in- ^ame^way. 6

animata sunt propinqua sue generacionis 2 m partem. The nea '"er

r r ^ ° , r . generation

Et manet consequencia, dum ahqua pars quantttativa takes place

corporis duraverit. Ut, posito quod A ignis incipiat conception,

3° parcialiter generari usque ad finem istius hore, in quo an ^ the nearcst

r . . . a ,. . , when the soul

erit lgnis octupedahs plene generatus; et quod post is united to the
incipiat corrumpi, tunc manebit continue idem A ignis Wedo^not

qui maneret, subducta corrupcione; vmmo qui maneret, admitthatthe

" . ' . r . ' y n ' begetting ot a

corrupcione concomitante generacionem. Sed a tempore king is an

3; • • , . j i_ • j- instantaneous

• • mensurante generactonem videtur quod hutusmodi ani- act

matum capit suam individuacionem ; ita quod, si aliud

sit tempus mensurans generacionem forme materialis,

est aliud generatum. Difficultas autem logica procedit

ulterius, si pro instanti gignit datum regem. Et probabi-

40 liter potest dici quod non, sed ad minimum pro isto

tempore quod includit faccionem istius hominis, et

3. Si pro sic B. 17. gignico B. 20. queft B. 3g. gignit B.

154 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

faccionem eiusdem ut sit rex. Et sic nemo incipit gignere
ipsum regem, nisi sumendo gignicibnem pro constitucione
dignitatis regalis, quam deus vel populus diu post facit
postquam est genitus ut homo.
admiuecftlie Ulterius quo ad 4 m concessi 4°'' conclusiones tamquam 5
four possibiles. Nunc autem videtur michi subtilitas nimium

conclusions of • ,• ivt o • ,

this argument, puenlis. Mam Sor est pro tempore suo indutus cappam

b 'thJm N vc hnd Pl atoms - Ymmo iam est inmediatus cappe que est

childish. Platonis, quia induitur cappam que alias est Platonis.

Et ita in casu 2° ille qui alias est carpentarius iam 10

facit istam domum ; et ita Sor erit res nigredine colo-

rata. Et correspondenter de conclusione 4 a .

it does not Unde notandum quod idem est dicere, "Johannes nunc

iollow that ■ • •. 11 t . ....,.,.

because tnctptt esse album et Johannes nanc mcipit albari. Nec

sometlnng is sequitur: Petrus mtnc est homo qui temvore suo est re.\\ i5
noiv, ana L *• *

is to have albnm vel aliter quomodocnnqite accidentatnm ; ergo Petrus
another quality, j . ;. • ,,-, r

it has that modo est rex, albnm; quia tunc quidhbet semper foret

quahty now : quomodocunque foret unquam. Quando erra sic dicitur:
bccause non> ' * 1 • ~*. r>

quaiiiics is, not Petrus nunc rex est, adverbium determinat hoc totum
is to have. j- . . ■», ,

predicatum, est rex. Nam verbum cum suo apposito 20

predicatur. Non ergo sequitur: Petrus est mortuus et

hoc instans est; igitur in hoc instanti est mortuus. Sicud

non sequitur cum adverbio loci ; sicut omnis locus

preteritus vel futurus est, licet non sit modo: sic omne

preteritum vel futurum est in magno tempore secun- 2?

dum se vel aliquarn eius | partem, licet non modoBir3"

ulterius.

As or the Quantum ad conclusiones deductas cum tribus evidenciis

other *•

conclusions sequentibus, deum contestor et numina quod non capio

taken from , L -i- j 1 -u 1 j„

theoiogv. adhuc evidencias ad cognoscendum lllas, vel quomodo 3o
1 hovv°th See P ^ 1 "^ probari deum posse talia. Et, ut sepe dixi,

marvels alludcd quatuor modi arguendi, quibus nostri temptant hoc
to can be done , , a> . ^. • ,

bv God. probare, hoc non movent ethcaciter. Quidam entm

Some say God arguunt quod deus potest talia, quia est omninotens

can do so, D . . . h . " ....

becausc He is et potencie infinite; quidem per locum a simili, quia 35

almightv \ c ■ , •, • • , , ,

some because *ecit magis mirabilia; quidam per locum ab auctore;

it is pious to et quidam, dum deficiunt argumenta, assumunt predi-
bcheve of God ; . ° . .

whatever can cando quod pium est credere de deo quod sit tam omni-

be sustained . • ■ ■

without potens quam potest sustinen sine repugnancia tpsum esse;
contradiction;

2. finueda B. 8. i me" B. 9, 10. Platonis quia induitur cappa

que alias est cappa Platonis quia, etc. B. 20. appto B. 29. numa B.
3o. quo B. 37. quidem B.

CAP. X. LOGICA. 155

sic, induendo habitum responsalis, utuntur suis fictis thus shifting

invencionibus. Ista ergo humanitas, que est natura l ^proof?" °'

humana et non divina natura, est assumpta, et illa est

deus, et incipit esse, sed non deus: ut patet nutritis

5 in recta logica, ut allibi declaravi diffuse.

Ulterius dubitatur si omne quod erit simul est cum Whether all

quolibet quod est, tam quo ad locum quam quo ad togethfr both

tempus. Et videtur quod non, quia tunc omnium ter- in P lace and

. ,. ,7 . : * time.

minatorum rorent ultima simul; et per consequens nulla Arguments

ioforet distancia, eo quod nichil esset solum. cum omnes .. if*o*the

viri et omnes mulieres simul habitarent, et comede- extremities of

, . . all things

rent, et dormirent, et quomodocunque aliter se haberent. would touch;

Similiter, tunc omne instans futurum est, quando wouf/exfst

quodlibet reliquum erit; et ita, ut videtur, omne futurum no longer, and

. . ^ . ' all would be ln

10 semper erit, quia tunc dedero tempus eternum, et tunc confusion.

erit semper; ergo, omne futurum erit semper. Et per fjiings woliid

idem inmediate Dost hoc instans, quia tunc. Et illud cxist eternally,

,. . and

tunc est mmediate post hoc; cum tamen deus erit semper, immcdiately,

quia in hoc instanti quod est presens, non erit, cum presenMnsfant.

20 per idem omne quod est inmediate post hoc est, et nec And God >

: . . . . r . ' benig 111 the

mctpit nec desimt semper esse. Nec videtur color igitur future, would

michi negando consequenciam istam: in B instanti hoc ° P resent. 1C
non erit et idem instans est vel erit aliquando: ergo
aliquando hoc non erit.

23 Similiter, iuxta illud sequitur quod in magno tempore 3. A man

eterno Sortes est et non est, eo quod per idem quo an( j n ot exist

Sor in illo erit (quia in aliqua narte eius), in illo in the . same

V . . . eternal tnne;

eciam non erit (quia in ahqua eius parte). Confirmatur in a certain

.. •_!• •» • 1 1 • -ii • part he would,

tnpliciter; primo per hoc quod in 1II0 tempore scietur j n a cer tain

3o non esse, et nunquam scietur non esse, nisi quando part he would

. . . ' " not.

non erit. Igitur in illo tempore non erit. 2° per hoc Proofs.

quod, quandocunque illa proposicio sic primarie signi-

iicans est falsa: hoc est, tunc hoc non est; sed in illo

tempore erit falsa: igitur in illo tempore non est. 3

35 per hoc quod hec est falsa per illud tempus, hoc est, jf a t hing takes

et sibi contradicit hoc; in illo tempore, hoc non est, P ,ac . e in a

. . ' . cerlain part

lgitur llla non est vera. Non enim contradicit sibi ista of a given

•;; j . , • ,• • time and space,

per illud tempus hoc non est, quia tunc contradictorte j t ta i ies p i ace
essent simul false. Propter talia communiter conceditur then and there -
40 quando illo tempore vel loco hoc est, et in illo eodem
tempore hoc non est, quia in aliqua eius parte.

1. rn 1L B. i5. ded° B. 29. in nullo B. 41. eius twice.

156 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

On the othcr Sed contra illud videtur primo, quod si aliquid ali-

thing^is 3 quando non est tunc ipsum semper non est, et per

non-existent at consequens nunquam est: et tamen aliquando est. Videtur

any time, lt is \ . 7 • i- r -n ,

always non- quod ista singularia contradicunt. In illo tempore hoc
and^yetV is non est et in '^ te }n pv>~e hoc est. Mirandum enim esset 5
existent at a q UO( j i n omni tempore quo hoc est, hoc non est, et

certain time. ^ . . L x '

What is tamen m omni tempore quo hoc est, hoc est (demon-
at anv^time^is strato instanti vel alio quocunque subito). Omne igitur

so in eternal q UO j aliquando non est, in tempore eterno non est, et

time i. e. . .

always; and illud est semper: | ergo, omne quod aliquando non estBi53'

existent semper non est. Et correspondenter dicendum esset

vice versa. q U od mundus in omni loco non est, quia in qualibet
We could ^ ..,.__. .. l . .

also say that parte maximi loci. Et sic ubique est et ubique non
no^evxnAvherc est i ste niundus. Ex quo videtur quod significatum

bccause primarium huius proposicionis : Iste mundus etc. non i5
it is not m r . r ... . . .. . T

every part of ubique esset, quia cum llla sit universans negativa: ///

is^vxVywhere l ^° ' oco mundus non est, videtur quod equipollet isti:

In nullo loco ille mnndus est: ex quo sequitur intentum.

and nowhcrc; £ t oer i(J e m sequitur quod omne divisibile in omni
and so too of l ^ , x . .

evcrything loco et per omnem locum non est; cum Sor ln loco 20

par'ts. int ° s '°i adequate non est, sic per totum istum locum non

est, iuxta opinionem istam. Et sic in omni loco abest.

Omne tamen indivisibile non ubique non est, quia est

dare situm indivisibilem in quo sic esset qnod nulla

pars eius foret in quo non esset. 2?

lt would follow Similiter, pari evidencia vel maiori, post hoc non
tliat a man . / .... . . ,

could exist eris et ante hoc non /uisti, quia tunc non eris, et tunc
dissdution- er ^ P ost ^ oc - Quo dato, sequitur quod post corrupcionem
tui eris; quia tunc (demonstrando tempus eternum), et
that all things tunc post corrupcionem tui : igitur. Sic enim conceditur ?>o
simultaneous ■ q uo< J omnia que erunt, simul erunt, quia in tempore

that as we eterno; quamvis in nullo eius instanti. Dato ergo quod

shall cxist ' M . . . . p ^ .

when we are post corrupcionem tui ens, et ante generacionem tui
"vverc^befoTc lU ' st b sequitur per idem quod inlinitum diu post cor-

our conception ; rupcionem tuam erit corrupcio tua. Et breviter, omne 35
that evervthing * , , . . . ...

wiii corhe to temporale post desicionem sui erit, et quodhbet mstans
3 it is^cnded' P ost se ip sum et ante seipsum est, et quidlibet quod in-

&c. ; cipiet esse, ante quidlibet et post quidlibet erit; et sic

which *,. ' . " . , F . M .

destroys the tollttur omnis pnoritas vel postenoritas tempons, cum

of e prio n0 ty i'n quitlibet quod est semper erit, sicut omne quod est4°

time.

i5. etc. deest B. 26. h« p 9 B. 36. def^co? B.

27. I think that 'tunc' is here taken as a substantive.

CAP. X. LOGICA. 157

ubique est. Et per idem corruptibile ante omne instans
non fuit; et per consequens post omne instans non est;

que contrariuntur prioribus. This is a

Quantum ad illud dubium constat quod difficultas ^whichlhe

5 stat in signilicacionibus terminorum. Videtur ergo michi , difficulty

probabile quod nulla sunt simul tempore, si non sunt scnse given to

simul in eodem instanti temporis, licet omnia sint simul r t hi°i'k that

secundum esse intelligible pro instanti eternitatis. Aliqua stmultaneity

autem esse simul in loco possunt intelligi 3 1 '. Primo, imply the same

, , 1 11 .. instant of time.

ioquando sunt per eundem locum, sicud deus et creatura, But beings

forma et suum subiectum. 2° modo, quando ultima ma Y be in the

1 same place,

locatorum inmediate constituantur; ut corpora, vel que- either

,. • t-.^ n 1 1 • 1 (1) coexistent

cunque aha se tangencia. Et 3 modo, quando ldem tiiroughout the

locus, quantumcunque amplus, continet utrumque; et /-^) 'touch?n

i5in quolibet istorum trium sunt quotlibet gradus. Et sic each other in a

omnia sunt localiter simul in mundo, et non temporaliter s S pace\ a or°

simul secundum exigenciam in genere; quia idem in- -^JPPJj 1 ?

divisibile temporis continet quotlibet temporalia secundum any way in

se tota; non sic autem de indivisibili loco. Ideo noviter A)] thmgs are

2orestriniritur simultas temporis plus quam loci. Quod si together in
r . . . .. , space, but not

loycus non contentetur de casibus huiusmodi, dicat quod in time;

omnia simul sunt temporaliter sed non instanter, vel ma "aVbe nSS

in quocunque tempore; sed in maximo tempore sempi- simultaneous,

terno non contendo. Sicut enim omnes partes mundi same instant,

2 5 collective sunt simul localiter, sicut exercitus, quamvis can^coexist in

ner se distarent ab invicem, sic omnia instancia et tlie same P oint -
r ..... Or we mav

partes temporis possunt simul dtci m magna tempore say that allis

eterno. Stat enim duos comites ire simul, licet non buTnot^atThe
sint inmediati: nec differt talis simultas a simultate qua same instant,

' . . j only ln eternal

3o locata sunt in quantumcunque magno loco, nisi secundum " time.

Answers to
magis et minus. arguments.

B i54 a Tenendo ergo istam logicam, potest dici quod tota | g"^™ 5 ^

prima deduccio non procedit propter equivocacionem. noting tlie

Extendendo ergo hoc adverbium, simnl, ad omnem essen- ofsense^ot

35 ciam in loco et tempore, potest dici quod prima deduccio If ^°^/ )er

non procedit propter equivocacionem in simultate, cum be exlended

illa tangunt se que sunt posita secundum se vel aliquas 'a^J^mie , 2

earum partes sine aliquo situaliter intercepto, ut sunt extremities

1 ^ ' .. ot things w 1 1 1

res inmediate habentes partes. Unde stat quantumhbet not.neccssarily
40 distancia habere aliqua eorum simul, cum cuiuslibet
subiecti accidens sit per totum mundum. Nec sunt

c c

iq. nout' B. 21. qtenf decais B. 26. dist ent B. 32—33. Te-

nendo — equivocacionem sic (!) B.

I5 8 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

Together conclusiones posterius reducte et inconvenienter, cum
'hiTwider^ sint quilibet gradus in simultate; ut aliqui sunt simul

rtrirterlense! in P rovinciis , simul in patria, aliqui in villa et aliqui
in domo, et aliqui striccius.

2. Everyihing Ad 2 m conceditur quod omne futurum est quando ^
future must • ,,., .... *

exist in eternal quidhbet est, quia eciam magno tempore eterno, sed

time; but non se q U itur quod hoc tunc est, et tunc est semper vel
quibble in inmediate post hoc; erqo, semper est, propter equivo-

the areument. • . ,. c , c ,, .. . r * . .

Ahvays may cacionem in h semper . Nam lpsum potest teneri m
mean "eternal habitudine nominativi casus, vel ablativi casus, vel ac- m

duration , or . . 1 lu

"throughout cusativi casus, ut sic: hoc est semper unum sempiternum

duration", or quando vel per omne quando vel in omni quando. Tenendo

diiradon"' 11 er §° minorem argumenti facti ad secundum sensum,

What is future tenet consequencia; et alter equivocando non valeret.

true 1n"the /ast Ulterius facilius est videre quomodo deus, mundus, et 4 5

sense only. similia, semper erunt; quia in omni tempore vel in-

stanti; et per consequens omne tempus vel instans erit;

et sic hoc instans (quod est presens) erit quod post

hoc instans quodlibet ipso presens; primum autem

instans mundi est post instans eternitatis, quia natura- 2 o

an a d St future e are iiter posterius. Nec sunt iste differencie temporis con-

not contrary trarie, presens, preteritum, et futurum; sicud maenum

but relative, as ' r ... D

magnitude and et parvum non sunt differencie contrarietatis quantitatis.
rMs on S y' Sed bene repugnat idem tempus respectu eiusdem in-
impossible for stantis temporis esse secundum totum presens, preteritum, o'-,

the same time, r r > t > *->

relatively to et futurum. Idem tamen tempus quod iam est presens,

instanfftcTbe prius fuit futurum, et postea erit preteritum. Notandum

compietely tamen quod hoc adverbium, semper, sicud hoc adverbium

present, past ^ . *

and future. nunc, potest nunc sumi adverbialiter nunc nominaliter,
?fo)Tmay"be et ut plurimum non est differencia quo ad sensum. 30

taken either as Tj n j e semper potest nunc sumi pro quocunque temnore
substantives or j r r n n 1

as adjectives, perpetuo, et nunc pro maximo tempore similiter, et

withoufchange 3° P ro quacunque completa periodo. Ex quo patet quod

of sense. s tat Petrum et quodcunque perpetuum quod incipit

post primum instans temporis, semper esse; et tamen 35
aliquando non esse, accipiendo primo modo et 3
modo.

3. It does not Ad ^ m dicitur quod non sequitur: Sor in aliqua parte
iollow, because .... ° ^ . . \ .„ ,

a man is illius tempons non est, lgitur m illo non est; eo quod

"a^ce^rtafn^part consequens convertitur cum ista: Sor non erit in isto. 40

oi a time, Nec sequitur argumentum a simili; ut si aliqua pars
that he is 1 o 11

non-existent

in that time ;

6. quilibet B. 9. albt ivi B. 19. ipo' B. 3i. fcu pro sumi B.

CAP. X. LOGICA. 159

illius videtur a te, et tamen non oportet si aliqua pars if you do not
illius non videtur a te, quod hoc non videtur a te. thtng^Yt. 1 does

Ad primam confirmacionem neeatur maior, quia ne- not f° llow that
. . Y n you ao not see

gacio, si est, est eterna. Per ldem negatur assumptum " the thing.

5 2 e confirmacionis. Et ad 3 am dicitur quod universali

affirmative asignate confirmacionem contradicit hoc :

per aliquam partem istius temporis successivam hoc

non est ; et neutra assignata ibidem.

Hoc tamen non potest teneri, nisi a concedentibus To maintain

iocontinuum componi ex non quantis; quia motus ter- l '^e must 6 ^

minatus ad dandum instans exclusive non durabit ner 8 r ji nt tliat tne

...... . . ' Continuous

tempus terminatum ad lllud mstans lnclusive, nec per consists of
aliquam partem illius temporis non est, nisi ultimum non eiernents. OUS

instans ponitur pars illius temporis. Et conformiter J f we do not >
.... ...... mstantaneous

i:>dicitur, capiendo divisionem, mortem, vel unum tale events, not

cuius non est dare mensuram in tempore, 2 m negantes "ime 3 " 0t

composicionem continui ex non quantis. Nam tale semper wi " always be

1 . * r non-existent

non erit, sicut semper scietur esse falsum quod hoc and yet will
est; et tamen aliquando hoc erit ; quamvis nunquam certdn^time,
Bi54 h erit ita quod hoc est, ut I communiter dicitur. Illi enim asin the case

.. . . . ot cognitiou,

assenciunt semper tah proposicioni, Semper saetur hoc
non esse; et tunc oportet eos concedere quod, dato illo
tempore, in illo scietur hoc non esse, et in illo non
scietur hoc non esse, et per hoc tempus a principio

2 5 usque ad finem, et in illo non scietur hoc non esse.

Et per hoc tempus a principio usque ad finem iam and division.
divisio non erit vel complecio pertransicionis, vel unum
tale cuius non est dare mensuram adequatam ; et in
illo tempore, et in inlinitis partibus eiusdem, hoc est.

3o Non enim contradicunt ista, nec talia in similibus ter-
minis huius vie assignata; per hoc tempus, hoc non
dividetur. Notum enim est quod pari evidencia quo
mundus durabit per tempus sibi adequatum, eadem
evidencia hoc semper non dividetur; quia per omne

35 tempus et per omne instans, et aliquando dividetur, sed
nec per tempus nec per instans. Ideo oportet concedere
quod in aliquo tempore hoc dividetur in quo non
dividetur; et per consequens omnia superius reducta
sunt sequencia ex illo. Vcl mutando proposiciones in There is in

40 contradictorias qualitates est undique difficultas dare difficaYty tofind

ilty

the

3—4. neo B. 4. a m B. 6. asignat 6 B. 7. fiictra B.

27. £tuonis B.

160 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

contradictorks contradictoria. Ut sic dicendo: semper scietur istam

of such ,. , . . ,. . . ,.

propositions, Itneam non diviai, et semper non scietur istam lineam

", w f a". n 'u non dividi. Certum enim videtur, secundum communem

admit tliat the . .

instantaneous opinionem, quod quandocunque deus erit, sciet illam,

S 'tim'e; lineam non dividi in casu communi, quia in omni 5

for though tempore et in omni instanti. Et notum est quod oportet

God must r . . T r

always know particularem negativam quantumcunque aliquam horum
when a given . . ■ .... . . ,

line is not trium in aliquo tempore, vel m aliquo mstanti, vel per

divided, He a liquod tempus vel instans, non scietur istam lineam

can never ^ ...... .

know it, non dividt: relinquitur quod in tempore non scietur 10

S th P aMh" S istam lineam non dividi. Constat quod non est signare
division takes tempus, quin in illo scietur istam lineam non dividi.

place. . . .

I grant that it Relinquentes lgitur istam difficultatem contrarie opi-

division takes ., , ...... . ,. , ,

piace, it is nantibus, concedo quod si divisio vel ahquod tale est,
either temporal tunc est p er tempus ve j p er i ns tans; et concedo quodi?
instantaneous, instans est pars temporis; et repugnant ista, semper,

and an instant .. , . ,

is a part of et aliquanao non; per omne quando hoc est, et per ahquod

o . t timc - „„ t quando hoc non est, accipiendo hoc adverbium semper,

So lt does not -* . . r r

foiiow that ut generahter dicunt, pro tempore vel instant. Et patet

to be in a , ..... . ,

certain pari of quomouo non sequitur si in aliqua parte temporis vel 20

time impiies \ oc i Petrus est, tunc in illa est. Ereo per idem, si in
to be in that . ' » t 1

time; nor that aliqua parte talis mensure non est, tunc in illa mensura
non-existent in »o» sst. Nec deus unquam scit aliquid non esse quod

a part of time nun quam fuit, vel est; quia cum deus non potest in-

lmphes /o K , » .' .' " . r

non-existent in cipere vel desinere quidquam scire, sed omne quod scit 25

eternaliter scit, sequeretur quod deus simul sciret illud
There cannot esse et \\\ u ,x non esse. Ideo, ut alias sepius dixi, nulla

be a change . . . .

from one negacio potest incipere vel desinere esse; nec est
contradictory ., ,. , .

to another. mutacio de contradictono in contradictonum ; cum non

Change lmphes s j t contradiccio ex parte rei. Sed mutacio est ab infinite 3o

lnhmtc . . * . .

opposition, opposito (ut sic loquar) ad infinite oppositum; ut a non
and we must ,, ■ . ... ••! jii

cxpound it albo, a non vivo, et sic de alns negacionibus ad album,
thus: frqm that vlvum et s j c ^ e a \\\ s terminis positivis. Tunc autem

which is not . r

A, B, . . . &c tenetur negacio infinite, et debet proposicio inferri ex-

at a given time , ,. , ,, r „-

there is a positone; ut sic: ab ahquo quod est non album vel non 3d

ge to that r ; vum e t C- p ro danda mensura est mutacio ad album
.. hich is , •»

A, B, &c. vel vivum, etc. Sed non sequitur: hoc non est album
But we cannot , . .,, .,, , A .

inter that ve ^ uon vivum pro illo tempore, et illud tempus est:

a i hl p 8 * not igitur, hoc non est album vel non vivum. Sed potest

because it is concedi quod ldem ut album et non est album, licet^o

not so at a

chan
w

certam time.

1. contradicta B. 11. f.refrc B. 23. aliud quiteplain li. 32. rau-
tacionibus pro sic de alns negacionibus B. 33. terminis twice B.

nne
be

CAP. X. LOGICA. l6l

non simul et semel, sed divisim. Et talia opposita vo-

B i55 R cantur contradictoria | incomplexa.

Tenendo ergo negacionem utrolibet pure negative, et In this sense

non infinite, negandum foret aliquid una vice album adlnit^fhat

5 esse non album, licet sit non album tunc. Et patet anyfhing which
, . , , , ,. . . .... '.. is at any time

quou non est concedendum quod divisio lllius linee white can be

aut equalitas Sortis ad Platonem semper secundum ^rteTit i"°not

partem; quia in omni tempore et in omni instanti wnite non> -

temporis, sed non in omni tempore nec per omne

iotempus erit secundum se totum; quia in magno tempore

est 2 m se totum. Nec sequitur: in aliqua parte illius And fhus

temporis hoc non erit ; igitur, in omni tempore hoc non "n^part 6 ""

erit. Nec sequitur: in alictua parte illius temporis hoc eternal tii
... . ■* r r cannot fc

non erit; lgitur, tn omm tempore hoc non erit. Nec called
i5sequitur quod in quocunque tempore aliquid desinit ^SThaTeternal
esse, quia in illo tempore ipsum non erit, sicud noil time -
sequitur, si A in aliquo loco deest, quod in illo loco
non est. Non ergo sequitur: Aliquando non erit A; igitur
in maximo tempore non erit A, cum idem sit tunc non
20 erit A et ipsum A non erit tunc. Nec est color in illa , And thus it

, . . J . . . does not tollow

ueduccione: tunc eris, et tunc erit post corrupcionem that a man can
tui; ergo post corrupcionem tui eris, demonstrando e ™fssolution 1S

tempus eternum. Sicut in a simili non sequitur: super because he

^ oxists in tinic

illud spacium ambulabis, et illud spacium est de ultra and time is '

25 mare parisius, igitur ibi ambulabas. Et sic de similibus

demonstracionibus dicendum est.

Sed notandum quod, ad loquendum logice in illa *?ere we

... . . . ? . require to know

matena de temporahbus, preexigttur nottcta tempons. something

Quamvis homo in infinitum laborando non cognoscit no t°whatVt is

3o quid est tempus (loquendo proprie de quidditate temporis, '{' 'tself;

ut dicit absoluta essencia que potest per se esse), tamen impossible;

contingit cognoscere quod tempus sit quantitas succes- but that it is a

siva ; mensurans motum: quam quantitatem alias decla- succesSve

ravi esse duracionem mundi in esse transmutabili* motion, and

. . . ' thc duration ot

35 lntelhgendo per mundum maximam multitudinem crea- the world in
turarum quecunque fuerint. Et sic tempus nostrum %™tity.

est mundum durare in esse transmutabili. It follows that

,-, . . .... . timc began

Et ex lstis cum alns veris sequitur quod tempus m- with tlie world,

•■ :» i , •<_ !• 1 with which it

cipit cum mundo et manebit eternahter cum mundo; wi n ]ast
4oposterius tamen est naturaliter quam mundus vel motus etemally, and

16. quod B iS. alv B. 23. assimili B. 25. prifuis B.

u •■

32. qs B.

1 1

l62 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

to which it is iugis. Licet enim preexigebatur tempus ad creacionem
P ° St nature!" ' tS mundi, sicut locus ad incepcionem sue locacionis,

it was neutrum tamen preexieebatur ad esse mundi, sed econtra.
necessary to r o

the creation Et sic credo quod non est possibile mundum esse stne

as space°vas, tempore, et per consequens quemcunque motum in- 5

but not to its differenter potest consequi illud tempus. Non enim
essential being. r ^ . . r . . .

potest creatura esse mundus, nisi fuerit duracio eius

in esse transmutabili : quod est tempus.
Thus time is rv t p atet q U od non essencialiter sequitur motum

not necessanly ' n . . '.

dependent on primi mobilis; quia possibile est motum tstum cessare, 10

Mobfle, 'sfnce manente eodem tempore. Unde prius naturaliter est
that might mo tus dictus communiter quam est motus orbis ce-

ccase lo move. ^

lestis.

An instant is 3 patet ex dictis quod instans diffinitive est indivi-

^partof^tfmej sibilis pars temporis. Non enim est possibile continuum i3

which consists e _ n j s ; CO mponatur ex non quantis, et per consequens
ol instants as ' . * n r l

its elements. non restat nec quantum [quod] componeret tempus, nec

of the world, instans. Unde duracio mundi causata primo ex in-

at first one divisibili aquisicione variatur instans; ut mora mundi,
mstant, became t .......... „

greater by the dum unus est punctus, aquirit situm lndtvisibuem. Ex 20

manVmore; quo patet quod non est de racione instantis quod

every one com pleat tempus preteritum cum futuro, nec potest

another 10 uistans per se | esse mstans sine successione novi ln-nib^

succeed to it.

stantis.

Time and its 4 patet quod necessario sunt tempus [et] instans 25

'absoiiftew' 2 non divisibilia 2 m molem, et per consequens secundum

without buik: i a titudinem et profunditatem. Nam istum niundum durare

tlie duration ot r

our worid est ad omnem huius mundi punctum, et non habet
'Vne^same V partes mole magnas, ut motus; ergo multiplicatur per

everywhere in totum m undum. Quod si mundus habeat animam, tunc 3o

the world, and <-

without parts. mundus est due nature, quarum altera est incorporea

aninKited, 1 then et multiplicata per totum mundum sensibilem, sicud

its soiil is dictum est de homine. Non enim est duracio mundi
lmmatenal and
ubiquitous; continua ex duracionibus suarum parcium; tum quia

duratioifof quelibet duracio mundi est tempus vel instans, et sic 35

the world itseit a i t erius racionis quam duracio partis mundi, que est
is not the same ^ r . ' *

as ihat of any quando, causatum a tempore; tum eciam quia, corruptis

of whiclHUs (per inpossibile) partibus mundi, manet continue idem

itself the cause. raun j USj e t eadem est duracio. Ideo duracio mundi

non aquirit motum istius partis nec disposicionem 40

1. iuge B. 17. non B; ib. q^ om (?) B; quod deesl B. 19. mo'a B.

■jb. fut B; tb. et deest B. 'iy. qli catu at^ B. 38. manet r.

CAP. X. LOGICA. 163

alterius accidentis extensam ? sicud requirit motus sen-

sibilis esse. Ex isto patet quod idem tempus est, et

idem instans aut instancia sunt ubique, sicud ubique

est duracio mundi huius.

5 Unde alias dixi quod 5 ter ens dicitur esse ubique: A being may

primo modo, ex hoc ipsum est maximum mole, replens everywhere 6

omnem situm, sicud mundus; ab omni tamen narciali '• astheworld,
... .. . ' ot which,

situ deest aliqua pars mundi, cum lpsum non secundum however, each

totum sed secundum partes sit ubique. 2 modo dicitur v S omewhere.

ioaccidens mundi multiplicatum esse ubique secundum 2 - As time and
. c -.,.'. ^ relations, of

iniormacionem et emcienciam, ut tempus et relaciones which the

subiectate in mundo sunt ubique. 3 modo dicuntur e&ciency^are
universalia esse ubique, ut universale corpus, universalis '" al ' space.

. . 3. As the

quantitas, que ubique habet singularia, infinitas tamen uiiiversals
1 5 partes subiectivas habent talia universalia, secundum th ^ndfrlduaf"

quas non sunt ubique. Quarto modo veritas dicitur subjects

, . . ...... evervwhere:

concomitanter esse ubique, racione sue cause llhmitantis 4. A"s Truth

ipsum ad situm parcialem, ut dictum est de negacionibus eveTywhere

et aliis veritatibus. Sed quinto modo et validissimo accompanies
,• • . , . . lts cause that

20 dicitur esse singulans essencia ubique, que nulh loco produces it.
potest deesse 2 m aliquam eius partem possibilem: et 5 ' w "ho?e° d '
tale dicitur replere mundum, quia est prima radix quare essence fi.lls

,. • , . , • ■ • , • • , r r Jn • • , . the whole

aliquid est ubique; et, si sit ahquid [quod] sic sit ubique, world without
tunc ipsum est deus. parts.

25 Sexto patet quod tripliciter aliqua dicuntur esse in Things can be
tempore; primo modo ut corruptibilia, que iniciata because^eyare

sunt post tempus, et desinent in tempore. Talia enim corruptibie.
1, • . . . . ha-inc both

lncluduntur m tempore, tam quo ad micium quam beginning

quoad finem sue duracionis. Ideo proprie sunt in tempore, and im nd in

?o sicut aliquid proprie est in loco quod replet locum . others (as

undique circumdantem. Talia enim habent tempus extra temporsrtas

suam duracionem et continue veterascunt cum tempore; being l ! ie y erv

1 ' parts ot wlnch

ut patet de corporibus mixtis et aliis corporibus. 2° time consists ;
modo dicitur pars temporis, ut instancia qua vel alienas
35 partes continue esse in tempore, non tamquam extrin-
secus mensurata, ut motus et alia extra essenciam
temporis; sed tamquam partes inexistentes principiantes

6. p'a° B. 9. z°° B. 17. illitatf' B. 23. quod deest. 25. Sex" B.
3 4 . 9 B.

14. qua. The word may be contra just as well; but as some
other words are doubtless wanting, no sense can he made
with either word.

11*

164 JOHANNIS WYCI.IF CAP. X.

tempus. Unde non sufficit ad esse in tempore, quod

temporaneum sit, dum tempus est, ut videlicet propter

hoc sit in tempore, sic quidlibet esse in quolibet, quia

quotlibet est dum quodlibet est. Oportet | ergo invenire B i :G a

aliam racionem essendi in tempore quam est esse cum 5

others, because tempore. Et propter hoc negatur communiter eterna,

accTdental q ue nec senescunt nec veterascunt, esse in tempore.

modes of Verumtamen V° dicuntur aliqua esse in tempore ex hoc
being that are ^ . , , ..

measured by quod habent modos accidentales essendi mensuratos

tempore; ut corpora eterna habent motus secundum m

quos sunt in tempore, et deus habet quotlibet relaciones

sibi adiacentes secundum quas dicitur esse, fuisse et

fore sccundum prius et posterius, quamvis aliter quam

res create.

How limc is in Et sic patet quomodo intelligitur tempus esse per se i b

corruption^and causa corrupcionis, et per accidens causa generacionis.

a cause of Quamvis enim nec tempus nec accidens aliquid possit
generation bv ^- ' ....

accident. " agere, tamen potest facere multa bona, sicud et ahe

Timc, by qualitates que non sunt de genere activorum. Dicitur

co^mmiiMc er g°; tempus est per se causa corrupcionis rei corrup- 20

beings from tibilis, quia, dum corruptibile est productum, inevitabile

necessarily est quin tempus faciat ipsum antiquius et debilius ad

ren weaker° m durandum, abiciendo ab eo eius principium ; ut in

as in mixtis que dicuntur solo tempore veterascere, facit

that^becom^e tempus adiacens, causando suas antiquas formas esse 25

oid and fall debiliores ad servandum humidum in illis quo conti-
away by ihc . , r

mere action of nuantur partes et disponuntur ad subiectandum tormam;

ideo incinerantur et veterascunt dispariter secundum

modum sue radicalis conglutinacionis; et possunt dici

But ihough continue inevitabiliter corrumpi. Sed tempus mensurando 3o

timc mcasurcs non esse re j ante e ; us fr en eracionem, non facit quod

tnc D j • •

non-existence inevitabiliter lpsa est m fine; ut patet de contingencia

beforc '/"fs rcrum, que dependent ex libero beneplacito dei, cum

produced, it p OSS jt csse quod talis res nec generatur nec generabitur;

docs not causc ' t ° ° . '

its production et sic inevitabiliter facere quod datum generabne sit, 3d
the^end of that est P er accidens causare eius generacionem.

period. Unde, si inevitabile sit quod post finem talis temporis

II lt dld, lt ' . ,

would bc A cfTcctus generabitur, concedendum esset ad sensum
S itsel f? expositorium quod tempus est per se causa generacionis

illius, sicud est de partibus temporis, etsi contingencia4o

i. quotlj B; fb. qfy B. 8.3 r B. 2? antiqui ,e » B. 28. 1 cineaut' B.

40. y H B.

CAP. X. LOGICA. 165

aliqua sunt futura inevitabilitcr determinate post lapsum Timc is
temporis. Tempus enim, et omne successivum dicitur C01 [t U s P vcry m

csse de se corruptibile; quia si aliquando est, tunc est csscnce, being
1 ^ ^ always 111 the

m corrumpi, cum deus non potest servare omnes partes act of

5 cuiuscunque successive simul pro eodem instanti. Sed ^uccessfve is^
diffinitive et differenter a permanente, successivum distinguished

, _ . . . trom the

videtur dennin quantum cuius non omnes partes possunt permanent, in

esse simul instanter permanentes. Permanens autem cannot^coexist.
proprie: "quodlibet ens per tempus durabile cui non

ioest inevitabile habere partes in generari et corrumpi".
Et talium sunt multi gradus; ut successiva sunt proprius
permanencia quam mixta, cum materia hominis sit
incontinens fluxum. Si autem instans et indivisibilia
vocantur equivoce permanencia, hoc est equivoce.

■ 5 Dictis istis in communi in tempore, videndum est We may now

profundius, persecutando quid sit tempus realiter. Sunt '^imeVVn^

., opiniones famose de illo, quarum prima, perturbans * tse,f -

. . . Tnere are

bonam doctnnam ex sua lgnorancia, ponit quod omne three principal

tempus, sicud et omne accidens, sit substancia. Et sic "erroneousfy**

20 sunt filii huius erroris tripartiti; ut aliqui dicunt omne .positing that

., r .-,, . , ,-. 1 timc is ldcntical

Bibb tempus esse deum, aln ponunt omne tempus esse | with the
mundum; et alii, omnem rem durabilem esse tempus. eithei^of^God
Hii autem, volentes antiquare oninionem suam, habent or of ,lie

, . i 7 . world,

concedere quod semper iuerunt et semper erunt, quia or ot anything

25 per tempus eternum. Et tamen non possunt durare, lt r v "id"toiiow

nisi per instans, cum sit omnis substancia, vel deus tnat a " things

, . ' . ........ , , • are cternal

sit solum mstans. Et sic, si ahquid mcipiet vel desinet since time is

esse, inmediate post instans quod est presens incipiet yet theyTannot

vel desinet esse; et sic de preterito. Et perit omnis , last ^>"^r
, . . ,. . r r . than an instant.

.->o certitudo de rei diuturnitate, cum nemo potest qutt- as time does.

quam facere, nisi per tempus eternum fuerit in factendo wouVdestroy
illud. Et sic perirent omnes policie, cum nemo potest ail certitude

. ,. , , . r . . L . as to the

secure mdicare de etate altenus, nec diuturnitate operis, duration of

nec de prioritate aut posterioritate temporali, de qui- tlllM s s -

33 bus naturaliter innatum est politicis communicare.

Et quamvis tam confusa insit istis congnicionem de Yet those who

tempore aut cognicio, tamen pompant se scire in quo saylhHfthey

instanti sit dies iudicii vel quecunque coniunccio, op- know when :l ,'"

n . ^. . . . event wili take

posicio, sive enectus futurus, quia m mstanti proximo place; i. e. in

40 futuro, componentes divisibiliter tempus. Ymmo, si

But

past, present

1. futa* B. 4. cor-fp 1 B. 7. vi r dr B. 10. ineni le B. 18. pt B.
36. tangnic om B.

l66 JOHANNIS WYCLIF . CAP. X.

and future are diligenter examinentur patebit quod non refert illis dicere

a them. t0 quidquam fore, esse vel fuisse, cum utrobique sequitur

quocunque tali vocatur pene idem tempus, de quo non

refert enuncciare hoc non fuisse vel fore; quod natum

They est destruere omnem veritatem. Patet eciam quod omnia 5

COn bo?ii °i ue opinati sunt auctores vel wulgus de tempore forent

philosophical f a lsa. Unde, quando philosophus dicit cum plebeis quod
and ordinary , ,,•

language to sepe volvebatur celum, causando dies, menses, et annos,

fhat kis^wUer ista stulticia dicit quod nunquam nisi semel, quia solum
not to confute uno jj e qu i sun t omnes dies, et cum mobile sit idem, 10

them, and to . ' / ./ . . '

sct their spacium ldem, et tempus ldem, omnis revolucio que

Ts^evidently 6 lLllt erat revomci ° tunc futura. Et examinetur ista posicio

wrong. j n quacunque sciencia, et invenietur maior fatuitas solli-

citari circa eius probacionem quam ipsam dimittere

tanquam patenter erroneam. i5

The second Secunda fabula, interimens multas disputaciones, dicit

opimon posits .

that no quod nullum tempus, motus, aut successivum, est, sed

belng C /*, Sl but f ult S1C et erit - Contra quam viam alias diffusius ar-

either was or gueram, probando quod ex hoc sequitur nullum succes-

If so, then sivum huiusmodi posse esse; quia, cum motus, si est, 20

movemen/nor denominabit mobilem moveri, et tempus rem temporaliter

time is even durare, patet, si non est quod mobile movetur vel durat,

pOSSlblc: ' r *

what never is, non est motus vel tempus. Lt sic nec motus potest
esse vel fore; quia quod mobile successive movetur,
non potest esse vel fore. Nam quod mobile movebatur ?5
est eternum, et per consequens non est motus.
God cannot Item, iuxta hanc viam, deus non potest scire motum

know the ' . . r

cxistcncc of esse; quia si non potest scire quod non potest essc,
movemen , jgj tur non p test scire quod motus [est], vel motum

esse, quod idem est. Et per idem non potest scire 3o

He can only mobile moveri, sed motum iri. Si enim deus aliquando
know that a ...... \.

thing will bc sciret motum esse, ahquando nlud scitum esset. Magna
if He^ktfcw tlic igitur perversio foret dicere quod deus non potest

existence ot cocnoscere illud quod philosophi vere ponunt sensibile
movemcnt, ° ^. r r r . .

movemcnt commune, ab omni sensu noscibue. Sciencta enim vel .^r 1
W jj L1 Go j^ bt ' cst actus, vel habitus, vel relacio que non potest esse,

knowledge of a n ; s i f uei -jt i n instanti.

successivc .

thing is Item, sciencia qua deus vel creatura sciret motum

COn the U thing the esse > / vel est eontinua j vel interrupta. Si continua, B 157"
known must bc tunc i ux ta hanc viam scitum manebit continue. Si 40

so too ; . .... ...

mterrupta, per ldem m quohbet mstanti erit tnterrupta,

3. p" pro pcnc B. \h. int'imes B. 29. est deest B. 3i.

or rre B. 32. cssc B. 40. situm B.

CAP. X. LOGICA. 167

et sic ultra indivisibilem intercisa; quia sciencia nec il intcrmittent,

est instantanea vel temporalis, sed semper nescitur at every

nesciencia in deo vel qualibet creatura respectu motus ^ni^tl^' "co

vel temporis. Ex istis videtur quod motus non erit bcyond

• - m , indivisibility

d continuus quo ad tempus, quia continue scietur a deo itself.

non esse; quia in omni multitudine instancium in qua

est quodcunque tempus. Aliter enim nullum esset in-

stans temporis. Si enim instans est instans tempor.s,

tunc est tempus in instanti; quia nec diu nec in in-

iostanti potest aliquid manere instans temporis. Et per a given time

idem, si est pronorcio temporis ad eius medietates, must betl l e
' _ r r r _ double or lts

vel aliter partes proporcionales, est dare instans pro- half, and if so,

porcionis huiusmodi, sicut instans continuacionis, in- jnstant at

iciacionis, et finicionis temporis; et aliter superflueret which this
3 . r _ ' r proportion is

i5distinccio temporis 2 m gramaticos et lovgycos in pre- verified;

c , r , otherwisc why

sens, preteritum, et ruturum. Ymmo omne verbum ma | ;c a

esset presentis temporis; et sicud nullum tempus foret in , djstmction

* _ . r . ' . between p;ist,

instanti, sic nec in aliqua eius parte, et per consequens present, and
omne tempus per se totum non foret, et tempus eternum ^n would be
20 non potuit fore vel fuisse, quia nec iam nec post hoc. present.
Est autem modus loquendi philosophorum et theo- y cl t here \ s a
locorum loqui non sic arcte, sed extensive de tempore, modl r of .

D * . . expression m

ut patet 4 Phvsicorum, commento 88. Et ideo, 4 et which the

r. u-'] on . l ■ * * word present

5 metaphysice, de pnon, 8° metaphysice et commento , s , ca iiv taken

20 ^ , dicitur quod cena differt a prandio 2 m partes, et '" a wider
<J ' m * ... . sense by

conformis est applicacio, libro g° et 14 et libro 12°. philosophers

Ymmo omnes sciencie sic locuntur. Unde propter tales theologians

evidencias fui primo motus ad ampliandum tempus, [U,d tllls fact

r . r r gave me

quia non vidi quomodo philosophus vel theologus posset the first idea of

3o negare huiusmodi successiva. Nec capit ingenium meum ^ense otthe

quod sint continua, nisi componantur ex partibus word.

existentibus. Sicud ergo medium instans illius hore As the medial

copulat medietates omnes ad invicem, sic illa copulantur, }^ st ^ u h n ^

causantes tempus, continuacionem, prioritatem, corrup- of an hour, so

„. . . . ... ,. ,• ., ,. all instants are

3d cionem, scienciam, ut phuosophi vere dicunt. Mec aliter U nited with

aliquod instans vel aliquod aliud posset esse reliquo caCu otner -
t ^ r ^ somc Pemg

superius aut posterius quo ad tempus, et sic instans intrinsic, others
iniciat, copulat, et unit partes temporis que sunt in L s j vc „ time '

7. enim cst B. ib. TT^i 15. 22. arte B. 36. sci m B; tb.

alt' B. 38. I,"» B.

i5. Lqygycos. I have purposely preserved, bere and else-
where, sueh mistakes in spelling as leave the sense clear, while
showing the copyist's negligence.

l68 JOHANNIS WYCL.IF CAP. X.

suis mensuris. Aliquod vero instans sic respicit partes

temporis tanquam eis essencialiter intrinsecum, quia

pars eorum, et aliquod tanquam eius extrinsecum, ut

Othcrwisc I do i nstans proximum priori. Nec aliter video quomodo

not scc liow • r , , * . .

the sacramcntai verba sacramentaha, verba mrandi, et proposiciones 5

or oathsV or policite quibus fiunt contractus forent vere. Ymmo nullus

promises, &c. sonus ve l tremor, nec actus discursionis anime possit

could bc truc. ' r

esse.

If nothing is Item, supposito quod nichil est, nisi in hoc instanti,
cxcept at the rr i > _ _ >

present instant, patet quod quelibet pars tempons deest in instanti. 10

time must then Suppono autem quod deesse sit ampliativum, vel ponendo

be wanting; subiectum abesse a loco vel officio cui poterit applicari

(ut localiter distancia Jesunt nobis, licet habeamus

eorum possessionem), vel 2° ponendo rem que poterit

esse [et] abesse ab instanti vel tempore pro quo est 1 5

verum ipsum deesse. Sic enim perfeccio futura et vana

Thus in the gloria plene preterita desunt nobis. Ex quo patet quod

middle of an ,■ . • ,,- ■ ,• • . • ,

hour both utraque medietas llhus hore pro medio mstanti deest

halyes are secundum se totam, et ner idem omne tempus, et per
wantmg ; and r . . .

so through all consequens nullum tempus est in illo instanti, cum 20

time; so thcre . , 1^.. • i_-i

is no time at totum tunc deest. Et per consequens, cum ntchil est,

all, it anything Ut f a l se asseritur, nisi illud quod in illo instanti est,
exists, lt exists n ... .

for ever, and nullum tempus esset; vel aliter, si aliquid est, lllud

eternal. semper est. Et ideo non est | possibile 2 m istam viam li 1 ?7 h
^. ut it is felse n U0 j deus semper est : quia si sic, quodlibet infini- 2?

that nothing n . r . . ^ . .

is but in this tum diu est, cum diucius quam semper nichil potest

instant.

esse.
There are many fr t s } c j e rnultis replicacionibus quas alias replicavi,

other sinnlar . .... .

arguments that sic loquendo de sciencia dei et eius determinacione et
unanswerable. possibilitate rerum, restant quotlibet insolubilia vie con- 3o
For mstance, trarie que sunt fallacia isti vie. Ut, si deus scit aliquid,

as regards the ~ . ' . . " '

immutability idem est, et necessario semper scit omnia que erunt
knowledge ve ^ fuerunt. Ideo necessaria omnia que erunt vel fuerunt
sunt pro tempore suo, licet non modo. De inmutabilitate
vero divine sciencie sunt dicta multa sanctorum et 35
raciones, cum aliter foret minoris permanencie quam
sciencia creature. Ipsa enim non continue variatur pro-
porcionaliter ut cognitum variatur.
and the free Item, si deus se determinat facturum aliquid, tam

detcrmination , , r ... .

ofHiswill. certe cognoscit quod determinat se esse racturum illuu,4o
sicud ipse scit, quod ego determinavi me esse facturum

i5. et deest B. 3i. sit B. 39. fu B.

CAP. X. LOGICA. 169

aliquid, sed propter determinacionem illud 2 m est ne-

cessarium, scilicet, quod ergo determinavi me esse

facturum quodcunque: ergo, et primum. Ideo, sicud omne

verum est necessarium absolute vel ex supposicione,

5 sic omne necessarium absolute est contingens ad utrum-

libet; quia quo ad causacione dei liberrimam, eque

possibile est non esse sicud esse; que sentencia non

potest sustineri nisi ponendo deum esse ante instans

temporis, et posse eque non causare datum effectum

losicud umquam potuit.

Et per hoc plane patet solucio ad antiquum sophisma Answer to

de Cristo vidente quemquam in verbo, vel veraciter sophism

asserente quod dies iudicii est tunc. Sicud est necessarium ^u eI ? l i ve t0
.... ... . Lnnst sccing

quod Cristus sic vidit et dixit ; lta est tam necessanum any one in the

i5quod sic est. Et similiter sicut potest esse quod non the person did
sic est, sic eque potest esse quod non sic vidit aut notyet cxist) :

^ . r * . as Lhnst saw,

dixit. Et solum m hoc stat vera solucio, quando omnia so it is
subterfugia sunt rimata. Nec aliter video quomodo uts^only ttius

potest logice sustineri vel defendi sensus scripture, di- tnat Scripture

' . , . . J. can be

20 centis nos omnes esse nhos Adam, Cristum esse filium explained,

r, -j . £]■ auu • • -u sayine tliat we

David et filium Abrahe, cum eius semintbus; quia cum are sons of

quilibet nostrum ienorat geneloyam particulariter exem- ..A'' 11111 *?•
" . D . . . Wemustextend

plative generacionem huiusmodi, oportet ad ultimum present time

1 j j- »• * • u • .. from ourselves

concedere quod dicti patnarche m magno tempore t0 t he
25 mediate eenerarunt illos filios; et per consequens, si patparchs and

P ' r " ' to Adam; tluis

aliquts sit filius tahs patns, tunc habet talem patrem oniy can we

i- t. u ^ ■ ci* r- j havesuch a one

et alius habet tpsum filium. Ex quo sequitur quod re- f or f a ther.

lativa sunt convertibilia in tempore.

Unde alias posui adversantibus illum casum quod Acaseput:
r n Peter is

3o Petrus, Paulus, et Linus sint omnes homines, et Petro predestinate,

predestinato existente patre naturali utriusque sequen- are foreknown'

cium prescitorum, sit Linus pater spiritualis Petri et l ' cler 1S "^ 111 "; 1 '

. ' . ' l ,. . . . father ot Paul

Pauli. et sit Paulus pater naturalis Lini sine progressu and Linus,

.. •' • /.,- ■ • r^ • 1 . 1 • i-L ^ Linus spirilual

ultenon filiacionts. (|uo posito, videtur quod cuiushbet f a ther of Peter

35 hominis filius est persona dampnata, ut patet expositorie and Paul,

isti vie. Et tamen alicuius hominis non omnis filius est natural father

persona dampnanda; quia aliquis filius hominis non Supposing

est persona dampnanda, quia Petrus, qui est filius them to be all

1 . x . ' ." . n mankind, the

Ade, Abrahe, et alicuius patriarcharum qui non sunt modo. son ot every

N,i . .1 i- , • • • , r^ ■ man is damned,

ullus autem cathohcus negabit quin, sicud Cristus yel a son t

fuit filius David et Abrahe ad bonum sensum, sic omnes man ( Peter ) is

not damncd.

i5. sic B. 21. feibo B.

170 JOHANNIS WYCLIF ■ CAP. X.

Wc are sons of posteri Judei, ut dicit beata virgo, eciam nos sequentes j B i58 a

Abraham, and, • • , ,. • . t , c ... . , ,

by naiure, oi ipsos in monbus, ut dicit Apostolus, sumus hln Abrahe

Adam. imitatorii, et omnes nos filii Ade naturales. Nec occurrit
How is llns, .

if we michi quomodo restringentes tempus vere expriment

say that nothing , , . , .

i s ; ; bm wiiat is sensum horum, cum secundum eos nec Adam generavit 3

non existing? aliquem nostrum, nec aliquis nostrum descendit ab
Adam ; quia nec Adam pro primo instanti sui, nec ante,
nec post, descendit de hominibus qui descenderunt ab

Thcy wouid Adam. Et per idem argumentum nec oenitus de homine

also have to ... D

grant that a mortuo ante infusionem anime habet patrem; sed foret 10

posthumous 1 n,- c • • t-^ • j

child has no nude hlius remine et non vin. Et sic de occisione
fatheratall; hominis, de causacione sani distantis, de existencia ora-

and thcre are ' . '

manv other cionis, de successione generacionis et subiecti agregati

likc difficulties. ■ • • • , • ■ •,

ex diversitate sibi succedentibus, que omnia essent m-
possibile isti vie solvere, admisso modo loquendi autentico i5
et wulgari.
All that was or Intellecto itaque isto sensu benedicto, quod omnia

will be is, cacli n .

thinR in its [que] fuerunt vel erunt, sunt; singulum tamen tempore
own timc ; this , ■ -i 1 •

a«rees with suo > ut locuntur tam philosophi quam scnptura, est

Scripture, facile resnondere ad instancias. Nam auctores et wultius 20

philosophv, * . .

and vulgar naturahter nunc laxant et nunc restnngent pertinenter

speech, and • ,• ^ •, • j n

solves all suo sensui; et sic distnbucio ac negacio acomoda tollunt
dithcultics. controversiarum apparencias.
A third opinion 3^ via dicit quod tempus et quantitas [sunt] continua,
time is a quasi multiplicata linea successiva, sed tantum profunda- 25

quantity which; lur j n existencia accidencium quod ponit quodlibet eorum
though . . ^ .

successive, posse per se existere; et sic quamlibet partem temporis

can be • ■•, _,■ , . , .

indcfinitcly esse mstans ; posse quantumubet diu prolongan ex dei

l cn stiiened by omnipotencia, et quantumlibet indifferenter poni pro

Power. quolibet; contra quod alias diffuse argueram, probando 3o

proved that no q u °d nullum ultimum singulare quantitatis potest

individual maiorari vel minorari; quia, cum ad talem motum re-
quantitv can be . . ... . .

lesscfied or quiritur aquisicio vel deperdicio quantitatis tamquam
incrcascd. -, ■■,- ■ ■• , ...

sensibniter motum huiusmodi; sed una successiva ldem
subiecto, sed non idem numero quo ad tempus et partes 35
intrinsecas. Tempus ergo est diuturnum ad quod alia
diuturna per accidens debent reduci tamquam primam
mensuram illius generis; quia si sibi accidentaliter in-
esset duracio, per idem et illi duracioni; et sic infinite.

1. u'ga B. 12. tacone taccione? B. 12, i3. exna aro"i» B. 18. que
deest B. 22. after ac an illegible word ; looks like ac crossed off B.

24. sunt deest B. 26. exnca B.

1. Beata Virgo. See Luke I, 55.

CAP. X. LOGICA. 171

Item, si instans temporis posset quantumlibet diu If an instant

servari, superflueret deum producere aliquod tempus, long whiic 3

et ner consequens illud instans foret divisibile successive ~ w 1 h j' snou|d

1 . , . . . . . Ciod have made

et habens mfinita instancia tempons generata continue; timc. j

5 et sic ultimum singulare instantis non duraret, sed idem besides^would

instans numero 2 m subiectum et non secundum formam, bc divisible and
. . ' contain othcr

ut loquitur Anstoteles. Aliter enim tolleretur modus instants.

loquendi de prioritate instantis vel temporis, et per b e co t me°of
consequens successio. Si enim instans eternitatis non priority and

s u ccc ssio 11 .^

iopotest durare successive sine tempore distincto, multo

magis instans temporis non potest sic durare. Aliter Ali would

enim possent successive hore, dies, menses, et anni; et jndTvisibie' 2

totum foret instans indivisibile secundum successionem. instant, and
_ . .... . ....... mcn would

Et sic qunibet sctret prenosticare quando est dies ludicn, know perfecily

i5vel quodlibet futurum, quia in hoc instanti; et sic de event would

aliis intricacionibus iacentibus super eos qui ponunt take place.

tempus quodlibet esse celum.

Item, si per tempus posset sic durare, tunc quotlibet if time could

tempora possent succedere simul, et per consequens o UI e " 8 short

20 minus tempus parificari cuilibet maiori in diuturnitate. time might be
. r made equal to

Et stc oportet ponere tempus habere aliam quidditatem a long one,
Bi58 b preter duracionem, | quia omnia tempore eque diu du- require 1 another

rancia forent per illa, et per consequens deus prerooando CSSC11CC besides

v v ,. M l . & duration;

quodcunque tempus cum reliquo, panhcaret lpsa ad otherwise

a5invicem; et sic instans, vel hora, et huiusmodi, per "differentiate

accidens forent huiusmodi. Vel aliter deus non posset tw0 different

j i- tvt times.

sic servare quodcunque tempus cum rehquo. Nam tunc

deus posset facere talia tempora simul incommunicanter

currencia informare subiecta; et per consequens cuius-

3o libet essencie duracio ponendum esse tempus. Et cum Every
nullum tempus per accidens sit tempus, quelibet temporis durati<on°would
duracio foret tempus. Et per idem duo talia equalia betime;
possent simul componere 3 111 ; quod foret omnimode
superfluum intensive vel extensive; quia sit res per in-

35 finitum magnum tempus durare et esse quantumlibet

brevis periodi ; ut, posito quod infinite hore, simul and infinite

currentes quo ad fines et inicia ; constituant unum tempus wxmld make^up

quod foret infinitum raaenum tempus preter maenitu- a time that is
\. „ .. & ^ .t . & . infimtely great.

dtnem molts. 1 alta multa possent excogitart contra vias It is foolish to

40 huiusmodi, circa que ; ut dicit Aristoteles, est magis about C such SC a
fatuum sollicitari quam est fatuitas impugnandi. theory.

5. i d =idem? B. 12. fuccc 1 " 1 B. 18. p B. 23. progando B.

29. in fore B. 3o. pom B.

I7 2 JOHANNIS WYCLIF ■ CAP. X

The denia) of Et corresnondenter dicitur ad opiniones neeantes

all accidents is . ... . . . , . . °

vcry imphiioso-omnia accidencia esse; m hac evidencia: si sunt, tunc
phical; sunt res q Ue p OSSun t per se existere; que opinio nec
est philosophica nec theologica sicud nec eius evidencia.
Ideo accidens ex opposito metaphysice distingwitur a suo 5

subject and subiecto. Alias tamen, cum declarative supposui quod
accidcnt arc , 7

contra- mundus sit universitas creata, que est unum compositum

distinguishcd. ex omn ibus subiectis preteritis et futuris, moralibus et
Timc is the materialibus, cui insunt omnia accidencia; et ilhtm

duration ot the , , . .

world in mundum durare in transicwne successiva est tempus, 10

S chanee VC q uo ^ individuatur a mundo et genere motus, et men-

It is now herc surat omnem motum particularem. Et sic prius secundum

anJ^houghVt § enus sunt P rms et posterius in analogo motus quod

may be said in tempore [est], licet prius fuit in tempore directe in

to be in the . ... . .

tirst heaven, tempore quam ln aliqua specie motus. Et stc ; ltcet i5

°" f"""''! nullius partis mundi duracio sit tempus, tamen princi-

by which all is palissime secundum Aristotelem est tempus in primo
measured, yet , ... . , ■ , . c ,.

ifitshould mobilt vel corpore celestt quod est quasi forma mundi.

^rii ',"' d ,H!' ly i Verumtamen, si totus orbis celestis annichilaretur, vel
were to move, omnino quiesceret, mota sola rota figuli, foret continue 20

timc would be • . .-, ,..,..,

thc same. ldem tempus. Et sic, cum pars mundi lndivtduatur a

tempore, patet quod absolute impossibile foret illum

mundum, subiectum tempori, produci, nisi producatur

cum tempore eodem modo.

Another time Ex quo videri potest ulterius quod sicut nullum 2 5
wonld mean , r ■ • ,

another world. tempus vel mstans potutt tutsse prius vel postenus

quam fuit de facto, sic non potest esse novum tempus,

The first of all nisi fuerit novus mundus. Nam instans eternitatis est
instants is that , •, , , ...

ofeternity; omnino lmmobile quo ad gradum pnontatis, cum

nullum instans potest esse priusquam instans eternitatis 3o

est de facto, eo quod habet gradum prioritatis summum

thc sccond is possibile. Et inmediate post ipsum evenit nrimum

the first instant • . ... ,

of the wor!d's mstans tempons, a quo omnis pnontas vel postenontas
othe^rTfoilow* tem poris mensuratur. Alia vero instancia sunt posteri-
in ordcr, as ora, ut ab eo magis distancia et esse priora quo primo ?b

they are nearcr • ,. , „

td or farther mstanti mundi singulanter propinquiora. Et cum

"iiistant" St nullum instans temporis potest sibi esse | propinquius, B i5g"

videtur quod nullum instans temporis, nec ipsum nec

aliud, poterit esse temporaliter ipso prius, et per con-

sequens mundus, tempus, et instans, cum eius simili-40

5. exa'o li. 9. malib^ z malibo. B. i3. ft' B. 14. est deest B;

ib. drc B. 21. 1 dinia' B. 2\. eodeoo B. 28. nowus B.

CAP. X. LOGICA. 173

bus erant ita primo temporaliter sicut de dei potencia
potuerunt. Ex quibus videtur quod mundus non potuit
fuisse eternus a parte ante, cum tunc quilibet dies
noster esset infinitum cicius quam tunc foret.
3 Sed dimissa ista subtilitate logica et philosophica, We ought here

■ . , , , l • 1 "i"» t0 notice other

videndum est quomodo locuntur hommes plus puenhter modes ot

sapientes. Ipsi enim propter variacionem in logica sepe W h?ch. re a Si °i n

verbaliter contradicunt, ut sapientes concedunt quod philosophical

homo est homo, licet modo nullus homo sit in actu. apparenf

iolpsi enim ampliarent ad omne ens actuale, ad omne c °Th| d wUe" S

ens possibile et ad omne ens intelligibile, quia aliter extending entity

esset intelligibile superius ad ens, et intelligibile supe- possibleor

rius ad esse; ct sic posse non presupponeret esse. Et L 1 ""^!,'.

in isto homines multipliciter variantur; ut aliqui con- a man is a
, , , ,.., man, even were

iDcedunt quod homo est semper quodhbet istorum ter- there no men

minorum esse, et negant quod homo est homo, nisi Bllt ex s 'o m n e s wi n

habuerit existenciam actualem. Unde illam proposicionem, «rant that a
1 • 1 , . 1 • , 1 man is

homo est, sic converterent: ens est, vel potest vel mtel- intelligible or

ligitur esse homo; unde negarent istam consequenciam : Jfoi 3 tiiat' he^is

20 Antichristus est, ergo est aliquid; sed, est intelligibilis a man, unless
, .,.,._. , , . , ,. he exists.

vel posswilis. Et lta concedunt quod non est ldem di- They say:

cere: hoc est album et hoc album est album: quia, ut J^a" Thlsn^fite

dicunt, hoc album necessario est album; quia sic intel- thing is whiie,

ligunt: hoc album est album : Si hoc album est existens, same, the

ibillud est album. Illud negant quod necessario est album ; me a e n c i < n n T d . //•

et sic concedunt quod omne futurum necessario est this white

r . . . , thins exists, it

ruturum, sicut omne presens necessano est presens. Ad iswhite.
tantum ergo prodest taliter variasse, quod per hoc in- to^know^these
telligi possunt auctores et sensus equivocantes. different points

3o Probabile ergo videtur ampliari hoc verbum es/ ad w e pre fcr to
connotandum omne tempus possibile, sic scilicet, pre- lls me a n inc der
teritum et futurum, cum preter tale non potest esse extending, is to

^ . , . , c nll future and

tempus. Et communiter concedendum quod omne ru- past t ime.
turum vel preteritum est, quia in magno tempore ^ 1 . 1 ^* '"nifnot 31
35eterno: sed non in quolibet instanti vel qualibet parte at every instant

. . , . . of tliat time

tempons; srcut omne quod est, est m magno srtu a threefoid
mundi; et nulla tamen eius parte est omne quod est. proot of this.
Et possunt esse ad hoc 3* evidencie.

Primo, quia sequitur ex opposito quod omne [quod] T - ^i a | e I e s r . ls '
40 est, illud semper est, quia in instanti quod est presens,

5. locazphica B. 14.. zitfto pro et in isto B. 39. quod deest B.

174 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

ut communitur exponitur. Si A instans aliquando est,

et non est aliquod quando quin in illo A est, tunc A

it follows tliat semper est. Et per idem, omne quod erit, erit semper,

always future, et omne quod fuit fuit semper, quia per omne tempus

and the past et omne instans. Et per consequens, omne tale foret 5

ahvays past. . .

sempiternum, quia a tempore per quod deus duravit

capit eius quandalitatem. Pari enim evidencia qua con-

ceditur quod quidlibet durat per omne tempus, conce-

dendum est et [quod] quodlibet futurum durabit per omne

tempus; ut patet ex dictis. Sequitur enim: tunc erit ita 10

qnod hoc durat per omne tempus; ergo, hoc tunc durabit per

It is too strict omne tempus. Sed ex alio latere negant quod deus vel

interprctation aliquid semper erit vel semper est, quia solum per

Gocfiwl^av nisrans > se d multa fuerunt et erunt semper: que omnia

because ' cum consequentibus sunt nimis literalia. Et probacioi?

only in one omnium istorum pendet super isto quod, si aliquando

fof etenlitv) er ** °i uo d ^ oc sem P er e st, aliquando erit ita quod deus

GodV scit quod hoc semper est ; et cum deus I nichil potest BiSq 11
knowledge , , . , ,

of everything uesinere scire, deus semper sciet quod hoc semper est ;

,S ?herefore and et P er consea , uens semper erit verum quod hoc est 20
whatever is, semper. Et ita hoc semper erit. Concedendum est ergo

1 S *1 1 VV 3\'S 1S • • .

the object of probabiliter quod nichil semper est, nisi id quod est
^Yet^we^inav 6 ^ n omni tempore, utputa tale quod semper fuit et
grant that semper erit; sicud mundus et alia sempiterna que in-
nothine is 01111 •

always except ceperunt esse. Sed deus ultra hoc est eternus, quia eius 25

tTme or exists demonstracio est supra tempus. Ideo est prius tem-

above all time. pore.

SO sa e ^God S ^ 1 - S1C intelligentii sunt auctores qui concedunt quod
couid liave deus prius potuit produxisse mundum, sed ipse non

created the .... , . , , . „

world before potuit prius fuisse productus. Deus enim habet m eter- .10
the^worMcould mtatc P osse a ^ producendum mundum; sed mundus
not have been non potest esse vel fuisse. Et ita est de omnibus si-

created bcfore. . ... . , .. , .

miiibus. Idem ergo est dicere quod hoc semper ent

et hoc erit semper } cum adverbium sit adiectum, nisi

in illo tempore. 35

i!' etenia/time 1 2 ° con fi rmat ur per hoc quod aliter negandum esset

we must denv tempus esse ; ut superius tactum est, quod nemo con-

saying that it c i p i t ; et quod tempus componitur ex partibus que non

is made up of sunr eo q UOtl componi ex aliquibus est causari ab illis;

parts that arc i r ?

not. et pcr consequcns omne componcns est, sicud omne 40

causare presupponit esse. Nullum ergo tempus habet

a\f\ B. ■/. quod deest B. J4. adic"" B.

CAr. X. LOGICA. 175

eius magnitudinem a partibus que non sunt; quia tunc

magnitudo illa non esset, et per consequens tempus

illud non esset magnum. Sed sicut tempus in nullo For at no

... , u 1*11 single instant

mstanti haberet partes, vel saltem solum lllas que con- wouid time

5 tinuarentur ad illud instans, vel haberent illud instans nav . c exi . stin s

eis intrinsecum, sic correspondenter tempus pro nullo nothing wouid

. e 1 i-* 1 i- be at anv single

etus tnstanti foret magnum; vel aliter solum pro medio instant.

eius instanti haberet medietates, et solum posset habere

duas quartas; et sic de aliis partibus aliquotis. Et solum

loquando iste partes non possunt esse, tunc sine dubio
omne tempus maneret continue indivisibile, nunc magis,
nunc 2 m quod essent partes vel non essent partes a
quibus caperet eius quantitatem.

Conceditur ergo quod omne tempus est divisibile, Thus ajl time

i5et habet omnes eius partes, sed non simul propric; into parts, but

quia non pro eodem instanti, sed in magno tempore n " c "^ xi °j x ^nd

eterno, et sic alias prius et alias posterius. Nichil tamen nothing of

, , , m ..... time is all at

habemus de tempore 2 m se totum simul, nisi mstans. nce, save the

Unde necessario omne tempus est eque celeriter in I{ f^fo^"^^

20 corrumpi sicut in senerari. Nec potest esse, nisi ita time vanishes

• nsfisttisit

velociter corrumpetur et generaretur 2 m partes, sicud comes into

posset aliquod tempus corrumpi. Nec sequitur per locum existence.
a simili quod sicud ponam esse de rebus permanentibus,
cuius non est possibile dare causam ponendo tunc esse

25 rem absolutam que ponam per se esse. Patet igitur We cannot,

. . thcrcforc

quod non contingit bene examinatum vere loqut tn affirm anyth'ing

materia de tempore, diffiniendo tempus vel continui- ^"^^out" 16

tatem, temporis prioritatem et alietatem, et ceteras pro- positing its

. , , . • ... , composition

pnetates accidentales tempons et tnstantis, nisi ponendo out of

3otempus componi ex non quantis, et ampliando hoc '"n^ants' 6

verbum modo quo dictum. Quomodo, queso, aliud extending the

^ . . . . . sense oi the

foret ante vel post aliquod tempus vel tnstans, vel mter verD ls _

instancia, vel unum instans prius reliquo, si semper

necessarium est nullum instans esse cum reliquo?

35 Semper enim sciretur sic non esse.

3 contirmatur illud de fundamentali significacione m. This can be

vocabuli. Nam secundum precipuos hoc verbum rectum, pr b y ve t ? ]e b ve ' r d v es

est, sienificat mere substanciam, sicut pronomina, quia signification of

. . , . , • ii- the word.

B 160" signtficat esse | , quod est essencia, non quomodo ali- Est is the
4oquam proprietatem accidentalem vel differenciam spe- ve rb, b ligSifyfn g

cificam a qua res caperet suam quantitatem, sicud essence, and

1 * not accident ;

11 nc B. 12. nc B; ib. essentt B. 17. alTB. 23. pom B.

25 pom, B.

176 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

thus it does not faciunt omnia, non transcendencia; nec connotant de

connotc time by ,. , , , ,. . ,

itself. If it did, se ahquod tempus, sicud verba adtecttva; quia deus
God 111 etenuty tunc non sc j ret se esse } n eternitate suhducto tempore,

woulu not *

know himself quod est impossibile cum in eternitate sit esse vel fuisse

there would be vel fore, cum eternitas sit 'Mnterminabilis vite possessio 5

thcrc : no ldea tota s i mu p\ jr t hinc, secundum grammaticos, hoc ver-

ot time. ' o

Est, thcrefore, bum est significat pure presens tempus, sine successionc
stands for the D _ _ , , „• • -c

present, connotata, et est verbum substantivum, non signtficans

without any principaliter accidens adiciendum subiecto, sicud talia

addition, as in , /••/-■

adiective verbs, verba, currere, movere, Jieri. Lurrere enim est motus 10
adiectus esse rei, et ita sunt quantificari, qualificari,
referre, agere, pati, ubilitari, temporaliter durare, poni
et habere. Ista enim sunt novem genera accidencium
adiecta substancie, que est esse vel essencia rei: ideo
vocantur verba adiectiva. Et hoc verbum esse subiectum i5
substantivum non predicatum in quod vel in quale,
and signifies modo quo termini connotantes qualitatem rei, sed
mcrely mere dicens primam questionem de subiecto, quod est

existence, not h ~ . ' ~

genus nor et non quid est aut quale est. Et ideo ens non est

species. ,. . ...

genus ; cum omne genus dtctt quiditatem presupponentem 20
questionem, Si est, vel esse rei cuius quiditas queritur.
Bcing thereforc p atet er g;o, cum hoc verbum, esse, sit causa indiffe-

indiltcrcnt to ° ' ' . . . .

time, Est rens ad tempus connotandum, principaliter significat
etfrnity! eternitatem, quod libere potest homo uti ipso ad quod-

and, though j| Det tempus indifferenter connotandum. Et si obicias 25

used by '

grammarians in quod gramatici determinant ipsum ad tempus presens

the present, tJ ... . ,,• , j-rr

connotandum, dicitur sine dubto quod mdinerens est
it is indiilerent a j omne tempus connotandum secundum gramaticam;

to all time, and h t ° . . '

can be thus quia posito quod semper fuisset ista proposicio: Tem-

applicd to any ' c . , . • „ „

permanent P li s est, semper futsset vera; et hoc verum est continue 3o

truth. connotasset omne tempus, cum non caderet a sua conno-

it does not tacione, propter lapsum temporis. Unde et hoc nomen

we say that tempus presens omne tempus significat. Et ex istis patet

something is, q UO j non S equitur, A est, ieitur in hoc instanti; sicud
that 11 inust be * n . . ? . .

at this instant. non sequitur Sor currit, igitur Sor currit in hoc in- 35

stanti vel in ista parte temporis. Nec sequitur cum

medio ponente hoc instans vel istam partem temporis

14. io' B. 16. fubm fbm B. 17. t'ino B. 19. quid non B.

2J. significat principaliter significat B. 3i. ouoiafl^ B.

5. This definition is a famous onc, given by Roetius (De
Consolationc Philosophica, 1. III. prosa 2. near the beginning),
and generally adoptcd by Scholastics.

CAP. X LOGICA. 177

esse. Et isto modo intelligendi sunt sancti qui dicunt Aii ihings are
deo omnia esse presencia in eternitate, quia, ut dicunt, ;„' Iternity ; the
temnus adiacet eternitati secundum se totum, ac si wlloIe ot time

\ . . bemg a sort of

qualitas mundi adiaceret deo qui faceret se esse ad om- accident of
5 nem eius punctum. Nec dubium quin conceptus sic lo-
quencium sit verus, quamvis quandoque videbatur
michi extraneus.

Sed contra illud argumentatur. Videtur enim primo Objections:
quod omnia instancia possibilia sunt simul, quia in hoc 'instants are 6
10 maeno temnore eterno. Et per consequens omne quod . sl . multaneous ' ,

. ' . . . . . * bemg ln eternal

tuit vel erit est. Et sic nichil potest incipere vel desi- time; ali that
nere esse. Et per consequens, nichil potest corrumpi is; S nothing can
vel moveri, et sic omnia sunt eterna, quia intransmu- be g in >, or end >

..... . °<" change.

tabiha. Si enim Sors potest transmutari, ipse potest

i5esse ubi, quantus, vel qualis non est.

Videtur 2 quod omne quod eveniet necessario eveniet; 2. Whatever

quod si erit, est; et si est, determinatum est ipsum happens'

esse; et per consequens necessario est vel fuit quo ad necessanly.
, . n For what will

deum. Ergo est tam determinatum hoc esse, quam beis; what is,is

1 . , . . determined to

20 determinatum ent unquam hoc esse; et sic mors cuius- be as
cunque viventis est cum eius vita; nichil ereo reliquo nccessarily now

R /• b . 1 ' t> M asitever will be.

b 100 cercms | q UO ac j deum.

Videtur 3° quod omnes contradictorie veritates simul }■ •£■''

^ . . . contradictory

sunt; ut puta esse et non esse Sortis simul sunt. Si truths exist at

2? enim mors rei est, tunc non esse eius est; et si vita a ny hfdTviduaPs

eius est, tunc esse eius est. Cum ergo omnis mors vel bein S an . d hls
. . ° not-being

vita que tuit ; est, vel erit, est, sequitur quod omnes coexist; so do

contradictorie veritates sunt. Et sic de contrarie, priva- L ' & c . *"' '

tive, et relative oppositis.

3o Ad primum dicitur quod conclusio non sequitur; Answers.
• -u-i- • 1 -i •!• • 1. It does not

nec sequitur omnia possibiha simul esse possibdia tnter f iiow that all
se, quia multa sunt possibilia que nec erunt nec fue- possibies

^ . . 'T>" e possible

runt nec sunt. Ymmo, quamvis omnia preterita et fu- together, for

t • 1 j manv vvill

tura sunt, non tamen tempore simul sunt; sed unum never exist.
35 est in tempore suo, et aliud in tempore suo. Nam ad As to past

r . ' l . . and tuture

esse simul in tempore, requiritur esse in eodem instanti things, they

d, iii- exist each m

secundum se tota, vel secundum aliqua their right time.

ex quibus sequitur ipsa esse pro eadem mensura tem- Simultaneity

/ ~ ' * requires two

poris. Sicud ergo non sequitur: Ista sunt in magno things

j , , • • r . . to be at the

40 mnnao et sunt simnl loco; lta non sequitur: Ista snnt S ame instant

in magno tempore; igitar, sitnt simnl tempore; sed an t Q gther Iy

4. qs B. u. n 1 B.

178 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

As two things requiritur instans mensurarc illa que sunt simul vel 2 m
in thc woi M . ... ., ....

are not suas essencias, ut contingit de motibus subitis, vel se-
llK samTVicc'' C cunaum sua accidencia, ut contingit de modis essendi,
accidentibus instantaneis, quibus sunt omnes res tem-
porales. Sicud ergo non oportet res esse simul loco, 5
quamvis relaciones earum sint simul, sic non oportet
res esse simul tempore; et sic pretericiones aut futu-

so tiicy are not riciones earum sunt simul, sed oportet unam vel par-
simultaneous, • , ....

bccause thcy tem eius esse per locum per quem est aliud vel pars

b0 ''time St '" ems " ^nde Aristoteles concedit ultima contiguorum esse 10

Sameness of per eumdem situm indivisibilem. Quandoque autem

smmnaneiiy locuntur philosophi largius de simul, tam tempore quam

'bc ^m'derstni')j l° co - Conceditur ergo a quibusdam quod omne tempus

in a wider vel instans quod potest esse est, quia in magno tem-

the above. P ore e terno, sed non omnis substancia que potest essei5

.j v !' ll Vi . est, quia creditur quod multe substancie possunt esse
possible thmps J * '

are neithcr past, que non fuerunt vel erunt. Et creditur quod alius mun-
futii'ix^'ior'11'icv c,us non potest esse; sed de hoc viderit philosophus.
Wh"it"wc C 'l b n'' ^ * ta conceL i' tul " quod omne quod fuit vel erit, est.
is the Verumtamen, quando superius negata sunt talia, hoc 20

simultancitv of , • . , r. , .

aii thinfis iii thc erit au lstum sensum quod iiunt m eodem mstanti.
samc mstant Ulterius dico quod non sequitur ex isto quod nichil

We alsn tor thc . . * . n ^

same reason, potest mcipere vel desinere esse ; sed pocius sequitur
nothfng can °PP° s itum ; et cum omnis incepcio vel desinicio quc
begin or cease fuit vel erit est, quia in rnaeno tempore eterno, ib

to bc. ... . . . ° r

Everything is queiibet tamen in instanti suo, una prius et aha poste-
^ccording to r ' us - Quamvis enim omnia instancia possibilia sunt,

the ordcr of non tamen simul, sed sunt deo presencia, et ita prc-
its being, . ... .

and as only the sencia, et tamen unum aho pnus aut postenus, secun-

is^properryln L,um eie S antlss > mum ordinem. Nec cx hoc sequitur 3o
eternity, it quidlibet essc eternum, sed nichil novum ; sed pocius

follows that all . _, ' . , '.. r .

things havc oppositum. Quamvis enim omne bonum sit tn cterni-

'!',', V ,iMr, m ,!n'H S tate ; nichil tamen formaliter est in eternitate nisi eter-

num. Novissimum ergo tempore est illud quod est post

omne aliud in temporc. Et sic non repugnant sed con- 35

secuntur se in deo primum et novissimum ; non tamen

est recens aut senex.

Somc asscrt Et dicitur a quibusdam quod non est dare simi-
that there is no .. . . , . .

■lastofall Iiter novissimam vel ultimam creaturam singularem,

Cr t |iereTs'an Or S ' CIK ' cst e,are [primam], quia post omne instans vel 40

10. 9tigror-c B. iS. uidei't li. 21. ctad B; fb. fuit B. 35. rpugt I?.
38. Kr I',; ib. fim r B. 40. f d e da'e B ; ib. primam deest B; prius pro

posl B.

CAP. X. LOGIGA. 179

creaturam erit instans et alia creatura ; quemlibet tamen endless

. . i 1 . succession,

eternum a parte post potest dici novissimum quo ad yet every

11 .,- ■ 1 . creature can be

tempus, quamvis in nullo mstanti. Ahquid vero est C alled last

novissimum quo ad hoc instans, ut res que in ipso at , ne . raomc , nt
.... ■* ,. . . . n ' it begins to be,

:> mcipit esse; ahqua est novissima dies quo ad tempus

qeneracionis et corrupcionis; ut dies finalis iudicii. Sed and the Last

. . . 1 • • ' >av is tne cn< *

B iGi" simihter novissimum est solus deus, non sic quod sit of generation
c ■ j- i-i 1 ji_i 1 and corruption.

lnienor 111 ordine quam ahud, vel quod habeat esse vel Goc t j s a]so tne
perfeccionem accidentalem sicud partes mundi innovan- . last > !• e - j n .

1 . ... time, since His

iotur, sed, considerata quacunque novitate, mvenietur existence

1. 'ii i- • 1 extends beyond

ultra et extra lllam ahquam novitatem, non secundum al | f uture time.

substanciam vel accidens absolutum, sed respectivum,

cum causat omne in deo positum. Creatum est ergo

secundum novas habitudines relativas, que vocantur

i5 esse accidentalia a quibusdam.

Ad 2 m dicitur quod conclusio bene concepta est 2. We admit
1 , T. , 1 i- . the conclusion,

concedenda. Fro quo notandum quod ahquod est ne- ,f p r0 perly

cessarium absolute et aliquod ex supposicione. Abso- explained.

^ rr . Tliere are two

lute necessanum est, quod non potest non esse, sive necessities:

20 sit prima veritas, sive veritas creata sine qua deus non necesslty, such

potest esse, ut sunt j a et duo esse quinque, dyametrum as 3 + 2 = 5 >

quadrati sensibilis non esse cometram sue coste. Neces- diagonal a»d

sarium ex supposicione est verum pro aliquo tempore 'Jquare are

habens causam ex quo sequitur illud esse. Et non dicit mcommen-

. . surable,

2? quod illud sit semper; et sic omne verum contingens or hypothetical

i« • j j> •*. 1 .. necessity, that

est necessanum, quia si ahquid tuit vel ent, tunc est is tr ue at a

verum in maeno tempore vel eternitate. Et si illud est, " rtain time -

r ' dod has an

tunc deus habet unam volicionem eternam respectu eternal will

•ii" 1 • ^-u-r •» -11 j concerninc all

llhus vel sut convertibihs, ex qua sequitur lllud esse; thingsf

3o ut si Anticristus peccabit, deus eternaliter voluit quod

peccabit, vel quod peccatum suum punietur; et isto

modo volicio dei eterna est causa futuricionis pene.

Ideo, pari evidencia qua passivum comburiter de Everything is
■ . ,• i- ,• j- necessary by

necessitate naturah causata ex apphcacione calidi, se- t | ie et r cct f tne
33 quitur omnem effectum esse necessitate supernaturali . l \ irst Causc

t . ..*.-. wnich produces

ex causacione cause eterne formaliter inferentis. Sequi- it.

tur enim determinate verum est necessarium, omne verum 1S determinately

est determinate verum, ergo omne verum est necessarium. true, and

' . p _ theretore

Maior patet ex hoc, quia omne determinate verum est necessary;

40 necessarium esse vel fuisse: ut patet de qualibet vera

cv ^

11. a'qua no viten ' B. i3. catu B. 20. cata B. 22. quadralu B;

ib. cometar-f B. 22-23. Nctriu B. 26. nctriu B. 40. v'a B.

12*

180 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

logica illius materie; et, si aliquid fuit vel erit, tunc

ipsum est, iuxta illam viam. Ergo, si aliquid est deter-

minate verum, necesse est ipsum esse, et per conse-

quens est necessarium. Et minor argumenti patet ex

hoc quod omne quod necesse est esse vel fuisse verum, 5

est determinate verum ; sed omne verum est huiusmodi.

for every truth p ro batur ner deduccionem ad imnossibile, caniendo
must be ' ,

necessary, if wc quod non est necesse esse vel fuisse qnod Anticnstus erit,
it H to y b S e U mdeed cum noc q u °d 'P se erit - Si Anticristus erit, tunc verum
true. es t quod ipse est, et fuit, eo quod verum erit ipsum 10

esse et fuisse. Et omne quod erit est; et si est vel fuit,
necesse est ipsum esse, ut proximo deductum est: ergo,
si erit, necesse est ipsum esse. Et patet quod si est, ne-
This is true for cesse est eternaliter fuisse quod ipse erit. Et idem est
tver\iti\nl argumentum de quolibet signando; quia si aliquod ensi5
erit, tunc per tempus futurum est verum et necessarium
quod fuit; et per consequens pro eadem mensura est
necessarium quod per tempus eternum illud fuit futu-
rum. Et per consequens per illud tempus necessario
est futurum. 20

Hypothetical Omnia autem necessaria ex supposicione in hoc con-

neccssitv • •

impiies that the veniunt quod necesse est illa pro aliqua mensura esse.

rist^at^some ^cd noc tripliciter variatur. Nam aliquod tale necesse

period or other. e st esse eternum a parte ante et a parte post, ut deum

But we have ..... l t • • » ,

three sorts: velle Anticristum esse, et Anttcrtstum jore vel esse pro- 20
eternal°truths ductum ; quorum utrumque reciproce causat reliquum:
as God's decree primum, ut forma exemplaris, et 2 m ut materia. Nec

that Antichrist r . r .' ..

should exist, est mconveniens, sed necessanum, ahqua reciproce cau-

•oduction- sare m diverso genere causandi. Tales ergo veritates sunt

and these are supra omne tempus | ut futuriciones, pretericiones, dis-BiGi

above _alMime. i un cciones, et noticie dei. Et tamen contingentissimum

existence is est illud esse, cum potest non esse, sed non incipere

contingent. vel desinere esse. Aliquid eciam tale necesse semper

2 fo^r ever 6X1St esse: ut mundum et partes eius. Et aliquod necesse est

3. others for a esse non semper; et hoc tripliciter; et sic per omne 35
lonaer or . . ..... . .

shorter period. tempus aut mstans ln quo mstanti desinit esse, vel 111

omni tempore post instans sui inposicionis; ut patet

de istis; hoc modo et hoc instans est preteritum, est

futurum, vel 3 quod incipiat vel desinat esse simul ut

7. p* twice B. 8. q, twice B. 9. cu h c twice B. 24. app_ v ' B;
ib. app* B. 3o. ut B. 3i. noti e B. 3g esse que simul B.

CAP. X. LOGICA. l8l

rcs subite sine successione, ut res temporales que in-

cluduntur.

Ex istis patet quod nichil est [in]determinate verum, There is no

quia omne contineens vel est determinatum a deo, vel siich thing as
t ° . lndetermmate

5 convertitur cum determinato a deo. Nec repugnat ne- truth.

• ■ ..• Hypothetical

cessarium ex supposicione esse contingens, cum con- necessity is by

tineens sit illud quod pro aliqua mensura non est no means
o . . contrarv to

modo. Non sequitur: pro ista mensura hoc non est ; contingency.

igitur, hoc non est; quia inpossibile est aliquid quod erit r/jiWs «of o"/

i° vel fuit simnliciter non esse. Quondam tamen putassem sic a tllin S tnat

1 . . • r was or tnat 1S

dicentem insanire, quia mentes mvenum mfecte, et cor- to be.
poralium fantasmatum mutabilitate plene, non conci- thatthls^opimon
niunt prioritatem et coexistenciam eternitatis cum tem- was madness,

l t for I did not

pore. Et hoc facit philosophum mundum ponere coe- understand it.

i5ternum deo, et loqui multa impossibilia. Nec sic est howevT° S be

loquendum, nisi homo fuerit magis exercitatus in posi- we >i trained

cione. Error enim huius logice facit multos errare in using this

materia de necessitate futurorum. Putant enim aliqui ^^%r° r

quod omne futurum est absolute necessarium, forte thinking that
n . . ,. , , . all future

2opropter prescienciam, preordmacionem vel determina- things are

cionem dei. Sed hoc non sequitur, cum semper potest necTssary!
esse, ut dicitur, quod deus non sic scivit; et tam con- But it does not

' n , . . tollow.

tingens est mundum non esse vel non ruisse, quam con-
tingens est animam istam non fore, demonstrando

2? quamcunque animam producendam, quia potest deus
(sicud quondam potuit) non producere vel produxisse
istum mundum. Sed summe libere potuit hoc in eter-
nitate. Ergo adhuc sic hoc potest. Verum non est pos-
sibile quod posse dei pro aliquo instanti dependat, quia

3o tunc dependeret ab aliquo extrinseco. Et ex hoc patet
quod tam necessarium est deum revelasse vel scivisse
quodcunque contingens futurum, quam necessarium est
me fuisse. Ideo falsum est quod Cristus potuit mentiri Christcould

,. . . , not he, but He

vel dectpi, sed bene potest non dixisse, vel secundum m ight not have

35 humanitatem non fuisse. Ideo necessitas ex supposicione ^^"'x^ted 01

non excludit contineenciam ad utrumlibet; et per con- The free will
. ° , - •■ i ot man is thus

sequens non tolht hbertatem arbitrn nec casum vel S aved; chance

fortunam quo ad causam secundam, sed quo ad deum. a, Jh e ^£on? r

Et sic errando putamus ex magna ignorancia quod causes, not for

r . ° God ; but we,

40 futura sunt indeterminata. being i^norant,

think that the

future is
nndetermincd.

3. determinate B. 14. phus B. 37. cam B. 38. cam B.

l82 JOHANNIS WYCI.IF CAP. X.

Therearemany Conceditur tamen quod multa deus prescit que non
foreknown preordinat, ut peccata; et multa prescit que preordinat

and fore- et predeterminat. Et tamen iam vel nunc notest esse
ordamed, and r . '

manv tbat are quod nec nunc prescit, nec ahquando hoc prescivit,

°a" d there^mav' cum a ^ ei sciencia sequitur illud scitum; quia ista 5
bc things that sc i e ncia dicit relacionem dei ad coexistenciam sciti.

Ood docs not .....

foreknow; verumtamen quidquid deus prescit ; necessarmm est

He^foreknows illud esse pro aliquo tempore, et per consequens in

must exist tempore eterno est illud necessarium ex 'sunposicione.

hvpotheticallv r . . ...... . Ir

at"some part orNam | si deus prescit ahquid, lpsum erit. Et cum clau- B 162"
0t 1CI time e ^ erna «Jit contradiccionem aliquid eternaliter esse futurum,

and as it is distinewendo futurum contra presens, patet quod pro
mipossible that D . . r ... . , n . *

anything should ahqua parte tempons eterni est illud lapsum rn pre-
the ^futur^e/trifs teritum, et per consequens pro illa parte temporis eterni
thmgforeknown necesse est \\\ uc \ f u isse. Et cum necessario omne quod i5

will at a certain . n

time become fuit est in tempore eterno, patet quod necesse est

past - illud esse.

This is why Et isto modo intelligendi sunt patres nostri, qui

say^thal God dixerunt quod si deus quidquam prescit, necessarium

necessarily es t jpsum sic prescire, et illud esse, quia deo sunt 20
iorcknows tbat . r . r ,-,,,,-

which is omma presencia. Sed constat quod nlud dictum cum

thfnes^eing e ' us sentencia est valde remotum a sentencia que con-

present to Him; cedit quod absolute necessarium est deum prescivisse
thcy do not , , „. . ,,, •,

speak of hoc ruturum. Et si quentur quomodo debet exponi hec

necessity. proposicio, necessariwn est me esse, dicitur quod altero 25
My existence is istorum modorum probari potest: necessarium ex stip-

necessary, . . r r r

means that it is posicwne est me esse, ergo necessarium est me esse. Et
iyp0t S o etlCa y antecedens sequitur: hec est una veritas eterna ex qita

or that it sequitur me esse: erso antecedens respectu talis. Vel
necessarily M . . ° , . .

foiiows from potest sic exponi : ego sum, et legi vel 111 potencia dei m

1 ^an^eternal ° ordinate repugnat me non esse; ergo necessarium ex sup-
truth; posicione est me esse. Nec sequitur: Ego sum et hoc

or tliat, I bcins, . • .,, •

it is against thc instans est : ergo, ego sum in illo, quta tunc quodhbet

°of'God that I semper esset. Nec sequitur: aliquando non sum: ergo,
should not bc. non sunu N e c sequitur, Sum in instanti presenti; ergo, 35
sum nunc, cum nunc sit adverbium singulare. Nec se-
quitur: deus nescit hoc in B instanti quod est presens:
igitur, nescit hoc, cum necessario scit omnia presencia,
preterita, et futura cum singulari sciencia absoluta.

b. i a cu pro cum B; ib. fciam B. 10. Nam | nam Li. 11. fuisseesscB.
i3. after etcrni ; est illud lapsum in prcteritum underlinedB. 3i. r'pugnatH.

CAP. X. LOGICA. 183

Et si queratur quando neccssc cst talem futuricionem Whcn musi

esse, dicitur quod quandocunque aliquod est, necesse being ex u j£?

est illud esse, ut dicit Aristoteles. Et ita, si ens est, whcn x jL does

deus scit necessario illud esse, ut in hoc instanti erit ; and fhat instant

5 in quocunque eciam in quo est ipsum instans, necesse 'to Godl"

est illud esse. Et sic in hoc privilegiatur scire dei re- b . v

1 a unchangeable

spectu sciti extrinseci ultra scire nostrum; quia sciencia knowledge, far

sua est inmutabilis. Nam claudit contradiccionem ipsum suP ours! '

esse, nisi sciat illud esse. Ideo non expectat alteracionem

iosui, ut quidquam adiscat. Nec dicit scire suum habitum His tnowledge

in inso, sed relacionem, scilicet coexistenciam scientis signifies merely

" ' ... . the coexistence

ad scitum. Ideo est altenus racioms quam scire nostrum. of the knower

Et hinc est quod homo potest privari a presciencia, quia a \ m e n may"'
de potencia absoluta potest fieri non prescitus, postquam foreknow and

' ... . . . j . thcn cease lo

1 5 fuerit prescitus, sine variacione pari sciti. Sed non sic foreknow a
deus; quia si prescit quidquam, illa presciencia est any^chlnge^n
eterna, cum non potuit incipere prescire. Nec videtur lllc object; not

' r . so God.

quod potest desinere prescire. Ideo non potest de non His fore-
prescito fieri prescitus, sicut nec de sciente veritatem clernal^and

2oaliquam, fieri eius non sciens. Possibile tamen est quod therefore a
~ ' . . . . foreknown

deus sit cuiuscunque ventatis corruptibihs non scius. cannot become

Vel nescius erit; veritatem quam semper scit esse non "Yet^God^can

scit esse semper, cum scit eam aliquando non esse. Et know a

r ' \ . changcable

per illa considerata patet responsio ad 2 m , quia non truth not

10 exist at a
"Seqmtur. _ givcn timc.

Ad 3 111 dicitur quod non sequitur Mors mea est in 3. That my life

tempore quo vita mea est ; et sic quando vel dum vita^^^^ 1

mea est : ergo, est simul temporaliter cum vita mea; the same

' ° .' , , , t- • eternal time

quia, sicud dictum est quod ad hoc quod ahqua sint does not provc

3o S imul tempore, requiritur quod sint pro eodem instanti simukaneJlIs;

vel inmediata; sed ad hoc quod aliqua sint simul in for wc have
. ' . * ^ . . already stated

loco, requintur quod tpsa vel ahqua eorum smt m that this

Bib2 b eodem situ indivisibili, vel inmediata. | Unde, quamvis C0 ^J" n '" ; ,t

eius partes temporis sunt, non tamen sic simul sunt. . the same

r . . . . ■ ... . , instant, as it is

33 Nec est possibile ahcuius successivi eius partes simul requisite, that

esse; ut tempus a principio mundi usque nunc habet gi, 1 ^ cUexist,

partem currentem a principio mundi usque ad nativi- or touch each
r . . .... . . other, to be

tatem Cristt; et mter termtnos nhus partts et lpsum together in

nunc sunt mille trecenti et 83 anni. Unde, sicud po- spacc

40 nendo universalia, de levi pronuncciantur veritates quas

particulares homines reprimerent intricate, sic indubie

14. dep ata B. i5. p ri B. 21. scit B. 3o. mille fcenti ' S3 B.

41. rpmit B.

184 JOHANNIS WYCLIF . CAP. X.

The doctrine of in illa materia de levi et plane pronuncciantur veri-

much towards tates continentes successioncm ab illis quorum animus

a clcar elevatur ad considerandum eternitatem supra tempus,
comprebension . . r 1 '

of all these ubi ahquando solum ymaginantes sensibilia intricantur.

Ymmo, ut communiter loquendo de successivis, pro- 5

nuncciant nescii multas veritates ex quibus sequitur

opinio supra dicta.

A permanent Patet ergo quod, si aliquod temporaneum vel durans

being that per tempus sit temporale, quod non oportet deficere

exist 'during^a P ro omne mensura temporali qua est, tunc ipsum est 10

certain space of permanens. Et si sit aliquod per tempus, oportet partes

a successive succedere pro omni mensura temporali qua est illud

^"ifh^time ; S successivum. Sed inter ista mediat subitum, cuius esse

f n mensuratur instanti primo. Et si obicitur quod omnes

mstantaneous x "

being is partes temporis sunt, igitur in presenti instanti sunt ; 1 5
the^firstinstant P atet quod omnes concedentes sic tempus esse, conce-
ofits existence. d un t antecedens. Et patet michi quod consequencia non

Time has all . . . ~ "

its parts, but it valet pocius quam sequitur in suo convertibili : nna

\\'\<1 t I ~\ t~l V\~\ O I 1 ■ jm

one after pws temporis Jmt et alia pars temporis in eodem magno

another. tempore eterno erit : ergo iste partes sunt in eodem in- 20

stanti. Nec dubito quod repugnat aliquid esse in tem-

pore eterno. vel esse prioritatem et posterioritatem tem-

poris, nisi incedendo in viam veritatis predicamentalis.

It is not true E t s i obicitur communis sentencia quod nichil habe-

that \ve have ... "

nothing of time mus de tempore nisi instans, patet quod illud vere non ib

bnt one instant, . . • . M - • , , , ,. ,.

for how can we potest intelligt ad verba. cum claudit contradiccionem

haye an instant nos habere instans de tempore, nisi habeamus tempus
without having . . "

time? et quothbet partes eius. Ideo sic sane intelligitur: nichil

Unlcss indeed , , ,„ . .....

this means that habemus de tempore quod stt pnmo m tpso nunc,

we haye n j s j i ns tans; quod est verum, quia compositum ex duo- 3o
nothtng of time , 1 ' ■ •

that is voiv, bus vel 3 tMls aut quotlibet signatis instantibus non cst
but one instant. • • L .,.,

primo in ipso nunc, cum quotlibet eius tnstancia sunt

If two instants extra ipsum nunc. Ideo, ponendo tempus componi ex

unite to make ■_ . „».•, , • , .

up time, whv mstantibus, patet quod non est racio quare duo mstan-

Tthc 1 PasV aiid c ^ a com P onenc i a tempus sunt, quin per idem omnia 35
the Future? instancia preterita et futura sunt; et deus est in quo-

At all these ,•, . • . , . ,

instants, <Jod is hmet lstorum lta certus de quocunque vero sicud est

"tnith •°which y ^ e anc l uo: q n °d non esset, nisi ita certe esset quod-
implies that libet verum, sicud est aliquod, et per consequens ita

all of thcm aie , . , . , ...

equally determinate, sed non tta stabihter. 40

dcterminate and
truc.

9. tt perhaps crossed pff pro sit I'». 21. quia pro quod B. :>3. pfe"-
dictas B. 3i. livf B. 35. f l1 qu' B.

CAP. X. LOGICA. 185

Conceditur igitur quod omncs veritates que unquam aii truths are,
sunt vel erunt, sunt; sed non nunc. Et sic omnes op- u Jow* a ""
nosiciones relative, contrarie et privative, sunt: sed non a " relations,

1 ' r . . oppositions,

nunc; ymmo m tempore eterno. Nec esset possibile and

5 aliter esse relatam opposicionem inter prius tempore a c r on but^noTall
et suum posterius ; nec inter duo contraria, cum albedo aren .°, w ; .

r . . . tlns besides is

in me et nigredo in Sorte non contrartantur. Nec mter self-evident, by

privacionem et suum habitum, cum non possunt simul f opposition.

esse; nec inter condradictoria, cum non possunt simul

ioesse. Est ergo opposicio inter illa opposita in magno

tempore eterno, de quo intelligitur quod si unum oppo-

sitorum est, tunc reliquum est. Et libet vere loqui

quod omne instans est aliquod istorum, demonstrando

omnia instancia ; et aliquod istorum est nunc, et aliud

15 1 63* non est nunc, | demonstrando omnia que sunt in magno

tempore eterno. Non enim valet responsio que concedit YVe cannot

quod prioritas temporalis inter A instans et B instans ,|,\. jnstant A

est, et tamen sua extrema non sunt, quia sic prioritas ' s . bctoie B, jt
' . . . . . . either A or B

est sine postenontate, sicud nec postenontas cum prio- is non-existent ;

t- c 3 1 ]j» for that would

20 ritate. 1 unc autem rundaretur relacio, et dependeret j m p] v priority
tantum ab uno extremo. Sic enim loquitur commu- without

n . postenonty,

nitas logicorum, concedens tstam horam pro eius me- and vice versa.

,•-..-,, , j. . . •, Evcry relation

dio mstanti habere duas medietates ex quibus compo- mus t depend

nitur, ut ex partibus componentibus et concausantibus upon two
' . . r r . . extremes, not

25 ac continuatis ad hoc mstans; et tamen nle medietates one only.
non sunt, cum hoc instans sit extrinsecum utrique ; s tn ' e commori
earum. Certum est quod talia sunt impossibilia. Ideo doctrine ot

logicians,

relinquitur quod omnes partes temporis eterni sunt, et which is

per consequens omnia que iste partes mensurant. impossib"le.

3o Et si obicitur sic: qualitercunque erit, est ; sed neces- Objection:

sarium erit Anticristum fuisse, ergo necessarium est pecessary for

Anticristum fuisse, et sic de omni veritate: dicitur con- Antichrist to

J l . . . . have come ;

cedendo conclusionem, sicud patet in descripcione therefore it is

Necessarii. Sed non sequitur, Necessarium est Anticristum n j m to have

35 fuisse; ergo, non potest esse quin fuit. Hoc enim solum come; smce
J . ' t> ' r 1 J _ _ whatwill bc, is.

sequitur et de absolute necessario. Et ita, si ens ali- Here the

j c -^ 1 » «. tvt solution rests

quod ruit vel ent, tunc ipsum est; et econtra. Nec on , ne sense
sequitur: mors mea est : ero-o, e»o non sum; et sic de already

/J ... " . ' ° 7 . mentioned, ot

aliis denominacionibus, que videntur inferre negacionem. hypothetical
40 Ex quo videtur quod de nullo quod fuit vel erit con- We^must never

cedendum est similiter quod illud non est, sed illud adnilt tl,at

" anything past

or "future does

26. instanti (!) B. 3J. d,d,°» e B. 36. ct = erit? B.

186 JOHANNIS WYCLIF . CAP. X.

not exist non est tunc vel tunc vel modo. Sicud non sequitur:
absolutely, but , . -, • . . .

that it does A non est ll)l > er g° } tpsum non est ; sic tsta non sequi-

not exist in a tur: \ tl0n est tunc : isitur. ipsum non est. Si ereo non
certain part ot . ... " r . °

time. esse rei est ; tunc illa res non fuit vel erit. Unde talis

proposicio eternaliter foret falsa : hoc non est (demon- 5

strando rem que fuit vel erit). Nec quidquam tale

scitur non esse. Bene tamen scitur aliquid non esse

That 1 am not, nunc, vel tunc. Nunquam ergo fuit ita quod ego non

aS t"ue Cr S sum. Opposicio igitur contradictoria non potest esse ex

proposmon. parte rei, cum claudit contradiccionem unam veritatem 10

contradictam succedere alteri, eo quod contradiccio

tunc esset in re: omne quod fuit vel erit, est. Ideo

oportet cavere de negativis sine determinacione.

Another Et si obiciatur quod deus scit quidquam scivit, et

"knmvs^nie to P er consequens scit me fuisse et me non fuisse, et itat5

exist and not sc it contradiccionem, et cum non scit nisi quod est,
to exist, so He . ' . ... ^

knows a sequitur quod contradiccio est: huic dicitur quod con-

0Ontl 'so'a tlOn; sequencia non valet, sed antecedens concedendum est;

contradiction quia omne quod '"ns scivit, fuit, et per consequens

We replythat est, et ultra sequitui quod deus scit illud, sed non scit 20

contradTction ^ mc * esse nunc - quamvis nunc scit illud esse. Sicud

but not the enim tendit omne quod fuit vel erit esse in tempore
existence ot a . l . l

contradiction suo, sic scit omne tale esse, et altquando per conse-

I too°"kno\v q uens scl1 illud esse. Ymmo sic scio ego diem iudicii
many things esse. Et multa olim horum corrupta scio nunc esse in25

tliat are not, to ,.,.,...,

have bcen or to tempore suo, sed nichil scit llla esse nunc. Deus autem

at theirMmc. nun q uam scivit me non esse, quamvis omnem creaturam

pro aliqua mensura scivit non esse.

It is urged that Sed si argumentatur ex hoc quod eadem sciencia

Ood s ... . i . ,

knowicdge ot scit deus iore rem qua scit rem fuisse vel esse, quia 3o

paS pVe f sent rC is and ^ em est sciens invariatum, et idem est scitum: ergo,
absolutcly eadem est sciencia (Consequencia patet de homine, et
tdentical; ■ j • 1 j t- •

now identity in per consequens evidencius de deo. Et minor patet ex

.ugJieTidemitv ^ oc ^ 110 ^ omne fuisse vel fore rei est eius esse, cum
in the known". claudit contradiccionem fuisse vel fore rei existere, nisi 35

eius esse sit ut conceditur): hic videtur michi | quod Bi63 b
fuisse vel fore rei, cum sit sempiternum, et res illa
But tbough the temporalis, valde ditfert ab esse rei. Negatur: cc hoc in-

past and the P ... rr ... °.

tuture inter the tert esse ret"; ergo est illud esse - ; quia tunc omnis

existence of the
thing, they are
not that
existeucc. ^ ^^ m

1. tt ul tt B. 2. ita B. 7. scit' 15. 11. e°; ib. (/dicio B

12. essent B. i.|. fcmt B. 22. t"d' B. 26. scit B. 36. cuius? B;

ib. eefit ut o' B. 38. Ne r B.

CAP. X. LOGICA. 187

causa esset suum causatum. Sed de sciencia dei tripli- God's

, , !• i- -. 1 • knowledgc can

citer contingit loqui; vel formahter, ut dicit relacionem bc considered

in deo, et sic est accidens sibi prius naturaliter, sed e ^J™f'^? a

ponens scita; vel ut dicit habitum vel actum elicitum ; relation in God,

r . .. .... io n v •_ which posits

5 et sic non est sciencia essencie divine; vel o°, ut dicit the thing

substanciam scientem, et sic manet necessario eadem or as^act,

sciencia dei, non pocius variata propter variacionem 01- as implying

, , , -11 the cognitivc

rei, quam vanatur lux propter hoc quod llluminat subject,

manum et post aliud succedens in eodem situ post and sensc h, the last

tomanus absenciam. Et ita dicitur a sapientibus quod kno-wledge is no

, , , • morc vaned bv

eadem est hdes secundum substanciam credencium rei tlie variation of
futuricionem, que est credencium eius presenciam vel *| h ° l •jf ( ^ y tl t ' 1 a e
nretericionem, quia substancia hdei est de cuius futu- removiug of

1 . . ,. * , . . . that which it

ricio precedit, et esse subsequitur, et pretencio postrema. shincs upon.

iSSicud eadem est substancia noti et visionis qua cog- be^i^f in the

noscuntur membra malisna et antiqua ex tempore alte- cxistence of

, " .. , • somcthin^,

rata, et membra parva et tenella tempore precedencia. e j t her in the
Accipiendo ergo fidem pro isto credito omnis credens past £ utuTe n tllc
futuricionem rei vel eius pretericionem, credit esse rei
20 in tempore eterno, quamvis non nunc.

Et ulterius obicitur quod sicud ex dictis sequitur de It may bc said

, , . . , ± ' • that lf what is

hoc, erit vel fwt tunc est: sic econtra, si est, tunc erit future is, what
et fuit; et per consequens hoc instans est, erit, et fuit ; ,s > p S s ^ u . t t hf s and
quod nimis est confusivum dicere, cum tunc non esset would cause

,.„ . . , _ • creat contusion

2b differencia mter tempore verborum. Et consequencia anc j m j x up a u
patet ex hoc quod, si aliquod instans est, tunc deus ^ e e ^ s t s n ' g
in tempore futuro scit illud fuisse, et in eternitate scit in the future,
illud fore. Et sequitur: deus scit hoc fuisse, igitur, hoc presen t a s past,
erit, nam proposicio vera significat hoc fuisse, et ita

3o est ; ergo quod hoc fuit.

Hic dico quod videtur michi conclusionem esse I do not object
, , , ,., , • • to this

concedendam de quohbet quod est m parte tempons; conciusion so

sed non sequitur formaliter de alio, cum esse sit P r i u s ta j n0 gg t t "£g rds

naturaliter quam fore vel fuisse. Et ita conceditur omne that take up a

^ J J . c , part of time,

35 tempus presens esse pretentum et ruturum, sed non but the present

resnectu eiusdem instantis. Unde in eternitate, esse non l*°°± P a , st ti 5 nd „

1 l tutiirc ieiati\eiy

est formaliter fore vel fuisse; sed totum est ibi esse et to the same

. , ,. . . , , instant:

presencia erit. Hinc negant quidam quod deus pres- In eternity all

cit vel scivit aliquid, et hinc 2 m grammaticos forte 1S fl 1 ' ? " 1 '
" ' u theie is no

40 ista obliqua verba sunt, et tunc non realiter formantur future, no past.
, , , , ... , . , , • Some deny

ab hoc verbo sum, sed a talibus verbis fuo, juis, ero, God's '

and the tuture
too.

prescience
secing all things

8. q^ B. 16. magna B ; ib. xtpte b.

188 JOHANNIS WYCLIF CAt\ X.

as present ; and eris, que sunt adiectiva connotancia pretericionem et
grammarians futuricionem in tempore, valde dispariter a verbo sub-

point out that stantivo: ideo anmmentatur ab inferiore ad suum su-
past and luturc . . ' ^, . . ,

comc from perius, dum sic argumentatur : hgo Jui vel ero; ergo,
other verbs

than esse. e g° sum - =>

The authors Unde nota quod auctores ponunt omne verum in

Tnith is \n eternitate, cum sciencia dei terminata ad ipsum. Et, ut

cternity, as the s j c es t omne verum eternum, est necessarium et ine-
object ofDivine .,..„,,.. , , . •

knowledge, but vitabtle. Sed altud esse habent contingencia m tempore.

continlent Mud autem potest habere sanum sensum, videlicet quod 10
exist otherwise \ n eternitate sunt raciones vdeales, que ponunt tales

in time; . , . .

which may res esse in tempore suo; et secundum pretenctonem

mea etcrnal thC causalem, concedunt auctores illas vias racionaliter esse

archetypes of res productas. Videtur tamen michi quod nichil est

God, and that formaliter in eternitate, nisi quod est quodammodo i5

"roduced ^in eternum, et ita futuricio et sciencia dei est in eterni-

time according tate, et presencia sic est in tempore; et non sic sed
to them. ,. . J .

ahter m cternitate.

It is objectcd £t ulterius videtur sequi quod album est nigrum,
that white is ...

black, and every vivum mortuum, et sic de quothbet oppositis, quia se- 20

contrary every q LUtur: j l0C eS [ ririnn | et hoc est mortuum: igititr vi- 8164"
A two-fold vum est mortuum. Et per idem album est non album;
1. The et sic de quibuscunque oppositis. Hic dicitur dupli-
conclusion is of c j ter p r i mo non sequitur conclusio nec valet argu-

no more vaiuc * °

than the mentum factum pro eius probacione. Unde ; quando-25
'\Vhen a cunque in una kathegorica affirmatur predicatum de
predicate is su bi e cto, hoc semper est intellieendum pro eadem men-

atlirmed ot a ' r o ...

subject, it is sura duracionis; sed quandoque seorsum in diversis
be affirmed as afiirmacionibus sic asseritur, hoc potest esse pro diver-

existing s j s m ensuris. Ideo oportet capere in minori quod hoc 3o
simultaneously ; r 1 *i

not so when sit mortuum pro eadem mensura pro qua hoc est vivum.
several Et tunc sequitur conclusio. Et per hoc tolluntur quot-

affirmations. \\\^q^ deducciones in quibus concluditur oppositum dc
/ lus man js * *■ r

dead; thjs tnan opposito. Et per idem notandum est quod ahud sit

to geta hoc esse album et nigrum de copulato extremo, quam- 35
conciusion, v ; s aliouid sit hoc esse album, et illud idem sit hoc esse

vou miist "

suppose both nigrum. Ex istis patet quod repugnat scire hoc esse
afhrmations ,, ^ • , , c ■.

true at the »"" album aut non senem, etsi noc vel tLiit erit senex

same mstant. vg i a lbum. Ex quo patet quod opposicio contraria vel

privativa non infert oppositum contradictorium, nisi 40

9. \\\ t)\v' B. 12. pticom B. i3. ronet' e B. 23—24. dr d'r B.
34. scit B. 36. scit B; ib. scit B. 40. in fit (sic) B.

CAP. X. LOGICA. 189

cum limitacione ad eandem mensuram, ut sic argu- a thing may
mentando: hoc est album, et nullum album est nigrum: biack, but the

et igitur, hoc non est nigrum pro eadem mensura pro ™"^ hTits
qua est album ; et ita de similibus est dicendum. being so at the

x _ , .... , samc time.

5 Ex lstis patet quod non repugnat aliquid moven ad xhis theory

denominacionem quam ipsum [non] habet et a deno- cont °. a dj Ct ot tne

minacione quam [habet,] sed non pro eadem mensura tem- idea of change;

71 . L -' , ... 1 1 -ii on the contrarv,

pons pro qua lpsum movetur ad nlam vel ab uia; ut it affirms "

moveor ad sanitatem, et sum sanus illa sanitate, sed al f ^" '^emJnts.

ionon pro eadem mensura temporis pro qua moveor ad
illam, sed posteriori. Ideo ista posicio non destruit, sed
ponit omnem motum cum suis terminis a quibus et ad
quos. Nec esset aliter possibile motum specificari vel
esse cum talibus terminis; semper tamen modificandi

i5sunt termini infiniti, ut: non esse illius albi est vel fuit
tunc vel tunc.

Sed 2 probabiliter conceduntur omnes tales predi- \°2 *| °^ 1 "

caciones oppositorum positivorum pro diversis mensuris, admit the

. ,. . . . , M , ,. argument and

sed non contradictorum; ut quod ceci viaent, clauai g rant fhat these

20 ambulant, mortui resurgunt, etc. quia qui sunt huius- co ^j t slt h nt s n

modi pro preterito sunt huiusmodi pro tempore futuro; different parts
1 r , ,. r . r . , of time, so that

et hoc potest esse ad ahum sensum sine miraculo, et t hey do not
ita invenitur sequela scripturam loqui. Et ita sum contr r a di C t each

triennis et senior quam triennis, et iunior quam trien- other.

, * ,. . . . _ . I am three

2? ms, sed non quam est alius qui est tnennis. hum enim ycars id, and

senior quam triennis, quia pro hoc instanti. Et assu- tha _ ° n ^ __ d

mitur sic: hoc instans intrinsecum terminat senium younger

, . ,. , . than three ;

meum, quod est maius quam aliquod senium trienne. t, ut not younger

Et ita resolvenda sunt omnia talia in per se. ^"just^three'

3o Sed ulterius areumentatur quod necessarium ante- years old.

,. , . , ,.: . , Another

cedit ad contingens ad utrumhbet; et per idem, ex objection: A

contingenti sequitur impossibile. Sequitur enim ad ^m thl ^* el '

scire Anticristum fore. ipsum Anticristum esse; sed ante- follows from a
, . . . necessarv truth :

cedens est necessanum, cum sit ventas eterna que non which is

35 potest incipere vel corrumpi. Et per consequens, vel p or i n s[ ance

est falsum vel contineens ad utrumlibet de presenti. Et God's

. , ° . _ ■ • knowledge that

per ldem sequitur: Deus scit me non Juisse; ergo, ego Antichrfst wili
non fui; sed antecedens est necessarium pro tempore Antfchrist^s

preterito precedente esse mcum, cum sequitur: deus existence.
' . . * j- ■ , Or, Godknorvs

40 scivit assumptum esse verum, me non Juisse: ergo, deus that l did

nol e.visl ;

4. e't B. 6. non deest B. 7. habet deest B. 27. as r B; ib. seni m B.
2Q. in^ se B. 40. a nu B; meum pro verum B.

190 .IOHANNIS WYCLIF CAP. X.

iierefore / did scit me non fuisse ; et antecedens constat esse neces

not ex~
which is

faise. sarium. Et quod consequens sit impossibile, patet ex

hoc, quia suum oppositum est determinate verum de

preterito, et omne tale est necessarium, et quod con-

sequens sit impossibile. 5

Most of the Hic dico quod precipui philosophi quos ego sequor

ftornTfollow in ista materia concesserunt conclusionem in terminis.

admit the jsj ec a Jiter videtur, capta tota multitudine veritatum
:onclusion . l

verbally. continuancium, quomodo ipsa possent causari ab alia

But the complcta causa priori. Verumtamen hoc est impossi- 10

antecedent bjj e q UOC j p ro eadem mensura qua conscquencia est
cannot be true 1 r "i -1

at the moment bona, et antecedens est verum, et consequens non. B i64 b

when the ... , „ . ,. . ,^ •. 4 .• • . j-

consequence Nam data tali consequencia: Deus scit Anticnstum fore:

r d^t^°ows that er S°> Anticristus est, realis consequencia non est nisi
Antichrist will in tempore: er^o, est consequens cum antecedente. Eti5

be; theretore • . ,.

Antichrist is, ita in omni tali consequencia ; consequens est lta verum
is true, hut thc s j cu j suum antecedens. Et ita illud consequens est

consequence ~

exists oniv at necessarium et contingens, sicud antecedens est con-
and not when tingens et necessarium. Nec est consequencia pro in-
Antichrists stanti quo Anticristum fore est sine eius esse; quia con- 20

tutuntion t_ J . . "

is without his sequencia est habitudo relativa causati ad causatum

existence. eiusdem. Unde aliqua est talis consequencia, quam sim-

A consequence pij c j ter est csse j m possibile in tempore finito; ut patet

may also be l • r\ • ■

true, and yet de tali consequencia: Deus nntlt ista esse: ergo, ista

not true in anv , . , • r

tmite time; as : sunt, demonstrando omnia mstancia tempons eterni 2.-1
God wills that cu j us antecedens et consequens claudit contradiccionem

all tlie instants ^

oftimebc; pro aliquo instanti esse vera. Ista ergo consequencia,

tlierefore they .. .

are; cum suis extremis, est primo m tempore eterno, et

which cannot reS pectu cuiuscunque temporis est dare talem conse-

at any moment r . . .

be true. quenciam et quotlibet alias veritates. Nec est incon- 3o
necessary that veniens veritatem conneccionem manere, et quantum-
the thing Hbet tempus, et posicionem antecedentis manere con-

nflirmed in thc r ' f

consequent tinue veram posicionem consequentis, manente contin-
actually, for gencia vera sine existencia sui significati; ut hic: dies

the conclusion j lu ii c ii est futura: ergo, illa dies est. 3b

to be true. •> o > ...

it does not Nota tamen quod non oportet, etsi signum sit
Kiiowtiie verum pro aliquo instanti, quod suum significatum
sit pro illa instanti. Sed satis est quod sit pro alia

is now.

that thc
resurrection mensura, sicud non sequitur: hic scio hoc: igitur, hic

est hoc. Ista non sequitur: scto nunc resurreccionem 40

mortuorum: ergo, nunc est resurreccio mortuorum. Unde

2. q, ys B. 9. gtia c i" B. 34. gti" B. 40. ista B.

CAP. X. LOGICA. igi

patet quod, formato tali signo eterno: deus scit omnia And God's

y •>, , . . 1 knowledge, and

instancia fore: ergo, illa sunt, quod tam antecedens quam tne consequent

consequens foret eternaliter verum. Non tamen bene existence, ot all

^ . . thc mstants of

est distinguere inter veritatem connextonis, que est con- time, is true
5 dicionalis veritas, non ponens antecedens vel conse-
quens ex parte rei, et consequenciam ex parte rei. Stat The conclusion

, • • , j may be truc at

enim conclusionem ventatis ad suum anteceuens esse a time when
pro una mensura, pro qua suum antecedens non est, . Ihe antecedent

t ' r 1 ' is not true, and

et econtra, cum temporale sequitur ex eterno, et econtra. vice versa.
ioNec est verum quod deus unquam scivit vel scit me God never

c . . , c -^ -^ j c ■ knew that I did

non ruisse, sicud nunquam ruit tta quod ego non rui ; not exist, but

sed semner est ita quod eco non fui in isto vel in isto in- that I did not

t . . ... exist at such

stanti. Unde non sequitur: Hoc in quolibet instanti non or such a time.

est; igitur, hoc non est. demonstrando multitudinem examples.

i5omnium instancium, vel quodcunque aliud quod non
potest esse in instanti. Nec sequitur: in hoc instanti est
ita quod hoc est vel non est : sed nunc non est ita quod
hoc est: ergo, nunc est ita quod hoc non est ; sicud
eternaliter ante primum instans mundi fuit ita quod

20 hoc est vel quod hoc non est. Et tamen nec fuit ita ante
hoc idem instans quod hoc est, nec ante illud fuit ita
quod hoc non est: sicud in multis locis neutrum con-
tradictorium est, sic in multis temporibus, ut in quot-
libet locis, nec est ita quod tu es nec est ita quod tu

20 non es. Et ita in multis instantibus; quia aliter quid-
libct repleret orbem terrarum, sicud deus. Et confor-
miter non sequitur: ante primum instans mundi fuit hoc
esse vel hoc non esse; sed tunc non fuit hoc esse, ergo
tunc fuit hoc non esse; quia si tunc fuit hoc non esse,

3o et omne quod fuit est, sequitur quod est hoc non esse;
potissime cum illa repugnant: hoc fore et hoc non esse;
et hoc fore fuit eternum ex omnibus cum talibus dictis.
Unde sequitur cum determinacione quod vel est hoc
esse nunc, vel est hoc non esse modo.

35 Sed ulterius dubitatur si antecedens eternum eter- Whether an

.. .... etcrnal

naliter causat suum consequens, tta quod, si deus nunc antccedent
nndt A esse, nunc causat A. Quo dato, videtur quid- c C on S s e e q s ue nt
libet esse eternum, cum omnis rei causa sit eterna, ct etemally.

. . 1 II so, cverything

causa completa stmul est et non est cum suo causato; would be
40 quia aliter consequcncia bene alias posset esse sine ^™ 1 }^^
dato consequente, et tunc videtur quod deus eternaliter cause of all.

1 and His will

is eternal

40. Qne B.

IQ 2 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

gignit omnem creaturam, cum pro' quolibet instanti

causat, faciendo omne scibile. Nec videtur racio

quare pro hoc instanti deus scit hoc esse quod per

mille annos post hoc instans non est, quin per idem

ordinat et scit hoc esse, cum sua ordinacio sit sua 5

All things are faccio. Hic dico quod I precipui philosonhi concedunt B i65"
eternal in . \ ' . . l . . * . .

God's omnia esse eterna m noticia et sciencia dei, quod non
bu"?tdoef e iiot a ^ ter intelligendo adhuc addit, nisi quod illa fuerint
toiiow that they eternaliter ordinata vel scita. Modo non sequitur: hoc

exist in the . . , . ... .

same way as est volitum a deo scitum, vel orainatum pro ista men- 10
i ^e ^eternally 1 ' sura •' er S°> hoc est pro ista mensura. Sed bene sequitur
only that they ex dato antecedente quod hoc est in tempore suo, ita

exist at the , . ,. , . . ....

right time. quod ista sunt ampnata, sicud termini actuum lllts

So also of correspondentes. Nec sequitur: deus wult hoc, amat hoc,

God'swi]l,love, or d{ na t j 10C p r0 ; S f a niensura (quia intelligere dei re- i 5

anu oiuenng 7 r ^y o

act. spectu cuiuscunque singularis extra est prius quam

suum velle, cum intelligere sit absolute necessarium):

ergo causat hoc, facit hoc, vel scit hoc pro ista mensura.

Drecede those S ea " velle, diligere, ordinare, et cognoscere etc., que

ot making, sunt intrinseca deo, precedunt suum facere ad extra. 20
which are . , ,. ...... , . . ,

extrinsic to ldeo dixerunt subtues philosophi quod est dare actum

Some executivum voluntatis divine, distinctum ab illa voli-

philosophers cione, sicud temporale posterius in natura distinqwitur

even posit a . . L

iwo-fold act a suo pnori eterno.

Notewhich Ideo oportet notare que verba ponunt pro eadem 20

verbs denote mensura rem ad extra, et que non; ut overare dei,

the externnl .

operation of efficere [quod] suum est, formare, movere et huius-

whfci/the m °di sunt temporalia. Sed scire vel cognoscere, amare

internal act. vel ordinare etc. sunt eterna; et illa possunt esse et

The latter may . ,.. r ,. .... „

be and are " sunt sine temporahbus, que formaliter secuntur ex )lhs;.-o
w ', th „°,?-, t „!', 1 i Cir non tamen possunt esse cum hoc quod reliqua non

icinpoicii * * *•

resuits, whicli, sint. Unde satis est quod A sit pro aliqua mensura

however, thev , , „ , , , . . „ TT ,

must produce; pro qua non habet B, ad hoc quod sit sine B. Unde

ii77/lo;(/sinniiies Deatus P etrus est s i ne peccato pro mensura sui certi-

not to havc for tudinis, et tamen est in peccato pro mensura sue nega- 35
acertain period, ... ' ^ _ . ,

not for ever. cionis, et ita nunc scio B retrum esse in peccato, sed

non pro nunc; et ita credo quod scio me esse beatum

in tempore suo; ymmo credo quod nunc scio me esse

beatum tunc.

Whether a Sed ulterius dubitatur si causans causat suum cau-40

cause produces . . _ . , . , .

its effect before satum antequam causatum sit ipsum. Lt videtur michl

ili.it effecl

L-\ivtS.

i3. terminum B. 1S. ft' pro scit B. 27. quod deest. 3i. r'linq B.
34—35. ot'itu ai « B.

CAP. X. . LOGICA. 193

quod omne cau.sans prius origine natura vel tempore n doesj; neither
causat suum causatum, antequam ipsum sit, sed in sup- iVi' nature^or

nosito causantis. Si causans pro aliquo instanti causat, by origin; but
1 , ... ... causc, qua

vel est causa eorum, tunc nla sunt pro eodem mstanti. cause, and
5 Unde quamvis deus sit causa Anticristi, non tamen pro s jmuItaneous.

hoc instanti ; et sic concedi posset quod in hoc instanti God is

. . . Antichrist s

est illud quod causat in alio instanti; et sic est causa cause, but not
in alio instanti, quamvis non in hoc instanti causat an d n W emay

in alio instanti. Et ita conceditur, ut prius, quod con- say tliat what

. . . causcs al onc

iosequcncia ex parte rei non est nisi pro mensura m instant exists

qua est illud consequens. Et ita antecedens est pro ilt a g ,t !jj[ er "

mensura pro qua non est antecedens respectu dati con- consequcnce

. ' . , . . , exists only

sequentis, quia non est antecedens, nisi quando est w hen thc

antecedencia. Et sic patet quod tempus est in instanti, ^ "^]" "'

i5non ut in eius adequata mensura, sed est in se primo, ana the

' . ' . . . antcccdcnt

cum per se sit diuturnum et m mstanti, ut m casu ; exists before it

et in eodem instanti est unum instans aliud a reliquo. ^antecedent? 11

Nec sequitur quod in eodem instanti reliquum sit, nec

quod pro illo instanti sit unum aliud a reliquo, quia

20 tunc in illo instanti esset illa alietas.

Ex quo patet quod infinita sunt, quorum nullum There are
^ l ' . . 111 1 1 • mfinite tliings

potest esse per tempus vel mstans. Illud patet de veri- that are neither

tatibus talibus eternis, primum instans erit, generacio j^Xucous,

mundi erit, etc. Patet eciam de talibus: Ista omnia sunt, as, v g. eicmal
, • 1 11 r . truths,

23 quibuscunque demonstratis; patet eciam de talibus: Iste collective

motus est difformis, quo ad tempus alio gradu usque ^oposiuons

ad B: et ita de difformitate motus, cuius prima medietas about yaricd

., . .. ,. . ■ c motiou,

est untformis ut 4, et alia medietas succedens unuor-

mis ut 8, et generaliter de omni motu remisso qui

?o non est vere continuus generaliter; et per consequens souud,

de omni sono vel oracione. Nam manifestum est philo-

B i65 b sophis quod oracio est | quantitas discrela, successiva, and speech;

in qua sunt quotlibet intercisiones, eo quod tremor est

motus causatus ex rerleccione, qui non potest esse

35 motus continuus, ex 6° phisicorum. Ideo generaliterwinclilastis.nl
. . , . . . . . , intcrmittent and

decipitur sensus de continuttate soni, sicut visus de varied

continuitate situacionis [et] coloris: ut patet de ticione ^^"our^caifs
circumducta in nocte, et troco cuius basis est discolor are deluded, as

• • our cvcs 3i*c

circumducto in limine, ut declarat Boecius m prin- l0 thcr cases.
40 cipiis musice.

2—1 fuppo B. 6. pt concedi po-, B. 16. ca = causa? B.

3i— ?2. phis= phvsicis(?) B. 3;. et deest B; ib. ticone B. 3g. hne B.

194 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

Here I wonder Et hic admiror quomodo moderni non advertunt ad

how modern , , ■

writers can pay locuciones suas de pnoritate et posteriontate temporis,

so lutle heed to j e Jifformitate motus quo ad tempus (et sic de aliis),

thcir own ... . ' n

expressions on de comparacionibus lncludentibus multa esse extra

tliese subjects, ««■ • , ■ , <■

wiiich imply presens. Aliter enim non esset possibile motum suc- 5
that many cessivum vel subitum terminari, vel habere terminum

thmgs exist

which are not a quo vel terminum ad quem, vel naturam agere

IFnot ' propter finem accionis sue, nec merilum vel demeritum

movemcnt esse C ausam pene vel premii; nec furtum potest esse

could have no . . , ' . l

beginning nor causa suspensionis, nec labor causa sanitatis, riec patcr 10
^iaiiire^merit 1 causa filiij nec privacio principium producendi, nec
and demerit, mors ve j f ons v ite aliis potest esse ; nec aliquis potcst

would pensh; ... ' ' 1 J

theft and ambulare vel dicere argumentum, nec aliquid potest
'an^Tealth, 1 ' csse ante tempus vel post aliud instans; et sic omnia
lathcr and son, Jncipiunt et desunt esse, cum non erit tempus amplius. i5

pnvation and ,. . . . . ., '

production, Si enim A erit post hoc, tunc possibile est A esse post

be^causes^and 6 " 00 ' et tunc possibile est anterioritatem vel posteriori-

effects. tatem esse, et sic prioritatem et posterioritatem. Se-

And nothing . . r r

could happen in quttur enim: ego sum ante B, ergo sum prius tempo-

W a h 'i^br. r aiid aS ra ^ lter ?"^"« B. Et ita de post, quia aliter non csset 20

an afterwards. possibile quod unum succedat vel precedat temporaliter

aliud, cum pro mensura pro qua sunt simul, neutrum

est temporaliter post vel ante reliquum. Non enim con-

cedendum est quod deus facit aliqua duo incipere esse;

et si cognosceret unum posse differre a reliquo, vel zb

alterum illorum ordinate posse fieri, ipse non sic fa-

Blessed be the ceret - Benedictus sit ergo dominus tcmporis, qui illu-

Lord, who hatli minat mentem meam supra tempus ad evadendum

eiihglitened mv ... . . ...

mind, so that libere omnes tstas angustias sptntus rn loquendo.

1 cs s C tra?ts ! C Nec m °vet difficultas de assercione dei respectu fu- 3o

That God is turorum, quod utrolibet est sibi causata certitudo, et
certain as to . . ' . . . '

futurc things ita simul tn unum contingencia et necessitas. Ego emm

difficulty "for liberrime possum non fecisse quemcunque actum, ymmo

there is both n0 n csse pro nunc, cum omne unum quod non est
eontmgency , * . . »

and necessity. absolute necessanum est contingens ad utrumlibet et 35

no™o q ac tC thus necessarium ex supposicione. Si ergo esset absolute
or thus, necessarium omnia futura evenire, vel neccssitate coac-

but this does . . .

not exclude cionis ; vel 3 necessitate naturah excludente libertatem,
only^bsolute, P ei "i ret meritum. Modo est necessarium meritum, con-

violent, or siliacionem, casum et fortunam esse: ymo potenciam 40

natural J r ^

necessity.

■j. 110 pt' B. 13. am pro argumentum 13. 20. ]> dcest \i.

3o. aff,cone B. 3i. cata B.

CAP. X. LOGICA. 195

a domino esse cuiuslibet creature; et hoc est de lege
que potest esse ordinata: talia possunt contingere ; legi
tamen ordinate, que est eterna et incorruptibilis, repug-
nat talia non esse. Et si queratur quid sit necessitas If asked what

.... . ii-i causcs thc

5 ad peccandum, potest dici quod non deus^ sed hbertas necessity of sin,

arbitrii. Verumtamen, sicud est temporale bene placitum God^lmt our

deo, est reducibile ad eius voluntatem eternam, cuius free-will.

- .. . c . \ci as tlic tact

non est dare causam formahter lnrerentem; stc omne f sin is
prcteritum est reducibile ad voluntatem causatam, cuius ^depfnds^on'
rosequela non est causa substancialis ulterior, quamvis His eternal

. 1 • - - • r- • 1 will;

II 166" deus I sit causa ventatts connextonts. Et lta wult quem- f or God wills
libet actum; sed non placet illi difformitas eius, que ^^^es^piacef

est neccatum. Wult ei -^o odium, sed non sic odere. t>ut not its

1 , , • - l , !•<•/» 1 • wickedness.

Sed postremo obicitur quod tota duricultas stat 111 i t j s or ,jected

i5abusione verborum de presenti pro tempore preterito '^iluse^the 1

et futuro; in quo fundamento non est difficultas, sed present for the
. , . . . past and thc

voluntana deviacio a grammatica, ut patet ex conce- future,
dendis a sic opiniantibus. Nam querendo quid facit ™r?mm™?M?

Adam, Anticristus vel quicunque alius, diceretur quod What is Adam
... , . • , • ,- • ■ 1 • 1 doing? hc is

20 ipse inctpit esse, destnit esse, et breviter racit quidquiu beginning to

fiat vel faciet. Et tamen cst mortuus vel est generandus. cxlst " j^ he 1S

Neqantur eciam a sic dicentibus syllogismi expositorii, This theoi-y,

........ ,. ■ morcover, leads

et recttssimi syllogismi tn quacunque hgura; ut sic us to dcny all

argumentando: iste est albus et iste. est niger; igitur ^W^mA
20 album est nigrum; omnis homo est mortuus, omnis Jwmo many others;

est vivus: erso omnis homo vivus est mortuus vel omnis

homo mortuus est vivus. Nullitm album est nigrum;

omnis homo est albus: igitur nullus homo est niger.

Omnis homo syloy^at; aliquis homo est mutus; igitur
3oaliquis homo mutus syloy^at. Et sic de similibus infi-

nitis. Sequitur eciam quod a privacione ad habitum

possibilis est regrcssio; ut tam facile est me servari j*°j 8 a J™ a * a t l

ne peccavero postquam peccavi, sicud ante fuit; et tam keep from sin

.... nttcr sin us

faciliter possum remediare quamcunque indisposictonem before;

35sicut unquam potui. Sequitur eciam quod filius meus th *\™\ h ™y S
ex michi dubio esset sapiencior me, cum tamen sim think that my
certus quod non habui hitum. Nam st hhus meus ent t han I, since he
sapiencior me, ipse est sapiencior me. Sed ex michi *"^/s h . aps
dubio ipse erit sapiencior me: igitur ex michi dubio ipse or even t hat he

4oest sapiencior me. Et per idem ipse est senior me in ls older than 1;

I. adonvio 13. 11. vocat B. 12. michi B. 27. vivus est mor-

tuus 13. 36. exm B. 38. exm' B. 3g. exm' B.

i3*

196 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

mless I wish casu, vel alias non valet exposicio corriparativi gradus,

all

t0 that Ts 8 here nec exposicio de differt et alittdj nec aliqua exposicio

laid down. supra dicta, continens diversitatem temporis.
I reply that a Hic dico quod loycus debet aptare locucionem suam
mustadapt his secundum exigenciam auditorii, pro loco, et tempore;3

spccch to his ut puta, quando queritur de rebus transmutabilibus
audience and to ' x ' .

circumstances ; quomodo se habent ad circumstancias et actus parti-

spcakTnsot culares, tunc dicendum est particulariter, considerando

transitory and noc instans in quo sumus; et secundum hoc antanda

particular , , \- c •

things, hc will sunt verba, concedenda aliqua esse et non fuisse, ut u>

iht ^riJn? 1 ;.: ilba que nunc sunt subita, alia fuisse et non esse, vel

IIIC prCSCIH 1S T 7 '

nd and thc fore, subtiliando insa non esse nunc. Sic enim locuntur

past is not,

nor tlic tiiturc,- plebei, quando quentur si comedent vel audient missam,
«"'i''"as S Klicii dicunt quod non ; restringendo qucstionem ad illud

a common directe; et ad istum sensum locutus sum usque ad i5
person, asUcd .,.,„, , .

it he has licard istud capitulum. CHiando vero locutum est cum ab-

"N ^\feaning stractis philosophis secundum consideraciones univer-

not to-day. sales, transcendendo omnia corruptibilia, loquendum
But when he . / ^

has to deal with est de tempore et suts parttbus quibuscunque ; cum om-

^n^bstruse niDUS mensuratis vel existentibus in illis, ac si cssent 20

questions, he presencia; quod non potest concipi nisi acie intellectus,
must speak of . , , . .

all the parts of considerantis duracionem eternitatis supra tempus, et

tim ^ r ff„„f ins abstrahentis verbum ritrure presentis temporis a conno-

piesent, o t

abstracting from tacione particulari cuiuscunque temporis: quod sine
the signification ,,.... . . x . . . _

of present that dubio singulanter grammattci rare sciencie swadent ad 2?

of any fnciendum

particular time. ult " Knuum -

Some grant this Unde aliqui concedunt talia, solum ampliantes ver-

exlension only . , . , ,.

when speakiiig bum quando de deo locuntur; ut deo dicunt omnia

reser^toGod merit a et demerita, preterita et futura esse presencia.

ihey say, Et quando queritur utrum sunt vel non sunt, dicunt ^io
but that docs '

not give it quod non sunt, sed sunt quo ad deum ; sed hoc non

Thls^fcamiot i nIert '" a esse Hoc tamen videtur michi preter raci-

admit. onem locatum. Ideo, sicut ampliando intellieo ! verbum Bi66 b
VVhen 1 say: , a . ' .'.,.. b .

this or that is sub hgura presentis tempons, simpbciter sine conno-

{'Ibliraa kom tacione particulari temporis, quando dico quod deus 35

thc idea of cognoscit, facit, vel habet sibi ista presencia; sic,
actual existence ; ..... c . .,,.

I do no more quando simtlttcr prorero quod ista sttiit, lntclligo verbum

This^or^that is. ut tem P us - Nec est michi vis concedere cum verbis
adiectivis tales pretericiones, aut solum cum verbis
substantivis et verbalibus veritatibus adiectivorum. 4°

Some admit Aliquis tamen probabiliter concederet quod omnis

that a '. f . , '. , n

movement past motus qui ruit vei ent, est ; sed negaret omne quod
or future, is ;

i). pres 13. 16. 1' 1 13. 25. iii duo B. 42 fit pro fit B.

CAP. X. LOGICA. 197

movebatur aut movebitur, moveri : ita quod non sequi- but deny that

tur: locucio Sortis est : ergo, Sortes loquitur, propter movedls

equivocacionem connotacionis temporis per verbum. Sed , moved;

^ ... r * bnt ilns is not

non est ventas m lsta diversitate. Quando vero non true.

5 sic ampliavi verbum, bene negavi aliqua deo esse pre-

sencia, nisi ea que sunt, sed concessi pretericiones et

futuriciones rerum esse deo presentes, et ille faciunt

bona vel mala; et ista sentencia est satis vera in

sensu suo.

10 Ulterius dicitur quod non negans Adam csse, et du- There is no

bitans dicit de Anticristo si cst, non contradicit conce- contradiction

denti utruinque illorum esse pro tempore eterno, et non between one
, ... . , . . xvno does not

simul et semel. E'"t ula concedens quod lpse facit omncs deny Adam and

actus difformes quos unquam fecit, referendo ad tem- Antichrist°and

1 5 pus pretcritum, quod est pars temporis eterni, non °, ne w ! 10 al| "' ms
... : ...... . that they exist,

contradtcit neganti quod ipse facit aliquod tale, restnn- each in his

gendo verbum ad ipsum nunc. nor between

Nec sequitur cx ista opinione aliquem svlocismum one who says
n . ' . . n J P he does all the

esse negandum, quin poctus sylogismos concedendos bad actions

20 esse quos multi negant; ut patet de conclusionibus con- commiued

cedendis de oppositis predicatis dc scipsis, sed non an< J one wno

, ' denies lt,

simul et semel. Et cst propmquissima locucio quod restricting his

a 1 • ai 1 j meaning tonon/.

deus est non solum ante generactonem Abrahe, sed j de „y no

eciam antequam fieret, et ante racionem stabilitatis sue, syiiogism; on

^ . . . . the contrary,

25 quod est eternum. Et lta hodie et cras Cristus vivit, I admit

•1 r \r • j syllogisms that

et 3 J die consummatur. tmmo, sicut credo carnis re- others deny.

surreccionem, Cristi mortem quam aliqui crediderant, ^ : ' d . m ' 1 l ,! iat

n . ^ . ' God is betore

et per consequens cum actus fidci non sit falsus, se- Abraham's

cj j - . - -^ j it •.. existence, and

quitur ndem creditivam essc veram ; et lta deus diligit even before his
3o et wult omnia bona que erunt vel fuerunt. et per con- ete,nal e,ectIon -
sequens cum [nonj wult non ens, sequitur omnia talia
esse. Et ita omne tempus, maius vel minus, componitur All time is

■1 •■ r,^ i- « made up ot

ex omntbus suts partibus. Et tunc ahquod ex centum parts;

annis, aliquod ex 4 annis, erit aliquod ex quotlibet I0 ° y ears .

n . . . 4 vears, are all

35 mstantibus. Nec sequitur hominem esse multiplicatum made up of

per diversa loca, etsi ille sit per diversa loca distancia,

quia requiritur quod simul et semel sic esset, nec

sequitur: ista sunt : igitur sunt simul tenipore.

Sed uiterius dicitur quod non sequitur omnem regres-Nor do I admit

40 sionem esse possibilem a privacione ad habitum, eo f rom a c p^vation

11. dicitur B. 11. antecristum vel de B. 24. c t, p<o et B.

26. ofumat r B. 28. f B. 3i. non deesl B. 33. exce'tu a" is I!.

34. a nia B.

ig8 JOHANNIS WYCI.IF CAP. X.

to a ormcr quod regressio ponit hahitum fuisse", et privacionem
always posslble. postmodum fuisse. Unde non sequitur: Ego possum

Areturnimplies habere istam formam ct careo ista forma: erso possitm
that the , , J , ■-,*,,

quality has liabere istam formam postquam carui ista Jorma. Hoc

Wemaytake en i m ampliat hoc nomen, regressio. Nec ohest consi- 5

thought about ii ar j <j e preteritis. sed non pro tempore pro quo sunt

thmgs past, J ' ' . ' , . .

but not rts past pretenta; nec hene aliter admittcretur quod sint tutura

talia ? aut quod sumus ante hoc instans, demonstrando

ista que de facto sunt preterita, si illa csscnt similiter

impossihilia. Possum ergo cavere de multis talibus de 10

potencia ahsoluta.

Nor is my son ]\j ec scquitur quod filius meus cx michi dubio sit

perhaps wiscr x * . . ,

than I if l have sapiencior me, cum non haheam cvidenciam quod ego
"hatl^shal? habebo filium. Verum cum hoc est satis possibile. Nec
have one; in sequitur a pari quod sit senior I me. Illud tamen est B itj-

the other case . . ^ . '

it is possible. possibile, posito quod vivat centum annis, et ego sum
olderThan nt noviter suscitatus. Et sic de quotlibet conclusionihus,

he lives i n quibus oportet dilii^entcr cavere de ne^acionibus ct
ioo vears and l . ' ., .^ . %

I then return mensuns cum quibus est vermcacio. Ut: ego scw
otherwise it qitando dies iudicii est, sed adhuc ignoro hoc nunc, cum 20
does not follow. scio illum diem esse; quia credo absque contraria for-

midine, et iam est, sed non credo istum esse nunc.
The others say Alii vcro comemorant verba sua sine fine, concc-

that time , ... . .. ... ,. .

consists of dentes quothbet lmpossibilta et adhuc wult csse; ut
Jonot exist a ^'^ concedunt tempus et alia successiva componi ex 2?

that a vocal partibus que non sunt. Et proposicionem vocalcm con-
proposition is J * . . * , ...

a proposition, cedunt esse proposicionem, sed non esse. Aln autem

beine- fhaMhe *J i c u n t quod hec proposicio vocalis : hoc est corptts meum,

sacramental n on est vera antequam, complecione residui proposicionis,

words are not ^ ' l . . ....,.' .

true until toret Cristus sacramentahter rn hostta. Aln dicunt quod ^o
thaftllere is non est possibile successivum esse vel aliquid movcri. Alii
nothing dicunt quod res moventur sine motu et durant sinc

sncccssi VC *

ihat things duracione; et sic de multis quibuscunque impossibilibus,
\vitiiotit'motion a quibus deus liberavit mc sic loquendo. Non scirem
or duration. enim aliter etatem meam, vel antiquitatem aliam susti- 35

1 hey cannot . . ,.

account for nere; quia omnis tahs est magna successive, et per
becomes V "re'iter cons cq u cns hahet vel habcbit partes. Et cum nulla sin-

and greater by gularis etas potest maiorari vel minorari, sequitur quod

succession, ,. . .

and can neither totahs etas sit continue equc magna; cum cnnn cau-

nor dimiiii^ied satLU ' cx adiacencia tcmporis, patet quod causatur suc-4°
cessive ex tempore; quia aliter tempus causaret illam

7. ar pro aliter B. 8. a'rj pvo aut H. 12. exm B. 24. w* B

CAP. X. LOGICA. 199

subito in rine, quin illud tempus non esset. Habito ergo A man's age
1 • .. . 1 heina reckoned

quod etas sit successive magna, patet quod oportet po- tnil ^ jj a „ c
nere etatem ita proporcionaliter [adl senem, et non pro must c ° me , on

. . ' ' L . J ' v long after the

illo mstanti m quo est quantumhbet iuvenis. Ergo re- age of youth,
- i- • 1 • c - and old aee has

-i Iinquitur quod post, ln tempore suo, sit sic senex. Sic lfs compat-ative

ego nunc senior per indivisibile quam prius fui, quia M ^ superlative

est dare quam senex prius fui, sicud et danda est

maxima etas bominis qui nunc deficit esse, et incepit

mecum. Aliter enim non est dare quamdiu viveret vel

m quamdiu esset vita vcl mutacio sua ; nec totum cuius

forent parciales etates. Non ergo est verum quod ali-

quid semper non erit per tempus aut pcr tempora.

Quo ad 2 m dubium, videtur quod non idem tempus Whether the

1 • 1 • • 1 • • it 1 same time is

sit ubique, boc est ln omni loco; quia m nullo loco everywhere.

i5est accidens, nisi ubi est suum subiecturri : sed non in Argumenls

contra.

omni loco est mundus quod est subicctum temporis, 1. The world is

j .. • • , . » not everywhere,

sed tantum m uno: ergo non m omni loco est tempus and tjnic js
idem in numero. unable l0 , bc

. . . . . where the

Item, tmpossibile est accidcns esse unum, nisi pre- world is not.

20 supposita unitate subiecti sui; sed mundus non est ali- has no unity,

quid unum, ymmo aereeatum ex omnibus creaturis vel jt is a mcre
1 1 j r> agfirccute*

vivis ista agregata: ergo, nec tempus est unum. Maior time cannot
. . i ' , • have more unity

patet ex hoc quod non est corpus animatum continuum, tnan tne world.
ncc aliquod ens predicamentale, cum tunc haberet ani-
25 mam, et omnia corpora inmediata essent continua.

Item, maior pars philosophorum non verterentur in 3 ; If is doubtful

' . ' . ' ' it a part ot the

dubium quin quelibet pars mundi potest esse mundus. world cannot

1- 1 .1-1 . i- - • L-,c ,llc world ;

hx quo patet quod quotbbet partes mundi sunt cius- s0 cac |, part '

dem speciei cum mundo, et per consequens duraciones may be ot the

1 . .... . same species ;

3oearum sunt eiusdem speciei. Et sic, duracione mundi therefore the
existente tempore duracionis suarum parcium, forent each part are
tempora. Sic enim essent, posito quod substancia sua sc P ai ' aIe times.
esset mundus; et pcr conscquens, cum nullum tempus
per accidcns sit tempus, sequitur quod sunt tempora.

35 Item, omnis duracio corporis extenditur, omne tem- 4- All duratjon
pus est duracio corporis: ergo, omne tempus extenditur. extended, and
B i6y h Maior patet ex hoc quod duracio parcium | corporis jj,"."^'^ } e a
presupponitur ad duracionem tocius, tanquam causa; body.
et non extrinscca: igitur intrinseca. Sicud ergo totum

40 durans ad eius partes durantes, sic tota duracio ad
eius parciales duraciones. Non ergo est racio quare

3. ad deest B. 22 v'ius B. 25. 1 mc" B. 33. essent B.

200 .IOHANNIS WYCLIF CAP. X.

motus vel aliud accidens extendituf, quin per idem

tempus extenditur.

5. if time were Item, iuxta istam viam, sequitur quod dies sit nox,

everywhere, autumpnus sit ubi estas sit [et] yemps; tempus eciam

day would be saluberrimum et pulcherrimum foret turpissimum tem-5
night, autnmn, l . . ...

winter and pus et pestilencia; et sic de quothbet denominacionibus
summer would ,-. , . „ , , • ,

be together. oppositis temporum. Deduccio patet ex hoc quod idem

est tempus in numero aput omnes. Illud ergo quod hic

est nox, est allibi dies; et sic de ceteris conclusionibus

expositorie inferendis. 10

I reply that the g e j j-,j c jj c itur quod illa nox est hic, sed non est
time whicli is . t . '

night may be hic nox. Et ideo dicunt auctores habitantes sub polo

somewhere , , ,. .. ... ,.

without its nabere totum annum pro Jie naturali, scihcet medie-

bein » "ight tatem anni, sole existente in sex signis propioribus isti

Those who polo ; et aliam medietatem anni pro nocte, cum sol per lD

Poles have one aliam medietatem anni erit in aliis sex signis distan-

day and one cioribus ab eodem polo. Et cum orison taliter habitan-
night rn the ......

year, ot six cium sit equinoccialis circulus, patet quod unam medi-
nionths each ; . . . , , , . . ,- ,.

etatem anni habebunt pro die et abam pro nocte; et

alii habebunt diem eternum, sicud habitantes in celo 20

and those who extra umbram terre. Alii autem habebunt aliquando

live in the • , ....

trigid zones mstans, vel verius agregatum ex paucis instantibus pro

have in winter jj e artihciali; ut habitantes sub polo zodvaci, sole
days, and ln ... . ...

summer nights, e\istente in solsticio yemali, et dum sol fuerit in sol-
ot only a few ■ • .. ,• -,,- ,- ,

seconds. sticio estivali^, est llhs dies tere 24 horarum et nox 20

unius instantis vel tempus agregati ex paucis instantibus.

But I am Contra illam responsionem aroumenlatur primo sic.

answered (n : . . ' . D r

If what is day Sequitur, dies alibi est hic nox, et cuiuscimqiie est tetn-
clsewhere is ...... , . ,.

night here, then P us alicubi, luiiusmoai est : ergo dies est nox ; et tamen,

day is nifiht; ubicunque est nox, est non dies. Sequitur quod dies 3o
and yet where " ' . " \

night is, there est non dies, Et per idem sequitur quod quelibet pars
is no day. , • • , • ,.

diei vel noctis est dies et nox, et per consequens pars

non est pars; et sic de aliis oppositis.

And night wiii Similiter sequitur quod continue fueabit nox diem,
be continually ~ ~ ... . .

pursuing day et econtra circa terram proporcionaliter, sicud lux solis 35
round theearth, • , , •,, , • ,

and day sequitur umbram terre; et econtra. Sed llluu videtur

likewise. loyco derisorium et posticum mendacium, cum tunc

I ime would J r > -

move round tempus moveretur circulariter ad motum solis. Ymmo
the earth, and
night and day,

which are

universals,

.,. et deest l ; .

23. Sub polo ^oiyacl. Under thc pole of the ecliptic. The

ecliptic having about 23° of obliquity with the equator, its
poles touch the arctic and antarctic circles.

CAP. X. I.OGICA. 20 1

foret tunc nox figurata continua, sicud umbra terre et would have a
.••i-i i- j • . 1 • semi-spherical

uies sicud residuum mundi; quod non conveniet multi- shape.

plicatis. Et conclusio patet, ex hoc quod continue erit

eadem nox numero oriencior et quiescenti propinquior.

5 Ergo per eius motum erit. Per idem dormiens in lecto

mane, vel fugiens diem versus occidens foret continue

propinquior diei; quod non posset esse, nisi propter

acceleracionem diei supra fugam suam.

Similiter videtur quod idem tempus potcst augeri et The same time

loalterari, cum motus celeriter versus occidens haberet increased and

diem diucius quam ipso in dando-situ quiescente; et changed; a

\ l n thing movmg

cum non continue haberet novam diem et noctem, swiftly towards
sequitur quod ille per motum suum prolongaret sibi wou id have' a
diem. Et de alteracione temporis videtur planius, cum lon j' < ; r da ,y>

1 ' ' and the day

i5 dies potest serenari et nox obscurart. Annus eciam may become

i" 1 • • •_ e .■!■. . .. u •* » finer, the nicht

potest mehoran vel peioran tn fertihtate ct bonitate, darker the

et sic de multis talibus denominacionibus qualitatum. yeai " " 10l ' e or

... ' less plenlilul.

Similiter vtdetur quod ad omnem punctum sub terra Night would be
sit nox, et per idem omne corpus terreum eclipsans underneatlTthe

2odirectum aspectum solis ad medium dyaphanum faceret earth; and
. . ' . J r every earlhy

ibi noctem, cum non sit racio quare mane est vel sero, body eclipsing

1 ,. • , c the sun, would

cespes terre vel ahquid mtxtum raceret noctem per pro duce night-

eius adumbracionem, quin per illud quodlibet aliud

mixtum terreum ; sicud patet, yjnaginando quod loco

25 terre ponatur quodvis terreum mixtum. Et tunc sequi-

B i68 a tur | quid quidem ad nutum, per interposicionem

manus vel alterius eclipsantis faceret noctem ubicunque

fuerit. Ymmo quilibet portaret, tam extrinsecus per night would be
1 i> i- • • .. • carried about

pannos vel aha tegumenta eclipsancia, quam lntnnsecus, U nder the

3o ad omnem punctum noctem suam secum. Et cum dies c ' 01 ] ies - '" ', ,ie
r . . body and the

tam cerebro intercipitur, sequitur quod sunt mille orain.

■ i- .. ^ , ,- tvt , . ,. There would be

noctes locahter distantes, sicud et dies. Nec valet dicere a thousand

quod in lapidibus et aliis mixtis opacis nec est dies difterent nights
^ r r and days.

nec nox, tum quia omne tempus est dies vel nox You cannot
o - 1 • <• -^ 1 , t • say that in

5o ubicunque tuerit, vel saltem pars earum, tum eciam minerals there

quia omne tale mixtum est porrosum, habens corpus 1S no ni S lu and
. . . . ... no day; all

dyafanum in eius composicione; et in infinitum in op- time isone of

posito loco potest esse nox adequate, sicud patet de mmei-als have

nocte instantanea, que solum est nox in puncto terre pore ?' Iettin s

. . . . in the hght.

40 supposito polo zodiaci. Sol ergo, respiciens terram, It is the sun

that causes thc

i. figata B. 2—3. mltiv B 12. noun after et B.

pectu B. 28. tamquam B. 34. X*] B.

202 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

day by bcaming causat illam diem infra illam diem, co quod aliter que-
othcrwise evei-y libet abombracio per nubem terream causaret noctem.

cloud would jr t s j p 0test jj cs rcmitti usque ad non eradum in cla-

cause niglit ; . * _ * ~

and night is ritate pro medio instanti, non foret racio quare esset

doesVot P^ us nox a , uam L ' ies - Sicud ergo bic, tempore in quo 5
beam;iMhe deficit illustrando, tunc bic est nox; quia aliter, defi-
both day and ciente sole, deficeret tam dies quam nox; vel aliter
iiil' S or dav^and °i uc bbet illuminacio causaret diem et quelibet abscuri-

night woiild bc tas indifferenter causarct noctcm; sed nunquam in sole,
equivalent to . . .

light and ubi non potest esse nox, sic oies. 10

Thfs^weTadmit Dicendum quod sic, aliter non csset in celo dies

and answcr the cterna, suppositis predictis de tempore. Dicitur ad
foregoirig . , . . . .

arguments. primum quod assumptum cst falsum, cum relaciones et

'truVthat' a ' n respectus, ymmo qualitatcs competentes composito

accidents are multiplicantur per subiectum; sicud patet de similitu- i5
onlv wlierc ,. , . , .......

thcirsubject is; dine, de sanitate, de voce, et multis simibbus quc non

nr^muHinYied' na bent partes corpore extensas. Verumtamcn cquivo-

throughout cando de esse in alio, ut docuit Aristotcles, concedi
their subiects. ,,., . ...

But it we say, potest quodbbet totum esse m quabbct eius parte, ut
that thc wliolc causatum in sua causa, et non ut locatum in suo loco. 20

is in each of its Et tunc neganda esset minor, cum mundus sit in omni
parts, theri we , , e . ... , .. ,_,.,..

deny that the loco, non dimcnstonaltter, sed causaltter. ht st derisone

world is not j n feratur quod mundus s.t in ore tuo, et tu totits in ano
everywhcrc, " '_

though it may ttto, patct quod leve verbum est ct in sentencia nicbil
be said : . ...

The world is in movens; sicut nec: pars mundi est m ore tito et pars 2?

ind' 'oti^are '"' est ' n tuo an0 ' ^ cc °P ortet se ntire ibi fetorem, cum
in your anus: non habens ibi olfactum, nec sicud dimensor abstrac-
verbal quibble. tus strictitudine loci, sicud deus qui est ibi.

2. Thc world Ad 2 m dicitur quod oportet ponere mundum babere
must indeed , . , .. . , , .,

havc a ccrtain quamdam unitatem ; vel discretam quantttatem, ut babet 30

umty, ponulus; vel continuam, ut babet homo. Vel quomodo-

01" lt would bc ' ' ' ' 1

a merc cunque dicatur, mundus non est omncs creature, sed

substanccs. agregatum cx omnibus substanciis; sicud populus non

est illi homines, sed agregatum ex hominibus conveni-

As laws unity cntibus in pollicia vcl ritu. Unde, sicud manet idem -°

they do thc populus, quamvis non ultimum singulare manente eadem

world; pollicia vel lege vivcndi, sic manet idem mundus,

manente eodem principc cum lege sua naturali et mul-

and it does not titudine naturalium principiorum. Non ergo est nowus

become olher , ...

merely bccause mundus propter gcneracionem vel corrupcionem, corrup-40

of generation torum sublunarium, quia manet idcm deus cum suis
and corruption ' n

liere below;

1 e° B. 3. sic B ; ib. duo pro non B 12. p'-^ B. 40—41. cor^ '■? B.

CAP. X. LOGICA. 203

lecibus et quelibet punctalis materia prima. Et quando tor God, and

° ■ .? ', ' i- • ihe laws ot

auctores dicunt quod totum est sue partes, predicacio naturej ;llKi

materialis est. Sicud enim utuntur auctores predicaci- r '' in " l 11 n j n ,t,er '

one 2 m causam, ut diem dicunt lacionem solis super unchanged.

5 terram, et illarn lacionem vocant porcionem super ter- its parts '

ram circuli descripti supcr orisontem : ubi non est f 1316 ^ 11 ^"^

Bi68 b dubium | quin figurative Iocuntur; ac si dicerent quam- a merely

libet creaturam fuisse racionem cternam esse: ideo et eX pression.

ipsam racionem esse deum. Sic ergo intelligenalo mun- The world

iodum discrete unum, ponit philosophus correspondenter AristotleTefines

quod genus temporis est numerus, hoc est mensura ^j.™^ ^\ ts

secundum naturales replicaciones instancium, mensurans motion.

motum.

Ponendo autem mundum esse animatum. tunc paten- But it we

r • • i- / • \ „._,. admit that the

i5cius est essenciam mundi (quta tpsam animam) esse W orld is
ubique, sicud dictum cst de homine. Et sic tempus est anima,ed ' then
accidens in omni loco, sicut etas hominis est tn omni soui) is much
eius parte. Et iuxta istam consideracionem foret du- e m e ° r ^ W he re .
racio vel mora temporis; illa tamen mora est numerus,

2oquia mensura que primo causatur ex numero instan-

cium. Manerent autem adhuc ponendum tres racioncs,

primo ex hoc quod aliter non esset dare quod mundus

est substancia, [sedj acervus alicuius non naturalis. 2° ex if not, we

hoc quod mundus, cum sit quoddam totum et finis, gracia t i,at"he worfd

25cuius constituendi sunt eius partes ordinate, est per- is more than

1 a mere

feccior quam aliqua eius pars. Cum ergo multe sunt aggregate.
partes mundi animate, et omne animatum sit perfec- a ^hJfie, more

cius quam corpus inanimatum, sequitur quod mundus perfect than
\ r 1 ■ 1 a »v ot its

sit animatus. 3 ex hoc quod omnem accionem vel parts; but som

3o perfeccionem quam habet pars integralis habet suum of SimatSi"

totum; sed pars mundi habet intelleccionem, sensaci- therefore, it

1 . . . mnst be so too.

onem, vegetativam, sensttivam, et motum ex se; ergo xhe whoie
et mundus denominatur eisdem actibus, et per conse- ^^"jon fYts
quens vivit. Et pari evidencia ex se movetur, et celum parts; now a

\ ' ... part of the

35 stc movetur; omnes ergo partes mundt sunt anima wor ]_
regulante, quamvis non proprie vivant, sicud est in un f ^, r s st &c. s '
minori mundo, cuius superrluitates alique non vivunt, Besides, the

_ . .... , world has

nec superfluitates tnum digestionum correspondentes self-movement.
in maiori mundo 4 elementis et mixtis inanimatis ex t ^ e m ^acrc^cosm

4oillis completis. Superfluitates vero alie, ut pili, et cor- with a living
... 1 •< bodv, or

nua, correspondent plantis et arbortbus; et ossa mtne- microcosm.

ralibus. Sublunarii vero loci correspondent spiritibus ;
4. dledufB. 23. seddeestB. 3o.parsB. 40.9VB. ^2.Subi^B.

204 JOHANNIS WYCI.IF CAP. X.

et sic terra attribuitur corpori hominis, aqua sangwini,

aer spiritibus et ignis calori. Regio vero capitis cor-

respondet celo, regio pectorum aeri, regio vcro intesti-

norum correspondet aque et regio generativorum, cum

At any rate, posterioribus membris solidis, correspondet terre. Et 5

one, and time u * breviter dicatur, quelibet proporcionalia contingit

is the measure re perire in maiori mundo et minori. Sed quomodo-

transmutations. cunque sit de ista opinione, satis est quod mundus sit

unus, et tempus sit, et numeros ipsum consequens ad

mensurandum eius esse transmutabile. 10

3. Not a,j ^ni cre j quod illud assumptum pro opinabili

admittmg the <-> " . .

possibility cf sit inpossibile, cum nichil potest annichilari; quod

annihilation, . . , .... .

I do not admit tamen oportet ad hoc quod pars mundi toret mundus;

Uie world can ' loc est ' un ' vers i tas creaturarum. Ideo nulla pars mundi

become the est eiusdem speciei cum ipso; et per consequens cuius- i5
whole. ... . .. , , ,

And thus no hbet partis mundi duracio potest esse tempus, sed du-

part is ot the rac j tocius mundi.
same nature
as the whole. Sed obicitur: omne tempus est prius quam quanda-

It is urued : ,. , ... . . . .

Time is prior I>tas ab ulo causata; ergo, luxta opinionem, duracio
caused bvtime" mun( - n foret prius quam duracio partis mundi. Conse- 20

but as each pan quens falsum, cum pars mundi sit causa mundi, et per

causes Ihe . . . , , , _ .

world, eacli consequens lpso pnor; et per ldem, ipsum | quanao B 169"

partial duiaiion f orel - p r j us tempore, potissime cum potest esse sine

is pnor to time ' . .

mundo; sicut patet in mundi produccione, specialiter
de animalibus. ib

But dirterent p[j c jj x j ut se p e alias, quod non obest aliqua
tlungs may be ' ... . .

reciprocally reciproce causare se in diversis generibus causandi.
cause and ettect, r , , .. ...

in diflerent Unde partes mundi causant lpsum matenaliter ; et mun-

ways j us econtra causat illas partes finaliter; et, cum finis

The parts of _ ' ...

the world cause sit causa perfectissima, patet quod in prioritate digni - 3o
the whole, as . „• ,- - -

that of which tatts, perieccionts, et pnncipate mtencionis nature, mun-

'}i. con i ls ^ s ' dus excedit quamlibet eius partem. Et sic se habet
the whole ~ ^

causes the duracio ad duracionem. Utrum autem mundus sit in
for -which thcy infinitum perfectus per generacionem unius suppositi,

exist. quod sit deus et homo, componens parcialiter cum 35

So also of " . ..".-.

duration. mundo, relinquo theologis, qui dicunt istam humani-

theoiogians tatem esse tantum finite bonitatis. Sed hoc videtur
whether or m j cn i certum, quod manet continue idem mundus, et

not the world ' " '

4. aqua B. n. cdo B. 21 ons m B. 26. d'r dixi B. 28— 29. mun-
dus et. 3.j. perfectum B.

i5. Cuiuslibet. I think it would be more in agreement with
WycliPs general meaning to put nullius.

CAP. X. LOGICA. 205

sic anime continue producuntur, cum quelibet anima is now of
sit accidens mundo. Correspondenter autem dicitur pC rfection.
quod motus in communi est nrior naturaliter tempore, Eacl J J?" 1 .* 118 *

t i . . ' is ci catcci is ai.

et tamen tempus singulare est naturaliter prius quo- accidcnt of the

.... , ... • world.

? cunque motu singulari ; sicud est de quantitate corpons

in genere, presupposita ad quantitatem eiusdem cor-

poris corpoream. Et tamen quecunque eius quantitas

singularis est posteriori danda quantitate; et ita reperies

in multis.

10 Ad 4. m necatur assumptum, sicud patet de duracione 1. Wc deny

. . , , that duration is

hominis que manet eadem corrupto membro, ymmo extended;

corrunto toto corpore. Aliter enim non foret periodus . a maM ' s

1 l * . uiu ation ooes

animalis continua, sicud vere conceditur esse. Si ergo not changc, if

fuerit res habens partes quibus potest carere, tunc part f his

i5eius duracio omnino non dependet a duracionibus illo- bo f lc \ no c e cn
rum parcium ; nec per consequens extenditur, sicud
contingit in animali. Et per idem duracio mundi non

extenditur. Nec sequitur, si duracio mundi presupponit Timc implics

. . n . , . ctcrnitv and

duracionem dei, que est eternitas, et duracionem anime ,| lc ' aC p n ', it

2omundi vel intelligencie, que duracio dicitur evum, et /,; i *™ c rc b not

*° duracionem materie prime, que est quandalitas, thcrcfore parts
J , . ... . . ' • ot tiinc.

quod ex hmc llle duraciones presupposite sint eius

partes; sed bene presupponuntur ut essencie extrinsece,

non quo ad situm, sed cp.10 ad essenciam ; sicud quali-

25 tatesprime sunt essencie extrinsece presupposite ad resulta-

cionem qualitatum secundarum. Et sic de aliis multis acci-

dentibus. Est ergo magna racio quare duracio mundi, que 'r ne reason

est tempus, non extenditur, et motus mundi extenditur; ^^J oVthe

quia, quotlibet partibus mundi corruptis, foret continua world is, and

, , ... , r . , .. its diiratiou is

3o eadem duracio mundi, sed non toret ldcm totalis motus noti extendcd,

mundi, corrupta parte mota Et ideo hinc est quod mun- '^ 1 ]^ ^orfd 1

dus durat indifferenter ad omnem eius partem. sive motam wcrc destroyed,
, ........ its motion

sive quietam, sed non movetur ahcubi, nisi ubi pars wou id, buttime

eius movetur. Idco motus mundi dicitur velox vel tar- W0 Jj'f n 2°n bc

35 dus, uniformis vel difformis quo ad subiectum, sed non for duration is
, , . . . ... thc samc,

quo ad duracionem mundi, cum ipsa non requint taiem wne ther a body

duracionem partis mundi sicut motus. Equaliter enim mov s C | ^ ast 01
quomodolibet motis et quiescentibus inest duracio.

Et si dicatur quod non [est] racio quare duracio lf t ! ^ sa ^dwhy
40 mundi sit tempus, quin per idem et cuiuslibet sue of the whole

world should
bc timc, rathcr

11. eodem l>. 20.omnium?B. 22 sed^roquod B. :j — 2 = q"" I!
3g. est deest B.

206 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

than that of a partis duracio erit tempus, dicitur [q.uod] sic. Nam certum
pa VhaTTt 'is P y q u °d tempus est duracio successiva, quia aliter duraret

because all a jj a successiva duracione, et tunc accidentaliter suc-
other durations . .... '

are accidental, cessive duraret, tanquam accidentahter quantum. Et

d j" n ecessary" e tunc non esset quantitas, sed esset processus in infini- 5

for tlie others i um m duracionibus. Cum ertio omnis duracio sit
might not .... . , . °

exist. ahcuius durantis duracio, patet quod oportet ponere

the^un^vcVsa? tempus esse communem duracionem omnibus temporalibus,
indivisiblc aud m ole indirisibilem, et ubique. I Sicut ergo vivificacio B i6q b

ubiquitous . . . . ..' ... . . .

duration of all tocius corpons est vita animalis, et nullius partis vivi- 10
thii?as P as lite fi cac i°> sed v i ta inperfeccior alterius racionis, sic eciam
is the es t j e duracione mundi et de duracione suarum par-

animation ot . , ... ...

thc wholc cium. Unde abutuntur terminis qui vocant quamhbet

Thustocall quandalitatem vel duracionem partis mundi tempus,

any other sicud patet ex conclusionibus insequentibus et naturali i5
duration timc, r ... *

is an abusc conceptu quem quihbet habet de tempore.

Wedo^not ^t si obicitur quod duracio punctalis materie prime

deny that thc habct posicionem et extensionem : ergo, duracio com-

duration ot . ' .... . , . . . ,. .

thc simpic posita ex llhs habet posicionem et extensionem ; dicitur
r0 piVm ( oidiai' Cl1 quod non obest predictis quod duracio mundi, sicut 20

mattcr consists, e t vita animalis, sit multiplicata, et tamen duracio
is extcndcd. . . . ,. . . ,

prime materie, cum sit aha, sit extensa. Non ennn

est pars alterius duracionis, sed ad illam presupposita.

5. Hcrc thcre Ad quintum sunt tres modi dicendi. Quidem enim
are thrce points , ,• 1 i-

of view. Either negant quod dies vel nox aut aliqua pars eorum sit 25
are y (if nottune t eni P u s, sed sunt motiones solis. Alii dicunt quod sunt

but the sun's aereeata ex motu et tempore. Et tercii dicunt quod
motion, or (2) ° ° r ^

they are made sunt tempora.

and timc^oi ^) Contra primum modum dicendi patet quod commu-

they are times. niter necarent diem vel noctem esse extra solem: et 3o
In the first case ° ., .. ,. ,

day and night sic lmpossibile esset diem vel noctem esse m terra.
buUn^he^siit] ^ed mocio solis foret continue tam dies quam nox;

and there both quia si nos habemus noctem, que est lacio solis sub
tccther ■ .

for when we orisonte ; per idem antipodes habent diem nostrum pro

is ^nighYat the 6 nocte J ^ ue est laeio solis sub orisonte eorum. Sed quid 35

Antipodes. pl us inconsonum quam dicere quod est nox eterna in
And 111 the , , , . ^ . , . ., T

sky, whcre celo solum, ubi est maxima clantas t Ista ergo, si com-
light it woul^ P a rerentur in intelligencia dictis astronomorum in ista

be night for materie, ponerent diem et noctem porcionem circuli solis,
ever. . .,, r . .

quia lllam vocant astronomi motum, et lta ponerent^o

omnem diem vel noctem rem permanentem, et omnem

1. quod deest B. 3. acci' B. 11. cnim B. 38. f c gui r 1 i tc" B.

39. pcom B.

CAP. X. LOGICA. 207

preteritam vel futuram existentem in hoc instanti; et sic de

multis sequentibus ad que sic dicentes non plene advertunt.

Et sic patet quod 2 a posicio habet concedere noctem The second
... .. . ..... pusition has

quamhbet esse diem, cum omnis talis sit ubique raci- a |v, to a dmit

5 one sue partis, et sic movetur cum sole, racione alterius that jiight is

partis, tam dies quam nox, continue.

Ideo, videtur michi quod V posicio est melior, quem I prefcr the
. ' .. M ° ' ■ 1 . tlnrd view,

ponit tempus esse diem et noctem, sed per acciuens; et ana say tnat

ita evum, seculum, indiccio, lustrum, annus, mensis, aC cidenially

i<> septimana, dies, hora, momentum vucam bisse; et sic day or night,
, • -ii -ii 1 • or an age,

de cetens partibus de quibus locuntur tam astrologt a ccn tury,

quam compotiste, sunt partes temporis, sicud patet a >' ear > &c -

discurrenti per dicta autorum et wulgarium. Ista ma-

teria bene conceditur; sicut oportet utramque viam Both the other

• • 1 1 • ]• . views must

i5 predictorum concedere, quod omnis dies est nox, et nt tnat day

econtra. Ymmo, stante sole, foret eadem dies in nu- ; s niaht, and
; . . ' , that lt the sun

mero quo modo, quia dies eterna, que foret nox stood still,

cterna, etc Ergo patet quod lacio solis non est genus l De e D w m u

ad diem vel ad noctem. Et ita conceduntur alique cternaliy.

. . ^ We admit

20 conclusiones sequentes ex illa posicione; notata tamen many of thc

distinccione inter dies artificiales et naturales, et quo- ar gumcnts

modo dcnominaciones predicte insunt tempori, sicud merely

1 _, . . disimguishing

tangttur 111 responstone sequenti. Nec est mconveniens between

R'7° a tales | denominaciones inesse eidem pro diversis locis '" ^///n;/. 1 "

-^ aut diversis temporibus, sed non simul et semel.

Tunc ad primum argumentum contra primam respon- Answer to the

sionem patet quod assumptum est concedendum, sed at n a g t s repiy? y

maior est neeanda. Non enim sequitur: hoc tempus r. (6). Wc

,. ,. n . . . . r denv that ilie

cst hic nox, ergo est hic non dies; quia, si hic est present timc is

3onon dies, tunc est non dies, et per consequens n o n ni gVant^that Ut
est alicubi dies. Ideo bene conceditur tanquam sequens what is day

, . ,. ,. ,., . , . , here is night

quod iste aies non est aies ahbi, sed non sequitur noc elsewhcrc.
est non dies hic, ergo hoc est non dies; sicud non se- man j(ood ^is not

quitur: hoc non est dies hcl ergo, hoc non est dies. everywherc;
or * - . . ii- , .„ . it does not

^ Conrormiter autem dicunt theologi quod Chrtstus est foiiow that thc

ubique, sed non ubique est ille homo, nec alicubi est man not

non homo, sed alicubi est non homo ibi illud quod Many parts of

, ., . , ■ , ~. , day and night

non est homo lbi: quod ldem est. hic ergo multe a re as much

partes diei et noctis sunt tam dies quam nox, secundum "'^^. ! lu;

R.quam (!) B. 11. vuca biffe B. 12 — ;3. quam artiste quam <ipotifieB.
i5. Sicud B. 2^. a'" B.

11. I am quite unable tt> make anything out of these words,
vuca biffe.

2o8 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

obliquitatem vel rectitudinem spei:e quo ad habitantes

dispariter in orbe terrarum; sicud patet considerantibus

subtiliter istam materiam. Est tamen dare tam diem

quam noctem longissimam, quam eciam brevissimam;

or rather sed non video adhuc quod quelibet pars diei aut noctis 5

"nor the otlicr? s *t tam dies quam nox, cum quotlibet instancia nec

sunt dies nec noctes.

7. We deny Ad septimum resnondetur, necando conclusionem
that timc ' r . '. ° _

moves. primo assumptam; quia, cum omne tempus sit mmo-

bile localiter sicud mundus, patet quod non competit 10

ipsi circulacio. Ymmo, si mundus moveretur motu

recto, adhuc foret tempus ubicunque foret situs, sicud

idem tempus esset commune duobus mundis, si essent.

Those who say [\\[ autem qui ponunt lucem fugare tenebram, sicud
that hght M / ... . & . , . . ' . .

pursues cants leporem, mtelligunt de speciebus lucis et speci-iD

ai ness, e b us tenebrem paulo contraccius, et non de ultimo
or that the sineulari. Et sic intellieunt illi qui ponunt tempus ho-

duration ot . °. D . ^ r . r .

man is most mmis, et per consequens eius duracionem, velocius
aitend^only to transire quam aliquod notum sublunarem. Attendunt

the number cnim ad miliaria que punctus equinoccialis describit: 20

ot miles * . ' * .

described by et cum llle motus sit mensura tempons, et sic per

1 point^wMch accidens causa eius, dicunt in predicacione 2 m causam
mcasures time, q UO d tempus tam velociter transit, ct per idem etas

and predicate /..,£• r . .

the cffect tor hominis. Tales autem predicaciones non admittit logtcus,
Night^though nisl ex convencione. Non ergo sequitur quod nox sit c3

existent figurata, quamvis multiplicetur per situm figuratam;
throughout a °. ' M l . r °

space that has quia tunc deus esset spencus, stcut mundus et anima

a no a s ?,ape. aS figurata sicud homo; et sic de aliis multiplicatis.

Night and day ]sj ox er! > et dies sunt ubique, quamvis non ubique
are everywnere, . °. . ._.,.'... . . .

but "not sicud nox et dies artificialts. Nulltbi enim est nox, nisi 3o

former onlySn m terra ve l oppaco terreo, aut eius umbra; et per
the earth or its residuum mundi est dies. Et sic expansius est dics quam

shadow ; the . . . . . .

latter nox, quamvis nox sit expanstus dies ct nox; positivum
VC 'else. e ' e namque prestancius est privato. Nec sequitiir: continue

Night may be e idem qttiescenti erit eadem nox propinquior : ergo, Ma35
nearer and 7 , . r r x , n

nearer to a nox movebttur ; sed sufficit quod hoc hat per motum

. X ft doesVot" alicuius facientis ipsum tompus esse alicubi noctem ubi

properlv prius non fuit nox. Unde nox nulli rei potest appronin-
approach it; ' . . . \ 1-» ■

the cause of quare, quamvis potest alicui propinquius esse. Racio

apm-oaches. enim me i ve l noctis movetur, sed non nox vel dies. 40

2. orbem (!) B. 7. sunt tivice B. 9. a tsn > B. 2/. fpus B.

32. explifius B. 33. erit B; ib. poTtm B. 3^. pna" B.

CAP. X. LOGICA. 20Q

R [70 1 ' Ac si concederetur | quod si deus michi possct esse So I may come
propinquius homo per assumpcionem humanitatis, sine e to e God ^^

hoc quod ipse movcatur (quod quidam conccdunt posse Christ, and
'. ' . . ' . vet God ts

rieri sine hoc quod aliquid moveatur). Unde conceditur nearer 10 me
. , •, .,• 1 -ii I*. • »• than anv man

de possibili quod contmue propinquabo locahter isti C an be.

homini cui nichil potest appropinquare localiter. Ymmo

iste homo est propinquior michi ad quemlibet punctum

mei quam aliquis alius homo potest esse. Et tamen

movebor continue versus illum hominem a quo disto

10 per quantumlibet spacium. Videtur tamen melius con-
cedere quod ille propinquius est homo quam fuit, quam
concedere quod iste homo est homo propinquior quam
fuit. Non enim est propinquior res quam fuit; et tamen,
ut est homo, est aliquid. Et fere conformiter est dicendum

1 5 in terminis accidentalibus de tempore.

Nota tamen quod contingit intelligere istos terminos Wc m a]sQ

accidentales temnoris in supposicione simplici, modo deny that day
. ' r ' is night, merely

quo supenus dictum est, et consequenter negare quod admitting that

dies est nox, et sic de aliis temporalibus conclusionibus '* dayTs night.

20 concessis in supposicione predicabili. Nec sequitur ad
sensum illum expositorie: hoc tempus est dies et hoc
idem tenipus est nox ; ergo, dies est nox; sed bene
sequitur quod illud tempus quod est dies est nox.

Ad 8 m dicitur quod conclusio non sequitur propria 8. a man

zb predicacione de eodem tempore in numero; quia motus towYrdsTthe
sic versus occidens haberet infinitas noctes et infinitos wcst might . have

an mlinitc
dies, communicantes tamen secundum mutacionem sui number of days

orisontis. Sed species diei vel noctis potest prolongari difflrent '

vel breviari secundum diversa eius individua, et eadem lengths,

... according as
3o dies vel nox rn numero potest large loquendo, alteran, h e changed

serenari, vel obumbrari, fieri salubris vel obnoxia; non ^t thi" wotiid
quia tempus sit substancia subiecta illis qualitatibus not be prpperiy

1 r . . . tne sanie

vel lllis accidentibus, sed quia cum tempore ista con- individual time.

tingunt; ut tempus dicitur amenum illi cui contingit

35 amenitas in illo tempore.

Ad nonum dicitur [quod], loquendo de die et nocte 9 . \y c must

artificiali, contingit varie valde distingwere raciones d c * t tog U u ish

eorum, ut aliqui dicunt ubique esse noctem ut non est the meaning oi
. . ^ , , . . • ,- words.

sensibile lumen solare; ct, sole extstente rn meridie some say there
^oemisperii nostri, habemus noctem tam inter nos quam « mght
extra, et fad] alia puncta habemus simul diem, sed non

7. propinquus B. i|. IV B. 18. quo ad B. 25. parte pr<>

predicacione B. 27. \rj B. 36. quod deest B. 41- ad deest B.

2IO JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

whenever there in eodem situ sed ad eundem situm in numero. Et ita

is no sensible , , ,,., •• , , ,• •

soiar light; luna vel quodlibet aliud umbrosum, eclipsans solem

thus we may US q ue ad insensibilitatem luminis, causat ibi noctem;

have night at n . . . '

midday; et sic in hons crepusculanbus est dies, sicud est per

thus the moon ,-, , , • , . , ,

eclipsmg the renecctonem luminis solaris ad obstaculum, sed non 3

sun, causes p ei - i umen incornoratum in luna vel alio astro. Arti-
night, and \\e ', *

have day after ficiosius tamcn et cercius vtdetur loqui, ut astronomi
sunset bccause , , , • , •

ot" refkcted locuntur, concedentes ubique terrarum esse diem artt-

sunbeams. fjcialem ubi sol est super orisontem ibi locati, causans
But lt is better .... .

to admit lumen sensibile. Dies enim connotat lucem vel claritatem, 10
artittcial dav to c , •• • • •

exist whenever nec retcrt quod corpus oppacum distingwit emispena

the sun, being i n[e r que orison intercidat, sive fucrit terra sive ter-

above the '

horizon, causes rciint.
sensible light. T ^ t •• .-, • .

Whv does an ^ sl queratur a sic dicentibus quare mixtum tn ortu

opaque body ve i occasu solis causat noctem, ubi multum relinquum i5
causc mght at . '

dawn or sunsct, dc luminc, et non echpsando solem super orisontcm,
and not during , . ,, , • , • .- , ••■

the dav? P^ us tollendo de lumine; potissime cum sol lbi situato

Recause in the tam oritur quam occidit: dicitur quod huius racio est,
second casc the . l . . n

sun is above, quta sol [est| supra onsontem 2 1 situati et non super

below thV orisontem | primi situati, et hoc sonat dies vel nox B 1

horizon. artificialis de vi vocis.
Wouid the £); s | queratur utrum luna habente lumen proprium,

moon, lt sclt- x . '

luminous, and corrupto sole, causaret per suum motum diem et noctem,

de^strovecT ™ dicitur quod sic, cum dies et nox maxime constituuntur

cause dayand p Cl - luminosum quodcunque fuerit. Et sic potest dici 23
night? , •,, •

It would. quod lllud tempus quod est hic nox toret subito htc

dies per annichilacionem solis, mota luna super orisontem,

ipsa existente ex se maxime lucida inter luminosa.

Have the gt s ; queratur utrum habitantes in locis valosis habent

mhabitaiits of ^ ...

yalleys &c. noctem quando sol echpsatur tllts per terram, dicitur 3o
nicht when the , , , • ...

sun is concealcd quod stc ; sole existente sub onsonte corum, et ahter

from them? n0 n. Et quod queritur utrum, corrupto sole, foret

Yes, lt it is n ,. . . ; . . . ' .

below their ubique nox, dicitur quod sic, si nichil supleat vtcem

horizon. ••

solts.
Day or night is Ulterius concedi potest quod ad omnem punctum 35

evervwhcre; in ,• ,• , t • • ,-, ^-, ,

the sky it is niundt est dies vel nox ; et stc m quothbet sttibus. In

always day, ce i est c Jj es u bi non est nata naturaliter esse nox. Et
bcncath the . . . ...

earth, always lntra terram est nox m multts corponbus, inlra que

non potest esse naturaliter dies; ubicunque tamen cst

nata esse dies, sicut aliquod est luminosum quod non 40

est natum esse tenebrosum, et econtra aliquod eternum

[5. i'linq,' B. 18. tame H ; ib. quod \'>. m. est deest B. 25. pcr

dccst B.

CAP. X. LOGICA. 2 1 I

visivum quod caret aptitudine ad cecitatem. Patet ergo Day is thus the

, , r ,. . . - i- • • i ■ timc when thc

quod ad hoc [quodj hic sit dies, requintur hic esse sun , s a bove a

tempus in quo sol est supra orisontem huius situs. 8 ,ven honzon.
De aliis vero partibus temporis ut 4 temporibus anni aI ^ady been

5 et aliis de quibus locuntur compotiste. oportet diligenter said wifl sutticc

, . . . . to give a notion

advertere quomodo causantur secundum denominaciones of the difficulties

accidentales, connotando extra racionem temporis, et t l he other°parts

quomodo iniciantur et equivocantur; et iuxta hoc re- of time.

spondere, ut patet exemplariter ex predictis.

10 Quo ad dubium tercium, videtur quod, cessante omni Whether

. , .,. - . movemellt

motu sensibih, non toret tempus, quia omne tempus i m plies time.

requirit prius et posterius in motu, s.xl solum in motu /"n^movcmcnt

sensibili sunt prius et posterius; ergo solum in motu at all, there

sensibili potest fundari tempus; igitur. Maior patet, ex t)me , f 0r t , me

iohoc quod si tempus posset diffiniri per prius et posterius Befo^lni m

in seipso, tunc posset idem diffiniri per se vel per Afterrvards,

suum posterius; et tunc tempus posset habei e prius et found only in

posterius ex se sine motu; quo dato non est hngendum movemeut.

quid tempus dicit ultra es.se rei.

20 Item, nono quod non sit motus sensibilis, et ymagi- (2iOn the other
, r , , hand, let us

netur homo de tempore; tunc patet quod esset tempus, suppose

quia aliter non esset ymaginacio diuturna gignitiva tlia mo vement "°

fastidii. Et quod non oportet ex hinc ponere motum, and that a man
, , . . • . sets to fancvinc

videtur ex hoc quod stat ymaginativam terminan con- tUTie . t ] iere

25 tinue ad idem simulacrum pro eadem re, sine generacione W 5 V '' t ^ e be ve t 1 ' v ie
nove speciei vel nova tcrminacione actus ymaginandi fact.

Et sic non pocius foret ymaginacio successiva quam
est visio vel quivis alius respectus, cum succcssio re-
quirit diversitatem materie motus.

3o Item, si possibile est omncm partem mundi privari (3) As each
motu locali, possibile est omnem partem mundi quiescere wor ]d can be
similiter a motu. Pono ergo hoc, et sequitur ex quiete | OC a° P movement

tempus essc, cum aliter non esset quies illa longa. it can rest
_ . ....... from

Stat ergo tempus esse sine motu stmihter. Nisi enim moV ement;

35quies temporis esset temporanea, sequitur quod tempus j S < X r ° ;ind tl !i 1 ie

immediate precedens illam quietem, et tempus immediate world must rest

. . . , . . . . iu time, or ihe

subsequens lllam qutetem ex mcepctone motus, essent rcst WO uld not

verc continuata ad instans quietis (et per consequens ^,',,. ,,.^

2. qu<fd deestB. 5.gpotiftcB. [9— 20. yginc ho B. 25.gaconcB

32. po B ; ib. fc r ex hvice B. 33. lo a B.

ig. Item. The precedfoig argument proves that timc depends
on movcmcnt; those which follow go to prove thc contrary.

'4*

212 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

continue), esset tempus, ex hoc quod continue esset

instans ct non continue motus.

(-») Tne Item, contineit quantumlibet tarde motum esse velo-

slowest . . ' ° ^

movement cissime motum, cum quehbet pars mundi potcst B 171

^quickest 1 ;' 6 quiescere, mota alia. Posito ergo quod orilogium cuius 5
for, supposing Jyameter sit pedalis, volvatur semel per tantum temporis

that thc hrst J v m ' \ f

mohile stops, quanta est dies naturalis. Et sequitur ex predictis de

liand oVa^clock individualibus quod erunt infinite intercisiones in re-

of one foot volucione A, sicud essent circumducto celo cum A:

diamcter gocs ... ..-...,

round in one quia ahter essent tot puncta m circumrerencta A, sicud i<>
Mobile would m circumferencia mundi sunt. Cum moveretur ergo per

move onc omnes istas nenes istas moras intercidentes, non esset
point every .'.,., . _ '..

instant; sothere motus, quia nichil A vel pars eius. Sequitur quod

^rests ^oi^the 6 tem P us potest esse sine motu; et per idem quantum-
hand wouid jjbct magnum tempus. i5

descnbe as ....

much space as Item, possibile est quod mundus creatus per quantum-
'(5) The world 6 ' libet tempus similiter quievisset et post motus fuisset;

might not havc er „ tempus non requirit talem motum. Assumntum
been moved o i - _ . .

immediatcly patet ex hoc quod quies est de se successiva, sicud
creation 1 ; S yet motus, ut prius dictum est; ergo, si est quies, est 20

time bcgan with tempus. Aliter cnim nosset quies nunc esse permanens
the creation ot '. . ' .^ r .

the world. and et alias successiva; quod est lmpossibile, cum aquirerem
succcssivxstatot P er totum novas partes in successione, et nichil quod

would havc f u jt permanens foret pars quietis successive. Et casus
bccn measured r . .... .. .,.

by time. de quiete tocius toret multts patenter posstbilis, cum 2:

quies sit perfeccio rei gracia cuius est motus. Et in

signum huius, perfectissima mundi quiescunt continue.

Answers. ,\j jH u j dubium respondetur, concedendo quod fsil

We say that . .... . ...

time implies non sit motus sensibilis extenus vel mterius, tunc non
so ™ensiblc est tempus. Ideo, sicud necesse est tempus esse, sic 3<>
movement; necC sse est motum sensibilem esse. Unde, non in quo-

tor intellectual . . \ \

movement and cunque motu fundantur pnus et postenus successiva,
eV scnsiMc' n sicud patet de motu intelligencie a deo; et breviter de

attractions do cuiuscunquc substancie motu quo tendit in finem suum.
not lmply a . . n . . . ,. . ...

Before and an Sic enim mnititur quehbet particula terre quteti m 35
' er ' centrum mundi et omnes substancie in deum, tanquam
centrum ubilibet multiplicatum ; scd in talibus motibus
non habebit ymaginacio materiam successive aquisitam
vel deperditam, racione cuius causaretur instans differens
a tempore; sed omnis talis motus foret 2 111 se totum 40
simul, sicut est de evo et eternitate.

5. 01'logui B. i3. m 1 a ul B. 28. si deest B. 41. sic B.

CAP. X. LOGICA. 213

Ex istis patet quod sentencia primi argumenti caret (1) The tirst
, • , • «. ii" ... areumcnt is,

calumpnia, eo quod motus lntelligencie est pnncipium therefore, quite

remotum ad quod non consequitur tempus. Unde conclusive.

' n * . It we can

ymaginato quod totus mundus cesset a motu sensibih suppose the

5 extrinseco perceptibili, lata ymaginacione super prius et at rest and

posterius, videndum est utrum actus ymaeinandi sit °. n| y.

1 ' . D . imagmation

permanens; tunc sequitur tempus esse, eo quod vmaginans active,

,. "L-i".. representinp,

est pars mundi sensibiliter mota, et per consequens t ime, we say

mundus secundum illam partem movetur. thatimagination

1 . . moves, and,

10 Communiter eciam, quando vmaginativa fertur super therefore, the

c ^ • * ■ L e -i 1 world moves.

pretento et tuturo m particulan, non est tacile hoc when we

rieri, nisi successive, sicud quantumlibet vmaeinamur imaginc time

. ' ; • . . in particular,

prius tempore unum et postenus tempore ahud. Ex tah the object and

autem ymaginacione causatur intencio speciei fixius in successiveiy^

1 3 ymaginativa, et debilitas vel potencia ymaginantis ex

delectacione vel tristicia, et bonitas vel malicia, fortitudo

vel fastidium, aut alie huiusmodi qualitates, racione

cuius aquisite vel deperdite, saltem secundum intensionen

vel remissionem, ex sequitur tempus ad alteracionem

20 successivam. Nec est possibile ymaginacionem nostram Nor can it

coniunctam motui mundi secundum disposicionem in P°*sibly be

\ . . otherwise.

qua nunc sumus ferre super tempus in particulari sine

B 172" successione actus ymaginandi; qui, cum | mundus sit

quoddam unum, oportet in eius motu esse unum non

25 motum movens ordinate suas partes; quo cessante

movere, cessaret totus ordo illius motus.

Sicut enim in animali ulterius effectus est motus cui Comparison of

, ,. . . ... the movements

proxima est virtus mottva Iocahter m suis subiectis, m an animai
ut spiritibus vel calore; et 3 sunt membra solida, ut W3 ^ J{j ose

3o musculus, villus, lacertus vel cetera organa, quorum macrocosm
composicionem ista ingrediuntur. 4 a est appetitiva anime
movens, imperando virtuti motive corporali; et hanc
appetitivam movet apprehensiva convenientis vel nocivi
tamquam ultimam, et primum movens ita quod, cessante

35 illo movere, cessaret omnis motus animalis. Sic ymagi-
nandum est in maiori mundo quod est dare motum
sublunarium tamquam ultimum effectum cui proxima
est vis celestis influxa per lumina diversimode incidencia
et 3" sunt astra celestia cum suis coniunctis orbibus.

40 ^o vero es t appetitiva mocionis orbibus, et 5 finaliter
est apprehensiva primi motoris.

i8.?te'ffiom B. 23. qui cu B. 27. ali vlci 9 B. 32. hac B

3q. >_.<# B. 40. mocc 8 (?) B.

214 JOHANNIS WYCLIF CAP. X

In all Necesse crgo est quod in motibus ponderosorum et

movements, , ,. . . . , , .,

we must comc levium, et generahter ln omnibus sublunanbus motibus

^Votor St ^ u ' non sunt m °bil es ex se moti, sed ab alio, fit motus
immovable in resolubilis ad omnem motorem mundi e\ se moti; quem

llimsell, • , ., .,, ,.

motorem oportet esse lmmobilem; et llle generahter ?
moving movet essc partem mundi in quantum movetur. Sed
sp'irkiially e 'and diversimode movet, insensibilia motu spirituali et sen-
material things sibilia motu corporali; quia, cessante perfecto ordine

matcrinlly. ... . , .,. ,

movendi in motu sensibili, cessaret motus elementorum

But mnterial mixtorum ab alio. Verumtamen, cum omnis talis motus to
movemcnt must . r ,. . .

one day ceasc, sit actus lmpcrtectus, causatus propter ordinem msitum

iimJerfcct 1S a J uant ' tate ve l qualitate acquirendum, patet quod oportet

talem motum aliquando cessare, et alium spiritualem

continuari eternaliter, modo quo philosophi nostri dieunt

ind corrupVion *° re nost tUem ' Utl i c ''- Tunc enim non erit aliquodi?
will then come mixtum, nisi homo vel pars hominis, vel forte astrum.

to an end. <-, . ,. , .

As in thc Sed, cessante motu ccli, cessabit generaeio et corrupcio

microcosm, so substancie, et omnis materialis alteracio vel motus in

macrocosm, quantitate. Sed sicud est in minori mundo. est dare

sorts of duas manieres motuum, quorum unus est a natura 20

movemeuts, C orporea et non alius, reliquus autcm est ab anima:

iiom the First sic in maiori mundo est dare duas manieres motuum,

other from the quorum unus est sensibilis naturalis, cuius motor celi

Man^wili one est P r ' nc 'P' um 1 a iius autem est spiritualis et intencionalis,

day be cuius anima, que est supra omnia corpora, cst principium. 25
incorruptible, A . , - , t .. ... . , .,.,

and the world Manebit ergo tunc homo lncorruptibihs, sicud et quihbet

perfect; yet pars mundi ultimatc nerfccta, ct mutabitur homo in-
some ot lts ' . ...

parts will stiii tencionalitcr tam a sensibilibus quam ab intelligenciis B 170^

move, and this • •, •,-, . , ,

will constitute inscnsibilibus mutacione successiva; et hoc secundum

time. omnes vires anime. Non ergo est possibile mundum 3o

similiter quiescere secundum omnes suas partes; et cum

motum successivum in communi consequitur tempus,

satis est ad perpetuandum tempus.

Therefore the p er j sta p a tet ad 2' 11 arcumentum quod casus est
case put m (2) . . . . . '

is impossible. lmpossibilis. Ymmo, posito quod homo fixe ymaginetur 35

If a man could • • , • . ,

imagine s,ne successione quacunque mundi, scquitur quod non

anytliing essct tcmpus sed mensura quedam proporcionalis evitate
without anv . ... . . f

succession ol intclligcncic, sine prioritatc vcl postcrioritate in succes-

acts, it would • P ... , ,. ,

not be time sione, nec gcneraretur tunc tastidium vcl ahud ens
but n sort ot predicamentale: ncc foret aliud tunc diuturnum, et si 40

nptfit 1 ' " '

maneat sic eternaliter, quia cuiuslibct rci duracio foret

7. fpnnli B. 12. omnem pro oportet B. 29. muoe B. 3'. cni'' 13.
07. Evitate. Derived from evinn.

aeon.

CAP. X. LOGICA. 215

tota simul, sicud est dc eternitate. Ncc capit ymaginacio Wc cannot

nostra infirma talcm statum hominis, cum propter e \ e '. 1 |, con ': e ! ve

B 172" mutabilitatem or^ani omnem apprchensionem I nostram and it is

, . • ti 1 1 1- irivolous to say

consequitur vel comitatur successio. Unde leve dictum that it would

5 est ponere quod ymaginans sine successione tempus timewoufd in

faceret, quia cicius intellectus hoc faceret; et sic tempus that case bc

... eternal.

esset eternum propter eternam tntencionem tcmpons a

prima causa. Et propter hoc omne ymaginans habet

suum tempus quod esset duracio sui actus ymaginandi.

10 Et per idem sine dubio quelibet duracio successiva
foret tempus.

Et si queratur quomodo erit successio in motu post ot the
diem iudicii, dicitur quod erunt duo genera hominum Jjg^iessed ni
ex opposito locatorum habituatorum et passionatorum, Heaven.

i5quorum unum erit in celestibus plene felicitatum, et

aliud iuxta centrum, plene miserum. Et primi habebunt They will have
actualiter perpetuo claram noticiam et nlenam delecta- !!','' !j'J , w !f dge .

1 ' ' Ol Jllu Illll ]u\

cionem in primo motore, et post hoc habebunt discursus >" the First"

.. . . Alotor, and

cognoscendi omnes ventates causatas cum quadam will know all

20 successione, sine diminucione sui gaudii, propter se_ aii theoowers

curitatem sui habitus, excluso fastidio et errore in suo of the soul will
,. „ , . , produce the

dtscursu. Et brevtter omnes vires anime erunt plene m ost perfect
suis actibus perfectissimis circa sua abstracta maxime xhere^witi be

proporcionata ad ipsas delectandum. Circumstancie vero »0 generating,

. , ■ . , , eating.

20 actuum sensuum htc tn statu corporab, que tncludunt hearing, &c;

perfeccionem, erunt ibi ablate, et solum illud quod est

perfectum ibi retnanebit; ut nemo generabit ibi, nec

augmentabitur, nutrietur, percipiet sonum, odorem,

saporem, vel qualitatem tangibilem per violenciam aut

3o materialem immutacionem sui organi. Sed organum but the organs
erit ad tantum perfectum quod percipiet armon i am p er fect that Uiev
sonorosam sine violencia, causantem consequentem will perceive"
motum non successivum sed permanentem, qualis erit
ad omnem punctum celi, dum quelibet eius pars violen-

35 tacione alterius intelligitur suo ordini situali. Sed talem sonorous
sonum non sufficimus nunc percipere propter peccatum w j t hou°°2e
inobediencie. Ideo dicimus quod non est talis sonus, need of sound,
cum tamen non sit racio quod motus violentus causaret
sonum, quin multo magis in omni mixtione naturali

4° causetur ex motu non successivo sonus armomcus, ut

14. pa° nator-f B. 20. dicione B. 32. fancrosam B. 35. inth r B.
40. c? B.

2l6 JOHANNIS WYCI.IF CAP. X.

fragrance dicit Boecius. Et eodemmodo olfaclu percipietur odor

Wlt to^ t nhale inesumtne proporcionatus, sine fumali evaporacione, cum

vaponr. ipsi sensui subicitur fumus aereus mundissimus, colore

igneo temperatissimus; nec movetur hic talis fumus

infra nares ad confortandum cerebrum, et tam realiter 5

inmutandum olfactum, nisi propter defectum virtutis.

the most pi conformiter smstus habebit saporem temperatissimum
pleasanl tastes . ., . . .

sibi obiectum, cum ibi ent siccum terreum proporcio-

native mixtum cum humido aqueo et callido igneo

and feelings movente. Et eodem modo sensus tactus percipiet suum

likewise; maxime tangibile, et sic erunt omnes sensus interiores et

exteriores in summa suc delectabilissime apprehensionis.
and all as Sed omnes iste delcctaciones erunt raptim exhauste

nothing to the , . . . , . „ ,.

delights of propter delcctacionem racionis et voluntatis m suo nnali

thc mind and oh j e ctO. ,5

heart.

Sonnd is a Quercndum autem est de circumstanciis et quidditatc

state ot matter , . _ . . , . , ,

that acts on bic narratorum. Dicitur quod sonus ldem cst quod

the auditory sonac j C [ disposicio secundum quam materiale est
taculty; . ....

immutativum virtutis | auditive. Et sic odor vel odoracio B 173"
cst disposicio mixti aerei secundum quam ipsum est 20
odour, savour, motivum virtutis olefactive. Sapor vel sapbrositas est

and the rest, t )j S p 0S j c j aquei humidi, 2 m quam ipsum est immuta-
are also similar . ' . 7 . 7 . .

states. tivum virtutis gustative; et sic de qualitatibus 2 IS tan-

gibilibus. Et omnes ille qualitates habent certas pro-

porciones miscendi elementa secundum atthoma vcl par- 25

tes divisibilcs, ex quibus resultant non quod sint res

que possunt per se csse, scd sunt disposiciones vel po-

And the tencie mixtarum ad taliter obiectivc immutandum. Et
corresponding , , ..... ....

feelings are eodem modo mtcnciones vel spccies ln sensibihbus sunt

statcs produced disposicioncs illorum, causate ab obiectis secundum 3o

by their ' ' . .

objects in quas sensus sunt appiehensivi eorum. Et illas possunt
the scnses, c . • ■ ,- , •

which may scnsus pertecti aquircre, sinc immediacione obiectorum

liave them ve [ accione similium specierum per medium. Ymmo,

without the ' ' . . '

aid ot those verc loqucndo, scnsus sunt quodammodo cum obiectis a
We need not quibus afliciuntur, et rapiunt vel eliciunt spccies ab 35

go mto tins jp,j s q UCm ad modum specialiorem noscendum, cum
question ; ' . .

non sit multum pcrtinens huic loco, relinquetur studen-

tibus; capiendo quod tota imperfeccio erit subducta, et

totum quod erit perfeccionis persone tali possibile re-

manebit. 4°

1. fume (vny plain) B; ib. fuah li. 3 fumg 11. n- erit B. 12.1
funne B. 18. fona° B; ib. male. or mole B. 2;. humidi aquei humidi B.

CAP. X. LOGICA. 217

Et econtra in gente opposita. Illis enim erit dolor Of the damned.

perpetuus sine dissolucione alicuius particule vel virtutis.

Nec obest ignem vel quodcunque horridum naturaliter They will

hominem inmutare spiritualiter perpetuo sic punitum ; ^withouUosing

5 quia dolor non est nisi displicencia de obiecto, vel anything of
^ . . . their body or

quia ipsum est presens, sed lnproporcionatum appetitui, their faculties.

vel quia ipsum conceptum delectabile deest. Et sic in u^pieasamness

illis inL f eminatur dolor. Quod autem dolenti sic inper- of an object
r -, . . . , tliat does not

tinens [estj sui dissolucio, patet ex hoc quod stat agrec with the
lohominem quantumlibet gaudere in eius dissolucione, agreeing Ss -1 '

et quantumlibet dolore terreri, vel horrere nichilominus _. absent.

n . ' Dissolution is

eius deperdito. Si ergo qucratur quid ent primum mo- here irrelevant

vens omnium istorum, dicitur quod prima veritas, m ay^feel Vy^as

prima iusticia et prima causa, que est iam primus weil as terror

1 ,. v . ... M . . . l , . at the thought

1 3 motor mundi ct cuiusbbet sue partis; sed sicud lam of dissolution.

movet motu extrinseco et materiali sensibili, mediante these C p_fns°is

motu celi, ita movebit tunc motu spirituali, mediantibusthe FirstCause,

.... - Source ot all

raciontbus lusticie, animas et eorum corpora; et rorte truth and of

movebit localiter tam beatos quam miseros. Raciones f leave^tlie

2oautem fundamentales hic dictorum relinquo theologis, thorough

. ' exaniination of

sicud et totam matenam ulterius pertractandam, con- ihis matter to

tentatus de hoc quod necesario est semper motus neoo s ians -

successivus.

Ad 3 111 dicitur quod assumptum est impossibile, cum (3) it is

2? necessarium est beatos, preter noticiam quam habent 'an^movemerit 31

de deo propter pernetuam unionem, noscere discursive shoiild cease in
11 ... • • , • • the world; tor

res per motum circuh, prtmo in deo, 2 in propno the Blessed

genere, 2° reflectendo in deum, ad quem statur ut ad tnowledMof 6

primam ct ad ultimatam causam, in quo sunt omnes things; which
• 1 , , 1 •, ., • • constitutes

joventates quodammodo resolubiles. INec est rnconvenrens movement.

delectacioni talcm circularem apprehensionem esse

successivam; quia non ex eius deperdicione deperditur

beatitudo essenciale nec erit delectacio successiva.

Verumtamen non claret michi adhuc utrum possibile Whether all

B 173'' est omnem motum localem corporum hominum | cessare, m ovement can

vel necessarium sit aliquod ct>rpus tale moveri localiter cease, or must

. . , ... .. necessanly

tam celertter stcud movetur ahquis punctus mundi. continue, is

Quod si sic, foret consequencia assumpta hona, sed not to ye m e_ eai

antecedens eius impossibile, admitti. Ditferent

Tr . ... . ' , • • answers,

40 Vel lllud antecedens potest admrttr, tanquam pre- according to

dicacio michi neutra, et negari consequencia; et potest We^mayeven

admit the
8. i gcma r B. 9. est deest B. 10. disso B. 11. dolo'e B.

12. e 9 B. 19. hos B. 26. disf fine B. 1. delectacioiiem B.

38. a ta B. 39. admitti deest B. 40— p. pe° B.

2l8 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

conclusion — gracia argumenti admitti consequens possitum, distin-

lliat llie world . , ,. , ... ,

muy rest — gwendo de quiete. ut dictum est de motu. Ahquando
distinguishirig en j m dicitur quies similiter pro carencia cuiuscunque

the senses ot " ' "

the word. motu. F.t isto modo dicitur deus anthropologice quies-

li rncans, . ,. . n . , .

firstly the cere m se eternaliter, quia est iinis ultimus non potens 5

absence of all j n a ijq uem ex tra se ad eius indiyenciam tendere. Et

mo\ement, ^ °

which is ista quandoque vocatur requies fi^urative, cum requies
figuratively , , ■ - , _ ... , ,

called repose, opponitur labon, sicud qutes motu. Kt lllo modo solum

aS ° P toil l ° essenc i a divina potest quiescere. Quandoque autem

Secondiy. the dicitur a^ens quiescere, quando cessat a produccione 10
inaction ot an , , ,. . , ,

agent that nove nature extra se; et hoc dupliciter; vel secundum

C produce speciem, vel individuum. Agens enim naturaliter, pro

something new. etlectu quem non habet, tendit in illum habendum quo

Thirctly. Ihe ,. ^ . . n

attainment ot nuhuc caret ; et quamvis non ut sic movetur, tamen

end to^which ut s ' c a >"' t et accl ° tans ' n aliquibus est labor. 3 di- ^ 5

a being tends; citur aliquid quiescere, quando ipsum habet suum
which mav n . .... ' . . .

mean thata nnem extnnsccum cui tnnititur; et taliter quiescit que-

alTThat towards nDet particula terre in centro, et omnis creatura in

which it tends, deo, sed valde disnariter: ut aliqua habent quidquid
or that it still , , ' .,, . .. . ' , . ,.

lacks many appetunt habere; et illa, si tuerint cum hoc racionaha, 20

requfsite^to^s' sunt ' )eata - Aliqua vero carent multis linibus acciden-

perfection. talibus requisitis ad eorum perfeccionem. Talis autem

quies non includit de se successionem, nec excludit

motum permanentem qui est nisus vel tendencia in

Fourthly, the finem extrinsecum. 4 modo dicitur aliquid quiescere, 23

duration in , . , '

time ot a being quando lpsum durat per tempus per quod caret motu

buifdoes^noP' ^ando, q uo natum est moveri pcr illud tempus. Et de

ista quiete famosa opposita motui successivo locutum

est prius, quod oportet ipsam esse primo in tempore

tanquam successivum, et dividi in membra eius 2 m 3o

divisionem motuum successivorum.

admir that ihere ' st ' s notatls ' dicitur quod admisso, gracia argumenti,

may be no nullum motum successivum esse in mundo, sequitur
successive . .. ,,

movemeiit in ex Iioc nullum tcmpus esse, et per consequens nullam

it would°fo!iow^ u ' etern 4° m °d° dictam, sed quietem 3 modo 35
tiiat there dictam benc contin»,it intelli^ere cum necessitacione

would he 110 ..,,,' . . .

time and, motus successivi. Illa tamen quies non essct longa vel
restTiithe 4.u> diuturna, cuin illam denorninacionem habet quies a

sense; bui temnore. Ex quo sequitur quo talis quies comnatitur
there would be -1 t t 1 1

rest in the 3<«. secum tempus; ymo sequitur ad esse tempons, nec^o
Therefore rest, discontinuat tcmpora ab invicem. Ideo necandus est

111 tlie 4"' sense, ' &

implies
succession.

4. antho" B. 7. figa tme cu B. 21. visus B. 33. est B.

CAP. X. LOGICA. .219

casus in quo sequitur mundum quiescere per totum
tali quiete sine successione, et ante et post moveri
successive. Nam illuJ dictum implicaret prioritatem And as the

, . .... , ■ , • argument

temporis vel nature nhus quietis mundi ad successionem, implies that

5 et econtra; quia intellecta illa quiete mensurata solum su £ h rest w ? u,d

' * ..... be pnor to

per instans temporis indivisibile, tunc certum est quod succession, it
c .... must be denied.

toret mstans sine successione; et llla quics mciperet et

desineret esse; et cum illa quies sequitur ad mundum

et ad quamlihet eius partem de quanto innititur vel

lotendit in deum, patet quod implicat mundum per

totum incipere et desinere esse.

Illa efgo quies est ante omnem motum successivum Such rest would
d « i- • • i- 1 1 u 1 De naturally

B174 mundi, pnontate naturuli, | sed non post omnem talem prior to

motum mundi, quia non potest esse naturaliter posterior successive

' " ' ' movement,

i5quam successivum. Nullum ergo tempus precedit illam could not bc

,. ■ , ii- j- preceded by

quietem, cum dicit solam habitudinem que per se con- time, and
sequitur ad rem quiescentem. Et inpossibile est quod would be

. . ... . . . neither

sit successivum, nisi dicat formam accidentalem, in- successive nor

,. . . . , . . , .,, . instantaneous,

existenciam ahcuius partis ad subiectum. ldeo ula quies
20 non potest esse instantanea, sicud nec mundus potest

pro eodem instanti incipere et desinere esse. Tunc for the world

,-, , . could not

enim esset, et per consequens tempus. ht ultra sequitur begm and end

ex istis porcionem mundi durare successive; et per at ; l h : !? me

consequens non incipere et desinere esse; et ita lorte

25 est de qualibet parte subiecta, cum incepcio et desinicio

pro eodem instanti implicat opposita primo inesse

eidem subiecto formaliter pro eodem instanti. Et sic That would
, ,.. ,, . implv that

patet sequi quod quantumlibet torte agens approximatum opposTtes can

pro primo instanti generacionis forme substancialis in and^fhVsanie
3o materia exspectabit amplius quam per instans ante- subject.

,. . . ' ... - . And thus no

quam mdisposuent matenam ad lllam iormam; quia agent can

aliter natura, inducens illam formam, frustra induxisset pr " du ," a t°l m

illam, et esset inpedita a sua induccione, cum agens instant it ejects
. . . ..,..» the contrary

naturale contranum pro mstanti mduccionis torme from.

35 ageret eque fortiter ad eius educcionem.

Et si obicitur de lineabus, instantibus et infinitis It" it be objected
.,., , , . .... , . that lines,

simihbus, quod pro eodem mstanti mcipiunt et desinunt instants, &c,

esse, dicitur quod non ex sufficienter simili ar g umen " j^fa^Hme^ouslv

tandum est hinc substanciam, per se esse, simul in- t reply that tlie
, . . . . analogv is not

4ocipere et desinere esse, quia non requiruntur contranc sufficlent to

tanquam mutaciones in materia ex generacione et substance^can

so do.

23. ex temporis B. 3g. ec; ce (?) B.

220 JOHANNIS WYCI.IF CAP. X.

corrupcione istorum accidencium, . sicud requiritur ad

No one can sin generacionem et corrupcionem per se substancie. Et

in the tirst correspondenter dicitur quod non est possibile quod

instant ot his . ' m j t ...

being, because aliquid pro primo instanti sui esse peccet actu illicito,
God, producing , , t ,• .,, ,

that being then, eo quod producens actum elicientem lllum produceret ?

would also et actum. Non ereo foret in potestate elicientis actum
produce the . ° ...

iiiicit act ot sin. illum non elicere, vel non elicuisse illum actum et per

consequens racionale esset quod non obligaretur ad

denuo eliciendum illum; eo quod decretum esset a

lumine obligante illum actum esse vel fuisse, et per 10

consequcns non esset in potestate obligante declinasse

eleccionem talis actus; quia iam ante esse suum, et

aii ihesc post. Obligacio ergo precedit tempore actum et con-

positions, • . ,. . . ,, . . . ,.

granted bv tranum ohligacioni. Multa ergo sunt mstancia ordinata

lg 'thTsaUe°of ' re g nTurn universi, et per conscquens impossibilia [sunt] i5

argument, are que communitcr admittuntur vel propter ignoranciam
impossible. ,

vcl gracia argumenti.

(4) I cannot Ad 4 111 dicitur quod non est michi facile invenire

means to prove medium ad probandum quod mundus potest una vice

that the world mover ; tardius et alia vice velocius. Ideo potest dici 20
moves now ... . ' .

faster, now quod necessario requiritur ad duracionem mundi succes-

slower; , ,

so we may sivam eque velox motus, quomodo non potest esse

admit that mo t lls velocior, ut prius dictum est Unde neeari potest
rcgulanty ot / ' & t

movement is a assumptum in argumento, eo quod oportet mundum 2 m
necessitv. , • , ...

Thus we deny abquam cius partem esse eque velociter motum sicud 2?

nHimL-m aliquod potest moveri, et sicud moto a horelogio modo

supposes. qno ponitur, sequens est quod mundus moveatur vel

If half the ' 1 !• 1 1 • • , • ,

points in the motu locah vel motu alteracionis lta velociter sicud

world were p tcst. Quod si motus alteracionis non potest esse

destroyed, ' . . . '

leavingonly the univoce velox cum motu locali (et sic mundus non 3o
circumference , . , . , , ,.

intact, ihe equc velociter alterari potest sicut movebatur localiter),

world would tunc oportet quod eque velociter moveatur sicud potest.

be as dense as ' t t r_

before, but onlv Unde, sicut prius tactum cst ; corrupta medietate
and each materiarum punctalium mundi, quieta materia lineari

diameter, j n circumferencia mundi, adhuc foret mundus eque 35
seemingly as ' n

long as before, densus, ut prius dictum est I , sed non eque magnus, B 174 1 '

would be onlv , „ln r->^ • n , ' ,-

halt its preseiit S( -'u in 2'" minor. ht lta quehbet dyameter mundi ;
length. posita uniformitate densitatis materie, foretin2 l(J brevior,
quamvis ymaginacio dicat oppositum.

i). adenuo B. 10. alue pro a lumine B; ib. obli' 8 B. 11. obli' e B.
i5 sunt deest B. 25. velo r B.

CAP. X. LOGICA. 22 1

Correspondenter intelligendum est de A hore- As for the hand
logio posito circumduci sine hoc quod aliqua pars would require

mundi velociter moveatur; tunc in ea pronorcione pluries to lurn roil "d

1 . ' . r as many times

volveretur in tanto tempore quam dies fuit naturahs, in a day as the
5 in qua proporcione multitudo punctorum sue circum- : f the world

ferencie exceditur a multitudine punctorum equinoccialis, is greater than

... . that ot

eo quod non est possibile m eodem vel equah tempore the clock, in

esse plura instancia quam in quocumque tempore tanto. velocity to be

Et per consequens non est possibile motu velocissimo equal.

lomundi esse plura indivisibilia aquisita quam quocunque

motu indivisibili equali. Et patet quod casus positus de The case is,

horelogio, ad intencionem qua ponitur, est impossibilis. i mpo ssible.

Ymaginacio autem non capit istam sentenciam; quia Our

.•ii- i imagination

non ymagtnatur m particulan ahquem motum ex hoc cannot

i5quod ymasinatur successionem temporis. Ideo credit , comprehend

, . . . how lt is ihat

quod, quocunque mobth vel motu signato, quod staret a slow

mobile in equali tempore moveri velocius aut tardius pci^medTn an

in quacumque proporcione signanda cum hoc tamen Cl l lial t .") 1c Wllh
n . ^ . r ' . a a qmck one,

quod lpsum sit velocissime motum; quod tamen est measurcs time

20 impossibile, sicud in a simili dicturri est de rarefaccione o'ne revokuion

et condensacione, ut quisquam non errans in vmaqina- ot tllc . n ? nd ot
> t ^ . . a clock m

ctone tudicaret tempus mensurans revolucionem A 24 hours takes
horelogii, subducto quocumque alio motu, esse tam as^a^revolution

diuturnum sicud est tempus mensurans revolucionem ot tlie skv -
„ .. . ... . We ninst

25 ceh. Nec est tacile vel possibile nobis in tsta disputa- suppose the

cione vere cstimari in particulari lacionem temporis, ^j" movement

nisi ex supposicione uniformitatis motus celi cum suis , and also tne ,

.. . . . . lmmobihty ot

partibus, et ex supposictone qutetis terre cum suis the earth;

contentis, et experigencia capta de situacionibus astrorum

3o per suos radios. Istis enim subductis, iudicaret agitatus ^'Vmm who 6 '

motu delectabili vel aliunde soporatus, tempus esse erijoys himself

r r or slceps thtnks

quantumhbet breve vel tnsensibile, et contrtstatus vel time short, and

tediatus quantumlibet parvum tempus esse quantumlibet vlce VcliLl -

longum. Ideo nullus nisi levi estimacione iudicat quan-

35 titatem temporis.

2 2

S. pla B. ci. moto(!) B. 10. pla B. 20. assimili B

29. expgenca B.

1 — 2. Horelogio. This word has already been rendered in
the side-notes by 'clock'. Although the earliest mention of a
cloek that I ean rind is that of Henrv Vic or De Wvck, made
in 1379 for Charles V. of France, vet the context seems evi-
dently to allude to a hand turning on a dial. Some of the later
clepsydrae turned a hand by the dropping of water.

222 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

Objtction: Et si obiciatur quod tempus, motus, et magnitudo,

time ' consecuntur se in divisibilitate. et per consequens nec

without local est tempus sine motu locali, nec est dare primum in-

movement, r . ' r

and no first or stans vel ultimum tempons, sicud nec primum mutare
last instant to , , , , • ,• - • , • -

time. ve ^ niutatum esse motus: hic dicitur, ut pnus ; quod. si 5

But nme is tempus eque indifFerenter consequitur motum alteracionis
long as . r ' ^

movement is sicud motum localem, tunc est dare magnitudinem
accordinc^as virtutis vel latitudinis qualitatis, secundum cuius divi-

change takes sibilitatem est motus divisibilis et tempus duiturnum,
place, and the ...... . r

instant of et 2 m divisibihtatem gradus ln tah quahtate est mstans 10

corresponds to temporis et mutari motus indivisibile. Et ita semper

the being consecuntur se quo ad divisibilitatem, tempus, motus,
changed tn . ^ . . r

movement; et magnitudo. Et lta conceditur quod est dare primum
instaiu — the instans mutari, precedens per instans mutatunx esse.
being changed, ££t ultra conceditur quod est dare primum instansio

tollowed .... .

immediately by motus et tempqns, simihter et cuiuscunque suc-

3 havitt°- been ° ccssivi est dare primum instans, et ultimum cuius-

„?!} an 8 ed \ cunque successivi facti a parte post, quamvis non sit

When at the * * . * ^ . .

starting point, dare ultimum singulanter mstans successivi. Et ultra
1 already fn 1S conceditur quod mobile movetur in termino a quo et 20
movement; quiescit in termino ad quem, cum disposicio instantanea

when at the ? . . •* x ...

goai, it rests; in talibus successivis se tenet cum sequente lmmediate.
thus^agreeina S e( ^ utrobique est dare instans immediatum tali, instans

in nature wiih j n q UO mobile quiescit vel movetur.
tho.se wlnch a * .

immediately Et si dicatur quod si est motus in termino a quo, 23

It mayVc said • tunc ^crte est velox, | ct determinatum est ipsum esse;Bi7o n

If there is ymmo, tunc non esset possibile aliquid difformiter
movement at . . . .

the very motum quo ad subiectum simul mcipere moveri secun-

stainng^pomt, j um totum. Ymmo, pro ultimo instanti foret motus

certain velocity complctus, et mobile tunc annichilaretur. et mobile 3o
at that starting r . . . , ., . ,.

point. tunc mciperet esse; etsi mobile suum mmediate post

Thus no hoc crearetur. Non ergo talis motus potest esse pro
movement is . . ... r -. .

possible at the instanti sue creacionts, quia tunc posset [ essc J sine

creatfon! °' suo su biecto quantum ad ista et similia, patet ex dictis
To answer this, q Uoa vclocitas motus respicit tempus primo: et motus 35

we sav that ? ,.,,,-,•

velocitv, mstantaneus non est velox. bed adhuc mdeterminatum
"^cannot 'be" ' cst motum illum esse partem motus successivi. Ymmo,

predicated ofan pari evidencia qua punctus motus primo instanti motus
instantaneous . . .

movement, non pertransiret punctum suppositum, ahud autem per

of 'success^ve 1 rem ocionem de presenti. Conceditur ergo quod si unum 40
movement,

2. fe ldifi' 8 B. S— <j. dinili""' B. iS. appij B. ig, fin r B.

22. tet I'.. 23. tTi li. 26. det''" B. 33. esse deest V>. 38. pp'o B.

CAP. X. LOGICA. 22 3

mobile incipiat moveri per posicionem de presenti, et since thc

■ .. / r »„„, 4« mobile, during

esse, et moven, unus motus esset (rehquo autem de- that ulstant ,

sinente removeri per posicionem de presenti) anterior ^™JJ' g ^J

per instans, et in rine temporis (anichilato uno mobili, point of space.
\ . ■ i . • . Explanalion ot

5 desinente esse ct moven per remocionem de presenti) how the mobile

foret unus motus, reliquo diuturnior per instans. Utro- t fe S first ^oint

bique lamen esset dare cuiuslibet talis motus, tam of space to the
primum quam ultimum instans, cum sit dare instancia
inmediata, et sic, pro instanti pro quo est primum effort of the
tomutare, apponit agens nisum ad transferendum punc- "^passlhe
tale ultra punctale suppositum ; ct ista sunt per mutari mobile frotn

f r ■ . one point to

instantaneum, quod non est motus successivus, sed eius the next.
pars prima et nuda, nec velox nec tarda, quamvis
motus successivus sit secundum istam mutacionem pro
ioprimo instanti: unde tale mutari requirit minimum The punctal
motum pro instanti proximo esse in alio situ indivisi- th^fir^sTtnstant
bili. sicud auietari requirit punctale pro instanti proximo is neither slow

1 " . . ... .... nor rapid ;

esse in eodem situ mdivisibili. Ideo est lmpossibue ncither rest nor

quidquam quiescere vel moveri proprie solum per m ° h c™forcJ S '

aoinstans. Nec video quomodo mutari posset esse instan- properly

^ . . ......... mstantaneous.

taneum nisi sua matena foret mdivisibilis, non succes-

sive aquisibilis, sed subito pro instanti quo mobile est

supra illa, et in proximo instanti super indivisibili sibi

proximo. Sic enim est dare terminum a quo, ct tcr-

s5 minum ad quem, cum mutari respicit futurum, sicud

mutatum esse respicit preteritum. Non quiescit mobilc

pro proximo mutato esse post motum et non pro ultimo

mutari proximo precedente. In materia autem de acqui- Bm when we

. . l . ! , think ot a

sicione situum lnmediatorum consequenter secundum mo bile passing

Soprocessum instantaneum deficit ymaginacio nec ^to^the^next 1 " 1

quia virtus materialis est non potens capere nisi sen- our imagination
., -,- ....... r ,, . , fails, beins a

sibiliter divisibile; [quod| non est mstans, vel situs ma terial

punctalis; et quelibet talia sunt que racio convincit faculty.
esse ponenda.

35 Ad s ni dicitur quod assumptum est impossibile, cum We deny that
J ,. M . . ' . , the world could

quies temporalis coexigit motum successivum; nec du- iiave been

bium quin impossibile sit permanens iieri successivum """te^ Hs

vel econtra, ut bene taneitur. Quamvis autem de per- creatioh.

,. . ... ° . ,. ', . Rest is a

reccione rei sit quiescere, et quies sit generaliter hnis pe rfection in
40 motus, non tamen potest illa perfeccio competere cui- {JerfccUon that
cunque, sed mundus potest esse in sua perfeccione cui"

10. visum B. i3. mda B. 14— 15. pp B. 28. p te B. 3o. afler
nec a very illegible word B. 32. quod deesl B. 35 ,'" B,

224 JOHANNIS WYCLIF CAP. X.

does not belong hoc quod continue moveatur; nec, posito quod cssct
°the worlcf' plene perfcctus quo ad numerum hominum, et ccssantc

could be omni oencracione substancie, foret ornatus in disposi-
perfect, and . ., . . , . :

yet move. cionibus corpons ad eius ultimum ; et homines circu-

is it impossiblc lariter tenderent in deum modo quo dictum est. Quod 5

tor all men to • • • ,•, • ,• • ,

be happy sl queratur utrum sit lmpossibue omne mdividuum

without racionalis nature fellicitari et tendere in deum suum
successive . . ...

movement? sine motu successivo concomitante, dicitur quod iam

lt is now; hoc modo est inpossibile. Sed admitto ; gracia argu-

but it' we admit • • • i •, -, ... ,. .,

that it was menti, quod sit | possibile pro micio mundi; et tunc B i
possible when CO ncedo quod non foret temnus; nec vere enunciaretur

the world " ' '

began, then, de aliquo quod ipsum fuit vel ent; sed totum foret

Time would , • • 1 • i

not have been. esse, sicud est in eternitate; nec scimus loqui secundum
istam disposicionem mundi, quia instans incepcionis
mundi foret eius tota duracio, non successiva, sed per- i5
manens, ut aliquandiu foret mundus tunc ; sicud nec
sempcr. Sed amotis omnibus adverbiis temporis, et
mundus est ; et permanent sine defectu vel desinicione
alicuius partis sue.
How can the Sed difficultas est quomodo exponendo mundus :o
begun, since eternalis incepit esse. Videtur enim pari evidencia qua
it is to be m undus desinit esse; quia, sicud est efficienter ab ali-

eternal ? > i '

its depeudency quo ; et non fuit, ita est efncicnter ab aho et non erit.
^pas^non- Et si fit, tunc subito fit, et per consequens faccio est

beins infers its SUD j ta . et cum nu p um subitum potest esse permanens, 2?
non-being m ' . . r ...

thc tuture. sequitur quod faccio illa desinit esse. Nam ; mcipiente

tempore, desinit esse; nec tempus ipsam corrumperet.

Ergo, subducto tempore, desinet sic esse. Vel, si dica-

tur quod faccio illa sit eterna, cum necessario deus

facit de quanto conservat mundum, loquitur de faccione 3o

i am not subita vel incepcione mundi. Et tunc non occurit michi

prepared to pr0 mptus modus exnlanandi me in ista materia. Ideo

explain myselt tr i J

on that head transeo pro presenti, concedens, ut ahas, quod necesse
"Ttnrm tha r t ely est tempus semper esse. Hoc tamen tangit non modi-
timc is tor cum jiibium loycale. 35

ever. J

Whether the Sed, mundo creato, non esse ems precessit suum esse.
"uie^woftd ' Et videtur quod sic, primo, ex hoc quod crcacio sit

preceded its produccio crcati de simpliciter non esse ad esse. Aliter
its betng. l ■ • j

Arguments pro. enim non haberet creacio terminos a quo et aa quem

i. Creation is
thc bringing ot'

a creature

from pure non- 7 . felhtaM B. 21. cternalitcr B ; ib. n 9 B. a3. effit B. 32. modo;
being to —

ib. et pro in B. 3^. non tangit non |!) B. 3o. processit B.

4 — 5. Circularitcr. Sce abovc, p. 270.

CAP. \. LOGICA. 225

nec possct bcne describi differri ab aliis speciebus bcing; one the

motuum, vel a generacione naturali, et a faccione arti- H aitin r poi , nt >
. ' D . . tne otner the

nciali. Nam [cum] in generacione naturali factum a goal.

1 • 1 -i 1 • This is thc

natura non sit de nichilo, sed ex matena, que est nly good

5 eadem substancia cum producto; sicud in opere artis cicl ! , ] |t 1 l(J ! 1 b y

. . . , f which lt is

humane non sit aha substancia, sed artinciosum per distinguished

generacionem forme artificialis, sicud in opere nature ^productions"

sit compositum naturale per generacionem forme sub- and cnan 8 e s-

stancialis: si ergo creati non esse precessit eius esse,

josequitur quod creatura nunquam talis aliquando non fuit.

Item, quidquam deus fecit, eternaliter preordinavit; 2. livcry thing
eternaliter ergo preordinat mundum et eius faccionem. preordained by
Assumptum patet ex hoc quod aliqua preordinavit, quia G " d;

aliter tolleretur eius providencia. Et idem est iudicium

i5de quolibet facto suo, cum nichil potest ignoranter vel
improvide facere. Cum ergo non potest esse alicuius
nova ordinacio in deo, quin eternaliter ordinavit illud
facere, sicut scit illud fore, sequitur quod aliquid fuit
factum a deo ; preordinacio dei ; et cuius non esse

20 fuerit eternaliter. Non enim stat esse ordinati cum dei now

preordinacione; ergo oportet preordinacionem inferre ^Tnfers^the"

non esse illius cuius est preordinacio. non-existence

. ,. . ot that which

Item, deus fuit eternahter sciens mundum esse cre- is pre-ordaincd.

andum, qualiter racio ydealis mundi non fuisset eter- Creation^the

s5naliter precedens eius esse. Vel ereo pro illa mensura, world was .
1 . . . . known by God

fuit esse mundi vel ems non esse: si eius esse, tunc as to be created.

non fuit creandus, quod est inopinabile, cum deus non ^the «oh- W

potest facere quod non est faciendum. Et consequencia ex **tence 0$ the
r ^ .... n woiid; tor lt

patet, ex hoc quod, si aliquid est, tunc lllud non est the

3o faciendum, sed factum. Nisi ergo pro aliqua mensura e *couuTiiot

foret posse esse mundi, vel eius futuricio sine eius esse, know il as J

..... . . ' be created.

non esset mundus possibihs a principio sue creacionis.

Bl 7 h "Et si pro aliqua mensura sit futuricio vel I possibilitas

rei sine eius esse, tunc est cum eius non esse, cum

35 alterum contradictoriorum eoncomitatur quodlibet.

In ista materia sic tetigi. Prius, verisimile est logico r t hink it tnay

quod non esse mundi nunquam fuit, cum semper fuit be . asserte , d . tliat

^ '. l the non-beini;

esse mundi; nec fuit non esse mundi formaliter in eter- of the world
nitate; quia tunc esset eternum. Ymmo tamen omne ThaTits^being

4oquod fuit vel erit, est: patet quod non esse mundi est, wasalways;
71 1 r -1 > an j ,f lts non .

b?ing was in

3. cum deest Li. 14. After providencia nid'c B. 3z. sui crcacio ti.
36. pus B. 39. t« B.

2 26 IOHANNIS WYCLIF CAP. X.

etcrnity, it et non in tempore, si firit ante rnundum: quod est
l^eneternal impossibile, cum deus et omne quod est est in tem-

Yet its non- pore. Ymmo, si pro primo instanti mundi sit verum
being, it it was, ,. - .

could not bc quod non esse mundi ruit, tunc est verum quod deus

?5 h rt2?Sty* h for fuit ; q uod est inprobatum. 5

it nevcr was Ad primum dicitur quod creacio est faccio ex nichilo;
in time. ,., ,, - c ,.

So 1 say to tbc et quehbet alia iaccio est taccio ex ahquo, quia ex

fhat^the^DroDer m ateria. Nec est verum quod terminus a quo cuiuslibet
dctinition of creati fuit, cum primum creatum in tempore fuit sine

croation is a . 01 n-i • 1 1

making out of termino a quo. Sed quodhbet postenus creatum habet 10

nothing, and terminum a quo, hoc est, non esse suum precedit in
creation . . . . .

presupposes no instanti esse suum. Nec est logico facile exprimere

starting-point. c ,- , ^ ,

faccionem mundi, cum semper dehceret ln docendo

quid sit, quam deus vel pocius alia veritas eterna.

To the secojid, Ad 2 m dicitur quod assumptum est inpossibile, cum i5

that thc ., •, , ,. , -

futurition of the non sit possibile deum preordinasse produccionem

world was p r i m e creature, nisi per instans primum cuius est,

ordained 111 l . .

eternity, i. e. futuricio non fuit, nec potencia ante actum (saltem
a w hen the anterioritate temporali) ; quamvis forte futuricio mundi,
worid couid sicud et cuiuscumque alterius rei, sit eterna a parte 20

not be ; .... . .

ante, nec alia est futuricio, cum res fuerit et alia an-

tequam fuerit, et sic futuricio prime creature est eterna,

et per consequens in mensura pro qua non potest fore

this knowledge ^sse illius creature; et tanta est sine esse illius crea-

ofGodjs ture pro illa mensura; sed est continue cum esse illius 2?

without the r ? ... ....

existence of the creature in tempore existente. Et tta mtelhgunt 1II1 qui

aTit is"etcrnai; ponunt quod necessario, si est creatura, tunc non esse

as lt , , illius creature eternaliter precedit eius esse: hoc est,
corresponds to . r .

time, it is fore esse eius pro ahqua mensura naturali eterna, pro
simultaneous ^ ,■ , ,•

with its q ua non est eius esse. Conceditur ergo quod ordinacio .->o

existence. ^ei est instantanea, cum requirit ordinatum, et pre-
God s ' . 7 . r

preordination ordinacio dei precedit, si quidquam facit, non eterna-

r^makes^not liter, nec tempore inparcialiter, sed naturaliter. Non

111 eternity nor en i m preordinat vel ordinat deus quod primum instans
time, but m \ ... ,. .,,

nature: for vel pnma creacio erit, sed preordinat lllud esse et non 20
ordahis a^tning fore; quia nec fuit nec erit eius fore.

t0 . be i IW } , t0 bc Ad V 11 dicitur quod hoc participium creandus, potest
m ihe future. J . . . , ,. . ,

To the tlnrd, connotare futuncionem, vel dignitatem ut creetur vel
sig a nifies' 7 cit"er Slt creatus. Ad primum sensum patet quod falsum

to be about assumitur. Et in 2° sensu patet quod mundus iam est 40

to bc created, ' ^

or to be worthv
ot creation.

2. dem' bef or e dcus H. 4. e'e' B. ti. aliquo (?) B. 14. q,fitq^B.
20. appfJ- B. 24. tenta, te uta ? B. 27. est pro esse B. 33. inpa r B.

39. secundum B.

CAP. X. LOGICA. 227

creandus; hoc est, est dignus esse creatus ex bcne pla- In thc first

cito creantis. Mundus ergo, et non cius futuricio antc worlcfnever

actum, habet racionem vdealem eternam, priorem na- ■), a H, av ' 7 " l/ "V

turaliter mundo. Et illam racionem nunquam conco- it is creandus
, j- j r •«. iv • even now.

3 mitabatur ;zo/j esse mundi, sed tuit eternaiiter sine esse x ne idcal o1
mundi pro illa mensura; non cum esse mundi pro illa thls ^orld was
mensura, sed non fuit cum non esse mundi. accompanied by

Innumerabilia autem dubta continencia matenas hic e .\istence, but
superficialiter salutatas possent emergere. Sed consi- ^^^ff
loderans quod ultra sensum primum propositum vel existence.

• • Thcrc <i rc

capacitatem sepius evagabar, decrevi tempus exigere i nnU nierablc

cum isto tractatu de temporalibus ab anxio scrutinio °*o r n ^ e u rn s in g ns

r , nffi veritatum huiusmodi I parumper desistere, finem tocius these matters;
' /° . . . ' r , r but I have

operis quiecms lnponendo, etc already strayed

i5 Et sic est finis Tercii tractatus Magistri Johannis to °£ t r I b §JJ|° d

Wicleff, Doctoris Evantzelici, cuius anima habeat eterne intended; so
.... .. °. , ,.' . „ I bring this

visionis locunditatem. Fidehter correctus, etc. work to a ciose.

1. ee' B. 4. mundiim B.

17. Thc editor may perhaps be excused hcre for saying that
hc thinks the two last words ought, for truth's sake, to have
been omitted.

I N D E X.

Absolute positions of anything, the, are

only tvvo in number, 8.
Absurdities, the seeming, of Wyclifs the-

ory that time is everywhere, 200 — 202;

explained, 208 — 209.
Abwrdity, the, of saying that God can

do whatever may be maintained that

He can do, 155.
Act of God's will, a twofold, 192.
Action of the heavenly bodies, the, upon

animal life, 114, 115.
Actions of men, the, are not necessitated

by the stars, 12.
Activity, the, of a quality varies in dif-

ferent subjects, 126; that of the ima-

gination suffices for the sensible mo-

vement required by time, 213.
Acts of the mind, the, are not mere

qualities, 24.
Adam, how we are in truth sons of, 169
Addilion of one unit, the, may make all

the difference between the Finite and

the relative Infinite, 37.
Adverbs may be taken as substantives, 1.
Aggregate, an, has no regular unity of

parts, 202
Aggregates and compounds, difference

between, 79.
Aid, the, given by colours to the act of

vision, 87.
Air is the basis of the sense of hearing, 85.
Albricus, 23 note.
All-Knofyledge of God, the, makes all

things eternal in itself; but they are

not in themselves eternal, 192.
Alpetragius, 23 and note.
Alteration is a species of movement, 11;

properly belongs only to matter, 119.
Ampliation, the, of the verb is to mean

all time, past, present, and future, 133.
Analysis, an, of the six halves of the

world (right, left. &c.) Q.

Anaxagoras, 141.

Angle, an, of tangency outside the cele-

stial sphere is not admissible, 106.
Angle, any, is either more or not more

fhan the meeting of two lines, which

is a point, 48. If more, is it indefini-

tely great? 47, 49, 50; if a point, can

any number of angles be at once in

the same? 49-52; the greatest pos-

sible angle, 62, and the smallest, 63.
Angles, species and divisions of, 48, 49.
Animals, brute, act under the influence

of the skies, 12; space-relations of,

compared to those of the world (right,

left, up, down, &c.) 67.
Animated being, the world is probably

an, 203.
Annihilation and re-creation, 92; if suc-

cessive, would form time, 32; the

first is not to be admitted in the

Eucharist, 137, and is impossible, 204.
Annulosa, how the vital principle of the,

is extended, 81, 132.
Antccedent, an, may be true at a time

when its conclusion is not true, and

vice versa, 191.
Antipodes, the, 206; people at the, see the

sky turn in a contrary sense to us, 19.
Apparent and real movement; may one

be taken as equivalent to the other? 18.
Arctic Pole, the, 9.

Archetypes of things, the, are in God, 188.
Argument an, drawn from the various

seasons to prove that time is not the

same everywhere, 200.
Arguments, proving that the Continuous

is made up of indivisible points, 30—34.
Aries, the constellation of, 20
Aristotle, 2, 5, 10, 14, 2r, 35, 36, 53,

64, 75, 82, 84, 85, 94, iii, 114, 121.

126, 127, 132, 140, 152. 167. 171. 178.

183, 193, 203.

23°

INfM X.

Arrow, an, goes forward and revolves

lengthwise at the same time, thus hav
ing two movements at once, 22.

Artijicial and natural day, the difference
between, 207.

Astronomy considers as rcal such move-
ments as are equivalent to real move-
ments, 18.

Atoms, the world consists of, 1; the
primordial atoms are triangles, squa-
res, polygons or circles, pyramids or
spheres as we may choose to name
them, 60, 61; argumcnt for their exi-
stence, 77 and note.

Augmentation, a species of movement, 11 ;
defined, tii; is caused by nutrition,
ib.; does not strictly include mere ex-
pansion, ib.; differs from nutrition,
113; is accompanied by certain acts,
115; is not a continuous motion, 116.

Augustine, St., 109, 110.

Authority cannot be urged against
Wyclifs theory of the Continuous, 34.

Averrhoes (the Commentator), 4, 27, 7?,

11 5-
Avicenna, 40, 70.

Beginning of the world, the, how it

was possible, 224.
Birth of a king, impossibilitv of the, 148.
Bisection of a line, in the, what becomes

of the medial pointr 53.
Blaclmess and whiteness may coexist, 93.
Blessed, the; their happiness in Heaven,

215, 216.
Bodies, two, cannot occupy the samc

space, 69.
Boetius (Boecius), 40, 61, 176 and note,

193, 216.
Brutes are compelled to act by the in-

fluence of the skics, 12.

Cancer, thc constellation, 26.

Capillary verssels, 126.

Capricorn, the constellation, 26.

Case, the, of a body having no point
of swiftest movement, 88.

Categorical propositions, 1.

Causative esse, the, of a solid mathema-
tical angle, 51.

Causes, the, of a natural death, 114.

Centre ol thc world, thc, is ever at rest,
3, and absolutely fixed, 98; is thc
lowcst part of thc world, 6. and con-
sists of six mathematical points, 60.

Change is .not from one contradictory

to another, 160; change of the \vorld's

shape, impossible, 1; why, 1, 2; if

change of plaee be not implied by

movement, a stationary column may

be said to move. 17, and rest to be

movement, 38.
Changing and having changed places,

distinction between, 99.
Circles are not more curved because

their radius is less, 108.
Circular movement has no contrary,

and is the most perfect of all, 14; the

hypothesis of such movement enables

us to dispense with a vacuum for

atomic motions, 72.
Circumference and diameter, the relation

between, 110.
Circumference, the, of the world is a

perfect circle, with the least possiblc

curve, 4r.
Cleavage, the directions of, in wood or

stone, 44.
Clocks, 221 and note.
Coexistence, the, of the elements in the

compound, 75.
Colour is subjectively a vital quality,

66; objectively, it exists only on the

surface of bodies, 86.
Column, a, may be ascending and des-

cending at the same time, 93.
Combination, chemical, three requisites

for a, 74.
Combustion, explanation of, 68.
Commensurability of arcs, the, 110.
Commentator, the (Averrhoes) 4.
Common people, the, knows only of

local movement, 23.
Compenetration, the supposed, of two

bodies, 2; is impossible, 69, 71,

88.
Complex, as opposed to simplc movc-

ment, 14.
Complicated movements of planets, the,

95-
Compound, a, is not necessarily thc

rcsult of generation, 74.
Concentric circles have each a number

of points proportional to the lcngth ot

their circumferences, 4.
Conception, Wyclifs, of the creation of

mattcr, 119.
Condcnsation ; is it possiblc in Wyclifs

cosmology? 63 — 70. Implics loss of

matter, 69.

INDEX.

'■3*

Confusian, the, bctween substantial and

accidental terms is a source of manv

fallacies, 150.
Contiguity is a kind of continuity, 83.
Contiguous surfaces imply a difference

between the two, though they touch, 32.
Conlinuity of movement is apparent only,

not real, 40.
Continuous, the, Aristotles' derinition of,

2; it consists of non-continuous ele-

ments, 159; in space, is made up of

indivisible points, 30.
Contradictions, seeming, may be granted

without danger, 28.
Contraries may exist at the same time

in different parts of the same subject,

93, n6
Contrary movements are such as do

not coexist in the same subject, 21.
Corruptible things are subject to time,

163.
Creatures, all, are moved by God. 24;

qua created, are not identical with

God, 141.
Curvature of the circle, the, 103; each

great circle of the heavenly sphere

has the least possible curvature, 105;

curvature is impossible in one point

only, 107; requires at least three

points, 56.

Damned, misery of the, 217.

Date of the work. the, 183.

Day and night, adduced as arguments

against Wyclifs theory, 200 — 202;

refutation of the arguments, 206 — 211;

they are but accidents of Time, 207.
Death is an instantaneous change; diffe-

rent kinds of, 100 — 101 ; at the moment

of death, do we live or are we dead?

101; causes of natural death, 114.
Definition of place, 5; of creation (a

making out of nothing), 226.
Delusion of our ears, the, when we

think sound to be continuous, 193.
Democritus, 35, 109, 132.
Density and rarity, different meanings

of, 64, 65.
Dependence, the, of the existence of

things on God's knowledge of them,

191.'
De Quantitate Animae, 109.
Development is a continuous motion, 41.
Diagonal, the, and side of a square,

brought as an argument against Wvclif s

theory of the Continuous, 53, 54; ans-

wered at length, 54, 57, 110.
Diameter of the world, the, is the longest

possible straight line, j2.
DirTeience of a thing from itself at

various times, the, 146.
Difference in the elements, the, is caused

by the varving proportions of matter

and of form which they contain, 66.
Different points of view of God's know-

ledge; a relation, an act, or something

that implies the knower, 187.
Digestion described, 112, 113.
Dimensions, if increased, imply a corre-

sponding increase of matter, 63.
Diminution, any, of the world's size is

impossible, l ; diminution may be the

cause of increase, 111 and note.
Dispositions and qualities: can they

exist longer than their subjects? 76.
Dissolution, a species of movement, 11.
Distance, the same, cannot be increased

or diminished, 5.
Distinction, a, between location and the

thing located, 4; between the sensibly

and the absolutely Continuous, 35.
Diversity, the, of infinites, different to

different men, according to their intel-

ligence, 37.
Divisibility of man, the, 139.
Division of an angle, the, means division

of the shape which it gives to the

space it includes, 53.
Dr. Beers opinion 011 the MS. of Logic.i,

98, note.
Duration of a body, the; must it be

extended? 199; denied, 205.
Durations, the, of each part of the world:

are they separate times, existing at

once? 199.

Earth, giving solidity, is the basis of
touch, 83.

East, the; does it move towards the
West? 16.

Eclipses, 210.

Elements, the four, result from combi-
nations of the four qualities, 126; have
each their own special laws of activity,
129; remain in the compound, 74; are
they all equallv dense? 65.

End, the. of every being limits that being,

13-
Epicurus, 109, 110.
Epicvclic movement, 95.

23;

1NDEX.

Fquator, the is equally curved in all its

parts, 109.
Equatorial line, tlie movement of the

celestial, 96; is the swiftest possible,

97-
Equinoctial line, the, 20.
Eqttinoctial, point, the, 39 and note; 208.
Equivocal meaning, the, of the word

place, 1 .
Essential presence, the. of God in a

sinner's soul, 118.
Eternity, the instant of, 172; time is an

accident of eternity, 177.
Eucharist, the accidents of the, 134,

136—138.
Ettclid, 35, 58, 61.
Euclid's geometry deals only with such

points, &c. as are perceptible to the

sense, 46; must we deny his theory

and definition of angles? 49, 52, 53.
F.virywhere, different ways in which

a thing may bc. 163.
Existence, the, of God as First Motor

proved, 12, 13.
Expansion implies increase of matter, 19.
Explanation, an, how lines that intersect

(not at right angles) may touch at

many points, 56.
/' xperience excludes error of the senses,

68; cannot militate against Wyclifs

theory of the Continuous, 34.
Extended, the; can it consist of inexten-

ded partsr 96.
Extensive parts, 69 and note.

Faith is not to be judged, 71.
Fallacia accedentis, rolutions of a,

I5I — 154-
Fallacies, toolish and useless, concerning

Time, 141.
Farthcst possible, a, exists in every

direction, IO.
Feeling, the act of, questions concerning,

r 52-
Figures; the fewer angles they have,

the larger they are, 106.
Fire is in putrefying matter, and in cats'

eyes, 77; is the basis of the sense of

sight, 84.
Fixity of place means unaltered distance

from ihc poles and the centre of thc

world, 3.
Fly, a. crawling up a descending lance;

has it iwc> contrary movements? 17.
Foreknowledge, God's, 182; man's, 183.

Form, matter and compound are the

same essence, 120, not separate realities,

ib.
Freedom to act is contrary only to ab-

solute necessity of nature and that of

coercion, 194; it is the cause which

makes sin necessary, 195. '
Free will of God, the, requires that the

future should coexist with the pre-

sent, 168, 169.
Future, the, is present to God, 34, 35;

can be known as past, and the past

as future, 187.
Futurition, the, of the world was ordain-

ed in eternity, 226.

Generation is a species of movement,

1 1 ; like corruption, it cannot be eter-

nal, 214.
Generation, the, ofaman: remote, near,

nearcst, 153.
Genetic definition of an angle. the, given

by Euclid, 52.
Geometry has nothing to do with Wy-

clifs theory, which goes beyond it, 36;

may be only hypothetically true, 57;

deals only with imaginable figures, 109.
(Hlbert de la Poree, 64.
Glorijied bodies; are they co-extended

with the substances through which

thev passr 70 — 74.
God could not make two spaces to

occupy the same space, 5 ; could

create a substance the size of a ma-

thematical point, 33; exists in onc

instant — that of eternity, 174.
Grammatical objection, a, against using

the present for the past, 195.
Grosseteste, 2, 3, 35, 109, 119, 138.

Ffeat is the 'being hof of a subject,

124.
Homogeneous substances are united,

heterogeneous substances separated by

heat, 68.
Human bodv, the, is more than mere

primordial matter informed by a

soul, 76.
Hypothetical necessity, the, of some

eternal truths, and of othcrs not cter-

nal, 180.

Identity may be reconciled with change.

12:

tlv.

cussed, I<SS

dentity of contraries dis-

INDEX.

233

Ignorance in difficult matters should be
confessed without false shame, 56.

Illusions of sight, 40.

Imaginary gigantic man, a, placed cor-
respondingly to theparts of the world, 6.

Imagination, the, of time would suffice
to cause time, 211; but the supposition
of imagination without movement is
impossible,

114.

of the human soul,
of the skies after

Immateriality, the,

132.
Immobility, the,

Doomsday, 73.
hnmortality of the body possible, if

certain conditions are posited, 115.
Impossibility, the, of two spaces occu-

pying the same space, 5-
Incamation, the, brought forward to

disprove an objection to Wyclifs

theory, 123.
Incorruptibility, the, of the primordial

material essence, 110.
Increase or diminution of the size of

the world, impossible, 1.
Individuation of movement, three sources

of, 140.
Indivisible present, if nothing of time

exists but an, there is no time at all,

168.
Inextended, the, is not to be represented

or grasped by our imagination, 45 ;

neither is the touching of two distinct

indivisible points by each other, 53.
Inferior and superior skies, the move-

ments of the, are respectively more or

less complicated, 66.
Infidels say that theological difficulties

are mere absurdities, 70.
Infinite, the absolute, is an attribute of

God alone, and for Him all numbers

are finite, for He knows them all, 36;

we know nothing exactly, even the

size of things, and a number incon-

ceivably great is infinite to us, 37;

may one infinite be greater than

anotherr 38, 39.
Injlammable air, 84 and note.
Instant, the, is the element of Time, has

no bulk, and throughout the world is

everywhere the same, 162, 175; cannot

be made to last, 171.
Instantaneih' implies neither rapidity nor

slowness, 147.
Instantaneous movement, 11; change, 99.
Intellect should transcend imagination, 45.

Intensive parts, 99 and note.

Judgment Day, the, 179.

Knowledge of the future, God's, 34, 35.

Last Day, the, 179.

Length, breadth and thickness are con-

sequent upon the position of continuous

quantity, 47.
Libra, the constellation, 20, 23.
Life compared with time. 206; is a mo-

vement proceeding from an intrinsic

principle, II.
Light is inseparable from that which is

luminous, 124.
Line, any, drawn from one point to

another may be straight, even though

it cannot touch the other point directly,

44.
Lines infinitely long, 38; impossible in

the sense of absolute infinitude, 47;

none are longer than the diameter of

the world, 42; if they intersect, ihey

may touch each other in manv points,

Local propositions, their definition, I ;

local movement, its divisions, ir.
Locality, a; can it be itself located r 4.
Logic, a knowledge of, necessary to all

judges, 152.
Logical equivocations, very contemptible,

145-

Macrocosm and microcosm, the, com-
parison between, 203, 204, 213.

Magnitude may be not quantitative, as
in angles, 51.

Mathematical body, the, called the sub-
ject of the Eucharistic accidents, 137
and note.

Matter, according to Plato, is identical
with the space occupied by a body,
2; cannot direct itself, 13; is the same
essence as the form and the compound,
120, not a separate reality, ib.

Maximum, a, of points, lines, &c. in
each body, 47.

Measure of velocity, the, of any move-
ment, 85 ; cannot be a line outside
the mobile, 89.

Mediterranean, the, 127.

Mensuration cannot be absolutely exact,
110, III.

^34

INDEX.

Merit, existing in one instant ot' time,
proves that an instant is something
separately existing, the element of
time, 31.

Metals, the principles of, are sulphur and
quicksilver, 131.

Misleading tendency of the senses, the, 40.

Mixture, under certain conditions, gives
rise to a new substantial form, 81.

Moon, the. though it has really but one
movement, may be said to have five, 18.

Motor, the First, demonstration of, 12,
13; cannot be extended, and is elernal,
13, indivisible, 14, and moves both
intellectually and physically, 214,

Motion; must it be continuous? 116.

Motion, the, of time, 200, 201; denied,
208, 209.

Movement of a movement, there is no,
]8; divisions of, 11; implies a mover
distinct from the thing moved 12; is
made up of numberless affirmations
and negations, 27; is most intense at
the surface of a body, 86; that of the
skies will cease one day, 15; does time
imply movement? 213.

Multiplication of a point through infinite
space, possibility of the, 151.

Multitude, a, of instantaneous movements
give us the vague idea of continuous
motion, 40.

Mutual aid, the, of the various parts of
the world, 86.

Natural as opposed to violent movement,
11.

Necessity, unless absolute, is not oppo-
sed to contingcncy, 144; must be ad-
mitted, 177, if properly understood,
179.

Niglii and day, adduced as arguments
against Wyclifs theory, 200 — 206; refu-
tation, 206 — 211; they are mere acci-
dents of time, 207.

Nominalistic position, the, with regard
to timc, 198, 199.

Nominalists cannot urge geometrical dif-
riculties, unless they iirst admit the
reality of points, &c, 45; their doctrines
preclude the universal idea of move-
ment, 94.

Oaths cannot be binding, unlcss the
prescnl be extended to the past or to
the future, 168.

Objections to Wyclifs theorv of move-

ment, 16—18; replies, 18 — 27.
Occident may mean either "the west''

or "setting", 19.
Odd numbers mav be halved in a sense,

36.
Omniscience of God, the. is absolutely

infinite, 142.
Opposite propositions, if true at diffe-

rent times, do not contradict each

other, 189.
Orient may mean either "the east'', or

"rising'', 19.

Pains of the damned, the, 217.
Parallelism, the, of the planets' orbs to

the Equator, is contrary to facts, 23.
Parmenides, 132.

Partial spaces are built up by points, 2.
Parts, the, and the whole cause cach

other reciprocally, 204.
Passage, the, of movement from one

point to another, 99; of a mobile from

one point to the next, 223.
Past, the, is present to God, 34, 35.
Past, the, and future; are they non-

existent? 116.
Perfection, divers degrees of, in all beings,

131.

Phvsical science has nothing to do with
Wyclifs theory, which goes beyond
sensible phenomena, 36.

Pigment, a, when mixed with clay, is
not coextended with it, 68.

Place, equivocal meaning of the word,
1; it is not a hollow in the surrounding
bodies, 4; it gives dimensions to the
body placed, and gets them from it, 10.

Planet, a; if it moved as rapidly as its
own sphere, but in the contrary
direction, would it be motionlessf 17.

Planets have many movements, 87.

Plato, 2, 35, 109, 120, 127, 132.

Pleasure makes time seem short, 221.

Point of minimum movemcnt, existence
of a, 86.

Points are parts of lines, and cause them,
30; may touch each other without
coi'nciding, 35; cannot coincidc, because
their essence is to have a position of
their own, 42; joincd together, thcy
make up bodies; how, 104, 105.

Poles, the, of the world, and its centre
are alone absolutclv at rest, 3.

INDEX.

235

Poles, dwellers at the, have once a year

a day, and once a night, of but one

instant; why, 33, 200.
Porous, all bodies are, 64.
Possibility, the, of twd bodies co-existing

in the same space, 2.
Possible explanations of the seeming

co-extension of glorified bodies with

those through which they pass, 72.
Posthumous child, a; has it no father:

170.
Postulate, Euclid s, 54.
Potters wheel, a, might measure time,

were the rest of the universe motion-

less, 172.
Predicates, that can be truly aftirmed al

some time or other are never false

without restriction, 161.
Predominance, the respective, of the

various elements, 84, 85.
Pre-ordination, the, of all things by

God's will, 225.
Presence, various senses of the word,

135-
Present tense, the, does not by itself

denote time, 176.
Probability, the, of each star having its

own proper movement, 3.
Promise, no, can be binding, unless the

present be extended to the past or the

future, 168.
Proof, there is no, that the movement

of the world is not regular, 220.
Proof, a, of inextended points is God's

power; if He can create them, no one

can prove that He has not done so, 34.
Propinquity may have many senses, 209.
Proportion, the, of the diagonal to the

side of a square cannot be known, 56.
Propositions, local (Ch. IX), 1 — 133 ;

temporal (Ch. X) 133 to end.
Propositions which are true only if the

copula refers to two different times,

153.
Pythagoras, 109.

Quadrature of the circle; can it be dis-

covered? 59.
Qualities, the, of the whole depend upon

those of each part, 126.
Quantity is given both by place and by

the body placed, 10.
Qnasi-incorporeity of bodies, possibility

of thc, 131.
Qnicksilver. the origin of, 131.

Quiddity, the, of the divers feelings —
sound, odour, taste, touch, 216.

Quinary number of atoms, the, is the
beginning and the end of position in
three-dimensioned space, 105.

Rain, the formation of, explained, 69.
Rarefaction ; is it possible in Wyclifs

cosmology": 263 — 270.
Rarity of anything means little in a

wide extent, 67.
Reason alone ought to be judge of the

objective value of sense-impressions,

40.
Reasons to prove that the non-being of

the world preceded its being, 224 — 225 ;

refuted, 225 — 227.
Reciprocity, the, of "body" and "place"

as to quantification, 10.
Re-creation, 92.
Relation andmovement areoftenexpressed

by the same term, 102.
Relation, every, must depend on two

extremes, 185.
Relative positions of the parts of the

world, 6.
Relativeness, of past, present, and future

time, 158.
Rest is no more than the negation of

one kind of movement, 22, 23; different

sorts of, 218; rest is a perfection

which not all natures can possess, 224;

if absolute, would be the negation of

Time, ib.
Results, dangerous, of not admitting

that to exist which is not in the pre-

sent, 194.
Retrogradation, the apparent, of the

planets, 95.

Sacramental multiplication, the, of an

individual substance, 7.
Sameness of time everywhere, the,

199 — 211.
Sense cannot conceive Wyclifs doctrine

of punctal atoms, 62.
Serpent, the constellation of the, 9.
Seven is the number of totalitv, 43.
Sight is not produced by rays from the

eye, 84.
Significaiions, various, of the words

"point", "line". "surface", and "angle",

46.
Simple, as opposed to complex, move-

ment, 14.

!3 6

INDEX.

Simultaneity of all things, the, attacked,
155 — 157; explained and defended,
157- — 161; does not mean that all
things exist at the same instan
178. /'

Sm, as an existing realitv, not qua sin.
is pleasing to God, 195; is impossible
at the first instant of being, 220.

Site is a motionless quantity, 5.

Six absolutely unchangeable differences
of position 6; six points and 110 more.
touch one in the middle, 43.

Si^e, the, of raindrops accounted for,
69.

Si^e, the, of the universe is the measure
of partial magnitudes, 2.

Sleep makes time seem short, 221.

Smoke doesnot really, butonly apparentlv,
till a room, 64.

So>i, my, is a merc possibilitv now; can
he be said now to be wiser tlian I.
if he is to be so one day? 195 — 198.

Sopliistical arguments relativc to posi-
tion, 8.

Soul, the human, is created by God ;
each individual soul is an accident of
the world, 205.

Sounds appear to be unbroken. thougli
they are undulations, 41.

Space, according to Plato, is identical
with matter, 2; may be occupied without
implying quantity, 92; every point in,
(except four) is east, west, north and
south at once, 16.

Speech ought to be adapted to the hearer
and to circumstances, 196.

Speed and slowness may co-exist in the
same body, 93.

Sphere, movement of the, 95; in a
revolving, each part moves faster or
slower as it is farther from or nearer
to its poles, 29; can a sphere revolve
in two contrary directions at oncer
16.

Sponge, the; is it an animal or a plantr

131-
Square, a, may be made up of two

points only, 55; is a right line moved

at right angles to its own length, 58.
Stars, the infiuence of the, does not

nccessitatc the actions of men, 12.
Straight, as opposed to circular, move-

ment, 14.
Straight lines, all, end at thc circum-

ference of thc world, 8.

Subject. a universal, to which all attributes
belong, must be admitted, 146.

Subordination. the, of causes, material,
formal, efficient and final, 13.

Substance, a, composed of three points,
is the simplest subject in which an
angle is possible, 49; the simplest sub-
ject of a solid angle is the "substancia
quadrupunctalis", 50.

Substances cannot begin and end at the
same instant, 219.

Substantial forms exist everywhere
throughout the compound, 80; are
accidental as to primordial matter, 178.

Succession is, in Wyclifs theory, a series
of instantaneous changes, 147.

Sulplutr, the origin of, 131.

Sun, the, is not itself hot, 124, 125;
ought it to move one day quicker in
the 365 than its sphere? 17, 25, 26.

Superlunary, parts of the world, the,
motion of the, 3.

Swiftest possible movument, the, 97.

Swiflness, the, of a body that does not
change its place, is measured by tlic
space it would pass through, if not
prevented, 25.

Syllogisms, expositoriai, does Wyclif
rejecfr 195, 197.

Tangency, the angle of, 53.

Temporal propositions (Ch. X), 1 33 to
end.

Terminus, the, of a movement, essential
and accidental, 15.

Themistus, 61.

Theological arguments against Wyclifs
cosmology, 70.

Tliree ways in which one thing is in
another, 10, II.

Time is made up of indivisible instants,
31 — 33; cannot possibly be known in
itself, 161; a verbal definition of, ib.\
it was necessary, like space, to the
creation of the world, 162, and is not
necessarily dependent on the First
Mobile, ib.; it is in itself a cause of
destruction, but accidentally a cause
of production too, 164; is always in
the act of mutation, 165; is not iden-
tical with God or with anything per-
manent, ib.

Yimeless, things, i. e. neither temporal
nor instantaneous, 19?.

Tissues. elementarv and compound. 1 1 7.

INDEX.

?31

Triangle with two right angles, a; is it

possible in Wyclifs system? 104.
Trinity, the, of matter, form, and com-

pound 12, [22; difference between it

and God's Trinity, and that of the

soul, 122.
Truth, the ubiquity of, 134, 141, 142;

all truth is determinate, 181.
Truths, some, are not true at any given

instant of time, 190.
Two points that touch; do they form a

straight or a curved line? 106.

Ubication is caused by place, 6.
Undulations, 41.

Uniform and varied movement, 27.
Unimaginability, of a point, 36.
Universals have no position in space but

by accident, as in their singulars, 5;

can be multiplied in their individuals,

though the individuals themselves

cannot, 6; are everywhere, in what

sense, 140, 141.
Universe, the, is at once the highest and

the lowest thing possible, 7.
Useless question, a, concerning the velo-

cities of different points, 102.

Varied movement is uniformly or variablv

varied, 28, 29.
Various kinds of movement, 102.
Various senses of the word "quantifica-

tion\ 10.
Velocity, the greatest possible, 39; im-

plies time and cannot exist in but one

instant, 222.
Verbal definitions, 8 and note.

Violent states are those from which there
is a natural recoil, 130; violent, oppo-
sed to natural movement, 11; mav be
considerable, yet without anv change
of place, 25.

Vital movements are self-determined, ir.

Vitellio (Vitulo) teaches how to trisect
a given angle, 51; enumerates 7 kinds
of mirrors, 6\.

Water is the basis of taste in man, 83.

Weakness, the, of such answers as take
refuge in God's omnipotence, 71.

Whiteness, the, of a black man exists
only in his teeth; so what is true of
a figure may be true only of a certain
part of it, 50.

Whole, the, is in each of its parts; ver-
bal difficulties and quibbles against this
position, 202.

Wide definition of movement, a, 24.

Will of man, the, is free, 181.

World, the can be neither increased nor
diminished, I, 39 ; could not have bcen
created but at the time when it was
created, 174; does it form one bcingr
82; is it everywhere? 156, 199; was it
known to God before its creation as
non-existent? 225.

Wyclif hints at his age, 144.

Wyclifs position stated in modern terms,
123, note.

Ylen, 2 and note.

Zeno ? s argument against movement, 27.
Zodiac, movement of the signs of the, 20.

Errata.

Two unfortunate circumstances — ■ one due to my sending to press by mistake
a sheet which required further revision, and the other to my too great haste in
assuming the correctness of a reading which a note from Mr. Matthew afterwards
showed me to be wrong — render necessary the unusual course of inserting a list
of errata in this Volume. As, however, 'to err is human', the reader will perhaps
exercise the divine attribute of forgiveness, not only as regards these mistakes, but
others which I have discovered on going carefully through the volume.

7.
8,

foot note,
side-note,

2, omi

1, „
26, ,

t cleaver
verbol
natural

supply

„
„

■ clearer.
vetbal.
natural.

12,

text,

„

necessitata

necessitate

20,

32,

side-

note,

3i,
ult.,

„
„

false we
that.

„

false. We
that

35,
48,

foot-note,
side-note,

26',

„

continence
eoncluse

„

contingence

include.

63,
64,

text,

side-

note,

37,
ult.,

„
„

spongio
element,

„

spongia
element

65,
66,

texr,

55
55

25,
39,

„
„

experience
multas implicia

„
„

experience;
multa simplicia

84,
98,

„
foot-note,

5}
55

10,
1,

„

aerum

sentence. I

„
„

aerem

sentence, I

5)
55
M

99,
101,
108,

text,

„

5?
5*
55

23,
12,

27>

„
„
n

pausant

puidditate

punctualium

„
„
„

pausat

quidditate

punctalium

iii,
112,
112,
112,

side-

text,
omit

note,
the

» 27

whole

23, „

, 28, „

28, „

of the

inaminate
and the midriff(? 1
mitricori
foot-note to l. 2$.

inanimate
nutriciori

112,

text,

omit individuacionem

individuaciones

112,

„

29,

venibus

venis

112,
112,

»
„

»5

36,

28,

»
„

aparentibus
subtili, a quo

„

a parentibus
subtili a quoso

"3,

11,

mitriti

„

nutriti

113,
113,

„
n

20,

38,

„
„

animam
alimenta

alimenti

113,

side-

notes

17,

18,

„

of the midriff

»5

n
n

114,

115,
116,

text

n
n

23,

„
n

temperancia
dissolveretur
collectim, omnes illas

n
n

temperancie
dissolverentur
collectim omne

n
V

116,
116,

117,

n
55

36.

34,
37,
37^
33-

»
n
„

„

procedere per
generatam. Est
privacio, quo
constancium. Sed

»
n
n
n

procedere. Per
generatam est
privacio. Quo
constancium: sc

scilicet

ERRATA.

117,

text.

35-

otnit

hahent

n8.

30,

plus. Kl

118,

side-note.

17,

119,

text,

39,

considerantcs.

120,

side-note.

„

27,

supperadded

123.

text,

10,

verum

125,

sidc-note,

ginger

126,

text,

30,

aut

126,

3i-

coningaciones

127.

foot-notc.

„

non living

128,

sidc-notc,

„

big

129,

text.

aliud

130,

„

tamen

130.

„

aquum

13°,

8, 10,

violentum

137,

16,

■•

non

'37,

foot-notc.

Dr. Poolc

140,

text,

„

cum

154,

„

8, 9,

cappam

154,

side-notc.

28.

187,

text.

16,

maligna

188,

„

38,

vel fuit erit

194,

side-notc,

35,

196,

text,

33,

locatum

i97 ;

„

11,

dicit

„

201,

3i,

cercbro

201.

side-note,

„

3i-

and in the brain

202,

text,

abscuritas

202,

sic

202,

40,

„

corrupcionem.

207,

quem

208,

16.

tenebrcm

208,

19,

notum

208,

26,

hguratam

211,

side-notc,

3—IO,

„

What — timc

239

supply

habet

plus et

„

as to

considerantes

SLipeiadded

„

verbum

galangal

sunt

coniungaciones

„

non-living

big

aliquid

tantum

aquosLim

violentatum

„

Mr. Harris

tum

cappa

„

for

magna

erit vel fuit

the

locutum

219,

side-note,

34-

from

226.

text.

17-

c^t.

crebro

obscuritas

sit

corrupcioncm

que

tenebre

motum

hguratum

The seasons and such

other divisions of timc

are accidental, not

essential.
form
est

Date Due

W* < > '

]

Llbrary Burei

iu Cat. no. 1137

ELLESLEY COLLEGE LIBRARY

3 5002 03208 2344

BR 75 . WS 14:3

Wycliffe, John, d.

1384.

Johannis Wyclif Tractatus de
logica