(logo)
(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Open Source Books | Project Gutenberg | Biodiversity Heritage Library | Children's Library | Additional Collections

Search: Advanced Search

Anonymous User (login or join us)Upload
See other formats

Full text of "Johannis Wyclif Tractatus de logica"

Ctltnmi itf 



ll^IIrsbw 




|lrcstalcii liu wvAlXL ^(KAjibj 






xv 5000^ 



Printed in Austria. 



IOHANNIS WYCLIF 

TRACTATUS 

DE LOGICA. 



NOW FIRST EDITED FROM THE VIENNA AND PRAGUE MSS. 

(VIENNA 4352; UNIV. PRAG. V. E. 14.) 



BV 



MICHAEL HENRY DZIEWICKI. 



VOL. III. 



LONDON. 
PUBLISHED FOR THE WYCLIF SOCIETY BY TRUBNER & Co. 

rATERNOSTEIi HODSE, CIIAIUNG CR09S ROAD. 

1899. 



Contents of Introduetion. 

I. Preliminary Remarks p. V. 

II. General view of thc work P- V. 

III. Analysis of Vol. III. a) Chapter IX p. IX. 

b) Chapter X p. XXV. 

IV. Conclusion: The gist of the Nominalistic controversy . p. XXXVI. 



5^ 

■ v j % 

V 



INTRODUCTION. 



I. Preliminary Remarks. 

With the third volume of Logica, Wyclif s lirst great philosophical 
work comes to a close. All that should be said as regards the gcnuineness 
of the work and its date has already been said in the Introduction tu 
Vol. I, and there is no need to repeat it here. As to the state of the 
manuscript, a few words mav perhaps be allowed. Very illegible from 
the beginning, as stated in the Introductions to Vols. I and II ; it becomes 
worse and worse, sometimes intolerably so, as it approaches the end. 
This may account for, and to some extent excuse, the numerous short- 
comings of the present edition, which no one can regret more than the 
editor himself. 

I wish to take this opportunity of again most sincerely thanking 
all those who have aided me in the work; especially Dr. Furnivall, the 
Founder of the Wyclif Society; and Mr. Matthew, whose notes have 
more than once been of great service. 

The two chapters of Wyclifs book which make up the present 
volume were also copied as separate tractates. The last chapter, 
however, dealing with time, is quite distinct from the treatise Dc Indivi- 
duacione Tcmporis, not yet published. Before entering into a detailed 
examination of the contents of these two chapters, I think it advisable 
to notice several matters of importance which may strike the reader on 
a perusal of the whole. 

II. A General View. 

It is useless to deny that in many respects this third volume of 
Logica will be found unattractive, especially by such as have not made 



"U 



• r I INTRODUCTION. 

a study of works of the kind. The wild boldness of the conclusions 
reached, the impossibility of conceiving what Wyclif himself declares 
over and over again to be beyond the scope of mathematical specu- 
lation, although it deals with Space and Time; above all, the strange- 
ness of Wyclifs standpoint, so foreign to all our modern ideas of 
Natural Philosophy — will often, no doubt, confuse the reader, and 
lead him to pass over unnoticed the many excellent qualities, both of 
subtlety and of depth of thought, with which this volume abounds. I 
myself, though long engaged in the preparation of this edition, thought 
at first that the two tractates on Space and Time were merely side- 
issues that might have been lopped off from Wyclifs philosophy without 
disadvantage to the whole. But on further consideration my opinion has 
been very much modified. His theory of Time and Space appears to 
me now as a logical result, partly of his Realism, partly of his doctrine 
concerning maxima and minima; and this same theory is, I think, the 
root from which his doctrines on the Eucharist necessarily sprang. It 
is thus essentially linked with his fundamental doctrines; but it is at the 
same time a link, indissolubly connecting them with the further develop- 
ments of his theological ideas. 

When Wyclif affirmed the objective reality of all universals, he at 
once encountered a considerable difficulty in dealing with the phenomenon 
of extension. Nominalists, if consistent, say that not only points, but 
lines, surfaces, and even volumes, are all cntia rationis — mere fig- 
ments of our mind. For a volume is a Universal — One in Many 
— containing an infinite multitude of surfaces ; a surface, again, is the uni- 
versal of the line; and the line is in like manner the universal of the 
point. And for the same reason that they denied this reality, Wyclif was 
obliged to maintain it. As to points, they must be real things too, though 
not universal, since the line is nothing more than a series of points ; 
and is made up of them: at all events, being something in that which 
is real, they must be real too. Now, as we have seen in the tvvo former 
volumes, Wyclif abjures the doctrine of the indefinitely great, and roundly 
asserts that there is a maximum and a minimum for all things. A maxi- 
mum of size: therefore space is not absolutely infmite, but only rela- 
tively so — relatively to us. There is also a minimum of size, which of 
course is the point. Now, what are those real countless points, which 
fill all space, and of which all space consists? They are surely not 



INTRODUCTION. VII 

spiritual. But, if material, huw can material substance coexist in the 
same space as thcy? Wc have tu explain how the world fills space, 
which is already fdled by these punctal realities. 

The answer, however bold it may seem, is but the outcome of 
the difficulty just stated, working in Wyclifs mind, already imbued with 
the doctrines I have mentioned above. Matter is made up of atoms, each 
atom consisting of a number of points, really distinct from one another, 
really without length, breadth, or thickness, and yet really touching each 
other. One point cannot make length; two begin to make it; their 
cssence is to have position of their own, and so, though they touch, 
they do not coincide. This non-comcidence is the beginning of length. 
Two points do not make a surface, but three do (inchoatively) if the 
third is not in a line with the other two; and this is the beginning of 
the plane, and indeecl of all surfaces whatsoever. A fourth point not in 
the same plane as the other three would be the beginning of volume. 
Such are the primordial atoms, which correspond to every point and in 
fact are every point in space, for no vacuum is possible. And, were 
there any real difference between the reality of mathematical and that 
of material points, they would clash together. In short, mathematical 
points are real and material; therefore, there can be no others. Co- 
penetration, Wyclif asserts, is an absolute impossibility. 

If then a vacuum is inconceivable, and space is the same thing as 
matter, it follows that, beyond the circumference by which our universe 
is bounded, there is no space at all, and that the conception of a straight 
line, indefinitely producible, is but a contradiction in terms. The world 
being the greatest amount of matter possible, nothing greater can exist; 
nor can its size be diminished, for then it would no longer be the 
greatest possible. 

Here we come to the point where this development of Wyclifs 
Realistic doctrines comes in contact — if not in conflict — with the 
dogma of Transubstantiation. If the size of the universe cannot be 
diminished, is the annihilation of any part of it admissible? Certainly 
not. Besides, to each of those points of which the universe consists, it 
is essential to have position somewhere; to annihilate one single point 
would be to take away, not only its existence, but its very essence too; 
or in less Scholastic terminology, it is as impossible to annihilate any 
portion of matter as to think away a part of space, which, when once 



VIII INTRODUCTION. 

created, is absolutely necessary. A further pruof is in the impossibility 
of a vacuum : if a piece of bread be annihilated, vvhat remains in its 
place? Nothing thinkable; aixl, therefore, annihilation is unthinkable tou. 

Wyclif is thus forced to deny that anything can be annihilated, 
even by Almighty Power, even absoiiitety considered; and here we see 
the profound difference which separates him from the general opinion 
uf Scholastic philosophers and theologians, who distinguish between 
what is possible to Omnipotence, irrespectively of God's other attributes, 
but are not all of one mind as to whether annihilation is absolutely 
impossible. They would willingly grant the truth of Milton's lines in the 
second book of Paradise Lost: 

.... How He can 
Is doubtful; that He never will, is sure. 
But Wyclif has no doubt at all on the matter. 

Now, in the doctrine of Transubstantiation, it is aftirmed that the 
bread ceases to exist. This (though some Doctors of great note, Aquinas 
amongst others, explain lt in a different manner) certainly seems to point 
to annihilation, as was very probably admitted by Wyclifs Nominalistic 
opponents. At any rate, the assertion that the whole substance of the 
bread ceases to exist at a given instant — both as to its substantial 
qualities and the underlying substratum of those qualities — could, in 
Wyclif s system, be understood only as the annihilation of the atoms of 
vvhich it consists. This had to be denied. The bread, it was affirmed, 
ceased to exist as bread; in its place there remained a body that 
Wyclif (no doubt out of respect fur the dogma which he still seemed 
to admit) called a corpus mathematicum. I say, c still seemed to admit'; 
for, as we have seen, this corpus niathematicnm, quite orthodox enough in 
the ordinary sense of the words, is nothing else but the atoms, or mathe- 
matical points, of which the bread consists, just as they were before. 
Any one who will read p. 137 of the present volume will, I think, be 
convinced that the successive stages of Wyclifs opinions in this matter, 
as given by Wodeford (see De Benedicta Incamacione, ed. Mr. Harris, 
Int. IX.) were successive only in the mode of expression, not in the 
thing itself. The same esse, he says, which was previously that of bread, 
becomes sacramentally the Body of Christ. True, he also says that it 
does not remain bread after consecration, and explains himself no 
further; but the indestructibility of the bread-atoms has already been 



INTRODUCTION. IX 

posited. They are the subject uf the accidental qualities vvhich we 
perceive ; and though Wyclif calls them a corpus malhcmalicum, they 
are real ubjective existences, and nut the atums uf Christ's Body. That 
Budy, as I puinted uut in the Intruductiun tu De Apostasia, is present 
there as a symbul — and is therefure really present with the reality uf 
a symbol — but not otherwise. Is not this in substance the very same 
theory that Wyclif expounds in his later works? There is indeed a com- 
plete change of language and style, though even so late as in the tractate 
De Apostasia, he continues to employ the term transubstantiation; but 
here, even from the very outset, he refuses to admit that anything in 
the physical substance of the bread has been changed. 

Such are the most important points in this third volume ofLogica; 
their bearing both upon what preceded them and what followed, justifies 
me, I think, in setting them before the reader in connected form. Here 
and there, we also find certain other allusions, paragraphs upon necessity 
and free-will, a word or two against the abuse of ceremonies and the 
excess of riches in the Church, and other signs which show what was 
already fermenting in Wyclifs mind; but they are mere side-issues, and 
not (so far as I can see now) essentially connected with his system. 
They will, therefore, be more advantageously considered in their place, 
as we go on to the detailed examination of the two last chapters of 
Wyclifs Logica. 

III. Analysis of the Work. 

a) Chapter IX. 

Short Summary of the Contents. 

Local propositions (p. 1 — 11). Movement defined and divided (p. 11 — 27). 
— Othcr divisions of movcmcnt (27 — 30). — Is tJic Continuous madc 
up of points? Arguments pro (30 — 35). — Argumcnts contra, drawn 
from Aristotles authority (35 — 38); from geometry (38 — 63) ; from physical 
science (63— 70); from theology (70— 74); and from the fact of chemical 
combinalion (74 — 85). — What is the measure of the vetocily of motion 
Wyclifs opinion (85 — 87). — General arguments contra (87 — 100). — 
Aslronomical objections (100 111). — Of Augmcntation (111—116). — 
Difficulties (116—118). — Of Altcration (118—121). — Objections 
rcfutcd (121—132). 



? 



X INTRODUCTION. 

Local propositions. Place may be taken to mean merely position (i). 
The v/orld consists of atoms, cannot be increased nor diminished in size, 
nor moved, nor changed in shape. The whole of space is the whole 
world; partial spaces are made up of points. To each point corresponds 
a place, which is fixed, whereas the points are all movable, and may 
enter it, one after the other (i, 2). It is a mere relation of distance 
from the poles and the centre of the world (3). The universe is the 
common place of everything; yet each of its parts has its own partial 
site (3, 4). Two bodies may thus be in the same place in one sense, 
and in another, in quite different and separate places (5). Site and situa- 
tion are not identical, except at the poles and at the centre (6). Posi- 
tion depends upon the distance of anything from the centre (6, 7). 
Animals, like the world, have in themselves these differences ofposition: 
above, below, back ; front, right and left (7 — 11). 

Movement defined and divided. Movement is the c form', or per- 
fection, by which the mobility of a mobile becomes actualized; local 
movement is but one of its many divisions (11). Local movement 
implies a mover which is other than the thing moved; this leads us to 
admit a First Motor, motionless, indivisible, everlasting (12, 13). Local 
movement may be straight, circular, &. (14, 15). Can we say that the 
same body has two different movements at once (16 — 18)? Not according 
to strict logic; but one movement may be considered as the combination 
of two others, and rest, as the result of two equal and contrary mo- 
tions (18 — 23). Every change which makes a body to differ from what 
it was ; deserves to be called movement in a wide sense; and in a sense 
still wider, the activity of the intellect and the action of God upon His 
creatures, is movement (24). The swiftness of the movement of a body 
is represented by the space it would pass through in a given time, if 
not prevented. The impediment only counteracts the external effects 
which movement tends to cause, and therefore must count for nothing, 
even when so great as totally to dcstroy the effect (25). Supposing 
the sun to have a rctrograde movement on the celestial sphere as rapicl 
as the forward motion of the sphere itself, there would be no apparent 
motion of the sun from east to west, though it would move from north 
to soutli (26). Wyclif here alludes to the fact that the sun is higher in 
the sky in summer than in winter. The effect of which he speaks would 
be produeed, in the language of modern astronomy, if the earth, whilst 



INTRODUCTION. XI 

continuing to revolve round the sun, ceased to rotate on its axis. The 
sun would be for ever in the same meridian; but in summer it would 
be seen higher in the sky — that is, nearer the North Pole; — in 
autumn, it would go lower — that is, nearer the South Pole — until 
it disappeared beneath the horizon for six months. This supposition aids 
Wyclif to explain the sun's yearly apparent passage through the signs 
of the zodiac, by imagining an eastward movement, which in some un- 
known manner is delayed to the extent of about one degree every day; 
while the sun's position in the sky changes at the same time from North 
to South, or vice versa. 

Othcr divisions of movement. Wyclif here deals only with local 
movement, uniform or varied; and if varied, varied either in itself or in 
its subject. If the vvurld revolves with a movement that seems uniform, 
each part of the world turns round with a different degree of rapidity, 
except at the poles, where the movement is nil. All these various rapi- 
dities of movement may at once be predicated of their one subject — 
the world. It thus at the same time moves faster and slower than itself: 
which of course, with the above explanation, is evidently true. Wyclif 
goes farther, and asserts that the motion of a part may be equal to, 
though less than, that of the whole; notwithstanding that this admission 
lends a liandle to sophistical objections. A movement smaller in velocity ' 
is equal to the vvhole movement in duration. The circular movement of 
a part of the world near the poles is much less rapid than at the 
Equator; yet both take place in 24 hours (28). Movement is again either 
uniformly or variably varied ; and once more the old mediaeval distinction 

1 /« velocity. The assertion that a part of any movement is equal to the 
whole is explained in the text by the distinction: quoad molem — quoad duracionem. 
I find it difficult to understand. The sense, as I give it above, does not, I confess, 
agree well with quoad molem; it ought to be quoad velocitatem. But we might 
understand the words thus: Movement in one atom only (a part of the whole 
movement quoad molem) is equal to the movement of the whole body moved. But 
then, why does Wyclif use the words quoad duracionem? They ought again in 
this case to be changed for quoad velocitatem. I think that the explanation, as given 
above, answers better to the general drift of the argument. Either way, we see how 
may be maintained that a partial movement is equal to its whole. — I may here, 
by the wav, repeat what I pointed out in the Introduction to Logica, Vol. II, viz. 
that I in this analysis often introduce comparisons or remarks of may own, in order 
to clear up what is not clear, or to reconcile seeming discrepancies. 



XII INTRODUCTION. 

nt movement c varied in thc subject 3 comcs in. Movement variably varied 
may be so in infinite manners, and endless new species of movement are 
thus conceivable. At this stage of the enquiry, Wyclif proposes three 
questiuns; the lirst, dealing with succession, is tu be sulved in the fulluw- 
ing chapter; the second concerns the Continuuus, and tlie third, the 
measure uf velucity uf motion, and will be answered here (29, 30). 

Is the Contiiiuous made itp of points? Argumcnts pro. — If tlie 
wurld consists uf atums which in their turn cunsist of indivisible points, ' 
how can we explain the existence of the Continuuus, which is indefmitely 
divisible? Huw can the Extended be made up uf elements which are 
in nu wise extended? But Wyclif says that it must be su, and gives 
seven arguments tu pruve it. — 1. The intrinsic cause uf anything is 
nccessarily a part uf that thing; nuw points causc Hnes, lines surfaces, 
and surfaces vulumes; thus puints are parts of space, and it is ulti- 
mately cumpused uf them. — 2. Either puints are nut, or they are, parts 
of lines; if not, all the points in a line could be taken away without 
shortening it: a manifest absurdity. — 3. If two bodies touch in one 
point only, we have two points which touch one another, and yet are 
distinct (as belonging to different bodies) ; that is, they are nut in the 
same place. Su we see that r tu tuuch' dues nut mean 'to coincide 3 , 
and the possibility of space consisting of contiguous points is saved 
(30, 31). — 4. An instant is to divisible continuous time what a point 
is to a divisible continuous line; but one instant is not identical with the 
next immediately following it: consequently, neither is one point identical 
witli another that it touches. And if so, the point is, not the negation, 
but the element of tlie Continuous (31). — 5. A mobile, passing througli 
two surfaces that touch — air, v. g. and water — will pass one after 
the other, and touch each of them at two indivisible instants of time, 
distinct, though not separated by any interval. Other suppositions lead 



1 Bo?kowitch's theory of indivisiblc points — mere mathematical centres of 
attraction — which is well-known to the philosophical world, would seem some- 
what similar to that of Wyclif. But there is an enormous difference. Boskowitch's 
atoms do not touch, they cannot touch; they act upon each other with attractivc 
and repellent forces through a perfect vacuum. Thus his theory, though lying open 
to other objections, cannot be assailed by those which Wyclif here undertakes 
to refute. 



[N-TRODUCTION. XIII 

to the same conclusion (32). — 6. There are days and nights but one 
instant long (as at the poles). These days and nights are part of the 
continuity of time, and yet are distinct from the rest of it; therefore they 
are real parts, which make up that continuity. And if Time is thus com- 
posed, it is easy to show that space is composed likewise (3$). — 
7. If God, by His almighty Power, created a series of substances each 
the size of a mathematical point, and placed them side by side throughout 
the whole of space, we should have continuous extension; and nothing 
can be brought to prove that what is possible in this case is not a 
really existing fact (34). — Throughout the whole of these arguments, our 
author seems at times to take the idea of the absolutely inextended point 
— the Nothing of Space — and at others, that of a line divided by 
"a quantity that has increased beyond all measure". The latter, accord- 
ing to modern mathematicians, is not absolutely without length; only 
its lensth is shorter than the shortest line conceivable. Such infinitesimal 
magnitudes would indeed be factors of the line; but would they agree 
with Wyclifs conception of the point, as an absolute minimum of bulk? 

a 

The line A, divided by 00, gives — ; but 2 A, divided in like manner, 

j ° 00 

2 A 
gives ; the second quantity is mathematically double of the first. But 

I leave these considerations to such as are versed in a science which, 
since five hundred years, has made such progress as Wyclif never 
dreamed of. 

Arguments contra: AristotWs view. — The difficulties which surround 
such a system are of course great and manifold. Aristotle seems against 
it; for instance, when he says that the Continuous is infinitely divisible. 
But, a) Aristotle speaks of that which is continuous to our senses; and 
that, so far as our senses can tell, is indeed made up of innumerable 
parts. But though infmite for us, they are not so to God. And, b) Ari- 
stotle distinctly says that the point is the cause of the line; if so, it 
must be its element, and this dictttm is quite in Wyclifs favour (35). 
The doctrine of indivisible points transcends both our senses and our 
imagination. Geometry has nothing to do here, these points are beyond 
geometry; physics are out of court, they belong to metaphysic. God 
alone knows how many points go to form a given square, but their 
number is not infinite to Him (36). The word c Infinite' is used to denote 



XIV INTRODUCTION. 

all that goes beyond our power of conception, even though the thing 
be not infinite in itself. A number, therefore, which is infinite to one man 
will be finite to another; and none is infinite to Divine Intelligence. This 
evidently flows from Wyclifs conception of maxima and minima. There 
is a fixed number of all things — even of the points in a line — which, 
infinite to us, is finite to God; and no straight line can be infinitely 

long (37» 38). 

As this conception of the Infinite may give rise to the inquiry 
how far our author is in agreement with the majority of Scholastic 
philosophers, a short digression is not out of place here, and I shall 
proceed briefly to state the points on which there is the least contradic- 
tion among Schoolmen in this matter. 

The Infinite means c that beyond which nothing greater can be 
conceived", whether by human thought, or by any other intelligence, 
however perfect. If no substance or being can be conceived greater, it 
is the Absolute Infinite — God; if no accident, then it is the relative 
Infinite — of quantity (multitude or magnitude) or of quality. The Infi- 
nite cannot be made up of finite parts; it is not the mere negation, but 
the negation of a negation, and thus has a positive meaning. Infinite 
magnitude of matter is impossible; so is an infinite number, an infinite 
multitude, and a movement infinitely swift. Infinite imperfection or badness 
is also inadmissible; for it vvould totally destroy any substance in which 
it inhered; but qualities that denote nothing but perfection, such as force, 
life, duration, &c. must be admitted in God; in the human soul too, 
but only from a certain point of view, c: secundum quid". This Infinite 
' c secundum quid" is in general predicated of that which is finite in every 
sense but one; as, e. g., the two halves of an iniinite line, or of infinite 
space. In this sense, and from the point of view from wliich it is ftnite, 
one infinite may be greater than another. — Clearly the term, as 
employed by Wyclif, has quite another meaning, unless when he applies 
if to God. 

Objections based npon geomctry. — If Wyclifs theory be true, then 
the number of points is the same in two lines, one of which is double 
of the other. For two mobiles, passing over each of tliem, one double 
as fast as the other, correspondingly to the length of the hnes, will go 
over them in the same number of instants, and therefore that same 
number of points will be passed in that time. The difficulty is solved 



INTRODUCTION. XV 

by denying" that at each instant of any movement one point is passed 
over ; it is the case only for the swiftest movement possible, that of 
the e equinoctial point 3 in the sky (38, 39). — It is true that such an 
answer does away with all really continuous motion, except for the said 
point: during- any slower movement from A to B ; the mobile C would 
be at rest in a multitude of points; and thus rest would be identical 
with movement. Rut movement may appear to be continuous, though it 
is not really so; a succession of very short motions, interspersed with rests, 
will give us the feeling of continuity. As a fact, our senses often mislead 
us ; as, for instance, in certain phenomena of sight, and in the vibrations 
of which sound consists. If the most rapid possible movement is at the 
rate of one point per instant, it follows that the world cannot be larger 
than it is; for if larger, it would revolve more rapidly, and that is im- 
possible: a confirmation of what has been proved elsewhere and other- 
wise (39, 42). — ff But if the apices of several pyramids touched, they 
would be in the same place, and thus coincide." This is merely begging 
the question. If a point has position of its own, it cannot be in the 
same place with another. — It is said that in Wyclifs system each point 
must touch an infinity of others; which leads to difficulties. But this is denied. 
Six points only touch a seventh placed in their midst. Thus in certain 
directions one cannot go immediately from one point to the next; their 
position follows certain fixed rules, somewhat like the grain in wood, 
or the lines of cleavage in crystals. A line drawn from one point to 
another which it cannot touch directly, only by means of a third, is 
nevertheless not bent; for it is as straight as a line can possibly be. 
To say, the point A touches B, and B, C; therefore, A touches C, is 
a sophism. All this is indeed unimaginable; but we must go beyond 
imagination when we have to deal with the Inextended. And at any rate, 
Nominalists have no right to argue at all in the matter (42 — 46). 

Here Wyclif enters into a series of explanations on the different 
senses given to the words point, line, surface and angle, and he expounds 
what he conceives to be Euclid's meaning. An angle may mean either 
its apex, or the space which it encloses; two very different things 
(46 — 49). But the adversaries point out that either an angle is indefini- 
tely great; which Wyclif denies, affirming that any angle is complete in 
its apex (49, 50); or that any number of angles, small and great, 
may cotbdst at the same point; which is granted as a harmless 



XVI INTRODUCTION. 

conclusion (50, 51); and that our author's system would imply the denial, 
not only of Euclid's definition of angles, but of the whole of his treatise 
on the subject. (Here, by the way, we may note how quietly the tri- 
section of an angle is taken for granted "secundum doctrinam prime 
Vitulonis", i. e. Vitellio, the famous Mediaeval mathematician and optician 
"que docet angulum rectum datum in tres partes dividere", whereas all 
mathematicians are at present agreed that such trisection is impossible. 
As, however, I have not been able to get a sight of Vitellio's works, 
though living in the very city in which he wrote them, 1 I am not quite sure 
that what he teaches is anything more than a mere practical way of divid- 
ing an angle into three parts, without any claim to absolute exactitude.) 

Wyclif replies that, as regards Euclid's definition of the angle — 
the meeting of two lines — this is merely a genetic, not an essential 
definition. Euclid indeed says what causes an angle ; but that is not the 
angle itself. As to the rest, the answer is ready: Euclid's theory con- 
cerns only sensible angles, not such as are found amongst points which 
touch; such, for instance, as form triangles which have sides only two 
points long, and of which the apex is an angle which cannot be 
bisected, &c. — All this cannot be imagined, and should, therefore, be 
denied from a merely geometrical point of view (52, 53). 

We come now to what is perhaps the strongest mathematical ob- 
jection to Wyclifs system. According to him, points are placed as fol- 
lows, in a small square of say, 25 points only; I have added the con- 
necting hyphens in the subjoined figure to show which points touch, and 
.. which do not touch. As is seen, the points on the diagonals 
I do not touch directly, and there are no more points on 
the diagonal than on the side of a square. This, true 
for the given square, all but infinitesimally small, will also 
be true for all greater ones; and thus the diagonal of 
any square (containing an equal number of points) will be equal to its 
side, the greater to the less: which is absurd (53, 54). — Wyclifs 
reply admits as an evident fact that the diagonal of a square is longer 
than its side. But when he comes to the statement that parallel lines, 



I I 

• — • ■ 

I l 

• — • ■ 

I I 



1 I asked for a copy of Vitellio's works at the Jagellonian Library, Cracow, 
but was informcd that they had been lent to a gentleman who lived a good 
distance awav. 



INTRODUGTION. XVII 

drawn from the sides and perpendicularly to them, touch the diagonal 
at only one point, he denies it. If it were so, the diagonal would be 
only as long as the side. Each parallel intersects the diagonal at several 
points; and this accounts for the greater length of the latter line. It is 
absurd to suppose that tvvo lines which intersect at a very acute angle 
do not touch by more points than when they are perpendicular; or 
that these parallels would ' no longer be straight after intersection: 
the touching in several points does not change their direction. This 
somewhat risky answer is supported by the assertion that the ultimate 
squares (consisting of two points each) are beyond the scope of geometry; 
also by some remarks concerning the position of points relatively to the 
poles of the world (55, 56), which I, not clearly seeing their relevancy 
to the subject, prefer to pass over. But I think it is at this part of the 
book that we get nearest to the weak point in Wyclifs system: viz. 
that two points which touch, i. e. which are at no distance from each 
other, are yet not in the same place. I at least can find, even in thought, 
no distinction between distance and difference of place. 

Wyclif comes to the conclusion that God alone knows what the 
real proportion of the diagonal of a square to its side is; for it depends 
on the number of points touched by all the intersecting lines parallel 
to that side. Geometry may perhaps be true only hypothetically ; it can 
prove that the proportion 1/ 2 exists in the whole diagonal, but not 
that it exists in every part of that line (57). The admission that in every 
line there is a certain number of points, of course implies the denial 
of all incommensurable quantities; that is, absolutely incommensurable, 
though for us and to our way of thinking, they are so: for in every 
such case the numbers are infinite to us, and we cannot tell whether 
they are odd or even (58 — 60). 

Another perplexing question concerns the shape of the smallest 
figures possible, which consist of a few points only. Are they circles, 
triangles, spheres, pyramids, or what? They may be maintained to be 
either any or none of these, and it does not matter, since they are 
unimaginable realities in their extreme smallness. We cannot even con- 
ceive them distinctly by the intellect, at least in its present state of 
union with matter (60 — 63). 

Objections based npon physical science. — Rarefaction (and con- 
densation too) would be impossible in such a system, For if the whole 

B 



XVIII INTRODUCTION. 

of space were tillecl with indivisible impenetrable atoms, should anything 

increase in size, the whole universe would become larger than it can 

possibly be. Yet rarefaction must be admitted; and a like argument has 

the same weight as regards condensation. Wyclif, in his reply, at once 

declares that he does not admit the possibility of a body occupying 

more or less space without gain or loss of matter. Rarefaction, there- 

fore, and condensation also, are denied in this sense, but admitted in 

another. On account of the accession or the removal of another body, 

a substance may seem to increase or diminish in size; as, v. g., smoke 

seems to spread itself out and fill a room, whereas it is in reality mixed 

with the air. This is the only sense in which rarefaction is possible, 

and it ansvvers all the objections. We need not follow our author through 

the mazes of Mediaeval physics which he threads, nor inquire whether 

this view would destroy all difference betvveen the elements of fire, air, 

water and earth (63 — 70). Wyclif ends by stating, as his opinion, thal 

the compenetration of tvvo bodies is an utter impossibility. This conclu- 

sion evidently flovvs from his doctrine. Tvvo points, having no dimensional 

qualities nothing but position — vvould, if they coi'ncided ; lose even 

that essential qualitv, and be nothing at all. Hut it raises grave theolo- 

gical difficulties ; for the School generally admits tliat God's Omnipotence 

can make two bodies occupy the same space. 

Objections drawn from theology. Since spiritual forms, having more 
perfect entity than matter, can occupy the same space with it, then a 
forliori matter can be coextended with matter. Besides, the glorified 
bodies of the Saints possess the gift of subtlety, i. e. of passing through 
matter; which seems to imply compenetration. — The answer is a 
repeated denial of its possibility (71). The gift of subtlety, bestowed on 
glorified bodies, is somewhat perplexing; but there are various ways of ex- 
plaining it without admitting compenetration (72, 73). 

Objections drawn from chemical combinalion. If every punctal 

atom is and remains eternallv the same, then the elements would remain 
in their compounds; size would be made up of tliat vvhich has no size, 
and movement of what is not properly movement, as one point passes 
instantaneously into the place of another. — The first of these con- 
clusions is granted by Wyclif, though the <[uestion itself was, during the 
whole of the Middle Age.s, a battle-field for the rival sections of the 
School,- The Thomists maintained that in all chemical eombinations, 



INTRODUCTION. XIX 

as distinguished from mere mechanical mixtures,, the elements do not 
exist any longer actually, but only potentially; that is, they may, under 
certain circumstances, again be extracted from the compound. Their 
position, as given in their text-books of Philosophy at the present day, 
is that in a mere mixture — of hydrogen and oxygen, for example — 
both elements, though mingled together, do really and actually exist; 
but that as soon as the mixture is exploded they no longer exist in the 
compound — water — except in this sense, that the water may be 
analyzed into its constituents. Of course, so long as it is not possible 
to show them the atoms cot-xisting side by side, they are free to main- 
tain that their existence is only potential. But, even during the Middle 
Ages, the Scotists protested Ioudly against such an assumption, of which 
nothing could prove the truth. 

Wyclif takes the side of the Scotists, as he was bound by his 
system to do. He gives us a disquisition on the conditions necessary 
to chemical combination, which seem to be almost the same as those 
now posited by modern science (74); and then he observes that 
Aristotle's assertion of the non-existence of the elements in a compound 
ought not to be taken literally. Even Averrhoes' position, viz. that 
they exist, but with less intensity of being, would be contrary to the 
system of inextended points; compenetration being impossible, nothing 
can interfere with their intensity of existence (75). With yet greater decision 
he opposes the hypothesis of merely potential existence. If the reason that 
there is a form which unites the elements in one compound (making the 
elemental forms to exist no longer) were valid, then in a human body, 
of which the soul is the form, nothing would remain of the body but 
its primal matter; and that body, so complicated in all its parts, would 
be simpler than an element (76). It may be worthy of remark that this 
conclusion, strange as it may seem, is even now admitted and taught 
by that branch of Neo-Scholasticism which adheres strictly to the teaching 
of St. Thomas. When the human form, or soul, departs, what (they 
are asked) takes place in the body? Do not all the elements exist in it 
again? And if they exist there at once with all their differences, can it 
be that they were only potentially there before? The answer given is 
that after the soul's departure, a new, but transient form comes to give 
being to the body; it is called the cadaveric form ; forma cadaverica, 
and precedes the various forms of decomposing matter, which succeed 

B* 



XX INTRODUCTION. 

each other until the iinal evolution of the elements. All this time the 
elements were in potentia — remotissima, remota, proxima ; then 
in actu primo remoto, in actu primo proximo, and at last in actn 
secundo. 

Wyclif continues to urge the point against his adversaries. If we 
get the elements out of the compound, they must have been there before; 
and many instances go to prove that they actually exist there; for 
instance, the phosphorescence of fishes' scales in the dark is attributable 
to the actual existence of fire (77). And as a fact, we find in combina- 
tions the same qualities as vvere before in the elements; or if not, a 
mean between them ; or their reaction in the compound may even pro- 
duce a quality. There is no need to suppose that the former qualities 
are destroyed because they do not appear (78, 79). I liave added the 
last clause as the answer of such philosophers as dispute with the 
modern Thomists, who point out that carbon, hydrogen, and nitrogen 
are harmless, and that prussic acid is a violent poison. The poisonous 
quality is merely the reaction upon each other of various qualities of 
the three component elements. 

To this the adversaries reply that such a compound would be but 
a mere aggregate of atoms Svhich a man that had the lynx's eyes might 
see separate'. Wyclifs answer is that of the modern chemical school; 
they are not mere aggregates: ivhat differenliales the compound is the 
reialive position of one alom /o another (80), But, it is urged, if the 
elemental forms are everywhere in the compound, the superadded form 
of the compound must be nowhere. Wyclif replies that this form is every- 
where in the whole, and to a certain extent, indivisibly so, being less 
material than the clementary forms. There is something of the universal 
in these higher forms, which exist partially in each atom, considered as 
part of the compound (80 — 81). — One last difficulty. In this system, 
the whole world is one being; and one only, since all points touch, 
from the centre to the extreme point vvhere space ceases to be possible. 
— It is quite true, answers Wyclif, that the world is one being; but it 
does not follow that everything in the world is one. One being may be 
separated from another by a third. Continuity does not mean sameness 
of nature. Every part of the world joins in and aids the harmonious 
action of the whole; all things are made for man, and it is ior that 
reason that all the elements concur to form his organs of scnse, and 



INTRODUCTION. XXI 

that some ot them predominate in certain of the elements, and others 
in certain others (82 — 85). 

What is t/ie mcasure of velocity of motion? — Not, says Wyclif, 
the space gone over by the mobile in a given time. This seems para- 
doxical; but an example, given directly afterwards, shows that our author 
is thinking, not of the distance in Iength, but of the whole surface gone 
over. A large body and a small one, though moving with equal speed, 
will go through very unequal spaces in the same time. What measures 
the motion of any body is the point of maximum svviftness, which in 
every case must exist, and must exist somewhere at the surface of the 
moving body; there is also a point where the movement is reduced to 
a minimum, but VVyclif, somewhat unaccountably, restricts this proposition 
to living beings that move (86). Now the measure of velocity of a body 
is the line described by the point which moves fastest (87, 94). 

Geucral argumcnts against Wyclifs posilion. — The First 
Mobile, being the outermost sphere, and having no space beyond it, 
can describe no line at all; planets have many movements, and no point 
can be said to describe them all at the same time. Again, if we suppose 
a given length passed over in a given time, this may be done by 
mobiles of infinitely varying velocities, which would all have this length 
and time for the measure of their respective velocities. And we can con- 
ceive the case of a body continuallv losing its swiftest point by the 
very fact of its movement: which would refute the assertion that every 
mobile must have such a point (87, 88). This last objection is urged, 
from p. 89 to p. 92, in a long argument which I have been utterly 
unable to follow. Wyclif then points out that the reason for which some 
deny the general idea of movement (abstracting from its rapidity, and 
allowing a general measure of velocity for the whole mobile) is in reality 
the doctrine of Nominalism. Nominalists do not waut to admit a universal 
idea of movement which exists even in bodies at rest, when acted upon 
by contrary forces (94). The movement of a body is as swift as that 
of its swittest part; this swiftness is the measure ot the whole (ib.). As 
to the objections, that of the First Mobile has no value whatever. What 
that sphere describes may not be formally called a line, but it is equi- 
valent to a line. Planets have not many movements, but one which is 
tantamount to many (unus motus, habens racionem diversorum motuum) (95). 
It, in the last case, the point of greatest velocity is continually lost, a new 



XXII INTRODUCTION. 

one is continually brought into being; take the velocity common to each 
of these at each instant, and you get the speed of the whole (96). 

Here comes a curious passage, in which Wyclif is led to state the 
exact rapidity of the swiftest movement possible, viz. one point per 
instant. It seems to us that, in continuous movement, whether slow or 
quick, one point — an infinitely small distance — is always passed over 
in the infinitely small interval of one instant. This is denied. In all move- 
ments which are slower than that of the Equator of the First Mobile, 
we have two, three, four .... instants during which the point is 
motionless, and then passes instantaneously on to the next place, which 
is infmitely near (97 — 99). In all these remarks, and elsewhere, as the 
reader will doubtless perceive, there is a dim perception of the non- 
equality of infinitesimal quantities; but the state of Mathematics was not 
then sufficiently advanced to foster the idea, and Wyclif himself, though 
far in advance of his time, was more of a metaphysician than of a 
mathematician. His conception, if carried into the field of pure Mathe- 
matics, might possibly have had good results; understood in the Realistic 
sense, they came to nothing. 

A logical quibble about the possibility of instantaneous change 
(whether, between the instant of changing aud that of having changed, 
there is any interval) brings our author to a short digression upon death, 
which takes place in two instants. In the first, the man dies; in the 
second, he is dead; for we cannot say, he is dead at the instant when 
he dies, nor he dies at the instant when he is dead. Other writers 
would say that the instant of death is the same in both cases; but 
viewed from different standpoints : as the end of life, and the beginning 
of non-life. This, Wyclif says, is impossible (100). 

Astronomical objections. The assertion that the Equator alone 

moves one point per instant is beset with many difficulties. The First 
Mobile is a perfect sphere; its movements therefore ought at all points, 
and not only at the Equator, to be uniform. But every point in the First 
Mobile does not touch every other: so the smaller circles, making a 
shorter journey in the same time, will not require to move so fast. The 
circle tangent to the Equator has but one point fewer than the Equator; 
performing its journey in the same time, it will remain immobile for one 
instant, to make up for the missing point: which of the points is missing 
we need not enquire. — The Poles belong to the great circles, 



INTRODUCTION. XXIIJ 

perpendicular to the Equator, i. e. those of which the curvature is the 
smallest; at the same time each of them forms the smallest possible of 
circles — a point — parallel to the Equator, and of which the curva- 
ture is the largest. Whicli of these curvatures belongs to that punctal 
atom which is a pole of the world? Wyclif, noticing that the difficulty 
would tell against his adversaries no less than against himself, solves it 
by denying that any one circle is more curved than another; in each 
circle every point of the circumference is equally distant from the 
centre. — If the Equator consist of tripunctal atoms, it cannot be a 
circle. Eor these atoms do not form a curve; they are either in line 
or make up a triangle; in either case, there is curvity. Wyclif answers 
that, being points which touch each other without any distance betvveen 
them, they form neither a triangle nor a straight line. Geometry is only 
seemingly against this, because such things are conceivable by the mind 
alone, not by imagination. That science cannot give us absolute exacti- 
tude (ioo — 1 1 1). 

Of Augmentation. — Leaving the questions concerning local move- 
ment, and coming to the movement by which, without changing its place, 
a body increases in volume, Wyclif points out that augmentation, strictly 
taken, means only the increase of an animated being, caused by nutrition 
and by the assimilation of food (iii), gives us a description of the 
digestive process such as might be expected, interesting merely as a 
curiosity (112, 113), and enters into a disquisition about the cause of 
natural death from mere decrease of vitality (114, 115). The movement 
of augmentation is not continuous any more than undulations are con- 
tinuous; it is a collective entity, consisting of many movements (115, 1 1 6). 
The difficulties which follow are of slight moment, and only serve to 
bring in a description of the various kinds of tissue in the human body. 
The rapidity of augmentation depends on the size acquired and the 
time taken to acquire it (116 — 118). 

Of Alteration. As alteration is a change in quality, grounded upon 
the substantial components of each body — ■ matter and form, — it is 
mainly Wyclifs theory with respect to the latter that is discussed here. 
Having expounded his idea of the universe — one material being, made 
up of punctal atoms, filling all possible space, and unchangeable except 
in so far as one of its parts can be separated from another by local 
movement — he states that the world can be thought, firstly, as mere 



XXIV INTRODUCTION. 

being; secondly, as substance, or the subject of various attributes; and 
thirdly, as matter, being extended, and possessing form (119). Thus 
matter, form, and the compound are the same being, the same essence, 
and not separate realities (120). This, in fact though not in words, is 
the denial of matter and form in the usual Scholastic sense of cc two 
distinct realities ; whereof the latter determines the former and the former is 
determinable by the latter which at the same time is sustained in existence 
by the former: both incomplete in themselves and apart, but together 
making up the complete material substance". In Wyclifs system, there 
is no need to admit such dualism. The simple inextended point may be 
either fire, air, water, or earth; this possibility is matter. It is actually 
one or other of the four; the igneity, aeriality, &c, which it possesses 
is its form. And the point itself, as being thus whilst able to be other- 
wise, is the compound. Denying the existence of extended atoms, the 
writer, whose system here does not differ much from that of other 
Atomists (t. e. so far as his way of explaining matter and form goes), 
escapes from many difficulties which beset the path of those who admit 
that the primordial atom is extended. But there are others. 

Objections. — It is asserted that matter and form, since they are 
parts of the whole compound; cannot be identical with the whole. But 
Wyclif notes that they are not quantitative parts — as, for example, 
the head and the heart in man — but qualitative merely, like rationality 
and animality, for instance. The whole man is reasonable and is animal; 
the whole man is not at once head and heart (121). We have thus a 
sort of trinity in which matter, form and compound, identical in one 
sense ; are different in another: but Wyclif takes great care to point 
out the difference between this trinity and that of the soul, or of God 
(l2I, 122). — If matter, as Wyclif asserts (121) is eternal, form is so 
too, being identical with it; and thus the world is eternal. But here he 
denies that the radical identity of matter, form, and compound with Being, 
renders these three identical with each other. Man is reasonable, man 
is animal; yet rationality and animality differ. All that is true, is good; 
yet truth is not the same thing as goodness. And Wyclif points to the 
Incarnation, as affording us another instance of a similar fallacv (123). — 
On the supposition that every essence is in reality everywhere the same, 
we have all sorts of contradictions. The answer to this is that contra- 
dictions may coexist in the same subject, either at different times, or 



INTRODUCTION. XXV 

in different parts. No quality is essentially inherent to primordial matter; 
therefore, nothing can contradict it. A body composed of parts which 
come and go successively may receive different and contrary qualities, 
and yet remain the same; as, v. g., the Mediterranean may ebb and 
flow, and yet be the same sea (124 — 127). Thus, when we say, This 
is Jwt, we speak. of the compound alone; it is that which is hot. Here 
comes a digression. How can heat, the proper quality of fire, be found 
in water, which is naturally cold? Particles of fire may be mingled with 
the water, though they are in a violent state; the water, if left to itself, 
will soon again become cold. Hovvever mingled the different elements 
may be, they still obey the laws which govern their nature (128 — 130). 
The chapter closes with a short survey of creation, beginning with the 
elements which, uniting, form vapours; these produce metals and earths; 
the earths, if mingled with fire and water, bring forth plants and also 
animals in an ascending scale of forms, the lower hardly distinguishable 
from inanimate beings, the highest, quasi-immaterial. The soul of man 
is completely so ; and each higher form includes in its perfection that 
of the lower ones (130 — 132). 



b) Chapter X. 

Summary of the Contents. 

Temporal Propositions do not affirm that the known is wherever the 
knower exists (133, 134). — Objections refuted (134 — 155). — Are all 
things together in time and place? Arguments contra (155—157). — 
Wyclifs solution (157 — 161). — Corollaries (161—165). — Three views 
on the essence of Time; l rst that it is identical with God or the world 
(165 — 166); 2" d that nothing temporal is in the present (166 — 170); 
3 rd that Time might be indefinitely lengthened by God (170—173). — 
Wyclifs view: Is extends to all past and future time (173 — 177). — 
Objections refuted (177 — 191). — An cternal antecedent does not neces- 
sarily produce its consequent in titne (191 — 192). — A cause produces its 
effect before that effect exisls (192—199). — Time is the same everywherc. 
Arguments contra refuted (199 — 211). — Movement implies time ; refutation 
of objections (211 — 224). — The non-entity oj the world did not precede 
its entity (224-227). 



XXVI INTRODUCTION. 

/5 the knuwn wherever its knower is? — No; for then everything 
would be, as God is, everywhere (133, 134). It is objected that every- 
thing is truth, and that truth, like God, is everywhere. We may, how- 
ever, admit this, restricting the sense of being in space to fttting that space 
quantitativeiy. Thus, granting the force of the argument, we nevertheless 
deny it in the signification usually given to words. Christ's Body has size in 
the Sacrament, yet it does not properly fill space; it is present without 
either position or shape. The bread is not annihilated ; what remains is a 
purely mathematical body, but not nothing ; the sacramental sign is the 
reality of Christ's Body (134 — 137). It may be urged that the fact of 
movement is not extended in space, and that movement is consequently 
everywhere. But local movement is the movement of a body, and must 
be extended with that to which it belongs. Virtues, again, exist throughout 
the whole man, body and soul; but they are nowhere else but where 
their subject is. When a part moves, the whole may be said to move, 
it is true; only in a different way (139, 140). Movement thus takes its 
determination (individuacionem suam) either from its subject alone, qita 
subject, or from the subject with all its integral parts, or from this with 
the velocity also taken into account. The third point of view implies the 
first and the second; but not vice versa. Wherever there is a more in- 
dividual movement, there is also a more universal one; and in this 
sense, movement as a universal, is everywhere, according to Aristotle 
(140, 141). God indeed is all truth everywhere; yet truth, as created, is 
not identical witb God, and it were a fallacy to draw such an inference. 
The sense of words in these questions depends mucli on their position 
in the sentence. cc It is noiv possible for a given future iustant to exist", 
and, cc It is possible for a given future instant to exist now", are two 
widely different propositions. God's knowledge of everything is absolutely 
boundless. No time exists for Him. He is means He is yesterday, or He 
ivas to-morrow; existing at once in all eternity — an instant to Him, 
— He comprises all duration in His being (141 — 143); and therefore His 
existence is an eternal Now. — Again, we have a similar sophism: "That 
may necessarily be which cannot be necessarily." This is false, but 
only when understood of absolute, not of hypothetical necessity. A 
future instant is necessarily "about to be", at a time when it cannot 
possibly bc "about to be". All this is mere foolish subtlety; we go no 
farther than to say that, if at any moment it is true that a given being 



INTRODUCTION. XXVII 

will exist, the being is in the future (143 — 145). At different times that 
which is white is black, a man differs from himself, &c. ; but this implies 
no absurdity. Becoming is a change, not of the subject, but of its 
'suchness.' An instantaneous change does not imply an intinitely swift 
movement, for the idea of swiftness implies that of time, not of one 
instant only (145 — 147). 

A great many fallacies are brought forward against this position, 
such as that, v. g., if future whiteness be always predicable of an indi- 
vidual, that individual will always be white; so that if at any time he 
were black, he would have and not have two essential contradictory 
qualities; or that a king cannot have been baptized, if, when baptized, 
he was not yet a king; and so on ad infnitum. They all belong to the 
class of fallaciae accidentis. "What you liave bought, you have eaten; 
but you have bought raw meat; therefore you have eaten raw meat." 
The change from black to white is one, not of nature, but of quality. 
The individual differs from himself modally, not essentially. The 'being a 
king' is in a man a mere accidental quality; the king has been baptized, 
not as a king, but as a man. "He who is now a king, was baptized 
when not a king", is perfectly true. Much depends on the compound 
or the divided sense in which terms may be taken. "He who is begotten 
is David the king; David the king and who is begotten belong, as pre- 
dicates, to the verb is, in the divided, not in the compound sense. 
Besides, the act of begetting is not instantaneous; it has many pre- 
paratory acts (147—154). — There are also several theological argu- 
ments on p. 150, concerning the possibility of God's assuming the per- 
sonality of all creatures, which Wyclil briefly meets by denying (154, 
155) in direct opposition to Aquinas (Sum. Th. p. 3 a qu. III. art. 5, 6). 

Are all things together, both in time and place? — Wyclif first 
of all gives the arguments contra. If it were so, there would no longer 
be any distance between things. The future and the past would exist 
eternally; a man would both exist and not exist in the same (eternal) 
time. Again, whatever takes place in any part of space and time, must 
take place there only and only then; its existence cannot possibly be 
extended any farther (155). On the other hand, the world is everywhere; 
yet the wholc world is not in any part of space; and in like manner, 
if anything exists at any time, its then existence is true in all time; and 
so also of space (156). — Wyclif thinks that this question arises mainly 



XXVIII INTRODUCTION. 

from the varying senses of the word together. Two things may be saicl 
to be together, i. e. both occupying exactly the same space (an abso- 
lute impossibility) or contiguous, each being in different places, or both, 
though separate, being contained in the same larger space. As to time, 
absolute simultaneity is possible (157). This answers most of the objec- 
tions. Always may be understood as meaning eternity, or during all 
etemily, or in some part of all elemity. The last sense is of course 
widely different from the others, and in this sense alone, whatever is 
future or past is aiways (158). We may see a thing, though we do not 
see the whole thing; just so, a man may exist in the X th century, though 
non-existent during a part of the X ,h century (158, 159). To maintain 
this, however, we must say that time consists of instantaneous elements. 
For, if instants are not parts of time, then instantaneous events (such 
as cognition, division, &c.) could not be said to exist at any time, having 
no duration. And if not at any time, their contradictories would be true 
in all time, notwithstanding that they also would be true. It cannot be 
said that, from non-cognition to cognition, there is a change which im- 
pliestime; for from one contradictory to another, there is no real change. 
That which is not white now, if at any time it is to become white, cannot 
receive the predicate of mere non-whiteness: so non-existence in a part 
of time is not non-existence in that time. After death, a man is neither 
simply non-existent nor existent: he is non-existent then (160, 161). 

Corollaries. — Time, the duration of the world, began with the 
world, and with it must last eternally; necessary to the creation of 
the world, it does not depend on anything but the general fact of move- 
ment. It consists of indivisible instants as its elements; these are abso- 
lutely without magnitude, and time itself is everywhere, indivisibly the 
same throughout the universe (162). As the world is everywhere, so is 
time, and so is God (163). What begins and ends in time (as cor- 
ruptible entities) ; what makes up the ve.ry essence of time (as an instant) ; 
what has modes of being measured by time (as the heavens), may be 
called temporal, but in different senses (163, 164). Time is in itself a 
cause of dissolution, for it causes things to grow older; but occasionally 
it is a cause of production, since it renders their production possible. Its 
very essence is change, and no two of its parts can coexist (164, 165). 

Three views on the essence of Time. — a) It is identical with God 
or the world's existence. This view is absurdly erroneous; it would 



INTRODUCTION. XXIX 

make all things eternal, and destroy all certitude as to the duration of 
things (165, 166). 

b) Nothing is, but everything either was or will be. This cuts 
short disputes as to the existence of things during an infinitely brief 
interval. But then, what never is, never was or will be. To God's 
knowledge nothing is in the future, so He would know, for instance, 
movement to exist, and it would not be true. One hour must be the 
double of half an hour; if so, there must come an instant at which this 
is true in the present: i. e. when half is past, half future, and the 
whole hour partly one and partly the other. Present may indeed be 
taken in a wider sense than one single instant. Here Wyclif shows 
clearly that, in the same way as he assumes the existence of separate 
individual points as realities, so he also assumes the real existence of 
instants, joined together to form time, shorter or longer, but also really 
existing in another time which includes both past and future. Instead, 
therefore, of a century being a present which is fictitious, consisting only 
of indivisible instants before and after each of which there is the non- 
existing past and the not yet existent future, the whole century forms a 
real present, though real in another sense than that of the instant which 
is now. And Wyclif adds that, if this be not admitted, he does not see 
how the sacramental words, for instance, ct Hoc esl corpus meum", can 
be true. Only an inhnitesimal part of the proposition would exist; the 
whole, never; and consequently it never would be true. To say, "Nothing 
that is past or future exists", is in reality to destroy time. God's immut- 
able knowledge of things, and His free-will, are both contrary to such 
a supposition. Christ, in the Divine Essence of the Word, saw men long 
before their temporal existence; but He saw them as existing, and they 
did truly exist in the reality of long centuries of the future. And thus 
He is rightly called, Son of David, Son of Abraham, in this real exten- 
sion of time, by which David and Abraham come to be coexistent with 
Him. Has a posthumous child no father at all? None, unless we grant 
the real simultaneity of its existence now with the past in which its 
father lived (166— 1 70). 

c) Time, though a successive quantity, can be lengthened out inde- 
finitely by Almighty Power, so that one instant would be equal to ages. 
This is possibly the doctrine of the aevnm or instans angelicum, familiar 
to Mediaeval Schoolmen, which some of them may have supposed 



XXX INTRODUCTION. 

extensible to corporeal beings. According to that doctrine, the duration 
of Angels, from one thought to another, may last for centuries without 
change — centuries that are for them but one indivisible instant. This 
is generally allowed, and I have not anywhere been able to find any 
trace of the actual extension of the doctrine to bodily substances. But 
it may be explained as follows: Supposing that, at the present moment, 
God suspended every movement in the whole universe for a hundred 
years — like the tale of the Sleeping Beauty on a gigantic scale — 
and then allowed it to continue as before, there would be no movement, 
and therefore no succession of time; and one instant would be a hun- 
dred years in length. This is in flat contradiction to Wyclifs doctrine 
of eternal time, consisting of instants, each of which requires another 
imniediately following it; so he is at some pains to refute the possibility 
of such a hypothesis. The instant is an individual quantity, which can 
neither be lessened nor increased. If it could, it would contain many 
instants, and thus be no longer one only. A short time would equal a 
long one; the essence of time would no longer consist in duration alone, 
for nothing could differentiate the ioo-century instant from an ordinary 
one. In conclusion, Wyclif dismisses this theory with contempt (170 — 173). 

Wyclifs view> Is extends itself really to all time, past and future. 
Whatever is, is always, as has been shown. If not, we deny the very 
essence of time. Its parts do not cocxist, but vanish as fast as they 
appear; yet they are; now in the past, now in the future: and again, 
in a wider present they may be said to coexist. This is clearly signified 
by the sense of the verb /5, which by itself does not connote any given 
instant of time, and therefore signifies eternity (173 — 177)- 

Objections refuted. — To say that all instants, because they are 
together in eternal time, are together with absolute simultaneity, is but 
a sophism. Simultaneity requires that two things be together at the same 
instant or instants, and at no others. Now one instant cannot exist exactly 
when another does, but either before or after (177 — 1 79)- — The often 
urged c necessity of all things' may be admitted, if understood as merely 
conditional upon God's will; for whatever is determinately true, is neces- 
sarily true, and there is no such thing as indeterminate truth. Hypo- 
thetical necessity, as this is, does not deny contingency, nor the free-will 
of man, nor chance. The hypothetical fact that God foreknows anything, 
niakes it necessarily exist at some time or other. Given that I exist, it 



INTRODUCTION. XXXI 

is not in GocTs power that I do not exist. But when must anything 
exist? At a moment known to God (179 — 183). The simultaneity of life 
and death would, as already stated, require them both to take place at 
the very same instant. Time exists, but its parts do not all exist noiv, 
only one at a time. Now is but one mode of an existence which not 
now does nut destroy. An instant then, now, and to come exists dif- 
ferently, but cannot at any time be called simply non-existent. Antichrist 
must come: therefore he has come . . . in the future. That is a modal, 
but a real existence. It was never true that / am not. To exist and not 
to exist are contradictories; they may be true of the same being, but 
not in the same Notv. God knows past, present and future things with 
the very same knowledge, yet this does not argue sameness in the 
object known. Light is not affected by the presence or the absence 
of the object illuminated. God may know present and future things as 
past, if they exist in time; things eternal are eternally present; such, for 
example, as the archetypes of what was, is, or is to be (183 — 188). 
Here Wyclif again returns to his adversaries' favourite argument, viz. 
that black is white, and all contraries identical. But one remark of his 
is worth noticing. A proposition may be true, and yet false at any finite 
part of time; as, for instance: 'All the instants of time exist'. This is 
true only for and in endless time (188 — 191). 

An eternal antecedent does not necessarily canse its consequent in 
time. ■ — If it did, all things would be eternal. God eternally knows and 
causes all that which exists temporally. The extrinsic act of God, termin- 
ated in the creature, is, as tluis terminatcd, neither eternal nor neces- 
sary; the intrinsic act of His being is eternal and changeless (191, 192). 
A cause produces its effect before that effect exists. That is, before 
its existence it is producing it, but not now; in the future. The ideal 
being of the effect depends upon its cause, and is produced by it 
before the moment when its real existence has to be actuated. On the 
other hand, cause, qua cause, and effect, are simultaneous. Many things 
are neither instantaneous nor temporal; v. g., certain eternal truths, and 
beings of which the existence is intermittent. Wyclif here wonders how 
the writers of his time can oppose his system, which is confirmed by 
the very expressions they employ; and he blesses God, who has enlightened 
him that he may escape the difficulties in which they are entangled 
(icj2 — 195)- — The necessity of sin depends on our own free-will; the 



XXXII INTRODUCTION. 

fact of its happening, on the will of God. — The use of the present 
for the past and the future cannot be blamed as an abuse of terms, 
nor as the denial of expositorial syllogisms. No logician should use it 
thus when he is likely to be misunderstood through ignorance; but it is 
al'owed to speak otherwise to philosophers than to the common people. 
Neither the expositorial syllogism, nor any other, is denied by Wyclifs 
theory, which on the contrary admits many forms of syllogism that others 
deny. — A curious difficulty is raised here by the adversaries (195). 
Wyclif is certain that he has had no son. Yet perhaps his son is wiser 
than he; for he possibly may have a son yet. If this son c will be% then c he 
is 3 according to the theory which extends the future to the present. 
Wyclif denies this conclusion, unless it is certain that he will have a 
son. At first sight it does not clearly appear how this can be denied 
in the form given. "Filius meus ex mihi dubio esset sapiencior me." 
A supposition that depends upon another supposition is quite thinkable. 
But we must here remember Wyclifs doctrine — that the distinction 
between extrinsic and intrinsic possibility has no real foundation; that a 
seemingly possible creature is in reality impossible, if God has chosen 
never to create it (See Logica vol. II., Intr. XXIV). We have the right 
to deny the possibility of Wyclifs ever having a son in the future, 
unless we are certain that he will have one. Perhaps the individual in 
question is possible; God knows; but we know nothing at all about 
him (195—199). 

Time is the same everywhere. — Our author begins by enumerating 
the arguments contrary to his own opinion (199 — 202), and then refutes 
them one by one. Even if the world were not everywhere, it would not 
follow that time is not everywhere. But as a fact, the world being 
(partially) in each and all of its parts, that argument must fall to the 
ground (202). — It is denied that the world has any unity whatever, 
being a mere aggregate; and time, an accident belonging to the world, 
cannot have more unity than its subject. But Wyclif points out that the 
laws of nature give unity to this aggregate, just as political laws give 
unity to an aggregate or assembly of men. Besides, the world, not- 
withstanding changes ; remains the same in its efficient cause — God 
— and also in its material cause — the atoms of which it consists. 
If we grant that the world is animated, its unity becomes much more 
evident; now, we have many proofs that it really is an animated 



INTRODUCTION. XXXIII 

being (202, 204). — If a part of the world could become the- 
whole, then indeed the duration of each part would have separate 
existence. But this supposition would be true only in case a part 
of the world were annihilated; a possibility which Wyclif absolutely 
denies (204, 205). — What is extended is not everywhere the same. 
True. But is time extended, merely because it is the duration of a 
body? No. A man's duration does not change, if he happen to lose 
some part of his budy. Movement indeed, though inextended in itself, 
is extended in the body which moves. But take away any part of a 
body in motion, and the whole quantity of the movement is lessened; 
the same cannot be said of its duration. Thus we may define Time as 
the universal, indivisible and ubiquitous duration of all temporal 
things (205, 206). 

Another objection, on which (to judge from the length at which 
it is dealt with) Wyclifs opponents seemed to rely a great deal, may 
be summed up as follows: Were time everywhere the same, day would 
be night, summer, winter; fair and foul weather would be identical: for 
they are parts of time. If Wyclif answers that the same time may be 
night in one place and day in another, he is met by the reply: How 
then can time be the same in every place? Where there is night, 
there is no day. If time, which is everywhere, be night, then night 
is everywhere; or if not, the universals Day and Night have a semi- 
spherical shape, and pursue each cther round the earth ! A body 
moving swiftly westvvard would enjoy a longer day, and night, being 
everywhere where day is not, would exist in the interior of every opaque 
body. All which is manifestly absurd (200, 201). — The answer is 
obviously that day and night are not time, but times. Time happens to 
be called day or night according to the circumstance of the presence 
or the absence of light (206, 207). Time, i. e. that which is here as 
day, may be (and is) elsewhere as night. To say that light pursues 
darkness is a mere metaphor which may be admitted or denied as we 
choose. That night is semi-spherical, because it occupies a semi-spherical 
space, is not more true than that God is round, because He fills the 
rotundity of the universe. We ought also to draw a distinction between 
natural and artificial night and day. Day exists eternally throughout the 
whole world, except in the interior of the earth, or in its shadow. Night 
is nearer and nearer to a fixed point on the earth's surface; it does 

C 



XXXIV INTRODUCTION. 

not follow that night moves, but that the movement of something else 
(i. e. of the sun) causes night to be nearer. Many quibbles arise from 
too lax a use of words. We have day after sunset; an eclipse may cause 
night at noon, it being caused by the moon's shadow, not the earth's; 
and the moon, if self-luminous, would be the cause of day. Every 
kind of obscurity may be called night. All these difficulties spring 
from different meanings given to the same words. Properly, day 
exists on earth only when the sun is above a given horizon. But this 
is merely incidental, and quite irrelevant to what time is in itself 
(207 — 21 1). 

Timc implies movement : objections refuted. — Time requires the 
idea of a Before and an Afterwards, which are to be found only in 
movement. If all movement were to cease, time would cease too. It is 
objected that the mere act of imagining time, without any movement, 
would suffice to cause time. Imagination would certainly create time by 
the very fact of its activity; but this is itself a movement, and the hypo- 
thesis of a bodily faculty working without motion is utterly absurd 
(211 — 215). At this juncture, Wyclif enters into a digression respecting 
the happiness of the Blessed in Heaven (215, 216) and the misery of 
the damned (217), which is relevant to the question in so far as, po- 
siting eternal time, Wyclif must posit eternal movement of some kind. He 
asserts that all movement cannot cease in the world ; successive know- 
ledge, and (I may add) the feelings of pleasure and of pain, require it 
(217). Whether the world will continue to move after the Day of Judg- 
ment is not so certain. The changelessness which follows upon the 
attainment of the end of any being, may be called rest, and such rest 
is not opposed to successive motion. But the rest of a being that can 
and does not move must be denied for many reasons, one of which is that, 
applied to the world, such rest would neither be successive nor instan- 
taneous; neither in time nor in any part of time. Lines, &c„ may 
begin and end instantaneously; but this cannot prove that a substance may 
do so too. 

If it be true that the hand of a clock, turning round in exactly 
24 hours, would measure time as well as the First Mobile, we have a 
very slow movement equal to one excedingly swift, as regards time; 
therefore movement and time are not interdependent. — This objection, 
Wyclif admits, contains a point which the imagination is unable to 



INTRODUCTION. XXXV 

represent. What is necessary is that the movement by which time is 
measured should be regular. Our author here gives some rather intricate 
explanations as to the possibility of a first instant of time, in answer to 
the objection that, at the first instant, there is either movement or rest; if 
rest, then no time exists ; if movement, that implies a Before, and there 
is no first instant. The objection might easily be answered by saying 
that the first instant is not properly a part of time, but merely a 
terminns a quo, a starting-point: only such an answer would contradict 
the whole of Wyclifs theory. — A last difficulty, viz. that the world, 
immediately after its creation, might have remained at rest for some time, 
is met by a flat denial. Rest is a perfection, but not such as can belong 
to the world. That it will exist eternally is no contradiction to the asser- 
tion that it began to exist; but here there is a very considerable diffi- 
culty (non occurrit michi promptus modus explanandi me in ista materia 
. . . ideo transeo pro presenti, p. 224). Evidently Wyclifs system, 
positing the necessity of the workfs everlasting existence, because each 
instant of time requires one that follows, is endangered by the question 
whether each instant does not require one to precede it: the old objection 
of Aristotle, who for that reason asserted the eternity of matter, an 
assertion contrary to faith. 

Whether thc non-being of the world preceded its being. — This 
last question arises out of the foregoing one, and seems (though that 
would contradict other parts of the system) to lead our author to 
a conclusion like that of Aristotle. For if it be answered negatively 
by the assertion (225) that the world's non-being never was, and that 
its being was always, this looks a great deal like the doctrine of the 
eternity of matter. But in the answers to the objections, we find that 
Wyclif distinguishes between to be and to be existing. As / am long 
ages before / exist (according to him) so the ideal (though real) being 
of the world was eternally before its material existence; being before, 
it was withoul its existence, but not with its non-existence. Of course it 
is very hard to get out of the difficulty, which is on a par with the 
rest of the system; but the answer satisfies Wyclifs doubts. Ideal being, 
that which is the existing world, really was in eternity before the world 
existed. It was identical with God's knowledge, so long as God did not 
know the world to exist now, i. e. in the first moment of time. 



C* 



XXXVI INTRODUCTION. 

IV. Conclusion: The gist of the Nominalistic 

controversy. 

With these arguments the third volume of Logica closes somewhat 
abruptly. Like the rest of the work, it abounds with arguments of 
striking force, as directed against Nominalistic exaggerations ; but, on 
the other hand, Wyclifs theory of Space and Time lies open to a great 
number of objections which even his ingenuity is not always able to 
refute as satisfactorily as might be desired. In many parts, for modern 
readers at least, it has only the interest of an intricate puzzle. 

The problem of the Universals, however, though seemingly as dead 
as any other phitosophical question of the past, deserves a few con- 
cluding words. I shall endeavour to show that, under other terms, and 
until some fuller explanation is found than has yet been given, it is and 
will remain for ever the great stumbling-block in the path of all meta- 
physical inquirers. 

When we have the idea of a man, an animal, a substance, we 
conceive something that is universally the same in all men, animals, and 
substances. Is there anything in the objects of our thoughts that corre- 
sponds to it — anything really universal, universale in re — or is there 
nothing? If we answer in the negative, we hold the Nominalistic position; 
if in the affirmative, we are Realists in the old sense of the word. 

But to answer affirmatively, we must, either implicitly or explicitly, 
lay down the following formula: What is in our mind exists in ifseJf 
in the sanie way as it is in our mind. Lay this down, and you have 
Berkeley's denial of matter, German transcendentalism, and modern 
Idealism in general. Esse est percipi; to be is to be perceived. Matter 
exists as we know it, and as much as we know it; outside of the 
knower, it has no being at all. The Non-Ego is posited by the Ego, 
and is identical with it. We can have cognizance of the external world 
only as a modification of ourselves; and if it exist as we know it, it is 
nothing but this modification. 

On the other hand, Locke\s conceptualism, the materialism of cer- 
tain XVIII th century philosophers, and the empiricism and positivism of our 
own times, proceed from the negation of this axiom. Locke, in order to 
affirm the limits of the human understanding, was obliged to deny to 
certain ideas any value but such as is merely subjective; which amounts 



INTRODUCTION. XXXVII 

to saying that, however infallible the deductive process, however evident 
the first principles from which we start, we are still liable to be mistaken, 
because things may be otherwise than as we know them to be. To assert 
that all is matter, and that even the acts of our mind are material, 
notwithstanding our conscious certitude that there is an abyss between 
the two, is to set dovvn that whatever we know, no matter how indu- 
bitably, may be false if it goes beyond material facts, and laws relative 
to matter. Again, the statement (which would ruin Metaphysic, if Meta- 
physic could be rnined by man) that at the bottom of all our inquiries 
into first principles, we find self-contradictions and absurdities in every 
possible assertion on either side; and that consequently though we can 
know neither space nor time, we must confine our investigations to 
that which is conditioned by time and space: — this well-known 
doctrine is based upon the denial that things are as we know them. 

The quarrel between Realists and Nominalists is thus an important 
phase, but only a phase, of the everlasting struggle between two op- 
posite currents of thought. I call it everlasting, for though the forms may 
vary, it is likely to spring up for ever, or at least so long as human 
curiosity as regards such high and abstruse matters continues to exist. 

Not that there is no answer to the problem, no middle way 
between the absolute affirmative of one class of philosophical thinkers, 
and the uncompromising negative of the other class. But in this very 
answer we find the reason why it is not universally accepted as settling 
the point in dispute. 

Do all things exist as they are known by us? As is a very short 
word, and (it would seem on a superlicial view) not equivocal in the 
least. But let us consider it more closely. Things seen in a looking- 
glass both are and are not as they are in reality. There is a certain 
resemblance, more or Iess perfect; but the difference between them is 
that between the image and the original. In the same way, so far as 
any comparison is possible, the human intellect is the mirror of 
Nature. Our thoughts are the images of things; but we can no more 
eonclude that things are of the nature of our thoughts than we can 
infer that a nosegay out of a looking-glass is of quicksilver amalgam, 
because in the looking-glass it is imprinted upon quicksilver. Thus, 
things exist as they are known by us: that is, we have the right, 
they being the causes of our thoughts, to make certain inferences 



XXXVIII INTRODUCTION. 

from the effects to their causes; inferences necessarily vague and 
indeterminate to a great extent, but none the less true, on account of 
the necessary resemblance between the image and that which it images. 
Even a shadow, however distorted and indeterminate, bears some 
resemblance to the person who casts the shadow. But on the other 
hand, things do not exist as they are know by us, if as means a 
complete identity of nature between the known and the knowledge 
thereof. For iliat which is the known, is such only from one point of 
view, or at best only from a few points: it — i. e. the same that which 
(as Wyclif would say) — is the Unknown from millions of other points 
of view. All the sophisms in the world cannot get the better of this 
distinction. by which all similitude of nature between knowledge and the 
known is excluded, whilst similitude of representation is carefully maintained. 
But it is precisely this answer, though given by many great minds. 
both amongst the ancients and the moderns, that fails to satisfy by its 
very muderation. We long to get behind the 'Thing-in-itselP, and if we 
find we cannot, we cry out that there is nothing at all outside the 
mirror; or, after many a squabble, weary of disputes, we deny that we 
can know anything of that which the images represent, and that all 
science ought to be concerned with the images alone and their relations 
with each other. And thus the disappointment caused by the perfectly 
natural and simple answer given above leads to two contrary excesses 
of thought. Some, yearning towards the Absolute, conceive endless systems 
by which to go beyond the limitations of the mirror: systems beforehand 
doomed to failure as hopeless as the search after perpetual movement. 
Others think that the contrary extreme is the only tenable position, and 
reject even such limited inferences as may justly be drawn, nay, that our 
very nature compels us to draw. Those aspire to be as Gods; these 
are content to thr ow away part of the inalienable birthright of men. 
Wyclif, I think, belongs to the former category. His system was, partly 
at least, a mistake; but it was the mistake of a bold, powerful, and com- 
prehensive mind. He and all those of his class were philosophers, gifted 
with a mighty grasp of thought, and immense mental acumen; whilst the 
others, however ingenious their subsequent endeavours to reconcile their 
principles with facts, must, by the laying down of those very principles, 
strike at the root of all philosophy, and even of human reason itself. 



TRACTATUS TERCIUS 

Continuatur. 



CAPITULUM NONUM. 

B 99 b Sequitur de localibus pertractandum. Supponendo Local 

primo omnem ypotheticam adverbio loci copulatam cum P>'opositions 

r _ _ J r r _ compnse 

proporcionali actu esselocalem; ut est talis: Sor currit all propositions 
, . „■ . . *, _ . ■.. < , • • that are joined 

5 ubi Plato curnt. Kst autem lste species ypothetice (sicut to another by 

causalis, comparativa, et temporalis), affinis cathegoricis, an ad ^ b ot 

cum signa coniungendi talia convertuntur cum cathe- This species 

• • tj . j- o • ,■ m , resembles 

goricis. Idem emm est dicere: Sor cumt ubi Plato categoricals, 

currit ; et: Sor currit in loco in guo Plato currit. Et . *? * wll f re ca ? 
' " be resolved mto 

iohinc, 2 m auctores, adverbia loci et temporis sumuntur m the piace in 
quandoque nominaliter pro denominacionibus cathego- thus reridering 

ricis a loco et tempore: ut patet de istis: ubi, quando, lts P'"oposition 

r i . . ■ . ™ categoncal. 

nunc, et similibus. Sunt ergo tales proposiciones quante They are 

... ... quantitiable 

et quales, ut cathegonce: et per consequens sunt ludi- aiK j qualitiable, 
i5cande vere vel false, contradictorie, equipollentes, vel and h tn v e e Ihe 
aliter passionate, sicut cathegorice. Unde hec: Sor non properties ot 

, • n , . , , « c . , . , • categoricals. 

est ubi Plato est, habet 3 S causas veritatis. Vel quia a is not where 

alter illorum non est, seu uterque, vel quia idem locus B , **> ma y Pe 

' " ' ~ true either 

non continet utrumque. Illud tamen non est compos- because one or 
20 sibile cum esse istorum; quia, sicut necessario omnia not exist or S 
que sunt, simul sunt tempore, sic necessario omnia „.: ause l _ tlleir 

~ ' " ' whereabouts 

que sunt simul sunt loco communi. (Jnde, quamvis is dirterent: 

, ■ . but this last is 

nomen loci sit equivocum, satts tamen est pro nunc not possible 

cognoscere locum qui est situs. u t? tn exist - 

" , Place is 

2 5 Pro quo noscendo, notandum mundum componi ex equivocal; 
certis athomis, et nec posse maiorari nec minorari nec dea*] with it. 
moveri recte localiter vel aliter fieurari, ita quod tan- taken !° mean 

.' " position. 

tam multitudinem athomorum consequitur tanta quan- The world is 
.... . ,. c ■ , •, made up of 

titas continua et talis hgura, propter causas lmmutabiles atoms, can be 

neither 

increased nor 

r j . l, , s ■ ••■ , o ~' 1.. • d diminished, 

1. Cap. deest; blank space Jor tnttial S. 29. iuna leb in marg. B. nor m0 ved in 

1 



2 JOHANNIS WYCLIF GAP. IX. 

a straight line, naturales. Aliter enim non esset mundus capacis- 

in^shat^fan simus et convenientissimus in figura. Et ex illis sequi- 

this is tur s ituacio mundi et eius duracio. Unde Aristoteles, 

lmmutahlv . . . . . ,. 

dependent on nominans quantitates continuas, nominat species per ordi- 

^ofatoms" nem se habentes, ut lineam, superficiem et corpus; et 5 

preter hoc locum et tempus, quorum omnium princi- 

pium est punctus; et unitas est principium puncti. Et 

tam necessario consequitur locus materiam quod ubi- 

Site foilows cunque fuerit ista maxima materia mundi, ibi est istc 

m t here exists™ locus. Sic quod, si moveretur recte (per impossibile) 10 

the mass of thc ; n vacuo infinito, foret continue idem situs, cum ad 

world, there ls . .; . . . . 

the same place. mdividuacionem lllius situs sufhcit extensio lllius materie. 

Manet autem necessario ista materia, etsi infinite eius 

partes corrumpantur: quia oportet illas continuari ali- 

unde cum residuo huius materie. i5 

The point is Et sic, quamvis species situs punctalis sit principium 

th of r \vi)ich ,C integrandi omnem situm divisibilem, tanquam minimum 

partial spaces me trum illius generis, tamen totalis situs mundi est 
are made up; ° . ■ . . 

but that by nobis mensura cognoscendi ahos situs particulares, et 

^these^ar&tT prior in perfeccione et intencione nature, cum gracia 20 

spaces is the in_i us s i tus quem principaliter intendit, ordinat natura 
whole extent of . . /* r . r . '. 

the world. situm lndivisibilem tociens multiphcari 2 m eius tndtvi- 

If h a h s e su V bti e d dua. Si ergo mundus habet ad omnem eius punctum 
motioniess pa rtes inmobiles, subtiles, comitanter ad speciem in 

parts, to which r . . ,\ . . 

is united the animali, cum quibus copulatur virtus mundt regitiva, 20 
rutesTheworld, <l ue ^ acit informaciones vivencium et alia opera laten- 

it becomes easy c i a . t unc facile est distingwere situs parciales, cum qui- 
to disttuguish ,. ' . . ,. . ° , . . _ 1 . _, 

place. hbet situs parciahs foret tcilein partem situari. Et | m \\ 100 
thcre^can enter talem partem ac eius situm possunt quotlibet corpora 

diifercnt bodies, v icissim ineredi, sicut theoloci ymaginantur omnem 3o 
one after . ° ' D J ° ..... 

another. ultimum inmobile se habere. Et lllius opinionis vide- 

rillTmatter, tur ruisse Plato, vocans locum materiam, ylen, vacuum, 

emptiness, &c. ve \ f ra udem fictam crassis tenebris involutam. Et quo 
There is no . 

ditticulty as to ad penetracionem corporum, non plus procederent contra 

^since^theoioey' eum quam contra theologos nostros ponentes quod cor- 35 

teaciies that it p 0ra possent transire in celum sine eius alteracione vel 
is not ... 

impossible. corporis sic coextensi corrupcione. Unde Lincolntensis 

ponit omnia astra esse corpora mixta ex puritatibus 

tj. locus B. 24. com 1 ' completur B. 2?. copulatur in marg. B. 

33. cir, B. 36. lata'coe B. 38. put'tatib(j B. 

24. Immobiles, subtiles. I suspect that Wyclif here means the 
space by which the world is measured. See a few lines below: in 
talem partem . . . possunt . . . corpora . . . ingredi. "ii.ylen. 
It ought to be hylen — vlrjv. 



CAP. IX. LOGICA. 3 

elementorum. Et dicit esse probabiliter opiniabile quod- 

libet astrum per se moveri, toto orbe residuo quiescente. 

Relictis ergo istis ambiguis, loquendum est de situ Every 

. ' r» . superlunary 

qualiter oportet omnes rectiloquos loqui, quomodocun- part of the 

5 que fuerint probabiliter opiniati. Nam, ponendo quod the°pofes X is P in 

quelibet pars superlunaris preter polum continue move- pontinual 

atur (et sic de qualibet parte sublunari preter terram Its matter 

vel sibi adherencia, ita quod non sit talis pars mundi ^unftyof "its S 

supernalis quieta): tunc potest dici quod sicut ad in- site; for that 
... n . ' r . ~ of its partial 

iodivisionem situs mundi sumcit tsta matena, sic ad m- sites, we have 

divisionem situs cuiuslibet partis sue sufficit quod iste relations^with 

mundus habeat aliquam partem sic positam in com- l , he poles a , nd 
, . the motionless 

paracione ad polos et centrum; que tria quasi omnes centre. 
philosophantes dicunt oportere semper quiescere. 

i5 Ex quo ulterius concedendum est quod manet con- Place is, 

tinue idem situs in numero, propter idemptitatem mundi always ' 

et conformitatem distancie ad duplex quiescens, situato numencally 

/ ^ ' the same; 

quantumlibet in substancia variato. Si enim datum if any body is 

, , i- j i i • • alwavs equally 

corpus vel quodcunque ahud se habuent conttnue per f ar -f v0 ^ t h e 

2ototum eque distanter ad polos mundi et quamlibet par- P° ,es and fr ° m 
~- " ." , v the centre, lt is 

tem terre quiescentem : tunc est continuo in eodem always in the 

•» •. , • ,- • • • • • same place. 

sttu; lta quod mdivisio situs accipitur a gravitate cor- Admitting the 

poris ex hiis tribus principiis, non autem a centro st abihty of the 

r r . , centre and the 

mundi mdivisibili per se quiescente. Unde, si centrum poles, any body 
j- , ,. . . . moved in a 

2.i mundi et duo poh quiescerent, toto residuo moto, tunc concentric 

quilibet motum 2 m circulum concentricum et eque dis- thenfwouWb 

tantem a polo mundi foret continue eque distans ad . equally 
l"_ «. -u • i-i i- j- n t- • distant from 

nns tribus, et m casu a quohbet alio distante. Sed tam them; but the 

necessario multa terrena quiescunt, sicut et multe par- distance trom 

" ' r ihe motionless 

3o tes celi, respectu quorum sic motum varie se haberet parts of the 
^,,^ „ i r * • o- -• u carth and thc 

quo au distanciam parcium. Sicut ergo contmue manet s ky would yarjr. 

iste mundus propter unitatem istius materie, quamvis vfficuliies. 

. * r . ! " i. lt the space 

lllius mundi continue corrumpatur pars, sic propter filled by the 

unitatem mundi habentis quamcunquc partem sic posi- common placc 

3b tam, maneret iste situs parcialis, quamvis continue sit rianVDteces 

nova et nova ubicacio. can be together, 

Grave tamen esset videre quid subiectaret illum situm, would be no 
et quod foret ultimum singulare situs. Cum situs datus mo e in f a ce°to 
sit commune, et cum omnis situs sit aliquid situari, another. 
4-ovidetur quod quotlibet situs possunt esse simul, et 
unus moveri ad intrinsecum. Et sic locus per accidens 



9. fpualis B. o — io. indini "5 B. 9—10. indini , B. 22. ague 

generabile (?) B. 25. 2° pro duo B. 28. 3» pro tribus B. 



4 JOHANNIS WYCLIF CAP - IX - 

2. One piace locaretur, et sic in infinitum procederetur in locacionibus, 
placed hi sicud et in aliis quantitatibus, sed non per se essent 

another: which quante. Ista ereo situacio est hoc situari, et non habere 
is absurd. ,. , , . • • ... , . 

mundi vel relacio, cum sit quantitas pnncipians ubi- 

cacionem alterius generis, sicut tempus principiat ip- 5 

3. No two sum quando. | Et per consequens nil distans a relico B ioo b 

th fVom each" 1 potest esse adequate ubi ipsum relicum est, nec ali- 

other could quid potest esse alibi quam adequate est, nec aquirere 

be in the same n r • j 1 .1 -u- j 1-. 

place, nor locum vel moveri de loco ad locum sibi adequatum. Et 

mov^from s ' c non specificaretur motus localis per terminum ad 10 

one place to quem, vel eius materiam, cum nichil potest moveri de 
another. , , , 

loco ad locum. 

This comes Ista et multa similia dependent super isto, quod 

thTt^siumticHt omnis situacio vel locus pertinenter signandus corrum- 

is lost with the pitur ad quamcunque modicam variacionem subiecti: et 1 3 

slightest f, ^. n . , 

variation of the ldem sequitur, ponendo locum concavitatem corpons 
or that'p[ace is locantis, et longe magis absurda ponendo nullum locum 

a hollow in the preter corpus locans, quia pari evidencia negaretur 
surrounding r . r . , '' , fl . , , . , 

body, quodhbet accidens. Et dehcerent verba ad expnmendum 

^here^is^any magnitudinem, adquisicionem vel immobilitatem loci, 20 

other place but cum aliis philosophice de loco locutis. Nam tam homo 
that body; , : , , ... . , 

and such quam bestia habet mnatam sibi potenciam ad cogno- 

contradict^hc scendum mobile mutare locum suum. sicut patet de 

very naturali noticia situs, posicionis, distancie, et opposi- 

expressions , . . .,.,.., 

used in cioms. Ideo stcut in natura omne motum vel mobile mni- 23 

Spe place 8 °' titur alicui fixo ; sic non est possibile nos locum cog- 
Men and noscere, nisi in comparacione ad aliquod fixum. Sicut 

animals know . 

that a moving ergo mundus ad eius motum situalem presupponit polos 
b °fts place SCS et centrum quieta, sic presupponit ad eius situacionem 
As the eadem, saltem 2 nl speciem, quieta. Et sic vere dicit 3o 

movement ot , ,. ... 

the world, so commentator quod centrum mundi est causaliter etus 
Dresupposes locus; et per idem uterque polus, non quod situs in- 

certain fixed divisibilis sit formaliter situs mundi, sed quod hii 3 S 
points. .... . . . 

Thus these situs principiant, tam quo ad esse quam quo au noti- 
^DolTs and \he c i am > situm mundi et cuiuslibet sue partis. Cum ergo 35 
centre) cause rnens prius cogitat singulare fixum quam situm, non 
situation ot the mirum si a tali individuat locum, et si locatum quan- 
world. tumlibet varietur. 
Answers. Ad primum argumentum, dicitur quod situs parcialis 

'belonas 011 est P" mo subiecttve in communi ad quamcunque par- 4° 
primarily to t ern mundi sic positam, et ab illo communi non potest 

every part ot 

the world 
out of which ^ , t 

nothing can go; /,. mdi B. 8. aqre B. 9. Iocum deest B. i3. dependentes B. 

CV 

23. mo l8 mur' B. 



CAI\ IX. LOGICA. 

mierare. Universalia enim sunt alicubi, et generabilia, but it belon 



accidentallv to 



., .,. . , ,• • acuiueiiiany 10 

et corruptibuia per accidens, ut patet ex dictis supenus. every par ticular 
Sed per accidens subiectatur in quacunque singulari P art - 

parte mundi sic posita, licet non dependet a tali. 
5 Pro 2° notandum quod aliqua forma individuatur - Some torms 
a subiecto proximo: ut ista sessio, ab isto homine se- individuated by 
dente ; aliqua a subiecto remoto : ut ista caliditas aeris, su bjecT, others 
a materia prima. Ideo manet eadem caliditas in numero, bv a sub jf et 

*■ % .... tllilt is rcrnoiCj 

aere converso in igne, licet non eadem mdividuatur quo others by 

ioad subiectum proximum. Et 3 individuatur forma a suo extrinsk^yet 

principio extrinseco, licet sit communis subiecto: ut, iste als0 ibelonging 

situs, qui est ultimum singulans loci, hcet sibi possunt as in this last 
accidere quotlibet ubicaciones. Nam ubicacio individuatur 
a subiecto et a loco, qui non est communis predica- 

i5cione, sed causacione, ad quotlibet tales situs. Ad 3™ 3. Cod Himselt 

dicitur quod deus non potest facere duos situs coex- two^differenl 

B 101" tendi, nec duo puncta, | vel sua subiecta esse simul in piaces to 

w # L ' ' 1 1 i C 1 O C , 

eodem situ indivisibili. Verumptamen contingit duo cor- but two bodies 

pora esse simul in unum ad omnem punctum alterius a^Yh^-d^and yet 

2ocum hoc quod quilibet punctus alterius illorum habeat have all their 

situm sibi proprium. Ex hoc patet quod non oportet, 

si ubicunque extenditur A extenditur B, et econtra, 

quod ipsa coextenduntur, sic quod quilibet punctus unius 

sit in omni situ formaliter in quo est punctus alterius. 

•o Est ergo situs per se quantus et inmobilis: per se Site is thus a 

,. c ,. „ quantity by 

quantus, quia quantus sine aho formahter lpsum quan- ftself and 

tificante, copulatus ad eundem terminum communem m °! i< jf , ^ n | :e by 

ad quem pars corporis; ut docet Aristoteles. Est tamen nothing else 

alterius racionis quam profunditas. Ideo non obest q^antity; 

Soillam coextendi cum profunditate sine composicione ali- 

cuius 3"; nec possit moveri, nisi eadem distancia in and motionless; 
numero possit maiorari et minorari. Differo autem a argument 
solucione argumenti quo probatur quod, mundi moto S[°"°^, d :h ^ e ^ 
recte versus oriens, moveretur quilibet situs eius, quo- moyed in a 

35 usque probatus fuerit casus assumptus. Sicut ergo res ils^ite woufd 

universalis est immobilis, sic et locus. assun^sMhat 

Unde descriptive locus est quantitas contimia, immo- is impossible. 

bilis, permanens, qua corpits formaliter est locatum ; licet piace." ° 

auctor sex principiorum extendat locum ad omnem lo- Gi p b f e r rt .4 e la 

40 cacionem substancie sive punctalis sive corporee; Ari- definition 
stoteles autem, 4 Physicorum, vocat locum ultimum %^ w 

but Aristotle 



12. singularis (!) B. 3o. 9poe B. 3i. V nec in marg. B. 

39. a°' B. 



implicitly says 
tlie same. 



6 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

corporis continentis immobile primum; quod intelligitur 

de agregato ex superficie concava locantis et respectu 

ad predicta principia loci. Illud enim immobile, et non 

ultimum convexum corporis locantis, sed ultimum con- 

cavum quod est primum et inmediatum continens. 5 

Partial site is jr x i s tis patet quod quelibet pars situs mundi est 

rounded on , r . * . 

universal site. situs fundatus m communi ad quamcunque partcm 

Site diflers n iundi sic positam. Et per consequens tam quelibet 
irom situation r . . .... .. 

particularis sttuacto quam untversalis situacio mundt 

partis, est alterius racionis quam situs qui est locus. 10 

not only in Et notandum quod propter istam differenciam habendam 

^sense^site" credo quod hec nomina situs et situacio inventa. Omnis 

causessituation. enim situacio partis mundi causatur a situ; quia quot- 

However, in thelibet tale ubi causatur a loco; quod idem est. In mundo 

poies e anci thc tamcn et primo subiecto situs idem est situs, posicio, i5 

centre, site and et s ituacio. 
situation arc . ,. /r . .... ... ,. 

identical. Et sic sunt sex difterencie loci vcl posicionts mundi: 

S of po^fflonf 8 scilicet, sursum et deorsum, que sunt termini longitu- 

up and down, L \[ n \ s ■ dextrum et sinistrum, que sunt termini latitudinis; 

for lengih: . . ,...., , 

right and left ante et retro, que sunt termini prorunditatis. In mundo 20 

^blfore ^and ' autem et quolibet animali perfecto sunt iste sex diffe- 
behind, for renc ie quorsumcunque ubicantur absolute fixe. Et in 

depth. . r ^ . TT . 

These are aliis dtcuntur comparative. Unde, ymaginato homine 
unchTnaeatjle cuius capud sit in polo antarctico et pedes in polo 
in the world arc tico, manus dextra in oriente et sinistra in occi- zb 

and 111 pertect ....... . 

animals. dente; tunc posicio lluus hominis corresponderct posi- 

cioni mundi. 

There arc also Sed preter istas posiciones est dare alias posiciones 

""reiarivc^to" 8 parcium mundi respectu sui centri: ut res est eo supe- 

different parts r j or j n m undo quo 2 m se vel aliquid sui est distancior 3o 

ot the world. . . . m 1 i- - 1 • 1 

As anything is a centro, et eo mferior quo 2 m se vel ahquid sui | est Bioi 1 ' 

from^fhecentre, distancior a circumferencia mundi Ex quo patet quod 
it is higher, non est possibile centrum esse supra aliquid vel infe- 

and lowcr as it . ' . . r ^. . . 

is farther from rius quam est, nec circumierenciam mundi esse mieri- 
circumference orem vel infra aliquid, aut superius quam est. Unde false 35 
of tiie universe. nil£ r Un t quidam ponentes deum posse rarefacere mun- 

Nothing can he ° . 7 . r r 

abovc the dum m lnnnitum vel condensare versus centrum, aut 

nor^belowlhc' movere ipsum motu recto, nisi forte equivocando intel- 

centre. lexerint quod ipse habet potenciam ad hoc, si posset 

fieri; sicut ego possum videre bestiam mortuam, ipsa 40 

12. ftt 2 B. 22. v'ca v B. 34. circumferencia B ib. inferior B. 

21. Animali perfecto. Becausc it is able to perceive what is 
before and what behind, &c. 



CAP. IX. LOGICA. 7 

obiecta michi. Res autem multiplicatas non repugnat As for bcings 
esse supra se vel sub se; et sic de ceteris differenciis, space^they can 

cum tunc sit res mulfiplicata localiter, quando complete bc b ? ,h ab ° v " 

,. , . , ?,...,.,. r and below 

est per diversa loca, sicut deus est mdivisibiliter ad themselvcs; 

? omnem punctum mundi, et anima ad omnem punctum thesoul 

sui subiecti. Proprie autem multiplicatur commune in and universals, 

. . v. g. the 

suis singularibus, cum sit eorum singulum; ut punctus universal idca 

communis multiplicatur per totum mundum; et sic, But their' 

quantum possibile est aliquid extensive multiplicari. individuals 

, , . . ' . cannot be thus 

iohed de puncto, loco, vel quantitate pcrmanente singu- really 

lari, non est possibilis talis realis multiplicacio, quam- thoulhan 

vis substancia singularis corporea bene possit multi- individual 
,. . . ...... ... ,.. . . substance can 

plicari: sic quod ahcubi sit matenahter et ahbi tnten- be multiplied 

cionaliter vel sacramentaliter. sacramentaiiy. 

i5 Ex istis patet quod mundus non simpliciter sed 2 m Thus the 
suas partes est suprema res et infirria possibilis. Sed one V p„ce 1S the 

videtur michi quod superficies extima mundi sit alcior highest and in 

........ . . another the 

tpso et extra ipsum 2 m sttum lndivisibuem, ntsi pars lowest possible 
mundi superficialis subiectet illam, et per idem centrum f thinkVhat the 

somundi esset inferius quam aliquod permanens continue circumference 
_ . , . ... . . ., is by one 

magnum. Et sic de cuiuslibet corpons termino. Non indivisible 

enim foret substancia superior vel inferior propter eius an^bevond the 
accidens terminans, si ipsum non subiectetur in aliqua world" itself: 

1 . ,. so also ot all 

eius parte pocius quam propter bonitatem, vel aha surfaccs. 

■ib eius accidencia, quantumlibet distancia, aut propter 

talem terminum per se existentem in eodem situ quo 

infimo non continuatum cum terminato. 

Sed pro aliis 4 01 ' differenciis notandum quod omne Every animal 

animal absolute habens istas differencias habet 3 S lineas lha ™ s ?uVns CSC 

5o dimensionales orthogonaliter se secantes in medio; et has three 

L . ,. . , ,. dimensions 

sex medietates concomitantes divtse per tales tres lineas that intersect 

obiciuntur sex differenciis posicionum, sic quod quilibet ^Vthc^ccnnc 8 

extra medium talis animalis inter tales lineas, quantum- of its body, 
... . : . and six 

hbet protractas, est comparative dextrum vcl sinistrum, corresponding 

35 et cetera, huiusmodi animali. Et sic conclusio patet ' lower^Stc^' 

quod stat idem non multiplicatum esse sextupliciter Tbus tlie samc 
, ,.„ . . ,. . , , thing can havc 

positum quo ad dinerenctas animahs: ut ldem est dex- six differcnt 

trum michi, ante me, et supra me etc. ; sicut patet de ''^anwtime 
toto residuo mundi extra me. Nam circulare est maxime relativejy to 

tnat animal ; 

24. bo m B. 27. quomfmo B. ?4._ptctas B. 37. ds al B. 

27. Infimo. The word might read in summo, without the 
sense of this sentence being cleaver or the reverse. When I 
copied the MS. I found the word was most like insivevo. 



8 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

proporcionatum esse multipliciter positum respectu ani- 

as tor instance, malis, sicut et deus est maxime denominatus taliter re- 
thc universc , ■ ,. ■, - T ,. 

and God. spectu diversorum quo ahqmd potest esse. Nam si ah- 

quod causatum habuerit dextrum, sinistrum etc.; tunc 

deus est sibi dexter, sinister etc. 5 

To the right Ex quibus colligi potest quod tripliciter dicitur ad 

mav signity , . • , , 

either dextrum; primo modo summe dextrum ; stcut est qui- 
absolutely so, hbet punctus linee dextralis, et omne quod 2 m se totum I 

as a line r * i \ 

produced to est ad talem punctum. Voco autem lineam dextralem B 102 

my right hand ,. , . c .. 

" untii the °, ue protendttur versus dextrum usque ad finem mundi 10 
ofth^wori" orthogonaliter correctam super lineam longitudinalem. 
or simply so; 2 modo dicitur ad dextrum simpliciter quod sic est 

as a thihg ot' , , ,, , . 

which no part dextrum quod nulla eius pars est non dextra, sicut est 
is to my lett; m edietas mundi et quelibet 2 m se totum in illa respectu 
of the universe; mei. Et 3° modo dicitur dextrum 2 m partem; ut omne i5 
as r a P body that corpus circumdans me, et sic de aliis differenciis etc. 

ThTright hah" Ex °i uiDUS P atet °i uod stat simpliciter dextrum esse 
of the universe quintupliciter positum respectu animalis; quadrupliciter 
ahovc 7 ,' below, 2 m partes, et 5° modo simpliciter. Nam medietas mundi 
behtndme: est s i m P lic i ter dextra michi, et est supra me, sub me, 20 

whilc it is ante me, et retro me; licet partialiter. Sed solum 2 r 
simply to my , • • ,. ., . . 

nght. dicitur ahquid alteri summe positum; ut tdem est 

T two e ab r olute y micm ' summe dextrum et summe sinistrum ; ut patet 
positions of a de puncto terminante lineam dextralem. 

Sophists Scio tamen quod multe sunt altercaciones sophistice: 25 

thingVamiot be ut unus dicit nicml esse supra me, nisi 2 m se totum 
called above me fuerit supra me; et sic mundus nec est supra me nec sub- 

unless it be ..... . r 

above in all ter ahquid; quia sequitur penes eos: A est supra B ; ergo, 
According to A est su P erius q u am B; quia aliter capud hominis esset 
them, to be supra ipsum; et sic esset corpus supra se, sub se, et ita m> 

above means 1 ,•• ,-rr •• r> • • , • -, 

10 be higher ue aliis dinerenciis. Pro lstis alteracionibus suppono quod 

But*h*anv omne supra aliud est esse 2 m se vel aliquid sui in situ, 
partofAis qui est situ adequato inferioris superior: et sic homo 

above the ^ .. * '. 

whole of B, n on est supra se, nec ahqua pars quantitativa rei est 
'aboveB su P ra vel sub suo toto ; et sic de ceteris differenciis, 35 

according to ut patet ex diffinicione quid nominis supra dicta. Sed 
that part. . , , 2 , . r , 

Thus a man is uor i video quomodo posset dari quam alta vel quam 

himself? b though P romnda foret res , nisi racione sue partis altissime aut 

his head is profundissime. Unde res 2 m aliquid sui alcior quam 
above his body. ■* * 

1. atis = animalis? B. 11. errcam B. i»i. 2 c y 3 pro ditferenciis B. 

18. alTs B. 22. alr' B. 

36. Quid nominis. A verbol definition, that merely explains 
what is meant by a given word. 



CAP. IX. LOGICA. 9 

reliqua 2 m aliquid sui dicitur esse supra reliquam, et 
ipsa superior. Et correspondenter de aliis differen- 
ciarum denominacionibus. Sed non oportet, si aliqua 
pars date significat aliqua parte alterius dande supe- 
5 rior, eciam quod exinde sit prima res superior. Sed , Bllt l l £ l s 

' * ... . above B lt does 

oportet capere denominaciones huiusmodi 2 m supremum not follow 

vel ultimum talis denominacionis. Ex quo patet non below A. 

sequitur, si A sit supra B, quod B sit sub A, ut patet 

de homine et corde suo; et proporcionaliter de aliis 

10 consequenciis. 

Sed relinquendo ista sophistis et redeundo ad con- Tne uppcr 

clusiones priores, patet quod omne absolute habens lialt . ot anv 
r . .' r ~ . . ammal 

istas denominaciones habet sex medietates communi- contains 

... m . ,• . . fpartially) tlie 

cantes, quarum quehbet continet 4 01 medietates com- r *g nt t ne Ieft 

i5 municantes 4 01 " parcium aliis denominacionibus subiec- tl,e . tore and thc 
^ r _ . . Innd halves; 

torum; ut illud quod est primo sursum in animah con- 

tinet medietatem partis dextre, et sic de parte siuistra, 

de parte anteriori et parte posteriori ; et sic de aliis 

medietatibus. Nam ad omnem punctum sic positum for at eyery 

, • • , , ■ point of its 

20 continentur quinque denomtnaciones; et ad medium extension we 

punctum exclusive concurrunt sex posiciones predicte. tind these nvc 
" . ... . . positions, 

Sed medius punctus sic positi non refertur aliqua tsta- while the 

c 1 . "ii" •»• ■ » centre, being 

rum 6 denominacionum respectu lllius positi, stcut nec tne i r starting 

centrum respectu mundi. Nam medietas inferior mundi point, has none 
... . ,. ot them. 

Bio2 b est ab equinocciali usque ad polum articum, et aha Thc lower haif 
, • . -ii . ■ of the universe 

medietas mcommunicans cum tlla est pars supenor extC nds from 

eius; et medietas mundi a Colubro usque ad polum orien- the equinoctial 

' . 7 . . circle to the 

talem est pars dextra mundi, et alia medietas mcom- arctic pole and 
municans est pars sinistra. Medietas vero ab oriente ^pper half; 

Sousque ad cenit habentibus speram rectam est pars and so on for 
^ . r r the other 

anterior; et relica est pars postenor. divisions. 

Ex istis patet quod sub et supra in mundo sunt equi- Above and 

voca. Nam aliquando dicunt altitudinem et bassitudinem, j n /j° a temere 

ut supra dictum est, et aliquando dicunt absolute posi- n , ei s]£ and 
r . ~ . . . . depth, or 

35 cionem mundi. Et sic polus articus dicitur summe sub- absolute 

ditus in mundo; bassissimum tamen et infimum possi- posl W o"ld. 
bile ad sensum expositum est centrum mundi. Unde, , tnmost and 

r . bottommost are 

solum in mundo vel concentnco cum mundo, est ldem identical only, 

5. ze' pro eciam B. i3. me tea B. 14. me' es B. 17. me'$ B. 

19. media" 9 B. 20. et ad B. 27. coluro B. 33. al^ B. 38. fo m B. 

25. Equinocciali. This may be a mistake for the Equator. 
27. Colubro. The constellation of the Serpent. 3o. Cenit. 

The zenith. 



IO JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

for spheres esse infimum et intimum. Nam generaliter centrum rei 

is that of"the est ems intimum, quia maxime intra illam. Sed non 

world. j n eccentrico est centrum maxime infra, quia tunc ni- 

chil esset eo inferius. Non ergo est infimum. 

All these p£ x j st j s p a tet quod iste differencie posicionis susti- b 

positions . r , J 

admit of nent magts et minus, et quod est dare summum vcl 

'amonest' maximum possibile in tali denominacione: ut summe 
themselves, dextrum, summe sinistrum, etc. Patet eciam quod omnis 

;md also a . 

maximum of locus est equalis suo maximo locato et adequato; et 
Every place is P er consequens mensurat ultimum gradum magnitudinis 10 

equal to the locati. Sed hic est duhium quomodo locus quantificat 

greatest . ' . . c 

quantity that locatum et est m lllo, cum ldem locatum quantrncat 

Can in ^) aced locum. Sed dicitur quod multum equivoce dicitur ali- 

Placc gives quid quantificare aliud, et esse in illo. Aliquid enim 
dimension to n ,.,.„. . . . ,, - 

the thing quantihcat ahud ethcientcr, sicut deus quantihcat omnei- 1 

^ejveste quantum, et corpus continens quantificat suum conten- 

dimensions tum, sicut et locus. Sed quantitas, que cst dimensio, for- 
from it; .. . ., . . cn • 

it receives mahter quantihcat subiectum suum et efhcienter requan- 

dimension t ificatur ab eodem. Unde situs non est formaliter sub- 
tormallv 11 om 
the quantitv iectivc in aliqua parte mundi, nec formahter lllam 20 

and it gives quantihcans, nec ab illa quantihcatus. Sed locus ponitur 
dimension as accidens efficienter quantificare suum subiectum 

an efncient r • . . . . 

cause, though locatum, sicut est i;enerati principium, quamvis non stt 

not as an activc . .. . . . , 

one; it merely de genere activorum. Ahud enim est racere et aliud 
^/'•h 1 Us ag ei ' e - Oportet ergo omnem locum corporeum coequare 2 3 
subject has sibi suum locum; et de tanto habet locus racionem 

dimension. . . , . ...... , 

forme quod ponit locatum m suts hmitibus quo ad 

quantitatem et figuram. 

Position, De loco vero mundi, videtur quod sit valde propin- 

dimension and dimensioni et tieure. Differunt tamen ab in- 3o 

shape are t o ... ,. ... 

almost identical yicem, cum quelibet pars quantitativa loci mundi dir- 

concerns the fert a parti quantitativa dimensionis vel figure sue. Nec 

world, but they t j nconven j e ns. sed necessarium, quod aliqua reci- 
diller as regards _^ ... . ,. 

themselves, and proce se quantificant in drversis genenbus causandt; et 

are othe C r taliter sunt reciproce in seipsis. Unde licet in 5 phi 35 

sicorum dicatur aliquid esse octupliciter in alio, tamen 

in three tripliciter 2 m genus unum potest dici in alio. Primo 

as the^effect iii modo, sicut causatum in sua causa; et taliter omnis 

its cause, forma est in suo subiecto tanquam in causa suscipiente 
as the cause m ^ . . * 

its effect, denominacionem. 2° modo omnrs causa est in suo 40 

causato, et omne subiectum forme est in illa forma: 



1 inlinitum B. 3. ineccfco B. 23. qnati B. 



CAP. IX. LOGICA. I I 

ut homo est in substancialitate active vel passive, et 
ignisin igneitate, homo in humanitate; et sic de aliis 
similibus. Et 3° modo dicitur in alio sicut in suo or as the 

coiitcnts 111 

extrinseco contincnte, ut liquor in vase. Et hec dicta that which 
, , cr ■ ._ i contains thcm. 

? pro presenti de loco surhciant. | From thc 

Bio3* Habita noticia de loco, incidit pertinenter tractare de consideration 

_' r . ot placc, we 

motu locali, cuius materia est locus; ct contingenter de pass to that of 
ariis. Sed incipiendo a priori, supponatur quod motus mov ement. 

in communi sit actus vel forma quo mobile formaliter Definition ot 

. . ■* , . movement m 

10 movetur. Et est duplex, scilicet subitus et successivus. general. 

Successivus, ut motus localis, alteracio, augmentacio, vel l 'Vito 

diminucio: et subitus, ut generacio vel corrupcio sub- instantaneous 

p . r (generation and 

stancie. Et patent descripciones istorum. di&solution) and 

,, . .. , . • i,» „ successive (tocal 

Motus autem localis, quo ad eius pnncipium subiee- move ment, 

i5tivum, dividitur in motum per se et motum per acci- vanatton, 

. . . . . increase, and 

dens. Quamvis autem impossibile sit aliquid moven, diminulion). 

nisi moveatur per accidens, tamen ad propositum re- movcmcnt is 

strineitur motus per accidens ad motum localem, sine eithci- 

o t , . . substantuil (as 

eius per se existencia vel sufricieneia ad replendum that of a 
2olocum: ut forme dilate cum subiectis motis, et que- or^accfdental 
cunque partes quarttitative. Sed per se movetur loca- ( as ^"^ 811 
liter quecunque per se substancia corporea que ex in- 
clinacione eius intrinseca movctur, ut corpora. 

Et hoc dupliciter; vel concomitante violencia ab Substantial 

, • • t movemcnt is 

2.1 extrinseco, sicut est m pulsione, traccione, veccione, et v i ient or 

vertigine; vel sine violencia, ut est in motu celi et ut natural 

creditur in elementis motis ad sua loca naturalia cum 

iuvamine removentis medium prohibens et influencia < and B }\ 

r ... movement here 

celi que generavit elementum et dedit sibi talem appe- below is 
„ r, , , ., , • i " i" probabK more 

3otitum. Probabue tamen est quod omnts motus locahs \ \ ess violent). 

istorum inferiorum est cum violencia; ut aliquod cor- 

pus movetur sine quadam naturali inclinacione. 

Sed per se motorum aliquid movetur per se et ex vroc e J{din^ 

se. ut animata que possunt principiari motus suos sine (either selt- 

. . . .,,. t , t detcrmincd or 

3.1 motivo extnnseco simul existente cum nlis; et hoc vei not ) 

sine aliquo motivo extrinseco, ut homines et celum 

(si sit animatum\ vel cum movente obiective extrinseco 

apprehenso; sicut animalia. Inanimata autem mota or proceeding 

.. . 11] from an 

naturahter per se, cum quieverunt, non habent de se extrinsic cause. 

40 sufficienciam ad inchoandum motum ; ut lapis non 



1. I10B; ib. fai te B. 5. After sufficiant a blank space for 4 words B. 
19. exn a B. 23. cor" B. 28. intiuencie B. ;>8. molia B. 



12 JOHANNIS WYCI.IF CAP. IX. 

surgit post quietem, sicut facit bestia memorans obliti 

sempiternaliter immutantis. Semper tamen ab inrluencia 

celi vel alio sempiternaliter movente moventur mutabilia 

nota; ut patet de motis ad generandum sibi simile in 

certo tempore anni, vel prosequentibus delectabile aut 5 

fugientibus tristabile. Homo autem, cum anima sua non 

subiacet necessitata motibus astrorum, potest movere 

Some bodies se localiter contra inclinacionem extrinseci. Ideo celum 

whoresTsome et homo perfecte possunt moveri ex se. Et movencium 

as subjects ot se quedam moventur 2 m se tota, quedam sunt subiecta 10 

movement, . , _ 

some as parts prima motus, et quedam 2 m partem, ut mota quorum 
ofwholes. partes quiescunt . 

Nothing can be Ex istis divisionibus bene notatis patet quod impos- 
moved locallv, ., .. . • , , • • • , ,• 

unless it be sibile est quicquam moveri locahter, nisi ab alio move- 

sonieuifng^se atur - Si ernm sit cor P us c l uod movetur, tunc vel mo-i5 

It is either a vetur ab extrinseco et sic ab alio; vel a parte eius 
bodv or an ...... , ., 

indivisible mota, cum lmpossibile est signare totum mobile motum, 

if the in ffrst it nisl P ars eius P er suum m °tum faciat totum moveri, 
is either eo quod talis pars sufriceret per se denominare totum 

moved trom n . .,, ., i_j _• .. 

without, or moveri, et non stat lllum parcialem motum subduci, 20 
pa™™f S ?tself ms i ve * totum non m °veatur vel alio motu moveatur. 
which itself u eo certum est quod motus talis partis I est causa Bio'3 l 

requires to be 

moved by quare totum movetur, et per consequens totum movetur 
^th^second' ab alio - Si autem indivisibile moveatur, vel violente aut 
it is moved p er accidens movebitur (et sic ab alio), vel ex naturali =5 

"bcside inclinacione, et per consequens gracia alicuius finis, et sic 
or according , ,• 
to lts nature. du diiu * 

This proves £t ex istis, cum paucis addendis, concludt potest 

that there is a , , . . , •, ..... 

First Mover quod est dare pnmum motorem lmmobilem, mdivisi- 
motionle"! 8 ' uliem > et eternum. Supponendum enim est ex sensu 3o 
indivisible' corpora celestia moveri localiter, ut patet de astris. 

eternal. * ,, 

The sky 2° supponatur [quod] totum agregatum corporum mo- 

Tt^finitel torum, sicut et totus mundus sit causatum tinitum; 

both are quia, si esset infinitum, nichil potest ascendere vel des- 

certain truths. * / ,. •• a - • 1 • ?c 

The superior cendere, cum non esset ahqua ditterencia loci supra- zb 
sky^move thosc dicta. Omnes enim ille differencie supponunt medium. 
below, and Istud patet de spera corruptibilium mota a celo, et 
de parte celi inferiori mota ab eius parte superiori, 
et non econtra; quia tunc moveretur celum valde dif- 
formiter quo ad tempus propter diversitatem motorum,4o 
et esset mutua dependencia in eodem genere causandi, 



2. fpua' ? rnut^" B. 3. fpna r B. 3o. cx B. 32. quod deest B. 



CAP. IX. LOGICA. 13 

et per consequens idem prius se ipso. Istis suppositis, Ttiere must, 
, ^ . r , . r rr therefore, be 

patet quod est dare corpus ultimum motum ex 2 a sup- a first mobile; 

positione; et illud movetur ab alio ex conclusione, sed mobili fs" 8t 

non a corpore inferiori ex proxima supposicione; ergo moved by 

5 a motore eque primo vel priori dato mobili. Et illum 

oportet esse primum motum, sicut suum mobile est 

primum mobile. 

Hic potest fingi quod primus motor est forma ex- it may be said 

tensa primi mobilis; vel 2° quod spera superior movet ^Mover^isP 1 

ioinferiorem, et econtra propter concathenacionem eorum the form of the 
m • • 1 • • 1 o~ 1 hrst mobile 

2 m concentncitatem vel excentncitatem; vel 3° quod coextended 

eiusdem orbis quelibet pars moveat aliam, sicut est de wl {hVinferior at 
trocho circumducto, qui eternaliter moveretur, si non bodies react 

,. , . ,,. , upon tlie 

lmpediretur a corrumpente, nec ab extrinseco colhdente superiors, or 
i5nec ab appetitu quem forma habet ad quiescendum. ^the^wld 

Cum ergo ista non possunt fingi in celo, videtur quod turns another 

. r ,. ° ? , like a top that 

ad perpetuitatem motus ceh non oportet ponere mtel- would move 
ligenciam moventem, et per consequens non alium deum foi j t e not'for eie 

a corpore celesti. friction. 

A . . ,. , , , , . So God is not 

20 Umnia lsta tolluntur per hoc quod celum regulanter necessary. 

difformiter movetur, ac si esset unum proporcionaliter AiTthese 

motum; quod nulla trium viarum potest solvere. Nec subterfuges are 

.. f , . . \ , . . . met by the 

est pnilosophicum ponere talem violenciam rn celo. fact that the 

Sed 3° tollentur dicte ficticie per [dicta] alibi. Probatur r ^JforiJTSd 
25 quod oportet totum eenus cause materialis esse propter y et not with 

... . ,. ' a uniform 

causam iormalem, et totum genus cause lormahs esse movement; for 
propter compositum quod est per se efficiens; et totum can ^|,£ a ^ount. 

genus talium oportet esse propter causam finalem ; et The first cause 

. . r r r _ , cannot be 

sic primam causam oportet esse causam finalem et non extended; it 

3ocorpoream, quia tunc dependeret a partibus et haberet ^"each^oflti 

causam ipsa priorem. Omne ereo corpus habet finem parts, and be 
... . . . . caused by 

ipsum limitantem, gracia cutus est sic activum, cum them. 

non potest esse tam ordinatus motus nisi ab ordinante M ^^t Itseff 1 
preter corporeo, quem oportet perfeccius cognoscere to its own end; 
35 suum ordinatum quam homo suum ordinatum, sicut therefore one 
operacio nature est perfeccior operacione artis. Corpus and^who^not 

ergo primum, cum non 2 m se totum ordinat, habet matter, nor 
..... , ,. .. . . torm, nor 

aliqutd m eo quod ordinat aha, quod non potest pont having 

corporeum propter eius operacionem et perfeccionem. quantity. 

40 Est enim perfeccius primo corpore, cum sit finis ordi- 

nans ipsum et omnia alia ordinata; et per consequens 



i3. troco B. 24. dicta deest. 28. tliin B. 34. cor eo B. 



I 4 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

Immovable and nec est eius materia, nec forma, nec pars quantitativa. 
ete^aTtruths Est ergo indivisibile. Et cum non possit | moveri abBioq." 

God is also ai i 0j p a tet quod sit immobile, et cum sit prima causa 
ctcrrit.il • . . r j t 

et necessano sint ventates eterne, patet [quodj est 

eternum, sive mundus incepit esse, sive non. -"> 

Aristotle's yiew Sermo autem Aristotelis in ista materia est multum 

"is disWstefuf insipidus propter extraneitatem terminorum et suppo- 

because of his s } c i nes multas incognitas. Certissimum tamen est phi- 

stran^e ° . 

terminology losopho quou, extra totum mundum et totam multitu- 

hypothefes! dinem causatorum, oportet dare causam illius tocius 10 

., Th , e multitudinis, quia aliter esset causatum sine propor- 

plnlosopher can . \ „ 

have no doubt cionali causa. Nec possunt esse multe tales cause nna- 

the necessfty ofles^illius multitudinis eque primo causantes, quia tunc 

admitting one m ultiplicarentur eracia speciei prioris et causantis eadem, 

First cause of . v D r . r .. ' 

all. sicut patet ponentibus universaha. i5 

Movement is Secundo autem dividitur motus localis in compara- 

o? ^cotrtpound ; cione ad eius puncta et materiam in ipso aquiribilem; 

simple when it ut ai i us es t motus simplex, et alius est motus compositus. 
is one natural . r . ,• 

movement of Simplex autem in proposito vocatur motus naturans, 
any tlling S1Cal homogenius, corporis naturalis; et motus compositus 20 
compound, cst motus competens animato a forma superaddita; ut 

wheil lt r . ... 

proceeds from progressio, repcio et volatus competunt animali. ht lstos 

principle: motus comitantur multi motus diversarum specierum et 

as walking, &c. m ulte quietes. Ideo totum agregatum vocatur motus 

compositus. 2 5 

Simple Motus autem simplex quidam est rectus, ut ascensus 

movement is ,. . . . . 

straightox et descensus, 2 m divisionem gravium et levium; et 

The"latter aione quidam circularis, ut motus corporis. Neutri perpetui: 

is believed to so i um e nim talis motus creditur esse perpetuus. Ideo 
be perpetual, ..... . . . ' . 

and is the most pnncipahssime competit corpori circumrern perpetuo, .-.o 

movemen Ct that propter proporcionalem perfeccionem. Quod si aliqua pars 
is possible to orD i s celestis ascenderit vel descenderit, hoc erit 2 m pro- 

matter. . .... . 

porcioncm circuh, et propter lnchnacioncm altenus cui 

inexistit, et non propter situm alciorem vel bassiorem 

in quo appetit quiescere, sicut gravia et levia. 35 

To circular Unde, 2 m philosonhos, motus circularis non habet 

movement there ' . . r . r . ... 

is no contrary; motum sibi contranum, quia motus circulans potest 

1ih a 'ip C v;H X d S or P er totum inesse corpori moto per totum ascensum vel 
downward descensum. Ideo non contrariatur illis, cum eidem 



ni 



w 

movement, 



4. quod deestB. 17. pu ca B ; ib. aq'ri lem B. 20. ul after corpons B. 
3o. pu' mo B. 32. cor is ; orb above B. 



CAP. IX. LOGICA. 15 

subiecto primo possunt isti simul inesse. Et 2 m astro- and circular 

, • , . . ■ , movement from 

nomoSj motus circulans ab oriente in occidens com- east to west 

patitur secum per totum subiectum sic motum, alium and t,om west 
* m l ... to east ma y 

circularem motum ab occidente in oriens; et multo also coexist. 

5 magis alios motus circulares suner diversos poles. As- But ascent and 

census autem et descensus contrarii sunt; quia sunt due contrary. 

species motus quas impossibile est idem singulariter 

per se motum simul et semel subiectare primo. Nam Not that the 

» * i»" i' • 1 .. j j j same body 

stat multiphciter simul tempore ascendere et descendere, cannot ascend 
Kisicut et corpus non multipliciter 2 m partes, sed non th^samTtime- 

simul per totum. Unde, 2 m philosophos, non solum 2 m but the same 

. . . r. . bodv as a 

terminos contranos sed penes intencionem nnis penes r\<hole\ cannot. 
motum medii et motus quibus adquiruntur illi termini, 
attenditur, motuum contrarietas. Nec sequitur ex istis Yet though 

. , , . without a 

otunc motum circularem esse perpetuum, sed pocius coutrary, 
probabiliter infert oppositum, cum motus celi non sit mo c ^ c ^ r t . 
solum propter finem habitum placendum, sed propter probabjy not 

c , , , r ■ ... , eternal ; it is 

nnem nabendum, ut perreccionem universi ln produc- f r an end, and 
cionibus animarum; et cum hoc non possit procedere atta th e(3 e " t d w in 
20 in infinitum, philosophis est ponere quod aliquando cease. 
cessabit motus celi. 

Sed pro specificacione motuum sunt 3 a notanda. Primo m U tt P be ntS 
quod aliquis est ver se terminus ad quem motus, et noticed here. 

,. n V, . M , . . i rst That the 

ahus non per se. Per se termmus motus est denominacio terminus of 

25 accidentalis quam oportet mobile ut sic motum ad j!"^™^"!^ 

B io4 b quirere I et in fine motus habere ut ubicacio localiter itseifovnot; 
t-; , , i. e. a terminus 

moti. 1 erminus autem ad quem, sed non per se ter- to attairi which 

minus motus, est quecunque forma que in fine primo tlle i s m li 3 1 % 1 e J m f nt 

habetur a moto, quam non oportet ipsum formaliter or one wnich is 

, . ^ . . r ... attained, but 

.->o adquirere tanquam pnncipium sui motus, sive tnsit which was 
extrinsece et non formaliter ut locus, sive intrinsece pr j n ™pi e th ( e t tne 
et formaliter: ut sanguis post laborem ; et quodlibet movemcnt. 
contingit esse tales terminos accidentales motui. 2° no- 2 nd There may 

, , , . , ,.. . . be essential 

tandum quod de motu, sicut de alns natuns, contingit an(4 accidental 

35 aliquas esse per se species, et alias species per accidens; movement 

que quidem species sunt capte ab accidentibus separa- according as 
, .... . ..... , . ,. . they are 

biiibus ac mseparabilibus; ut multe sunt species rehgto- distinguished 

sorum et tamen omnes sunt eiusdem speciei substanci- b L c s ?, met , h '" g 

alis. 3° videtur michi quod species rnotus naturalis vel accidental. 
°. '.. . M ,. y . What 

40 essencialis maxime attenditur penes matenam motus; principally 
et per consequens penes per se terminum ad quem, cum a ^y^^ n is 

its proper and 
essential 
terminus. 

10. mlti'' B. 20. phie B; ib. al^ B. 32. fa ui3 B. 



l6 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

omnis talis sit eiusdem racionis cum materia primo 
Movements adquisita. Ex quo patet quod adquisicio materie, ascen- 
may thus be dendo vel descendendo, circulariter vel recte, naturaliter 

essentiallv ot ... ... 

the samc vel violente, licet pnncipient motus dispanum specierum 

S ^hey S &ffer P er accidens, non tamen species naturales. Et patet 5 

accidentally. quomodo contingit motus esse eiusdem speciei naturalis 

et disparium specierum peraccidens; et contingit motus 

convenire ac differre 2 m plus vel minus de talibus spe- 

ciebus. 

ubjectwns. Sed obicitur, probando quod non sit possibile eam- to 

i. The same r . ^ , . , 

sphere cannot dem speram moven per totum ab onente m occidens, 

TnTVeltfw^rd et econtra. Iam primo videtur, data possibilitate quod 

in its entirety; omnis orbis celestis movetur; quia si pars supra orizontem 

tor while v. g. , . , .^ r l . 

the part above movetur ab occidente m oriens, sequens est quod pars 

tui-ns 'east\v"rd SUL1 orizonte movetur econtra ab oriente in occidens: i5 

the part below e j econtra. Ereo totus orbis eque movetur 2 m partes 
must turn . r . 

westward. versus onens sicut versus occidens; et econtra. 

horizons 6111 2 °« Sicut qualibet pars orbis celesiis oritur et 

every part ot occidit continue respectu diversorum orizoncium : ergo 

the sky is f . . 

rising or non rerert ponere tpsum moven versus onentem aut 20 
mattcfrs not' 1 versus occidentem. Ymmo quilibet punctus est tantum 
whether we p er instans oriens vel occidens; et cum nullus punctus 

say lt moves to ' . ,. . , 

the east or the attinget alium, sequitur quod onens non movetur versus 
and^thus' any occidens, quamvis oriens infinicies erit occidens. Qui- 
point is east bbet ereo punctus in equinocciali, si movebitur versus25 

and west at thc ,. ° K , . ... .. 

same time. alium, continue movebitur versus quemltbet alium; et 

^East^moves s ' c continue movebitur versus occidens, versus meridiem, 

towards thc et quemlibet punctum equinoccialcm cuiuscunque diffe- 
West • which is . .« . « 

inadmissible. rencie. Et illud sequitur ponendo istas differencias fixas. 

confus^ng to 3°- Quilibet punctus in celo preter 4 or est orientalis, 3o 

say that occidentalis, borealis et australis: ergo, non est nisi 
anything moves , , ., . 

towards a point confusio dicere quod mobile movetur versus talem 

sfnce^the^whofe differenciam, cum non sit talis difTerencia fixa. Maior 

sky, except 4 probatur per hoc quod in relativis tenet consequencia 

points is at . , ■* . ,. . , .... , . 

once east, wcst, a comparativo ad simphciter; sed quilibet punctus celi 3d 
n °south nd prefer polum antarticum est in comparacione ad ipsum 

For instance, borealis; ergo quilibet punctus preter ipsum est borealis. 
evcry point _, . , ?„, ,.. .... .. „ ,. , 

in the sky, Et sic de y lls ahis punctis miciantibus 3 S ahas plagas. 

antarc&Vpole Non er 8° opponuntur terra borealis et australis, sed 

is more or less pocius relative convertibilia [suntl. 40 

to thc nortli. ' L ' 



4. pu' ent B. 2S— 29 cpq dne B. 35. 9° B. 36. ergo 

vro est B. 40. sunt deest B. 



CAP. IX. LOGICA. 17 



4 plus accedendo ad mentes loquencium, videtur Nothing 
, ,, • c ■ ■ moving 

quod nulla spera lnrenor movetur versus oriens, quia towards a fixed 

est imnossibile moveri aliquid continue versus ter- point moves 

1 " away rrom it; 

B io5 a minum fixum et re | cedere continue ab eodem. Sic thus none of 

, «. 1 the inferior 

5 enim contmgeret muscam ascendere repente ab uno spueres m oves 
extremo lancee in aliud per hora, illa lancea 2 m se tota eastward. 

1 ..... Otherwise 

descendente per eandem horam velocius m quahbet if a fly 
proporcione signabili; et sic motus ascensus et motus fance that* 

descensus contrarii inessent eidem subiecto- primo. descended at 

■. . ... the same time 

10 5 t0 , sic. Si planeta motu proprio precise tam velociter the same heing 

moveretur, sicut rapitur per orbem superiorem, tunc wou C ontrary W 

non moveretur; ereo multo magis nunc non movetur. movernents. 
. D . 5 th . A planet 

Antecedens patet ; quta tunc continue foret m eodem does not move 

loco; ergo non moveretur localiter. Si enim mobile sphenfdoes^fn 

i5 moveatur propter nisum suum, non adquisita materia a contrary 

r r . . . . sense; bnt lt lt 

motus, tunc omnis lapis vel grave mixtum continue did, it would 

moveretur versus inferius. Sed quid incredibilius de then J' °/ / / noj,e 

columpnis et aliis quiescentibus quam quod descendant There can be 

1 ^ * x no movement 

continue? withont change 

20 6 to sic: si motus remissior inpedit aliqualiter reliquum, 6th ° A P sk>wer 

motus intensior plus impediret, et motus equalis sim- movement of 

1 L . . .. one part 

pliciter impediret. Sed motus orbis planetarum lmpediret hindcrs the 

motum raptus, cum longe velocior foret, illo subducto, mov^ment 

quam est modo. Ereo motus simpliciter pares sim- equally fast in 
n . . . ° . a contrarv 

2.5 pliciter se lmpedirent. Ergo multo magis motus raptus, sense would 

adeo velocior motu proprio inferioris orbis ; simpliciter Buftfen 1 the 

impedit illum. Quilibet enim planeta tanto cicius de- movement ot 
r . . J , _ llie planetarv 

scnberet circulum suum circa terram quam modo racit, sphcre, being 
quantum est talis ortus porcionis circuli quem describit m u r st S destroy 

^o in die motu proprio sui deferentis: ut sol in anno so- jt entirely. 
. r x . It so, the sun 

lan trequencius quam modo circumrotaretur per unum ought 10 

diem. Et alii planete per plus vel minus 2 m propor- the earth°one d 
cionem velocitatis sui deferentis. Et hoc videtur mirabile d . a Y oftener than 

lt does ; so ot 

multum, quod mobile multum velociter movetur versus the other 

35terminum fixum, et tamen, subducto illo motu, et quo- moVetnent 'is" 

cunque supplente vicem eius, cicius veniente ad ter- ,J, e . st '"°. ved - 

. n rr '. . Which seems 

minum suum quam modo faciet: ut sol in occidente astounding. 

existens cicius veniret ad terminum suum quam modo 

faciet; ut sol in occidente existens cicius \eniret ad ori- 

40 zontem subducto proprio motu, cum per motum raptus 



i5. adq'i» B. 16. lp B. 2[). ts B. 3o. d'tnH= B 33! d'tnt-f B. 
34. multum in marg. B. 



i8 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

Thus the quam modo facict. Non ergo habet illud racionem motus 
SP tfowcr^ot" quod impedit eius subiectum adquirere eius materiam. 

hindering any ^j ec va i e t dicere quod descripcio concavitatis orbis 
planet trom . ..... r . 

actually superions et non adquisicio situs sit motus localis orbis 

To^saTthat planete; quia talis descripcio non est motus ; sed acciden- 5 
local movement taliter concomitatur motum: ut, si quis applicaret cul- 

is merely . . 1 • j 1 • 

change of site tellum quiescentem ad lapidem molarem circumductum, 
0n sphere UP not 101 q uo usque tota superficies extima lapidis sit descripta, 
real change of ta ij s descripcio non est motus. Ereo per idem nec retro- 

place, is talse. ....... ... . . 

gradacio orbis lnrerions nec descnpcio sue concavitatis. 10 

Generalanswer. p ro i sto videtur michi quod loeice negandum est 
Logically . , ^ * , ■ 

speaking, this tales motus esse. Lquivalent tamen quo ad conclusiones 
Ca 'rao«me C nt. kd astronomi et finem quem intendit de uno loco et opera- 

But it is cione astri in ista inferiora: sive ponatur talis nisus esse 
equivalent, as . . . . .. , .... . . 

regards motus, sivenon; quia vensimile est quod quihbet orbis i d 

a there C iTa' planete habet nisum ut sit sub orbe signorum continue 

tendency in disnariter suppositus, saltem 2 m I planetam suum ; ex B io5' 
each planct ' . ' r . . ' r . ' . 

pass on to quo nisu defeccio supponitur, modo quo convenit celesti 
sign ; d it E matters horologio. Aliter enim planete non possent diversimode 
little whether esse j n s jp n i s diversis celestibus, sicut experti sunt esse. 20 

this be called . ° .... 

movement Unde, sic amphando motum, contingit tdem corpus 
If we extend habere quotlibet motus distinctos specifice; ut luna 
the meaning dicitur habere quinque motus, preter duos motus com- 

of movement, * x . ' 

we shal! munes omnibus planetis, et quothbet alios motus con- 

actual^change tingit ymaginari lunam habere in ymaginacione per 2 5 
of place, diversos orbes motos super diversos polos. Istud tamen 

tendencv, , , , . '.,.._ 

change ot non haberet colorem, si omnis motus sit mobile. 1 unc 
P ° S su 10 face, n " enim videndo mobile moveri, non videretur nisi precise 

deiay, &c. iHud quod videbatur, mobili quiescente-. quod contra- 

dicit cuicunque sano iudicio. Extendendo ergo nomen 3o 

motus equivoce ad motum proprie dictum, ad materiam 

motus, et ad quemcunque modum habendi corporis 

propter quem ipsum aliter movetur, ut sunt nisus, 

descripciones, tardaciones, vel quomodocunque aliter 

vocentur: respondetur ad argumenta. 35 

'■ T .hc . Ad nrimum dicitur quod conclusio est probabilis, 
conclusion ot ... , ,- ,. , • 

this argument cum quahbet pars latitudinahs spere celestis mote se- 
eve P ry°part e of quitur ad aliam ; et movetur versus oriens, occidens, et 

the celestial versus meridiem : et sic de infinitibus sitibus. Verumptamen, 
sphere nioves ,,'•/> 

towards all the vmaginato quod est dare situs hxos, sive per totum 40 

p0 J^^Jj hc mundum, sive in ultima spera, ut maior pars sapientum 



compass. 



i5'. quia pro quod B. 20 t ib ' B. 25. in ymaginacione in marg. B. 
27. ca i0 ' or ca r6 ' li. 



o • 



CAP. IX. LOGICA. U) 

concesserat, et patet sequi ex dictis quomodo de loco But let us 

1 • e -1 1 tvt 1 _m assume that 

vel situ est facile respondere. Nam celum 2 m emispinum there are 

supra orizontem nostrum movetur ab oriente in occidens . certam 
r . directions that 

et 2 111 emisperium sub onzonte nostromovetur ab occidente do not change. 
5 in oriens e converso: et sicut idem ascendit et descendit ur ^part^of the 
2 m partes, sic in proposito de motu ab oriente in sk y turas 

r ■> v v _ towards the 

occidens; et econtra. Sed notandum quod oriens quan- West, and the 

doque sumitur pro illo situ inmobili in quo dextra pars ° t " e g^ 

celi creata est, et quandoque participialiter pro quo- But0 " e "', ma . v 
' ... . . mean either 

iocunque quod respectu ilhus oritur; et sic occniens nunc east or rising; 

• • 1 -i« • • • » _ _j; Occident, either 

sumitur pro situ lnmobih m quo sinistra pars munui west 0l . se[ti)l 

creata est, et quandoque participialiter, pro quocunque 

quod occidit. Et ista equivocacione plurimum laboratur. 

Nam notum est ymacinanti polos mundi et axem super If tne , wor ' d 
J a . r . J turned round 

i5quem rotatur, quod alium modum movendi habet que- the other way, 
libet pars orbis mota super orizontem nostrum, quam partswould rise 

haberet movendo super eadem principia e converso; quia , and set 

1 . . . . differently. 

quelibet talis pars onretur nobis m situ quem vocamus 

occidens, et paulative moveretur versus meridiem, quo- 

20 usque advenerit ad situm quem vocamus oriens fixum. 

Et proporcionaliter de partibus orbis motis sub orizonte. 

Ideo philosophi, specificantes modum movendi celi 2 m Wc say that 

tlie sky turns 
partes sensui suo notas, ut sunt partes supra onzontem towards the 

nostrum, vere dicunt quod celum movetur ab oriente x . NX ' st; 'J 1 ^ 

' " Antipodcs 

25 in occidens, et antipodes nostri vere dicerent quod celum would say the 

• , 1 contrarv; but 

movetur econtra a situ quem nos vocamus occidens ad wnat V vc call 

situm quem nos vocamus oriens; sed situs qui est nobis ''lS V: 81 . 1 ! 8 ,hc 
~ ... . ... liast to them. 

occidens diceretur illis oriens: et sic de situ orientali. Thus in both 

T , , . , • , cascs the earth 

Ideo utrobiquemovetur celum versus occidensrespectivum. moves 

B 106" Unde non obest illud | quod ultimo concluditur. Aliter [' ow 3 a e r c d n s v ^ ) :5 e 

tamen locuntur illi qui ponunt tales situs fixos, et West. 
onerosius ac brigosius illis qui negant tales situs. 

Ad 2 111 dicitur quod argumentum est verum, cum 2. it is true 

quelibet pars orbis celestis corporee magna oritur et f tne skyis 

35 occidit 2 m partes respectu diversorum. Et sic est tam "^ljlf a f nd 

oriens quam occidens (intelligendo participialiter); et different 

.,.. . . ... horizons; 

sic quihbet punctus onens continue ent oriens vei t, ut nere oricnt 
occidens, quia continue novo ortu et occassu instantaneo . and Occident 

' " _ . . have the sense 

respectu diversorum orizoncium. Et sic ortus successivus of participles. 
40 componetur ex instantaneis. Nec sequitur ex argumento 



i). _ptici r B. 14. notuj B. ; ib. ymagi 1 ' B. 17. p'n a B. 



20 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

\\c have consesso conclusio deducta; quia, ut dictum est, in- 

postalated^that telligitur quod pars celi supra orizontem nostrum mo- 

whatever is V etur versus occidens ; quod est verum. Unde credo 

above our , , . . , . , .. 

horizon moves quod est dare oriens et occidens mmobile, m quorum 
And^admft a primo astra habent ampliorem efficaciam, tanquam partes 5 

fixed Eastern dextere, et in 2° habent efficaciam quasi partes sinistre: 
and a Western . . ..,. .. TT , 

sphere, in each sicut et signa et astra appropnata llhs partibus. Unde 

sta V rs 1C have e Aries, quorsumcunque volvatur, est in dextera parte celi, 

peculiar et [Jbra in parte sinistra. Et sic conceditur quod qui- 
efhcacv. . r . .... . 

Aries wilfthus hbet punctus m equinocciah movetur contmue versus 10 

theEast y and quemlibet alium. Nec frustra, etsi nunquam attingat 

Libra in the iHum ; quia non hoc intenditur. Sicut ergo unus in- 

Tims every sequens alium movetur versus eum, sed non contra 

Zoduicmoves eum, sic est de punctis equinoccialis, qui moventur ut 

towards cvery pon itur. Nec sequitur, si quilibet illorum punctorum i5 
other, but never * . * * . 

to meet; movetur reciproce versus quemcunque relicum, quod 

i0 'move in°a n0t moventur contra se; quia solum mota motibus con- 
contrary trariis versus eumdem situm moventur contra se: ut A 

direction, , ,. „ . 

as two bodies et B, mota super eamdem lineam rectam versus C situm, 
^straifhnine 6 vel super lineas rectas angulariter concurrentes ad C 20 

towards each s itum. Tales enim motus sunt incomplete contrarii. Nec 
other. , . ,. 

It is on video quomodo aliud msequens rehquum et nunquam 

movement that sibi appropinquans movetur versus ipsum, nisi sit dare 
we must s j tus nxos locantes mota quibus sit sic appropinquacio. 

admit hxed \ /-> 1 

directions. Non tamen dicitur quod ldem C movetur versus C vei 20 

situm in quo est, quamvis inmediate ante hoc movebatur 

versus illum situm, et inmediate post hoc sic movebitur: 

quia nichil movetur versus aliud localiter, nisi a quo 

. .,-, distat. Unde probabile est dicere quod aliquid movetur 

.1. I he l x . . ., 

consequence is versus aliud per hneam obhquam, attamen recedit ab 50 
la ' Se hx e ed dmit eodem dum per tempus fiet continue distancius etc. 
directions; to ^j ,m dicitur quod consequencia non valet. Unde 
impossible, but concedo tales esse differencias fixas. Nec dubium quin 
^equWalTnt^is" negantes tales esse differencias, sed [admittentes] quod 
absurd. equivalet ac si tales essent, intricabunt seipsos, cum 35 

I hus ^ , . 

almost the nichil potest equivalere impossibili. Et sic conceditur 

beTongs to^all q uoJ quilibet punctus in celo, preter aliquem 4°'' nomi- 

the foiir points nat0 rum est australis, borealis, orientalis, et occidentalis; 

ot the compass 

at once. ut tangitur m argumento. 

sa'me h modon Ad 4 m negatur argumentum; quia non solum per4° 
may approach diversos motus, sed per eundem, contingit aliquid movere 



1. ded c ta 15. 3^. aJmitlentes Jccs/. 



CAP. IX. LOGICA. 2 1 

versus terminum fixum et recedere ab eodem, ut dictum to and recede 

-. • , • ■ , tmm a aoal at 

est proximo. Nec video quin, extendendo nomen motus tne S ame time. 

(ut dictum est), concederetur quod musca moveretur And > '" 't e 
\ " ^ _ case put, the 

contra lanceam; non tamen ascendit. Ideo illi motus rty does not 
., .. .- • indeed ascend 

o sunt compossibiles, et non contrarn; sicut sunt ascensus, t _ ie | ance , s i, lce 

et descensus. Ascensus enim dicit adquisicionem supe- that mean « 

, . ... increase ot 

B 106 11 rioritatis, et descensus adquisicionem inferioritatis, que distance from 

, . • , , • • . the centre; 

repugnat simul messe eidem subiecto pnmo et per se. Dut ; t ma y be 

Nota tamen quod motum repcionis consequuntur multi said to move 

10 motus, et multe quietes organorum. Ideo motus contra The"movement 
, . • r .-\ of crawling is 

navem eque velociter contrane motam non [estj continue made lip D ot - 

precise in eodem situ. Unde differt motus musce contra man y motions 

and rests. 

lanceam a motu orbis inferioris contra superiorem m The movement 
hoc quod alter primorum est violentus, sed neuter 2 orum violent, 1. e. 
ijmotuum est violentus. Ymmo uterque illorum motuum a e ainst 8 r ?^ ty; 
est per totum subiectum suum eiusdem racionis, et sic inferior sphere 
non est de motu animalis repentis vel quomodolibet Again the 
moventis se contra suum deferens; quia partes eiusdem m ° vern . ent ot " 

' * r hoth spheres is 

diversimode movebantur. Unde, ad cognoscendum ge- of like nature; 

,. • • i»4. that of the fly 

2oneraliter motus contranos, satis est quod sicut motus an d lance is 
eiusdem generis propinqui, quorum species possunt suc- canu°' y , 
cessive inesse eidem subiecto primo et per se; sed movements are 

, . , t^ •■ . • such as cannot 

repugnat quod simul sic msint. De motibus autem in- coex i st , n tne 

dividuis non est cura. Unde, 2 m Aristotelem, illi motus same subject. 

' . Thev takc 

25 causantur penes terminos ad quos vel terminos versus place where 

, „ i their termini 

quod contranos. Q_uamvis enim hor motus versus borream, are contr;uv 

et Plato, sibi obvians, movendo contrarie versus austrum, l0 eac " otner - 

moveantur ad eundem terminum, moventur sibi sub 

differencias fixas contrarias. Ideo dicuntur motus con- 

3otrarii; sicut Aristoteles vocat ventos contrarios qui 

moventur differenter super eandem dyametrum ad diffe- 

rencias oppositas. Nec obest quantumcunque locum Every place 

, . ,. ., . • •» distant from 

distantem a rehquo esse sibi contranum, quamvis sit ;inotrie r piace 

quantitas; quia eeneralis racio formarum est quod sint is contrary, in 
^_ . . . . . , so tar as tne 

35 eiusdem generis propinqui qui non possunt simul et ' same body 
, , . , . . • , , • cannot be m 

semel, sed successive, adquiri eidem subiecto primo. Dotll at tne 

Et sic omnia privative opposita vocat Aristoteles con- same time - 

traria, quia sunt forme eiusdem generis, una per se et They are 
,. , • ii * „* ,:^ privalive torms, 

alia per reduccionem, qui mutuo se expeliunt; et sic ^ n j c b. mutually 

40 contrariantur quecunque loca distancia. Aliquando autem exclude one. 

^ 11 _ t _ ancther. 

r<:stringitur contrarietas formarum ad racionem contrarie 



9. r'pcois B. 11. no or ao^B: ib. est deest B. 3i. duce 1 = du- 

pliciter.'' pro ditierenter B. 



2 2 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

activitatis. Et talis non inest quantitatibus, cum non 

sint de genere activorum. Loca autem, quamvis non 

denominent formaliter corpora individua locari, sed 

communia, tamen denominant efficienter corpora in- 

dividua locari, causando ubicaciones formaliter denomi- 5 

There is an nantes. Multiplicatum ergo potest simul esse in locis 

^muftipiiabie contrariis,sicut etcorporeum non multiplicatum 2 m partes. 

beings and Sed nichil potest simul et semel per se et primo esse 

also tor matter, r . r . 

that can be in locis contrarns. Et ex tstis patet quod sagitta mota 

ditterempiaces; recte et vertigine movetur 2 ci motu in specie simul, 10 
but not wholly qu j a m otus rectus contrariatur ei qui est econtra ad 

and at the n . .... ... 

same time. differenciam oppositam, et non llla circumduccio, sicut 
patet ex descripcione motuum contrariorum superius 
posita. 
5 - Tn ? Ad s m neeatur areumentum. Nec sequitur mobile i5 

argument is not ".?,.. . - 

good. Because non moveri locahter, etsi maneat continue m eodem 

movement "i? e. sUu '■> q iua preter motum localem quem consequitur 

changeof place, adquisicio et deperdicio situs, est dare alium qui est 

it does not *1 • , - , ,• j-rr • 

loliow that hmitacio passiva ad mtendum versus aliam dinerenciam, 

movement "i? e. s i ye mobile quiescat localiter, sive non ; et tali motu 20 

tendency to m0 vetur lapis et quodlibet grave violentatum a situ 
move, whether . . : 

there is or is quem appetit continue versus deorsum. Nec est tahs 

5 place 86 motus univoce velox cum motibus ponentibus mobile 

This sort of appropinquare fixo, sicut sunt ascensus et descensus ; 

movement has rr r 1 _ .... 

not the same sicut forte non sunt univoce motus cum llhs. Et cum 20 

a^"ascent°° tot modis dicitur unum oppositorum quot modis et 
perhaps none x-eliquum, patet quod est dare quietes tot modis dictas 

have the same; i » x- -1 t _ _ _ 

and there are istis motibus oppositas j Unde, sicut stat ldem alteran B 107" 
manVsorts^as et quiescere localiter et econtra, sic stat idem per to- 

there are tum m0 \eri localiter et quiescere localiter multis motibus 3o 

movements. . ^ 

et multis qutetibus, sed non oppositis. 
Rest does not Unde falsum est quod auiescere includit negacionem 

imply no n 7 o 

movement at omnis motus a quiescente, cum sufhcit ad quietem 

denies one sort mobilis quod ipsum natum sit moveri tali specie motus 

of movement at pro tempore pro quo non movetur illa specie: ut, si 35 
a certain time; r r l ~i _ , ,• 

if the earth terra naturahter pure descendit m vacuo vel medio 

^d^escemf, ^t ° quocunque quantumlibet velociter, tunc ipsa perfecte 

would rest quiescit a motu circulari vel motu violento contrario. 
trom all other ^ . . 

movements. Et sic, si corpus movetur, tunc quiescit, et non proprie 
It anv body 
moves, it rests, 
but not vice 
vcvsa. 

u. mlti'" l'>. 17. q, II. 23. v'»« B. 2?. v' te B. 

3o. Titnc quiescit. Because it has not all possible movements. 



CAP. IX. LOGICA. 23 

e converso, cum deus potest . servare semper corpus a 

motu proprio, sicut potest movere celum motu despari, 

et facere ipsum per totum quiescere. Ex quo patet 

quod quies est naturaliter prior motu tali, cum sit eius 

5 perfeccio, gracia cuius habendi est actus ille incompletus, 

quo usque veniatur ad motum perfectum. Nec oportet We must 
, ..... . . . neither admit 

credere opimoni wulgan, neganti tales motus ; quia 

wulgus non concipit motum et quietem nisi localem, 

propter famositatem. Unde laicus negaret tale alteratum 

lovel augmentatum, et quietem localiter moveri; nec per- 

cipit quod alteracio et alteracio sunt species motus 

Sentencia ergo wulgi est vera, cum sit naturaliter inna- nor denv as 

■ 1 j • 1 , • i- i-i , • talse the 

tum tllis sic cognoscere; sed aliter amphant philosophi com.mon 

terminos motus quam plebei. Nec omnes philosophi ex- °P inion > tnat 
t r r f admits onlv 

i.stendunt nomen motus ad tantum ut iam extenditur, change of place 
sed solum illi qui innituntur salvare motus proprios movement; 
planetarum. th * icamed and 

r , the unlearned 

Unde Alpetragius, negans tales motus, putando sal- use the word 

, . in a different 

vare omnes expenenctas per unum motum ab oriente sense. 
20 in occidens, sed quod orbes inferiores tardantur, racione inere is an 

. . . . . opimon that 

cuius retardacionis fiunt coniuncciones et opposiciones, denies that the 

incidit in hoc inconveniens quod omnes planete de- any movement 

scriberent orbes parallelos polis mundi; et sic planete oftheir own, 
f ' ' . l hut are merelv 

non moverentur in circulo obliquo, causando estatem siower than the 
, ,. .... superior sphere. 

2d et hyemem, echpses et generaciones tah modo quo But this will 
experiencia docet fieri ab illis; quia motu primi mobilis, f n .° theti rti 

quantum in se est, non reciperetur 2' 11 circulum non planets would 

1,1 ,• ,• , ... describe orbits 

paralielum poiis mundi, sed motus partis orbis super parallel with 

polos declinantes a polo mundi, facit illam partem the equator, not 

r l ' r obiique, as they 

"0 declinare ab austro in boream, et econtra. Ut, ymagi- do. 

, , , .... , For instance, 

nato quou sol nunc sit sub equinocciali, et solum ,] ie sun> heing 

moveatur raptu primi mobilis, non est racio assienanda ul V bra ' ,Y" ulJ 
1 ' . ... leave the 

quo unquam declinabit ab equinocciali; sed quandoque ecliptic and noi 
foret sol extra quodlibet 12 signorum; ut per tempus until the next 
35 totum quo exierit a Libra quo usque redeat ad Libram. ve;ir at tnc 

^ t n same time. 

Et hoc certum est recte ymaginanti. 



18. alpetgio B. 35. _pte m prn per tempus totum B. 

18. I can hnd no name at all answering to Alpetragius. 
There is, however, a certain Albricus, who died in 1220, accord- 
ing to Franklin's Dictionarv. Some words are probably 

wanting in this sentence; but as the sense is clear enough, it 
may be merely an ellipse. 



24 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

We should, Melius ergo est extendere nomen motus ad omnem 

therefore, cnil .... . , .. . .... 

movement hmitacionem passivam ab aho; racione cuius hmita- 
every change c i on j s disnariter se habet quo ad situm, qualitative 

produced ln f _ n ... 

one body by vel quantitative. Et isto modo dicunt philosophi intel- 

another, which ... _ .... 

makes it in any hgencias moveri a Deo, tanquam amato et desiderato, . 
f V om l \vhaf _t ae ^ rnovendum active suos orbes: quod si non facerent, 

was. cum veris paribus que iam ponuntur, dependerent de 

Thus it is said , ., ...... , _ . 

that bonitate accidentali, displicendo Deo. Et breviter omnis 

are^moved^bv creatura rnovetur sic a Deo, saltem per tempus, in- 
God to give veterascendo, perficiendo in bonitate accidentali, vel 10 

motion to their , r- • , , • , • , -, , • 

spheres. dehciendo; et tah motu dicunt philosophi omne movens 

So are all phisicum communicans in materia cum suo motu 
creatures c 

moved by God, quod tangit in movendo, moveri; quia non dubium 
in every change • , , . , . ... . , . _ ,, 

thafthey quin omne tale | continue debihtatur m agendo, et SICB107 6 

undergo. continue deperdit qualitatem. Non tamen oportet i5 
In this sense . . . . . . 

it is said that quod intelligencia. ut sic, adquirat continue successive 
every molor is ,. -.- , ... . r . . 

moved by the quahtatem. Nec oportet quod cahdum caleraciendo 

to^ches^i^e fr^8 e ^ at 2 ™ aliquam eius partem ; nec oportet motum 

friction changes ab obiecto adquirere continue successive aliam quali- 
it, diminishing . . , c ~ ■ , ,. , -,, , • , 

its power. tatem; sed suthcit quod limitetur ab 1II0 ad accident- 20 

aliter eliciendum actum vel servandum, racione cuius 

est melius vel peius, vel aliter denominatum quo ad 

acquirendum 3™ gradum materie motus quam foret 

subducto limitante ad taliter apprehendendum. 

Yetthereisno Unde vane ponunt aliqui actus anime esse qualitates, -'^ 

necessity for 1 ~ . . 

the ageht to propter hoc quod ad illas est motus. Ad illos enim 

acquirc , 

anynew non est motus tanquam ad per se terminos, quamvis 

qual ii y iul+% necessario omne elicitivum actus sit mobile, sicut nec 

enough that lt _ ' 

is determined est motus ad movere intellective; nec moverentur talia 
to produce proprie, sed extensive, loquendo de motu. Quod patet 3o 

or redintegrate ex j 10C q UOt j cosnitivum movetur continue ab obiecto, 
an act. . 

There is a dum non continue noviter recipit speciem vel actum ab 

movcment in . . 

the mind that co. Ideo motvts quo movetur est j^ermanens, et non 
e b C .th-v are*' cons i s tit in successione, quamvis, pro illo instanti quo 

not on that intendit elicere actum, vel generabit speciem vel servabit 35 
account . . , . . , , 

qualities. speciem aut habitum pnus receptum. Ideo tunc mce- 

The perunt tam motus instantaneus quam permanens. Unde, 

movemcnt — r _ r • 

either of 
generation or 

redintegration 7- v "'" ''• -' 2 - rnoverit in ma>g. B. 35. cpit in marg. K; ib. 



35. Servabit. 1 have used the word redintegrate, because 
Wyclif seems to allude to an idea that, by a given act, is not 
generated but merely recalled, or as the moderns would say, 
redintegrated, though the sense is perhaps somewhat different. 



ot 
s 



CAP. IX. LOGICA. 25 

cum non sit possibile talem actum elicitum esse nisi — exists only 

, ,. ... • at llie 

vel generetur vel servetur quahtas lilo actu, non mirum i ns tant when 

si auctores dicunt omne elicitivum actus esse mobile i s l e?i ci ted . 
(subaudi motu communiter dicto, et non motu proprie 
5 dicto). 

Et si queratur de velocitate talium motuum, dicitur it may be 

,. . , asked: What is 

quod aliqui sunt non veloces cum sunt permanentes, t he rapidity of 

et alii successivi sunt veloces; quod mensuratur com- t^enlnThis 
muniter penes iineas vel materias quas adquirent sua sense? 

,.,.„.,, . .,,• • Some have no 

iomobilia. 2 m lllos motus, si moverentur, lliis non impe- swittness, 
ditis. Sed videtur michi quod pari evidencia omne ot am | m fg e; 
mobile violentatum continue existendo in eodem situ swiftness is 

, , . , . , measured by 

multum velociter moveretur et breviter; quod omne tne space they 
mobile eque velociter moveretur sicut posset moveri in th ™™]£ P* s n s t 
iSvacuo vel in pleno, cum omnibus aliis sequentibus ex hindered. 

• • • * n • nlo l J ■ • A bodv that * 

istis. Nam si A motum contra B m 2" 10 tardius tpso kept in the 
B, intendatur motum suum quousque moveatur in 2P 10 ^"afns^its 

velocius ipso B uniformiter moto, pro instanti medio natural 

, . , . „ • , tendencv is thus 

movebitur eque velociter cum B; et tunc, contmuando ; n m0 vement, 
20 illum gradum motus, non mutaret situm suum. Cum f m r ^ Yaster 
ergo omne mobile naturale impeditur ne tam velociter and faster 

. ■ 1 j ■ 1 • were there no 

moveat se sicut potest, videtur quod sic velociter mo- im pe diment. 
vetur cum impeditum non impedit a velocitate motus, 
ut dicit responsio. Ideo videtur michi probabile quod 
25 tales motus locales versus aliquos terminos tixos per 
quos non acceditur appropinquando illis, non sunt 
veloces, quamvis per accidens taliter sint spacia illis 
descripta. 

Ad 6 m dicitur quod stat motus impedire se mutuo 6. Ditferent 

, „ * ' . ... , coexistent 

3o quo ad eftectus extnnsecos, causatos a motibus, sed movem ents 
non quo ad velocitatem vel tarditatem illorum mo- ^^"rn^i 
B io8 B tuum; I quia, quocunque motu signato, si foret velocior effects caused 

, ' . ' x r . , • by them, not 

vel tardior, tunc non foret ldem motus m numero, eo me i r respective 

quod vel variaretur materia motus, vel tempus, vel jf^y^d 

35 utrumque. Et per consequens non impediret vel im- they would no 

pediretur; quia non esset. Motus tamen communes "same 

possunt se mutus impedire. Unde, pro materia argu- mn d e m rove'd bUt 

menti videtur michi quod non propter equales motus If the sun 

,. , ., ... . went backwards 

contra se tmpeditur mobile moven. Ut, ymaginato as f ast as j ts 
40 quod sol innitatur moveri tantum motu proprio, 
quantum orbis rapiens nititur movere ipsum contra 



i3. b<" R. 



26 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

sphere went occidens, ita quod per A tempus sit in meridiano 

would^remain nostro ; ego non video quin uterque illorum foret mo- 

seemingly tus; sed non uterque velox vel tardus. quamvis valde 

motionles;-. . ... .... . . 

Both sphere celenter descnberetur circulus m orbe supenon utroque 
move Un but°we d istorum. Motus tamen proprio moveretur sol velociter 5 
could not caii a 5 austro in boream, vel econtra. Ideo dicunt aliqui 

that movement , ........ 

properly swift. quod non est possibile orbem mieriorem moveri contra 
B ould rnove superiorem super eosdem polos, ita quod continue 

lVom north to m aneat idem punctus in eodem situ, et motus continue 
south with an , . ... , 

apparent Jocahter. Illud tamen non placet michi, eo quod tunc 10 

movement diceretur sol habere motum ab austro in boream, vel 

Some ctenv 

that movement econtra, et non ab occidente in oriens. Videtur ergo 
is possihle in a . ... .... 

contrary quod motus, qui est passio, sit prior quocunque mobili, 

direction^o thc q uarn mo tus formaliter successivus, qui est velox vel 

But then the tardus; quia si aliquid movetur illo motu, ipsum limi- i5 
sun vvould have . ,. , . . , 

a real tatur et patitur se tahter denominari quo ad quantitatem 

movement from j qua li tatem . et non econtra. 
south to noith, t ' 

not from vvest Ideo non est concedendurn quod iste motus, qui tam 
We cannot est velox, erit non velox per eius intensionem; vel 
admit me a nt a econtra tnotus non velox erit velox; quia isti motus 20 

having a sunt diversorum racionem, cum totum genus unius 
certain rapidity . , . „ . . , • , • 

would, if more presupponit totum genus altenus. Et lta videtur michi 

intense, have quotl s icut motus qui est nisus ab oriente in occidens 

none. " > " 

Thus 1 think contrariatur nisui ab occidente in oriens, sic motus 

that eastvvard . , . . , . ... 

and westvvard successivus ab oriente m occidens contranatur motui 2? 

tendencies successivo possibili qui dicit formaliter adquisicionem. 
contradict each r t _ t 

other. Ymaginabile tamen est motus circulares esse, qui si 

And vve can . , c „ j 

tancv circular possent successive messe celo, essent contrarn. bed 
motions that nu ni sex m otuum localium rectorum est motus circu- 

vvould he .... 

contrary if they laris contrarius; ut non ascensui vel descensioni, cuius- 3o 

existed in the ,. , 

sky; but nonc modi sunt motus a borea m austrum, et econtra; nec 

oi the si\ motui recto a dextro in sinistrum vel econtra, ut sunt 
movements — . 

ascension, motus ab oriente in occidens, et econtra; ut motui 
are contrary recto ab ante ad retro et econtra, ut motus a principio 

to thc circular fj ancr i versus Capricornum, vel econtra; eo quod 35 

movcment. r _ t 

quilibet istorum motuum compatitur secum per totum 

motum circularem ; et sic de motibus circularibus 

compacientibus se in eodem subiecto, dum non directe 

fuerit versus differencias oppositas. 

One thing is Suflicit ergo philosopho quod celum per totum sit 40 

certain; in the exemptum ab omni violencia; ex quo verisimile est 
sky there is ' .... . . 

nothing violent. quod tam orbis inferior quam orbis superior descnberet 

tam celeriter circulum sicut modo, subducto alterutro 

illorum motuum Ideo non est de illis, sicut cst in casu 



CAP. IX. LOGTCA. 2"] 

Zenonis, in quo ponitur spacium recte moveri contra 
mobile motum. 

Ulterius concediturquod solfmotusl motu proprio versus We may admit 

• • • • tlint tlic snn 

oriens, tardatur attingere oriens; et sic de alns mirabi- moving 

B 108'' libus conclusionibus sequentibus. | Si tamen motuproprie ^ 18 ^™^ by 

dicto precise moveretur versus oriens, tunc non sic tar- movement, 

daretur; quia moveretur 2 m aliam porcionem circuli reaching the 

versus oriens. eaSt; on " d S ° 

Ulterius conceditur quod descripcio talis non est Also that the 

...... tvt orbit dcscribed 

iomotus, sed unum accidentaliter habens motum. Mec on the ce lestiai 

quelibet adquisicio situs est motus, cum stat aliquod ^.^^Xt 

subito adquirere vel deperdere situm per continuacionem a thing that 

.... . • i moves. 

vel discontinuacionem partis quantitative; ut patet de 
augmentato vel diminuto, de multiplicato, vel de de- 
i5 multiplicato. Motus ergo qui est limitacio passiva etc. Movement, so 
est passio: sed motus formaliter successivus et velox tar . as >*. ls 
videtur michi non esse passio ; sed motus accidentis passion; not 

... ... ,. . movement witli 

passioms, ut motus localis proprie dictus dictt suum actual change 

mobile. vel aliam partem primo moveri localiter, et R in ' p ^ e s e that 

20 per consequens ipsum, vel aliquam eius partem prius the subject or 

fuisse in situ in quo post non est per successivam et ' 0C p C u P j es a 

parcialem situs adquisicionem, ad quam sequitur ad- P la< * ^ >t 

quisicio ubicacionis. Ideo dicit commentator quod com- occupy betoro. 
n , . rr . ., , - • • Averrhoos savs 

ponitur ex multts afhrmacionibus et multis negacioni- that it is ma a e 
25bus; quia tales presupponuntur adesse tanquam prin- up fil ° m "^ 
cipiantes, sed non quantitative componentes, cum sit and negations. 
forma simplex. 

Sed diligenter notandum quod motus quandoque 'Movement' is 

. , . .. • sometimes 

sumitur agregative pro multis motibus agregatis, eciam co n cct i ve , and 

3o discontinuis, vel quo ad tempus vel quo ad subiectum ; ^ e ™ m 5 

sive sint uriius speciei, sive sint disparium specierum: 

et illo modo dictum est progressionem esse motum 

compositum. Ouandoque autem sumitur simpliciter pro sometimes it 
r . ,., ........ . means a 

motu cuius quehbet pars divisibihs vere continuatur m0V ement of 

35 cum reliqua et est eiusdem racionis, ut motus puncti wh ; ^h each 

in equinocciali. Primo modo est augmentacio motus, sequel to the 

. . other. 

et torte omnis motus citra velocissimum. 

Tercio principaliter dividitur motus2 m suas passiones, Movement 

. . i. -c ■ is either 

racione tempons mensurantis; ut ahquis est unirormis un j t01 - m or 

40 et aliquis difFormis; et uterque subdividitur quo ad mij , x ( ;' l l m d i j 1 its 

subiectum et quo ad temnus. Quo ad subiectum est snbject ii each 
^ part of the 



3. motus deest B. 3q. coniormis B. 



28 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

thing moved motus uniformis, quando quelibet pars eius quantitativa 

vclocity;' q uo ad molem est eque velox sicut aliqua talis, sicut est 

de motu lineari per equinoccialem circulum subiectato. 

varied in its Et dicitur difformis quo ad subiectum, quando una 

subject, lf one e j us p ars quantitativa 2 m molem est reliqua tali velocior, 5 

part moves 11 ... " . - 

faster; ut est de motu colubri. Dicitur autem motus uniformis 

time ifthe q uo a d tempus, quando quelibet pars quantitativa quo 

velocity is the a j successionem, que non est pars quo ad molem, est 

same at everv ' n * " ' 

partoftime; eque velox ut aliqua talis; sicut est de toto motu primi 
velocity is celi. Sed difformis dicitur quo ad tempus, quando una 10 
greater or less temporis pars successiva est reliqua parte successiva 

111 tlie ditlerent ... . n r 

parts of time. subiecti primo moti velocior; ut motus naturales gravium 
These temporal et levium, qui velocitantur in fine. Omne autem suc- 

and quantitative ce ssivum extensum habet 2 ces partes quantitativas, sicut 
parts are equal . . . " 

to the whole 2 cem quantitatem ; scilicet quo ad molem et quo adir 

but the first are tempus. Et conveniunt iste partes in hoc quod utraque 

equal in subiective, qua pars, est minor suo toto; ut medietas 
quantitv, and _ ' n r » _ » 

the second in successiva motus est par toti motui et toti subiecto 

duration. m , ... m 

2 m molem, et quantumlibet parva pars motus*2 m mo- 
lem est equalis toti motui quo ad duracionem; et sic 20 
iste equalitates et inequalitates dicunter equivoce. 
A humble Humilis tamen logicus, non | querens apparenciam B 109" 

grin?^ha™tne sophisticam, concederet quod infinitum parva pars 
part is equai to quantitativa motus et suum totum sunt equalia, et tamen 

and yet less n . . l 

than the whole. totum illud est quantumhbet maius sua llla parte. Unde, 2? 
tocall temporal propter istas equivocas magnitudines distingwendas, 
parts duranon, vocatur una pars quo ad successionem vel diuturni- 

and . . . . 

quantitative, tatem : et eius magnitudo vocatur dmturnitas. Et alia 

vocatur pars quo ad molem ; et eius magnitudo propter 

Magnitude, famositatem vocatur simpliciter magnitudo motus. Magni- 3o 

1 to°quantity, L " tudo enim competit methaphoiice magnitudini corporee, 

might.be , sicut multitudo convenit numero. Aliter enim dicit 
lnconvementlv ... 

appiied to tinie. habens hoc pro mconvenienti palam sequi quod quehbet 
movement^may pars celi ; eciam indivisibilis, esset quantumlibet magna, 

be uniform and qu j a durative equalis suo toti : quod equivocans sine?? 

vaned trom f * \ l 

different points inconvenienti concederet. Patet eciam quod motus um- 

the^movemem formis est quantumlibet difformis, et e converso. Nam 

oftheskyand m otus celi est uniformis, quo ad tempus, et difformis 
a falling stone. . ' .... 

Another quo ad subiectum, et motus gravis est dmormis quo 

varied a ^ tempus et uniformis quo ad subiectum. 40 

movements: Sed motuum difformium est ulterior divisio. Nam 

a) utii/oim/y . , ,. ..~. 

aliquis est uniformiter dtftormis, et ahus diftormiter 

6. coluri IJ. 17. 9" B. 29. / pro est B. 



CAP. IX. I.OGICA. 29 

difformis. Et hoc dupliciter: vel quo ad subiectum, vel and b) vuriabiy 

ad tempus. Dicitur autem motus uniformiter difformis xhis too" is 

quo ad subiectum, quando cuiuslibet partis sue quan- ^J^^f^thc 

titative quo ad molem gradus intensissimus tante excedit subjeci or 
, . .. ,. . ,. ,. ,- (2) thc time. 

n gradum eius medium, quante ahcuius tahs partis equalis l7) ,, It ,„ 

sxadus intensissimus excedit gradum eius medium. Et "?'^ m, . y u- 

talis motus simpliciter uniformiter difformes non mo- subject; 

ventur nisi lineariter. Nam mota spera, centro eius either 

,., . . . . absolutely, as 

quiescente, quehbet eius semidyameter sic moveretur: Ihe diameter of 

iosed de qualibet linea secante dyametros difformiter ^ 1 ^™/ 
mota foret falsum quod uniformiter difformiter move- sphere;' 
retur. Et cum motus corporum secuntur in velocitate 
motus suarum linearum et superficierum, patet quod 
partes quantitative talium sperarum obliquate valde 

i5 diversificantur in difformitatibus suorum motuum. Est 
ergo corpus dare uniformiter difformiter motum 2 m quid, 
quando cuiuslibet sue partis quantitative gradus inten- 
sissimus tantum excedit gradum eius medium quante 
alicuius sue partis equalis et simillime in figura et or partially, as 

20 posicione gradus intensissimus excedit gradum eius w hich certain 
medium: cuiusmodi sunt corpora quorum partes lineares ,1Ilc tnL movc 
uniformiter difformiter moventur. Sed uniformiter diftor- (2) Unjformly 

. . .... . varied in time, 

mis motus quo ad tempus est cuius cuiushbet partis wnfin tne 

quantitative quo ad successionem gradus eius intensissi- ^jfj",^ 

23 mus tante excederet ^radum eius medium, quante mean vejocity 
... ,. . "" ,. , . ■ r.as much in one 

ahcuius tahs partis equahs gradus mtensissimus excedit qua ntirative 

eradum eius medium. Est autem motus difformiter P art a j; m an )' 

difformis quo ad subiectum vel tempus motus difformis 

cuius difformitas est difformis. Potest autem dici quod b) a) Variably 

,.„, . ,. -r . , 1 ■ varied in the 

3o motus difiormiter difiormis, tam quo ad subiectum su bject ; (2) in 

quam quo ad tempus, est dupliciter; vel sic quod timc - 

quelibet eius pars quantitativa continue magna sit dif- Herc there can 

B ioo b formis, vel sic quod quotlibet eius partes sint | difformes; modes of 

et hoc contingit infinitis modis variari. Et sicut ex v a a nd :1t n °J v ; 

^parte motus quo ad molem, et parte motus quo ad species 01 

„ . • movement can 

tempus potest fieri pars motus ex utnsque composita, be found 

ita ex motu difformi quo ad tempus et motu difformi indefinitely. 
quo ad subiectum et quo ad tempus; et ita mixtim in 
aliis divisionibus. 

40 Sed ista dicta consecuntur tria dubia hic breviter Three 

pertractanda. Primum, Si possibile est motum vel tale qiK 



iy. fihme U. 



30 JOHANNIS WYCI.IK CAP. IX. 

I. will bc dealt successivum esse. 2 m : Si continuum componitur ex non 

next chapter. quantis, et 3 111 : Penes quid ab effectu possunt regulariter 

attendi velocitates motuum. Primum tangetur proximo 

capitulo,, supponendo talia successiva esse et ampliando 

verba de presenti. quantum oportet, loquendo de suc- 3 

cessivis. 

Question II: Pro 2° argumentatur de punctis que requiruntur 

continuous aa " esse Hnee, tanquam priores naturaliter toto genere 

quantity is h nee . Ergo sunt cause linee, et non extrinsece; ereo 
made up of . D . 

points. ' intrinsece et per consequens partes. Ahter enim omnes 10 
naturaHy S prior partes illius continui forent divisibiles; et tamen non 
rohnes; so haberent partes nec partem, ut prius deductum est. Et 

tnev cause . r . 

them, and sic concludendum esset quod iste partes componunt 
intrinsically ; so ■ . • . 

ihey are parts et causant se tpsas, et sunt priores et postenores 

ot tlie lincs. 2 ra infinitos gradus quam ipsemet sunt. Nec valet dicere i5 
As the instant quod non omnia sunt danda, ut alibi dictum est; nec 
^oVtime^and & est rnaior racio quare instans est principiurn temporis 

unity of j pso p r ius, et requisitum ad suum esse, sicut et unitas 
number, so is r ' ^ 

the point the se habet ad numefum, quin per tdem punctus sic se 

PI the Ci Cn C e° f habet ad lineam. 20 

2. If not, all Similiter: aliter contingeret auferri punctum a linea 
a iine P could 'be continuata cum alia, non plus auferendo; et per idem 

successivety quemlibet punctum linee contineit auferri, et sic omnes, 
taken trom lt, n r & ' . .... 

without cum hoc quod maneat eadem linea; et sic quthbet 

s ^ 01 ]^" 1 ^ 8 lts punctus linee per accidens continuat unam eius partem 25 

Thns every cum a ha. Sed cum punctus sitaccidens, oportet [utl aliquod 
point would be . ' , . , 

an accident as eius subiectum adequatum per se subiectat tales de- 

substance ^in nominaciones quales punctus accidentaliter recipit; ut 
which it exists. m0 veri, quiescere etc. Substancia ergo per se subiectans 

liut this is ' l . ... 

impossible. punctum contmuantem partes hnee per se pnnctpiat 3o 
illam lineam ; et cum illa non possunt esse sine tali 
puncto, patet quod nullus punctus potest auferri a 
linea, eadem manente ; quia sic contingeret corrumpere 
omnem punctum corporeitatis dande, servando illam. 
Continuatis ergo duabus pyramidibus, erunt puncta35 
conalia immediata. 

3. There musi Similiter de inmediacione ubicacionum vel situum 
C 'poinis' 1 ^ indivisibilium, patet quod est dare tales inmediatas. 

immediate, i. e. N am est dare duo puncta inmediata, ut patet de cor- 

ha\ mg no ' r 

space between ponbus tangentibus se 2™ puncta. Sicut ergo talia 4') 

'uvobodks puncta sunt inmediata, sic ubicaciones vcl situaciones 



1 - ut Jecst !'». 



CAP. IX. LOGIGA. 3 l 

eorum sunt inmediate. Et, cum illi situs manent ex- toucn eacn 

nunctantes alia puncta, patet quod quandocunque alter otner in ° ne 

i . r r . ... pomt only, 

eorum" erit occupatus aliquo punctali intra corpus, we have t\\o 
,. •• . . ,• •, • • ,• . . distinct points 

rehquus ent occupatus punctali sibi inmediato; et per tnat toucn eacll 

5 idem sequitur quod corpus pyramidis tangens medium t i° tne o ' i 

punctum B superficici plane eque distantis superficiei a pyramid is 

orizontes, est superior quam B, cum tota pyramis per p po int B^of a° 

totum sit supra B; et per idem, iacente illa pyramide surfacc, its top 

r ' f i W1 " ^ c abovc 

super B planum, contingit ponere punctum conalem B ; the top ot 
ioalterius pyramidis super primam pyramidem, et sic in pyramid^maj 

infinitum; ita quod ad omnem punctum linee erecte be placed 

' . ~ r . above its top. 

B iio a super medium punctum B sit conus umus pyra- and so on, till 

• .. a line is 

mtdts. formed. 

Similiter de instantibus; videtur quod erunt inme- +. There musi 

. ,. • ■ , i , • be immediatc 

i.idiata, quta est dare duo, quorum unum durabit usque instants ; iov 

ad B instans exclusive, et aliud durabit usque ad illud 'J two Dein ? s 

' " last, one till 

instans inclusive, et non ultra. Et certum est quod est the instant B 

, ,• , , • t. exclusivelv, 

dare quandiu utrumque durabit ; quia ahter non esset anct tne ther 

dare quam senex aliquis erit, aut quam diuturnum inclusively, the 

" n . n . .. . latter will last 

2o erit aliquod successivum. Et sic, demtis alns supenus longer. 

tactis, certum est quod unum durabit diucius vel ultra 

reliquum per unum instans; quia aliter non essem senior 

quam ante fui, cum ante fui ita senex precise sicut 

homo qui incepit esse pro primo instanti mei, et nunc 

25 desinit esse. Et idem sequitur, si continue intendam Thc samc 

n ' . consequence 

motum meum vel actum merendt, et stem sub gradu flows from 
actus quem nunc habeo, et uno alio merente exclusive merit ' 

usque ad hoc instans, et nunc decedente. Deus enim exclusiyeiy or 
. . . . ... mchisivelv 

scit tales premiare proporcionaliter ad intensissimos up to a given 

3o gradus suorum meritorum; quia aliter noceret homini can remunerate 

quod continuasset actum bonum, cum plus premiaretur one mstant of 
n ..... ment. 

merendo solum 2 a medietate sut actus meritoru. Deus 

ergo premiabit quemcunque 2 m intensissimum gradum 

sui meriti, si non ponat obicem. 

35 Et conformiter videtur quod contineit unum dare 5 - Let us , 

.... . suppose the 

ultra B mstans per indivisibile, ut talem ventatem: A truth: A 

• . »■ /-. , r^ toitches somc 

tangit aliquem punctian C, posito quod C sit nomen « / w / ,,/ c. 

commune ad primam medietatem dati possibilis, et ad C si^iiiivin- ihe 

r . .... nrst hall ot 

quamlibet partem imparem 2 C medietatts dtvtse contra a line and all 

40 medium punctum; et quod A in B instanti primo divisions ol the 

second halt; 



c ^, 



1—2. exptates B. 5. ta n8 B. 20. dem 1 '' B. 21. et certuni B. 

20. zfte pro et stem B. 



32 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

and that A gets deveniat ad mcdium punctum, continuando uniformiter 
the hrst^halHn motum suum super omnes partes proporcionales 2° me- 

the instant B: dietatis: tunc patet quod A tangere C manebit usque 

then the . l . n ,. ° _ . . ^ 

proposition will ad B mstans, et mmediate post B mstans erit : ergo 

immediatdy duracio sua erit inmediata B instanti, ante et post; 5 - 
before B, at'B, et per Jdem notest Deus proporcionare infinita taliter 

and r , . ... . ,. 

immediately se extendencia per descnpciones situum punctuahum 

inmediatorum vel quomodolibet aliter. 

There are also Similiter est dare motus indivisibiles quo ad dura- 
indivisible .... , - ,„ 

movements; cionem mmediate succedentes; ergo et mensuras mstan- IO 
also'ind e iv e isib?e taneas, ipsos mensurantes. Antecedens patet de divisioni- 

instants to Dus superiicierum inmediatarum in corporibus contiguis 
measure tliem . r . . ,. . 

by. dividendis continue; ut, posito quod A dividens pnmo, 

divide two dividat superficiem B aeris, et post superficiem inme- 

contiguous diatam C aque: patet quod dividentur distinctis divi- i:> 
surfaces, v. g. . . r _ . . . 

air and water, siombus, pan endencia qua aliqua superncies dividetur 

l two distmct 6 appropriata divisione. Et constat, cum divisio ponit 

divisions, dividi aliquid de presenti, quod est dare instancia in- 

theretore ciii . . . ... 

indivisible mediata in quibus erit ita quod hoc dividens dividit 

m one™ urface m i stam superficiem. Aliter enim dividens divideret quot- 20 
to another. libet superficies quas nunquam tangeret, ut infimam 

And the *■ 

division of superficiam B pro illo instanti in quo tanget C. Et 

ta e ke Cl place S at nunquam tangeret illam, nisi forte in instanti inmediate 

separate precedente; sicut tota divisio B terminabitur inclusive 

1 n st i n t s 

ad illud instans in quo infima eius superficies dividetur, a5 

cum continue usque ad illud instans manebit, et non 

This argument | n [[[ ye \ nost iH u d propter nisum agentis. Et idem 
holds in many . ' . r r . ° . . 

othcr cases," sequitur de luminibus et quantitatibus qui mnovabuntur 

v. g. in the subito pro quolibet instanti istius hore 2 m se tota, dc 

hypothesis pyramide circumrotata super multitudine punctorum 3o 
that were (>od r - . ,. , _. 

successiveiy per se servatorum sine hnea; ut posito quod Deus 

and^e-create annichilet Sortem, et post vivificet illum, et 3 adnichilet, 

the same e t sic sine fine, patet quod, subductis omnibus motibus 

mdividual , p • ■ 

eternaiiy, preter tales, foret tempus; quia pnus et postenus suc- 

th of S m C e C dfa S te n cessivum; et cum tempus se habet ad divisibilitatem 35 

creations and s i cut motus et eius materia, patet quod illud tempus 
annihilations •• 

would be time. componetur ex mstantibus. 

Note that J7 t hi c m iror quare theologi admittunt casum ultimum, 

theologians l T ^ 

admit the et tamen dicunt quod Deus non potest aurerre punctum 

tlnsTiy^lliheMs, a linca | nisi addiderit alium, nec continuare duas B 110 

and are yet so Hneas ad invicem, nisi corrumpendo puncta extremalia 
inconsistent as v x 

to dcny that. 



11. andj B i5. d v l B 28. Imibri B, J8. ca"'ulti" 



CAP. IX. LOGICA. 33 

et generando terminum communem, cum summe libere He could take 

,■ • , •,-, .one point from 

contradictone agit ad extra; et quihbet punctus potest a |j ne w ithout 
per se esse dependens ab alio. adding another. 

Similiter, ex modo loquendi de difFormitate motuum 6 - Again; 

7 . . eveiy umiormlv 

5 quo ad tempus, patet idem. Nam motus uniformiter vaned motion 
.•rr . • , ,. • , , must include 

difformis, m quantum tahs, terminatur ad gradum tne degree of 

inclusive; quia aliter non esset dare gradum eis inten- mtensityat 

' ~ . ^ which u 

sissimus vel medium, et per consequens non esset de- arrives. 

scriptibilis aliqua descripcione; quia dicere quod gradus 

ioad quem terminatur exclusive, qui non est in mobili, 

mensurat eius velocitatem vel uniformitatem, est plana 

contradiccio, cum medium requirat extrema illius cuius 

est medium. Et dicere quod gradus medius, qui non est 

extremum vel terminus illius motus, est plane de- 

i? mencie. 

Gradus ergo medius motus uniformiter diftbrmis Thus, when 

quo ad tempus. erit gradus utriusque medietatis suc- halfits 

cessive; quia aliter non continuaret unam medietatem mtensity, there 

' ." . . . . musi be thc 

latitudinis cum alia. Continua enim sunt talia quorum same degree 
, . u„ c • • ot' intensitv ior 

20 ultima sunt unum : ut agregatum ex 2 DUS termims con- ti ie end ofthe 

tinuatorum est unum commune utrique continuatorum first and the 

n p _ beginnmg ot 

2 m partes eius. Nichil enim continuat primo aliud cum the second half. 

.. • • r • •,,• , • Otherwisc 

alio, nisi ruent llhus quod continuat; ut punctus non t | ie movement 

est terminus communis lineis ipso continuatis, nisi sit w ™L d tin 1 ° e j be 

25 punctus utriusque illorum. Et ita, generaliter loquendo 

de continuacione, terminacione et velocitate successivo- 

rum incidit homo, velit, nolit, in istam sentenciam. 

Sic enim ponunt auctores quod habitantes sub polis ,. Il . lu: : tra ' l " ll 1 "' 
r ^ _ r this by thc tact 

zodiaci habent duos dies in anno, in quorum uno that at thc 

3o habent instans pro nocte, et in altero instans pro die, i s once a year 

emereentibus illis subito ex siqnis. Et illud plane patet a mght, and 
f p . once a day, 

ex hoc quod sol, describendo tropicum estiwum, solum of but one 

per instans tanget zodiacum fixum illo die; et cum duration. 

zodiacus fixus sit orizon habitantibus sub circulo artico, 
33sequitur quod solum per instans deficit sol in illa die 

ab existencia supraorizontaliter habitancium ; et ita per 

idem instans vel agregatum ex paucis instantibus, erit 

illis nox. Supponatur enim |definicio] quid nominis ter- 

minorum, modo quo auctores locuntur. 
40 Similiter, ut credo, nullus theologus negaret quin 7 ahsolute]v' 

Deus de potencia absoluta potest facere substanciam speaking make 

a substance of 

the size of a 

poinl : 

29. }o ci li. 32. fpicu B. 38. definicio deest B. 



34 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

punctalem, vel condensando, vel noviter causando. vel 

3" faciendo spiritum esse in situ punctali et annichilando 

omnem aliam creaturam preter talem spiritum servatum 

immotum; et tunc patet quod punctualitas vel punctus, 

que est substancia huiusmodi esse punctalis, est actus 5 

positivus [in] illa substancia, sive sit separabile sive 

and He can inseparabile. Punctus ergo potest esse. Nec dubium 

sev^a" of^such quin, si Deus potest unum punctale producere, potest 

points so as to et quodlibet iuxtaponere. Nec dubium quin situs essent 

touch each ^ , . . . . , . 

other. correspondenter mxtapositi, cum situs sit subiectum io 
And thus out situari. Et ultra patet quod Deus potest ex talibus non 
inextended quantis facere unum quantum : quod sic ostenditur 

substances, an argumento ad hominem. Creet Deus ad omnem situm 
extended . .. , , 

substance punctalem mundi unam substanciam punctalem, et 

"suPDoseThat 2 ' annichilet post omnem substanciam continuam, servando i3 
God created punctales substancias inmotas; et patet quod Deus est 

such substances r ,, , .... ... 

in every point adhuc per tantum locum sicut tuit rn pnncipio, et per 

and SP then consequens est tantus locus; vel saltem contingit tantum 

annihilated locum fieri ex illis punctalibus, sicut prius. Aliter enim 

all continued ... , _ i- „ 

substance. non esset distancia, nec punctuale tiuens super alia 20 
remaiiTas 1 '» punctualia posset moveri localiter; ut iste globus suc- 

was, and the cessive circumductus, causaret duracionem successivam. 
things in space _ .... . 

also; Posito ergo quocunque tah accidente continuo, oportet 

ponere subiectum eius continuum, et illud esset com- 

positum ex punctalibus, quia illa forent eius principia 25 

Andifthisis intrinseca. Nec dubito quin, admisso hoc pro possi-Bm a 

1 defy S a_y e, onc bili, omnes philosophi mundi non haberent infallibilem 

to pVove that evidenciam ad concludendum quod non est sic de facto. 

it is not so at ... , , . 

present: Nam, contormiter sicut tunc respondendum esset ad 

^asauist 1 ?" 18 argumenta in oppositum, respondendum est et nunc. 3o 

would have Nj ec adhuc areuraentum plus concludit nunc quam tunc 
to bc retuted , , ... . 

then as we concluderet, nec expenencia, vel auctontas, vel quivis 
•^™^^ 6 !^» alius locus efficacius probat nunc quod non sic 

IIOW, allQ JIC * * 

of no more est, quam tunc probaret. Et negans puncta vel 

value now than ,. ? ,. ....... , , • ~- 

ihcy would bc taha lndivisibilia esse, nec vere loquitur de mstanti ^3 

,l,en- temporis nec de motibus subitis, et generaliter de 

continuacionibus accidencium. Nec arguet efficaciter 

contra ponentes composicionem continui ex non quantis, 

nisi prius stabiliret nullum huiusmodi posse esse: quod 

faciendo nimis diu exceptaret principale intentum. 40 

Thc truth that Argumentando eciam pro isto puncto, multum expedit 

fEifn» 8 .» habere concessum quod omnia preterita vel futura sunt 

IllllIIc dlc l l 

present to God, 

'i. iu deest B, 12. o r B. 



CAP. IX. LOGICA. 35 

Deo presencia: tunc enim scquitur omnc quod erit js of great use 

.... . . ... • , !•' ■ i in this matter. 

ahqualiter, lpsum est taliter; et per idem, si aliquid 

dividet superficiem, vel erit summe propinquum ipsum, 
sic sc habet: et hoc multum valet pro intento. 
5 In oppositum est philosophus 6° phisicorum, 3 de F A.ris?otfe ' h? ' 
celo, et primo de generacione, per multas pregnantes many places, 

. , • jt£ -i r% seems to 

raciones et consideraciones dirhctles contra Democntum contradict this. 

et Platonem : ut puta de tactu, de mediacione cuius- 
cunque continui, de divisione cuiuscunque continui in 
lojnfinitum, de continuacione indivisibilis cum alio, et 
multis similibus que postea tangentur. 

Sed ad illud respondet Linconiensis, dicens quod „ But , 

" . ' ~ Grosseteste 

Aristoteles intellexit nullum continuum distincte sensi- points out that 

... . . Aristotle has in 

bue componi ex non quantis tanquam partes eius nu- m j niJ tnat 
t5 meralibus. Et vocantur partes numerales partes quan- Y«i°*/ S 
titative, que aliquociens hnite quo ad hominem sumpte continuous; 

• n ^ 1 .. .. ■ and that, ot 

constituunt suum totum, vel maius; et tamen tmpossi- course) cannot 
bile est non quantum esse partem vel componere con- be . com P°sed ot 

" ' ' mextended 

tinuum sic sensibile. Verumptamen apud Deum est paits, such that 

, we can 

20 notum ex quot non quantis mundus componitur, et distinguish or 

quecunque pars eius corporea; sicut notum est sibi Rut^Goc^ca'- 
quota pars quantitativa anguli recti est angulus contin- as He knows' 

_ ... _ . „ , what part of a 

gencie quam Euclides, 3 elementorum 25 , demonstrat rightangleis 
csse minimam speciem angulorum, et partem anguli thc s c m n H 5 s 5 h of 
25 rectilinei. E2t sic dicit Aristoteles, primo posteriorum, 'angle of 

.. • • j-cc continence. 

punctam esse causam linee, cum ponitur m eius dim- Aristotle 

nicione tanquam prius naturaliter. Ideo dicit Linconiensis adlll ! ts that the 

" . r . .... point causes 

quod ista opinio non contranatur sensui Anstotehs, the line. 

sed sequitur ex eodem. Nec est possibile punctuale only^Tnot 3 
3otaneere vel continuari cum aliquo 2 m intellectum quem opposed to his 

~ n ^ doctnne, but 

Aristoteles exponit de termino; quia supponit omne tale iollows from it. 
habere ultimum. 

Verumtamen unum indivisibile potest tangere reli- Onc point can, 

, , . • j j in a wide sense 

quum, large loquendo; quia esse ad eundem situm t0(icll ano ther, 
35 indivisibilem positum cum alio; et sic potest continuari »■ c - bc in the 

1 ' •» . same place 

cum alio large loquendo, quia facere unum continuum with it. 

,. r-, • hnt 1 »i - u~» A collection ot 

cum alio. Et compositum ex 3 DU!> punctts, vel quotlibet po j nts j n oc id 

number can 
have halves ; 



2 1 . miam B. 3o. it Tm B. 3i. det'uno B. 3^. oe B. 

22 — 23. Angulus contingencie. We find further on (p. 48), 
that the angle of continence is the one formed bv a circle tan- 
gent to a right line. 

3* 



36 JOHANNIS WYCI.IF 



<:ak ix. 



for in onu imparibus, habet medietates; quia sicut medium dupli- 
Se must ^not" «^iter dicitur, vel per abnegacionem extremorum, vel 

necessarily bc p er e que distanciam ab extremis, sic est dare duplicem 
equal, r . ... ,. ... 

though in medietatem : scihcet, medietatem, que est pars simph- 
an °niust. 5 citer subdupla ad indivisibiliter plus vel minus suo tota 5 
(et taliter loquitur arithmeticus de medietate maiori et 
medietate minori numeri imparis). Et 2° modo, sed non 
primo, habet omnis quantitas medietates, i. e. duas 
partes quantitativas incommunicantes, quarum neutra 
indivisibiliter excedit reliquam totum equaliter constitu- i<> 
entes, licet ternarius et omnis quantitas habeat duas 
medietates equales ad alium sensum. 
Aristotle Nec demonstrat Aristoteles oppositum, sicut nec de- 

''contrary to' 8 monstrat, si aliquod sit instans, ipsum est principium 
T tr )if- unius temporis I et finis alterius ; cum primum instans B 1 

Neither . . ' , , r . ,. . . 

geometricians non precessit mstans vel tempus, sed capit alias signi- 

philosophers ficaciones ex famosis modis loquendi philosophorum 

liave anything naturalium, quorum non interest tractare de partibus 

to do here, for ,.,?,., , . ... , 

thev consider punctuahbus ni phuosophia naturali, m qua demonstratur 
beionfintfto causa per effectus, demonstracione quia est, cuius prin- 20 
experience and c ipium est experiencia vel sensus. Punctus autem non 

scnsc 

Now the point est sensibilis vel ymaginabilis; ideo tractatus eius non 
1S 'nor^even 1 ' 16 ' pertinerit specialiter geometre, qui solum de ymagina- 

imaginable; bilibus pertractat directe, sicut nec naturali philo- 
it belongs to , {, . .,, , , 

the province sopho. Sed lllud conservandum est metaphysico et 2? 
meta P °hysics. aristotelico. 

No number of Unde impossibiie est quod aliquis numerus substan- 
points^can be ciarum vel punctorum, vel aliud preter deum sit simpli- 
infinite: God citer infinitum, cum omnis talis numerus habet deum 

alone is so. . . 

God knows hnem suum extrinsecus finientem et ultimum eius punc- - , <> 
points^go^to iu ale finiens intrinsecus. Ymmo deus satis noscit quo- 

make up a modo omne quadratum per se sensibile inteeratur ex 
sqnare or anv ... .... . ,. . ., .... 

other figure partibus mimmis et pnncipns eorum lndivisibihbus 

perceived by cumulatis. Et sic dicitur de qualibet alia figura prin- 

the senses. cipiata ab indivisibilibus primi numeri, ut figurati. 35 

Novit eciam in qua proporcione quicunque numerus 

punctorum se habet ad alium: et de istis habemus nos 

11 onc . inseparabilem ignoranciam. Scimus tamen quod, si una 
linev.g.is , 

twice as long linea fuerit 2P la ad aliam, tunc numerus punctorum 
contains twice ems est <l u pl ex a d numerum punctorum alterius : et sic 4° 
as many ,je similibus. Verumptamen non possumus scire nisi 

points; 
but we cannot 
know exactlv 

u. abne" 1 " i>. 7. isto pro 2° B. 23—24. yniag b ' B. 26.aris 00 B. 

32. 4«" B. 33—34. expt-f B. 



CAP. IX. LOGICA. 37 

sciencia confusa et communiter dicta aliquod tale ante- that it is twice 
cedens; ut nemo mundi scit distincte quantum est hoc j n d| e d anything 

corpus, quodcunque demonstretur ; quam velox est iste ielative to size. 
r n ' * . . . movement, otc. 

motus; quod hoc est medium mstans, vel pnncipium 

: huius diei. Et sic de aliis singulis que supponimus 

taliter se habere, quando contingit nos loqui de talibus 

illis. Ideo dixerunt philosophi quod de singularibus, 

propter suam infinitatem, non est sciencia. Omnem ergo «infinite' is a 

numerum qui excedit ingenium nostrum ad aptandum term we . use 
" D . ' . tor denoting a 

insibi terminum specihcum naturalem vocamus lnfinitum, number in- 

r ,. ,. • -c • conceivablv 

sicut protunditas maris dicitur in una signincacione great- ' 
esse infinita; et talia que sunt hominibus inmensura- lf 1S in tn ' s 

' p- . sense ot 

bilia et illa voco infinita 2 m quid, vel quo ad homi- relative 

. . «•■ , infinitude that 

nem, et tta tntelhgo quandocunque pono numerum | eni p] ov jt 

i5infinitum. when ■P e «k» n e 

01 nnmber. 
Unde, ymaginato quod Deus successive addat ad A Snppose that 

punctum alia puncta, continuando unam lineam, est po int to 

dare instans quando numerus punctorum erit 2 m quid another soas 

. . n . . . to make a Ime, 

iniinitus uni, et quando erit 2 m quid mfinitus alteri ; there will come 

20 et sic diversi (2 m perspicacitatem suam) habebunt diver- the ^mJbeMs 

sos maximos numeros illis iinitos, et diversos numeros infinite to one 
. . . . . „ . . . . man, and then 

minimos lllis innnitos. Nec est mconveniens unitatem to another, 

, ,. , , ^ c j according to 

additam vel subtractam a numero racere quod quis | lis powe r ot 
non sufficiat distincte totum apprehendere confuse, cum conceiving it; 

i- -ii r ■ an " t,le 

25 cognoscatur de quocunque tali quod lllud esset finitum ; addition of a 
et si esset duplicatum, quadruplatum; et sic quamdiu makes the 
scivero numerare. Est ergo dare maximum numerum differencc 

. between 

quem quis potest distincte simul apprehendere, et nullum infinite and 
numerum sibi infinitum excedentem solum per unitatem ' sense . 
3o quem non sufficit distincte apprehendere. Omne enim Tnc greatest 

. . . ., . . . . possible 

disttncte sensibile conttnet ultra hoc quod scio distincte number of ages 
calculare indivisibilia 2 m quid infinita. Unde maxima 'infmberf 
multitudo evorum est numerus maximus possibilis, sed l' 10 , 11 ? 11 l } me , ls 

. , . . . mhnite in the 

hnitus, et per consequens multitudo mstancium, ter- future, it is not 

35 minorum, vel parcium talium quaremlibet est finita; nor °i s it ° t aii 

licet tempus sit infinitum a parte post, quo ad finem infinite in the 

, . , ? , past. 

lntrmsecum, sed non quo ad hnem extrmsecum (qui 

est Deus) omnium novissimum. Et sic dicitur de pro- 

porcionibus quod repugnat aliquam esse simpliciter 

40 infinitam. Tempus ergo est sic infinitum a parte post; 

sed non concipio quod aliquid possit esse sic infinitum 



nnii B, 36, ap_p< B. 



3» JOHANNIS WYCI.IF CAP. IX. 

a parte prius, nec quod aliquod tempus posset anterio- 
I cannot rari ; nec quod linea simpliciter infinita 2 m unum 

conceive ot a . . . ,.,«.,. • r> s 

straight line extremum possit circumduct vel figi aliter termino o "2 
'"formi^n^ "^' ^ xo P ro P ius P er eius talem amocionem, ut communiter 

circumference ymaginamur homines. Unde satis est pro sensu philo- 5 
or having an ,. , . . . , ,. . .,., 

end anywhere, sophi quod omne continuum sit 2 m quid divisibile m 

We that S the mit ' n fi n ' tum et ultra omnem numerum finitum a viatore 
extended is distincte noscibilem. Unde volens argumentare infini- 
'divisible tatem simpliciter per communes exponentes, nunquam 
relatively to us ; p rOD abit illum saltum monstruosum : et sic in infinitum. io 

no other r 

infinitude of Sed do ultimum cuiuscunque corporis, superficiei, linee, 

division can be . a . . . _ . . , 

proved. ve l nniti termino mtnnseco. Et patet solucio ad pnmam 

racionem factam. 

Second 2° principaliter areumentatur quod nullum infinitum 

Objection. ,. . • • a i- j i- 

All 'infinites', sit rehquo maius; quia sit A hnea pedabs, cuius puncta i? 
th^theorv s ' nt su bdupla in multitudine ad lineam [B] bipedalem ; 

contain the et pono quod C [etl D, uniformiter movendo, describant 
same number . ,. , L J . , . . , 

of points. For lstas hneas adequate m hora : et tunc videtur quod tot 

lf u J° s m ° e b r ,les precise puncta tangeret C in ista hora sicut D, quia 

spaces utrinque precise tot quot instancia erunt in ista hora; 20 
respectively , ,.. . . , 

equal to 1 and e ° quod pro quohbet mstanti tanget solum unum 

1 hou/for The novu m punctum. Cum ergo quecunque sint equalia 

same number alicui tercio sunt equalia inter se videtur quod uterque 

of instants) . .,.,.. 

they pass over maximus numerus punctorum sit equahs alteri, sicut est 

number^of e qualis maximo numero instancium huius hore. Et idem 2? 
poinu. deducitur, ponendo A et B circulari concentrice; tunc 

Or if the two . r • r> • 1 

lines A and B precise tot puncta sunt m B quot sunt semidyametn 
circumferences aD '^° ac ^ centrum ; et tot sunt puncta in A: quia que- 
of concentrical Hbet talis dyameter tanaeret in A disparem punctum, 

ci rclcs thcn . c . 

there are as sicut tangit in B, cum omnes tales pnmo concurent 3o 
n p a !!- v S.TJi^i» m centro, eo quod aliter non esset recte. Et idem 
radii of its deducitur de infinitis punctis existentibus in eodem situ 

circle * . . ■ .. • 

and just' as indivisibili applicatis mfinitis pyramidahbus 2 m conos 
many m A; ac j eundem punctum in aere. Et ad id fiunt multa 

101 tne lauii r 

are the same argumenta mathematicalia et geometricalia, reducendo 35 
centre opposita conclusione io me et cuiuslibet conclusionis 

ItisZrtrue Euclidis - 

that either ot Et hic dicitur quod claudit contradiccionem C et D 

the mobiles ,., . . , . , 

passes over pro quohbet mstanti huius hore tangere novum punc- 
one ^nstant tum ' sic tarde movendo. Pro quo notandum quod^o 



1. appq B. it>. B deest B. 17. et deest B. 35. redu d0 B. 

36. Q n « B. 



CAP. IX. T.OGICA. 39 

dato puncto velocissime moto qui, gracia exempli, sit Alonc the 
punctus equinoxialis; ille pro quolibet instanti temporrs pmSt^fntoe 

adquirit et deperdit situm punctalem et nullus alius sk . v P as ses over 
,. .... . . one point ln 

tardius motus; sed ahquis exceptat per duo mstancia, each instant; 

5 aliquis per 4 01 ' instancia, et sic proporcionaliter 2 m quod all others pass 

tardius movetur illo. Nam motus celi est minimus pos- according^as 

sibilis quo ad multum de situ describendum in narvo they move 

... ..... .,, slower, for the 

tempore, eo quod est velocisstmus possibihs: et llle est movement of 
mensura omnium aliorum motuum; non solum regu- mos/rapid 

lolariter dictus mensurare tempus et aliorum motuum possibie 

* . and not onlv 

quantitates, sed erhctens omnes ahos motus propnos, is taken to 

cum, cessante illo motu, cessarent alteraciones et motus ^eanyljcies 

locales quicunque mobilium non intellectivorum. Patet nieasure all 

^ 1 others. 

ergo quod quihoet punctus recte motus vel circulanter 

i5per horam tardius quam punctus velocissime motus, 

tanto pauciores situs adequate describet. quanto tardius 

movebitur. 

Et ex istis potest patere. cum nichil potest velocius Note that this 

moveri motu successivo quam movetur equinoccialis, a t 8 r 'u t " that the"* 

20 et cum Deus non potest creare maiorem mundum quam worid cannot 

1 . ^ be greater than 

potest circumducere, sequitur quod non maior mundus it is; for God 

potest esse, nisi forte posset moveri successive motu can W orld loo ° 
subito, stante continuitate parcium: vel forte Deus posset 2reat t0 u be 

. . r . . r revolved thus, 

spisstus ponere punctaha m mundo, stante erus circum- unless under 
2.5 ferencia in eodem situ, ita quod poli possent quantum- hwotheses 
libet plus distare sine eorum motu. Conclusio princi- w "'cn are very 

..... . _ unhkelv. 

pahs de posicione mundi rn magnitudine, situ, figura, 

et terminis inseparatis consequentibus est multis eligibi- 

lior, quam alie recitate. 

3o Patet ergo ex dictis quod argumentum 2 m peccat Thus in this 

n ,, • . • , iii-* areument tlie 

B ii2"in materia, caprens quod omne punctum | locahter assumption is 

motum pro quolibet instanti adquirit situm punctalem: ,. wrong : 

r " . " . . . r . It mav be 

quod non est verum, cum sicut intercisiones talium urged tliat if 

, • • • ,.^ , ,. so, we mav 

adquisicionum proporcionaltter ad tardttates motuum. j ust a s wefl 
35 Sed argumentatur contra illud per hoc quod tales , cal ! movement 

_ . . . dunng an hour, 

motus non essent continui, cum, pari evidencia vel rest during 

, •, , . ..... that time, 

matort, mobile per horam qutesceret qutete llhs oppo- yet W e see the 
sita: experiuntur tamen tales motus esse contra nos. ccntrary. 



10. doctus B. 26—27. Con° pu ,|i8 B. 28. qiitibo B. 

2. Punctus Equinoxialis. Doubtless the point where the 
equator is crossed b\ tlie ecliptic, and which is supposed to turn 
round on the equatorial circle once a day- 



.1 



40 IOHANNIS WYCUF CAP. IX. 

We answer Hic dicitur quod loquendum est de continuacione mo- 

that continuitv , , ... ... 

of movement Is tuum quo ad tempus vel quo ad subiectum, sicut di- 
apparent, not cendum est de continuitate formarum substancialium 

I C J I , ct S 311 

continuity is. et simplicium in mixtis, et de densitate ac raritate cpr- 
The senses porum. Pro quo declarando, notandum 2 m sentenciam 5 

often misiead • .... 

us in this perspectivorum et communem expenenciam, quod maxima 

matter. decepcio contingit in sensibus, in significando continui- 

When the time tatem motus. Cuius racio est, quia tam ad situs quam 
taken up by a , ■ a ■ ■.. 

phenomenon is ad motus signihcacionem requintur tempus conveniens; 

th Very sll0I anv et ^ eo P arv itas temporis facit quotlibet illusiones; ut io 

illusions. ticio circumductus in noctibus videtur causare ignitum 

brand, swung circulum, sicut et punctus sensibilis rubricatus in base 

round, seems a } Da troc i celeriter circumducti; ut exemplat Avicenna 

circle ot nre ; . ...... 

a red point on 6° naturalium, et Boccius in principio musice sue, et 
forms^circlc experiencia communis de ioculantibus docet idem. Et i 5 
t°o, when it patet quod non est credendum sensui generaliter in 
Reason, not talibus, sed pocius racioni, errorem sensus corri^enti. 

sense, must be ,, , , • ' , ., • , , , ., 

judge in such Unde de singularibus sensibus habemus exilem scien- 
matters. ciam, quam aliqui vocant scienciam communiter dictam 

scienciam putativam, probabilem, thopicam, sive fidem. 20 

We do not Ex ista proporcione ergo temporis convenientis, ex uno 

minute latere latet sensum talis parvus motus velox, et ex alio 

•e^ts^dlslinctlv ^ arere m anet in sensu communi et ymaginativa species 

but there is a et iudicia servata de coloribus et sitibus, dum motus 

feeling that fuerint celeriter repetiti; et hinc fit talis illusio. 20 

produces the 2 ° supponatur ex supra dictis quod sicut motus 

continuous agregatus vocatur motus inter cuius partes intercidunt 

motion. , , , , • ,• .,,. . 

This motion is rnulte quietes vel multa substanciahter llh impertinencia, 

thus an proporcionaliter dicendum est quo ad intercisionem 
aggregate 01 . r r ^ 

manv mstancium de quandalitate vel tempore agregato. Sic 3o 

movements and • 1-11 1 • i- j , , 

manv rests. enim oportet philosophum loqui, amphando verba de 
presenti, quando loquitur de huiusmodi agregatis; ut 
patet de stirpe vel genere, de religione vel ordine, de 
populo vel quacunque alia multitudine. 
Continuity of His premissis dicitur 3 quod dupliciter dicitur mo- 35 

motion mav • , • ,. - , , 

apply eitherto tus continuus ; vel simphciter ut solum motus, vel 
rtiovement velocissimus, inter cuius partes non est aliqua invasio 

withont any . . * ~ 

intermingled quietis opposite; vel motus continuus quo ad eius 
movement of primam mensuram, licet intercidant multe quietes oppo- 

which the s ; ie _ j7 t j srum voco motum continuum 2 m quid. Et^o 
pnmary . . 

measure is taliter oportet quemcunquc philosophantem ponere 
continuous. 



i5. deiocnla 1 ' 9 B. 36. sol B. 



CAP. IX. LOGICA. 41 

omnem progressionem, omnem tremorem cum suis To the sccond 
., ■ • , sort belong 

consequentibus esse continua, ut sunt soni cordarum, pr0 gression, 

et eeneraliter omnes soni vel loquele; cum quotlibet and undulatory 

& p ....". movement, 

similibus, in quibus sunt quotlibet intercisiones, racione such as sound, 
' n ,. , t ,• which a PP ears 

3 motuum reflexorum, licet sensus decepti putant taha fn De unbroken 

simpliciter esse continua. to our senses - 

Istis notatis, dicitur quod quilibet motus successivus All successive 
j ^- ttjj^ .. motion is 

est modo suo continuus. Unde datus motus est con- continuous, for 

tinue per suam primam mensuram, hoc est, agereeatum jt exists during 
1 r _ .... . . p . a continuous 

10 ex instantibus vel quandalitatibus mdivisibilibus, m aggregate of 

quorum quolibet movetur mobile talis motus; quia pro 

nullo signo illius mensure desistit. Et proporcionaliter 

dicendum est de quiete opposita habente mensuram 

incommunicantem sed commixtam. Et patet solucio. Sic . DeveJopment 

. l . is a contmnoiis 

i5enim est motus augmentacioms contmuus, hcet multe motion, though 
quietes intercidant (ut vere dicit Commentator); et ita ' '"'^pested! 1 

continuat. quantumlibet tarde motum. suam mocionem , bec . ause jt 

n . ... tulfils ltselt 

respectu sue prime mensure. Nec est mconveniens, sed continuously in 

consonum racioni, vocare agregatum ex indivisibilibus '' f Time. 1 ™ 06 

20 aut divisibilibus distantibus substanciam, quantita- ,,T nere j s 
11 oh , ,- ,-, • i-n- • notlnng absurd 

Biirs tem quahtatem, etc. ut alibi patet dinusius. in calling 

Ulterius, quo ad 2 m de A et B circulatis concentrice, '"poTnts a^ 

dicitur quod talis est proporcio numeri punctorum ad supstance or a 

M J *. . l . ,. , . quality. 

numerum punctorum, qualts proporcio circuli ad cir- In the case of 

25culum; et ita generaliter de quibuscunque continuis et ^circles 6 "/ 10 

multitudinibus ipsa continentibus. Ideo ponunt sapientes whicli onc 

r . r . ' circumterence 

concorditer quod prtma racto mensurandi est ln nume- is double ot 

ris ; et patet quod quotlibct semidyametri et circuli con- formei^win e 

current, antequam deveniatur ad centrum, servarido rec- liave double as 

n many P oints. 

3o titudmem. 

Ideo est assumptum argumenti falsum. Quis namque The 

negaret quin, ponendo puncta A circuli esse inmediata, of^the^worid^fs 
semidyametri iniciate a punctis inmediatis statim con- probably a 

r .. . ., .,. P crtect eircle, 

currerent antequam procedatur dtstancta sensibth versus with the least 
35centrum? Unde opiniabile est quod circumferencia mundi cur^atm-e ^and 
est maxime reeulariter de possibili circularis; et cum exceeds the 

. r . . nearest P ossible 

ipsa habet graduum remissimum arcualem, opmabile inscnbed 
est quod supremus circulus excedit circulum proximo C point 6nly" C 
suppositum solo puncto. In circulis autem magis curvis, but . the others, 

rr . . . ,. . ,. bemg more 

40 propter lrregulantatcm ulttmo linea circulans excedit curved, differ 

sibi proximam multis punctis; et hec est 2 a consideracio points? 

quare non potest esse mundus maior, quia quantus 

mundus potest esse, tantus potest esse mundus circu- 

laris: sed non potest esse maior mundus circularis, cum 



42 JOHANNIS WYCUF CAP. IX. 

This again remississimus gradus circulacionis possibilis sit sue cir- 
P worid ca^inot 6 cumferencie ultime conveniens: ergo, etc. Gum enim in 

be larger than q ua libet latitudine sit dare cradus immediatos et eradum 
it is; n . . . D . ° 

for no remissimum 2 m lllam viam, patet quod sic est ponen- 

jess^curved^is ^um m latitudine curvacionis. Possibile est ergo deum 5 
possible, and creare mundum 2 m quamlibet partem sue circumferencie 

the world- ..... ^ * . . . 

raust be a remississime circularem; et cum nemo scit probare quod 

spieie ' non sit ita de nostro mundo, patet sequi ex illo sup- 

posito et opinione de compositione continui ex non 

quantis ac aliis necessariis, quod non potest mundus 10 

This takes alius esse maior. Nec plus derogat hoc infinitati divine 

God^powe™ potencie, quam quod non potest producere alium filium, 

adnichilare suam fabricam, vel producere mundum in 

an iniinite specie milius figuratum. Sicut ergo esse mundum infi- 

worid no"arger nitum simpliciter propter nimietatem magnitudinis noni? 

than a pea, are esse t validum nec esse mundum equalem pise propter 
both equally . . ... , . . r r 

impossible. mmietatem parvitatis eciam non valet; sic videtur quod 

can^fonger 6 i nter ^ec extrema intelligibilia est dare optimum gradum 
ihan the medie quantitatis; quoniam verisimile est Deum scire 

diameter of the ,, • ..,..,. . . _ . . 

world: et velle in tam principah tabrica contigisse. Ex lstis 20 
lfnes^which patet quod non potest esse linea recta longior quam 
cannot possibh mun Ji dyametrum et per consequens non quelibet linea 

be straightened. .„,.,. 

est rectificabihs. 
it is said that Ad 3 m dicitur quod impossibile est multa puncta 
' of^many 65 ve ^ substancias punctales esse simul in eodem situ 2? 
pyramids indivisibili ; quia per idem possent multa prima subiecta 

touched each . . ^ . r :.,.., 

other, manv situs huius esse in eodem situ mdividuo: quod repugnat 
be'h'i Ve^ame formaliter cum hoc posito de A et B subiectis. Patet 

, place. q U od aliud est A situari et aliud B situari; et per con- 
But this is n . . . . ' v. . , 

impossible, if sequens situs vel situaciones sue distinguuntur. Et ldem 00 

^tlie position l s eq u ' lu r de nbi indivisibili, cum sit actus qui multipli- 

of apex A and catur ad multiplicacionem subiecti sui primi. Et con- 
Ihat ol apex B . . r \ 

are different. firmacio huius est, quod tanta toret racio repugnancie 

the^stfi-rie St q u od puncta forent simul quo ad suos situs, sicut quod 

imoossibiiity qiiantitates molares essent simul coextense; sed hoc non 35 
for two points ' ..... 

to coexist, as potest esse : ergo nec pnmum. Si enim quihbet punctus 

volumes. ^ potest esse simul cum puncto B, tunc totum A potest 

coextendi cum toto B, et per consequens totus mundus 

These apices potest esse involutus in quamtumlibet parvo situ. Dicitur 



St ide. C as er g° quod puncta | conalia pyramidis cumulata con-Bii'3* 



maamtiK 



has been stituent maenitudinem, ut tactum est superius. cum 

shown ; 



1. circtilarius B. 



CAP. IX. LOGICA. 43 

unum distabit ab alio per quotlibet intercepta. Unde to suppose the 

. . ... . ... .. contrary is to 

argumenta hominum volencium detrudere quotlibet talia beg "the 
puncta in eodem situ indivisibili petunt pro fundamento question. 
quod non sit possibilis composicio continui ex non 
5 quantis. Ideo illud 3 m non est probacio, sed peticio 
principii. 

Unde alias dixi quod non possunt plura quam sex Only six points 

,. / . . can touch a 

puncta mmediate circumstare eundem punctum m me- seventh 
dio. Et hec est una causa quare septenarius est numerus ^ddfe: thus 6 ? 

10 universitatis. Omnem erso punctum mundo sensibi- is the number 
,. . . . . ,. ,., of totality. 

hter lntrmsecum circumstat tnmediate, versus quamiibet 

6 differenciarum, unus punctus. Sed argumentatur com- dtfficuTty-V 

muniter quod quemlibet punctum intrinsecum circum- would seem 

* . „ . ... . tliat everv pomt 

stant puncta lnnnita; quia sit A punctus m aere quem j s touclied by 

i.isolum sex puncta tangunt 2 m istam viam ; tunc patet ^'"itlmde^of 

quod A constituit trieonum superlicialem, quadratum, ° thers - 

n . °, .., ■ c If a e iven 

pentagonum; et sic de qualibet specte hgure super- point A touches 

iicialis, quo ad gradum eius minimum. Ex quo sequitur W hich is^tself 

quod A tangit infinita puncta ; quia, sicut tangit punctum touched on 
~. ° * ~ . i each Slde bv 

^odirecte onentalem et punctum directe occidentalem, ita the points C 

tangit utrumque immediatum suprapositum aut suppo- ^ n mU st aj| n 

situm iilis punctis; quia, sit B punctus inmediatus A touch these 

r n . . . ,. . and so on ad 

onentali, et C punctus sibt mmediate suprapositus, et infinitum. 

D punctus inmediate supra positus A B in linea eque 

25 distante inmediate B C lineam; et patet quod A B C D 

constituunt unum quadratum minimum, et quod unum 

quodque istorum 4°'" punctorum sit inmediatum cuilibet 

eorumdem. Videtur ex hoc quod nullus punctus est 

fingendus intercidere inter unum et alium. Quod con- 

3o firmatur ex hoc quod linea aliquante incidens, que 

habet punctos angulares intrinsecos, cum sit recta et 

continua, habet utrobique puncta inmediata. Patet ergo 

quod A, ex una quadrata superficiali, habet 3 a puncta; 

scilicet B C D sibi inmediata, et per idem habet versus 

35 occidens alia tria puncta; et sic habet sex puncta in- 

ferius tangencia; et per idem, multiplicando pentagonos. 



12. drarp B. 14. ac' B. 16. .\ Um B. 21. ntrf B. 26. .•i t,,m : 

and so all alnng B. 3o n'qe B. 

1. Unum distabit. Wyclif seems inconsistent here. He all 
along savs that his indivisible points are 'inmediata'; which 1 
cannot understand to mean anything else, except that they touch 
each other. 



44 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

exagonos, etc, haberet ex omni parte puncta circum- 
stancia intinita. 
r note S that thT' ^ ro 1sta consideracione solvenda, notandum quod 
world, with mundus, sicut quotlibet eius partes, habent posiciones 

each of its ,. _ . , . . i- - 

parts, has suas lineares et superhciales, quarum posicionum radix ? 

con-espondin" est -> x dynamiter mundi ; scilicet longitudinalis, latitudi- 

to its diameters nalis et altitudinalis. Iste autem tres dyametri, sicut et 

breadth an'd quelibet linea ab aliqua istarum eque distans, habet 

hei *the's e aliam manierem posicionis suorum punctorum, quam 

diameters have alia linea reliqua obliqua. Sicut enim non esset racio 10 

their points . •,.,. . ,. ... .. , . ,. , 

placed scisstbilitatis hgni vel lapidis 2 111 poros longitudinales 
a^ofher^lines 11 P° C1US quam transversi, nisi racione disparitatis in 

somewhat like continuacione linee naturalis. sic in mundo non esset 
directions ot . , ,.,.,.,,. 

cleavage in racio quare una dyameter esset longitudinahs vel latt- 

woodorstones; tudinalis, pocius quam quelibet tracta ad quoslibet polos i5 

mundi, cum esset racio specialis quam ego pono a 

michi probabili ex posicione suorum punctorum respectu 

and they punctorum alterius linee ohliquate; et hinc videtur 
inHuence the . . . „ . . . . . , , ,. -„ 

position of radios tnrluxos m tsta mferiora habere disparem emcaciam 
tiiat°_ n _rven° 2m mocium disparem incidendi. Dico ergo quod omnis 20 

point A will punctus sensibiliter intrinsecus alicui istorum trium 
be touched bv ,. , ., . ,. . . , 

only 6 other hnearum vel sibi eque distancium, tangit duos punctos 

direction "of^the ^ n eaciem linea, et nullam reliquum angularem. Ut in 
ihree diameters casu posito, si A sit punctus talis linee, tunc illum 

of the world, 1 _ !•«■ 

and by no tangunt solum sex puncta versus 3* dinerencias supra 2? 
others. dictas, ita quod nullius quadrati minimi puncta angu- 
laria obliquata a posicione predicta tangunt se. 
it does not Et si areumentatur quamlibet lineam [non I directe 

follow that •-, ... , ,. LJ „ 

any line drawn incidentem quo ad posicionem | predictam esse curvam, B 114 
benf 8 unless 'fn ^icitur quod non sequitur. Pro quo notandum quod ?o 

this direction: quilibet punctus linee primi modi est punctus linee 
for it will ; ,. r TT r , .. . ,. r . . , 

touch that - modt, et econtra. Lnde linea m medio mcidens mter 

of^anotlier^that ^ uos semidyametros mundi, dividendo angulum rectum 

touches it, and \n duo equalia, ut loquitur geometer; ut, gracia exempli, 
belongs to one „ ,. . , . . l . , . , _, 

of the three ( > hnea mcidens mter A semidyametrum onentalem 3r 

diameters. et; g semidvametrum meridianum, tangit per centrum 



i5. t c,rl 1!. 18. v'er B. 20. incedendi B. 22. ta nt B. 28. non 

dee.it B. 32. lra B. 

28. It is with some hesitation tbat I have added nou here, 
supposing directe to mean 'in tlie direction of one of the world's 
diameters'. Anv line produced to tlie point A in another direc- 
tion would form a curve witli its lasi two points, so to speak. 



GAP. IX. LOGICA. 45 

punctum A linee inmediatum centro. \Lx quo sequitur 
quod ille punctus A linee est medius inter centrum et 
punctum angularem proximo supradictum punctum in 
linea inmediata. Et sic ascendo obiique 2 m situs indivi- 
5 sibiles inmobiles et sempiternas. Unde, quicunque con- No line could 
cedit talem lineam non esse rectam inveniat in mundo None^ot i?s' 
alium situm reccius positum vel ponibilern inter extrema. intermediate 

„ . ...... . ... points is out ot 

Rectum enim est longitudinahter positum, cuius nullum Hne with its 

medium obliquat ab extremis eiusdem. Et si argumen- ff^be^said 

lotatur quod non sit racio quare punctus A linee, in- that it migbt 
,. . „ r . as well toucli 

medtatus centro, sit extremum C tangens centrum, quin any other point 

per idem punctus B linee, inmediatus centro, sit ex- i„ t °Jif 1, tLl Ilc 

r r . ' centre, tnis 

tremum C linee per quod tangit centrum : dicitur quod is denicd. 

• bccnu sc thcv 

sunt due tales hnee, quarum utraque communicat cum form different 

i5reliqua in omnibus preterquam in signatis punctis. Ideo by^ne po?nt 8 

oportet ex supposicione capere C esse lineam illam ' °nly. 

.,-.,. . This is a 

que per punctum A linee mmediate centro tangit sophism: The 

centrum. . DointA , 

touches B, and 
Ex istis patet quod non sequitur: A vunctus tangit tlle pointB, C .-. 
„ r, ■ ,-. i A touches C. 

20 B punctinn, et h punctus tangit L punctum: ergo. A it is true that 
punctus tangit C. Ymaginacio autem non sufricit ista i,^!;"",!, !., 

^ H I t <> I .. I I i v. ' I J L -^ ^ 

capere, cum solum capit sensibile cumulari supra sensi- things; 

, ., . ... . . . , . but we must 

bile et per consequens inter ula mtercidere angulanter transcend 

unum minus. Ideo oportet superius ascendere ad aciem ima j|\e?lect n - by 

25 intellectus in recte concipiendo composicionem continui a work of somc 

„ , / , , difficulty, 

ex non quantis. Quod grave est facere, ex hoc quod because 

vmaginacio cogit intellectivum in apprehensione cuius- cannoTfind^the 

eunque vmaginabilis; et cum in toto ambitu sui obiecti inextended 

, ,. . anvwhere, and 

non reperit composicionem huiusmodi parcium, non est consequently 

3o mirabile si dissentit. Sed intellectus dicit sibi quod est * t .l\ ssc " t t s ' j 

dare parcium indivisibilium composicionem aliam, quam nominem 

,. aaainst 

non est suum discutere. Nominalists : 

Sed quia dicta posicio videtur plurimum repugnare ^athematicai' 
conclusionibus geometrie cum suis principiis; ideo expe- points. 

.,. • ,. ,. ..,.., . lines, &c? 

3a ttt parum disgredi, ne posicto dicta videatur contrana it not, how 
tam lucidis veritatibus, ex tam firmis principiis de- ^geometricaP 
monstratis. Libenter tamen scirem a modernis arguen- difficulties? 

., ._ . ,. . , . . against us.- 1 

tibus geometnce contra dictam viam de composicione And if thev do. 
continui ex non quantis, quid ipsi vocant lineam, super- ^p^fjo^as 1 '' 
40 riciem, punctum et angulum ; si negent talia mathema- tnie - 

ticalia posse [esse], quomodo non verentur arguere, pec- 



41. esse deest B. 



46 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

cando in materia, dum sumunt sibi notoric impossibilia? 

Si autem dicant quod necessarium est esse huiusmodi 

elementa, ut oportet geometriam supponere, coacti erunt 

concedere quod talia non possent mathematice sustineri, 

nisi ponendo sua subiecta indivisibilia, et per conse- 5 

quens componere substancias sensibiles quarum sunt 

principium. 

Dirtorent Primo erqo notandum quod unumquodque a ot pre- 

senses: . ° ...... .. 

(!) o/a point: dictorum potest lntelhgi equivoce. INam punctus potest 

minimum signiticare vel minimum sensibile 2 m 3 S demensiones 10 
perceptible hy terminatum intrinsecus quantitatis continue permanen- 

o ur scnscs or .... 

the absolutely tis, vel terminativum linee intrinsece simpliciter sine 

oFa Hne? Dd parte. Et sic linea potest significare vel quantitatem 

{2)Ofaline: continuam, permanentem, sensibiliter longam, sine sen- 

length either ... . ' : , » ,. •, i „ 

without sibili latitudine vel profunditate eiusdem, vel 2° quan- io 
Se or rtfcknessf titatem permanentem sine | latitudinali profunditate B 114" 
or without any simpliciter. Similiter, superficies potest significare quan- 

(3) Ofa titatem huiusmodi longam et latam sine profunditate 
len*g1t?an'd sensibili; vel quantitatem huiusmodi sine profunditate 

breadth simpliciter. Et res primi modi vocantur apud philosophos 20 
without r r 1 t-- i f 

sensible puncta, hnee, vel superficies naturales. Et res 2 1 modi 

''absofutely 01 vocantur puncta linee vel superficies mathematice. Et 

without diversimode sencientes statuerunt sibi talia naturalia 

thickness. . . . . . ,. , 

(4) Of an disparium quantitatum; sed omnia huiusmodi, solo 
eithf/uie intellectu noscibilia, sunt posita in suo termino naturali. 25 

relation of two Anqulus eciam potest significare posicionem figure sen- 

natural lines, .,... r ,. , ,. , 

meeting in a sibilis 2 111 concursum linearum laterahum ad punctum 
na or "of two nt ' eius signabile naturalem; vel posicionem significanter 
mathematicai simpliciter 2 m concursum linearum lateralium ad punc- 

lincs meeting r . . . . 

in a point tum eius mathematicum termmantem. 3° 

„1 th^same Et iste yi^etur esse sensus Euclidis et aliorum mathe- 

The Hrst sense maticorum loquencium de istis 4 01 ' modis rerum. Non 
seems to bc . \ . ... .. .. 

cmployed by enim potest mtelhgi omne tndivisibile esse punctum, 
No UC evei7 q uia tunc Deus et quelibet unitas ac principium cuius- 
'indivisiblc', cunquc ireneris esset punctus. Ymmo sunt quotlibet 3p 

onlv that . ,. n . ., .f. . ' ,. . 

'indivisible' of lndivtsibiha situata, quorum nullum poterit esse punc- 

NV 'made 5j! " tus - Ideo melius et planius dicitur quod punctus descrip- 
is a point. t i ve est indivisibile compositivum linee. Et si obicitur 

This is rather . ' 

a description quod linea, cum sit puncto postenor et compositivum, 
definhion ; cum sit passio vel accidens puncto, non debet cadere -P 
in eius diffinicione: dicitur quod punctus, cum sit extra 
genus, describi potest, sed non proprie difiniri. Nec est 
inconveniens in tali descripcione poni quodammodo 
posterius. Verumtamen patet logico quomodo punctus 



CAP. IX. I.OGICA. 47 

est prior linee in clemcntari composicionc. Sed linea at <'">' ratc tllc 

. ..,,.. „ . . word 'linc' 

est pnor puncto m hnali racione, cum est hnis gracia can enter into 

cuius est punctus 1 . Et sic eadem causant se reciproce ^otatecause 

in dispari genere causandi. Et oportet proprietates each otner 
. . . . diverselv. 

5 capere logico differenciarum latencium in quotlibet 

dcscribendis. Ulterius, quo ad decripcionem linee vel Note aIso that 

r. ■ ■ , , , • ,,,., points, lines 

superhciei, notandum quod longitudo vel latitudo non and arcas are 

cst eius genus vel species, sed passio aut accidens; sed ^bltance^ 

sicut punctus aut punctualitas est substanciam esse vunc- . and mean 

......... , r simply tiiat a 

lotualem, sic linea vel hneahtas est substanciam esse substance has 

linearem, cui inseparabiliter accidit longitudo ; et super- '"'or^surfacef 11 ' 

ficiem que est substanciam esse superticialem insepara- In each body 

biliter consequitur quo ad speciem latitudo, licet eadem maximum of 

superficies posset nunc esse longior aut lacior, et nunc surfacfand of 

i5brevior aut striccior eadcm, dico 2 m materiam. Pro number of 
,,.,., , . points. 

quo notandum quod m quohbet corpore est dare maxi- 

mam lineam, maximam superficiem, et maximam mul- 

titudinem punctualium, que est prima mensura penes 

quam attenditur cuiuslibet talium magnitudo. 

20 Ex quo patet quod eadem corporis magnitudo sit And its sizc is 

equalis sue maxime linee et sue maxime superficiei; et Sls S greatest° 

per consequens rectificata maxima linea mundi haberet length or 
, ,. . , . surtace: 

duo extrema cum medio et proporcionem finitam ad 

quamlibet eius partem, manens continue causata: ut 
25 mundus. Hec tamen rectificacio est impossibilis, sicut though in somc 

et posicio linee simpliciter infinite. Talis enim foret ^cann^otVe"" 

infinitum maior mundo. madc straight. 

2° patet quod linea non superaddit multitudini punc- The line adds 

torum nisi continuacionem ; superficies superaddit linee "^points^but C 
3u continuacionem linearum inmediatarum, et corporeitas ■ the . ir , 

. . r continuitv: tlic 

continuacionem huiusmodi superficierum. Unde in pre- surfacc is but 
dicacione 2 m causam suscipiunt omnia hec 4 01 ' de se tfnts^the 

invicem predicacionem, licet non formalem. volnme, a 

•ii- senes ot 

3 patet quod longitudo, latitudo, et profunditas non surfaccs that 

35 sunt quantitates sed quantitatem continuam consequen- Length^breadth 

tes, licet geometre propter ampliorem noticiam et dif- and height are 
. ° . . . r not quantities, 

terenciam accipiant longitudinem et latitudinem, loco 

generum linee et superficiei. Nec ista duo et profunditas and thus 

correspondent proporcionabiliter quantitati. Nam nullum "ar^e^as^tls 

Bu5"corpus est precise eque maenum, ut loneum, I quia ,0 " fi > for then 

'. r n ° ' bjin ^t would be 

tunc tpsum et linea sua longitudinalis essent equalia; equal to its 

own leneth. 



1. logico pro lincc fsicj B. 28. multitudinem B. 20. lineam B. 



48 JOHANNIS WYCLIF ' ■"'■ IX. 

et idem esset argumentum de qualibet superficie assig- 

A line may be nanda. Et de linea patet idem, cum quelibet linea in- 

a 9 body" butrtie finitorum punctorum quo ad nos sit alicui corpori 

body could eoualis cui repusnat esse eque loneum cum eodem. 

not be of the ^ . , , , ? j- • , • 

same length. Potest eciam deperdere longitudinem per circumlacio- o 
Ll be 8t lost V bv ld nem > ut videtur, stante magnitudine. Ymmo magnitudo 
merely turning et parvitas sunt passiones quantitatis; et idem est iu- 
ihe bodv m the * c ,■ /V • • ♦. • 

sense of dicium de protunditate. Omnia enim tsta suscipiunt 

breadth. ma gj s e t minus, 2 m relacionem quam superaddunt 

quantitati. i<> 

As for angles, Ulterius quo ad anguli descripcionem patet quod 
definition diffinicionem Euclidis oportet sane intelligere supra 
^rooerlv verba. Nam primo videtur ex diffinicione Euclidis quod 
understood. angulus sit tam contactus quam applicacio linearum ; 
but a meeting et si sit contactus, tunc indubie est indivisibilis, et po- i5 
° f iHs an" test manere non angulus; et si sit applicacio linearum, 
indivisible tunc est agregatum ex multis applicacionibus extensis. 
if ifis tieir Ideo vellem quod sollicitantes se ad pugnandum com- 
"aagreaateof" posicionem continui ex non quantis per impugnacionem 
many extended sentencie geometrice de magnitudine angulorum essent 20 
liut thosewho primo fundati in noticia quantitatis eorum; quia no- 
Tu^s stem'' ticiar 11 q u *d est oportet precedere noticia qaia est de 
require to Iearn eodem. 

what _, ... , , • . _ 

angles are. Suposita ergo descnpcione angulorum phisica, patet 

^angks^into 1 q uo d sicut figurarum, sic et angulorum quidam est 25 
thosc that corporeus et quidam superficialis; et superficialium 

concluse a . , -,• ■ , ui* •,• 

space or onh quidam est rectihneus et quidam obltquilmeus; et 

the a iatter a into obliquilinearum quidam est in superficie convexa ut 
reciilinear and anguli sperales; in talibus enim habent 3 S anguli 3 S an- 

curvilinear, , , , a • • ■> 

acute or gulos rectos; ut patet de quadratis extime superhciei 3o 

or descrfbe^ on m undi. Quidam autem sunt anguli acuti obliquilinee, 

a plane, when e t oblique superficialis ; ut anguli intrinseci zodiaci 

may be curved, et equinoccialis; et alii anguli huius sunt obtuis; 

orboth. ut an g U ij extrinseci illis oppositi. Qutdam autem anguli 

obliquilinei sunt in superficie plana ; et tunc vel sunt 35 
obliquilinei 2 m unum latus tantum; ut angulus contin- 
gencie vel angulus intrinsecus sibi oppositus; quorum 
primus causatur ex porcione linee circularis et recti- 
linee eundem circulum contingentis, et 2 l,s causatur ex 
eadem porcione linee circularis et dyametri circuli con- 4° 
currcntis. Aliquis autem est oblique lineus 2 m utrumque 

12. mlelligi (sic) B. 32. 50» 1 B. 36—37. ojin* B. 

36 — 39. See pag. 35. 



CAP. IX. LOGICA. 49 

latus tantum ; ut angulus causatus ex contactu duorum 

circulorum. Et angulorum superficialum rectilineorum Rectilincar 

quidam est rectus, quando linee recte super se erigun- dlvfded into 

tur; quidam est obtusus, ut quilibet maior recto; et ri 8 nt j obtuse, 
' n .,., . and acute 

5 quidam est acutus, ut quihbet minor recto: et quot- angles. 

libet sunt proporcionabiles divisiones de angulo cor- difficuWes. 

pores, ut patet faciliter adaptanti. (i) The angle, 

., .... ,•- ,• belonging to 

Sed videtur ex descnpciombus supradictis quod qui- the whole 
libet angulus sit multus per totum subiectum, et per :xt s e ides 0t is tS 

ioconsequens multus magnus. Videtur eciam quod ad indefinitely 

,-, ■ great. 

eundem punctum essent quotlibet anguh; quia quot (2) Anv number 

sunt figure sic posite ad datum punctum, tot sunt ° *„! p S f n re in 

aneuli. ?° videtur quod nedum descripciones Euclidis, ( 3 ) Euclid's 

. ° . n . r theory ot 

sed eius sentencia, ut plunmum, est neganda. angles, as well 

i5 Ad primum negatur assumptum. Pro quo notandum definition^is to 

quod cuiuscunque mathematici substancia vel rtatura be denied. 
^ ......... n . ,, ,. Answers. 

est lndivisibinter situata, et per consequens nullus talis (0 Denied. 
angulus est quo ad substanciam suam magnus. Verum- be^great ^iiHts 
tamen 2 ter potest intelliei angulum esse maenum; vel , essence 

r , Y 1 i- because the 

20 m natura propria quo ad molem, ut angulus naturalis, essence of 
vel rescriptive quo ad basem; ut quicunque angulus ma thenfatical 
mathematicus; et sic dicunt geometre omnes angu- is indivisible. 

° But we mav 

Bii5Mos | rectilmeos equales, quorum quecunque bases ter- say it has size 

minantes equalia latera indirecte incidencia sunt equa- ei ^space ft e 

25les. Aneulus enim naturalis est principium mensurans contains, or as 
. . & . 1 • to ns base. 

posicionem et quantitatem iigure angulance, sicut ct We may 

angulus mathematicus est principium eius. Ideo, sicut an angie'gr eat 

virtus, eciam indivisibilis, dicitur magna respectu prin- as t0 lts eilect. 

cipiati ab eadem, sic et angulus potissime, CLim sit de 

3o genere respectuum; ut divisivum, proporcio ; agencia, 

et quotlibet talia dicuntur magna solummodo respective. 

Et si queritLir de subiecto primo SLiperficialis anguli, Where is the 

cum sit accidens, dicitur qLiod cuiuslibet talis subiectum ^^ea^to^be" 

primum est substancia tripunctalis, cuius quelibet duo fii' s Jiy found ? 
' . i-ii ■ • . In three points 

35 puncta constituunt lineam vel basem minimam possi- that touch 

biiem et 3 111 punctum possibilem dispariter, tangendo f which two 

utrumque priorum. form the 

n r .,., . . . smallest 

Unde patet qLiod qLulibet tnangulus minimus habet possible base, 
3 S angulos, in quolibet 3 1 " 11 punctorum conalium, quo- fhcapeKV/a 
j.o rum quilibet dicitur aneularis respectLt basis sibi in- triangle. 

4 ,• • , . • ,■ So thc 

mediate; et sic angulus mathematicus est situ aliter mathematical 

in puncto mathematico, et essencialiter terminative in situa^fd^a^the 

apex, but has 

its essence at 

10. nullus 13. 28 v'tus B. 36. ca do B. 

4 



50 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

thc basc of this base minima bipunctali; accidentaliter autem tripliciter 

tria e3usts a ^ quamlibet basem suam. Primum autem subiectum 

accidentally at an m U i cuiuscunque corporei mathematici est substancia 

anv part ot lts a ~* r . . 

produced quadrupunctaus, que est corpus minimum posstbue. Et 
The soHdanglc proporcionaliter dicitur de angulo naturali. Anguli ergo 5 
is in thc non dicuntur corporei vel superficiales, obtusi, recte vel 

tetragon ot . . . r r . 

four points, acuti, nisi quia eriectus corpons extenst sunt huius- 

lb volume l modi. Angulus ergo formaliter denominat suum subiec- 

possible. tum pnmum angulatum, et efficienter quodlibet subiec- 

tum cuius ipsum subiectum primum est pars. Nec 10 

oportet ipsum angulum esse per omnem ipso angulatum. 

Ymmo sicut non per totum Ethiopem est ita quod ipse 

est albus 2 m dentes, sed solum ad dentes, sic non per 

totam figuram est ita quod ipsa habet posicionem 2 m in- 

directum concursum linearum lateralium ad datum punc- i5 

tum, sed solum ad illum punctum. In eodem ergo situ ade- 

quato sunt angulus et punctus conalis figure sic angulate. 

(2) As Et per hoc patet responsio ad 2 m . Sicut enim eadem 

mav^be^ albedo partis est communis quotlibet corporibus iam par- 

commonto ticipantibus sine eius multitudine; sic motus, angulus, 20 
manv bodies, ' . ' 1 

so angularity et quotlibet alia accidencia, tam respectiva quam absoluta. 

cornmon Conceditur tamen quotlibet angulos, tam naturales 

without bcing quam mathematicos, esse ad eundem punctum: sed 
multiphed. ^ '. r 

But we may non oportet quamhbet figuram ad datum punctum 
m S any angles conaliter terminatam habere angulum mathematicum 25 
cxist in one i nm ediate supra priorem : et eius mediatas habet an- 

pomt. r x 

gulum inmediate supra 2 m ; et sic de quothbet anguhs, 
quoniam constituunt unum angulum naturalem, qui est 
ophciter Jivisibilis, ut patet ex dictis de concursu et 
communicacione linearum, et de quantitatibus angulo- 3o 
rum. Unde ad omnem punctum mundi est angulus 
componens alium, et tamen nullus angulus extenditur 
per totum mundum, quia non est dare basem aut figu- 
ram 2 m aliquid ab eo distante, respectu cuius foret 
angulus. Sed sicut quidam vocant quamlibet figuram 35 
quadrangulam lineam, sic communiter vocarent quam- 
libet extensam posicionem figure ad conum terminantem 
et circa basem eius, angulum. Sed ista tercia wulgaris 
significacio terminorum est extra locucionem congruam 
geometri. Ex composicione ergo anguli mole magni ex 40 



36. Perhaps lineam is a mistake for quadratam. or some 
citlicr such word. 



CAP. IX. LOGICA. 51 

angulis inextensis potest patere composicio continui ex 

non quantis. 

Et patere potest preterea quod angulus habet magni- An angle has 

B n6 a tudinem preter molem: quod sic arguitur. Capio | 3 S an- w^fjif^not 

5 gulos superiiciales, qui equaliter constituunt aneulum quantitative. 
n ■ 1 m i • • -r- , 1 akc a rii^ht 

superhcialem rectam, 2 m doctnnam pnme Vitulonts, angle; divide it 

que docet angulum rectum datum in 3 S partes dividere '"p^,!! 1 /"!,^ 1111 ' 

equales. Et sint illi anguli A, B, C. Capio ulterius 3 S an- compare it 
, r ■ , , u ,• • Wltl1 a tngon 

gulos superhciales equales, qui in y ns diversis super- of which each 

iohciebus constituunt angulum corporeum piramidis trila- toonVo/th^ese 
tere, iuxta sentenciam penultime difhnicionis undecimi partsj the 

_,..,. . , , , plane n^ht 

Euchdts; et tunc videtur quod angulus corporeus dicte angle Wfll 
pyramidis et angulus rectus superhcialis sunt simpliciter trigon 1 ; thC 
equales, quia eorum tercie sunt equales : quod repu- which, if all 

' .... ^ . n x macjnitude ot 

10 tarent adversarn maximum mconveniens. Certum est arigles were 
tamen quod 3 S anguli mathematici superficiales con- would^bc? a^flat 
stituunt quemcunque minimum angulum mathematicum contradiction. 
corporeum; quia ; ut patet ex dictis, quilibet huiusmodi 
angulus corporeus subiectatur primo in tetragono 4 01 " 

2opunctalium in cuius cono situatur, et ad basem tripunc- 
talem essencialiter terminatur; et cum in illa basi tri- 
punctalisunt 3 S linee minime, patet quod estdare 3 S angu- 
los mathematicos superhciales terminatos ad differencias, 
3 S lineas ad constitucionem anguli corporei requisitas; 

25 et sic ex talibus insurgitur ad angulum mole magnum. 

Angulus autem corporeus mathematicus non est The solid 
mole magnus, sed habet esse situale in unico puncto ^ngleTa^no 

cum 3 bus angulis superhcialibus ipsum principiantibus. dimensions, 
" l , , • • • on 'y position 

Et preter hoc habet esse causacionis m quolibet of its apex and 

3o trium punctorum sue basis causantis. Sic enim vere three^triangks ; 
conceditur similitudinem esse subiective in subiecto simili als0 a causativc 

.... .. ... . esse m each 

quod mtormat, et causaliter, obiective, vel terminative, point of its 

in subiecto, quantumlibet distante, a quo dependet. Et An a b n|f e ' \ ms 

hoc habet angulus mathematicus ultra punctum, cum thereforc 
„_ . . . , , r ' . relative, not 

3o omnis punctus sit absolutus, et angulus respectivus. only absolute 

Differt eciam angulus mathematicus corporeus ab angulo bc '' p oj n '[ kc a 

superhciali, in hoc quod talis aneulus inteeratur quo , Tllc difference 
, . . * ,. , . D ~ bctwcen a sohd 

ad substanciam ex anguhs superhcialibus, tanquam eius and a 

partibus qualitativis, licet non quo ad molem, sed angie^that 

40 tanquam partibus disparium racionum, convenientibus the former 
1 r r consists ot the 

latter, as its 
parts. 

6. vitulois B. 10— 11. trilate' B. 12. 3 e (sic) B. 14. mic B. 

39. qu via B. 



6. Vilulonis = Vitellionis. Scc Logica, I, p. 18 



4* 



52 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

Every physical in genere anguli; sicut figura componitur ex finitis. 
composcVofa Non S1C autem de superficiali angulo quocunque. 

great many Anculus autem corporeus naturalis quicunque habet 
angles and ,., , ■ ... 

substances. quothbet angulos et corpora, que lpsum pnnciptant; 

mathemafical et patet quod non sequitur esse aliquos angulos mathe- 5 
solid angle has m aticos, sunerficialem et corporeum, coequales, cum 

parts the . . 

superficial has primus sit indivisibilis quo ad substanciam, et reliquus 

it caTonW be habet partes. Ideo angulus superficialis mathematicus 

divided into non esl: divisibilis in suas partes, sed respective divisi- 

the parts of * . . . 

which it is the bilis in suos enectus, que sunt partes posicioms figure 10 

cause, i. e. :l;i; 

thc figure that sensionis. 

strikes the a. V 11 dicitur quod Euclides, more suo, describit 

scnscs. • 

(3) Euclid gives angulum in predicacione 2 m causam. Nam ex ipso quod 
definifiorfof an ^ue ^ nee alternate tangunt se 2 m applicacionem figure 

angle; when n U am terminant in differenciam, causant angulum ad 1 5 
two lines meet, ' . ' j-«* • 

they produce terminum utriusque; et quandoque econtra dirhnit 

He^likewise Euclides natura prius per suum causatum posterius; 

caiis right lines L1 t lineam et superficiem rectas vocat extensiones; ut 

and plane , 

surfaces patet primo elementorum. Speram vocat transitum 

e tmu S a°sphere S dimidii circuli, ut patet libro undecimo; lineam ductam 20 
is the revoiution m se J i c i t superficiem quadratam perficere, ut patet 

o f ci s c m i-circlc 

and that a line' libro 2°: et sic de j de quotlibet dictis huius philosophi^ B u6 b 

toTtself^makcs Q ue ignorantes sentenciam universalium ignorabunt. 

a square. Sensus ergo suus exprimitur per descripciones supra 

positas, si non fallor. 2 5 

No Nec obviant hec dicta sue sentencie, etsi finem quo- 

r/be rumdam ipsum communicatum contradicant. Nam licet 

divided as to nu llus aneulus mathematicus dividi poterit quo ad 

quantitv, but ° ... ... 

thc magnitude molem, tamen dividi potest 2 m magnitudinem respec- 

be thus dfvided. tivam captam respectu sue basis, ut docet conclusio 3o 

Every right primi et quotlibet alie conclusiones eiusdem. Et sic quan- 
line may be ... .7 , , ...... . , 

bisccted, and tamhbet lineam rectam dandam contingit dividere m duas 

sectfons"are medietates, quarum neutra divisibiliter excedit reliquam. 

properly called r£ t omnes tales vocat sensibilis philosophus, satis vere 

equal, so far as * J" 

our senses go. ad sensum siiurn, medietates equales. Nam, capta qua- io 

cunque linea naturali, contingit significare punctum eius 

medium naturalem, quia coniunctus utrique parti residue 

constituit duo equalia, que integrant suum totum. Talis 

enim punctus naturalis continet quotlibet puncta mathe- 

matica. Et sic intelligitur de centro circuli. Nam capta 4° 



i5. duc" B. 

34. Snnsibilis. In thc same sense as pliysicus. 



mathematical 
angie car 



CAP. IX. LOGICA. 53 

dyametro equalium punctorum, nullus punctus mathe- 
maticus est eius centrum, simpliciter, sed punctus linee As imagination 
naturalis. Et per hoc solvuntur conclusiones 3 11 libri repre^sent^two 
elementorum Euclidis. Nec capit ymaginacio duo puncta p°ints that 
,. . , c • 1- • j touch each 

5 esse inmediata tn eadem superncie, ut lmea; ldeo negat other, Euclid 

talia duo esse sensibiliter inmediata, ut patet ex A primi existence for 
libri. Unde quererem a volente lineam dividere in duo the senses. 

,. ,. . It \'ou bisect a 

equalia, utrum medius punctus manebit vel corrumpetur hne, what 

post divisionem. Si manebit: quare pocius cum una rrid^te print? 

10 medietate quam reliqua? et si corrumpetur utrobique, 

sequitur punctum quemcunque esse accidentalem sue 

linee: quod est superius inprobatum. 

Et idem est iudicium de divisione anguli. Nam nullus No angle can 

angulus mathematicus 2 m molem differre potest, cum anolheMn 1 

1 5 sit indivisibilis quo ad molem. Si enim angulus super- magnitude; 
' , . ,. . n ........ , ° , ' theretore lt is 

hciahs quicunque esset divisibihs quo ad molem, tunc indivisible in 

angulus contingencie est angulus rectus, et angulus othe^rwlseMie 

intrinsecus oppositus angulo contingencie essent equales angle of 

11 .... . . tangency would 

simpliciter: quod contradicit m $ iam Euchdis elemen- be a right 

20 torum. Dividere ergo angulum mathematicum ad sensum 
Euclidis est dividere figuram ipso angulatam 2 m lineas 
pertractas ad basim et conum dictefigure; et illa vocatur 
divisio anguli in effectum quodammodo similem ; ac si quis 
divideret potenciam vel virtutem individualem in sua sub- 

2 5 stancia ad divisionem sui effectus. Causaliter enim dicit 
philosophus, 3 de Anima, ipsam habere partes virtuales. 

Ex istis et superius dictis satis patet quod si A, linea Thus if the 
mathematica, cancellat B, lineam mathematicam, equa- 'equaliy S fon| ' 
lem in medio puncto orthoconaliter ; et si, manente at r 'S ht ■ angies, 

• j t, /-• a\ i i- and then B ls 

3o utraque recta contmue, sed B (lnmota A) declinet suc- turned round 

cessive, quousque fuerit directe supraposita B, mediis ^with^A^the 65 

punctis continue se tansentibus, quod statim cum A central points 
r . . . remainmg 

mcipit declinare ab angulo recto ad acutum, movendo the same 
2 m quemlibet eius preter punctum contactus, incipit A it as s e V °j| nt 
35 simul tancere multa puncta mathematica in B; quia that A, from 

° . r . . ^ the momcnt lt 

aliter quemlibet punctum circumstarent lnnnita puncta, is no longer 
et minimus gradus superioritatis vel cuiuslibet denomina- perP wjn 1CLI ai 
cionis continue, sicut et quilibet angulus in sua sub- touch man Y 

' .... . ot tlie points 

stancia foret in infinitum divisibihs; que omnia sunt ot B. 

40 inpossibilia; ideo et antecedens. 

Et ex istis patet responsio ad illam famosam racio- A celebrated 

,. • • , • • t - araument 

nem contra dictam opinionem de composicione contmui aga j„ st our 

doctrine: the 
diagonal of a 

23. filbe B. sc] " are alld its 



54 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

sidc would ex non quantis, qua probatur ex illa sequi quod omnis 
^Length dyameter quadrati sit equalis | suo lateri; quia, si non, B 117" 

for the numbcr srt A B G D quadratum cuius A dyameter non sit 

ot points ln n . J 

both are equal. equalis A B lateri. Contra: precise tot sunt puncta- in 

lf we draw A r>- • a r^ i- a » 3 

parallels from A. B sicut in A D : ergo, sunt equaha. Antecedens 

one side ofthe p ro batur ex hoc quod si a quolibet puncto A B linee 
squarc to thc ' ^ n . < 

other, protrahatar ex transverso eque distanter ad costam 

intersect the quadrati linea recta usque ad C D, tunc de facto 

diagonal in onc tanseret quelibet talis in utroque latere quadrati et eius 

pomt; so . . . . . 

to each point dyametri unicum et disparem punctum a reliqua linea. 10 
there will Ex q 1 - 10 plane sequitur cum veris quod precise tot sunt 
con-espond puncta in data dyametro ut in costa. 

one point ot * J 

the diameter. Istud argumentum peccat in materia, cum quelibet 
that as these datarum linearum oblique et non orthogonaliter dividit 

parallels datam dyametrum, et per conseauens contineit aliamiS 
intersect the J . r . " & 

diagonal tangere multa eius puncta, sicut patet ex nota proxima. 

obliquelv, they NT , • ,• ,• •,, 

will each ^ ec ex "oc sequttur ahquam hnearum lllarum esse 

touch sevcral cufvam, vel reeulariter dyametrum esse duplam, aut 
points. ' ° J l ' 

If the lines 3P'am ac j CO stam, propter numerum duplum aut ^P' 11111 

other some of punctorum integrancium. Stat enim illas lineas sic sec- 20 

the points they tantcs dyametrum tancere eadem puncta, cum omnes 
touch will . - ° . r . 

cotncide. tnmediate tangunt omnta sua puncta reciproce. 

^rs/xhesc Sed argumentatur contra illud, supponendo omnes 

parallcls lineas de quadratis esse rectas et in eadem superticie, 
would no . i . . . . . ' . ' 

longer be tuxta peticionem primam prtmi Euclidis. 2° supponitur 25 

2 na. Tneydo omnes dictas lineas transversales a latere ad latus esse 

nottouch incommunicantes. Et ^ areumentatur sic : quilibet 
cach other. *j o 1 

3 ra . Each punctus ad dyametrum est captLts in aliam partem 
interseaing thc alicLiius istarum linearum transversalium, sicut et qui- 

diagonal in a libet pLtnctus date superficiei quadrate; et aliqua earum 3o 
ditterent part r r " ' . ^ 

of its extent, habet duo vel 3 a pLtncta date dvametn, nulla com- 
they touch municante cum reliqua. Ergo quelibet habet totidem. 

cannot be j£ x q UO sequitur quod omnes ille simLil habent in 2P 10 
countcd 1 • 1 1 

togcthcr. vel tn 3P' plura puncta date dyametri quam sunt 

puncta alterius lateris iniciativa omnium illarum, et 35 
stat conclusio; scilicet, quod quelibet dyameter est 2P ,a 
vel 3i l|a ad latus sui quadrati. 
Here we deny j> r o isto oportet negare conseqLtenciam. Pro quo 
consequence. notandum, quod si una illarum linearum transversalium 
touch only one caperet in partes multa puncta date dyametri, et alia 40 



i". vnic B. 24. dcq'9 1S. 28. dyamet' B. 38. Pro — con- 

sequenciam in marg. B. 



CAP. IX. LOGICA. 55 

non, tunc non esset color in consequencia. Sed sic est point of the 
, •■ , -i •,• tvt diaeonal, and 

in quolibet quadrato sensibih: ergo, etc. Nam m rm- ano tner several. 

nimo quadrato, sicut et in quotlibet figuratorum punc- ln ^ smallest 
^ ' n D ' pnssible square, 

torum quo ad nos, dyameter est equalis suo laten; the number of 

t i- t t .. points (twoi 

5 quia utraque eque punctalis. 1 ales autem sic, cum *j s eqU ai foi . 

sint extra illud subiectum primum geometrie, non sunt tlie djagonal 

\ ° . and the side; 

directe de eius consideracione. Ideo non mirum si but this is 
descripciones et proprietates figurarum geometricarum scope of 6 

illis non contrruant. Et in quolibet quadrato due coste T geometry. 

° * * . In every square 

ioextremales tangunt tantum duo puncta sue dyametn. the extremities 

Alie autem linee intermedie, si ad tantum declinent ab touch only two 

aneulo recto quod oportet punctum proximum contactui P°! nts ot the 

. . n . . . diagonal. 

incidere in suum proximum lateralem, inmediatum puncto The other lines 

contactus, tunc tangunt tria puncta de dyametro, et touch three 

i5aliter non. Ad quod concipiendum supponatur ex prius points, 
^ \ l l ' sometimes 

declaratis situs esse inmobiles, et quemhbet punctum fewer. 

mundi in eadem superficie circumstare 4 01 ' puncta, difference 

versus directiones 4 01 ". Ex quibus sequitur quod quilibet depends on thc 
^ . ? * . l ■" . movement and 

4 or punctorum mmediate circumstancium polos mundi change of 

20 tantum 4 or situs describit in die naturali. Et si que- posi ^ ",^ f the 

ritur in quibus instantibus, dicitur a michi probabili At the poles 
, n ....... ,-• there are four 

quod, cum punctus equinocciahs ruerit ln medio mter points touching 

oriens et meridianum, tunc punctus inmediatus polo po } n ie ^"'ptane 
versus oriens incipit per posicionem vel per remocionem surface, and 

,i ...... . , tlicv move 

Bii7 b de I presenti mcidere ln situm proximum supra polum ; onlv four timcs 

et, cum dictus punctus equinoccialis fuerit in medio t he equinoctial 

inter meridianum et occidens, tunc incipit dimittere P°int is equally 
..... ... distant trom 

situm lllum et incidere 111 situm proximum stntstrum cast and south, 

vel occidentalem; et sic de ceteris quoad sibi. Quorum ^"st^and so d 

'-,0 racio est, quia, cum punctus equinoccialis fuerit in on, 

.. ,. ,. . ,- . ,. , the angles being 

medio tahs contradictorie, tunc dividit angulum rectum equal 

centralem in duo equalia, et per consequens ad neutrum ^^ 
latus declinat. Et cum nichil potest poni in esse ex 
contingencia equali, patet quod racio est abdita apud 
35 deum quare pocius est in uno situ quam in reliquo. 



18. dras=differencias B. 29. quadralis? B; 

quod s' B. 3i. <id" B. 32. adnetr B. 

3. Figuratorum. I suppose that Wyclif means a square ot" 
points, thus ' " ' ' in which thc number of points of thc dia- 
gonal and thc side are equal. 



56 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

We should not Nec verecundetur quantumlibet subtilis philosophus 

^confess^oui- 10 fatere propriam ignoranciam in quotlibet particularibus, 

ignorance of specialiter de finitate nature ; ut puta quare Deus pocius 

such matters; r ..... ., ., n 

it suffices that produxit hoc mdividuum possibile nunc quam tunc; 
^God has 3 quare pocius hoc individuum quam aliud possibile, quare 5 
ordered all pocius ponit polum articum in B situ quam in C; et 

things ior the l . r * . •- j- • . 

best. sic de quothbet alns, ln quibus omnibus dicimus quod 

Deus ordinat istos propter melius ordinis universi. Et 

istum gradum melioritatis ut plurimum nescimus ex- 

primere in particulari. 10 

As soon as the Cum autem inceperit plus declinare ad unum 4 or 

movement . . .... 

begins, it is situum semidyametrahum, racio exigit quod tunc tangat 
"The^points^ punctus proximus centro vel poli situm proximo indi- 

should change visibilem illius situs linearis semidyametralis. Et eadem 

places by a . ,.,.,-'. , 

quarter of a est consideracio de quohbet circulo circumducto, centro n 

re the U same is" ems quiescente; et de A linea cancellante B in casu 

true of every superius posito, cum quotlibet similibus. Et ex istis 
revolving L . L • ,, .- 

circle, and convincere potest lntellectus quomodo linea recta, 
'each^other! 8 oblique incidens super aliam lineam rectam, quandoque 

This explains tangit duo puncta sua, et quandoque unicum. Et per 20 
how two lines . , . ' . , ,. , ,. 

intersecting ldem ln eadem superhcie tales hnee obhque se sectantes, 

n °anglesf quandoque communicant in unico puncto (ut puta, 

sometimes quando orthogonaliter se secant) et quandoque com- 

touch by one L . . , . •,• • 

poiiit, mumcant m plunbus, videhcet quando 2 m medietatem 
S ° m more. S 5 anguli recti se secant, et semper cum acucius sese 25 
Yet the lme secuerunt. Nec sequitur ex hoc curvitas alterius linee. 

crossed is not . . . . 

curved; Quamvis enim curvitas sit extensa, nulla tamen eius 
C aMeast^iree 8 P ars situatur in situ punctali, aut in situ bipunctali; 

points, as it se j primo in tripunctali. Ideo oportet quod omnis 
proceeds ,.. r . . r •,• 

from obhquacio vel curvitas procedit a rectitudine, sicut 3o 

omnis inequalitas ab equalitate. Quia ergo talia tria 

punctalia possunt esse eque distanter posita respectu 

alicuius trium dyametrorum mundi, vel in aliqua 

eorumdem, ideo stat ipsam servare rectitudinem. 

Here we sce j? x i sl j s pa tet quod incertum est cuilibet hic vianti 35 
that no one . L . . .,. , 

here below can de proporcione dvametn sensibihs ad costam sui 

proportion of quadrati, eo quod dyameter, sicut dividit duos angulos 
ihe diagonal to quadrati in duo equalia, sic et quotlibet alia parti- 

the side ls; n . n • • ,• 

for no one can culana per quorum medium mcidit 2 m partes: et 

lines^toijch^in ' n tau posicione ignorari oportet que due linee ta- 40 

one point only, liter se secantes communicant in unico puncto, et 
and which 111 r 

more. 



[2. ca Rl B. 20. ta' 15. 40. quod quc B. 



CAP. IX. LOGICA. 57 

que in 3 bus ; et per consequens ignorare oportet pro- 
porcionem, sicut et proporcionem anguli contingencie 
ad angulum rectum. 

Si autem quis theologisat dyametrum mundi oportere If we say that 
5 constare ex punctis inequalibus, cum argumentatur th t h e w^orkUs^ 
non esse medium mundi simpliciter; nec quemlibet c . om P°sed of 

.... . r . ,. . points unequallv 

mundi intnnsecum circumstarent precise 4 01 anguli recti, distant, 

eo quod, dempto impari circumferencie, ita esset; et th" re^fs aif 

R .,0» sic diceret totum mundum constare ex punctalibus I pa- absol ute central 

ionter paribus, cum altter mundus non esset simphciter and asserting 

divisibilis in medietates 4 as etc. (et sic de ceteris par- symmetry^of 

tibus, quo usque deveniatur ad indivisibilem unitatem); the P°i'its of 
. . ... . - . . ,' which the 

et posuent msuper quamhbet circumferenciam circuh circumference 

oportere constitui ex punctalibus pariter paribus, sic there^can^be 

i5quod non est dare simnliciter medium quadre, quin found no 
1 i- -j- • j j- • ,• • •,,• reason whv 

angulus dividitur m duas medietates simphciter: llh one point 
nunquam esset racio diversitatis quare, pro instanti one pface rather 
divisionis anguli recti in duas medietates, punctus semi- ,lian another. 
dyametri proximus centro erit pocius in uno situ 
20 proximo centro quam reliquo. 

Illi autem qui 3 ponunt Deum posse ponere iuxta Or if we admit 
situs punctales lineares alios situs punctales commixtos 5,^ po^nts^to 
sine amocione alicuius situs, esset facile quod dvameter those which 

. . , . ^ ,., J ,. already exist 

quadratt esset 2"' a , equahs, vel quomodohbet ahter without taking 
2 5 proporcionata suo lateri. Et tunc nec sensus nec racio p^op^ortionof 
convinceret conclusiones geometricas esse necessarias, the diagonai 

°. , ' to lts side 

ntsi ex supposicione: quod credo esse verum, si non might be 
intelligatur condicionaliter, vel de subiecto intelligibili, ^Geometry' 
sed actualiter demonstratum. Nec probabit eeometer wouid then be 

, . . . r ° . true only by 

3o quod mter dyametrum quadratt et costam eiusdem supposition. 
servatur utrobique eadem proporcio: scilicet medietas ge ometrician 

proporcionis 2^ 1,e ; sicut nec probabit quod dyameter cannot prove 
j ' ,. . , . that the 

quadrati, costa eiusdem, et medietas prima dyametn, proportion 

sunt 3 S termini continue proporcionales. Et per hoc \/ 2 

35 medium sequeretur conclusio. In omnibus enim talibus ex . lsts ev ery- 
. n . . ... where ln the 

satis est mathematico quod non sit sensibilis defectus, diagonal. 

vel quod sic oportet esse, suppositis suis principiis ye t been able to 

possibilibus; et ad istum sensum concludit. Ideo sciencia re {"J | he t se 

est satis necessaria. Nec scio adhuc aliquam istarum opinions. 

40 3 m responsionum efficaciter improbare. Another 

r-,. , . . , ,. . . geometrical 

Et per hec patet responsio ad obiectionem geometrt- difficulty: 

cam, qua obicitur sequi exposicione continui ex non '" thls s Y s, em 



17. inq, B. 



58 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

one continuous quantis quod qualitercunque est proporcionabile con- 
ITto^another tinuum continuo, taliter est proporcionabilis numerus 
as one number nume ro; quod repusnat conclusioni XI e 2 1 Euclidis, et 

to another; .' 1 r . ° . . . _ . . 

now this is the conclusioni 20 tl - 9 1 libri ; et satis expresse dithntcioni 
incommen- 3 e 5 t! llD ri. Videtur eciam contradicere sentencie X 1 5 

surable ^ Dr j que ponit quotlibet quantitates continuas incom- 
quantities. . ., ..... . , 

mensurabtles, et quothbet locis ponit multas passiones 

verificari de continuis que non veriticantur de numeris. 

Reply: . q uo a( j i s ta, certum est quod omne demonstrabile 

Whatever is ^- . . ' . n . . ... . 

demonstrated m continuis est eciam potissime demonstrabile m 10 
f0 quantides° US discretis, cum totum sit sue partes. Quicquid ergo de- 

holds also for monstratur de quovis continuo, demonstratur de numero 

the numbers ot ^ . . . 

points of lndivisibthum qui tpsum constituunt. Verumptamen geo- 

W consist. ey meter habet pro inconvenienti quod quantitas continua 
But the ymacinabilis resolvatur in partes indivisibiles [que i5 

geometncian J 9 . . f . 

does not non sunt] sue consideracionts, vel quod quecunque 

quantity Into quantitates, continue vel discrete, communicent in parte 
indivisible sensibili aliquota utrique. Nec aliter vocant communi- 

points, and ^ , ., . . . 

dcnies that all cantes aut commensurabiles, si communicant m parte 
qU a n comm5n Ve indivisibili. Unde nec in 5 to nec in 7 mo diffinit Eucli- 20 

measure that is cles pa rtem ut descripcio parti indivisibili conveniat. 
itselt divisible. r . F . ,. 

Two lines, Non ergo sequitur quod omnts numerus totalis punctorum 

sen m ' a b v ly e a C q n ' a1 ' linee sensibilis est par, cum stat totalem numerum 

contain nunctorum unius linee et totalem numerum alterius 

different ' 

numbers of sibi paris esse numeros contra se pnmos, et per con- 20 
may nt be prime sequens lineas illas ad unum sensum esse in commen- 
numbers. surabiles: ut patet ex 2Q a conclusione 7 mi Euclidis. Si 

Ofcourscit . ■ ■ ■ 

a line were tamen omne continuum esset simpliciter divisibile m 
twoateo/lSS- dLias medietates equales, ut 4 rills , tunc indubie seque- 

equal parts re t ur contradiccio, si cum hoc omne continuum com- ?o 
this would be 
impossible. ponitur ex non quantis. 

The senses err j7 t ex istis concipit intellectus quantus error contingit 
very much m . . r * . .. 

their, senstbus, considerando hguras, equahtates, et altas pas- 
of°figuresf&c., siones corporum, cum hoc sit indubie verum quod 

since no nulla superftcies est quadrata. nisi numerus punctorum 35 
surtace can bc l . ^ , . . 

really square ipsa constitutivus sit quadratus cuius radix est nume- 
number oMts rus punctorum sui lateris. Nam ad istum sensum dicit 

points be a Euclides quod linea ducta I in se constituit superficiern R 1 i8 b 

square. n . ' . . , 

This agrees quadratam; et si ducatur m se cubtce, tunc cubum 

d!fin"it?o U n Cl of'a constituit. Unde, sicut bis duo constituunt primum nu- 40 



square — a line merum superrtcialem quadrattim, ita (capta linea pedali) 
moved at nglit ' n - 

i5— 16. que nnn sunt deest sue sue 13. t6. ofi°? B. 36. 9dtus B. 



anples to its 
own length. 



CAP. IX. LOGICA. 59 

continens tot puncta quot sunt illius linee, constituunt 

superficiem quadratam pedalem; et continens tot super- 

ficies, constituunt cubum pedalem. 

Ex quo plane sequitur quod non omnis quantitas Not every ■ 
■ • i ,- • i- • -u quantity, 

5 cubica vel superhciahs constat ex punctis panbus; nec whetber cubic 

omnis ex imparibus. Patet prima pars ex hoc quod co or si s s ? s ua of e an 
omnis numerus circularis cuius quinarius est prima odd or of an 

... .... even number ot 

radix est lmpar, ut patet ex natura numeri circulans. po ints. 

Ymmo quilibet numerus quadratus videtur esse impar, 

io et per consequens cum quotlibet huiusmodi numeri 

sint quadrati et cubici, patet quotlibet huiusmodi esse 

quantitates ex punctis imparibus constitutas. Et a a pars 

patet de quotlibet aliis numeris quadratis, quorum radix 

est par numerus. 

'5 2° patet quod non quecumque proporcio signabilis Nor are all 

r /■ , *.,... ., square or cubic 

est quadrati ad quadratum, et tta de alus speciebus quantities 
figurarum. Patet, ex hoc quod qualiscunque est pro- rab?e?s?nce 
porcio fieure ad figuram, talis est numeri ad numerum; numbers of 

1 . ...... . pomts are not 

sed non quahscunque proporcio signabilis est mter necessarily so; 

2o U num numerum quadratum et reliquum: ergo nec inter . . 

a , . thus lt is not 

unam quantitatem continuam quadratam et reliquam. always possible 

Ex quo patet quod nec corpus nec superficies quadrati to f or m n |f s hc 

potest quelibet augeri vel minorari, servando continue giyen square, 
r "l o keeping 

quadraturam. the same. 

2 3 3° patet quod ambiguum est philosopho si omnis squ ^- r po n ints ber 

circulus sit quadrabilis, et econtra: ymmo si alicuius It is doubtful 
, n . ........ . whethor everv 

circuh quadratura sit scibihs. Nam, si oportet omnem per- c j rc ] e can be 

fectum circulum constare ex punctis pariter paribus, ^,"^;. ™£ 

iuxta evidencias supra dictas, vel supra tactas, patet quadrature of 

. ., ,. . . , , anv circle can 

3oquod est lmpossibile aliquem circulum adequare quadrato, be found. 

cuius radix est primus numerus circularis: et sic de 

quotlibet aliis que non constant ex numeris pariter 

paribus. Ymmo patet intendenti quod illo supposito, 

solum quantitas quadrata cuius radix est quadratus 

35 foret circulo coequanda. Si autem ex quolibet numero 

pari punctorum ultra io, constat pariter cubus et solum 

ex tali, adhuc patet illud de quolibet quadrato con- 

stante ex numero ipsi circulari. Et ex isto patet quod ^jf^ f h f™ 

areumentum buffonis non sequitur ex dubio: cuicunque if we can find 

° ^ a circle (or a 



i. co" 3 pro contincnte B. 2. co us B. 7 . c'cu r P B. 8. c'cu r B. 
29. sb B. 3i. p'g B. 36. prt culg B. 3g. z B. 3g. briffonis? B. 



60 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

number) larger contingit dare circulum maiorem, dato qnadrato, et con- 
one, and"a<>ain tingit minorem eodem : ergo contingit dare circulum sibi 

a circle (or a yarem; sicut non sequitur: contingit dare numerum 

number) * , n . , . 

smaller than parem maiorem, dato numero circulari, et contingit dare 

can find a numerum parem minorem eodem: ergo, contingit dareb 

circle or numerum simpliciter sibi parem. 
number equal . r .... 

to it. Radix autem ambiguitatis hums materie est ex hoc 

The root of the , • , ■ •, • • c v 

difricuity is that quod nemo scit de quovis numero sibi lnhnito, utrum 

the number ot s j t p ar ve [ inipar. Et per consequens non scit de totali 

points is * r ..... 

infinite/or us numero punctorum mundi sue circumferencie vel dyametn 10 

and wc do not sue ? sl Slt P ar ve l impar; quia viden potent quod, si 

know whether numerus totalis punctorum sit pariter par, consequi ad 

even. hoc numerum punctorum sue dyametri esse pariter 

parem, eo quod, diviso totali sith mundi in duas me- 

dietates equales incommunicantes, situs centri indivisi- i5 

ihe sensible D jij s cum n eutra se teneret. Ideo videtur quod 6 puncta 

centre ot the . .. r 

world consists mathematica conglobata constituunt cum alus centrum 

mathematical sensibile ; et sic quelibet mundi dyameter foret pariter 

pomts taken p ar cu i us un a medietas se teneret cum una medietate 

together. . 

Every line can quantitatis mundi, et alia cum reliqua. Videtur eciam 20 

be circled or , ,-, t ,• , , , .,• 

squared ; thus quod quelibet hnea sit circulans, sicut quadrabihs, et 

everv square p er consequens quodlibet quadratum equale circulo, et 
can be equal lo 1 / . . . . 

a circle; but econtra, si non obsit maxima magnitudo. Totum istud 

we cannot here - • •, •, ■ • ,-,• ,- • • , 

go into details. requint sensibile scrutinium diiigenter dispositi, quod 

iste locus ex tam multiplici non permittit. 25 

Another £ t s j areumentatur ulterius sequi ex oposicione quod 

objection : the ° " . . ' . . " 

smallest quadratum et qualiscunque figura minima sit circulus, 
oUier tigure) dicitur ut supra quod tales figure minime sunt extra 

possibie is a consideracionem eeometri; ideo descrinciones figurarum 
circle. . . ° . . . l r 

These quas ipsi ex opposito distingwunt, non realiter illis 3o 

intinitesimals • ■ • t c ,- , ^ ■ 

are bevond the conveniunt: sed sicut hgure ahunde sunt m suis premor- 

province of j us | C onfuse, sic fieure corporum in suis primariis ele- B iiq" 
geomctry, and '. . -, . 

the names of mentis. Unde prima figura, que [estj triangulus constans 

do not properly ex 3 bus punctis, dici potest primus circulus cui insit sum- 

denote them; mus p ra j us circularis, que est indivisibilis quo ad mo- 35 
or rather these ° . . . : . , . 

Dodies are lem : et illa est simplicissima superficies. 2 a figura est 
time triangles quadratum 4 01 ' punctorum, que, posita 2 m 3 S dyametros, 

(squares, constituunt minimum corpus; sed et huic figure con- 
pentagons, . . . r . ... 

hexagons, venit circulus, sive spera, et illa spencitas est maxime 
ancfcircles- arcuosa, multiplicata per totum, cum sit primus gradus 40 



8. deq'uis B. 25. ml" B. 3o— 3i. r'"tit' illis gut B. 33. cst 

decst B. 



CAP. IX. LOGIGA. 6l 

et simplicissimus. V 1 fieura est penthagonus qui 2 m or if one point 
1 . . ° ° . . . . of tlic four last 

diversam posicionem potest esse circulus vel pyramis. j s no t on the 

Si enim punctum aliquem inmediate circumstent 4 01 ' py.-amid^s "(of 
puncta in eadem superficie, tunc ille punctus est centrum ihree, four, five 

.,.,,.,, • , • and six sides) 

5 circuh habentis duas dyametros tnpunctales; et quia and spheres. 

illud centrum communicat cuilibet earum, ideo est ^'['"hiTin^. 

quelibet 4 01 ' semidyametrorum bipunctalis, et circulo 

circumferencie ex 4 01 ' rectitudinibus et 4" 1 ' curvitatibus 

causata. Si enim 4 01 ' punctis, contituentibus primum 

iocorpus, addatur conaliter 5 US punctus, tunc erit confusa 
pyramis, 4 a figura est exagonum constans ex sex punc- 
tis; et illa potest esse linea, superficialis, vel corpus, 
sicut due proxime, 2 m diversitatem posicionis suorum 
elementorum. Et potest esse superficies 4 a,1 s ula , vel 

i5exagonum; et sic confuse circulus vel triangulus habens 
quodlibet laterum tripunctale; et patet consideranti 
figuras numerorum, de quibus 8 Euclidis et secundo 
Aristotelice Boecii. Et in casu quo sit corpus, potest 
esse spera, vel pyramis, vel exagonum imperfectum. 5 a 

20 figura est eptagonum, ex 5 e punctis constans; et illa 
potest esse linea, superficies, vel corpus, 2 m diversum 
modum posicionis; sibique competit perfectius racio 
spere, dum versus 6 differencias circumstant 6 puncta, 
7 m quoad centrum. 

25 Unde 2 m istas 5 e figuras numerorum primorum The ancients 
posuerunt antiqui 5 e species corporum simplicium, a tnese'tive 10 
secundum 4 01 ' elementa, et s tum neutrum ; et istas 5 e , figures, 

^ '. ° . . ' ., admitted five 

hguras appropnarunt ordinate tstis 5° corponbus, ut simple bodies: 

patet per Themistum super 3 11111 celi et mundi. Et ad ^nd^fifth*' 

Soexemplar istorum sunt tantum s e figure corporee regu- (primalmatter?) 

lares, ut patet 13 elementorum, conclusione iy 1 ; et neither; 

hinc sunt tantum 5° figure repletive loci; ut patet 3 the niy r fi V e ,s ° 

de celo 68°. Hinc eciam exemplantur 7 cm species regular 

. . volumss* 

speculorum regularium, ut patet libro 5 Vitulonis, con- and there are 

35 clusione 8. Ex istis colligitur quod prima omnium r e L n V u C ia r s m f r s r o°rs. 
fieurarum, quo ad elementarem composicionem, est Thc triangle is 
? , • r ■ ■ 1 z: 1 the first ot 

tnangulus; et pnma ac perrectissima quo ad hnalem figures as to 
causacionem est circulus. Unde licet Euclides prius the^cTrcie^as' to 

perfection. 



18. -2. f,° ap ce boe n B. 24. q B. 25. a" n B. 27. 5" B. 

28. ap'parut B. 29. f'r B. 33. 68° B. 

34. Vitellionis. See above, pag. 5i. 



62 JOHANNIS WYCUF CAP. IX. 

tractat de triangulis quam de circulis; tamen primam 

passionem trianguli demonstrat per diffinicionem circuli, 

innuendo quod circulus sit triangulo prior perfeccione 

causalitatis. 

Sensc cannot In omnibus istis oportet sensum sollicitari, cum non 5 

conceive this, . . ... - . . , . , ,. , 

■ and must capiat ista dicta. Licet enim Jongitudo linee mathema- 

a,W troulle e US lice et l^titudo superficiei mathematice capiantur a 
Even our sensu in aliis, non tamen in subiectis suis primis: 

intellect can .... . . , ... . . 

but confusedly sed et lntellectum viancium oportet subtilitatem lstius 
P here' b° lo\\ S ' mater i e plurimum ignorare. Necesse est namque duas 10 
lineas rectas inmediate poni in divisione mundi, et ab 
eisdem terminis oportet duas lineas indentatas progredi 
sic, quod una habeat in partem quemlibet datorum 
punctorum parium linee inmediate supponente; et 
econtra de altera; sic quod, quot sunt combinaciones i5 
parcium talium rectarum linearum, tot sunt diversitates 
possibiles linearum equalium terminatarum ad eosdem 
terminos, sine hoc quod aliqua diversiter sit curvata; 
sicut eciam corpus mathematicum componitur intrin- 
sece | ex superficiebus, punctis, et lineis, sic stat cor-Biio b 
poris mathematici unam terciam esse corporeitatem, 
2 am superficiem, et 3 am lineam sive punctum; et sic de 
quotlibet combinacionibus. Nec est hoc plus incon- 
veniens, sed longe plus patulum, quam quod figura, 
numerus, vel relacio, componatur ex partibus disparium 25 
specierum. Et racio est, quia subiecta inmediata istorum 
sunt substancie materiales, corporee, superficiales, vel 
lineares, que omnes (eiusdem speciei specialissime) 
integrant idem. Ideo oportet quod adequata eorum 
accidencia coextensa integrent eandem magnitudinem 3o 
vel figuram. Non autem componitur accidens extensum 
de accidentibus disparium specierum, que quidem acci- 
dencia informant subiecta inmediata disparium specierum ; 
quia talis forma foret etrogenia et non simplex. 
Thc greatest Et ex istis patet quod est dare maximum et minimum 35 

possible aiiiile , ., ., . , . 

is thc angle in angulum possibilem; maximum, ut anguium m centro 
'the^woHd"' munu ^> causatum ex incidencia duarum linearum in- 

cansed by two mediatarum semidyametrimundi oppositis. Minimus autem 
lines, each of 

which is 
tangent to half 
of its diamcter; 21. 3* 1 " 1 B. 38. o'P B. 

10. Intellectum . . . ignorare. As if to illustrate this truth 
morc clearly, Wyclif gives us a long paragraph that seems in- 
comprehensible. There is no doubt, however, that there are 
mistakes in the text; as, supponente (\. 14), agreeing with nothing. 



CAP. JX. LOGICA. 63 

angulus est figure cuius basis est bipunctalis, et cuspis the smallest 

i- r* 1 . * 1 lias two points 

quantumcunque linealiter prolata. Angulus autem con- toi . j ts f, ase> 

tin^encie datur, sicut et quicunque alius corporeus; et and ' lts aoex 
.'?., ■ • n • • • • • as far ort as 

cuuibet angulo m proporcione finita nosctbili, si non possible. 
5 obesset ignorancia comparandi. 

Quotlibet sunt talia argumenta, quibus multi nituntur Wc have now 
inpugnare dictam sentenciam. Sed ex predictis sumi principal ie 
potest responsio ad maiorem partem areuciarum quas arguments 

... ..... r . ° n drawn trom 

aln multiplicant m hac parte. In tsta namque materia geometry, and 
10 particularius et diffusius sum disgressus, ut hic dicta this question° 

occasionem dent posteris ad considerandum subtilius more . at len^th, 
. . r . . . that lt may bc 

composicionem continui ex non quantis. propcrly 

Tercio, videtur sequi quod nichil potest rarefieri, nec Third 

duo corpora coextendi. cum materia prima non potest Objechon. 

i5componi ex suis partibus intensivis, et sic non esset rarefactiqn or 
1 •.. • i_«.-v • L'i- • ,• condcnsation is 

dare situm corpons subtilis, mmobilis, quem mgredi possible; 

potest quodcunque corpus glorificatum, ut theologi lo- s b / nor ailv , 

cuntur. Nec essent elementa in mixtis, sed corpus quanti- which gloritk-d 

tative compositum ex non corporibus, et motus ex non pass; ' 

20 motibus, et esset status in utroque termino lacionis ^ the e, . emtnt s 

' n are not ln their 

motUS. compounds; 

Hic dico quod dupliciter est rarefaccio intellecta : moveme^is 
primo modo, quod corpus occupans situm corporeum , made , u - p , ot - 

r . . ' . l . r r . that which is 

sme adquisicione materie successive occupet situm neithcr. 

, • Answer. 

2b maiorem ad omnem eius punctum per egressum parcium Rarefaction and 
intensivarum materie, vel quomodocunque aliter. Et condensation 

n . ^ mav mean that, 

correspondenter de condensacione. Sed talem rarefac- vvithout any 

, , , addition or lbss 

cionem vel condensacionem credo non posse esse, ot - matter a 
sicut nec rarefaccionem infinitam vel condensacio- bod y ma y 

occupy morc 

3o nem ad punctuale. Et sic de multis varie ymaginatis or less spacc; 

in ista materia. Non enim potest aliquid rarefieri, nisi C onsider to bc 

vel per extensionem, vel per evaporacionem materie impossible. 

inbibito corpore alieno; et econtra de condensacione. 

Unde 2° modo dicitur aliquid rarefactum, quod sine 

35 pluri sui materia partes eius ponuntur extensius per 

intrinsecam occupacionem corporis alieni. Sic enim Or the words 

,-, . . mav sianifv 

spongio compressa dilatatur per mgressum aeris; et that a body 

simile est iudicium de lana, farina et cinere, et quotlibet occupies a 

. . . . grcater or less 

similibus in quibus est intercapedo notabilis corporis space on 

r-, , account of the 

40 continentis. Lcontra autem, condensatur corpus ; cum presence or 

arte conprimitur extruso cornore alieno, ut aqua vel absence of 
r ' ' " another body; 



c u spo B. 2. jitelata B. 3. datus B. 10. dcta-, B. 



64 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

aere;nec aliam rarefaccionem vel condensacionem con- 
vincit racio, experimentum vel auctoritas. 

It is foolisli Unde fatuum est credere quod, stamine humido, 
to believe tliat _ .... 

a house is unctuoso, vel alio combustibili resoluto in fumos, tota 

really tilled , , c ■ , . ,. c 

with srhoke and domus lmpleatur fumis huiusmodi sine commixtione o 

,\ n 'l a ".'i • aeris inclusi. I Et idem est iudicium de nebula exalata, B i2o a 

or that nothing I _ ) 

but mist can que videtur sensui decepto occupare regionem notabilem 

space sine commixtione corporis alieni. In omnibus enim 

There are a i oc j s in n U ibus fiunt tales motus, sunt corpora subtilia 
great many " _ ' * 

interstices commixta cum materia terrestri, ut aer vel aqua. Nec 10 

filled with . . , ...... 

subtle bodies, est dare in loco nostro, de aliquo lllorum, partem 
lif, and water. se nsibilem que sit elementum purum, sed est quidam 

All bodies are _ "... ' " 

said to have imperfecta mixtio ubique locorum nostrorum. Unde 
pores, even TT ,.. , ., , . 

glass; Urso et alu philosophi ponunt omne corpus esse po- 

tlns must be so j n tantum quod philosophus dicit vitrum esse i5 

as the lighter ' . 

elemcnts in porosum ; quod eciam oportet concedere, cum elementa 

every , , . .... 

compouiid fill oportet habere loca propna m mixtis, et per con- 
its pores. sequens iuxta elementa grossa oportet ponere ele- 
menta subtilia, quorum situs porus vel porositas no- 
minatur. 20 

Rarity and Unde notandum quod rarum et densum dicuntur 

sometimes equivoce; nunc de posicionibus mixtorum, quorum partes 
signity the sparsim aut unite iacent cum mixto corporis alterius 

spaces lett r ... 

between the speciei ; et nunc de subtilitatibus aut corpulenciis, 
g^ven^body, quibus corpora dicuntur subtilia vel terrestria. Et in 25 
and sometimes - sta equ i V ocacione laborant Aristoteles et Gilbertus Porre- 

the bodies ^ 

which occupy tanus, hoc est, auctor 6 principiorum. Quorum primus 

those spaces. . . . • • 

Aristotle and ponit rantatem et densitatem esse posiciones, et non 
Gilbertdela p 0n it ipsas esse qualitates. Primo modo loquendo, 

Porde do not V r t n 

make this possunt raritas et densitas solum mixtis competere. 3o 

distinction. .^,«11 • • • j s 

In thc first ^cd 2° modo celum est ranssimum; et sic gradatim 
sense, only US que ad infimum elementum, ita quod terra pura sit 

compound " > t r 

bodies are rare summe densa, et celum purum summe rarum. Et cer- 
in the^second tum est quod isti sensus sunt valde equivoci, et pro 

the sky is the j sra materia cum diliiiencia memorandi. Raritatem 35 

most rarefied, . ... 

and the earth autem primo modo dictam dixi quondam attendi penes 

of all things. magnitudinem situs quem rarum cum corpore alieno 

Rarity ts tn CO mmixto occupat in comparacione ad peneitatem sue 
direct ratio . « . r . . ... 

with the materie; sic quod raritas positive intelhgitur quo ad 

proportion oi • ■ , 1 ■. ,• • .-. 

the rare sttum, et pnvative quo ad multitudinem matene. Econtra 40 

element tn tiie autem Jcnsitas privative quo ad situm et positive quo 
compound, and l ^ r t 

in inverse ratio 
witli that of the 
dense element, 

2(3—27. Polctanus (!) B. 



^AP. IX. LOGICA. 65 

ad multitudinem materie. Unde non opponuntur priva- 
tive, sed quodammodo relative, ut magnum et parvum, 
intensum et remissum, cum ceteris similibus. 

Sed obicitur per hoc quod, iuxta hanc viam, quod- II . is u . r S e d that 
5 libet elementum, proporcionaliter ut esset maius, con- the quantity of 
tinet plus de materia. Consequens falsum. Probatur 3 1 *. element would 
Primo, quia tunc ignis iuxta communem proporcionem depend on the 
in iooo 10 plus contineret de materia quam terra. Patet occupies. 
deduccio, supposito quod omne elementum superius sit F or s J«/ a gre 
10 ad proximum inferius io' um quantitate. Consequens would contain 

c , . , . . 1000 times more 

tamen raisum ; quia elementa, ut supenora, minus matter than 
habent de materia et plus de forma. 2°, quia tunc grln^thaf each 
omnia corpora simplicia essent precise eque densa et eiement has ten 

, times more 

eque rara: consequens contra communem scolam que quantity than 
i5ponit ignem in ea proporcione rariorem terra, in qua th tf e io"v i'"^ 

proporcione est ea maior; ut sic servetur equalitas Buttheelements 

. • ,. . „ . , n . contain more 

multitudinis sue materie. 3 videtur esse contra experi- of form and 

mentum, quo experiuntur de quantumlibet parvo denso 'accondin^as' 

generari quantumlibet magnum leve: ut ex uno pueillo their place is 
■n- • .. • i- 1 ... , higher. 

soaque, 10 puguli aeris ; et proporcionahter de alns ele- 2° d : 

mentis, in quibus videmus materiam duci ad circum- A wou?™be tS 
ferenciam, sicut econtra in generacione aque ex aere, equally dense: 

1 . , . , . _ which 

ducitur ad centrum: ut patet rn pluvia. Cum ergo non contradicts the 

sit dare vacuum, sequitur quod elementum purum who ^ a s £ h ° o1 - 

25 superius sit naturaliter inferiori rarius. contradicts 

a j • j-^ 1 • t- t- 1 experience 

Ad primum conceditur conclusio principahs. Et ulte- a little 
rius conceditur quod, supposita proporcione tacta unius W m U ch 8 s"eam CS 

elementi ad reliquum, ignis est in iooo' plus habens Answer i rst . 
, . . , .... We admit 

de materia quo ad multitudinem quam terra; et cum that, 

3oomne elementum proporcionaliter habet de forma ut l! 1 i n n t i"f tl -l h n e 

de materia quo ad multitudinem, patet quod in iooo'° m ' e has 
11 ijr •,• , ,.. , 1000 times 

nabet plus de rorma, et proporcionahter de ahis ele- more of matter 

B i2o b mentis. | Nec derogat hoc perfeccioni mundi, sed pocius th but^also ' 

atestatur quod plurimum sit de elemento perfectissimo, 100 ° tim es 

„. t • • , , . . . . . more of torm. 

3o et mimmum de elemento lnperrectissimo mtegrante. Thus the 
Verumtamen elementa ut inferiora plus habent de con- ekmL^Ys^the 
dicionibus materie, et elementa [ut] superiora, plus de most abundant. 
condicionibus forme: ut terra inter omnia elementa est 



6. gus m B. 34. pertectissimum B. 3y. ut deest B. 

8 — 10. ioool° iolum. We must rememher that the natural 
place of each element was as follows; eartli, nearest to the 
centre; then, water; then air, and rire last of all. 

5 



66 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

Tims earth is maxime possibilis inpressionibus peregris, ideo ordinavit 
the most apt natur i s ip Sam constantem in medio mundi ad terminan- 

TOiLClIyL * ^ 

impressions, d um copiosius incidencias varias angulares luminum 
most oalpable. . r . . 

least active and celestmm. Unde est tactui naturalion sensuum nosci- 
least productive ^-j- minus activa et motiva; que omnes noscunt 5 

ot movement; ' ... 

while the esse condiciones materie et a condicionibus forme 
superior bodies . _, 

are less mobile, plurimum elongate. Econtra autem corpora supenora 

and more sunt p auc i or ibus modis mobilia, perspicua ad recipien- 

dum lumina celestia, ut sic sint media ad modum cor- 

pora terrestria. io 

Thefirst heaven i n tantum quod primum celum ponitur moveri unico 
can move only . .... ... , . c , • , 

with one motu simphcissimo, et ahi celi mreriores plunbus. 

simple motion, Qmnes celos tamen ponunt philosophi exemptos a 

the others * . 

with more; violencia, in spera servare eundem situm totalem, nec 

but none can . . . , . • 

be moved ahqua matena motus habente contranum transmutan. i? 

agamst their £ t ^ e spera corruptibilium ponunt reeionem supremam 
nature. * l .... 

The sphere of ignis multum conformem superioribus lacionibus, et sic 

fire is the most ° , . , 

like that of the gradatim usque ad terram: m tantum quod propter 

sky, and so eloneacionem istorum superiorum a sensibus, quidam 

downwaras. o _ r * 

ponunt ipsa vacua, alii puras formas, et aln corpora 20 

Sight, multum formalia. Unde lux, color, et huiusmodi sunt 

co.lour, & ?.-. arc qualitates vitales, cum quibus anima intellectiva, suprema 
vital quahties, n . . c 

by which the forma naturalium, copulatur corpori tanquam forma 
intellectual . „. . . . , , , , ■ • •, 

soul is joined et motrix. Sic enim homines plus habentes de spintibus 

to the body as j jjj t n -, a „i s ineeniosi: et in luce et claritate 2? 

its mover. . ° ■ . 

As men who proporcionali extrinseca tam homines quam bestie na- 

have more ,. , . . , , 

lucid spirits turahter delectantur, horrentes tenebras; cumque calor 

are more naturalis et humidum subtile extincti fuerint, cessat 

mtelhgent, 
and all. animals animacio qualitatibus mortiticantibus ad centrum ducen- 

°so tlfe ' tibus. Ex multis talibus potest attendens convincere 3o 

extmction of qu0 modo elementa superiora plus habent de condicio- 
natural warmth ^ • , , , , 

and moisture nibus forme, etsi longe plus habent de natura materie. 

2nd US i t S i s e quite Ad 2 am racionem, dicitur quod oppositum sequitur, 

tlie contrary. cum rar i tate q ue est qualitas superhabundantis, dyaphana 
1 he supenor ' " ^ r . . J . . 

bodies have [excedunt]; et infenora, ut excedunt m oppacitate, lta m 35 
m0I and anty densitate, que est qualitas. Non sic quod in uno corpore 

transparency; equa li s q uantitatis sint punctalia spissius posita quo ad 
the mfenor, ^ ^ . ,.,'.,. . J^ \ . n 

more opacity locum quam in quohbet sibi pari. Et quo ad rantatem et 

an But ul m ' v densitatem, que posicionem sonant, multas implicia ipsis 

the sense of participant extra mixta. Pro mixtis autem sunt elementa^o 
closeness 01 ' . r . . 

panicles, only supenora magis pauca, et per consequens rarius posita. 

compounds 
are rare or 

o 61156, 1. pe'gris B. 34. excedunt deest B. 

S. Perspicua. The "crvstallincs", for instance. 



CAP. IX. LOGICA. 67 

Unde, sicut semen est rarum in terra, dum paucum Seed is rare 
semper gignitur in magna area; fides autem virtus est when t^ere"^' 

rara in populo, dum in multo populo sit parum fidei little on a widc 
. . r : . *" . , ' extent: faith is 

sic in mixto terrestn est parum lgnis aut aens, dum similarly rare 

5 natura paucos igniculos spargit cum multo terreo. Nec in a n<f in P a e ' 

oportet quodlibet elementum in mixto continuari cum terrestrial 
,. • • . T , ....... , compound 

alio sue speciei. Nec obest tah dislocacioni quod cor- there is little 
puscula distancia constituant unam substanciam cor- when^thdr 

poream; quia res communes dicunt nunc colleccionem proportion to 

,. . ,. . the amount ot 

iosuorum suppositorum, et nunc dicunt simphciter naturas earth is every 

huiusmodi, sic quod tam homo quam materia prima, This™reaking 
etsi partes dividantur ab invicem, manent perpetuo; et up of the 

, ... - .... elements does 

sic elementum, quamtumhbet fractum m minucias in not destroy 

mixto, manet continue eadem substancia. Et per hoc snbstantial 

i5patet responsio ad communem conclusionem qua que- unity. 
. . . , Both the 

ritur utrum elementum mixtum sit rarum, vel totum element and the 

compositum ex elementis. Nam utrumque est rarum C0 S p ^ u , n J < L arc 

■l LllUolcllt*. 

B i2i a communiter, | sive elementum sit unum continuum per 
totum, sive discretum minutanter sparsum. Et utrobique 

20 est multitudo parcium rari, subiectum raritatis, quo 
extenditur modo suo. 

Ex quo notandum quod elementum quodcunque, The element is 
commixtum cum altero, estprecise eque rarum vel densum com pound just 
in mixto, sicut foret sine mixtura quo ad raritatem vel as rare or as 

25 densitatem 2 modo intellectas; quia ad omnem eius outofit, 
punctum intrinsecum correspondet tanta raritas vel "h?!'^ 1 !'!? 1 '," 
densitas absoluta. Sed super huiusmodi raritatem habet porosity or of 
raritatem respectivam de genere posicionis, quam non but it is also 
haberet, si esset a quolibet commixto penitus depuratum. when^not 

SoUnde, ad concipiendum talem commixtionem, oportet completely 

.... . pure of anv 

primo capere unam multitudinem corporum dispanum mixture of any 

specierum, constituentem quoddam unum; 2 oportet Totf 1 ^ 6 ! 6 , 1 ? 6111 '* 

attendere ad totalem situm quem occupat talis globus; different sorts 
„„ , , . . .,,. of bodies, note 

et oportet 3° attendere ad quantitatem partis llhus the space 

35 situs occupate per unum illorum, et penes paucitatem the^wnchf and 

talis multitudinis disperse in comparacione ad quanti- b Y each part 
, . , .,.. r . . ,. . ? ot a ditfereut 

tatem loci oportet attendere lllius multitudinis rantatem. sort: thus 

Unde raritas respectiva non solum dicit posicionem, l^c^oHts 
sed eciam relacionem ad mixturam [et ad] constitu^ncia density. 
^oquoddam unum; quia stat eandem terram inmotam 
quo ad situm esse respective raram, et desinere esse 



1. fe m B. 2. sif B. 2'i. mixtum B. 33. gleb, (!) B. 3y. atten- 
dere illius multitudinis oportet B. 3g. et ad deest B; ib. 9sti cia B. 

=1* 



68 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

sic raram per gravacionem terre ex commixto relico 

It is quite falsc elemento. Unde falsa et infundabilis est ymaginacio 

the^rarerany 4 ua putatur elementum, eo quod rarius, eo paucius 

element is. thc m aterie continere; ut precise tanta sit multitudo materie 

less ot matter . . ... 

it contains. spere lgnis, quanta est multitudo materie spere terre, i> 
vel alterius elementi. 
3 ri . There is no Ad ^ m dicitur quod error sensus excludit experien- 

experience ° , . 

where the ciam ; nam errando putatur quod gravatum manet 

t ^!t c Lo7' Cf1 utrobique inmixtum corpori alieno. Unda ad tantum 

1 Ollic WilS aU 1 A 

foolish as to desipui quod putavi zimare, id est videre eciam vel alium io 
tiiiiii'tii'iti 
pigment mixed pulverem colorantem, cum terra liquata vel alio misci- 

™J?J; a ,[3 ™£h bili coextendi; quod tamen est error intellectivi mania- 

coextenueu witn ' ^ 

it, because the cus cum m inuta corpora iuxta posita causant fantasiam 

. colour was .... . . , , . .... 

apparently coloris dispans; sic quod credens solo sensut tudicat 

everywherc. q UO j p er totum subiectum fit disposicio uniformis, '5 

sicut in mixturis pannorum et quotlibet aliorum arti- 

ficialium contingit fteri: multo magis ergo in subtiliori 

The forms composicione nature. Et isto modo contingit de omnibus 

' combhfation" 1 qualitatibus 2 is vel formis resultantibus, quod est dare 

are not niixtum agregatum eis subiectum; et non cuilibet parti 20 
q everywnere quantitative subiecti sui primi correspondet appropriate 
compound. P ars an 9. ua tans forme; sed satis est quod cuilibet parti 
When wood is quantitative illius nature correspondeat talis forma. Sic 

burnt, the liery ^ , ,. , . 

and gaseous ergo, quando lignum combuntur, partes tgnee et aeree 
ascend on sparguntur superius, et commixte cum medio manent 25 
high, but never C ontinue eque ma^ne, etsi exalerentur usque ad cel- 

become larger . ,. .... , , 

than they were. situdinem spere tgnts. Nec credo quod expertmentator 

ex noticia sensuali convincet oppositum. 

In this case a Hic tamen ingeniatur natura, quod mixtum, multum 

£t' C 'f!!. qL ,', ; !'t n !, N ,- terre habens, dummodo habeat parum ignis vel aeris, 3o 

is generated, cum sint per contrarium dissolutum, tunc generantur 

natural spheres, multe minuticie ignis et aeris ; et ipse, cum aliis qua- 

previous^form c,am violencia cathenatis, petunt 2 m multas dyametros 

(of wood) loca naturalia, pereunte forma superaddita continente. 

Hea"un1tes Sic tamen congregat calor homogenia ad invicem et 35 

and^dfsperses ^isgregat eterogenia ad invicem, dans generato pro- 

heterogeneous porcionaliter de loco dicto, ut de forma. Econtra autem 
substances. : , . . m , , , 

in resolucione gravtum que 2 m angulum descendunt 

ad centrum. Et, propter istam intercepcionem medii, 

inter levia que 2 m dyametrum moventur ab angulo, 4° 

et extrinsione medii inter gravia que moventur ad 



1. 905 B. 4. Qtine 1 B. 10. 3imar' i. vide' et^ B. 35. cum 

vro tamen (!) B. 



CAP. IX. LOGICA. 69 

angulum versus centrum, creditur quod hinc inde sunt 

Bi2i b absoluta | raritas et gravitas adquisite, computando cum 

summo aereo totum medium interceptum. 

Ex istis facile est videre quomodo pluvia gravantur; How rain is 

5 nam nubem vel unbeculam, sive nebulam, in qua sunt S omiitimes hear 

4 or simplicia cathenata, dissolvit nunc calor, nunc sometimes cold, 
7- ... . . . dissolves the 

rngus; et, segregato subtili terreo racione convemencie clouds; the 
cum igne et aere, exsudat aqua formam spericam. terrestrial part 

Et quia deficit sustentans, quo usque ex illis euttilis goes offwith 

.... . . n . n . ° the air and nre, 

ioaqua notabihs magnitudinis sit unita, ldeo guttatim and water 
j_ ]•«. j _ • • remains, which 

descendit secundum rormam maiorem aut minorem, t akes a 

proporcionaliter ut exalacio commixta celerius vel tardius spherical form, 

r r . . larger or 

segregatur. Aquam enim, racione sue fluxibilitatis, stat smaller, 
„_i„u: 1 + • j- accordina as tlie 

coiabi: sed terra, racione constancie et siccitatis, diu- dissoluuon is 

i5cius cathenatur. more or less 

. . 1 • • rapid. 

Ex istis colhgitur quod nullum corpus potest esse It is clear that 

maius aut minus quam prefuit, nisi propter adquisicio- body takes 

nem aut deperdicionem materie, quamvis putatur quid- , more ro .°_ m ., 

- . . . ~ than )t did, lt 

hbet rarefactum esse maius quam prefuit, ignorando is because of 

20 situs quos perdit intrinsecus, sicut et ignoratur com- a __ed'to it- 

mutacio situum extrinsecorum pro intrinsecis in par- and l ! ,e , 
. . r ' converse is true 

tibus condensati. Et patet quod vera sentencia de rari- for 

»--»„ ] •«. » u • . 1 • • condensation. 

tate et densitate non obviat huic vie. 

Ulterius videtur michi probabile quod non est possi- T , do not admit 

. the possibility 

25 bile duo corpora coextendi, cum nulla materia prima of two bodies 

potest componi ex suis partibus intensivis. Patet sic. °s_rne y space. C 

Conclusio opposita non posset verificari, nisi materia u that were 

punctalis componeretur ex partibus intensivis; et tunc, matter must 

rarefacta materia vel condensata per totum, vel rare- less intense, 

3o faccione vel condensacione durante per tempus, ut which '? not 

. . admissible; 

adversarn locuntur, sequitur quod corpus motum in 

infinitum rarefieret, vel in infinitum condensaretur, ante 

quodcunque instans signabile; quia si non, da A pedale 

terre uniformiter rarefactum per horam 2 m totum, et 

35 patet (cum in quolibet instanti illius hore exibit a quo- 

libet punctali materie unum aliquod iuxta positum) 



1. bic B; ib. m B. 8. aliquando pro aqua B. i3. Aqua B. 

14. colabr B. 

26. One great division of parts is into extensive and inten- 
sive parts. Matter, as such, must be extended. Heat, cold, intel- 
ligence, virtue, etc, having no extensive parts, and yet admit- 
ting of more or less intensitv, are said to he made up of 
intensive parts. 



/O JOHANNiS WYCLIF CAP. IX. 

quod unice quodcunque instans dandum erit totum 

infinicies quo ad nos duplicatum in magnitudine; et 

opposito modo sequitur de condensacione. Illud patet 

in paucioribus, ponendo quadrupunctale, si sit possi- 

bile incipere per totum rareiieri, cum hoc quod non 5 

incipiat rarefieri ad sui duplum; et patet iuxta com- 

munia principia adversancium quod hoc incipit esse 

maioris quantitatis quam prefuit, et cum non sit racio 

quare una medietas, quin per idem et quelibet, sequitur 

quod hoc incipit esse 2P |um ad illud quod prefuit: et 10 

that is, it eadem est racio de condensacione. Ex quo patet quod 

contradicts my repugnat composicioni continui ex non quantis quod 

svstem ot ; D , r 1 *i 

composition of aliquid per tempus vere continuum rarefiat vel conden- 

tlc No" *" setur per totum, in adquirendo vel deperdendo continue 
philosophical quantitatem. Nec scit philosophus fundare casus cal- i5 

argument has ^ . . ... 

value culatonos istius materie, in quibus quondam multum 

against this • • - , • 

theory. maniter msudavi. 

b) Theolosical g e j p ro fundacione parcium intensivarum materie, 
arguments. l , . . . 

(1) Absolute argumentatur theologice lsto modo : forme absolute, 

'irms^canW tam substanciales, quam accidentales, possunt ad invicem 20 
;oextended cum materia coextendi, cum ereo idem sit iudicium de 

iuth matter; .. . . p 

therefore, substancns matenalibus, eo quod forme huiusmodi 
"J.th^rnauvr! poterunt per s.e esse, ergo per idem materie poterunt 

(2) Glontied coextendi. 2 a consideracio est de elorificatis corporibus, 
hodies are ... . x . 
coextended que ponuntur sicut lumina cum medio coextendi. Et 20 

med^ium 3° consideracio est quod situs aut locus, cum sit acci- 

through which j e ns absolutum, potest de dei omnipotencia per se 
thev pass. . f l r 

(3) position, esse; sicut concedttur de corporeitate et alns quothbet 
^accident, quantitatibus, que videntur magis a substancia depen- 

might possibly dere. I Cum tali ereo loco prius vacuo potest Deus B 122° 

exist by ltselt; I ? r r 

if so, God coextendere substanciam vel quodlibet accidens sensibile, 
"two^material ex P aT1 evidencia duas materias; cum repugnancia, si 

substances in q ua foret, oriretur ex impossibilitate coexistencie dimen- 
that space. \ .' .!,,.. , 

sionum m eodem situ ilhs adequato, vel ex duorum 

indivisibilium possibilium per se esse coextensa in eodem 35 

situ indivisibili. 
An infidel Ad ista diceret logicus cui non esset cura de creditis 

wouhfsay^that nostre legis, quod impossibiliter petitur antecedens pro 
one absurdity a ij impossibili inducendo. Sed quia necesse est totam 

here proves r . ji 

another:but tiuem catnolicam esse veram ; ldeo oportet proressores 40 

Cath anLwer 1USt h uius fi dei aliter respondere. Quidam autem dicunt 

ditferently. 
Others say : 

1 lince B. 4. fi' 15. 24. ofi' H. 26. 9fi'° B. 



tor 

c 

w 



CAP. IX. LOGICA. 71 

quod assumpta, cum sunt supernaturalia vel miraculosa, We must not 

non subiacent iudicio racionis; ideo est satis ipsa cre- 'wesimply 

dere, nec oportet racionibus impugnantibus respondere, beheve, and 

nisi forte responsione illa famosa wulgarium quod Deus, no objections 

, • j- ,■ drawn from 

5 cum sit omnipotens, potest huiusmodi hcet lgnoremus fettn 

misteria faciendi et subtilitatem obiectibus contrariis IJllt } ° b i ect t0 

tnat, because 

respondendi. Sed illud non placet michi, quia per ldem any absurdity 

. ... ,,.. . ., •, mieht be 

posset poni opimative quodhbet tmpossibile, si non ma intained 

dent expectari racionis iudicium, nec argumentorum thus - 

10 oppositorum solucio. 

Ideo, supponendo necessitatem fidei ac eius proba- So admitting 

bilitatem 2 m singulas eius partes, suppono 2 pro ' e n a e nd SSlty 

descripcione quid nominis, duas res situaliter coextendi reasonableness 
* " . or taith, I take 

quando per locum aliquem dimensionahter pertendentur. coextension 

irHoc enim sonat iste terminus coextendi. Ex quo patet %mensionaf 

quod quotlibet accidencia contingunt per idem subiec- existence of 
" " .... twn boaies tn 

tum situaliter coextendi. 3° dico quod minor primi the same 

argumenti est impossibilis, et radix multorum errorum a nd liffirm that 
infundabilis, si non fallor. Si enim materia aut forma Argument 

' ... (0 is lmpossible. 

20 substancialis. matenalis, vel accidentahs, potent per Any substance 
se esse, tunc haberet quelibet talis propriam dimensio- existingby 
nem, locacionem, et cetera accidencia: vel omnis res itself myst 

' ' . . c . have lts own 

foret substancia, vel esset necessanus processus 111 lnhni- dimensions and 
tum in generibus accidencium; ut alias diffuse arguam. other^accidents ; 

25 Non ereo in infinitum rara est terra ad quemlibet would be 

... substance, or 

terre punctum, nec suscipit substancia magis aut mmus we shouid have 

in sua essencia, que est forma. Et idem iudicium de ^f^nfnln. 

quantitate, ubicacione et situ, que omnia oportet com- Earth is neither 
n * ... , mhnitely rare, 

poni ex suis partibus mtensivis, si per eundem situm n or can it 

3opossunt coextendi res omnino distincte, quarum quelibet b o C r ome s ^o; e 

pars minus potest esse sine coexistencia partis alterius; andthesame 
r r . .... mav be said of 

quia, hoc dato, forent hmusmodi accidencia coextensa; quantity, 
et cum sunt intrinsece presupposita ad accidens racio- ubl p t s ' i ° t " , n ^ nd 
nale, relinquitur quod qualitative aut intensive com- They wouid 

' " " n . have to be 

ponunt ipsum; quod tamen superriueret, cum pnmum composed of 

35officium quantitatis vel loci sit quantificare; quod eque ' ntens ^ v u e it Parts; 

fieret, si non componeretur ex suis partibus intensivis. unnecessarily, 

. r . r . tor they only 

Inconvemens eciam videtur quod una pars mtensiva exist to give 



numero sit actuata forma ignis, et alia forma terre; et ^ 1 ™^ 



5—7. licet — respondendi (sic) B. 23. ntiis pro necessarius; very 

illegible B. 

20. Materialis. From here to f. 176, end of Logica, the MS. 
is written in a very bad, scrawling, flourishing hand. 



dimensions. 
can one 
intensive part 
of the same 



72 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

be the sic de ceteris, quia materia dicitur relative ad materia- 

and^another the tum. Ymmo, cum materia sit eadem essencia cum 

torm ot fire. composito, sicud et forma, si essent 4 forma extense 

According to r ' ' ~ 

that theory, per eandem naturam, singulum lllorum elementorum 

\\-ould be esset singulum; | et cum qualitas aut quantitas per se Bi22 b 

equally dense. existentes haberent proprias densitates, per idem eciam 

in composito, et sic essent omnia corpora eque 

densa. 

As for (2), it is q uo a j secundum, quod est michi plus difficile, 
more dithcult ..... r 

to answer; potest dici tnphciter: primo, quod celum cedet medium 10 
sup^ose^fhat sublimari, et sic corpus sublimatum ascenderet usque 
the substance a j confinium mundi; tunc cedit a latere et non ex- 

of the skv gives . ..... 

way ori one tumescit, propter nature regulam hmitantem. Philosophi 
thegforified autem ponentes nullum corpus extraneum cum celestibus 

body may pass. commisceri, ponunt nimirum quod celum non potest i5 
Some , ' * n r 

philosophers condensan vel rarenen, sed fundamentum est falsum, 

wiihout proof licet inexpertum sit eius oppositum ; nec videtur cessio 

tliat any ce \\ p i us repuenare nature quam cessio ienis vel aeris, 

foreign body r . r °. n . ° 

can be thus cum tahs cessio non arguit densitatem. Sed videtur 
pa bec ( ause le the" , ' generaliter quod nullum corpus potest moveri localiter, 2 o 
sky, being n \ s [ aa omnem punctum mundi pars eius localiter 

absolutely r r 

pure, is moveretur; quia da quod non, et quod post quantitatem 

incondensible. : ■ 1- a 1 •«.■!_■• ■ 

A difficulty: tocius mundi A punctus mutetur ad situm sibi mme- 
nothing couid diatum, cum hoc quod aliquis punctus maneat inmotus 

be moved ^- -1 r 

without a (et voco omnia puncta mota ; oportet enim esse multa, 20 
^ttufwhole 111 cum nullum potest exspectare aliud in eodem situ 

world; proprio) videtur quod quodlibet expellet proximum, et 
tor every point, r . r . n \ . r n r .„' ,.'. 

touching its stc non remanebit aliquid mexpulsum. Fro 1II0 dicitur 

' wcfufd' cause q u od conclusio non sequitur. Nam motus circularis 
it.to change salvat illam instanciam; ut possibile est quemlibet punc- 3o 

lts place. . . .... . 

But this is tum vasis vel loci dati circulans mutare situm suum, 
V °circular ° uno insequente reliquum circulariter, cum hoc quod 

movement of non extra datum situm, quantum ad hoc pertinet, fiat 
the points . , , ,-,• 

disturbed. motus. Et hinc credo quod ad motum rectum lapidis 

falis^U^reTiTa ve ^ alterius concucientis causatur in medio tremor cir- 35 

circular cularis, sicut in tribus elementis nostris et mixtis in 

movement of . . ... 

thc air round eis concussis sensibihter esset videre; et si non esset 

So iii the taus circulacio, moto uno localiter, omne corporeum 

ascension ot moveretur. Nec est vis, quam celeriter circulus per 

glonhed bodies. ' ^ . x 

the rapidity of totum moveatur, ut quod motus ceh m tah ascensu 40 

movement of 



6. pp'as B; ib. defi t< " < B. n. subluan 15. 22. o,m te == communi- 

tatem(?) B. 3o. sanat B. 3(). qua I?. 



CAP. IX. LOGICA. 73 

corporum perturbetur, quia est dare statum corporum particles in this 
quo ad motum. Nec sequitur motum astri perturbari not^hinderany 
in tali ascensu, licet ex quolibet motu recto sequitur astral 

, . _ , * . ,. ^ . movements. 

circulans. Quando autem ent generahs assumpcio, And at the 

5 stabit celum, quantum nos possumus sensu convincere. the^k^wiU^no 

Nec repuenat quod sit talis motus circularis insensi- longer move, 

.... r a n , , ...... . , . or will move 

buis, cum tamen delectabihs sit beatts. Secunda responsio insensibly. 
dicit quod est dare quantitatem supranaturalem, a qua suppoJe ^lat" 
unum corpus erit penetrativum alterius, ut sint con- one Dod 3' ma y 

- r , r . oi-j • i • compenetrate 

iorormiter per eundem situm coextensa. Sed videtur michi another by a 
quod illa opinio sit minus gravis, cum per idem posset SU q u ™j* y a . ral 
qualitas disponi, ut sint quotlibet coextensa. Et stant But I do not 

. * ... approve ot this 

Bi23 a omnes raciones racte contra coextensiones | matenarum, answer, which 
corporum, vel formarum. Deus enim prebet unam talem possTbiiity of 
i5 materiam coextensam cum alia connectere, cum alia compcnetration, 

. . . . and is opcn to 

componendo, stcud et quamhbet partem quantitativam ali the 
unius posset ponere cum parte alterius; quo facto, awinst"^ 
foret una composita intensive ; et sic difformis tam 
substancialibus quam accidentalibus; potissime cum, ad 
20 composicionem quantitatis cum extensis suis terminis, 
sufficit inmediacio terminorum. 

Tercia via dicit quod omne corpus plene sublimatum Or we mav 

iinillvmivtlij-it 

potest penetrare corpus celeste vel aliud dyametraliter a glorified body 
sine hoc quod continens sibi cedat. Verumtamen, in any n ther body 
25 tali penetracione est novi situs generacio utrobique, without its 

.... ... giving way, 

cum utrumque occupat sibi proprrum, srcud sunt m- because, having 

communicancia quantitate. Sed illud videtur difficile bel^that^oes 
propter tria. Primo, quod non videtur racio quare Deus not come in 

. . . . . ,. contact witli 

posset sprssrus ponere rn parte superrorr mundr corpora the sky, there 
3o sic locata, cum hoc quod mundi convexitas sit immota, differenTsfte 3 
quin per idem potest ponere quodlibet corpora loco for it. 
corporum sublimatorum, et alibi, stante quantitate mundi g iorified'body 
equali continue; et tunc nullum oportet ponere vacuum c *xh£*o\i\sA&<z 

vel situs noviter eeneratos ex motu recto. Et per idem of the heavenly 

, ° ,.. , . sphere, whv 

oo rnundus posset recte pellr, generando srtus consequentes n ot other 
ad motum. Secundum videtur mirabile quod aliquod ^f^t^AJrirted >° 
punctum potest noviter poni distancius ad polum quam This would 

. . r ,. , r . bring other 

ponrtur rdem punctum, et alrquod punctum potest ponr difficulties to 
propius, sed nullum precise eque prope. Nam si precise Aaainhow 
40 eque prope, per idem potest poni corpus in toto con- can one point 

e . r V , . . . v . . . . V be nearer to 

rormiter ad trra posrcionrs prrncipia; et per consequens the pole than 
adequate in eodem loco: quod repugnat poni. Tercio fartne s r £ °£ it 

but 110 two 

12. desponere B. i3. extensiones 13. a3. dyametrum B. 3q. prc- pomls eq nal| y 
cipue after si B. neal ■ 



74 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

And how can videtur mirabile quod unus punctus potest interseri 
between uvo inter quecunque duo puncta, nisi ex aggregato, posita 

others that una linea, una constitui, et per consequens linea manens 

touch, without ' . . . r n ... .. 

having any recta continue posicionem, cum hoc quantumlibet licet 

relation with ■ c ,-•.. • j c 

them? crescere, secante utroque extremo eius hxo. Lt sic de 3 

supposicione aut corporeitate, ut superius tactum est. 

These que^tions g t tunc videntur parare demonstraciones eeometrice de 
I leave to be . . r . " ... 

answered by hguns. Scio tamen quod dicendum esset hguras dissolvi 
merelv^sfaUng ex ta li cremento quantitatis, novis sitibus generatis, 

that there is Jicet sensus non sufhciat ita discernere. Distinccionem 10 
nothmg against . 

faith or truth lllius materie relinquo theologis, hoc asserens, quod 
in my doctrinc. ,, r- , • v • i • ..• 

c) I consider it nulla pars hdei, nec verum aliquid, opponitur tsti vie. 

an indubitable 3um argumentum claudicat, sicud et primum. Quan- 
tact that the °. . .... ... 

elements tum ad existenciam elementorum m mixtis videtur michi 
remain in the • , , • , », a • .. .- 1 - 

compound. mdubie tpsam oportere conceuere. Nara Anstoteles, i.-i 
According to p r j mo de eeneracione, ca° de mixtione, movet dubium 

Anstotle, a f . . . ... 

compound in termmis; et tenens afhrmativam partem, dicit quod 

alterTuon^and difhnicione | mixtio est miscibilimn alteratorum unio; B12: 
umon, not \d eo diflfert a eeneracione vel corrupcione, ubi alterum 

destruction and . . ° • ' . 

production, as corrumpitur et rehquum generatur. Differt eciam ab 20 

generation does. . • , • ,• • -i . 

augmentacione, ubi ahmentum assimilatur aucto con- 

servanti suam speciem vel naturam in actu. Differt ab 

alteracione, cum oportet utrumque mixtorum esse sub- 

stanciam per se separabilem a reliquo, quod non potest 

Three thmgs competere quantitati. Unde tria requiruntur ad vdon- 25 

are required . r .... . .". 

for a eitatem miscibilium; primo quod sint bene minutim 

compound : , •,• . ,■ ., , TT _ ,_ 

that its separabuia, ut sunt liquida et corpuscula terrea. Unde 
eiements should m lapidibus, metallis et omnibus mixtis perfecti novit 

be m a state ot . r '. r 

fine division, subtihs expenmentator quando componuntur ex minucns 

that their terrestribus, aliis humidis interceptis. Secundo requiritur3o 
qualities should . ... 

be to some contra contrarietas vel repugnancia mixtorum; quia 

conflicting with aliter non resultarent forme superaddite pocius quam 

each other, m p Ur i s> nisi quadam armonica complexione dis- 

and that there posicio ex contrariis resultaret. Et tercio oportet com- 

should be a r . ... . . 

certain mixta esse proporcionabilia in multitudine, ut gutta 35 

quantitative 

proportion aque propter paucitatem suarum parcium non proprie 



between them. 



2 — 5. quecunque — extremo (sic!) B. 10. fp us pro sensus; and so 

on B. 18. vino B. 

19. Differt a generacione. I have all along understood gene- 
ratio by 'combination', and also mixtio. But the ancients often 
included under the latter name what we should call mechanical 
mixtures. Wine and water was a 'mixtio'; but so was also gold 
and quicksilver. The) r only spoke of generation, when there 
secmed clearly to be a new substance produccd. 



CAP. IX. LOGICA. 75 

commiscetur cum dolio vini; et proporcionabiliter de 
aliis est dicendum. 

In via itaque generacionis mixti conveniunt omnes All admit that 

,.,. . -,, _ • , ■ the four 

proporcionabuiter sapientes illam matenam, 4 elementa e lements are 

5 secundum partes miscibiles commisceri. Sed iuxta mo- . mingled 

r . . together ln the 

dum loquendi philosophi negant illa elementa manere compound; 

. c jjv _ • j 1 1 , :iud most of 

in actu, dum rorma superaddita est mducta; quod iatum tnem taking 
est a variis oninantibus. et terminative intellectum. ... Anstotle 

1 . - . hterally, denv 

Comentator autem ponit formas substanciales elemen- ti.at they exis"t 

, • .... • • - „ :«. actually after 

k.i tares intendi et remittt m sua essencta, cum ruerit combination, 
media inter substancias et accidencia, et sic manere whileAverrhoes 

. .. savs that they 

in esse remisso incompleto cum formrs contrarrrs. Et reraain with 
• ,, , • r-, . . • * less intensitv 

rllud vocat commentator esse rn potencta. Fatet rsta of being. " 

posicio 3° de celo 69. 

i5 Sed hoc videtur michi impossibile propter tria : The latter 

, . .. , • c ncsition seems 

prrmo, qura substanciahs, vel essencia que est rorma jmp OS sib]e, 

substancialis, non suscinit maeis et minus pocius de '• be cause no 
' * ° . . r . essence can 

substanciis elementaribus quam de mrxtrs; ut srcut have more or 

•i-i i- t_ r • 1 „ * less intensitv; 

ntchtl est rehquo magrs homo. stc nec aliqutd est nothip(T is more 

.20 reliquo maeis icnis. Nulla ereo igneitas est reliqua or lcss m , an ) 

>■ • n a ^ 00 ... more or less 

plus intensa. Secundo videtur innuere quod rn mixtis fire. 

sunt forme contrarie coextense, et per consequens tam "seems^to 68 

materie quam qualitates; et tunc nullum continuum believe that in 

. n n . . , the compound, 

componrtur ex non quantis. Patet deducro ex hoc quod contrary forms 

25 infinitum remissa foret forma tam substancialis quam eadfolher 1 - 1 " 

accidentalis ad quemcunque punctum elementi; et per which is 
. _ . t r _ r conlrarv to 

consequens m mfinrtum foret remrssa substancra talr our system of 
forma, et non totum quod est tota essencia materie. '"polms. 6 

Ereo relinquetur quod pars eius qualificativa. Non enim | n eyery point 
n n . r . ~ . , . . the torm would 

3o stat quod lllud subrectum prtmo stmul reciptat tormas be infinitely 
contrarias, sicut patet de racione contrarietatis. Tunc ^resulting 1 6 
Bi24"enim simul I haberet denominaciones contrarias, cum substance 

I . . . would be so 

quehbet forma, ut hurusmodr, intormat informancra too 

appropriata ut, si est calidrtas, tunc est aliquid illa 
35calidum. Et sic de qualibet forma substanciali vel 
accidentali, ut patet de quibuslibet earum ; cum quelibet 
forma sit subiectum vel essencialrter vel accidentaliter 
formaliter se habere. Et tercio videtur quod 4 elementa 3 - Theelements 

■* . . would become 

contraria, que communtcant rn eadem materra ln nu- the matter of 

40 mero, constituunt aliam substanciam : una quoque foret form SU and 8 

inmediata materia forme superaddite, et foret formarum wouid : thus be 

r ldentined with 

one another. 

5. niffibles B. 7. latum B. 8. V» (?) r' tB B. 16. fubalis (sic!) B. 
18. clementariis B. 3. r . calliditas B. 35. callidum B. 40. una que B. 



76 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

et materiarum processus in infinitum, et ydemptincacio 

elementorum, cum communicant in eadem materia vel 

essencia singulari. Sequitur enim, ut supra tangitur : 

ista materia est de essencia huius ignis (et sic de tribus 

reliquis elementis): ergo singulum est singulum eorun- 5 

dem. Nec evitabitur quin quelibet pars quantitativa 

unius elementi huius continuatur cum alia parte quan- 

titativa alterius. 

Modern Secunda est via posterius philosophancium qui ponunt 

philosophers r r ' i r 

think that the nullum elementum actualiter esse in mixto. Sed quot- 10 

elements • , , 

ihemseives do quot auctores et raciones ad hoc sonuerunt, omnes 
not remain sentenciant quod disposiciones et qualitates, quales 

actually, but . n ' " 

say that their secundum speciem nate sunt consequi elementa, re- 

dispositions «■ ■ . j ' 

and qualitiesdo. hnquuntur in mixtis: quod, cum sit verum, non arguit 

But r»', this quod elementum aliquod sit in mixto actualiter. Contra i5 

the°definition i stam sentenciam videtur descripcionem termini militare. 

ot an element, Nam elementum, ut huiusmodi, est causa intrinseca rei, 

winch must be . . 

the intrinsic nec pars quahtativa, ut exponit comentator, primo phi- 
compound, 1 and sicorum et 3 de celo 6. g. Aliter enim diceretur celum 
not merely a eque elementum sicud aliquod corporum 4 simplicium 20 

quahtative part ... ^ r t r 

of it. sublunarium; nec congrue vocaretur lapis aut lignum 

sphere "s a cor P us mixtum, cum habeant materiam primam et 
cause non- formam simpliciorem quam aliquod elementum. Si enim 

existent m . .. . ^ 3 

the compound, non sit ahquod mixtum, est dare llla ex quibus mis- 
of"Tts elemen^ts- ceretur. Corpus igitur hominis non misceretur, nisi 2? 
a stone would forte ex anima indivisibili et partibus materie prime: 

have matter and .... r 

form alone, et sic matena pnraa foret caro, os, nervus, etc. ut 

than 1 ™ny er auas diffuse prosecutus sum. Ymmo terra pura, vel 

element. aliquod elementum, quamtumlibet modice alteratum, 

The human . ' . 7 ^ . . . ' 

body wouid be foret corpus mixtum, et composicius quam ahqua pars 3o 
CO ot p primal llly q u antitativa hominis: quod et componeretur ex materia 

matter and an hominis et forma, et haberet qualitates contrarias, quales 
mdivisible . ^ n 

soul; secundum speciem nate sunt consequi elementa. Et 
utrobique est generacio reciproca. Nulla ergo foret 
causa nisi ficta simplicitas talis corporis supra carnem. 35 
And thus the Et cum caro, os, nervus, sunt eiusdem speciei specialis- 

human body, . ' f . r 

so complicated sime, quia quodlibet lllorum materia prima sine forma 
in would be rtb ' substanciali formaliter componente, sequitur quod totum 

simpler than corpus hominis, quod est composicius inter mixta, sit 
an element. . r ,. . ^ r 

simplicius elemento. 40 



i3. A11 ff' m 15. i_|. sit cum vm' B 21. sublunari B. 

= vermis li. 35. non B. 36. u 1 uus B. 



GAP. IX. LOGICA. 77 

2° principaliter experiencia phisica videtur repugnare. 2» a ; it is 
Nam tam arte quam natura cognoscitur ex partibus explrience. 
B i24 a mixtorum elementa I dispariter resultare, ut in dissolu- weg-ettbe 

..... .... ,, , elements out o 

cionibus lapidum, calcancionibus metallorum, et breviter the compound; 
5 de vitro vel quocunque omogenio, quantumlibet fortiter so "\Yern 13 ' 6 '" 
commixto contingit partem subtilem aqueum vel aereum as is seen in 

. . i , ,• , - ... . chemical and 

extrahi, semulento croceo derelicto; et longe facihus m meiallurgical 
vino, sanguine vel alio distillabili omogenee. Et idem w™see S fire 
docet natura patere nobis de carne vel de quocunque , proceeding 

<...... , . ..... f rom putrefving 

'° putrefactibili omogeneo, quod luxta regulam Anstotehs flesh or fish, 
humo putrescit; quod humidum unctuosum, relinquendo 
incineratum terreum, petit partes extremos quousque 
maior pars aerei vel ignei expiret, propter vim movendi 
et convenienciam ad locum debitum ex natura, sicud 

•Mn sensibus innominatis; ut quercu putrida et similibus 
est videre. Talia enim ; scilicet per subtile aereum et 
igneum ad circumferenciam exsudatum splendescunt in 
noctibus, cum naturale sit ex talibus luminosum fieri, 

, , . , . .,.,.-.. . in the darkness ; 

quod se ostendit m absencia splendidi forcioris: ut ln it comes out 
2o culis catticis, squamis piscium, quibusdam vermibus, £/ cats C „c. 
et in omnibus conformiter proporcionatis in partibus 
superficialibus in tenebris est videre. Cum enim ex No action can 
contingencia equali nunquam fit accio, patet quod ter- without^an 
reum derelictum et igneum exalatum etc. in mixto fuerit cfficient cause; 

.... the appearance 

2? dispanum naturarum, cum oportet esse per se motum of ihis fire 
habere intrinsecus motorem in actu, preter formam m ^H% ^ "lusa' 
accidentalem. Et idem patet ex elaboracionibus olei de which is not a 

... , , . ,., .,. . . _ . , mere accident. 

minutis seminibus et de lapidibus silicinis. Et ldem Many other 

patet de fructibus, floribus, et quotlibet similibus que uk^nature^ 

3o sunt in partibus superficialibus et intrinsecis: multum miaht bc 
,. . . , ... , adduced. 

dispanter sapiunt, odorant, et speciahter colorantur. 

Sed quo ad isto conceditur quod in talibus mixtis 3 rd . But as they 
est dare partes quantificativas dispares, sed omnes eius- are quantitative 
dem nature quo ad formam superadditam, licet in parts that differ 

^ r in the 

compound, 

4. calcaconiba B. i5. tt, ins B. 16. fp B. 20. cattis B. 

24. delictu B. 29. q,l$ B. 

1. This is the same argument as was lately used (though 
with all the superiority given by reeent chemical discoveries) by 
those philosophers who maintain the existence of atoms against 
the revival of the 'Matter and Form' doctrine in the Neo- 
Scholastic system. The idea is the very same. "We get oxygen 
and hydrogen out of water, therefore they were there before." 
The reply is: "Actually, no; potentially, yes!" 7. Semulento. 
Probably derived from semolla, bran. 



one being 



78 JOHANNIS WYCLIF 



CAP. IX. 



more similar qualitatibus una quo ad unum elementum, et alia ad 
t0 ^otnereto"* 5 ' aliud, plus accedat; quia aliter non esset racio quare 

others, hut all car bo, lignum, et talia combustibilia secundum aliquam 
having the , • i i- 

same form and partem resolvuntur ln cineres, et secundum aliam 

C nTtu?e" d inflammantur. Contra illud 3° argumentatur. Signo 5 

we argue thus: totam multitudinem per C et totam multitudinem per 
Lach element , . . , . . . , . 

existed D, que 4° r dicit adversanus corrumpi m adventu rorme 

se $tforfy superaddite. Et argumentatur sic: quodlibet istorum 

combination, ,or f u ' n CO ntinue seorsum in loco per se sibi proprio, 

and still h . . . , , 

remains in its purum a commixtione cum contrano pereundum, et ad- io 

,herefore tio nuc manet q uo aa< \ essenciam, vel remissum paululum B i25" 
new forms can i n qualitatibus, vel ipsis servatis integris sicud prius. 

possibly result ^ n ,, L ... , ,. 

from it; or if Ergo per nullum eorum superducitur rorma superaddita; 
'will he' of 7 ve * s * inducunter hec quatuor, habebunt formas super- 

very djfferent additas disparium naturarum. Consequencia videtur ex r5 
nature trom the , , L . . , . . .:.. . , 

compound. hoc quod ex pari evidencia, ln quodhbet simplex con- 

If one s°mp?c 0f formiter altera tunc induceretur forma supperaddita con- 
body on similis racionis; et per consequens, ex quocunque simplici 

another can . . . r ....... . : 

bring a new contmgit per accionem altenus simphcis sine commixtione 
kmusTbe very quamlibet formam superadditam resultare; et, ut videtur 20 

different from michi, in quotlibet istorum quatuor induceretur forma 
either. ' , ,. ^ , . . . . , . , 

superaddita altenus racionis, cum sit subiectum altenus 
composicionis, sicud fuit inmediate ante induccionem; 
et proporcionaliter ad materiam datur forma. 
Additional Confirmatur tripliciter primo sic: inpossibile est 25 

proof : '. r . 

qualities that quahtatem vel accidens quodcunque transmutan de 

inlhe 6 ekments subiecto in subiectum; sed qualitates prime, que iam 

are now in the sun t i n m ixtis, condam et fuerunt in simplicibus: ergo 
compound; , . ... 

as no accident ad huc remanent ln eisdem. Sic enim sonant quehbet 
^subjectto^ Ji cta philosophorum quod nullum mixtum est calidum 3o 

subiect, they aut frigidum, nisi participacione simplicis cui primo 

are 111 the ? , J, , ,• , 

elements stiil. competit esse tale. Nec valet dicere quod tot et tante 

sayine that^new qualitates prime subito generantur, aliis subito corrup- 

qualities are t is in comitacione forme superaddite; quia non est 
produced and . ' . 

the old ones dare contranum a quo debeant corrumpi, cum possunt 35 

wlwshouid uianere in mixtis, nec efficiens, a quo tot et tante 

they be subito generentur. Nec superest racio quare forent qua- 

litates prime, quare possunt inesse in mixtis quibus- 

libet; quia sunt corpora simplicissima sine ordine 

5—7. 3° — 4 0r (sic !) B. 8. sunt pro super B. 10. peund, B. 

23. f)onis B. 3o. callidum and very oftcn after B. 3q. quod B. 

6. Totam. Evidently somc parts of the sentence are want- 
ing here. 



destroyed ? 



CAP. IX. LOGICA. 79 

prioritatis respectu elementorem se habencia, stante 

sentencia huius vie. ConnTmacio [2 a ] est hec. Impossibile Contrary 

est qualitates contrarias coextendi; quod esset, stante ^hoseftat 6 ' 

illa sentencia: i^itur, etc. Et maior patet ex hoc quod remain of the 

' n elements when 

5 omnis quahtas est siibiectam esse qitale, cum non sit fhese are no 

potens aliquid per se existere, sed unitate accidentis, coexfstln^the 

cum aliis eiusdem racionis. Ex quo patet, si essent same sut, i ect > 

* , . and cannot 

qualitates contrane coextense, tunc vel nichil esset exist 

simul denominatum denominacionibus contrariis, vel n ow thenon- 

10 Tessentl materie coextense. Et patet minor, eo quod, remanence of 

. - ., . "l ' the elements 

si torme substanciales elementorum smt per totum impiies this. 

mixtum, sequitur quod et qualitates; et tota contraria, cannot^at^the 

multis modis contraria. Tercia confirmacio est ex im- same instant 

., ... ... . act and react 

possibilitate reaccionis duorum elementorum simul et on each other. 

i5semel secundum easdem partes; ut, posito quod A combination, 

ienis et B aqua purissima commisceantur in dato the element A 

°. J r . . woula nave to 

mixto, oportet partem A reducere partem B sibi neutralize a 

inmediatam ad temperamentum in qualitatibus, et qU ] a em en° B- 6 

econtra ; et per consequens, cum hoc non sit nisi per which it could 

. l . . . r not do unless 

20 reduccionem quahtatis contrane, sequitur quod ldem it lost-as much 

subiectum secundum idem sit simul et semel agens et contrary 

paciens, in actu et potencia respectu eiusdem. Prius quality- so it 

r .... . . would be at 

ergo et pnncipahus educeret qualitatem contranam a the same time 

se ipso, quam induceret post debilitatem potencie per s .^ e point oi 

B i2b h qualitates instantaneas qualitates suas in corpus I ex- view > bo ^ 

. . . ,. ,._ ' . active and 

trmsecum. Ideo, ut ahas diffuse ostenderam, reaccio passive. 

non est simul tempore et secundum idem possibilis; ad take^place™/! 



er 



quam oporteret qualitates contrarias simul, subito, et ,, action. 
^ ' . n . . ' My position is 

tempore reciproce generan, propter talia multa que tiiat of 

3o naturales sciunt adducere. Credo 3 am sentenciam in the^ekments 

hac parte; scilicet, quod elementa sunt realiter in mixto c , xist real, y in . 

r . ^ ... tne compound, 

secundum situs et formas propnas, ut dicit Avicenna, in their own 

primo causarum, ca° 3 , et alibi multis locis. piaces" 

Sed contra ista instatur tripliciter. Primo, videtur Arguments 
. . . . contra : 

35 quod proprie non sit mixtio, sed tuxtaposicio corpus- I. This would 

culorum; quod sic, habens occulos linceos videret com pound but 

quomodo quodlibet elementum foret seorsum positum ; an aggregate ot 

. "■ . . r atoms; we 

et sic per idem homines et omnia genera corporeum could, had we 

essent commixta in mundo, et nulla foret forma sub- e noush, S discern 

40 stancialis superaddita, cum nullum mixtum foret vere evei T element 
r apart; men, 

animals, all 
would be 

cv ^ 

2. 2 a deest D. 3. gritas B. 6. accus B. 10. essent decst. 

.'6. p'usfuma B; ib. fuma? B. 29. recijie B. 33. Ca?, B. 35.Txpo B. 



8o JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

mixed up, and aliquod unum. Ad illud negatur prima consequencia, 

lio^superaddcd cum iuxtaposicio corpusculorum, ceteris requisitis, con- 

fbrm to stituunt vere mixtum, cum omnes vere loquentes de 

\hem. * mixtione oportet concedere vel corpora parva, vel ma- 

The aggregatc terias corporum, iuxtaponi, et per formam superadditam 5 

of atoms is thc continuari. Licet autem nullus oculus corporalis sufticit 
compound . . 

itself. cognoscere appropnatos situs corporum commixtorum; 

YowThev^are Deus autem distinctissime, et intellectus humanus con- 

placed, but God f use cognoscit posicionem in quolibet mixto perfeccius 

mindWiws in huiusmodi situs dari. Et sic conceditur homines com- 10 

^f^fnlAVthl 6 misceri ad invicem cum aliis, et proporcionaliter de 

compound ceteris partibus huius mundi, sed non ad finem quod 

theirVositlon. forma substancialis resultet constituens mixtum sub- 

^ttogsirc' stanciale disparis speciei; et solum tale mixtum ad 

indeed mixed propositum est naturale cuius quelibet pars quantitativa 1 5 

anotherTbut in actu, que potest per se existere sub tali specie vel 

dislinguisned P er se sentiri: quod philosophi secundum gradum mi- 

by their nimum vocant minimum naturale. Nec obest materiam 

suEstantial formatam suscipere super illam formam superadditam 

form. disparis racionis. 2 ° 

II. The 2° videtur quod ad omnem punctum materie mixte 

form'cannot non sit forma superaddita, et per consequens cum per 

po\nt a of a tHe totum sit eius privacio, sequitur quod nusquam sit talis 

compound, forma; quia nec indivisibilis, nec extensa. Ad illud 

elemental forms dictum est superius, quod forme substanciales, ut a 25 

are every- ma t e ria elevaciores, sic sunt a condicionibus materie 

wnere) : 

it is therefore remociores ; ut forma corporeitatis vel forma elemen- 
Wereply tiiat taris secundum aliquos est situaliter secundum partes 
form^artfmore punctuales materie;et quelibet forma materialis super- 
eievated above addita determinat sibi certam multitudinem elementorum 3o 

matter, they are . . . . , • , • 

less subject to constituencium mmimum naturale; et sic grauatim 
conditfons. ascendendo quousque deveniatur ad animam hominis, 
que est finis formarum de quibus considerat philosophus 
naturalis, ut patet 2° phisicorum. Nec extenditur mi- 
nima forma per subiectum suum primarium, sed est ad 35 
quemlibet eius punctum indivisibiliter quo ad molem ; 
et quotlibet tales indivisibiles constituunt formam super- 
Each form is additam mole magnam : Et sequitur quod tota sit ad 
thewtoleWts omnem | punctum sui subiecti primi secundum aliquam B 126* 
subject, but su i partem. Et patet quod falsum assumitur, cumque-4° 
libet forma substancialis cuius partes quantitative distant 
situaliter extenditur modo suo. Nec oportet quamlibet 

27. vel forma twice. ?4— 35. ima B. ?8 — 3g. ad omnem twice B. 



CAP. IX. LOGICA. 8l 

partem quantitativam subiecti habere appropriate partem Sometimes 
quantificativam forme, sicud forme anulosorum extendun- q Ua ntffying 

tur. Si partes sue quantitative sint animalia anulosa fet part ofthe 
...... . . . form answers 

sic de bestns; si multe quantitative unam constituant) to a quantified 

5 forma totalis extenditur modo suo. Ymmo, si duo ho- sJbfect* as i?n 
mines unum hominem quantitative constituunt, forma the Annulosa, 

,. .. . ,. . ........ , or where many 

totahs extenditur sine aha sui parte divisibih vel ex- animals are 

t united together 

iciiaa. ^ in one wno ] e 

Nec sequitur ex istis quod mixtum solum ligatorie There is a 
iovel aggregative sit unum, ut cumulus lapidum, domus, fetween^a^mere 
vel populus; quia ex commixtione propria et perfecta aggregate and 

, i /• i ■ 1- c . a compound. 

resultat quedam rorma substanciahs et perfecta specr- Tlie mixture is 
fica ; non sic autem de aliis artificialiter aggregatis. th s a ° ^brines 
In hoc tamen conveniunt quod, sicut impossibile est int0 being a 

_ - .. ... , .,. new 

iDmixtum perrecte ponr ln specie sine rorma substancralr substantial 

a qua habeat quantitatem, sic impossibile est populum, Theyresemble 

domum, vel asgreeatum quodlibet esse unum, nisi sit eacl] otner '" 
' .„ .™. & . .? . , ... > that in both 

forma artthcialrs vel alia accidentahs rn aggregato cases there is 

huiusmodi, a qua accipiat esse unum, ut populus supra a natural~there e 

20 multitudinem dicit consensum hominum, ut obediant artificial. 
. , . „ , ,. . „ . A nation 

unr legi. Et domus dicrt hguram aggregatam ex posi- implies the 
cionibus suarum parcium, ut defendat hominem ab authoritY- 
intemporaneis nocumentis. Et sic de ceteris, cum omnis a house, the 
unitas sit a forma. Et sicud forma substancialis mixti disposition ot 
25 est per totum subiectum, licet non extenditur nisi per parts '" . order 

i i to give 

subiectum homogeneum suo toti; sic forma aggregata shelter, &c. 
f. ' ° & . & . And in both 

tahter accidentahs aggregatr est per totum suum subrec- cases, the form 

tum. Et de possibili non habet aliquam partem con- ^ the^subject 
similis racionis; sed sicut forma mixti est causaliter in butwithout 

?o elemento per quod non extenditur, sic et forma aggre- 
gati est in quotlibet partibus eiusdem, que habent 
appropriatas habitudines ex quibus resultat forma totalis 
longe disparis speciei. Nec est vis, sive vocentur eius 
partes, sive forme presupposite ad totalem formam. 

35 Unde similiter intelligendo talia aggregata, concedi 
debet quod proporcionaliter dissolvuntur ut mixta, ex 
dissolucione vel deficiencia sue forme. 



9. legacor B. 10. anulg B. 11. que quia B. 16. Et pro sic B. 
23. Ttpa e!B B. 

2. Anulosorum. It was formerly a great difficulty for philo- 
sophers to explain how the one indivisible principle of sensation 
can be multiplied by scission, as it is in certain of the Annulosa. 

6 



extension. 



82 JOHANNIS WYGLIF CAP. IX. 

III. According 3° videtur quod omne mixtum sit continuum cum 
wouM^be onfy mc 'di° continuante; et per consequens nullum corpus 

one being in the mundi est ens in actu, sed solum potencia; et sic nulla 
world; since . . ' . l . . 

everything foret continuacio, cum quantumhbet dispana corpora 

orie°whole with in quantum inmediate sunt posita, sunt adunata. Ad 5 

the surrounding illud dicitur, concedendo quod omnis pars mundi cor- 
mcdium. . ' . . 

It is quite truc porea continuatur cum aha ; cum ahas non esset mundus 

form on" 88 una substancia corporea, sumens ut quoddam totum 

whole by omnem naturam cornoream parcialem; quod est falsum, 
continuity; , . , ., ... n rb 

otherwise the cum mundus sit maxima creatura | possibuis, mole 0120 

^no^be^one ma g na > circulata, constans ex omni materia possibili, 

corporal subiecta situi et tempori, et multis aliis accidentibus, 
substancc. . . „ . , . . , 

Those parts ot gracia cuius pernciende sunt omnes parciales substancie, 

whichare^of ut noverunt philosophi, et supponitur in presenti. Mixtum 

the same kind ergo, in quocunque elemento sit positum, trahet quot- i5 

surrounding libet partes eiusdem speciei ad sui circumferenciam, et 

^conTinuity 11 P er consequens inmediatas medio continuati ; secundum 

with that tales continuatur cum medio; ut aer, respiratus a pul- 
medium, as . .... 

for instance mone et corde, contmuatur cum spintibus aens; et per 

from^the^/ungs consequens, cum toto cuius illi spiritus sunt partes 20 

Continuity precipue. Et indubie aer respiratus continuatur cum 
requires a .. . . . . . 

medium, medio continuante, quia tn aqua, tgne vel aere, non 
thiiigthaTcan P otest exspectare successivam accionem per quam ipsa 

exist by itself. p e r tempus inmediate posita in fine primo continuantur 
The terrestnal ,. ,- • , • 

parts ot a secundum aliud; ut ahqui, volentes contmuacionem esse " 

not^connnuous 6 rem absolutam que per se possit existere, false fingunt. 
becausc Et sic indubie esset de terra, nisi partes aque vel aeris 

separatcd bv . . . , . . , . 

particles of mtercise racerent partes distare ab mvicem; et hmc 
water-^whicli m i xtum terreum, post exalacionem vel evaporacionem 

when elementorum continuanciam, decidit in pulverem ; et 3o 

evaporated, . •,-,•• ,■ 

only dust partes pulvens de possibih tnmediate constituunt unum 

Sometimes to c° l "P us 5 hcet continuacio non sufficit ut una pars ad 

avoid a quemcunque recessum alique insensibiliter insequatur. 
vacuum, one ' . . . . , . . . . 

heavy body Lontmgit eciam m casu, pro supplecione pleni, virtute 

dTaw" another continuacionis, quantumlibet grave sequi aliud inmedia- 35 

aftcr it. tum amotum, etsi fuerit disparis speciei; quod nunquam 

contingeret, nisi esset quedam continuacio sic motorum. 

Continuity, says Unde, ex influencia veritatis, motus fuit Aristoteles 

Aristotlc 

consists in'the 5° phisicorum (forsitan ignoranter) ad ponendum con- 

i5. fiij B. 17. oti" B. 26. fgunt B. 3r. piui's B. 33. c'teffum B. 

34. cum pro contingit B. 

34. Pleni. Probably an allusion to the rising of water in a 
pump. 



CAP. IX. I.OGICA. 83 

tinua descriptive talia: quorum itltima sunt umim; ut limits of two 
duo puncta inmediate posita nunquam huiusmodi con- jd"nt!cal ^'but 
stituunt quoddam unum, quod est terminus communis tw0 ppints that 

. ... . tt 1 merely touch 

utnque, commumcancium parciahter m eodem. Unde are not 
5 conceditur quod quelibet quantitativa corporeitas est we^m^verant 

in potencia, non tamen distinguendo potenciam contra that allbodies 
r-^ • • ■ are potential 

actum. fc.t sic omnia corpora que non sunt continuata (without 

cum corporibus eiusdem speciei constituunt numerum de t "^f/// h .f r 

actualem. Et continuacio talium cum corporibus disparis because they 
_ • • , , . • t-, are more or 

iospeciei, aunascencia vel contiguacio nominatur. Ex jess separated 

quo patet quod hec duo, continuacio et conticuacio, *'" om . otlie '" s 

n r ... . . ' ot the same 

non sunt snecies distincte ex opposito, sed pocius con- kind; the fact 

: • J , ■ • oftheir 

tinuacio est genus utnusque. Contigua enim sunt que- touching bodies 

cunque se tangencia disparis speciei, quorum ultima °* ? different 

i5 sunt sifnul. Et si sunt corpora disparis speciei, conhxa per contiguily, 

humidum continuans ad 3 m integrandum, tunc sunt ad ot continuity, 

hoc nata, ut os, cartilaeo, nervus et cetera, et omnia j" d docs n( ? 1 

' . . ... ditter trom lt 

genera concurrencia ad integracionem corporis animalis. in a 

d IO _>» T , ... 1 . . , . . . metaphvsical 

D l -7 Ideo vere dicit | commentator quod m methaphysicis sense. 

20 non differt contiguacio a continuacione, cum eo ipso 

quod ultima linearum superficierum corporum, sunt 

simul unum continuum; et econtra. 

Ulterius notandum est iuvamen elementorum in mixtis, The elements 
„ 1 ..... c • ■..• r\ concur activelv 

au constituctonem et perreccionem sui compositi. Oportet to „j vc J 

25 autem in omni mixto perfecto terram quo ad multi- perfection to 

1 . their 

tudinem dominari, propter mixti constanciam. Nec compounds. 
aliter esset iuvatum efricienter sensus tactus. Unde, stability^and 
secundum analoeiam, ad suum sensibile fundatur sensus palpability, and 

. . . . miist 

tactus plus necessarius aliis in nervo retilt terreo, predominate in 

3o ceteris sensibilibus plus extense. Oportet secundo inesse c^mpound-^it 

naturam aqueam ad multitudinem terrenam, forcius is the °a sis of 

ii- ■ j • 1 • touch. 

colhniendam terream, et ad stabiliendum m homine 

sensum gustus, quem oportet fundare in humore aqueo, paVtides^of 11 " 

nedum quoad lineuam et partes pororum extensius adia- earth, and is 

^ ° r r necessarv to the 

35 centes. Sed e converso quo ad gustale quod oportet sense o'f taste 

omne humidum aqueum, si gustum debeant propor- 

cionaliter mutare, et genera talium obiectorum sensus 

distingwere, ut sensitum per habens sensus huiusmodi, 

nedum quo ad noticiam, sed eciam ad esse. Et omnia A u ^\ n n S arc 

40 talia sunt ordinata ad hominem ut ad finem. Ideo non made for man, 

. . . . and the reason 

lmpertmenter reducitur causa mixtionis elementorum m of all 

compounds 



which are 



1. motus quorum B. 6. lpoita B; ib. ponam B. iS. genia B 

23. Iuva™« B. 20. alitcr B; ib. r'tili B. 38. fp vus B. 

6* 



84 JOHANNIS WYCLIF CAP. JX. 

inferior to mixtis remotis sub homine ad hominem, gracia cuius 

tomiVii/him. taliter commiscentur. Oportet tercio aerem commisceri, 

Air must be n U i a aliter non esset mixtum tale sonorum, dilatans se 

present; ^ . . 

otherwisc tlie post percussionem, nunc secundum dyametrum longi- 

wo°ld P nothe tudinalem, et nunc secundum latitudinem, ad tractum 5 

sensihle to the spiritus aerei complantati corpora, causando secundum 

undulations ' * ... . . 

which cause numerum tremulosum ex dilatacione et constnccione 

S ° U "air ntlC secundum dyametros transversatiles, sonum in aere 

and move the proporcionaliter continente, qui eciam moveret con- 

cavity ot the ' r n . . . ... 

internal car naturalem et complantatLtm aerum m minnga. In tah 10 



th 



aifditive namque mixto aere complantato, et non in aere alieno 



faculty is contento m spongtosionbus, subiectatur vts anime au- 

siluated. . r ° . ' . . 

Fne is ditiva. Ignis autem clanhcat spintus ahenos, et racit 
"th^ainmal P ro po r ciones, ad colores iuvans ut sue speciei cum 

spirits, that irradicacione luminis extranei per medium dyafanumiS 
thev mav . . . . . ... 

perceive light sensibiliter difrerenciuntur. Unde tn spintibus animahbus 

T^iereismore I 11 * subiectant virtutem visivam, ignis plurimum domi- 
fire in the eye natur in proporcione admixta alia; ut ex claritate crista- 

than in anv . .. . . ., . ... . . . 

other part of laydts, cum tunicis suihcrenter lllummatis m suis srtper- 

^Nothing hciebus, et species libere inserantur, et lumen oculi 20 

leaves the eye cum virtute visiva commisceatur cum specie visibilis 
to strike the . , . . 

ohject, ncr can in medio e converso, usque ad sohdum terminans 

witfiout 06 visionem.- Non autem egreditur corpus ab oculo ad 

sometning terminum ; nec sufhcit hec multitudo ocularis sine 
visible, in . . ........... 

regard to coexistencia speciei visibihs obiecti, a quo organum, 22 

passive though rec ip iens speciem, specialiter paciatur. Unde passionem 

active in other visus declarat Aristoteles I in De sensLi et sensato et 2 13 1 27^ 
ways. . ' . ... 

De anima. Accionem vero sensus ponit, 19 l;e animalibus 

et 3° Metaphysicorum. 

Naturai Alie autem sunt quotlibet commoditates in existencia 3o 

pliilosophers . ... . . 

teii us elementorum m mixtis; quorum tractatus ultenor per- 

filfiJff^itae tinet naturali, qui ponit inter mixta perfecta terrea 

p 1 c o n 1 11 1 «» 1 u s 7i * r 

in ores and habundancius dominata; ut in minera, vel lapide; 2° 

stones: water . .. ..... .. 

in metals; aquam, quo ad opus hquacionis dommart generahter 
innammable air j n m etallis ; 3° unctuosum aerem, qui est causa in- 35 
flammabilitatis, ponit in vegetali quo ad illud effectum 



7. cofac'one 15. 14. fue Hcu B. 24. mlti B. 3o. existencie 14. 
33. lapidc vel B. 3|. loqconis B. 

35. Unctuosum aerem. I havc rendered this in tlie note by 
inflammable air, wh i ch was one of the rirst names given to 
hydrogen; an element that is really abundant in plants, as is 
\\cll known. 



CAP. IX. LOGICA. 85 

dominari; quarto aerem puriorem in sensibus, speci- in vegetables, 
• • j • • •, • . 1 u to render them 

ahter quo ad spintus aminales; et qumto ignem habun- combustibie- 

dancius in homine, propter maiorem copiam istorum a P urer air 

r r . r constitutes thc 

spirituum, et ahas operaciones ad quas natura ornat animal spirits 

5intentum. Et sic et species et genera mixtorum, que- abundant fn 

cunque senera corporum simplicium in maiori mundo „ man. 

" . D . r r . . . Each element 

proporcionahter coaptantur. Nec tolht tale dominium predominates 
i-i i« somewhere for 

altorum elementorum super terram amphorem terre some spec i a i 

multitudinem, vel dominium terre quo ad aliqua super T , pur . pose ,-, 
. , , ,. . It Anstotle s 

ioilla; sed satis est quod unum elementum quo ad aliquid words on the 

super reliquum dominetur, et quod mixta totaliter per- S proper]y e 

feccioribus formis substancia, habet plus proporcionaler examined, he 

. ' * r r will be tound 

de supenonbus elementis. Conferat ergo protervus in agreement 

textum Aristotelis alio, mediate in fine, cum dictis eius, 

i5primo De generacione ; 4 Methaphysicorum, et alibi ad 

significacionem debitam, et videbit quod nullum dictum 

philosophicum sit obvium huic vie. Causa precipua 

quare illa via abhorretur a pluribus est quod non per 

sensum percipiunt adcomposicionem continui ex non 

20 quantis. 

Tercio et ultimo restat videre de velocitate motuum Question III. 

quo ad signum penes quid attendi debeant. Et primo mca sure*af- the 

de motu locali. In qua materia recordati sunt mo- veiocity of any 

. ,. • , • • motion ? 

derni quod non attenditur penes magnitudmem situs It is certainly 
25 corporei acquisiti in corporacione, ad tempus; quia stat C overed by^the 
aliquid subito acquirere vel deperdere talem situm per mobiie in a 

. ,. . . _ . , given time. 

adnascenciam vel discontinuacionem. Stat eciam colump- Two cylinders 
nam rotundam, 2 pedum in longitudine, et 8 pedum s ,° e \H mov-ed 

in latitudine, sicud hasta est, descendendo uniformiter with the same 
o • 1 7 -u • 1 j 1 • rapiditv, one 

3o in hora, descnbere 111 hora situm secundum iongitu- paraiiel to 

dinem duplum ad hastam; et aliam simillimam in ' \ h * oTher^' 

fi2ura volvi latitudinaliter precise eque velociter, de- parallel to its 

& ., , . .. . l M . ,. . ' , length: lt the 

scrtbendo situahter plus quam octogmtophctter ad length be to the 

priorem, sicut patet calculanti: ubi certum est quod ^""^"the 

35 quolibet punctus unius precise eque velociter movetur, s R a , ce covered 

. , ,. . , . n .. ., will be eighty 

stcud ahquis punctus alterms. Non ergo esset possibile times greater. 

aliquod corpus moveri uniformiter quo ad subiectum, 

supposita illa tria repugnancia. 

2. Exgmto B. 5. ga B. 11. totalia B. 21. Io^ B. 33. octo- 

gincoplr B. 38. ta' B. 

33. Octogintopliciter. As I understand the case, the difference 
would not be so great; onlv as iG to 64. Rut I cannot help 
thinking that the marginal note renders Wyclifs meaning. 



86 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

it is generally Ideo dicitur communiter et bene quod in omni cor- 
beHeved^tha/in pore mota localiter est dare punctale velocissime mo- 

every mobile tum, quod est mensura velocitatis tocius motus, I cum B 12I 
there is a ' . ... ' . 

point that omne motum tam velociter movetur sicud ahqua pars sui; 

swiftest^ ot all, et slc patet quod sequitur ex illo punctum, lineam, et 5 

and measures superficiem esse et motus sibi proprios, et per idem situs 

its motion. r • tt • 1 , • j 1 • • 

This implies et aha accidencia. Ut, posito quod latitudo alteracionis et 

Voints^havlng eciam motus localis uniformiter, et difFormiter a non gradu 

distinct degrees US que ad gradum ut 4 01 ", extendetur per B corpus : est 

of movement. x ° .7 , ... 

dare gradum intensissimum motus alteracionis, sicut et 10 

motus localis, qui gradus solum est ad extremam super- 

The degree ot ftciem totaliter; sicut et qualitas sic intensa sicut est 

mtensity of c • 

movement is color vel lumen solum per superhciem corporis spacit, 
at&e°urfacc q u °d luminosum transpicit solum secundum talem 

of the body, superficiem totaliter et primo. Aliter enim aeeret color 1 => 
as colour is . * . r ° 

also only at the mtnnsecum quantumcunque parvus per medium opacum, 

cum sit dare primum agens, sicut et nisum [et] difficul- 

tatem quam produxit ad maximum. In omni ergo cor- 

poreo moto, pars naturalis primo mota est punc- 

tale. 20 

There.is a '?° a Et preter hoc est dare minimum naturale in quo- 
point ot , . . ^ 

minimum modocunque per se moto; quod minimum non potest 

'every^befng 1 moveri secundum partem reliquam respectu opposite 

that moves quiescentis: ut in motu animalis obiectum movet sensus 

ltself; as in ' . . 

sensitive extnnsecos et mtnnsecos; at llli movent appetitum 25 
facurty^moves 6 sensitivum ; et ille movet virtutem secundum locum 

another and is motivam, et illa calorem vel humiditatem quod in 
moved by . . ^ . . 

another. musculis et lacertis ; et iorte 111 corde est mmimus 

calor primo motus, quamvis quelibet pars animalis iuvet 

reliquam quamlibet ad agendum, sicut quelibet pars 30 

Every part mundi iuvat quamlibet aliam. Et per consequens homo 

as^one^naiVof variatur qualibet parte mundi. Sicud enim cumulus 

the world aids silve vel arene ostendit se, quantumlibet distanter, per 
the movement . 7 \ ; J 

of another, and communicacionem parcium, sic tota terra (et per ldem 
\vhohj°world. totus mundus) ostendit se per communicacionem par- 35 
cium. Nam si quelibet pars iuvat reliquam ad integran- 
dum suum totum, quod et equivalent finaliter per 
quamlibet partem materialiter communicantem, sequitur 
quod quclibet pars coadunat reliquam ct suum totum 
ad omnem posterius esse causatum. 40 



8. difformis B. 17. et aflcr nisum deest I!. 22. quod non B. 

27. liuo 1 '' (?) B. 24. quiescente B. 2S. mistulis B. 37. equivocant I'.. 



CAP. IX. LOGICA. 87 

Parum tamen locutum est de illo colore vel colorato, Remark 
quod primo appropriate agit speciem et terminat distan- C olours£ how 
ciam visionum. Non enim oportet, si unum iuvans agit, tlie y act t0 aid 

1 n . VISIOII. 

quod coagit cum eodem. Nec oportet, si hoc sentitur 

5 vel noscitur a noscente, quod distincte sentitur vel 

noscitur ab eodem. Sed hoc forte evenit ex dicta 

communicacione parcium universi, quod quelibet eius 

partem apprehendendo, apprehenditur ipsum totum 

intencione confusa; et ipso confuse apprehenso, appre- 

lohenditur eius quelibet pars; ymmo primum principium, 

quod omnia appetunt, ad minimum confuse. 

Sed reliquendo hoc, ut hic inpertinens, alibi per- Two opinions 

tractandum, prosequendum est de mensura velocitatis vefocity of 

motuum. Sunt ergo duo modi dicendi in materia de movement. 

~ ... aome say that 

iovelocitate motus localis. Nam aliqui dicunt quod atten- it is measured 

ditur penes lineam descriptam a puncto velocitate mo- described'by 

tus. Contra quod 4 er argumentatur. Primo ex hoc the point ot 

quod omnia puncta mota in ultimo celo, sicut et omnia velocity. 

. . • ........ Four areuments 

puncta mtnnseca cuiuscunque mobilis, nullas iineas cotttra. 
B i28 b describunt: ergo non generaliter | penes hoc attenditur '"ofthe^first 8 
motus localis velocitas. Et si dicitur quod equivalet, mobile and 

1 • • \> 1 -u » i- • ..• the points 

modo ac si omnes lsti punctt descnberent hneas istis insideevery 

motibus siderum, assencio quod, si sic describerent ista movi "? body 

' *■ . descnbe no 

puncta istis motibus lineas proporcionaliter ad veloci- lines at all. 

■ c • , lf it is said 

2 5 tates tstorum motuum, tunc m liinnitum velocius move- that it comes 

rentur quam modo; et sic in infinitum tardius, cum tothe same as 
" ' . 11 each 01 the 

antecedens inplicat substancias duas corporeas coex- points 

tendi, unam continue quiescentem localiter, et aliam line,' that 3 

corpus quiescens continue penetrantem: quod cum sit '™£e* r s at c io m ." 

3o impossibile, patet quod illud consequens verum nullius which is 
rn • j • 1 absurd. 

est erncacie, sed oneris responuenti. 

Similiter, planeta movetur multis motibus, quorum 2. A planet has 

... . ,. ,. . . many 

aliquis est velocior, aliquis tardior; et tamen, quam- m0 vements, 
cunque lineam vel situm longum describit aliquis eius somc swifter, 

T ~ .... some slower, 

35 punctus uno illorum motuum, describit et quothbet. and each of its 

- T , • , •■• .. «■ points describes 

Non enim est dare situm quem descnbit punctus linee, 1 them a u at the 
motu orbis superioris, vel motu sui, proprii orbis, vel js 3 ,™^™^ % 
epicicli, quin eundem describit quolibet istorum mo- tind any one 

. , , , ,-,• . , c line described 

tuum; sicud patet attendendo dihgenter ad hguram by a point in 

40 situs quem describit planeta. thls case - 

ltem, in motibus difformibus quo ad tempus, non 3. Neither does 
•11 1 •!-• i- a j _ *„^ Ihe rule hold 

tenet llla regula. Ergo est dtminuta. Antecedens patet for mot j ons 

18. sunt B. 22. quod modo B. 3^. aliquid li. 35. punctos B. 
39. di r B. 42. dimi tR B. 



88 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

that are varicd ex hoc quod contingit infinitos esse motus horales, 
givenlengthmay quorum quilibet describet lineam a pedalis adequate; 

bc traced iii i a et tamen primum esse uniformem ut duo, secundum 
given time by . r ' 

mobiies of eque intensum gradum ut 4, et tercium gradu ut 8; et sic 
varying ininfinitum. Ut, posito quod in infinitum intendat aliquod 5 
velocities. istorum suum moturn super aliquam partem sue linee, 
tardando diucius super reliquam; sicut loquentes com- 
muniter in ista materia admittunt, et quibus solet queri 
quam velociter moveretur corpus motum primo uni- 
formiter gradu ut 4 pro medio instanti inter illos duos 10 
motus, et quam velociter descendit grave in confinio 
inter aquam et aerem. 
4. We can givc Similiter, aliquid contingit movere per tempus con- 

a case ot a . ^ n r r 

body in wiiich tinue, in quo non est dare punctum eius velocissime 

thc swiftest r^ i i- 

point does motum. fc.rgo regula non est generalis, cum tamen, 1? 

not exist. dicendo sic regula generalis, eo quod motus difformes 

quo ad tempus sunt univoce veloces cum motibus uni- 

formibus quo ad tempus, sicut sunt univoce motus cum 

illis. Ergo dicenda est illis racio eadem. Assumptum 

huius argumenti foret evidens illi qui poneret in cor- 20 

pore rarefacto per totum ? et cum hoc continue circum- 

whirle^roimd ^ ucto P ro quolibet instanti, aquiri novam quantitatem 

with oui- per totum ; sed quia illud est impossibile, ideo adducitur 

stretched arms, . ... 

and a point argumentum de corpore circumducto, m quo continue 
cut^offfrom c o rrum pa n tur puncta extrema : ut posito quod Sor, 20 
those continue expansis manibus et brachiis, circumducatur 

extremities, it . . „. , ....... 

is impossible et quod continue aufteratur de extremo medn digiti 

movement corelative moti, tunc non est dare punctum velocissime 

should be thus motum in Sorte: et per consequens vertigo Sortis non 

measured. -,, . 

The movement mensuratur penes lllud. 3o 

would not be g et j hic dicit taliter I opinans quod talis motus velo- B 120" 

measured by . 

the line just citas attenditur penes lineam quam describeret punctus, 

outside the .......... . . .... 

body, q ui lndivisibuiter velocius movetur quam aliquis tstorum 
adlcrsarvwho omn ' um punctorum motorum in mobili. Sed de isto 
replies tlms dicto amiror propter multa: primo, quia iuxta sic opi- 35 

does not admit . . ■ . .„ . ... 

a dcfinite nantem non est dare omnia puncta m 1II0 moto mobih, 
""no^nts ^ s i cut nec est d are infinita, ut dicit. 2°, quia claudit 

(2) No poim contradiccionem aliquem punctum indivisibiliter velocius 
can move faster • .... 

than another moveri quam movetur aliquis tstorum, cum non sit 

to an infinitely possibile penes ipsum unum excedere aliud per indi-4° 
small extent. . . . ' r " 

visibile: quod tamen oporteat, dato tali motu puncti 

2. que (or quo) libet describe B; ib. bnc pro lincam H 5. aliud B. 

1?. aliud 15. i5, 16. tn ddo 15. 10. ddo 15. k8. corlo"" B. 

33. indun' 1 B. 35. p'mo propter 15; ib. multo p'o B. 38. indim 15. 



CAP. IX. LOGICA. 89 

indivisibiliter velocius moti. 3°, quia tale circumductum (3) It is 
non movetur velocius quam aliquis eius punctus; quia ^body^coulld 1 

tunc moveretur velociori cradu motus; et per consequens move faster 

, . • . , , -,, , , 'han any of its 

cum gradus lste sit dandus, esset dare lllud quod own points; 

Sprimo movetur illo gradu. Sicut ergo non est dare implied, h if S the 

precise quam velociter precipue movetur aliquis punctus measure of its 

. . , , . v . velocity is a 

sic moti, lta nec est dare quantum velocior precipue line outside it. 

movetur totum mobile. Et quarto patet, quia ymaginato 

quod Sor circumductus derelinquat post se, per totum 

10 in quo fuerit aliqua pars eius [caliditatis, ipsam] cali- 
ditatem vel aliud accidens quodcunque, et non extra 
illum situm, patet quod completa circumduccione est 
dare totale accidens derelictum, et per consequens est 
dare eius circumferencia, cum solum finite situaliter 

i5 extenditur. Quero igitur utrum circumferencia talis 
accidentis sit maior quam triangulus descriptus a B 
puncto (indivisibiliter velocius moto continue) quam 
aliquis punctus in instanti, vel minor, vel equalis ? Non 
dubium quod sequitur, pro quolibet instanti intrinseco 

20 motus, aliquem punctum Sortis velocius moveri quam 
B uniformiter motum. Sed miror quare non erit motus 
B tante velocior, quam circulus descriptus ab eo erit 
maior? Et cum uniformiter movebitur, sicud et B, 
ut suppono, sequitur cum dandis quod in qualibet 

25 parte talis temporis, B excederet Sortem per indivisibile. 
Ergo non solum indivisibiliter movetur B velocius S. 
Et hic videtur quod, circumducta a B linea A, extremo 
continue quiescente, causaret per B motum circularem, 
sicut describeret situm circularem ; et amoto eius puncto 

3o extremali sine pluri, in 2 a eius circumduccione de- 
scriberet circulum inmediatum priori: et sic sine fine. 
Et sic componeretur circulus ex circumferenciis in- 
mediatis. Nec est dubium quin est dare totale situm 
per quem Sor fuit pro tempore sue circumduccionis. 
B i2q lj Et sic de A et B linea, quocunque parte mundi, | eo 
quod est dare maximum situm in mundo, ad cuius 



10. caliditatis ipsam deest B. 3o plui B. 

8. Et quarto. Of the whole of this paragraph and the fol- 
lowing ones, I have been able to understand nothing relevant 
to the question discussed. Readers should bear in mind that the 
MS. is unique. frightfully illegible, especially in this part, with- 
out any corrections from here to the end, and bearing upon a 
subject which is itself particularly hard to understand. 



QO JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

nullum punctum intrinsecum tunc fuit Sortes, et resi- 
duum situs mundi, et maximus situs ad cuius quemlibet 
punctum intrinsecum tunc fuit Sortes. Et idem sequitur 
de quolibet parcialiter situato, eo quod totalis situs 
mundi integratur ex duobus talibus sitibus. Et 5 
patet quod motus Sortis erit continue extensus per 
dandum situm continuum ; et sic usque ad illius situs 
circumferenciam. Si ergo quilibet punctus extremalis 
movebitur quando erit extremalis, et solum instans ante 
erit extremalis, tunc motus circumferencialis erit com- 10 
positus ex motibus instantaneis. Et si quilibet punctus 
talis non movebitur quando erit extremalis, tunc con- 
tinue ad circumferenciam illius situs erit non gradus 
motus ; ex hoc quod continue ad extremum Sor, quod 
velocissime moveretur, erit non gradus motus : quod i5 
esset mirabile, quia tunc non esset dare quam velociter 
mobile aliquod moveretur pro quolibet instanti intrin- 
seco; ettamen, dato motu, oportet dare magnitudinem 
eius mobilis, sicud et diuturnitatem ; et per consequens 
eius extensionem usque ad eundem terminum inclusive, 20 
ad quem inclusive terminatur eius primum subiectum. 
Et sic videtur quod tam velociter diminuitur motus 
quo ad molem, sicud et eius subiectum, cum continue 
erit precise par suo subiecto; et eadem diminucione 
divisione minuetur utrumque; sed subiectum inclusive 25 
a gradu magnitudinis usque ad gradum magnitudinis 
quem habebit tunc, et motus coextensus terminabitur 
inclusive ad eosdem; quia aliter subiectum deperderet 
maiorem magnitudinem, et aquiret maior*em parvitatem 
in equali tempore quam faceret suus motus. Et tunc 3o 
non esset dare quam velocior diminueretur ille motus 
vel quantum diminuetur, vel quantum durabit; sicut 
nec est dare quam magnus vel parvus erit ultimate. 
Et per idem non esset dare quantum extendetur pro 
aliquo instanti; cum tamen totus situs mundi integratur35 
ex situ per quem non est iste motus, sequens est 
residuum situs esse maximum situm per quem est iste 
motus. Et idem argumentatur de futuro. 

Et per idem sequitur, posito quod A, lapis albedine 
saturandus solum secundum contactum, moveatur usque 40 
ad finem illius hore extrinsece, in quo anichiletur, 



10. timc crit B. 17. quod prn aliquod B. 22. divisibiliter B. 

25. dumet 1 ' B. 26-27. a — quem (siclj 15. 40—11. a I b ° fa 3 ' 15. 



CAP. IX. LOGICA. 91 

servatis eius accidentibus (quod est impossibile, toto 
colore servato), est dare situm per quem est anichi- 
lacio, et per consequens, ubi A erit ultimate sicut est 
B iSo^dare usque ad quem situm | pretenditur color et defertur 
5 accidens per A lapidem. In fine ergo erit verum quod 
A sit B, et per consequens quod fuit ita quod est hic. 
Si ergo A erit ad B, punctum extrinsecum, tunc tanget 
ipsum, et erit ita quod est ad illum. Et habet colorem, 
si de longinqua extensione temporis habet concedere, 

loscilicet, si aliquid aliqualiter se habuit vel habebit, 
tunc si se habet. Non enim est color in isto zophis- 
mate: ad istum terminum A est et .4 non est ad istum 
terminum. Injinitum propinquum est A hinc termino et 
A non est infinitum propinquum hinc termino; quia est 

i5dare totum situm, per quem adequate nunquam est A, 
quem situm motum est esse inmediatum termino dato. 
Si usque ad istum terminum A movebitur, et pro illo 
instanti pro quo A 'fuerit in termino inclusivo illius 
situs, erit A ad illum terminum et super ultimam 

20 partem proporcionabilem illius situs. 

Nec vereor dare ultimam partem proporcionabilem 
alicuius continui; quia a signato A, corpore columpnari 
possibili, uniformis grossiciei ut virgulto correspondentali, 
dividendo illud in suas partes proporcionabiles geo- 

25 metricas minores, versus B extrinsecum. Ut capio duas 
lineas girativas, incipientes in extremis dyametri C 
relique basis, et circumgirent quamlibet istarum parcium 
proporcionabilium versus B extremum continue propius 
sibi ipsis, usque ad B basim, et signo corticem inter- 

3o ceptam inter illas duas lineas per D: tunc patet quod 
deus potest corrumpere omne corpus in ista columpna 
preter D vel partem eius. Stat enim quod D sit magnum 
corpus ut 4 11 vel 5 a tocius A. Ideo nemo qui ponit 
deum posse tot mirabilia facere negabit ipsum posse 

35 separare D et ponere per se; quo facto, eciam pono 
quod E veniat ex adverso, condensans vel fiectens partes 
graciliores D versus extremum suum lacius. Tunc patet 
quod est dare instans in quo C tangit D, in quo 
oportet quod tanget extremum gracile illius D et per 

40 consequens est dare communiter quantumcunque longam 
vel brevem partem determinatam ad illud extremum. 



(3. li' B. 8. calorem B. 9. longig de B. 23. v'g° B ; ib. cor n,i B. 
35. c pro eciam B. 



92 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

Data ergo una parte eque longam, sicud gira circum- 

dans grossiciem columpne, patet quod illa cinxit ultimam 

partem proporcionalem. Nec oportet nos sollicitari de 

acucie anguli talis corporis, nec de situ in vasi ad 

quem terminatur; quia non est nostrum distincte cog- 3 

noscere. Unde si D, pyramis ferrea, tangeret primo 

secundum communem punctalem F planum per G postea, 

operatam constantem, videtur quod D abstractum, 

stante posicione parcium G, haberet in latere applicato 

plano unum foramen punctale, quamvis non sufficeremus to 

distingwere tale foramen H; sicud nec radium huius 

transeuntis per illud foramen; nec punctum sibi ex- 

Leaving thesc tremum talis radii incideret. I Tales multas evidencias B i3o" 
philosnphical .... ' . 

difficulties, and reci alias pro et contra. Sed tamen communicando cum 

thioio«y lg ic't°us trie ologis, querendum est si deus potest de potenciat? 
ask it God can absoluta facere unum situatum non quantum, post illo 

make a thing , . . . . . .. , %. . r 

occupy space habito; si potest anichuare multa taha simul et con- 

qulntityfor vertere > faciendo unum quo ad apparenciam continue 

annihiiate and magnum; et habito quod sic, queratur ut racio, ex- 

re-create it so . . . _ x 

as to give the penmentum, vel auctontas [doceat| quod non omne 20 
a^tfifnThaving contmuum constat ex talibus de facto. Nam omnia 
continuous argumenta de racione vel experiencia ducenda in medium 

magnitude : , . , , ,. , 

if so, how do e 9 ue moverent ad mprobandum taha posse esse, sicud 

we know that a j inprobandum talia esse. 
it is not so r 

now? Supposito ergo quod sit talis composicio, redeundum 25 

Three things est ad regulandum velocitatcs motuum. Redeundo ad 

notedT/z>*/ e the P unctum propositum de mensura velocitatis motuum 

distinction quo ad signum, necesse est tria supponere; primo 

already set ,- • , . , . ..,..,...., 

down, as to distinccionem de unitormitate; et sic de alns divisionibus 

movcmen™ &c raotuum supradictorum. 2 , supponatur quod solum 3o 

2'» 1 , that motus temporalis qui primo tempore mensuratur, sit 

velox vel tardus; velocitas enim motus respicit temporis 

8. opaca 15. 20. doceat deest B. 25. Suppono B; ib. redden- 

dum (0 B. 

25. Composicio. We have had no mention of any compo- 
sition of any sort. It may be a mistake of the copyist; it niay 
be a mistake of my own. Possibly Wyclif refers to the com- 
posido continue ex non quantis. But when, for instance, there 
are only three letters, op°, so indistinct that 9 may be q, p, f, 
and o, a, the only thing to be done is to take the nearest guess 
in harmony with the form of the word. To try and guess 
what oaglit to have been there would have taken up years of 
labour in merely transcribing the MS And, where one out of 
two or three words might stand for several others, it was no 
longer practical to note down all the abbreviated forms. 



^AP. IX. LOGIGA. 



93 



sicud magnitudo molis vel parvitas per- temporal 

manencium divisionum; ita quod motus subito non alonTcan^bc 

esset velox vel tardus, sicut punctus non est parvus switt or slow - 

vel magnus. 3 supponatur quod possibile sit motus et 3rd > ,hat 
, ... .. c . .. . .. contranes can 

5 quotlibet alias rormas contranas eidem simul messe exist at the 

secundum partes quantificativas diversas; ut sicud con- d^rent^parts 

tingit unam partem columpne descendere et aliam of the same 
, ■ , •• ,..,,. subject. 

ascendere, sicud contingit unam partem subiecti calefien 
et aliam frigifieri; et sic de aliis alteracionibus oppo- 

tositis. Et correspondenter contingit simul tempore unam 
partem dati corporis condensari vel minui, et aliam 
augeri. Ex quo plane sequitur quod stat idem simul 
tempore denominari secundum partes formis contrariis: 
ut signata A columpna, cuius Bmedietas sit concen- 

1 5 trica, tunc concluditur quod subductis inpedimentis, A 
simul ascendit et descendit; et sic de aliis denomina- 
cionibus a formis contrariis. Quicunque enim concedet 
aliquid denominari secundum partem quantitativam 
forme habentis contrarium informatam oportet concedere 

20 totum eque inter se denominatum cum parte huiusmodi, 
sive contrarium insit secundum plus vel minus, sive 
racio insit secundum aliquid; ut eque velociter calefit 
vel descendit A secundum partem millesimam a toto 
residuo moto contrarie, sive similiter quiescente, sicud 

23 pars fuit talis, mota per totum; et ita sciendum est de 
quibuslibet formis que habent contraria. 

Unde patet quod vanus sit calculus de proporcione It is, therefore, 
inpedientis forme date secundum eius multitudinem vel U attempt° 
paucitatem, respectu forme contrarie. Nam eque velo- calculating in 

3o citer calefit A corpus cuius solum millesima pars calefit proportion the 

B i3i a per totum gradum alteracionis, ut | toto residuo interim ^'vvn^eV 110 

frigefacto gradu ut octo, sicud illa pars millesima; et hindered by a 

, . ... . _ . . , . contrary lorm, 

sic simul tempore sit cahdum et sit fngidum ; et lta since there is 

de quibuscunque denotninacionibus a formis contrariis etc. conttariety 

35 quo ad omnes auctores vel raciones in contrarium between 

allegandas. Ex hoc patet solucio; quod impossibile est part of a body, 

idem subiectum simul et semel secundum idem esse a " < ? s !° W i!l e , s . s 

sic contrarie denominatum; et sic specificat Aristoteles 

et antiqui philosophi racionem contrariorum. Sicud ji> st as tllc 

,, r • . same thinj; 

4oenim est univoce album [et equivoce nigrum, uno tem- may be white 
pore album] et alio tempore nigrum, et secundum aliud ^ dift°erent 

12. permanenter B. 5. quodlibet (!) B. 8. sicud (!) B. iq. ha- 
bente B ; ib. sed pro oportet B. 34. ex (!) pro etc. B. 38. Aristotelis" (!) B. 
40—41. et — album deest. 41. a'os B. 



94 



JOHANNIS WYCF.IF CAP. IX. 



senses, or pro uno loco album et pro alio nigrum simul, ut volnnt 

times > or parts< admittentes multitudinem corpoream satis admittere: 

sic idem in numero est idem secundum unam partem 

quantitativam album, et secundum aliam partem nigrum. 

Et sic de similibus. 

Why tliis is Racio autem difficultatis ad assenciendum iste sen- 

accoMtof tencie est rluctuacio in rebus communibus, et [doctrinaj 

Nominalistic illorum qui verbis negant communia preter signa. Nam 

Unless youfix Sortem moveri aut esse album aut aliter formatum 

prSty^to est commune ad quamcunque formam talis speciei que 10 

sense, time, Sorti pro aliquo tempore inexistit. Ideo, loquendo de 

have'a } °' forma ultime singularitatis, oportet contraccius speci- 



mgnt ficare: ut iste motus Sortis est ipsum moveri isto tem- 



universal 
mover 
which 

coexist 



which may p 0re secundum illam partem acquirendo istam materiam 
coexist vvith r .,. * . i-i- i 

any other motus ; quia aliter esset iste motus multiphcatus pero 

con7rad°cUon. totum, sicud est motus communis. Sicud ergo non 

repugnat istum Sor moveri nunc secundum istam partem 

acquirendo istam formam et simul cum hoc moveri 

nunc secundum aliam partem acquirendo formam con- 

trariam moto opposito: sic stat Sqrtem moveri simul 20 

et semel motibus oppositis non commixtis, ut per con- 

sequens non se inpedientibus a denominacionibus propriis. 

Otherwise Aliter enim non esset possibile aliquid moveri secundum 

nothinc could , , ., , „ _ n 1 • • 

be moved in partem ; quod est contra philosophum i° et 5 pnisi- 

P art - corum, et contra communem et venerabilem sentenciam 25 

logicorum. 
Solution of the Istis tribus premissis, dicitur generaliter quod quilibet 
^Every"' motus velox est ita velox sicud aliqua eius pars, et per 
movement is as CQn uens cu i us iibet talis motus velocitas attenditur 

lilplu HS 1TS T t 

swiftest part, penes partem eius velocissimam mensurantem; ut motus .^0 
measured hy primi mobilis est eque velox sicut motus punctalis 

the swittness of . t j s j n eouinocciali, licet quomodocunque tarde 
that part, J~ ' ' l , 

moveatur aliqua pars eutsdem. Et lta generaliter, quan- 

tumcunque velociter movetur aliqua pars punctalis per 

se mobilis pro quacunque parte temporis, ita velox est 35 

totus motus eiusdem, etsi non secundum quamlibet 

This eius partem; et patet quod motus localis velocitas 

length^oVthe attenditur penes Iongitudinem situs linealis descripti a 

line described, punctali per se mobili velocissime moto in compara- 

tfme. 10 1 1C cione ad tempus mensurans; et sic tollitur instancia de 4° 

Answer to the 

first argument 

contra. 

7. doctrina deest B. 20. 8 pro Sortem (S ?) B. 22. ad pro a B. 
32. TeTiocciali B. 3<). mote B. 



CAP. IX. LOGICA. 95 

linea supeiius facta. Nam probatum est superius quod No point of thc 

11 i • j -v -^ i- j highest sphere 

nullus punctus ultime spere descnbit lineam ; quod describesa linc, 

conceditur. Verumtamen non moveretur nisi describeret but th V- T h \ ch 

is equivaient 
situm in mobilem punctalem linearem. Et si capitur to a line. 

5 quod multiplicius describit eundem situm in numero, 

et per consequens est per quantumlibet tempus magnum 

in describendo situm circularem, conceditur conclusio; 

B i3i b sed sequencia descripcionis tanti situs equivalet | ac si 

continue de possibili describeret novum situm. ldeo 

tocausatur pars successiva talis motus, qua velocissime 

movetur, describendo partem situs huiusmodi sine 

redicione super illam partem spacii. Et ab illa parte 

servatur velocitas tocius motus. 

Quo ad secundam difficultatem tactam de corpore To the second: 

. . . ... .. .. cvery planet, 

i.Tsimul moto localiter motibus non componentibus unum by reason of 

motum, sicud contingit de astro moto in suo epiciclo, t m e £ e '| n : e ' n l t ,c 

dicitur quod maiorem situm circularem describit quod- describes a 

liir^cr circlc 

libet eius punctale motu epicicli; et alium motum orbis f han ; t 
experigencia. Quod patet, quia astrologi sciunt se per- ^o^ 1 ^. 
20 cipere instrumento quod planeta pro dando tempore erit and thence it is 

. . .. . n ■ ., .,• • possible for the 

m situ celi signato, et in nne tempons sensibuis mme- astronomer 

diate succedentis, et orientaliter retrogradiendo; quod to $^£Vti>M 

non erit motu orbis. Et ista experigencia movet eos ad at a given time, 

. • • i • i- i be in a givcn 

ponendum epiciclos qui sunt circuh non lacerantes piace. 

25 orbem suprapositum, propter eminenciam eorum supra 

circumferenciam orbis astri; sed includuntur secundum 

eorum punctum altissimum infra orbem. Quod si non If there were 

,. ,.iii • • no such 

esset tahs retrogradacio, sed delatum moveret vertigine, retI -ogradation, 
ut describendo situm girativum (ut contingit de sagitta), l h t ^ ^ C p hiu i et s° f 

Sovidetur michi quod omnem partem situs circumscripta would be 
, . * , ., . , ., • measurcd by 

circumduccione descnbit mobile motu certo; et sic est tne ] en gth of 

unus motus habens racionem diversorum motuum, cuius t^rouetfwhich 

velocitas attenditur penes longitudinem situs girativi. they revolve. 

Ex quo sequitur quod velocius movetur quam si, cum 

35 paribus, sine circumduccione attingeret terminum ad 

quem adequate in eodem tempore. Sed longe alius est 

motus nunc quam esset tunc, ut patet de partibus 

motus quo ad molem, capientibus individuacionem 

a situ. 

5. m\ eas B. 17. /x m B. iq. expigeiica B; ib. qua B; ib, fciut B. 

26. includatur (!) B. 3i. tracto (?) B. 37. esse (!) B. 

19. Experigencia. Probably for experieticia, and bclonging 
to the next sentence: quod patet experiencia. Cf. 1. 23. 



9° JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

To the thn-d: Quo ad 3 am difficultatem, ubi non est dare punctale 
circular space aliquod per tempus permanens in circumferencia cir- 
themovemciT? cumduct, '> oportet primo, notare situm circularem cir- 

and note the' cumferencialiter descriptum iuxta declaracionem pre- 
total number • ,-. n .... _ 

of punctal missam. Oportet 2° notare totam multitudinem punc- 3 

which^together talium conferencium instanter ad huiusmodi circuli 
describe the descripcionem. Et velocitas motus punctalis partis, que 

circlc' thc • • 

velocity that is est communis ad omnia illa, erit mensura velocitatis 
each^ofthe tocius m otus. Tale enim est commune citra speciem, 
movements et supra ultimum singulare; ut patet alibi. Nam punc- 10 

will be the . , _- , • , ... .... . r 

mcasure of the tale extimum huius mobihs, simpliciter mtellectum, est 

wholc. commune ad quodlibet illorum. Et patet solucio ad raci- 

ones superius tactas, que videntur refugere veritatem. 

Ti?c :/ doctdnc Ulterius, videtur quod assenciendo composicioni con- 

thatthe tinui ex non quantis, infringitur sentencia de velocitateo 
consists of motus localis. Nam, capto equinocciali circulo, et cir- 
points de s d cul ° sim " inmeLliato > | sive altrinsecus versus polum, sive B i32 a 
against this circulo inmediate supposito, videtur quod omnes hii 
velocity ot local <= ,• • . 

movement. 3 circuli, sicut et omma sua puncta. continue eque ' 

Equator! the velociter moventur, quia quolibet uniformiter quo ad 20 
circle tempus et subiectum, et angulum motus alicuius; isto- 

immediatelv ,• • , . , ,. 

above ancf rum aliqua pars quantitativa est eque velox stcud ahqua 
immediately P^ rs alterius - Er g° conclusio. io m sic plura sunt puncta 

bclow it, with in equinocciali circulo quam in altero circulorum siena- 

all thcir points: . . . . ... 

thc Equator torum; et pene tot situs punctuales occupat circulus 20 
quickesVand e q uinoccialis 5 q uot puncta habet. Ergo plures situs 
thc other two punctuales occupat circulus equinoccialis, quam aliter 

mtisr stop at a -, • ,• ^^ .... ? 

certain moment, Slbl mmediatus. Lt quihbet punctus ahcuius tstorum 

moving.^This circulorum describit adequate in die omnes situs punc- 

renders it tales sui circuli. Ergo velocius movetur quilibet punctus 3o 
impossiblc lor • • • ,• ,. ,. _,,.., 

tlum to be in equinocciah, quam ahquis rehquorum. Et hic videtur 

withTt^an^so W ^ sit discontinuacio in celo ad quemlibet eius punc- 

of all thc other tum ; quia est dare instans in quo punctus in equi- 

tothepoles. nocciali describit situm punctalem; et punctus (scilicet 

inmediatus) non, sed permanet per tempus in eodem 35 

11. extinuu B. i5. sentenciam (!) B. 17. altV B. 21. an- 

gulus B. 23. pTa B. 33. in<p pro instans B. 34. f B. 35. no' B. 

1. I suspect Wyclif mixes up the answer to the 3 rd and the 
4 1 ' 1 argument. At all events, I take it that his rule applies to 
bodies which revolve with varying velocitv, as each of the points 
in a top, for instance. Note that he does not answer the 4.^ but 
passes on to another ohjection. 23. In my copy of the MS. 

there is io m (!). If we could change it to probatur, or major 
probatur, it would make sense. 



CAP. IX. LOGIGA. Q7 

situ ; ergo, oportet illos discontinuari. Et cum in qua- 

libet circumduccione tante elongabitur, videtur quod 

per processum temporis quantumlibet distabunt. Et per 

idem sequitur quod ad omnem punctum circumferencie 

5 ultime celi erit discontinuacio. 

Ad illud dicitur quod impossibile est aliquod indi- To ,llis we 
..... . . ^ . , ,. ' . . reply tliat tiie 

visibile velocius moveri locahter quam continue in swiftest 

quolibet instanti dati temporis describere situm suum movciM,',^' a 

punctalem: quod cum facit quilibet punctus in equinoc- puncal 
. ,. , n . . ? l , .,., ^ substanco is 

tociali (ut supponitur), sequitur quod quuibet eorum one point per 

movetur sibi motu velocissimo possibili. Non enim 'ancfas' 

velocius potest moveri, nisi pro eodem instanti posset tnis is 

esse simul in duobus sitibus, ut dictum est superius; which the 

quod est impossibile, quia tunc idem corpus posset ' u' : is cvidem' S ' 

1 5 dimensionaliter multiplicari per loca. Et ex hoc sequi- ll,at ever .Y other 

... , .,., ,. . , circle must 

tur, cum veris supra dictis, quod qutlibet ahus circulus raove slower 

ab equinocciali movetur difformiter quo ad tempus. po^int^fn^th" 6 

Nam totalis multitudo punctorum in quolibet minori 2 4 hours. 

circulo equinocciali est minor totali multitudine punc- ^haTthe" 1 ' 1 

^otorum in equinocciali; et sic de sitibus. Ex quo sequitur movement Is 
, .,., , . ,. . .',. unitorm, 

quod quihbet circulus sic mmediatus equinoccian ad for each 

minimum per unum situm punctalem plus describit de ° points?^ 

sitibus, quam alius extra illum ; quod conceditur. Et But we can 

, .. , ,., ,? , never know at 

ultra conceditur quod quotlibet aba puncta eque velo- what momem 

25 citer moventur uniformiter quo ad tempus. Sed vanum pointsSs^at 

est nobis solicitari quando talis punctus quiescit: cum ,„, rest - 

. . . * . , . . * VVhile each ot 

oportet nos hic lgnorare st orbis astri movetur, aut the points of 
quiescit, astro moto de possibili, ut iudicamus. Suppo- chang^its" 
nimus ergo quod in qualibet revolucione, puncto in . place evei 7 

„ . . ,. n . . n n ' ' mstant, one of 

^oequinocciali existente tn onente nxo per unum tantum those in the 
instans, punctus situ inmediatus in qualibet istarum "remalns^two 
linearum sit in situ suo inmediato per duo instancia; insIai " s '" H'e 

,. ^. . ,. . . same place; 

nec sequitur ex tah dinormttate discontinuacio, quia but this docs 
B i'32 b non superius situs [ mundi pertranscendendus. Sed si pro-fromtouchiifg? 
^5 quolibet instanti continui pertransiet unum situm cum '/ eacn of the 

. ,. . . . circles were to 

puncto equinoccialt (et sic de puncto tnmediate versus describe the 
polum) tunc describeretur situs mundi teres vel lenticu- "h^Vquator 8 
laris et non sphericus, cum eque amplum situm circu- the world 

., .,., ?• • • • would not be 

larem descnberet quibbet talis punctus sicut ahquis. round, but 
40 Ideo oportet ex carencia situs fixi quem describeret c y |indriL ' al - 

28. iudi m ' B. 3o. equinoccialis (!) B; ib. cxnte B; ib. pvun B. 

32. Irar^ B. 37—38. describeret B ; ib. tercs vel leriti 1 "'^ B. 38. fpiis 

= spiritus B. 

7 



98 .(OHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

punctus extra equinoccialem, cessare talem situm de- 
scribere unum pluries et alium paucius, secundum limi- 
tacionem nature ordinantis talem posicionem parcium 
situs mundi. 

it is easy to ^ ec est difficile intellectum concinere quomodo punc- 5 
understand . ... . ,. 

why the centre tus centrahs manebit hxum et punctus sibi lnmediatus 

fiLd^andlhc suppositus in revolucione diurna acquireret 4 situs 
point next to it a d e quate sine discontinuacione eius a centro; quia non 

changes place ^ . . . 

without est situs qui mtercideret. Et per ldem, A puncto equi- 
scparatmg from nocc j al - or ; enta ii pertranseunte duos situs punctales in 10 
in the same duobus instantibus: et B, sibi puncto inmediato, per- 

way tlic ' r 

movement ot transeunte tantum unum m altero lllorum lnstanctum, 
two mstants" non foret discontinuacio illorum punctorum, cum 

and of only pos i c i circularis situum punctalium requirit quod 
one m the r . . r . * . . 

same time, do non mtercidat alius situs punctahs. Lt idem contintnt 1 3 

scparaUon^as quando unus punctus movetur, et alius sibi inmediatus 
they tollow qu i esc it. Si ereo duo puncta sicnata, in equinocciali 

trom the ldea " P . r . , • 

of a smallcr et circulo sibi mmediato, haberent pene tot situs punc- 
whiciTs^upposcs tales materiali tempore distribuendo, et unus pausaret 
a smaller per i nsta ns et alius non pausaret, tunc facta continua- 20 

distancc to be 1 r . 

passed over cione revolucionum distarent, ut mnuitur. bed modo, 
'" a tin^ qUal proporcionaliter ut punctus pausabit, habebit pauciores 
situs, describet situm punctalem in quo pausabit; non 
in primo instanti pausacionis, quia per idem in casu 
aliquid describeret situm punctalem super quem prope 20 
quiesceret; nec in 2° instanti, quia tunc esset dare 
primum instans motus pro quo mobilc esset in termino 
aliquo. 

Ista autem est difficultas logica, postquam homo 
moverit scienciam veritatis inveniuntur, ideo menciuntur 3o 
multi verbaliter concedentes. Michi autem videtur quod 
omnis descripcio situs punctalis est pro illo instanti 
pro quo mobile punctale est in illo situ, et in proximo 
instanti subsequenti est in alio, et per consequens in 



12. tm B. 18. pe B. 19. meli B. 

29. Logica. This sentencc. I have not the slightest doubt, 
is thc cxact reading of the MS.; but it has no sense whatever, 
so far as I can sec ; probably an important omission. No onc 
who studies this pages can doubt that the copyist was as neg- 
ligcnt as his writing is illegible. Dr. Rudolph Beer thinks it 
was a studenfs copy, for his own use. 



CAP. IX. LOGICA. 99 

casu posito, in 2° instanti, et non in primo, describitur 
datus situs. Et sic queritur ut sequens: sequitur ex 
posicione continui ex non quantis quod est dare primum 
instans cuiuslibet talis motus; quia, si non, in tali 
5 instanti in quo punctale est in situ punctali, sed in- 
B i33 a cipit | derelinquere ipsum, describit illum : tunc oportet Difficulty about 
quod instanti primo, cum pertransiret illum. Et sic from^onefpolnt 
describet punctus motus in casu puncta constituencia t0 thc nt:xt - 
lineam successivam, solum pro mensuris quibus non 

ioessent, posito quod successive generabuntur puncta, 
subiecta puncto subito fluenti, et continue corrumpen- 
tur; ita quod continue sit unus eorum in actu a puncto 
supposito, et sic in fine, quando mobile foret in ter- 
mino ad quem foret ultima distribucio divisibilis 

oproximi: quod est irracionale. Secessus igitur indivisi- Wyclif 

.... , . ,. . ..... . .......... distinguish.es 

bilis ab mdivisibih est mutan, et successivus mdivisibih between 

proximo est mutatum esse. Verumtamen pro illo instanti ha^ne^cEineed 

non foret mutari, nisi inmediate succederit mutatum piaccs. 

esse. Et ita in casu notato: pro illo instanti quo indi- At the instant 
. ., ., . ,. . . . ........ . one point 

2ovisibile circuh proximi equinocciah mcidit ln situm leaves its place, 

indivisibilem orientis, est mutatum esse respectu indi- '[he^fnstant jt 

visibilis proximi precedentis ; et pro illo instanti pausant comes to the 

,. r .,, , . r . next, it has 

mstanter, cum non mmediate post lllud mstans erit changed. 

situs descriptus post illud instans; sed inmediate post 

2? illud describitur. Nec est ista pausacio instantanea quies 

proprie, sicud nec mutari est motus aut quies. Et ita Tllis 1S true of 

potest dici in omni mutacione subita, quod res pro instantaneous 

illo instanti pro quo subita sic non est facta, sed incipit as the^fcts of 

esse facta; ut contingit de linea, et anima, ac similibus *e mind ; 

3o que fiunt in instanti. Et sic non est, quandocunque 

creatura est facta vel est creata. Nec oportet, si res 

nunc non est facta, et fiet, quod nunc sit illa vel 

aliquid eius fiendum; sed bene sequitur quod ipsum 

est fiendum in tempore suo. Et ita homo moritur pro also of death. 

35 ultimo instanti esse sui, quando patitur mortem, que 

est mori, et inmediate post est mortuus, et mors est 

lapsa sua ; et sic de similibus. 

Notandum tamen quod hoc nomen, mors, equivoce Digression 

• . ,,• ■ , u .... . . concerning 

lntelhgitur apud multas: ut quedam dicitur mors spiri- death; its 

40 tualis, et quidam mors corporalis. Sed de primo membro .S / 1151 ,) 

et eius subdivisionibus foret hic inpertinens nobis sermo. corporal 

(which we may 

omit) ; 

ii — i2. corrumpantur (quite vlain) B. i5. Lacessus B. 26. quietesB. 
41. hinc B. 

7* 



IOO JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

absolute or Mors autem corporalis vel dicitur simpliciter, vel secun- 
absofute^when dum quid. Simpliciter, quando unum simpliciter desinit 

the being is univoce 2 m partem eius corpoream. Sed mors secun- 
no more, . J . ... .» . 

relative, when dum quid est cuiuscunque partis viventis mortihcacio; 

l bod'v dies- ut a tempore status [sanitatis] animalis usque ad eius 5 
in this there mortem simpliciter, moritur animal quasi continue quo 

are degrees ; , , . ... . ,. 

first tlie ad partes, dum calor naturahs, pnmo claudicans, non 
onW^parUv pl ene assimilat, sed in parte digerit adnatam pingwedi- 
assimilates; nem. 2° plus depauperatus, nec assimilare sufficit, nec 

second, it . .. r r r , n 

altogether faiis assimilatum servare; et tunc denuunt partes continue, 10 
t0 or aS to in keep C ' quousque vita simpliciter extingwatur. Et illud idem 

together thc ultimum mutari est mors, indivisibilis quo ad tempus, 
parts; . . . .... , 

absolute death cum sit motus subitus quo aliquid unum denominatur 

instantancous. m ° ri simpliciter. 

Death and life Et cuffl mors et vita sunt opposita privative, sicut 1 .-> 
Yo the P °ame' re P u g nat idem simul secundum eandem partem vivere 
body or part et mori, eciam morte 2 m quid, que est divisibilis suc- 
thc sume sense cessive; sic repugnat quod idem simul, secundum eandem 
elther absofutef' rac ionem, vivat simpliciter et simpliciter | moriatur. B 1 3 3 *' 
or rciatively. Moritur autem corpus simpliciter, quando secundum 20 

quamlibet eius partem quantitativam [que] vivit in illo est 
Life is lirst in mortuum. Et primo in animali vivit cor, vel aliquid 
the heart, and cor jj propior; et sequentur alie partes ordinate, secun- 

Ieavcs lt last. . . . . . 

dum earum dignitatem. Et breviter, pars cui primo 

vita adiungitur, ab eadem ultimo separatur; ideo, cor23 

vel minimum eius naturale expectat ultimum mutari 

The change quod est mors. Et simpliciter vivit secundum racionem 

death is like positivam quod habet esse viventis; et simpliciter moritur 

dissolution, one secundum racionem qua mutatur ab esse viventis ad 
from livitif: . n . . . . 

being to non- omnino esse huiusmodi mutacionem, ab esse vivi ad 3o 

the term ad non esse ^ 1 - Sic enim generacio et corrupcio specih- 
quem is the can tur ab Aristotele penes suos terminos contradictorios 

non-entity, thc . r . . 

term a quo utrobique; ut terminus a quo generacionis est non esse, 

is the entitv. • ' , ^ 1 

J et terminus ad quem est esse. Econtra autem est de 

corrupcione. 35 

it is argued Nec oportet logicum timere instancias sophisticas, 

mmncnt of quibus aliqui arguunt quod tunc sunt simul esse et 

death, the livmg )Wtl esse eiusdem. Nam constat extendentibus verba, et 

and the non- . ..... 

living entitics intelligentibus negaciones participiahter m suo tempore, 
are together. 

5. sanitatis deest B. 9-10. nisi assimilatum pro nec assimilatum. 

10. f,raj'e B. 11. in ta fm r B. i5. sic (I; B. 17. z'j»ro eciam B. 

20. vuntjpro moritur B. 21. quc decst B. 21—22. illa . . . mortua |H">or B. 

24. bevit'(?)E. 27. fr B. 



CAP. IX. LOGICA. IOI 

quod non obest idem generatum quod eternaliter est But this is not 

,....., . , , . • • iiiconvenient 

secundum esse lntelhgibile, habere pro dato mstanti for one who 
esse actuale et pro proximo instanti. Vita enim non knows how the 
dicit formaliter mutacionem, cum analogice inest deo. extended to the 

_ _ , , • ,• ,• • i part ; life mav 

? Sed mors, ut huiusmodi, dicit precedens non esse h De eternally 

actuale; quia infinite intelligendo, est aliquod non esse, .^^^^ 

et secundum totum huiusmodi, generari. Et si idem one moment; 

, • , , | ' if the next 

in mstanti proximo subsequenti habet non esse actuale, moment actua] 

tunc simul cum hoc, ut sic, corrumpitur vel moritur, n ] ore ex tn s e ts ° he 

iout [nonl sit vivum. preceding one 

»t j • . ir • • was that of 

Notandum tamen quod vita potest mtelligi equtvoce deatn- 
pro forma substanciali permanente qua vivitur, vel actu Ll may°mean r ' 
eius successive individuato a tempore. Et de illa que either the vitai 
consistit in successione, racione temporis adiacentis, princ 'a Ct ' °' 
i5quod est plurimum individuans eam longam vel brevem, jpdividuated by 

i r .... ume; we mean 

est nunc nobis specialiter sermo. Sicud lgitur eidem the latter here. 

, . . . .... • Ljfe and deatli 

simul msunt mcepcio et desinicio pnvative opposita, are Mke 

nrimum 2 m neeacionem de preterito, et ultimum secun- beginning and 

1 ° r . . ceasing, both 

diim negacionem de futuro; sic vita et mors, cum non of which may 
2osint pure privative opposita (ut visus et cecitas, et of thl same, 

privaciones formarum substancialium et accidentalium, but the former 
1 . . is a demal 

que non simul compaciuntur mter se secundum ahquem of the past and 

gradum), sed pocius sicud generacio et corrupcio, magni- denia f of tne 

tudo et parvitas, intensio et remissio et forte lux et future. 

23tenebre. Et patet quod si aliquid moritur, vel mors jf anything dies 
sibi inest altero dictorum modorum, tunc vivit pro eadem ;" nves at^die 
mensura temporis, licet dispari racione. Illi autem qui same instant, 
negant composicionem continui ex non quantis dicunt contrary sense. 
quod mors vel est mntatum esse subiectum in termino T de ° n S y ou h r ° 

"^ovite exclusive, vel 2° est simpliciter et primarie privacio doctrine of the 

'. l ... composition ot 

vite in corpore quondam unito. Pnma est lta m primo the continuous, 

instanti non esse viventis; et 2 a est quantumlibet longa ; S s y tl | e ,a ch a n a g e 1 

BiVnec est in I ista variacione, dum tamen sciatur fundare <;f a subject 
^ I ' . after the end 

quod corpus moritur vel mortem patitur quando non f life, or the 

35 est, vel quod anima separatur pro mstanti quando non ;. ou) from the 

est anima, aut quod mors non potest esse possibilis, bodv - 

1 .... 1 preter tne 

terribilis, vel timenda. Prior autem responsio est michi ii, s t answer. 
plus placida, et consequens ad predicta. 

Si autem queratur quando datus punctus movetur Return to the 

M n . ..... ,. rr main sub|ect. 

Aotardius quam punctus m equinocciah vel dinormiter The question 

as to when one 
point moves 

5. precedente B. io. non deest B; ib. vum B. i3. individuate (!) B. s owei an 

22. imf B. 2 . aliud (in full) B. 26. b ! '' or ""=(!) B. 31. quod^B.; 

ib. beneath ita B. 36. quo B. 38. adp ta B. 



102 JOHANNIS WYCLIF . CAP. IX. 

another in the quo ad tempus, dicitur quod in quolibet tempore cuius 

i hnvp • • • * • 

mentioned mstans pausacionis est lntnnsecum, et solum m tah; 

circles, is e t cum nulla pars quo ad tempus, vanum est verificari 
absolutely . . , r ' 

useless. pro quo mstanti vel per quod tempus foret motus 

huiusmodi. Multe enim sunt iste, et in nulla eius 2 m 5 

completam et propriam existenciam. Nullus ergo motus 

est temporaliter difformis in instanti; et per consequens 

nec per tempus; sed in tempore quo primo cst, et 

quomodolibet alio cuius ipsum est pars. Si autem 

talis difformitas habet esse incompletum in causis 10 

The movement suis continue vel non, est huic inpertinens. Ex quo 

the Imbiect) if P atet quod non oportet, si talis motus sit secundum se 

it benotasswift totum difformis, vel velocissimo remissior, si utraque 

as possible; .... . . * 

it matters medietas dicti motus et quehbet alie eius partes ahquo 
is^not^aried hi tem P ore non sunt difformes. Quod exinde totus non 1 3 
uself. sit difformis. Patet eciam quod contingit eundem motum 
nunc esse velociorem ct nunc tardiorem, non descen- 
dendo ad instans, sed ad parvum tempus; et semper, 
dato tempore, est dare quam velox est, dare motus 
pro illo tempore et gradus velocitatis. Est velocitas 20 
danda que non mensuratur instanti, sicut nec velocitas 
vel motus cuius est passio. 
remark that Sed ulterius est diligenter notandum quod sunt aliqua 

many words aggregata ex motu et relacione; ut ascensus et descen- 

represent botli "^ a ..... 

movement and sus, ortus et occasus, ct similia. Et in talibus decipiun- 2 5 

relation at once, . 1 ■ • „. • i- «.••■■ » 

as ascetit &c. ■ tur plunmi propter lgnoranctam distincctonis mter 
and the words citoitatem et velocitatem, seroitatem et tarditatem. Con- 

earlmcss and . .... 

rapidity are tmgit emm scx stgnis aliquibus oriri subito, vel occidere, 

taken to mean . ri . . i • 1 1 ■•, ■ 

the same, quantumhbet tarde mota; quia celentas vel subitacio 
whereas the talis non recipit velocitatem motus, sed quam cito ?o 

tormer mdicate . l . • 

oniy a relation erit sub onzonte vel supra orizontem. Nam quantum- 
mtoe. 11 ^ cunque festinans vel citus erit quantumlibet tardus 

What is early m otus; et quantumlibet sero crit quamlibct velox motus. 
may be very ... . . * 

slow; a thing Nam citissime vcl celerissime est quitquid cst in primo 

la^te may^be instanti temporis; et plus scro ut ab eo distancius etc. 35 

extremely Contingit idem, quamlibet celerius ascendendo, tardius 

moveri, et econtra. 



3. veri B. i5. afler tempore X B- '7 — iS. descedo B. 18. fp B. 

23. di r B. 32. situs(l) B. 36. afte'do B. 

i3. Difformh. Note above the definition of movement varied 
in its subject; a distinction of no value in modern Mechanics. 



CAP. IX. LOGICA. IO3 

Sed contra dicta de posicione situum indivisibilium Objections: 

, . . , . , ,. 1. lt the first 

primo celesti videtur sequi quod non sit realiter cir- mo bilc couid 
culare, eo quod non est racio quare unum situm cir- "^ 6 ^^ 
cumferret et duos situs inmediatos in ultima circum- part and in 

, . , . . • • , another onlv 

5 ferencia mundi ex uno latere, quin per ldem esset sic onej De ing 
ad quemlibet punctum eiusdem circumferencie, cum s p^Jfe r^cal V i t 

sit uniformissime curvitatis. Et tunc continue pertran- ought to'do 
. . . . . ,. . • 1 , so everywhere, 

B i34 b siret punctus maioris circuh duos situs, | dum punctus an d we must 

minoris circuli describeret unum solum ; et sic in eadem sphericfty^or 8 

iosuperficie circumferrent eidem puncto 6 puncta, et per admit that at an 

consequens infinita mundi circumferrent eidem puncto points an 

quotlibct puncta ex omni latere. Que duo sunt mathe- 'points^ i° f 

matice impossibilia composicioni continui ex non moving round 

1 each. 

quantis. 

i5 Item, proporcionaliter ut circulus est minor, est cur- . s 2 ' S mliie r CI i C, fs 
vior; sed ad omnem punctum circumferencie mundi est more curved; 
infinitum magna parvitas, et est uniformis tota curvitas 
pcr totum composita ex non quantis: ergo, illa tota 
superficies est summe curva; quod est summe inpossi- 

aobile. Maior argumenti patet, ex hoc quod si circulus 

maior mundi diminueretur ad non quantum, stante 

continue circularitate, ille foret proporcionaliter curvior 

sicud minor: ereo, etc. Aliter enim quelibet porcio now the pole 
,. , & . ' • j • • , ' of the worid is 

equabs foret precise eque curva sicud lpsa circulata; a point equal 

25 quod est inpossibile, cum tunc tantam curvitatem con- ^jj^efi 13 

tineret, quanta est curvitas tocius equinoccialis circuli. curved; and 

1 ... , • ... each noint ot 

Minor argumenti facti est patula cuicunque qui videt tnc W orld's 
quod circuli paralelli equinocciali vcrsus polum, ut sibi ^'The^pole^of 
propiores, sunt minores. Cum ergo quilibet punctus a circle; this 

, . . „ . . , ,• • • circumterencc 

3o dicte circumferencie sit polus respectu alicurus maions t hen, though 
circuli, sequitur quod periret iudicium de parvitate possibie^drcle, 

circuli ad quemlibet eius punctum. ought to be 

• , • • ,- •* lntinitely 

Item, circulus eqmnocciahs est unitormiter curvus, cur ved every 

ut sepc captum est, si sub aliquo gradu sit curvus ; 3 . T h e h Equator 
"^sed aliqua eius quantitativa pars curvabilis non est must have the 

1 * . , »/r • » same curvature 

curva; ergo, totus circulus non est curvus. Maior patet everywhere; 
ex hoc quod quelibet 4' 1 , vel alia pars, eque distat a J^ somewhere 

centro secundum quemlibet eius punctum: quod non so it is curved 

1 nowhere. 



2. p'mo cc" B. 3, 4. c'cufta B. 4. Tm u V>. 7. vmfor me B. 
10. circufta et circuftae» B. 12 -i3. mat p B. i3. gponi B. 17. tta B. 
23. r^te' B. 28. palelli B. 28. (' pro sibi B. 33. eT B. 



ce 



104 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

esset, nisi servaret equalem curvedinem; ut patebit 
igitur maior. Sed minor, sic assumpta, sic probatur : 
pars quantitativa tenet tripunctalis huius circuli; non 
est omnia; et per idem nulla pars finitorum punctorum 
This is proved quo ad nos oportet quod curvitas sexti punctalis partis, 5 

hv the fact that . , ...... ... , , 

' the line is si detur, esset mole divisibihs, et per consequens habet 
succes^ion^o^ mUltas medietates partes, et per consequens (cum 

groups of six a d omnem punctum circuli sunt tres ternarii punc- 
points, which . . , , - 

can be resoived torum) sequitur quod ad omnem punctum torent tres 

'ofVhlch^no' g ratms curvitatum. Et sic curvitas foret linearis extensa 10 

part is curvcd. per arcum ad quemcunque eius punctum, secundum 

Taking l , • ,. - .,., „ • . . ,. 

moreover two unum gradum lndivisibilem. Nam si multiphcetur per 

apl of S tl?e f se" e lr * a P uncta > tunc m arcu sextipunctalis essent /\. nr cur- 

triangles in line vitates habentes posicionem; et per consequens con- 

with the . .. r . c- i c • 

circumference, stituerent hnearem curvitatem. Sic est de tormis super- i? 

ot tiie w^orid' ^JJi^is, quod si detur aliquam proporcionem dicti arcus 

the three points esse rectam, tunc signata illa per A B, et signato centro 
would torm a ,. _, . , . . . „ _ , , 

triangle with mundi per L, sequitur quod tnangulus A H C nabeat 

^ngVel. duos angulos rectos, contra $2 am primi. 

General p ro i s t oportet I supponere, sicud supra, quod situs Bi35 a 

answer. ' '. . . , 

God alone mundi cum componitur ex non quantis, habeat eorum 

composition composicionem, soli deo notam quam nos intelligendo 

.° J f . t ! 1 ??? convincimus insureere ex puncto centrali duobus altrin- 
mdivisible . ° , . . . 

things of which secus copulatis, constttuendo triangulum mmimum pos- 

consists- sibilem, et post quadratum A ; ac 3 pentagonum qui 25 
but we supposc primo habeat racionem circuli, cum omnes semidvametri 

that there is f. . r . ' 

tirst the centrai bipunctales ducte a centro ad circumterenciam sunt 
P °two others' th ec l uales Eptagonus autem primo habet complecius 

constitutes the racionem spere: et sic de omnibus aliis numeris circu- 
smallest . '..'.. ,. . . .. 

possible laribus ex hns dictis. Nec lndivtduatur parciahs situs -">o 

anotfier' ex lsto ve ^ lsto parciali corpore situato, sed totus situs 

makes fhe mundi individuatur ab hoc in mundo et eius principiis. 
square ; then the . ... . ,. . 

pentagon, that Parciales autem situs mdividuantur simphciter a parte 
' approacii ° mu ndi sic magna vel sic posita. Et ita situs parciales 

circulanty; inmobiles a nullo sin^ulari suo subiecto dependent, sed ^ 
afterwards . V r 

the heptagon, ex materiali substancia et rigura secundum respectum 

sphere; and a ^ inmobiles differencias huius mundi. Et tales situs 
so on. immobiles possunt ingredi quecunque partes mundi 



1. pteb' B. 3. t3 B. 4. oia B. 5. cssc pro oportet B. 

i3. Dta B. 19. f, ul B. ; ib. 93 2 Rm p'nn B. 23. giuti 9 B. 24. coplat-c B. 

29. deo uubus B. 29 -3o. t'tub9 B. 32. mndo B. 3;. after 

mundi B. 



CAP. IX. LOGICA. I05 

proporcionales aliis egredientibus a communi agregato, 
acquirendo et deperdendo ex illis sitibus sua ubi. 

Ad primum dicitur quod quilibet circulus maior 1. Every great 

• • •• • circlchnstlic 

mundi est uniformiter minime curvitatis, et quemhbet smallest 
5 eius punctum circumstant in eodem circulo duo puncta; „ P°f!fi!? Ie „„,, 

* L ClllVUilllc, ciIlG 

et per consequens in alio circulo maiori intersecante each of its 

... , , . , points has only 

recte sperahter ad punctum datum tangunt lpsum ad two others, one 
duo puncta; et punctus semidyametri mundi proxime j„ n t h||t h circle' 
sibi directe suppositus in quinto ordine tangit ipsum; This point is 

• • m a • . i- touched by 

10 et sic quinanus qm 2 m Aristotehcos est pnmus numerus tw0 otne rs, 

circularis sic est principium posicionis punctalium, sic th/g^eat^circle 

et rinis. Alia autem puncta que lateraliter ipsum re- that intersects 

...,,. ...... the tormer 

spiciunt, sive puncto medio lllius ordinis mcidente, c i rc | e at right 

non sunt sic inmediata vel ipsum tangencia, nisi forte a °$ th ' wll 1 cn y 

i5equivoce, ut supra dicitur. Et correspondenter de com- is the end of 

. . ,. ... ... ,. , ^, , ,. tlie radius ot 

posicione lndivisibuium situum est dicendum. Concludi- tlie sphere; the 

tur igitur quod quemlibet punctum circuli inmediate q be na ^ y t | n e m n j l 

equinocciali supposite superstant tria puncta, unum as it is the 
,7 . , , ...... beginning ot 

directe terminando dyametrum, et alia duo laterahter, pos jtion in 

20 que non tangunt nisi indirecte vel equivoce supra. Et T nr | 0a p O j nts 

tamen totus circulus equinoccialis non excedit datum oniy are 

, . . . , , • immediately 

circulum suppositum, nisi solummodo uno puncto; quia above every 
nec oportet nos sollicitari quis sit ille dispar punctus p J ir n | e t h| t ve j s y 
terminans dyametrum solo puncto ab alio differente, tangent to the 

, ,,..,, • • i- • 1- Equator; 

2.ivel credere quod m llla porcione circuh tnpunctali sit yet the whoie 
maior curvitas vel declinacio a rectitudine. bu^one^pofnt 

Et patet quod nec sequitur quod quemlibet punctum more. 

1 M . „ ? , M M . ' .. Thus there is 

circumstent puncta lnnnita, sed et omnia puncta munui, no t an infinity 

sicud et tota est universitas materialiter finita. Ymmo ^o, ^,^ 11 ,!^!, 

3o ex composicione continui ex non quantis videtur pa- point. 
, , . „ ... Here our 

tulum quod omnium ysopenmetrorum hgura circulans system gives 

sit capacissima; quia da B quadratum, et A circulum th * P™°f x ^ he 

punctorum parium, et cum hoc, quod precise tot puncta most capacious 
, . ,, . . , , , ligure of all, 

B i3r' contineant prime superhcies mtercluse; | et patet quod n account of 

35 linea quadrata proximi proxima intra B habet in 4 01 ' lhe h an | t |^ ei ot 

angulis 4 01 ' puncta, communicata 4 suis lateribus; et figures, which 

. ~ , , , . . „ necessarilv 

sic usque ad quadratum centrale minimum. h.t per nave p ints 

consequens, cum quelibet linea quadrata proxima inferior ^ ,™"^ 1 ^,,!! 16 

continet per 4 01 ' puncta paucius quam sua exterior; sides, from the 
, ^ r r , , outside to the 

4° in circulo autem est excessus solummodo uno puncto; centre 



2. fua vbi B. 8. fcuu*' B. q. quito B. 10. Ar-f°"" B. 21. cum 
pro tamen B. 3^. pe B. 37. qrtu B. 



106 JOHANNIS WYCLIF - CAP. IX. 

patet quod est crementum multitudinis punctalium in 

figura A circulari, racione uniformitatis linee et ampli- 

tudinis angulorum supra illud quod est infra B, racione 

uniformitatis linee et strictitudinis angulorum. Et ita 

creditur esse radicalis causa demonstracionis in hac 5 

parte. 

2. it does not Nec sequitur ex istis quod trianeulus magis, et multi- 
tollow, that tlic . . \ , '. c , 

more angles a angulus minus contineat, sed pocius oppositum. Sed 

ligure has, tlie ^ene videtur dicendum contra quod par porcio minoris 

less space lt . . . 

contains; quite circuli minorem curvitatem continet porcione maioris 10 
the contrary. , • • , , • • -,. , 

Nor that a circuh supenus ; sed omnes complctt ctrcuh equalem 

circle can be contincnt curvitatem. Nec cst verum quod in curvitate 
inhnitely curvcd . _ . . , . 

or small. vel parvitate circuli desccnditur iniinite, cum status 
Nor that thc , . . , a , . 

least curved utrobiquc ponitur ad nnitum. Ncc ohest ad omnem 

circle has less p imctum L | at j c irculi m inimc curvitatis esse eradum i5 
curvature than r . . . . . . . . 

that which is curvitatis maximum, qui non sit gradus minime curvi- 
most so ; • „ .,., .... 

all the points tatis. Lum enim quihbet punctus equinocciahs cque 

are in hoth jj s t a t a ccntro, nullus est supra alium, sicut nec puncta 

cases equally ... . ' ' 

distant from circuli cuiuscunque concentrici. Unde, sicut nec rec- 

the centre. • , . . . ,. 

Thus the titudo, sic nec curvitas est lormahter ln continuo 20 

compound of bipunctali: sed primo ad minimum in tripunctali cau- 

two pomts is i_ ? 1 _ r 

properly saliter, que est in qualibet eius parte. Ideo non oportet 

neither straight ...... . . . 

nor curved; sollicitan circa partem punctalem rectitudims aut cur- 
they begm 111 v itatis, sed intelliiri oportet quod nulla sensibilis porcio 

the compound ' ..... . . 

of three points, cuiuscunque minoris circuli minus curvari poterit quam 25 

which is the ... . . . 

cause of botli. P ar porcio circuh magni mundi, cum gradus sit proxi- 

mus non gradui curvitatis. Et credo quod non sit 

dare infra mundum situm conformissime curvum cum 

situ porcionis circuli magni mundi. Nec est rectitudo 

pcr aliquam partem dati circuli, licet nobis videtur 3o 

superficies proporcionaliter curva ct constanti colorc 

visibilis summe recta, ut patct de superficie spere 

aque. 

We necd not Nec oportet sollicitari circa quantitatcm aneuli con- 

trouble about . ,. . „ , 

the angle of tingencic tante ex contactu recte hnee extra mundum;3o 
tangency quia, ut alias dictum est, differendum cst a solueione 

outside ot thc » m ' 

world, untii it talis argucie quousque positum sit probatum. Nec 
be proved tbat • , . , ,. . . ■ ,. 

space is ymaginan est de curvitate, vcl cahditate, vel quahtatc 

P A S1 wt of C a C sm1 ''' uniformi quod quelibet pars quantitativa sit equc 

quality cannot intensa cum suo integro, cum curvitas eiusdcm circuli 4° 
be so intensc 
as its whole; 

1—2. infra A (?) B. n. s'_g 9 I?. i5. omncm pro esse B. 

3i calorc )!. 32. fu e B. 3c). que pro quod. 



GAP. IX. LOGICA. IO7 

maior mole sit minori intensior, et curvitas cuius- 
Bi36 a cunque | completi circuli summe intensa possibilis. 

Unde ista consideracio de extensione curvitatis vide- thus the 

• i_- j-.tr ji-u .. ■i"* curvature of 

tur michi dinerenter contra quodlibet mihtare, cum a i ar ger circle 

5 quocunque curvo signato, ad omnem eius punctum ,s fufi^Qf tnan 

intrinsecum est non gradus curvitatis, et proporcionaliter smalier one. 
,• ., • 1^3 This question 

ut pars circuh est minor, sibi correspondet gradus j s a difficulty 

rcmissior curvitatis. Et sic habent adversarii dicere tor m y. 

opponents too. 

quod totum circulum et quodlibet curvatum est non At every point 
, . . . r ... ... . of evcry circle 

rogradus curvitatis et lnhnitum remissius m quahbet sui possibfe there 

narte. Et hic vellem quod dilisienter considerarent 1S "° c V rvatl "" c '' 

. . . . . anc * as a 

metaphisicam de puidditate et passionibus curvitatis et proportional 

anguli. Tunc enim non mirarentur quomodo curvitas j S sma n er) it s 
extensa est maior, nedum movetur mole, sed intencione, curvature is 

lcss. 

i5qualibet sui parte. Nec dubium quin tota curvitas Let them 

examine with 

quantitative componitur cx parcium curvitate, cum care wnat a 
quelibet pars habet situaliter propriam curvitatem, que curve and ' an 

t r _ i 1 ' t angle is; they 

causat intrinsece propriam curvitatcm. will then 

o j ,, • ,. ... . ,. understand how 

Sed 2° si dicatur quambbet partem circub eque a i arger curve 
20 curvatam qualibet et cum toto, eo quod curvitas atten- . . ls " 10re . 

~ ' " . liitcnscly great 

ditur penes curvitatem anguli ad punctum extrinsecum than a smaller 
curvitatis (ut circulus maximus est minime curvus; cir- if t hey say that 

culus autem in quantum minor fuerit est plus curvus) : eachpartofa 

" . . . ' circle is as 

contra illud videtur, primo, quod quelibet curvitas con- curved as the 

, r. ... c . wliole, and that 

25 sequens angulum acutum hgure rectilinee roret maior t ] le curV ature 

quam curvitas cuiuscunque circuli, licet in inhnitum . is measured 
' . \ . . hy the angle of 

magna sit alia. Nam sicud angulus contingencie est tangency of 
inhnitum minor quam angulus rectilineus alius acutus, j t WO uld follow 
ut apparet, sic aneulus intrinsecus sibi oppositus est ,hat anv curve 

. rr ' . ° . . tangent to an 

3o maior quam alius angulus rectilineus. Sic videtur quod acute angle 

. • , .,. . • r. . ■ would be 

triangulus rectilmeus stt intinitum curvior quam cir- grea ter than 
culus, et cst comparacio curvitatis ad curvitatem, sicut that ot a 

'. ' ' circle, 

anguli ad angulum, quam geometer admittit. Et tunc and that a 
esset querendum utrum curvitas trianguli sit mole triangle would 
35 macna. Sed videtur quod stat A lineam triangularum be mfinitely 

- D . t . D more curved. 

ad omnem eius punctum acquirere curvitatem, et nullam 
deperdere; et tamen non esse curviorem in hne quam 
in principio, posito quod ysocheles curvetur secundum 
partem circuli usque ad F ad angulum exclusive. Et 



12. q, t0 B. 18. propriam curvitatem (sic) B. 20. curvatum B. 

25. minor B. 28. a's B. 3o. a's B. 3^. ee B. ; ib. quend, B. 



108 JOHANNIS VVYCLIF CAP. IX. 

patet conclusio, cum omnis linea sic eque curva sit 
aliqua eiusdem pars, et quilibet angulus acutus rectili- 
neus sit acucior angulo supra arcum. Casus videtur 
possibilis, cum linea non potest secundum partem 
curvari, nisi usque ad punctum terminans exclusive. 5 

vfeufcfircularity ^° ^' c q ueuDet circularitas est per se curvitas, sed 
and curvity nulla circularitas est maior circularitas quam que- 

would be ... . _ . ^ 

identical, and libet; ergo, nec mator curvitas. Et sic sunt omnes 
^are^uailv 5 circui i e q ue curvi. Ex quo plane sequitur quod circulus 
circular, ali sit curvior qualibet sui parte, et pars eius, ut maior, ro 

curves would . . ,, . ...,..„ 

be equai, sit curvior; et nulla curvitas porcioms circuh parinca- 
an woufd°be Cle DU1S circu l° alteri, sed quod sit proporcio irracionabilis 

more curved curvitatis circuli ad curvitatem cuiuslibet porcionis, 
than any one ... .. ..... , . . 

of its arcs, sicud trianguh rectihnei ad angulum continencie et 
commeVsm-ablv an 8 ulLim S1D1 oppositum ; sed, quibuscunque circulis | Bi36 b 
so; annotatis, tantam curvitatem continent semicirculi, et 

but the semi- . . .... 

rcle would be omnes sunt correlative proporcionales, licet partes pares 



the circle 



circulorum inequalium dispariter sint curvate; ut puta 



porcio minoris circuli, magis curva. Sed recuperacio 
est de maioritate proporcionalis porcionis maioris mi- 20 
noris circuli. Nunquam tamen venitur ad paritatem 
curvitatis porcionis circuli et curvitatem cuiuscunque 
circuli, cum sint disparis racionis. 

no^auantftathfe ^" x ^ uo vlcietur q uo <l curvitas circuli non habet par- 
part of the tem quantitativam omogeneam, sicud nec fi^uracio eius;25 

same nature: , . . ,.. . 

bnt it is made se d habet quothbet partes quantitattvas, que sunt cur- 
U| d'fferent ny vac ' ones - Et est dare certam multitudinem punctualium 

curvenesses. ])eo cognitam in quibus ad minimum est minima cur- 
ln each noint • , • • ... ^ >,, .,, 

composing a vitas subiective, et m quohbet lllorum punctorum; et nla 

curye there curvitas taliter erit multitudinc. Et sic ad omnem punctum 3o 
is the least # ' 

possible circuli communicant in suis principiis parciales cur- 
subjective . . ,. ,,..__.. 

curveness, vitates, ut supenus dictum est de tormis. Et hic est 

which partial j are maximum circulum possibilem, et minimum, 
pnnciples of . ; . 

the curve are gradusquc minorum punctalium Deo cognitorum, in 
everywhere •, • ^ , • , • - • , • 

united in the quibus consistunt, dato circulo mintmi gradus curvita- 3o 



circle. 



tum. Nec est putandum quod in quolibet tripunctali 
circumfercncie mundi sit curvitas subiective, que tunc 
foret per totum summe aspera atque curva. Sed satis 



1. c B. 17. fut B. 18, 10. utp porco B. 10. r'cu£a° B. 

tq— 21. magis — circuli twice;ib. rcuga B. 20, 21. d 1 '^ b'"*> B. 26. quod- 
libet, and so on very often B. 27. c'ca B. 28. de' B; ib, cog- 

nita B. 3o. ca tBr B. ; ib. et B. 3y. fbmeq? B. 



CAP. IX. LOGICA. IOQ 

est quod quelibet pars [sit eque] curva cum qualibet sibi 

pari; penes hoc attenditur uniformitas curvitatis circuli. 

Et si dicatur quod quandocunque due linee recte 

applicantur ad idem, indirecte causantes angulum, ille n is true that 

5 angulus est rectilineus, verum est si non sint partes ( |^° 5 mlefinc 

circuli causantes ad omnem punctum sui intrinsecum, in one point, 
. , . , ... . .... forra a 

elementaliter sed non rormahter, angulum circuli qui rectilinear 

correspondenter est multiplicatus intrinsecus sicud cur- jff n \Ve b _re°no 
vitas. parts of a circle 

. , n , .... . , . at that point. 

10 Ad 3 U1 patet ex dictis solummodo quod prima con- 

sequencia non valet; quia satis est quod quelibet 3. As for the 
pars curva sit eque curva cum qualibet sibi pari th t ' h ^ Brst^art' 
quod est sperale. Et ulterius de rectitudine angu- proves nothing ; 

, , . .. ... . ... cvery part ot 

lorum duorum tnanguh rectihnet, eo quod quehbet thc Equator is 
1 5 semidyameter circuli causat ad eius circumferenciam curvod, and 

J equally so. 

angulum parem cum qualibet, et per consequens, una As for the 

, ii- 1 argument of 

dyametro stanle orthogonahter super arcum, tangendo two rightangles 
angulum rectum, causabit et quelibet: quotlibet sunt m t i, a e ^radi 8 - 6 ' 

peticiones, descripciones, et conclusiones geometrice falling at right 
• , c • ■ . e . angles 011 two 

20 que videntur refrtngere tstam sentenctam; sed omnes, points touching 

ut dictum est, intelliguntur de illis angulis et figuris thereare^man-v 

ymaginacioni subditis; nos autem loquimur de illis que other dicta of 
1 • ^ 11 i- • 1 a • gcometry sccm- 

a solo tntellectuali nosci possunt, ut docet Augusttnus i„giy against 

in De Qiiantitate Anime. Quod si quis dicat quod eque kut^thev* 611 .' 

2 b verificantur omnes conclusiones geometrice de pure concern such 
• . ||- •, •,-, • , . ., , figures as can 

lntelligibtlibus, sicut de ymagtntbus, leve verbum est et be imagined, 

B j3 7 .»sine probacionis efricacia eructatum; I et ideo non cre- not *° se _^w ,cl1 

ditur sibi, nisi efficaciter approbetur. Quod si dicitur conceivable by 

i_ i- r- i- i- -ii 1 tnt; mind, 

capactsstmum et multos ahos expositores Euchdis lllud ;l nd there is 

3 asserere; revera multi subtiliores, ut Pitagoras, De- n f ° f °" "g* 1 -^" 
mocritus, Plato, Epicurus, et inter moderniores Lincol- that these latter 
niensis cum aliis, sequentes tramitem veritatis, con- geomctrical 
stanter asserunt oppositum. Ille tales topice raciones Jn t h a a * e ' S p ect 
in materia doctrinali, deficiente demonstracione, adducte, authority is in 

35 indicant defectum garulum argumentorum. Sic dico and to bring 
quod nulla est conclusio demonstrabilis in continuis, fo a 7 c a ,m 0n L t s 
quin sit demonstrabilis in lineis [et] numeris; sed forte proves a want 
non econtra, propter ampliacionem subiecti prioris. 



1. sit eque deest B. 2. pes pro benes B. 4. illius B. 7. ele ter B. 

11. quelibet pro qualibet B. 17. candoB. 20. refu'g'e B. 23. mte" B. 

2?. verificatur B. 27. erugatum B. 29. capa™ B. 3o. pita- 
go'ess B. 32. tnntatiTB. 37. qu B; ib. et deest. 



IIO JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

Wc hayc Et patet quod conclusiones geometrice non demon- 

alre out tiiat strant cum precisione, sed cum exclusione erroris sensibi- 

gcometry gocs \\ s . s icud dictum est de divisione cuiuscunque continui date 
no farther tlian . ' . . . . 

to insure linee, vel dati anguli 111 duo equalia. Sed modicus m prm- 

SC absokitJ 10t cipio error maiorem efficit in processum in fine. Patet quod 5 
exactitude. nullibi demonstratur cum precisione medietas propor- 

No one can ..... , 

cver give the cionalis duple, cum petitur quod quanta sit proporcio 
cxact value oi cumscun q Ue dyametri quadrati ad suam costam sicud 
(relalion of the alicuius quadrati dyametri ad suam costam, quod arcus 
diagonal to the s [i <j e numeris et per consequens de continuis claudicare. 10 

square) Ymmo, capto quocunque quadrato, cum sit quothbet 
commensurabi- dyametri 2 m capcionem punctalium variate, incertum 

lity of one es t cuilibet eeometrico de quantitate et proporcione 
arc with ......... f . . n , r . , • 

another, intelligibihs dyametn; sicut, secundum Lincolmensem, 

n Tela"ion tllC incognitus est sibi numerus punctalium sibi compo-i5 
bctween the nencium ; et de dyametro sensibili habet coniecturam 

diameter and , , ' , . . 

the probabdem vel veram, vel ventate m propinqua, a 

Al| C we f can nC d C o sensu incorrigibilem. In numeris ergo cognitis absolutis 

is to get at consistit certitudo sciencie; et in sensibilibus langwet 

such probabihty , , . 

as is either erroneus et confusus. Quamvis, secundum Augustinum, 20 
tr corre°c r tion y b" d scimus quod corpus omogeneum, eo quo numerosius 
the senses." es t mellius aut maeis esset; sed cum ignoramus 

All scientihc ° \ 

certitude lies numerum adequatum, et per consequens bonitatem 
things^Te^sibie atque magnitudinem numerati, non possumus vere dici 
are liable to cum tot lanewidis ienoranciis hic beati. Ideo vere dici- 25 

contusion and , , - , • • , • • • 1 

error, and tur quod beatitudo non consistit obiective ln athomis 

therefore we p n : riir ; 

are not happy c-picuri. 

here below. £ t si dicatur quod sicut variatur medietas maior 

It may be said . ...... .,. . ... ... 

that we can get continui, que mdivisibiliter plus excedit, sic potest dici 
exactitudeUius;*! 110 ^ totum habet se in proporcione dupla ad utrumque; 3o 
'!' A i, s , divided q U amvis zophista concederet conclusionem, dicens quod 

into 15 and C, ^ r . , . . , 

B exceeding C tam proporcio 5 ad 3 a quam quinque ad duo potest 

th^n we P ha"e erronee dici dupla, non tamen exinde sequitur quod 

A _ii , £ sit dupla: videtur tamen michi quod nemo potest dicere 

Some wifl proporcionem huius esse duplam, sicut nemo potest 35 

answer: It may dicere vel intellieere quod non potest esse; ut hic 
be called the . . . ^ . „ r . 

doubie, but it supponitur ex ahbi declaratis. Cum ergo pnma racio 

doubfeof mensurandi reperiatur in numeris, excludens cum pre- 
either. cisione quantitatem ad quantitatem proporcionis, attinet 

But vou cannot n . n , 1 j • 1 

calfanything errorem quemhbet secundum superhabundanciam vel 40 
that which is 
impossible, 



0. ar c9 B. 16 fl" B. 21. uuofius B. 34. eo quod B. 

35. ee' B. 



CAP. IX. LOGICA. III 

defectum; sic quod si A est duplum ad B, non est if A is the 
plus vel minus quam eius medietas; et sic de aliis B° cannot be 

B 1S7'' proporcionibus est senciendum. I more or less 

1 X ,. ' , . than its half. 

Consequenter restat dicere penes quid velocitas aug- Of velocity in 

5 mentacionis attendi debeat; primo tamen supponitur au^mentation 
quod motus augmentacionis sit motus secundum quem '• II is tne 

, . . „ , .. . . movcment bv 

substancia maioratur. Ex quo patet quod distingwitur which a 
a diminucione et motu locali, cum nichil diminucione bccomesTa^ccr. 
formaliter maioratur, licet diminucio unius faciat ipsum ,. . Tllis 

.... .... . distinguishcs 

lovei aiiud maiorari et habet tam termmum ad qitem it trom 
quam materialem quantitatem. Et multo evidencius, nec local^novement 
motus localis nec aucmentacio est alteracio. Licet enim and , botl1 if and 

. .. ' . , . . . the latter trom 

motus locahs sit ad quantitatem contmuam, quia ad alteration; 
locum illum, non tamen acquirit sibi [qualitatem] for- drfereni ° f 
i5maliter sive intrinsece, sed ubicacionem, que est sep- qualities, they 

. , ,. , ., , • , 01l| V imply a 

timum genus entis. Ideo dicunt philosophi quod tantum new site 

in 2 bus predicamentis, scilicet in quantitate, et qualitate, a cquire t . 

et ubi, est motus, ut per se materiis motuum pro- 

priorum. 

20 2 supponitur quod, augmentacione large accepta 2. There arc 

convertibiliter pro maioracione substancie, est aliqua aVgumeinadon ; 

augmentacio communiter dicta et aliqua proprie dicta in a ) Vid , c sensc 

. ... % . f . it tncludes 

augmentacio communiter dicta est maioracio manimate expansion evcn 

substancie. Augmentacio vero proprie dicta est in mai- ot ""body"? 1111110 

25oracione substancie animate per corporeum nutrimentum hut ' lt strictiy 
.... ... „ . r r . . . means only 

quod sibi assimilat. Frima autem maioracio nomine the increasc 

rarefaccionis, et 2 a nomine augmentacionis appropriate bynutrition. 

exprimitur. Et differunt, ut patet ex dictis. Nam iuxta Aristotle says 

• , • ,• / • r-. ^ ■ that m tllls 

sentenciam Aristotehs (primo De Generacione), ad aug- movement the 

3o mentacionem proprie dictam requiruntur 3 11 per ordinem: bai m ust'be CCt 
primo, quod moveat idem subiectum a principio usque increased, 
ad finem motus inclusive; sed hoc commune est cuilibet 
motui successivo, cum motus capit unitatem a subiecto. 
2° oportet quod quelibet pars quantitativa sensibilis that the sensibie 

33 primo aucti secundum formam eandem sit aucta; et '"bia^^each 

consimile oportet contingere in quolibet motu suc- partofit; 

cessive. Et 3 oportet quod fiat per alimentum cor- and that it 

should be 



11. materiam B. 14. qualitatcm deest B. 16. est (!) cutis B. 
20. augmtativc B. 

9. Dimimtcio faciat ipsttm . . . maiorari. As, c. g. the 

pruning of a tree causcs it to grow more vigourously 



112 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

caused by tbe poreum adveniens similanti; quod speciale est augmen- 
aSSII food°" "' tacioni. Sed iste due posteriores condiciones habent 

Wc mnst difficultatem aput irretitos in singulis principiis. Ideo 
remember tliat , . ._. . , 

every notandum, ut alhbi diffuse exponitur, quod omne sup- 

individurteV by positum speciei capit individuacionem ab omni illo quo 5 
what causes it, cap h causacionem: et sic est dare eradus individualibus 

and tliat Ihe . r , . ! , . , 

form which singulanum secundum ydemptitatem numeralem unius 

a substalfce ve ^ ph.irium causarum a quibus individuacionem huius- 

is indivisible. m odi sorciuntur. Sed notandum quod quelibet forma 

substancialis mixti et specialiter anima quecunque, 10 
subiectum suum inmediatum actuans, est indivisibilis 
quo ad molem. Sed et illud declaratur alibi diffusius. 
3. So long as p x n U ibus 2, potest convinci quod, manente eodem 

an animal . ,. , r i i- i 

exists, its form animah, manet eadem rorma, a qua caput vel aliud 
sanTe^buwfs organum habet propriam quantitatem. Et per consequens, i5 

matter may }j cet nova materia adveniat vel antiqua defiuat, tamen 
vary, , . , 

manet eadem pars quantitativa tn numero secunuum 

formam, cum manet eadem forma in numero licet 

materia varietur. Nec exinde sequitur migracio formc 

and must do vel eius incorruptibilitas alium inlinitans. Quamlibet 20 

therefore a at"a er g° partem quantitativam | primo aucti sensibilem ma- Bi38 

certain timc. ne ntem eandem in numero secundum formam, oportet 

, Digestion m a liq ua na rte temporis augmentari. 

bcj;ms in tlic * l \ , . , . , 

mouth and Nec obest quotlibet elementorum tn humtdorum 

it conttaues in inimicicias generari, cum sita prima digestione in ore 20 

the liyer and et stomacho, et senarato in puro terrestri ac per in- 
thc midnrt (?) . .' l . x ,,.,.. 

whencc a part testtna demisso, oportet m epate celebran digestionem 

lS the P bladder n - t0 secundam subtili, a quo in epato mitricori expulso a 

and it venibus ad vesicam; et x° in corde alimento decocto, 
tcrminates m . . ,.."....... - 

the heari. vel subttlius pnmo virtus regittva distnbuit per artertes .0 

in the capillary et venas spiritus triplices cum sanguine membris augen- 

^an^actfon dis, quantum exigunt de natura. Et adhuc in venis 

going on which ca pillaribus secundum rorem causabilium et glutinum 

is thc last * .,. . .,, . , 

compiiment of est quantum sensibihs destillacto, et membrorum attrac- 
augmentation. c j Q ^ a j motus augmentacionis ultimum complementum. 35 
Et sic semper manet membrum spermaticum aparentibus 



3. unt'tos B. ; ib. finlis B. 24. hunoi-* 5 B. 27. tolebrari B. 

28. sub"" B; ib. ago B; ib. mit'co'i B. 33. ca 1 » cambium (?) B. 

28. Mitricori and below, mit' il '. I have rcndered this as the 
'mulriff, but only on account of the peculiar resemblance of 
sound with the word, for I have not succeeded in finding it 
anywherc. The whole passagc is very corrupt. 



CAP. IX. LOGICA. 113 

contractum, humido cibali comixtum; sic quod nun- Thc scmen, 
quam est pars huiusmodi secundum formam ex pure e ' V pareiits he 

cibali humido integra, sed ex humido seminali quod always rcmains 
, . °,. • , • , ■ '" the bodv, 

est subiectum lnmediatum ct essenciale vite vel anime. combined with 
5 Forme quidem complexionalcs inducuntur in cambium, produced^bv 

quod continuatum cum mcmbro augmentato, nec augetur, alimentation; 

n . . . . , l , , ° ' and this 

nec membn materia; scd membrum manens ldem, non compound 

secundum materiam, sed sccundum formam multiplica- huthour^is the 

tam per totam materiam antiquam et novam, est per immediate 
.... . . n ,. l . subject of lifc. 

10 assimilacionem tactum maius; et quamdiu manet vis Thc mattcr of 

assimilativa mitriti ut membrum secundum terre dya- [ tS eif ^ncreased- 
metrum fiat maius, tamdiu manet augmentacionis no- but t,,c toi ' m 

, . ' . . . ■ e • 1 (or soul ) takes 

tencia. Unde, sicut vis vini per aque lnrusionem adeo new matter to 

ebetatur quod non sufhciat ulterius aquam commutare; ' membeMs Ch 
i?sic vis augmentativa, per infusionem cibalis huiusmodi, increased bv 

. . . . r . . , ' assimilation, so 

paulative remittitur; ut m puens quidem propter lon^ as the 

membrum molle, commixtioni obediens, sic quod propter power of^thc 

virtutis fortitudinem est aucmentacio satis velox. Et ad midriff remains 

. , ,. , ... entire. 

terminum status augmentati, claudtcante calore, assimila- But this 

20 cionem complctant, in adipem vel arvinam animam; et de- forced?m?nishes 

mum in seminio, mortificatis cornoralis snermaticis, detkiit ;IS mo ! c mattcr 
...,.,' , • , ,• , • 1S assimilated. 

cibale humidum cum humido naturali, quo usque subiec- 

tum anime sit consumptum ad imum naturale. 

Et patet quod augmentacio differt a nutricione, a Augmentation 

2? mixtione, et a corporis inanimati assimilacione. A from^mitrition 

nutricionc, cum sit maioracio, et sic nutricio; a mix- as ir implies it 

tione, cum auctum non ut sic confunditur, sed quan- combination, 

tificatur; ct ab inanimati assimilacione, quia nutrimen- whlch is' 

tum digerit, preparat, distribuit, et ad sui complementum increased 
• tt 1 • 1 • • • < • merely gains 

• i o convcrtit. unde, si lapis aut vinum haberet vim attra- quantity; and 

hendi humidum cibale, et convertendi ad sui conser- erowth of 

vacionem, ut habent vivencia, proprie augerentur. Nunc inanimate 
c ' ,• , • ll » n gs on 

autem ht totum novum, et naturabter decst virtus et account of the 

organum, cum natura in fin] animatis non intendit v p r oduces. S " 
B t38 h talem finem I . 



e 



Ex tstis tamcn potest caven error in quo quondam I( lsa mistak 

... , , • . •, , ■ • • . •, • to think tnat 

uesipui, quod humuium cibale sit m aucto tnbibi- the alimentary 

tum, usque ad coextensionem alimente cum aucto; ""noT ' S 

et sic humidum cibale foret eiusdem complexionis vel distinguished 

r trom the being 

which it 



nourishes : 



5. canibm B. 11. mit'" B; ib. terram B. 17. ct pro sic B. 

19. calore est B. 20. armna B. 21. fe nin B; ib. morti 1 ' 8 B. 23. <)fup in 
adim m B. 29. di'git = dirigit ? B. 34. animatis B. 36. in quod, B. 

8 



Il 4 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

temperancia cum humido naturali quod natura ex pro- 

for then man pria materia et virtute informativa in matrice dirigit. Et 

immortal l by s i c r osset homo pro statu lapsus naturaliter perpetuari, 

nature, thc cum an j ma foret indifferens habere humidum naturale 
subject ot htc . . ..... 

being vel humidum cibale pro subiecto: quod est lmpossibue. ? 

TiumouTgiven Oportet ergo quod sit unum essenciale subiectum 
by nature and v j te ve j anime, cui cibale humidum sit continens, et 

that supplied .,,,,. ,..,.. 

by food. lllud subiectum oportet debuitan continue, cum com- 
contrary^^this mixtio sit tam tenera quod necessitatur dissolvi et ab 
first subject extrinseco dissolvente et ab intrinseco; sic quod, posita 10 

of vitality must . . . 

be continuaily optima conservacione possibih nature sic tenere, dum 
the^ixmre of medium continens celum cum suis qualitatibus sic ipsam 
fresh ciements, respiciant, est inevitabile quin vel ocius vel in fine sue 

until the time r , . , . - 

of dissoluticn peryodi corrumpatur. Sed sicud segetes mrra annum 
just^aTwe see naturaliter maturescunt, et, quantumcumque bene servate, i5 
thatcorn ripens a( j u ltimum dissolvuntur; sic senciendum est de homine 

in the spacc . ,. . 

of a year, but et de quocunque animah. In quohbel enim anno solan, 
made^to livc deditus optimo regimini, inevitabiliter veterascit. Tunc 

longer. vero foret accio tardissima inter calorem naturalem et 
And there . . ... 

is besides an humidum 2 m moctonem ceh per medtum continuitatis 20 

aCt celestial et nutrimentum appositum instrumentaliter transmu- 
sphcres on the tatis, et istam mutacionem celi limitantis periodes, ex 

human body, 7 . . r . 

limiting its 2° De generacione. [Hoc] pretermittunt pueri, putantes 
to whichTomc ex proporcionis equalitate, vel eius diminucione, accionem 
pay no j n m ixto posse cessare similiter, vel remitti, vel tardari 23 

attcntion, . r . -. . ' 

thinking it eciam ad omnino [nonj gradum. Sed mduDie oportet 

indefinitely tunc prohibere celum diftorme, ne sic, secundum di- 

weakencd. V ersos angulos radiorum variatorum in fortitudine, 

currat sibi opposito in circuitu, et percuciat sic varie 

partes mixti; et quod partes hominis uniformis mix- 3n 

tionis haberent continue alimentum eis adequatum : 

quod est impossibile propter necessitatem et omogenia- 

rum parcium, et propter inpossibilitatem motuum qui- 

bus paulative partes alimentum attrahunt, conglutinant, 

extendunt. 35 

Thc alimentary Sicud ergo humidum unctuosum, superfusum liquori, 
humours . . . ,. . . . . . 

hinder this non tmpedit simphciter eius consumpcionum, sed miti- 
aC spiieres. 1C g at j SIC huiusmodi cibale non impedit simpliciter 
If the heavens consumpcionem huiusmodi radicalis. Quod si celum 



2. mat'ce B. 11. te"' e B. i3. vtia notia? B. 20. ijti» B. 

23. Hoc dee.it B. 26. adomio; tb. 11011 deest B. 29. i n fhioto B; 

ib. pcrtuciai 15. 36. Ach lno B. 38. sed yro sic B. 



CAP. IX. LOGICA. 115 

staret, et elementa in homine essent ad tantam vyere 

equalitatem propcrcionaliter sublimata quod non and*"" 5 

dissolveretur per accionem ab intrinseco, nec elements in 

. . perfect 

egerent influencia celi ad regulandum modum sue equilibrium 

5peryodi, nec extrinseco alimento, tunc, inquam, thenmarfcould 

compatitur secum, ymmo consequitur mortalis cor- not on, y, 
r 7 J . * . escape death, 

poris ad anime unionem, non solum lnmortahtas, but death 
que est dispositio cum qua corpus hominis stat non impossible. 
mori; sed disposicio cui repugnat mortem succedere H °w far such 

' r . . .... conditions are 

10 vel coesse. De istis autem disposicionibus, quomodo possibie, is a 
sunt philosophice possibiles, est teologorum discutere. ^tteoiogy? 
Ouo potest caveri error quo creditur auctum, a We must not 

. ... . . , . suppose that 

B 1 3<i b principio | augmentationis usque ad nnem, continue this movement 
augeri. Tunc enim foret omne auctum per tempus CO ntinual from 
i5sensibile summe magnum; quia si in quolibet eius in- tirst t0 ,ast ' 

D . . . . for then the 

stanti intrinseco per continuacionem cibalis humidi, body wouid 
eciam secundum minimum naturale, foret tanta quan- thaii the^whole 
titas novi corporis aquisita, oporteret ut agregatum in world; 

r " ' * ° ° it must takc 

fine servatum excederet totum mundum. Oportet ergo place at 
20 quod in certis instantibus, finitis eciam nobis, licet jnstants, by no 

incoenitis, fiant continuaciones minutarum parcium ali- m . eans infinite 

& . ' r . 111 number, 

menti. Et per consequens oportet quod finite mu- and thus it is 

. . ^ • • composed, 

taciones mstantanee pnncipient motum augmentacionis, according to 

quem commentator ponit componi ex multis motibus Averrhoes, ot 
" . . many 

25 et multis quietibus. Unde superfluum est credere quod movements and 

,., . ... rests. 

augmentacio pro quohbet mstanti a suo prmcipio us- There are 

que ad finem maneat continue, cum multis morulis different acts 
" » .. which prepare 

intercisis. Sunt motus augmentacionem preparatorii, it, none of 

ut alteratio, motus localis, rarefaccio, condensacio, com- augmentation, 

3o mixtio, nutricio, et conversio alimenti: ex quibus (ut bllt a 

> . ' . . necessary 

principiis) augmentacio resultat. Nullus enim illorum accompani- 
y • , ^. . ment thereof. 

motuum est augmentacio vel eius pars quantitativa, 

sed requisite ad augmentacionem concomitans. 

Et quantum ad continuacionem augmentacionis tem- During the 

35 poralem, dicitur ut supra, quod ipsa est adequate per ^if^^cfoes 

tempus compositum ex instantibus intercisis, et pro not take plape, 
... ..... . , it merelv 

mensuns medns non existit; in quibus tamen haoet remains in 

disposicionem vel potenciam propinquam ad existenciam ab< ^s" c ^ so 

actualem. Et correspondenter dicitur de servacione, conservation. 



5. tt iuq^ B. 6. mortalitas B. 10. coec B. 18. oportet; ut 

deest B. 21. in concretis B. 23. augonis B. 28. p£ato'y B. 

3o. nut'co B. 

8* 



Il6 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

That que ex magna augmentacione elicitur. Nec movet 

angmcntatioii q UO( j augmentacio vel ens post sui corrupciohem 

rccommcncc reincipit; quia talia successiva, tempore discontinua, 

disappearing, 2 m partes frequenter desiniunt et incipiunt sicut con- 

noihine; tinua, licet non possint, postquam totaliter deticerent, 5 

for wc know reincinere eadem in numero. Nec illud negabitur cir- 

lliat undulatorv ' ,. . ,. 

movcmcnt, ' cumspecte ab aliquo qui concedit tremorem, sonum, 
JuRin^ Ar saltum vel motum aliquem ex reflexis motibus agre- 

W ■ I I n I I J y^ • v\. ^ * •* 

are not catum. Sicud ereo procressus vel saltus per stadium 

continual ° . . , ° .' ,, . . 

motions. requint multas quietes tnterpollatas requtsitas pri- i<> 
marie ad partes posteras, et ex omnibus illis fit una 
progressio agregata seu cumulata; sic proporcionaliter 
lt is a coiicctivc j e auementacione est ponendum. Unde, qui negat 

cntity, like & \ , » 1 o 

sotind, talem motum, negare debet omnem sonum, omnem 
or a peopie, or j u t acervum Evidencias autem que videntur i5 

a heap ot r i ' 

things. Jn oppositum militare, facillimum est deceptis solvere. 

Objections. Primo quidem creditur, sed nimis erronee, quod 

movemcnt, motus in instanti preterito vel futuro eo non est quod 

past or tuture • n instanti deest. 2° false creditur quod motus 
is non-existent. n 

2. Evcry talis non est nisi secundum quamlibet eius partem sic 20 

movement . 011 •.. »-i 

must eithcr bc vere continuus. Sed hoc non saptt vere ponenttbus 

continuous 01- com p OS i c i on em continui ex non quantis, et ponentibus 
not be at all. 1 _ -.'.,, 

Our system omne totum ex partibus esse collectim, omnes tllas 

solves thcsc r „ , 

very easily. quantumcunque fuennt separate. 3 probatur erronee 
3 ' If . a j quod, si motus pro dato instanti non fuerit, pro hoc 20 

movcment does M > t ....,'. 

not exist at a tunc est quies sibi opposita; tunc non simihter vel si est, 
S its contrary' sicud et quies; et, quia motus et quies sunt contraria, 
existsthcn; tunc e idem subiecto duo opposita I simul insunt:Bt 

two contranes . r r_ 1 _ 

in the ignorando quod duo opposita, sicut suts temponbus, 
same subjcct. . . , . , . , _ 

But two stcut et suis locts, utrobique sunt sic stmul. .->o 

contraries can Quarto, caveri debet de subiecto motus augmen- 

exist m their . . . . 

time and place. tacionis, ne credatur ipsum esse mole continuum aut 

4. We must /-. 1 • • • . • i 

guard against quantum. Condam entm putavi tstam ractonem ue- 

thinkins that naonstrative nrocederc per omnem partem antiquam 
the subject ot ' r . . . . 

the aucti est quies augmentacionts continuencta, et per 35 

aucmentalivc . ., . ,. . . 

force is a omnem partem assimilacione altmentt noviter generatam. 

continuous jr sl ec j am continue aucmentacionis privacio, quo ad 
quantitv. B . * ' ^ . 

Jt is said that omnem punctum augendt, est conttnue augmentacionis 
it were so, no privacio, et per consequens non est possibile aliquid 
increase wouid au g er i; cum hoc oporteat, si aliud debet augeri, oportet 40 



2. mlens pro vel ens B. 16. ddecept? (?) B. 26. t^ B. 3i. c'co 
pro quarto B. h. aut non B. 37— 3<j. Est - ct (!) 15. 



CAP. IX. LOGICA. 117 

quod per totum sit continue nori gradus talis motus. But the 

»t ii- j i- u' r .. • smillest 

Nec valet dicere quod aliqms motus multiphcetur; quia possible 

per idem quilibet; et sic per idem nullus foret difformis subject of this 

r w *" n ' r torce lmplies 

quo ad subiectum ; sed habens motum non movetur, that one 

- m-l u- t^» u- .. » indi visible 

5 cum motus qmhbet sit ubique. Et hic oportet notare degree of 

minimum subiectum augmentabile, et per ipsum oportet augmentation 

intelligere gradum augmentacionis mole indivisibilem multiplied, like 

. . c ,. . l ,. , !•- c ■ ,• all other torms 

multiplicari, ut dictum est de alns lormis, que indi- individuated 
viduacionem suscipiunt a subiecto, et quotquot sunt by their 

r . . subjects. 

iopartes huiusmodi primo aucte, tot sunt augmentaciones Certain parts 

mole indivisibiles que constituunt totum motum. compouncf 

Unde, ad coenoscendum fundamentum huius materie, 0, 'S ans > a|ld 

, , . otners are 

oportet scire quod parcium hominis sunt quedam sim- elementary 

plices, et alie ex eis composite. Simplices autem To the first 

iSspermatice sunt os, cartilago, et ligamentum, nervus, belong bones, 

arteria, et vena; et quandoque non spermatice, ut tendons, 

, , • -ii 1-.. -^ • nerves, arteries 

caro, pingwedo, adeps, auxongia, villus. h.t lta scien- an d veins; 

dum de medulla, pilis, et unewibus, que ab aliquibus also flesh, fat, 

' r ^ 7 ' l J . anuvilli; 

vocantur membra, et ab aliis partes superflue. Cuius- each 

2olibet enim talium quelibet pars quantitativa per se nature with 6 

sensibilis [esfj eiusdem racionis cum toto. Ideo di- ""-' w,1ole - 
cuntur simplices quo ad alias quantitates. Unde vene, 
corda, panniculus, et cuncta que sunt mere spermatica, 
musculus et lacertus, que sunt partim spermatica di- 
2? cuntur consimilia; quia multum accedunt ad omo- 
geneitatem membrorum simplicium. 

Membra autem composita sunt, que ex istis quanti- To the second 

tative specialiter componuntur, et ex illis integrantur : composed of 

membra officialia, intrinseca et extrinseca ; ut cor, ce- t,,e . ", rs ,!'. t 

3orebrum, epar, testiculi, caput, brachium, tibie, cum sibi the liver, the 

similibus. Post 3 S quidem digestiones, generatis 4 or head, the'arm, 

humoribus et 3 b " s spiritibus, augentur tres manieres xhe^latter are 

membrorum constancium. Sed membra simplicia et augmented by 

, ... , . • digestion, 

membra consimilia, membra composita communiter; b„ t tlie f or mer 

3? et cum quodlibet istorum membrorum habent quotlibet h , ^a i-*t s "i h aV 

cannot be 



augmented. 



(). quodquod B. 10. aucta B. 16. vere or non (?) B. 17. auxugi B. 
21. est deal B. 23. paniclus B ; ib. canctis B. 3|. gut' B. 35. habetB. 

1 b. It is not easv to understand what Wyclif means by 
spermaticus. Possibly the word signiries those tissues, that 
(as he supposes) have been formed directly from the semen; 
and then we must understand in the same sense the expressions 
'membrum spermaticum', and 'humidum seminale' which he 
says is the rirst (or directr) subject of the augmentative force. 



Il8 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

partes quantitativas (quia elementa) que non potuerunt 

augeri; sicud ubique est non gradus motus nature in- 

Everywhere mobilis, et tamen ubique est motus mundi. Sic ergo 

placeTy means ubique per subiectum primo auctum est augmentacio, 

ofthefirst cum uniformiter quelibet pars quanta primo aucti pro 5 

subject of ^ . . r l . 

augmentation, tempore augmentacionis augetur proprie; et per con- 
bemg^necessary sequens habet in se augmentacionem | huiusmodi B 140" 
that the rest successive; vel aliter est principium intrinsecum ita 

should mcrease . r . r . .. 

m itself. aucti, et tunc habet augmentacionem multiphcatam per 
Yet the rest se totum. Et patet auod assumptum argumenti peccat 10 

mcrcti scsin . 

one sense, in materia, cum multa membra antiqua augentur, 

thou fo t '- n does et per consequens partes quantitative inaugmentabiles 

another; as non subiciantur quieti ab augmentacione, cum eius 

God has . ? ° . _ 

essentiai oppositum non sit nattim formahter messe. Lonce- 
pr soul C of in he he ditur tamen quod tam per partem novam quam peri3 
sinner, whiie p ar tem antiquam est au^mentacio modo suo, et simul 

He is absent J ? c . 

from it by His cum hoc eius pnvacio, stcud Deus qui natus est m- 
grace " esse menti per graciam, deest menti peccatrici ob eius 
culpam, licet assit secundum eius essencialem conser- 
vanciam. Sic augmentacio deest elemento secundum 20 
formalem et denominativam inherenciam, licet insit 
secundum naturalem causanciam. 
The rapidity of Et quo ad velocitatem motus augmentacionis, di- 
measured by Cltur q uod attenditur penes quantitatem aquisitam 
the size primo aucto, in comparacione ad tempus. Non enim 25 

acqiured, and r * . . . 

the time taken ; est continue nova quantitas per totum, ut sompniavi 

quando negavi composicionem continui ex non quantis. 

so too for £r t proporcionaliter dicendum est de rarefaccione. Illud 

exnansion. . * r , , , . 

enim rarefit velocius quod per equale tempus vel mmus 
Timc is occupat cum corpore inbibito plus. Et tantum de situ 30 
thefirst^anci corporeo. Et de tempore notandum est primum in- 
last instant; s tans et ultimum; et in mediis instantibus dicendum 

dunng the ' . . 

interval est motum esse ? vel 2 m existenciam mutari, aut mu- 

«oiii" C oii'Ui tatum esse, vel secundum disposicionem aut potenciam 

not complete. propinquam in suis causis proporcionaliter, sicud motus 35 

dicitur inesse corporibus. 

Of AUeration: p_ t j e istis incidit tractandum de velocitate motus 
iis velocity. ,.._,. . _• ■ 

Properly alteracionis. Sed primo, supposita commum noticia 
speaking, this 

3. S c B. 26. nowa B. 33. exua^ B. 

37. Alteratlon afccn sounds badly here, hardly agreeing with the 
usiial English sense of tbe word; but the other expressions - 
change, mutation, modification, &c. — do not render tbe precise 
meaning any better. It is a material, but not substantial change. 



CAP. IX. LOGICA. I IQ 

de alteracione, quod est et quid est, notandum quod being a 

solum substancia sensibilis est proprie alterabilis, cum movement 

totum genus motus successivi sensibile commune sit. ,. only 

D . . . matter can be 

Substancie autem sensibiles, ut forme et matene; et altered; 

5 intclligencie sunt alterabiles alteracione communiter u beingl 6 " 

dicta, acquirendo bonitates, sciencias, et alias quali- „ «ndergo 

' . ? . • • alteration m a 

tates spirituales non habentes contraria, sed privative wide sense. 

opposita. Sed fundamentaliter cognoscendo substanciam 

alterabilem, oportet cognoscere materiam vel formam 

ioet earum composicionem, cum substancia sit prior 

accidente, cognicione et definicione et tempore. Quo There is one 

... , . • • matcrial 

ad noticiam, ymaginandum est lgitur unam essenciam essence, 

corpoream, in principio productam, esse cx indivisi- ^ 1 ^ 1 ^,,'/ 1 J lle 

bilibus composita, et occupare omnem locum possibilem composed of 

, . ,. • , •, noints, lilling 

i.i nec esse secundum eius partem aliquam corruptihilem, a ll space, and 

nisi forte per divisionem vel separacionem unius par • mcorruptible, 

* ' * except ln so 

tis a reliqua. Sed cum oportet illam totam essen- far as one of 

, , . , ,.- i- its parts may 

ciam habere quamcunque partcm talem aitqualiter ^e separated 

continuatam, patet quod illa essencia simpliciter est trom an °ther. 

' i n i We conceive 

20 incorruptibilis; et illa essencia primo fuisse concipitur that this 

. . ,. . ... essence was 

sub racione qua ens simphciter, et nec ut tgnis vel fn-stiy mere 

aer, vel cuiuscunque alterius generis vel speciei; j lls b t e a " g {i 1c 

quomodo gramatici dicunt pronomen singulare meram singular 

i • r> i , -i i • i • -j » personal 

substanciam. Sed philosophi, ultenus considerantes, pronoun 

B 140'' quamlibet | talem essencialem essenciam esse unum ^g"^*,™^ 16 

absolutum cui per se competit substare accidentibus, Philosophers 

tribuunt sibi substancialitatem. Et post modo, con- substance or 

siderata eius extensione, attribuunt sibi corporeitatem body^because 

quam Linconiensis vocat lucem. Et 3° formam generis extension. 

.... .. , . .. , .. , , • Matter, torm, 

io proximi, ut ammahtatem, lapiditatem vel aliud nuius- an j C ompound, 

modi. Et quarto, considerata racione sufficienti, at- are S o 1 ! t g f nt 

tribuunt sibi forma specialissimam ; ideo dicunt philo- substance, but 

, . , . : .. . ,. c this corporal 

sophi quod substanciarum aha matena, alia rorma, substance is oi 

alia compositum ex hiis. Unde substancia corporea, ngtn^/^the 

35 que est genus, non univocatur, nisi et composicione compound. 

ex materia et forma. Sed quando loquimur de ma- 

terie et forma tantum, vocamus ipsas ipostases, vel 

naturas, vel supposita. 

Considerando ergo specialiter partem sublunarem Restricting our 

,. . . , . , / , speculations 
40 mundi esse m potencia ad esse lgnem vel aerem (vel 

sic de aliis sensibilibus corporum), posuerunt potenciam 



25. quamlibet twice B. 29. luce" B. 35. composicionem R. 



120 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

to the esse talem materiam; et igneitatem, aeritatem vel la- 
sublunary • , • . / _ • , ... . c „ 

world we see pideitatem (et sic de alns), esse formam. Et compo- 

,h of it mar P be X Sllum qualitative ex hiis, quod est composicio, vocant 
tire, air, &c. : ignem, lapidem, vel aliquod tale. Et istam potenciam 

this possibilitv ,, • ........ 

is matter — ■ eternam, que nullam speciem corpons sibi determinat, 5 
a irn!.« De Ar ;. vocant materiam primam, fundamentum nature, vel, 
form; and the secundum grecos, ylen; et formam dicunt subsistenciam 

resulting whole , • ... 

is fire, air, &c. ve i usiasim; compositum vero ex hns vocant super- 
different and all stans> Quarum quelibet differt a reliqua, et omnes 

three are the ille sunt eadem singularis essencia; ut materia prima, 10 
essence. vel potencia dicens relacionem ad formam vel actum, 

^first^out of e est primum horum trium. ex quo procedit actus. cum 

which claudit contradiccionem quod talis materialis potencia 
necessarilv ■ c i • , , ,• 

proceeds form ; sit sine rorma vel actu. sicud econtra claudit contra- 

"be without" 1 «Jicci 01161 " 1 " 1 aliquam formam corpoream fore sine ma- i5 
matter; nor teria; et claudit contradiccionem illa duo reponi, nisi 

can the two be , .. ... l 

withom the sequatur ex hns composicio vel compositum, quorum 
compound. trium quodlibet est eadem essencia singularis vel 

essencia corporea. 
hfve^once Unde, inter alias occupaciones varias quas habui, 20 

fancied that doleo de solicitudine mea superflua, vmaeinando for- 

matter and . , , L 7 j a 

torm were mam et matertam esse absolutas res quarum utramque 
separabfe posicionem existere per se, et ex illis coextensis resul- 

realities, tare unum ad aliqualem motum quo duo liquida yma- 
torming a , . .,./ 

compound by ginantur ad mvicem commiscen. Et lllis superad-2? 

twoMiquids* d ' L ^ accidencia, tanquam res abstractas que possunt 
with per se cxistere; sed procul a me ista posicio! Quelibet 

snnperadded ,.. . . , . 

accidents: ergo talis substancia, vel corporea essencia ; est trina, 
tnis e opfnfon. et l ier conse quens non ultimum singulare, cum sit 

Every bodily multorum singulorum, scilicet materia et forma et 3o 
substance is .... , 

not one, but earum connexio ad lnvicem, que vocatur complementum, 

three. composicio, vel quietacio aut finis intrinsecus. 

almifting that' Sec ^ diversimode locuti sunt philosophi in illa ma- 

the same teria; ut Plato voluit I concedere eandem materiam vel B141 
matter (or . ,, • , , , , 

essence) is now essenciam quam appellavit hylen, tenebram, vel caos, 3? 

hre '&c W 31r ' nunc ^ ore ignern, nunc aerem, et sic de ceteris ele- 
mentis ac mixtis; quia in nulla accione nature super- 
additur negativa essencia absoluta 2 111 totum, eo quod 
generacio esset tunc creacio, et corrupcio esset an- 

is tolerable, nichilacio. Et est sentencia huius viri satis bona 40 
sicut et sentencia philosophorum ponencium latenciam 



7. ypostasim i>i full pro ylen B. 21. ydo B. 23. poit om B. 

24. motu B. 



CAP. IX. LOGICA. 12 1 

formarum, negancium generacionem esse in corporibus, 
sed solum alteracionem. 

Sed sermo Aristotelis est michi placencior, quia ma- but I prefer 
teria est eterna cum illa essencia, sed forma et com- ^tinK^that 
5 positum simul inceperunt. Et sic salvatur generacio matter is 

, . ... . . ., c eternal, but 

substancie, et tolhtur annichuacio cum creacione rorme tnat f orm an j 

e\tense compound 

e.Mcubc. ... . began 

Sed contra illud tripliciter argumentatur: pnmo simultaneously. 
per hoc quod cuiuslibet corporis materia et forma ar guments 
iosunt partes integrantes, et per consequens non ista T Matter^and 
tria sunt eadem essencia singularis, cum totum sit per- form are parts; 

- . ,. . . c,- ... thev cannot 

feccius quam ahquod elementorum suorum. Simihter, expo- t hefefore be 

sitorie sequitur quod quelibet talis substancia generata fuit ii^o^oJ?; 

eterna a parte ante, creata in principio instanti tem- hand 

i.iporis, eo quod tam essencia quam materia, que est i s efernalf 

idem corpus, sic se habent; et ex alio latere sequitur lf m ^j er t '? s s0 - 

quod tam essencia illa quam materia sunt naturaliter identical with 

generabiles et corruptibiles; quia tam forma quam r on^the 

compositum est corruptibile, et utrumque illorum est other, on 
* . . ... . account ot tms 

20 essencia illa: ergo, illa essencia est corruptibihs. Si- identity, matter 

... . .,, , - , i-i . is corruptible. 

mihter, mxta lllud sequitur quod generabile est m- m And we 

generabile, corruptibile incorruptibile, sive sensibile in- nave al J. sorts 

sensibile, calidum non calidum; et sic de quotlibet contradictions 

oppositis predicatis. Nam illa essencia est ingenera- "same^essence 

2?bilis, incorruptibilis est, et generabile, et corruptibile; is matter, form 
' r . . and compound. 

quia illud compositum quod mcepit esse per quantum- 

libet; quia tempus post illam essenciam; et alias cor- 

rumpetur, illa essencia manente. Et conformiter patet 

(cum ignis sit calidus, et materia prima eius non calida), 

3o si essencia eadem sit utrumque, tunc calidum est non 

calidum: et sic de aliis oppositis. 

Quantum ad primum dicitur quod prima conse- An&wers I. 

quencia non valet, sed bene sequitur quod illa tria torm^merely 

differunt ab invicem; quod verum est. Sicut igitur differ among 

7 n ° . themselves, and 

35 pars quantitative differt a suo toto, tam quo ad sin- from the wnoie 
gularem essenciam quam quo ad suppositum (sed pars p| r t whicl^is 
quantitativa est simultanea); sic pars qualitativa ,he same 

" i essence as 

mediat in hoc, sed differet a suo toto, sed est eadem tne whole. 
essencia. 

40 Differt autem iste modus trinitatis a trinitate anime This is a sort 

et a trinitate que Deus est, specialiter in hiis tribus. ^butlhe' 



distinction 



4. \\ B. 14. app u B; pu" B. 33. unde pro sed bene B. 

3/. fifnt" m B. 



122 JOHANNIS WYCLIF ■ CAP. IX. 

between it and Primo, in hoc quod claudit contradiccionem aliquod 

that of our • •,,- ... ■ • 

soul or of God suppositum lllius trinitatis esse non coevum cum quo- 
is threefold. lit>et eorum. Sed hic primum est eternum, et utrumque 

i. Matter is ... . 

eternal; form 2 olum coevum et corruptibile. 2° rn hoc quod pnmum 

and compound . , • „ m . ■ ,, 

exist in time; suppositum per se est, producit continue 2 m ; et ula o 
whereas in the amD o tercium ad intra, sine aliquo cum producente 

other Tnnities . ' t ' 

all three must alio in Deo, et sine aliquo preter Deum a producente 

coexist. . . , . ■»■•..•■•«. 

2. ln God m anima. Sed primum suppositum tn tnnitate corporea 
nothing, in the est potencia susceptiva, non potens actuari sine ex- 

hut'God, has trinseco efficiente; sed illis positis, sequitur ] 2 m forma- B 141 

an exlernal ... . _ . ,. , ,• 

inftuence on hter de natura rei. Qui autem dicunt quod rorma 
the emanation p 0tes t exu ; a materia per se, siccud cssencia a cornore, 

ot one from the r 1 ... 

other; while dicunt quod composicio est accidens utrique composi- 

for bodily r ■ 1 •* 

things it is torum, cum rorma prius creatur quam producitur a 

othervvise. na tura 2 :l . Sed eaudeant illi de invencionibus suis, i5 
As tor tnose o 

who say that quia puto me scire quod nunquam probabunt ma- 

matter and . . c , • • ■ 

form, essence tenam vel formam esse res distinctas ab essencia que 

'b L d se°arated n est illa 3*' 3° in lloc d ^ ert illa trinitas ab aliis supra- 
and that dictis, quod in ista 2 a res est perfeccior, quam l a et 
combination is . „ . „ r • 

a mere eius hnis; et 3' 1 est perleccior quam priores, curn sit 20 
a t h Clde eniov nnls eorum et sic reciproce causant se in diversis ge- 

their discovery. rteribus causandi. In trinitatibus vero prioribus tollitur 

3. Forrn is . . , ,. . , ,• , • ,, 
more perfect omnis accidentabtas untus ad aliud, omnrs excellencta 

than matter, j n p er feccione vel bonitate vel accione ad extra, omnis 

compound than reciproca causacio, et inequalitas in aliquo attrrbuto. 25 
either; whereas . , _ , • ,• , 

in ihe other Ad 2 m argumentum negatur conclusto et abud 

'Vhree^re" argumentum factum ad probandum illam ; sicud 

equaiiy perfect. n on sequitur: hoc esse fuit eternum, et hoc esse est 

II. We deny . ^ . . , . c • 

the conclusion; ignem esse : rgrtur, hoc esse rgnem fuit eternum. 

logical Igneitas autem (et per consequens ignis) inceperunt 3o 
sequence ist> . v . D ..£, 

wanting, there esse quando incepit esse quod hoc est /»;;/.s\ Et per 

terml toUie idem non sequitur quod materia illa vel natura genc- 
syllogism. ratur au t corrumpitur, quamvis illud compositum sic 

Nor does it . ... 

either follow se habet ; et sic de syllogismo expositorto. Et st que- 
generable 0" ratur cuius speciei est illa essencia, dicitur quod nunc 35 
corruptible. est individuum unius speciei et nunc alterius; et tunc 

Ot what * . ' . . 

species then is individuum non potest sic mutart; ab essencra enim 

tiiis cssciicc r • t • 1 • 

Sometimes of procedit tndividuum, cum stt esse substanciale essencie, 
one, and ut essenc i a u t huiusmodi est in aliqua specie. Ideo 

sometimes ol . * A 

another; dicunt autores quod tpsa ct materta non possunt de- 40 
monstrari, nec sunt quid, nec quantum, nec quale, ncc 



3. h' p'm 13. 4. quid(I) B. 26. ad pro aliud B. 3|. et B. 

3g. before essencia nec pro ut (?) B. 



CAP. IX. LOGICA. 123 

aliquid aliorum encium. Plato tamen demonstravit as Plato says. 

... i-ii • _!•' -j • • • But this does 

tllam, quod llla nunc est mdividuum unius speciei, et not provc tnat 

nunc alterius, quod est verum. Nec sequitur ex hoc oneeiement 
'. n . * will be anotner. 

quod ignis erit aqua: et sic de cetens. 

5 Et istis est quodammodo simile illud quod antiqui , The . 

" . . n . . n Incarnation is 

sanientes theologi dicunt de incarnacione Cristi, po- a case in point 
, , 1 Clirist is two 

nentes quod due nature sunt unum suppositum, sicud natureSj an j 

una- natura est 3' 1 supposita; et illarum naturarum one person; 

una est eterna (ut divinitas) et alia temporalis (ut 

10 humanitas). Nec sequitur verum incepisse esse, desiisse, The Word did 

1 c 1 c • +. • -ii 1 1 not begin, nor 

vel factum defuisse, etsi llla natura que est verbum e nd;yetthe 
sic se habet. Conceditur tamen quod ille homo qui ^"^"^the 
est verbum, est tempore creatura factus, minor patre; Word did. 

... . .,,- , • Tlie Man who 

et sic de quibuscumque que conveniunt llh numani- ; s tne vVord is 

1 3 tati. Et cum verbum sit illa humanitas, ipsum est a . C1 ' e ,?, t , ure ,' 

' r . . anu tnus tlie 

unum factum, una creatura; et sic de ceteris predi- Word is in this 

. . . , , . ■ 1 sense a 

B 142" catis per se substantivatis, et non de predicatis | tem- crcature too . 
poralibus substantivatis signo proprio verbi. Et sic Rf u ^J% m n a " t ' 
deitas est homo, sed non humanitas ; sic verbum as- humanity. for 

. , . , . ■ the Word did 

2osumpsit hommem, quia humanitatem, sed non personam. not ta | {c lipon 

Cristus tamen, qui est persona, est vere assumptus. kimself ' m e n 

sicud allibi diffuse declaravi. Non ergo sequitur: illa 

essencia est generabile et corruptibile naturaliter: ergo, 

sic generabilis et corruptibilis. Nam essencia significat 

25 absolute, ante eius genus, rem integram, sed natura 

significat concrete materiam vel formam, vel 3 , in- 

tegram essenciam esse hic vel illud in speciali. 

Ad 3 m , patet ex supradictis quomodo unum opposi- III. We have 

.. , ,. , ... alreadv pointed 

torum predicatur de rehquo, et quomodo non. INota out f, ow 

3otamen quod materia prima nec est calida nec est fri- be^Dredfcated" 

gida; et sic de aliis denominacionibus accidentalibus, of the same. 
. . , ,. ,. But primordial 

quamvis sit subiectum remotum huiusmodi qualitatum. ma tter is 

Omnis namque qualitas est forma qua subiectum est ^J^^i', 1 ,^ or 

formaliter accidentaliter quale; et sic est subiectum coid, &c. ; 

qualities are 
accidents 

18. videtur (?) pro verbi B. 20. j^am B. 21. _pa B. 24. non 

lamcn (?) pro nam B. 25. ems B. 26, 27. in tege B. 

3. Nec sequitur. WycliPs position will perhaps be clearer, 
if we state it in modern terms. The same essence that is now 
a mere mixture of oxygen and hydrogen, will be water; but it 
does not follow that water is a mere mixture of oxygen and 
hydrogen. Admit (as some chemists do) that there is only one 
primordial element, and Wyclifs assertion can extend to every- 
thing. 



124 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

belonging to esse quale, et non res que potest per se es? e Nam 

S fo rm - so universaliter infirmitas, vicium et talia ponuntur quali- 

matter is not tates; que si per se essent, haberent deum malum 

directly their ' n ' . ' 

subject. causam eorum. Ideo omnis quahtas, quantumcunque 
exist^by ° realis, ponit subiectum esse quale accidentaliter, sinc 5 
themsehes ; tor pi ur j p re ter illa que consecuntur ad hoc : ut lumen 

there are bad r r ^ 

qualities, potest esse subiectum capax esse dispositum ad videndum 

\ould be" visibile per aspectum luminosi; et illa disposicio vocatur 

created by a bad i umen s j ve su ffi c iat ostendere se ipsum distincte (ut 

Pnnciple. ...... . r - 

Light is the disposicio in mixto termtnato, que vocatur lumen re- 10 
seelng subject flexum); sive sufficiat confuse ostendere se et suum 
. £an s , e . e a , subiectum ; ut disposicio in medio dvaphano ad osten- 

visible thing by ..... l . • r 

means ot " dendum visibile extra medium, sicud que dicuntur 
^umfnous species lucis, que lumen dicitur, vel species illud que 
and is either similando coloris appellatur. Lux autem est forma sub- i5 

rellected . . rr 

or transmitted. stanciahs in per se lucido, vel accidens mseparabile, 

inseparable cum m ams s ^ accidens, et lucere est eius actus, et 

from the fervor est terminus in quo quietatur. Unde videtur 

luminous thing; . t n _ ^ 

and I was once michi quod ula que quondam credidi de migracione 
when^l^beHeved baminis et de eius realitate sunt inpossibilia. Stat ta- 20 

that light could men luminosum applicari medio et non illuminare illud, 
pass trom one . . . . .. ... 

subject to vel per mdisposicionem luminosi vel medn suscipientis 

another - vel medii intercepti. 

Heat js the Et sic caliditas est subiectum esse calidum. Hoc 

heing hot ot . . . 

a subject; but tamen lntelitgendum est equivoce; ut lgnis est calidus 25 

differem 2m naturalem proprietatem, cum ex iuxtaposicione et 

meanings. s Jtu atthomorum vel incoenitam habet efficaciam immu- 

natural tandi tactum, calefaciendo et disgregando. Et ex tali- 

^"eateHl/" Dus niodis miscendi atthoma habent Iapides terre, na- 

feeling ot heat sccncia et alia mixta specificas sufficiencias, virtutes, 3o 
and disagregate . r ' 

bodies: as lire. vel potencias occultas, que quahtates dicuntur. Sed 

2 property only S sec undo dicitur aliquid participative calidum, de quanto 

imparted and est mutativum tactus, ut mixtum icneum, quod non 
not natural; as . ^ . 

a body in ojiortet ad omnem punctum habere ignem, sed sufncit 

^muchfire. 18 q uo ^ spissius habeat quam sensus sufficit discernere : 35 
ut est aer eque calidus ut ignis; nec ignis natus est 
plus calefacere | aerem naturalem, cum deficit sibi B 142'' 
The two capacitas. Omnia igitur que sic sunt calida, dicuntur 

P formaliy bot. torma liter calida a caliditate in actu. Alia autem sunt 

11 a body efficienter aut virtualiter calida que habent efficaciam 40 
not liot ltself, , r . ,. . ^ 

produces heat caletaciendi a remotis, et tamen non lmmutarent 
from a distance 
(as the sun) 

10, 11. rerluxLim B. 27. fi ta B; ib. ?9gtaB. 32. aliud B. 35. lT,ous B. 



CAP. IX. LOGICA. 125 

tactum calefaciendo; etsi tangaritur: ut sol et alia this is not 
astra. Sed potencia, virtus et sufficiencia a qua cale- luperioi- 3 

faciunt, non vocantur caliditas, sed una qualitas super- , , qiiality. 

. ii- ,• • •' Having thc 

eminenctor. 3 modo dicuntur ahqua calida quo ad power to 

5 cfficaciam quam habent calefaciendo corpus animalis. ^he^nimal '" 
Et hoc dupliciter: vel ut sunt immutativa eustus, ut body; eithcr in 

r ' . & . ' . the tastc (as 

ptper, galanga, et ahe species: que certe calefactive pepper and 
immutant gustum et non tactum ; vel ut sunt mutativa ^therotcrnaT 

complexionis 2 m humores ceneratos ex illis; ut unum humours, as 
... , ,. .. , . . . certain 

lodicitur apud medtcos calidum et siccum, quamvis tactui mcdicincs. 

sit frigidum et humidum. Et conformes sunt divisiones 

de frigido, et humido, et sicco. Ex quibus patet quod Col £> w , et and 

. , . ... . n Dry have 

stat equivocando in denomtnacionibus caltdum esse similar 

frigidum, humidum et siccum ; et unum reliquo calidius meanil, gs. 

1 3 tot modis potest dici, quot modis dicitur calidum. 

Notetur ert;o denominacio univoca subiecti, et Wc mus , 1 in 

' . researchcs 
yideatur quante distant laterahter gradus denomi- keep to the 

nacionis a non gradu; et penes hoc mensuretur intensio wherf aTtcration' 
qualitatis; et penes intensionem qualitatis mensuretur occurs, and st-c 

. . ...... . . bv how much 

20 mtensio corpons simphcis, ipsum pnmo subiectantis. one degrec of a 
Et in mixto habente qualitates contrarias, oportet another^oPthc 

notare excessum dictum unius qualitatis supra alia, ut _ same - , 

. /• r Some sav tliat 

quidam asserunt ; et penes lllum excessum m com- in compounds 

paracione ad subiectum primum, attcnditur mixti intensio. ^the^excess^of 8 

25 Et quo ad velocitatem notant latitudinem qualitatis one quality 
... J over anothcr. 

acqutstte vel deperdtte 2 m se totum subiecto suo toto As for vdocity, 

primo; et penes illam in comparacione ad tempus timeand^the 

attenditur velocitas alteracionis. Et illi dicunt quod, extentofthe 

, qualitv gatned 

sicud non omne corpus est eque longum vel latum, _ or lost. 
3o sicud aliqua eius pars; sic nec qualitas quo ad eius quaifties^differ 
extensionem. Et sicud pars qualitatis est disnosicioni m cx , tent . so 

. .. . ! . that thc more 

ad operandum proporctonahter ad etus magnitudtnem extended the 

quam totum in comparacione ad eius magnitudinem, area^ter the 

sic pars qualitatis est suo toto intensior. In aliquibus quaiiiy. m 

. . . ^ proportion to 

35 tamen formts difformibus non oportet partem excedere its intensity in 

suum totum; quia tanta est accucies lancee, quanta wfjV certain 

est acucies sui cuspidis; et sic est de motu et aliis que exccptions. 

non habent formas positivas vel privativas inpedientes, 

accidentes denominare suum subiectum remotum eque 

40 intense sicut suum subiectum primum. 



1. tangalur B. 12. Pudo B. 17. Iati ter B. 18. intencio and so 
Dii B. 2i. habentcs B. 38. p'uatinas B. 



126 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

But I think Sed michi videtur probabile quod generaliter omne 

quality of the difformiter qualificatum, vel intensum quo ad subiectum, 

whole always est tantum intensum sicut aliqua eius pars quantitativa 
depends on . . . 

that of eacii tisque ad minimam partem cui gradus secundum mo- 

pait ' lem indivisibilis correspondet. Et sic | mixta dicuntur B 143* 

calida, frigida, vel humida, vel sicca, equivoce quo- 

dammodo respectu simplicium; cum qualitates ille 

remisse resultant ex mixtione simplicium ex quibus 

so that each resultant. Et minimum naturale habet unam quali- 

posshbl/part tatem 2 am mole indivisibilem ; quia per subiectum 10 

has a multiplicatam. Et nulla pars eius est adequatum sub- 

certain degree . r . ... . . . . . . 

of quality, iectum huius quahtatis. Et sic videtur cahditas lgnis, 

inextended °i ue est m g enere suo intensior caliditate aeris que est 

belonging disparis speciei ; sicut siccitas terre in eenere suo est 

entirely to the r . r . . . °. . . 

whole and mtensior frigiditate terre. Manet autem tn transicione i5 

each^part? subiectorum illud genus propinquum qualitatum huius- 

modi, et idem secundum subiectum essencie extra genus, 

non autem secundum idem individuum substancie. Et 

sic, racione raritatis aut densitatis, est unum elementum 

disposicius converti in sibi proximum quam in aliquid 20 

plus remotum. 

Qnalities may Nota eciam quod qualitates, tam prime quam se- 

^manner o? r cunde, suscipiunt multas denominaciones 2 m manieres 

action, so that accionum: ut calor in ferro est in aliquo activior calore 
tor some . . . ....... 

purposes heat tgnis purt. Jn alns autem calor humidi tgnei; et stc 23 

'active than i»> de ams qualitatibus, vocatis wulgariter primis, sicud 

fire, &c mixta imperfecta vocantur communiter elementa. Nec 

Aristotle s p e ccat suasio Aristotelis quod sunt quatuor elementa 

position, that secundum combinaciones 4 qualitatum. Sufficit enim 

the four . l 

elcments result quod iste 4° r contungactones non aut contrane, sed 3o 
combinations of omnes aue coningaciones qualitatum primarum faciunt 
the four contrarie. Ideo solummodo insunt in mixtis; nec at- 

quahties, is . . 

quite right, tendttur proporcionahtate absolute penes mtensionem 
contradlct!on° ve ^ multiplicacionem huiusmodi qualitatum respectu 

among these p ass j quam proporcionem motus alteracionis consequitur, 35 
quahties, tlius r " n ' r . . . . ^ . 

combined. sed penes sufncienciam hutusmodi quahtatum ex dis- 

posicione subiecti, ex influencia et aspectu celi, cum 

14. frigiditati B. i5. tru one fiblor^ B. 

28. It ought to be rather: 6 qualitatum; or, if we do tiot 
admit the negative qualities, 3 qualitatum. Thus: Earth: heavy, 
dry, and cold. Water: heavy, moist, and cold. Air: light, dry, 
and cold. Fire: light, dry, and hot. Perhaps 4 should be read 
as grammatically belonging to combinaciones. 



CAP. IX. LOGICA. 127 

similibus actuantibus accionem propter proporcionem 

voco ydoneitatem ad agendum. Et sic potest eadem 
qualitas dici intensiva quo ad denominaciones et ac- 
ciones multiplices. 
5 Nec obest idem inanimatum alterari per tempus, An inanimate 
cum essencia manet continue in quotcunque minucias continue thc 
sic divisa, et mixtum (quod est illa essencia alterata) same, yct 

. ....... . altcred to a 

licet quodlibet eius lndivisibiha corrumpuntur: quia ccrtain extent, 

pars illius mixti que remanet secundum disparem mix- c eS sence b 

iotionem recipit quotlibet qualitates 2 as : et illud mixtum „ remains. 

r * "■ . Sometimes thc 

alteratur 2 m partem. Et quandoque manet essencia essence of each 

• • ■ 1 c • element 

composicione [ut mj lumo, lgne, aqua, terra, et aere; remains 

quandoque non manet, illa divisa. Et sic simplicia in combination, 
~ . "■ .... sometimes 

mixta possunt variare mixtionis gradus, stante eadem separate 

- c •■ 1 , . • . • and there mav 

i^forma, quia ahter non haberet mtxtum permanenciam be various " 
acendo vel paciendo. degrees ot 

r ... . composition. 

Unde, pro leviori locucione m tlla materia, notandum, -yye maV) m ' 
secundum modum loquendi Platonis et scripture, tn ' s matte !'' 

n . . tollow Plato 

quod essencie possunt accipere denominaciones 2 m and Scripture, 
,• t-.^ • j" 1 • and say that 

20 species diversas. Et sic concedi potest quod tgnts est m . e ; s water, 

H 1 43 h aqua, terra, et sic de quotlibet speciebus. Vel ] si earth, &c. 

peripateticus ob favorem Aristotelis hoc negaverit, tunc contradict 

• . n j Aristotle, notc 

potest primo supponi totum esse suas partes. 2 quod triat tne ' w hole 
omnia, preterita vel futura, sunt. Et t.°, quod qui- 'f ' ts P ar . ts - ; 

' t ' j > t - t | lat w hat ts 

25 cunque numerus corporum sit corpus. Quibus sup- past or future, 

, • • j is ; and that 

posttis, potest dici quod corpus successivum, ex parti- a co iiection of 
bus viccisim generatis compositum, alteratur et recipit to u ie f is a 
quantumlibet dispares denominaciones 2 m partes huius- If so, a body 

,. i- • •■ , TT ^ composed of 

modi, licet non sit ahqua earumdcm. Ut, ponente different 

3o quod agregatum, ex corporibus quantumlibet disparium successive 

specierum successive generatum, apponatur combustioni, can rcceive 

tunc illud corpus successivum durat in calefaccione qualities, and 

aut combustione in casu per quotlibet annos. Sic enim rerr.ain the 

1 ^ . same; thus a 

dicit Aristoteles ignem crescere per apposicionem com- succession of 

„- , -i •!• ■ /» •' r- • 1 li-..- combustibles 

3o bustibihum mhnite. Et lta secundum polliticos manet burned is one 
idem collectivum, et eadem aqua mediterranea; et 2 m body that can 

' ^ ... continue 

Aristotelem idem manere eternum, que diversimode in burning for 

years, the 
Mediterranean 
changes and 
12. ut in deest; ignis fumus ; ib. aer B. 14. mixtio nia B. remains the 



same sea, 



2. Ad agendum. Some words arc evidently wanting here. 
5. Inanimatum. This paragraph deals with the difficulty of 
reconciling identity with change in non living things. The iden- 
tity of the soul, or form, as Wyclif has above pointed out, 
obviatcs this difficulty for living things. 



128 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

and things thai suis partibus alterantur. Non tamcn video quod idem 
"thefrparts 1 corpus stet simul quantumlibet parvum et magnum 

remain one diversifieri, sicud est simul 2 m partes dispariter quali- 
eternal bcing. . . , . . .. . 

Yet I do not ficatum ; quia quantthcacto respicit totahtatem sicud 

can ajfply to parvificacionem uniformitas; et sic de aliis multis, de 5 
M ie . quibus non sequitur: hoc est nniformale masnum vel 

denommations ^ ^ . . . ., " .. . 

ot'sma//and parvum (et sic de cetens denominacionibus condicio- 

We can say natis) 2 m partem: ergo hoc est similiter huiusmodi. Sed 

tlia.t a man 1S de qualitatum denominacionibus, concedimus hominem 

white, but not n . . 

that he is big, esse album, quia secundum partem, ut faciem. Sed to 

faceYs^so? tamen negamus hominem esse sic parvum vel magnum 

ut facies; quarum denominacionum distinctionem re- 

linquo posteris. 

Neither Redeundo ieitur ad pronosicionem dicitur quod nec 

matter nor p . ... 

torm is hot matcna prima nec forma est cahda, sed tam essencia 10 
thatboth the quam compositum ex materia et forma est calidum, 

primitive sicud compositum per se generatur et corrumpitur; 
essence and the . ,. r , , . 

ultimate quia taltter eadem oportet habere, tam matenam se- 

that P wit?ch h cundum quam subiectat calorem, quam formam quam 
hot (calidum). consequitur calor, a qua est subiectum calefactum. Et 20 

11 it werc n ' ^ . . ... 

possible tor si dicatur quod calor per se existens xoret cahdus et 

hCa itself e as S a calefactivus ; ergo, non oportet calidum dicere tam 

form it wonld ma teriam quam formam tamquam eius principium: hic 
mdeed be hot ; n . 7 . .. ,. 

but this is dtcttur quod claudit contradtccionem cahditatem esse 
A^difficulty: sme subiecto : ideo, si sic esset, tunc calefaceret et non =5 
how, if tirc- calefaceret; et econtra, quidquid volueris habere. Sed 

ncss can be , ,. ,. ... . 

either present concedttur calorem vel caliditatem esse cabdum, sicud 

°a r givcn" bodj" 1 quantitas quantum. Sed tunc supponit terminus con- 

can it be a C retus similiter, ut patet allibi. 

substantial . ' . l , . . . , « 

form? Ultenus quentur quomodo tgnettas (et sic de qua- ^o 

substantial . bbet forma substanciali extensa) non sit accidens, cum 

foi-m is denominat illam essenciam accidentaliter formatam, eo 
accidcntal . . 

as concerns quod tahs forma potest stbi advemre et abesse preter 
ma?te™ but U is e i us corrupcionem. Huic dicitur quod omnis forma 
itselfa substancialis est accidens materie prime et illi essencie, 33 

substance. 



Thc substantial sicud et humanitas est accidens verbo; utrumque tamen 
'srm is wh ' 
primarily 



est in se substancia, licet diversimode, et per con- 



sequens nulli inherens. Sed nulla esscncia, sub racione 
qua esscncia, dicit vel genus vel speciem substancie, 
cum oporteat I hoc fieri per substancialem substancie B i44 a 



2. sit B. 3. dimV B. |. tolitate B. 5._puifi" B. 6. unifore B 
7, s. toli^ B. H) av m (!) B. 14. Kcddcndo B. 26. frigefaceret B. 



CAP. UC. LOGICA. 



129 



qualitatcm, ut igneitatem, vel Iapideitatem. Unde, per ciassifics a 

hoc quod cst ignis, est species substancie; quia non being '" lts 

i . . 7 t piopcr species: 

est dare aliquam substanciam, speciem, vel qualitatem f or we can 

, • • . •,,• . . . , conceive 

substancie pnus mexistentem ilh essencie cui accideret nothing 

5 igneitas. Sed illa est prior quam caliditas, levitas, sic- S nu S aHtat ?l ° r 

citas, vel aliud accidens in communi. Ideo est sub- P r i° r to 

c 1 • ,-, i- fireness in a 

stancia faciens subiectum ahud, et non aliquantum, body; and it is 

vel aliqualem, vel alicuiusmodi formaliter. Ideo, que- ltse]f p . r , lor t0 

*■ . . . ' " cverything 

cumque forma prius naturaliter inexistit illi essencie, efse. 

ioest substancialis forma; et alie naturaliter consequentes 

sunt accidencia. Omne ergo formale quod nulli sub- Every form 

iecto accidit, nisi materie prime, est substanciale; ct that determines 

. ' on iy 

composito ex tali et materia accidunt accidencia tan- primordial 

1 i- ■ • • 1 t 1 ™ matter, is 

quam substancie ahcuius certe speciei. Unde 2 m gra- substantial; 

i^rnaticos, esse vel essencia dicit substanciam meram, a H others are 

modo quo pronomina et verba substantiva substanciam Being denotcs 

• n o i T, • • the substance: 

meram signihcant. Sed quilibet terminus rn genere generic terms 

per se supperaddit qualitatem propriam vel conve- add 1 uallties - 

nientem. 

20 Sed adhuc obicitur de induccione forme elemen- T ^. rc , . 

Difficulties 

tans, quomodo qualitates pnme mducuntur, et tam about the 

dispariter consecuntur formas elementares, nec non qu^alitks^tliat 

et fquomodol elementa sunt tam dispariter activa. Sed P r " ceed tron ' 

. . . r . the same 

pro lsto dicitur quod elementa, sicut et omnia corpora, elementary 

2D habent certas regulas agendi et quomodolibet aliter se We answer 

habendi, limitatas sibi a natura: ut ismis, sicud est , tnat eacn . 

~ ' . element has ns 

punssimum et perfectissimum elementum, sic est ma- own natural 

xime activum, et minime violenter susceptivum pere- 'xhi" is^see/ 

srine impressionis; ut non putrescit. non fk humidus best [ n nre . 

o . . . r ; . the 

-^ aut fngidus, sicud cetera elementa extranee disponuntur; purest ofall; 

, • , r ^ , n it neither rots 

ut terra numescit et caleht; aqua caleht et siccatur, nor is moist 

vel saltim induratur per coneelacionem; aer fricescit norcold, 

1 d •'_ & which is 

et putrescit, sicut duo elementa inferiora. Omnia contrary to its 

tamen illa sunt per improprias mixtiones corporum ear th may 

^ 3 extraneorum, dum oportet vel quo ad sensum totum Lie m01st and 

' ! " warm, &c. 

esse elementum. oniy becausc 

c j i u-^ -^ c ■ • 1 1 1 • • it ls not purc 

Sed dubitatur an aer sit ingidus, vel exalacio in- And so ot" the 

mixta; aqua, calida, vel igneum inmixtum; terra hu- other^elements. 

mida, vel aqueum imbibitum; et sic de mixtis, habentibus extremely 

,n 1 i- a , , ,,-, , probablc that it 

4 U elementa taha. Admodum probabue autem est quod W ater is hot, it 
terrea mixta inperfecta agregata sunt talia, et non 



10. cciam pro cst B. z3. <\VLomo<iodeest\i. 40. admo B. 41. tcrra B. 

9 



130 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

owes ii to fiery pura elementa. Non enim est possibile quod contraria 

particlcs , , , .... 

present; &c. sint extensa, sed dum unum elemcntum agit rn reli- 
How could quum, subito generantur ct corrumpuntur atthoma 2 m 

contrarv ^ ° } 

qualities totas quantitates et formas substanciales; et cum idem 
cold^and lieat quod dat formale dat tamen hoc correspondenter 5 

inwater)? quantum debitum est de loco, nisi inpediatur; hinc 
Thus heat ln n . . , 

earth or water apparet sensui errantt terreum vel aquum per tantum 

state- ™dwe esse calidum, cum violentum est activius in agendo 
have quam foret, ipso non violento; sicud patet per multa 

proofs that * ' r . ' J . \ 

such a state expenmenta, quibus scitur violentum vigorosius redu- 10 

'^acnvity, cere se aci dispositionem | naturalem, quam sufficit B 144* 

because of the n0 n violentatum agere. Agit tamen in virtute supe- 

tendency to . . . ° . a . . } 

return to the rioris regulantis. Et tdeo non mirum si dispanter 

YetThe same a S at cum disparibus circumstanciis. Apparent ergo 

element, in nobis qualitates esse per totum, cum tamen non sit t5 
dilierent . tt j ■ ■ j , 

circumstances, ita. Unde lgnis, agendo m terreum vel aqueum, non 

in "leTsame i nme diate producit ignem, sed resolvit materiam in 

way; vapores vel fumos, et sic subtiliat ad aerem ; et de- 

fire acting on . , . . 

wa ter mum mducit rormam tgnis. Non quidem est possibile 
not r °fire Ce but ^l 110 ^ forma substancialis sit reliqua remissior 2 m partes 20 
vapour, and eius intensivas, cum substancia non suscipit maius aut 

then takes lts . , •«•,• • , • , , • 

proper form. minus; sed partibniter mducitur quo ad subiectum. 

Et subito consecuntur qualitates nove in toto formas 

novas, cum impossibile sit qualitatem ultimam singu- 

larem in utroque elementorum manere symbolorum 25 

Thus the parcialem; ergo commixtione contrariorum dicuntur 
cle ™ a ^d ts to are elementa remissa, dum talia sunt mixta inperfecta, et 

have less non elementa. Et sic per rarefaccionem disponitur 

of their . , . . 

cssential matena ut sit sub rorma aerts vel tgnis; et econtra per 

ni^reamy Thev" condensacionem, ut sit sub forma aque vel terre, et 3° 

are not hoc frigus, constipans aerem, cenerat ex co aquam ; 

clcments but . , ° ' ,t, r ■ , ■ r 

combinations sicud econtra calidum rareraciens aut resolvens m fu- 

wit J 1 a£} 1 :* r , ary nios aut vapores, generat aerem aut ignem. Non 

tamen scio quod ex aliquo tali elemento inmediate 

generatur terra, sed ex commixto, quod est terrcum 35 

admodum. 

Thc arguments Et argumenta que arguunt in ista materia quod unum 
which assert . ,. ,,.,... 

that in this elementum consumeret rehquum, quod cahdum mducit 
case one p er totum frigidum, caliditate remissa (et sic de aliis) 



|. ide m B. 5. formi very illegible B; ib. \'<\ B. 7. ta m 15. 

14. Oportet B. :>3. noif(!) B. 26. fymblor^ ptal"" 1 ' B. 3j. im te B. 
36 admd B. 



CAP. IX. LOGICA. 131 

omnia supponunt elementa agere sine regula limitante, elcmcnt would 
et continue unum durancius tollerc de suo subtriplo, another^ionore 

et reliquum se habere, ut oportet, [adl sensum; racio ll , lc tact that a " 
1 ... ,./ r . .; L J . elemcnts tollow 

tamen contradicit tahbus ymagintbus. Probabtle tamen certain laws. 

? est quod elementa possunt taliter misceri in mixto, E p C Thaps be' V 

quod nunquam unum a^et in reliquum; ymmo quod so mixed that 

.« . . ^ J n . nonc ot thcm 

anima suthciat elevare corpus suum quantumhbet should act on 

celeriter; et omnia corpora mundi fiunt incorporalia, thaTthe^soul 
propter novum modum componendi illa ex atthomis, could act at 

• ,• V^ • , wlH on lts 

10 et cessacionem motus ceh. Quis ; queso, philosophus unresisting 

scit virtutes corporum quas possunt habere ex diversis bodles become 

mixtionibus et diversis formis, que adhuc latent in auasi 

., . l mcorporeal. 

viscenbus nature incognite: > 

Consimiliter ymaginandum est quod elementa, unita Wc mav 

, , , . , . r J suppose that 

todebito modo, constituunt tumos ac vapores; et 1II1 the elements 
grossati, tanquam mixta imperfecta, constituunt mixta forni vapours- 

grossiora, ut sulfur et argentum vivum, que principiant which, 
. . ,, , ,. ^ , , . ,. condenscd 

iapides et metalla secundum dispares gradus humidi, produce 
exalacionem terrestrem, et vaporem aqueum. Quod si q^Fcksnve"? 

20 aer et ignis habundancius participant in mixtis inuer- principles of 
c • ... .,. c ., .,. * stoncs and 

fectis, prmcipiant vegetabtha et sensibiha, secundum metais. 
quotlibet gradus. Unde, inter sensibilia animata et pred^ominatef 

B 145" inanimata, sunt quedam de quibus I dubitatur utrum plants a'nd 

. n , n I . . . ammated 

nutnuntur vel non ; ut iungus terre inter vegetabtha. beings are 

2 5 Et sensibilia sunt quedam de quibus dubitatur, utrum many^degrees 
habent motum dilacionis vel constriccionis a sensu ; ut °f perfection ; 

. ... . ' so that \ve 

spongia manna. Et sic mediant mter racionaha et may sometimes 
irracionalia illis minus perfecta. In omnibus ergo t he° case^of tne 
procedit natura ordinate, tam quo ad modum miscendi f un S us terrae 
n ex elementis et mixtis, ut resultet forma superaddita sponge) 
cum suis qualitatibus 2 is , quam quo ad modum du- Yivfor "fedf 
randi et recipiendi influenciam a celo; et breviter an< ? t] } er . e mav 

1 ,- , , be bcings 

quomodocumque naturaliter se habendi. between man 

Et conformiter ymaginandum est de generibus for- *of "all beings 
35 marum substancialium: ut iniima est forma elementaris, the lowest is 

c ..... tlie element ; 

et proxima iorma manimati mixtt, post quam iorma then come 

vegetabilis, 4 forma bruti, et 5 anima hominis. Et compoSs, 

in quotlibet istorum sunt multi gradus, 2' 11 quod plus P ,ant s. brutes, 
, . ° 1 x and men. 

vei minus recedunt ab extensione. Nam anima hominis 
4 o creatur a deo, et est multiplicata per totum hominem 

3. ad.deest B. 8. sunt B. 16. o°*ffati B. 20. pti tes B. 

24. untr'ut r B. 



24. Fungus terre. May not this be the truffle? 



9* 



132 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

incorporalis, cum cius propria opcracio non dependet 

Man's soni is a cornore. Forme vero brutorum perfectorum sunt 
immatenal :.,..'.,., , . ,. . 

that of the mdivisibiles, multiplicate per totum, sed requirunt cor- 

h ' "]' ntli vVs i b i e ' S ' P u s organicum ad suum esse, sicud non habent opera- 
but dependent cionem independentem ab organo corporali Verumtamen 3 

upon matter. . .',.,. . . . , . 

omnis anima multiphcata est cognitiva communis multi- 

plicati ut transcendentis et communium accidencium. Sed 

non est possibile animam distincte cognoscere sub- 

stanciam racionalem sub racione substancie, nec animam 

multiplicatam et separabilem substancialiter a corpore io 

Each superior sibi accidente. Et semper forma superior continet in- 

thoTeTnferlor feriorem; ut anima presupponit formas elementorum 

t0 jt - , et formas superadditas in partibus sui subiecti. Im- 

Astortnc 

forms of the possibile tamen est quod forme diversarum specierum 
are"aTa'bove y actuent primo eandem materiam, vel sint proximo per i5 
mentioned, eandem materiam adequate. Forme vero anulosorum 

extended m a l ,. 

ccrtain sense, sunt quodammodo extense, modo quo dictum est su- 
infinhesimally perius, sed solum finite in uno animali, cum una forma 
so;theparts req uirit certam multitudinem materie, recte dispositam 

cut must liave n / 

a certain size. ad cuiusquemhbet punctum esse lllam. Lt sic com- 20 

toelther as\he municant in actuando, sicut anime hominum habencium 
souls of men ^ u0 corda et ceteras partes geminatas supra diafragma, 

of whom the ... , . .. . 

body is doubic et sub diafragmate solum membra quaha convenirent 

above the ■ 1 • • 

waist. unl hommi. 

1 leave a Sed de omnibus istis relinquens subtihbus logicis et 25 

examfnation naturalibus profundum scrutinium, rogo perlegentes 
of ihis to the [\\ uc \ capitulum non condempnare vel deridere hec dicta 

learned, but r . '. . . 

beg thosc who tanquam [in]probabihter opimata. Scio enim quod mul- 
to condemnmc tts autoribus discreparant, et argumenta calculancium 

because 1 do interimunt multas opiniones et multas vmaginaciones 3o 
not agree with , * . . . . 

mo.dern modernorum. In omni namque ventatis examine prc- 

but :strive't« cellit racio, cum auctores trahendi sunt ad concor- 

reconcile the d an ciam racionis iuvamine, non e contra. Nam non 
dicta 01 the . . . 

ancicnts with dubium quin racio docuit Anstotelem, Platonem, Par- 

menidem et Democritum, vel quemcunque alium ho- 35 

minem, quidquid invenerit veritatis. 



1. lcor 1 B. 6. guus B. 7. tn'-P 1'»: ib. cniu" B. i5. p'o B. 

?o. ee ce (?) B. 28. in deest M. 3o. ifiuut B. 33. libace pro iu- 

vamine B. 



CAPITULUM DECIMUM. 

Sequitur iam ultimo de proposicionibus temporalibus Of temporal 

j /~> • , ■ .1 i i •• propositions. 

tractandum. Cuiusmodi sunt yppothetice adverbiis f| ie y are sucn 

temporis conulate, cum correspondenti actu anime I ; 2 S are i° ined 
1 r 7 r , I ' by an adverb 

R 145 1 ' ut sunt tales: Sors est qnando Plato est } priusquam " of time 
Plato est; postquam ipse est, fuit etc. Istarum autem ^Jjmfia" 'act 
propositionum veritates, quantitates et qualitates, co- „ ot . the , mind: 

11 ' * ^ A is ivhen B is. 

gnoscende sunt sicud proprietates localium. Idem enim They arc 

est dicere Sor est quando Plato est et dicere quod Sors sim cal l ° 

10 est in tempore vel in instanti in quo Plato est. propositions. 

Unde sophiste concedunt quo omne quod fuit, est ; According to 

et sic de fore; quia in magno tempore eterno. Et sic AH^that^vas 

sciunt dicere quandocunque talia fuerunt, sed nulla and that wijl 
■* . ... . be, is; 1. e. m 

pro precisa mensura, sicut tamen hmitatur m com- eternity; 

^muni modo loquendi. Nec sequitur: Ego scio ubi vel ^ei^an ythtag 

quando adequate hoc est : ergo sum ibi vel tunc ; sicud is, but not 

• r^ •; 1 -ji • cxactly, 

non sequttur: Ego video vel non video locum in quo according to 

Sor est : ergo, sum ibi. Scio quod chymera non est : ssn leof S when. 

ergo, scio chymeram que non est. In omnibus enim To know when 
?■. J ■ ,- „ , • r, • a tlnng takes 

2() talibus tenetur terminus subiectus 2° verbo lnnmte, piace is not to 

ita quod actus prioris verbi denotetur cadere super fn^Jc^ases' 
conclusionem, ut sit ille sensus exemplorum: Scio <fe the meaning of 

,. , , , , , .... the vcrbs 

aliquo loco vel quando quod hoc est ibi, vel tunc Sors knotv, &c. 
est; video de aliquo loco quod in illo estSors; scio de whofe °of the 
->~ aliqua chymera quod illa non est. Et sic de similibus. dependent 

~ . . J l . . ■ proposition. 

Non enim oportet omne scitum vel cognitum esse ubi- Nor is it true 
cunque quodlibet sciens ipsum vel cognoscens, sicud ^^UmviHs' 

nec oportet quodlibet signatum esse ubicunque suum wherever the 

., . . ..... - T knower is, 

signum est, sed sutncit quod sit ubihbet. Nam, for then 
Soiuxta sic opinantes, quidlibet esset ubique commulti- ^ouldbf 
plicatum cum Deo, qui ubique scit de quolibet quod everywhere 

1 1 1 -1 1 w 1 1 1 1 God, 



I. Cap. deesl; blank spacc for initial S. 9. qs pro quando B. 

18. ego B. 20. vocatur B. 22. exore B. 



134 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

ipsum est, et infinitas alias veritates; et per consequens 

aii distinction nullus locus esset, cum confuse quelibet pars loci esset 

Jisappear, 1 " ubicunque alia esset, sed omne subiectum vel accidens 

subject and esset inmobile, quia esset ubique: cum tamen ex alio 
accident would . . . . . 

be motionless latere sequitur quod omne accidens acquisitum alicm 5 

sit acquisitum cuilibet subiecto, et sic quodlibet agens 

sufficit quantumlibet distanter agere, movendo omnem 

substanciam, mota substancia una, eo quod omnem 

motum vel materiam motus quam haberet aliqua sub- 

This opinion stancia, haberet et quelibet. Ideo sic opinantes haberent 10 
is therefore . , AT , , ,• . 

inadmissible. pessimum mundum. iNon ergo est color ln hoc dtcto. 

Thrce Sed argumentatur tripliciter quod omnis veritas sit 

arguments m UD i que primo per hoc quod negaciones et affirmaciones 

lts tavour: " ' r f i o 

i. All truth, de posse preterito et futuro, sunt ubique per hoc quod 
""""wh" is° C ' sunt in Deo qui est ubique. Ergo multo magis affir- i5 
evervwhere, maciones positive que sunt in Deo principalius, sunt 

must also be . . r . ^ . . , 

everywhere; ubique, sicud accidencia eukaristie conceduntur a theo- 

negations and logis concomitanter multiplicari cum Cristo. Et multo 
assertions ot rnaeis humanitas Cristi esset ubique, et per idem 

what does not ° .... , . .. 

now exist, omnis substancia, cum vere rn lllo sit, commultiplicatur 20 

Thus Chrisfs cum l ^° ubique. Et sic conversaretur in celo, ymmo 
humanity and a nu n_ Ji staret . 
all substance 

would really be Similiter, te esse non est extensum, sicud nec te mo- 
2. eV f/ifl7 aman veri; et est alicubi, ex hoc quod est. Ergo est mul- 

is or moves, tiplicatum vel punctale ; et cum non sit racio quare 2? 

has 110 \ . r ' . . a 

extension in ahcubi multiplicatur^, quin per tdem ubique; ergo ubi- 

yet Kus? be 4 ue - Et per idem omnis veritas est ubique. Assumptum 
somewhere, pa t et ex hoc quod te esse per tempus abscisionis 

theretore lt is ' ^ . l . r . 

everywhere. brachn | tui ent adequate ubi est residuum corpons B 140 

tui, et non movebitur ad illum locum: ergo nunc est ibi; 3o 

conformiter mota parte tui, et residuo quiescente ad 

omnem punctum tui, foret tam motus quam quies 

contraria, quia ibi foret ita : et hoc movetur et quiescit. 

3. Wherevcr it Similiter ubicunque est ita quod homo est, ibi 

is true tliat ^ n 

a man is, there homo est ; sed ubique est lta quod homo est: ergo, .■>.-> 

theVrsHs tnie ubique homo est. Minor, ex hoc quod si hic non est 
everywhcre; ; ta quo j homo est, hic falsum est esse ita quod homo 

theretore the ^ • j 1 

second too. est, et per consequens falsum est esse lta quod homo 
est, ct sic non est verum quod homo est. Si ergo hic 
For c.od non est ita quod homo est, hic falsum est esse ita. Si 40 



knows all 



n. moduni B. 16. nc pro sunt 15. 20. sit (!) B. 28. ptg 

abfcifio B. 3(3. h' B. 3;. h' B. 3g. h' B. 40. h' B. 



CAP. X. LOGICA. 135 

ergo Deus ubique cognoscit omnem veritatem. tunc truth 

. . . ... evorvwhere, 

ubique cognoscitur et est cognita omnis veritas, et cum anc f so all 

esse cognitum sit res cognita, sequitur quod ubique sit truth is 

c y . . evervwnere. 

omnis veritas res cognita. Si ergo negative veritates 

5 sunt in omni loco, cum quelibet affirmacio habeat 

suam racionem essendi in quocunque tali loco, sequitur 

quamlibet afrirmacionem esse ubique, sicud ubique 

causat relaciones et quotlibet alias veritates; et per 

consequens est ibi secundum efficaciam et conser- 

10 vacionem. 

Ad istud dicitur quod tripliciter dicitur esse alicubi : these^note 

primo, potencialiter, sicud rex dicitur ubique esse in that to be 

, . . . iii- i- somewhere 

regno, ubi est eius potencia, vel habitus agendi et means either 

disponendi. Secundo presencialiter; sicud rex ubique t0 ^J^. 6 by 

i5dicitur esse in aula sua presens, dum habet actualem (as a king 

. . ..... , throughout his 

noticiam ex sua presencia que lbi sint, et ad omnem kingdom) 

punctum iilius cognoscitur esse presens. 3° modo es- °, r a by kj n l en n e 

sencialiter quo ad locum in quo est adequate. Et his hall), 

..... , , ,. . ,•- .. 1 • or by essence, 

michi videtur quod duo modi primt essendi alicubi fiiiing a certain 

20 sunt figurativi et negandi a loyco, si desit ibi modus ^he^first^two' 

essendi i° modo, quia tunc quidlibet esset ubique. Unde are 

,. . ,. . ,. , ■ • metaphvsical, 

Deus potenciahter et presencialiter est ubique, quia not feal, and 

essencialiter est ubique: quod cognoscitur ex hoc quod tWrd^Godis 

conservancia et causancia sua sint ubique, et diffbrmes everywhere in 

25 in diversis, sicud difformiter causat diversa: quod tan- senS cs, because 

tum sonat sicut hoc: conservancia vel causancia Dei est hls actlon in 

everywnere, 

difformis: quod nullo modo potest esse, nisi causancia and not the 

_ . , . , . . , , . ^, same 

Dei esset alicubi et per idem ubique. Cum ergo se- everywhere. 

quitur hic causat Deus: ergo, hic est causans Deus; et 

3o per consequens vel existens hic per essenciam, vel eius God is 

instrumentum medium causandi; patet, cum Deus in- *" imrne diate 

mediate causat ad omnem punctum mundi, est ad causeofall; 

omnem punctum mundi. Sol autem causat distanter „ th J:„ s " n ; ., 

* CaliSlIIgalJ 

ab illo per lumen vel aliam infiuenciam instrumentalem ; distance, acts 

„ . . , ,. . . ,. , . potentially 

3? ldeo dicitur esse potenciahter ubi causat, et non essen- h on]y 
cialiter. Sed est ordo secundum quem prius causat 
lumen sibi propius quam lumen sibi distancius: sed 
est longe aliter de causacione Dei. 

Ad primum argumentum audivi 4 responsiones, qua- To thc i st 

,. • , , • ^ ||-| • t 1 there are tour 

40 rum prima dicit quod tales ventates nulhbt sunt ; sed replies. 

in Deo causaliter. 2 a dicit quod sunt in Deo et in '• T ; ;at such 



12. pof B. i3. h^ = habet B. 17—18. =f=n r B. 21. quod pro 

quia B. 27. n B. 



136 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

God only as in mundo, sed in nulla parte mundi. y { dicit quod tales 

2. That they pretericiones et futuriciones solum sunt ibi ubi fuerunt 
'tn^ \" o?id d blt ve ^ erunt illa quorum sunt pretericiones vel futuriciones. 

in no part of 4.' 1 via dicit quod tales veritates sunt ubique, quia 

3. That these ubique inmediate causant quotlibet alias veritates; et 5 
t aS th an ar fUt nlvP er consec iUens, cum non habent instrumenta per que 

where they causant, sed inmediate per se ipsas, sequitur quod 
were or will be , • 1 o- • , ■ • 1 • ^ /-, 

tme . sunt ubi causant. | bt enim ahquis esset locus m quo B 140'' 

4. That they a non causaret, tunc totus ille locus distaret ab A, et 

are ' ' 

everywhere; per consequens ad omnem punctum illius loci causatur 10 

distancia inter ipsum et A; et cum utrumque extremum 

cuiuslibet relacionis causat 2 am relacionem, sequitur 

quod per illum locum causat A quotlibet relaciones; 

et sic est potencialiter A per illum locum; et cum non 

habet esse absolutum, vel instrumentum potenciale, aut 1 5 

alium modum essendi secundum quem foret alicubi, 

which I think sequitur quod sit ubique: et hoc videtur michi pro- 
probable. , , -, 
1 babile. 

For if we do f£|- s ; c conceditur affirmaciones positivas prius esse 
not distmguish ' r 

. between the ubique, sed non omnes, cum afhrmacio habens effectum 20 

me< J"/n| S ° replendi locum, vel informandi, solum est ubi informat. 
anywhere, and gj enmi equivoce accipiatur esse in loco, secundum 

take lt to ^ ••■,•• , r 

signify any quamcunque causacionem (dimittendo tamen famosiorem 
causation then m °dum essendi 2 m replecionem loci vel informacionem) 

everything is non video quin ad illum sensum posset concedi quod- 25 
evervwhere. x . x ^ 

But we must libet esse ubique; et sic esset corpus m loco a quo 
SP many^and 6 ^i sta ret et versus quem movetur. Sed quia loquendum 
think with the e st ut plures, et sapiendum ut pauci, conceditur quod 

tew; sowe r r J ' . n 

shail admit ihat nabens alium modum essendi quam per causacionem 
a >n ccrnun%aTe m aliquo loco, solum est ubi illo alio modo est; ut 3o 
is being in that replecione loci, actuacione in loco, vel alio tali affinio. 

spacc. 

So Chrisfs Unde negatur quod humanitas Cristi sit ubique, 

lumi not y 1S quamvis verbum, quod est illa humanitas, sit ubique; 

everywhere, negatur eciam quod quantitas vel qualitas corporea 
though that ^ . . \ . . ? ^ T l . 

which is correspondens Cnsti sit m Eukanstia. Nec sequitur 3o 

(the WordTis cx hoc °i uoci ihud corpus sit ibi non quantum nec 
^. so. quale, sed bene sequitur quod est illud quod non est 

Nor is thc * ai" ,• ^. • • 

quantity, &c. of quantum lbi. Alu tamen dicunt quod corpus Cristi est 

Chr inthe° quantum, et quale, et quomodocunque accidentatum in 

Eucharist; yet Eukaristia quo ad accidencia absoluta independencia 340 
the body is not * 

withoul si/c. 
Somc 
admit that 

r\. ubiquc B; ?l\ Si cnim aliquid esset | si cnim aliquis cssct B. 

3i. aii'11" ; (iiih B. 3.,. correspondentis B. 35. sequitur nec sequitur B. 



CAP. X. LOGICA. 137 

loco, sicud est in celo ubi extenditur; et sic omnis Christ's Body 
quantitas est tigura, vel numerus parcium, et omnis Eucharist^all 

continuacio parcium vel posicio (que est differencia the accidents 

r ... . tnat are 

quantitatis) cum ceteris qualitatibus, est concomitanter independent of 

5 in Eukaristia; sed non est sic de accidentibus respectivis. p ace 

Et ex hoc subtiliantur quotlibet conclusiones. 

Probabile vero videtur quod omnes partes correspon- But I think 
j r*. • • r-. 1 • • ■ ■ n that the 

dentes Cristi sunt 111 Eukanstia sine posicione, ngura, different parts 

vel quantitate harum continua, sicud humanitas Cristi of Chrisfs 

" . ..... . . Body are m 

I0 non concomitatur ubique existenciam Verbi quamvis sit the Host 

eadem persona; et quo ad permanenciam correspon- p sition,°iigure 

dentis transsubstanciati soleo dicere quod non anichi- or .IH 3 " 11 ? 7 ; 

\ . and that the 

iatur vel corrumpitur ex vi conversionis, sed manet bread is not 

, • • 1 • 1 annihilated, but 

unum corpus subiectans accidencia panis, quod voco remains a body 
i^corpus mathematicum in abstractum. Sicud enim sub- which is the 

' ■ f ... subject ot lts 

stancia prius non est ens quam est quid, sic panis accidents, and 

1 • which I call a 

pnus natura est corpus quam est panis vel cuius- ma thematical 

cunque alterius speciei specialissime. Et sic idem esse, bod .v- 

quod prius est panis, manet corpus sub illo gradu 

20 quidditatis generalis; sed non manet pure corpus Cristi 

nec panis pure. sed panis convertitur in corpus Cristi; 

quia panis manet corpus Christi sacramentaliter, existens 

sub illis accidentibus sub quibus formaliter panis fuit. 

Unde, quia panis non est corpus Cristi primarie The bread is 

' " * r . r . not Chnst s 

B 147" existens per illum situm, sed subordinatur ut sit Body, but is 

sacramentale signum corpori inibi principalius existenti ; sacram e enta i 

ideo non manet post conversionem panis; sicud quidam sign ot that 
r r l which exists 

dicunt propter talem causam elementa non manere m principally in 

mixtis in actu, sed tantum in potencia. Quia vero ista ca ; nn oYbe Mid 
^o materia isti loco est inpertinens, ideo non tracto eam to remain atter 

1 transub- 

ulterius, sed exspecto determinacionem tractare de stantiation. 
speciali quidditate illius sacramenti sensibilis remanentis. B Vrreleva h nt 118 

Accidens autem est sicud quelibet creatura est sub- matter, I prefer 

.,,. n . , dealmg with lt 

stancia, quia per se tlhs accidentibus que vtdemus separately. 

35 subiectata; quia aliter foret nimia sensus illusio. 



2. figa B. 3. que^B. 7—8. corr^ B. 25. per illum | per 

illum B. 21"). ibc? B. 

i5. Corpus mathematicum. See, as to the successive stages 
of Wyclifs opinions on the subject, De Benedicta Incarnatione, 
by Dr. Poole. Int. IX. 3i. Tractare. Wyclif kept his promise 
in De Eucharistia, but at a time when his ideas were much 
more developed than here. 



138 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

\\"e ihus admit Redeundo ergo, concedendum est res esse valde 

ihat things arc • • 1 • ' -i_ 1 

said to be in equivoce in locis et temponbus, ut patet tam de 

different timcs corporalibus quam de spiritualibus. Res vero que simul 

most sunt corporalia et spiritualia dicuntur locari equivoce, 

equivocallv ; , , • . . . . - 

as iwe see for secundum disparem racionem verborum ; ut heroyci 3 
spirit, matter, sensibili modo dicuntur esse in celo, cum non solum 

compounds of causant in celo relaciones, sed supereminenter afficiuntur 
The soul is et laborant in terris circa celestia. Unde, secundum 

more where lts Lincolniensem, anima est verius cum illo cui atficitur 

ULM L C lo 1 I I ■ ' • I 

where its quam ubi informat; et illo modo dicunt philosophi 10 

bodv is; ■ . . ■• , . ,- . ,. ,. 

the power of virtutem visivam (et ahasj subito egredi et esse cum 
it^obect^and sentltls: q u °d s ane intellectum non habet calumpniam. 
may be said to Et sic aliqui vocantes species sensibiles in medio dicunt 
towards it. quod ipsum multiplicat se intensius per totum medium; 
lt -{?i spose - s the quia aliter non esset res principaliter naturalis, ubi- i5 
space to cunque videtur. Et sentencia illorum est unica cum 

become visible, •, - - , , • • ,• 

ponentibus species; quia nemo dubitat quin medium 

and this is the habet disposicionem ad causandum visionem ; et mediinn 

lmage that \ve , , r , . ' 

see confusedly. sic disponi est species illa quam homo sic confuse videt 

When we c , • , • , . ,- . ,. • - .. 

look in a ^ etl in speculo videt distincte disposicionem specuh 20 

glass, we see q Uam vocat ymago. Et sic videt speculum confuse quo 
ihe mirror s * J ° r " 

shape, size, &c. ad eius colorem vel figuram, sed distincte quo ad 

confuscdly and • 1 -n j • , i- • , 

its place situm. hed lllud cuius est ymago videt distincte quo ad 
distinctly; i sta et erranter quo ad situm. Tali ereo sensibili modo 

but conversely . 7 . . . ° 

for what wc est corpus Cristi in Eukaristia, et non extensive. Et 2 3 

see in it; • , • ....... 

and Chrisrs llJeo non oportet ipsum moveri, sed multiplican, ut 

Body in the s i t Jbi. 

Host ls thus. 

Nor does it Nec sequitur aliquod reliquum equiparari deo in 

follow that 1 /.. • • j • 1 -i -j 

anything is essendo ubique, quia lpse secundum nichu sui deest 
everywhere as a ]j a iiq UO p Un cto mundi; sed omne creatum ibi existens 3o 

Ood is, tor He . . 

is essencially causat inmediate et essencialiter ultimate; et taliter 
in everv point , ,• ,. ...,,., . , 

f ,he clauuit contradiccionem ahquid ahud esse ubique. Ideo, 

umverse; j e q Uan to sic causat omne causatum in aliquo loco, 

other things dicitur replere orbem terrarum, dum alia que sunt 

in imagination secundum solum fantasticam relacionis causacionem 35 

alicubi non dicuntur nec fantastice esse ibi; ideo nec 

active replent omnem locum ut deus, nec causant 

illud quod subiective replet locum. Ideo dicuntur ab 



5. hcroijci B. i^. inteusio r )!. 21. ygo H. 

5. Heroyci, i. e. the Saints. The first condition of canoni- 
zation is 'heroic virtue'. 



C AP. X. LOGICA. 



139 



aliquibus nusquam esse. Mundus autem cum sua and the world 
quantitate, licet sit ubique, hoc est ad omnem situm 'everywherf 11 

B 147" cum multis eius sitibus, desunt quotlibet I eius partes has not a " its 
. _, ,. , ' . , . temporal and 

temporales. ht hcet secundum se totum sit ubique ; local parts 

5 tamen pro quolibet instanti eius desunt quotlibet eius ^^fTimef '" 

partes. Sed secus est de deo. 

Ad 2 111 dico quod omne corporeum est extensum, To the _ ud we 

sicud et omne moveri corporeum. Nec sequitur; A ^w bodHyls^ 

adequate est sic in illo loco, et iain non est adequate in extended and is 

•,, , , , . , .,, . ihe movement 

10 iiio loco; ergOj movetur vel movebitur ad illum; quia of a body. 

antecedens potest verificari per ablacionem parcium A, Ibsent^rom 

cum hoc quod residuum illius A fuerit continue in isto a P |ace once 

1 tt j , i- 1 . occupied does 

loco. Unde non oportet ex antecedente tali quod A not necessariiy 

aquirat aliquem locum ; sed solum sit ibi secundum se chamre of 

tDtotum, ubi continue fuit eius pars per reliquam partis P |ace - 

ablacionem; ymmo stat animam multiplicari per ali- 

mentum adveniens noviter assimilatum, et demultiplicari The soul can 

, . . . . occupy fresh 

per partem corpons abscisionem, et sic aquirere et space by the 

deperdere locum sine sui motu locali per se vel per food^whhout* 
20 accidens. Habet tamen unum equivalens, quod dicitur changing its 

1 • T • 11 , • ,• . „ ,. , place. 

multiphcacio vel demultiphcacio. Conceditur ergo quod You are where 

te esse est ibi ubi iam est pars tua, quia ad illum buTnot P enti.e.y 

locum, sed non secundum se totum in illo loco, sed so - 

erit per partis ablacionem, cum idem sit quodcunque 

2 5 ens et ipsum esse. 

Nota tamen quod non repugnat, sed est necessarium Every part of a 

poeius, omnem hominis partem esse divisibilem, et cum divisfbie^his 

hoc esse animam eius indivisibilem, cum quelibet talis . soul bein g 

.... . . mdivisible; tor 

persona sit divisim corpus, et anima, et connexio in every part 

Soambarum. Quod patet ex hoc quod hominem esse yo " fi u n ^ 5 '' 

sanum est qualitas multiplicata, et hominem esse union ot both - 

„ . j ,.,... . Health, justice 

mstum. ht sic de quothbet virtutibus: lam oportet and all virtues 

subiectum illorum accidencium (quod est hominem esse) "hat^exist 68 
correspondenter multiplicari, ut est satis notum. Nec throughout the 

2C *^i-- i t- ji -j 11 whole man. 

.--^potest dtci quod ahquod tale accidens habet partes 
extensivas, cum manet eadem virtus, abscissis partibus 
que insunt ipsis adunatis. 

Sed ulterius de moveri et aliis denominacionibus There is 

.,..._, ,. . . another more 

accidentalibus 2 m partem, rehqua parte opposite m- serious 
4pformata, est difficultas perplexior; ut, posito quod dl m ve m ent° ut 
brachium meum per totum moveretur localiter, toto VVnen my arm 

moves, does 
the truili 

4. i s B; ib. z' B. 9. z-~ pro est sic B. 3j. ad" naf -f B. 



140 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

1 move residuo similiter quiescente, tunc est difficultas, si per 
my S body, or totum corpus meum est ita quod ego moveor, vel 
only lnmy solum ubi brachium meum movetur. Et videtur quod 

arm i ... 

Wherever ubicunque ego sum ego moveor; tum quia ibi motus 
But I move ' sum alicubi, cum eciam quia me movere (quod differt 5 
applies to a mo t u brachii mei) est extensius quo ad situm quam 

more space _ ' ^ ... 

than My est illud brachiinn moveri; cum stat, brachio lllo quies- 
arm moves, • , • c ■ 1 

since it can be cerite, quamcunque partem mei residuam moveri, tacienuo 

true though the eunc j em m otum continuum quo ego moveor formaliter. 

arm is at rest. n . . . ... 

Thus a whole Supponendo ergo quod motus mdividuatur a subiectis to 
of which onlv , • . r ,. 11- 

a part is q ue pnmo denominat iormaliter, patet quod alio motu 
moved, and he mov etur formaliter motum secundum partem et alio 

part ltselt, are , r 

moved motu pars. Et sic variantur motus ad vanacionem 
dlfferently. 1 u o a 

J parcium sic motarum. | B i^.S 

Three sources g ea LU t er ius notandum quod motus potest caperei5 
individuation individuacionem suam tripliciter. Primo modo unice a 

of movement. , • • . ~ . , • 

1. The subject subiecto sine specihcacione motus partis vei matene 

alone, without talis mo tus. Et omnes huiusmodi motus more univer- 
considenng tlie . p . . 

parts or the sahum multiphcantur per subiectum, cum sufncit ad 

velocitv; sucli • • .. , ., ■ , ru„«.„ 

movements eius existenciam mobile moveri secundum quamlibet^o 

exist in the su \ partem. 2 modo contincit motum individuari a 
,'hole ot their r . . . . ... 

subjects; suo subiecto quod primo denomtnat et omnibus eius 
togeiherwith all partibus quantitativis, sic quod, quecunque pars defuerit 



w 



its quantitative a suo mo t u , non foret idem motus in numero. Sed z c 

P^rts; ...... . , 

3. The former modo stnctissime mdividuatur motus a suo prtmo 20 
togetherwiih subiecto et singulis eius partibus ac materia motus, 
velocity and cum temnore mensurante: et isto modo motus exten- 

time. . ' . ' 

In tliis sense ditur; ut patet 6° Physicorum: sed non motus mobihs 

movement m 

is extended. 2 m partem. 
a mobile that g; x quo pa t e t quod si mobile movetur formaliter 3o 

has motion -1 r 1 , • ,• 

of the third, motu extenso, movetur motu multiphcato, et non 
first sort° but" e contra. Nam omnis motus extensus partis facit unum 

not converseiy. mo t um cuiuslibet sui tocius multum per suum totum : 
livery accident . r . 

cxists at every ut patet noscenti gradus rerum communium. 2 sequitur 
P universe. G q u od ad omnem punctum mundi sunt omnia genera 35 
accidencium, Cum enim omnis substancia causata sit 
mundus vel pars mundi, omne autem accidens subiectatur 
in creata substancia, sequitur quod ad omnem punctum 
mundi sit species accidentis; quia quod ille mundus 
cst sic accidentatus 2 m totum vel 2 m partem est ubique. 40 

perhapsmcant Et sic forte intelligit Aristoteles quod universalia sunt 



10. Suppono B. t3. £s B. 16. vn B. 



CAP. IX. LOGICA. 141 

ubique. V sequitur quod de omni snecie extcnsorum ihis. saying 

• , • 1 • j- • -i -i- * -j ■ thal the 

accidencium, mole lndivisibilia et extensa accidencia universals arc 

simul sunt eiusdem speciei. Nam sicud species et c-vervvyherc 

r ... . AM extendcd 

suum individuum sunt eiusdem speciei; sicud spccies accidents are 

• , • • I.- 1" ot' thc samc 

5 est sua quiditas; species autem multiphcatur, et m- species. 

dividuum non slc; individuum accidentis mole magnum 

causat per totum mundum accidens eiusdem speciei 

quo mundus est secundum partem accidentatus. Et 

patet quomodo refert accidens causare, quia eflicientcr 

iodenominare subiectum et ipsum formaliter denominare 
idem subiectum. Nam omne accidens partis mundi 
efficienter denominat totum mundum, sicud individuum 
causat suam speciem, et per consequens suum genus 
tanquam pars subiective. Et sicud hic causat, sic hic 

i5est, secundum modum loquendi essendi equivocum ab 

esse dimensionali in loco. 

Et sic forte intellexit Anaxagoras quodlibet esse in This may bc 
,. . -,.. • c , • , • thc mcanine 

rcltquo m quohbet; et sic non rerert dicere nic est f Anaxagoras, 

quod. hic vivit et h:c hoc vivit; hic est ita qnoci hoc est say t 1 i n f.* n j a . t - n 

iofuturum, et, hic hoc esl faturum, cum quodlibet sit eye,rything clsc ; 

ubique. Sed cum in equivocis non sit contradiccio, et different 

modus essendi in loco sit causa equivoce, patct quod senses^jhere is 

huic non obviat via que dicit hoc vivere hic; hoc est, contradiction. 

secundum partem vivcre ad hunc locum. Et tamen. est 

B I4.N 1 ' mortuitm h:c, quia secundum partem existentem in hoc | 

loco. Et hic est qttod hoc est futurum et hoc non est 

futitrum, hic subintelligendo secundum molis extensionem. 

Et iuxta istum sensum dicitur ad 3 m quod minor est 3. The minor 

falsa, nec valet consequencia deducta pcr eius pro- there is no 

?obacionem. Sed bene sequitur: hic non est ita quod homo y"! 5 ^"^^' 

est: erqo, falsum est quod homo est hic, ymmo ubique say: Hcreit 
. , c , . ... • . , , is not true tlnit 

falsum est quod homo est hic, quia non est quod liomo a man ex ist%; 

est hic. Unde iste terminus "falsum" est terminus sp it is false 

' timt a man is 

realitcr negativus; ut si falsum est quod iiomo est, licre. 

33 tunc hic est ita quod nemo est, et econtra: et si est 

hic falsum quod homo est; tunc hic est ita quod nemo 

est; et econtra. 

Ulterius conceditur quod deus ubique cognoscit God knows 

/ , • n . • all truth, 

omnem ventatem, sicud et ubique omnis ventas est eV erywhere. 

40 cognita. Ymmo ubique omne ens est, cum omne ens 

sit deus, et per consequens omnis veritas, et sic de 



9. causaliter B. 22. equivocus (!) B. 4Q. incognita B. 



14- JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

Besides, aliis analogis significantibus meram essenciam sinc 

"and^truth^is 6 qualitate substanciali vel accidentali. Nec sequitur ex 

God ; yet not ; sto q UO j s ; c omnis substancia vel qualitas sit deus, 

limited vel quod lapis vel quodlibet aliud sit deus. Et noticia 
to created truth c u • c j- • • i ••. i • • 

and being. iallacie hgure diccionis solvit obiecta: ut patet tn d 

Thus God, materia de ydeis. Et sic deus cognoscit solum seipsum, 

liinisclf alonc et tamen cognoscit omnia; quia non cognoscit ens 

knows all quod non est ipse. Verumtamen coenoscit aliud a 

thin 8 s - • j . , -ii- - L -i i 

se tpso, sed secundum esse suum lntelhgibile vel 

secundum essenciam in intellectu secundum quod non io 

it is a sophism est aliud a deo ; ut patet 12 metaphysice. Nec sequitur: 

to deducc from _i"_ .. 1 ■_«. n* •l - i 1 

this that evcry q ue bbet creatura, secundum esse suum lntelhgibile, vel 

creature is secundum suum esse intencionale, aut secundum esse 
God. 

quod habet ad mtra, est deus: ergo quelibet creatura 

est deus. Loquendo autem de creaturis secundum suas i5 

existencias, conceditur quod deus est ubique, cognoscit 

singulas creaturas, licet ipse creature non ubique 

cognoscantur, sive sint cognite, cum deus cognoscit res 

creatas ubi ipse non sunt, ut nunc loquimur de esse 

nunc. Et ita non sequitur: Hic hoc est cognitmn ; igitur 20 

hic hoc est res cognita. 

We miist note Unde pro zophismatibus oportet loycum dilieenter 

liJ thcse ^ r . . . r J & . 

allacies which notare verbum vel participium quod adverbium loci 

determines the ve ^ temporis determinat; quia hoc notabiliter variat 
adverb. intellcctum. Ut: nunc possibile est medium instans 20 

It is now ... r ..... 

possible for crastine diei esse, et tamen non est possibile lpsum 
to cxist 'but^it esse nunc, cum nullum instans vel tempus potest esse, 

is not possible n ; s ; q Ua ndo est. Sed ulterius fiunt in talibus zophisti- 
tor that lr.stant . ^ . . ....... 

to exist now. caciones per capciones que videntur michi modo mutiles; 

other fooli*h° ut m talibus: tu scies aliquid esse quando non scies illudZo 

and useless e sse, yinino, quando non est vossibile deum scire illud 
tallacies ot like J .... . . ..... 

sort. esse, quamvis quuwet sciolus potent tunc scire illud esse. 

shall know '^' a piobatur, capiendo istam temporalem: aliquid est 
something to quando tu non scies illud esse: que videtur verificari 

be when we 3 . . ... 

do not know it pro hoc mstanti quod tu scis esse m seipso, et tamen 3o 
whcn iMs nichil sciet illud esse, cum non erit; et cum, sciendo 
nnknown to ens anolocum, sciet illud esse tantum nomen; et cum 

God Himselt. ° . . ' 

sciendi ens analogum, sciuntur omma. ratet pars B 149" 

But biessed ultima conclusionis. Benedictus autem sit deus eter- 

has deliVercd "abter intuens omne tempus preteritum vel futurum4° 
us from thcsc 
fallacies! 

2. 9 t0 B. 9. omnc B. 10. oe^ pro cssenciam 13; ib. nte" B. 

11. addeo(!) B. 19. utnc B. 20. de ce u c B. 22. p,o b > B. 

37. t nm no n B. 



CAP. X. LOGICA. 143 

sibi presens, qui nos liberavit a talibus. Deus enim 

semper scit quodlibet csse, fuisse et fore; quia verum 

est quod quodlibet est, fuit, erit pro tempore suo. Et 

per idem tu nunc scis quod hoc instans fuit et crit, 

5 licet non ante hoc, nec post hoc; et patet quod in It is dear that 

capcione falsum assumitur pro hoc instanti et quo- conftisYori 

cunque instanti in quo tu nunc existis. Sed pro quo- between the 
^ . . ^ r t nmc ot our 

cunque mstanti precedente esse tuum, est verum quod present and 

•11 1 1 • '11 1 r^. •. that of our 

tu scis lllud esse, quando non scis lllud esse. Et lta possible bcing. 
loconceditur quod tu scis aliquid esse quando tu non 

scis illud esse, ita quod ly "quando" determinat pri- 

mum esse et non verbum sciendam. 

Sed 2 a pars conclusionis est impossibilis; cum semper But that thcre 

fuit, erit, et est, nedum possibile sed verum, deum anythine 
i5scire omnia fore, esse, et fuisse. Deus enim nunc scit unknown to 

' . . . God 1S 

quod dtes tudicii fuit et quod mundus generabitur, quia absolutdv 
omne verum deus semper scit vel cognoscit; utrumque He^knows now 

istorum est verum, ieitur utrumque istorum deus nunc ^ Judgment 

. ^ I»ay as past 

scit. Sed non sequitur: deus nnnc mundum scit, vel and the 
20 cognosc.t hoc : igitur hoc nunc existit ; sed satis est Cr future. aS 
quod hoc sit pro aliqua mensura. Unde ante mundum , tiod's 

1 . . . unowledge of 

et tempus est verum quod ipse fuit. Nec est magis anything docs 

• , 1 1 • c •.. not nrovc that 

mcongruum provecto quod deus est heri et tuit cras, it cxists 

quam quod Cristus sanitates perficit hodie et cras. Illis bllt tnat Jt has 

1 . . r . a certain 

23 autem qui nesciunt elevare mtellectum suum, videndo measure of 

quomodo aput deum omnia que fuerunt vel erunt sunt GocPfs 

presencia, eciam secundum existenciam suam, iuee }' esti; rday and 
1 .... . " was 

forent tales locuciones mcongrue. Nec sequitur: murtdus to-morrow; 

„„* j • -i j , j 1 it all things arc 

est generandus; igitur mundus non est ; sed bene present to 
3o sequitur quod mundus non est pro mensura precedente H ' m - these 

. l r . x cxpressions 

etus generacionem, que est eternitas in qua non potest have nothing 

esse formaliter. Semper tamen est, quia in omni them. 

tempore et eternaliter est eenerandus, quia in eterni- ' Tlie ^ u orld 1S 

. . . . to be ; 

tate; et tamen in nullo tempore vel instanti temporis therefore it is 

35 est generandus. Et sic in eternitate non est. intelligendo duration that 
formaliter; cum non potest esse inmutabiliter eterna precedes its 

r cxistcnce; and 

eternus et tamen m eadem eternitate est totaliter, sicut yet- it is, 

i-i » ahvavs, for 

quehbet creatura. 'always' means 

Consimiliter dicitur de hoc sophismate: Necessario in a " t,n .\ e ' not 

..... . r etermtv. 

40 ahquid ent, quando ipsum non necessario erit. Falsum We answer in 

like manner the 
sophism which 

' "• 1, P -a i> /" **■ , r. n „ r pOSitS tliat 

4. muc B. 12. Ici d . B. 16. gab r B. 2J. nvectoB, j5. ele re B. ' 
37. et'a et'uns B. ig. sophisma(!) B. 

23. Provecto. To one initiated. 



144 JOHANNIS WYCI.IF CAr. X. 

'something will quidem est, eum omnc quod crit ncccssario crit pro 

whe^nYtwi/' quacunquc mensura temporis pro qua crit, eo quod 

" ot b 9. , necessarium ex supposicione convertitur cum contingentc. 
nccessanlv. . * r ... 

Only absolutc cuiusmodi est omne verum preter necessanum absolute. 
oppos^dto Et ita creata est necessitas in ista : hoc erit (demon- 5 

contingency sr rata quacunque re continccnte sicud in existencia 
ot cvcrv sort. n . . n , , , 

sue speciei); et cum hoc habet causatam contmgenciam 

ad utrumlibet in utroque; sed in permanencia, in 

prioritate, in maiori utilitate excedit unum communc 

suum singulare. Qui autem aliter in prioritate, in 10 

maiori utilitate excedit unumquemque suum hoc non 

solet. | B 149'' 

Loquebar in hoc tractatu, fuit ex ignorancia huius 

sentencie. Nec decet pueros aut provectos sic loqui, 

nisi sciolos, cum circumstanciis requisitis. Ideo expeditiS 

scire utramque scolam ; sed puerilis scola imbrigabiliter 

onerosa. Scola autem, eciam theologorum, est levis, 

dissensiones sophisticas statim excuciens correspondenter 

ad condiciones hominum quibus conveniunt iste scolc. 

Nunc autem sum nimis senex ad penaliter incarcerandum 20 

me in scola priori. Ideo, propter facilitatem indulgendum 

senibus sequor 2 am intelligendo scripturam, et collo- 

quentes quando equivocando locuntur ut parvuli. 

Wc may, Verumtamen notandum quod zonhismata concedcnda 

however, grant n 5 . 

some of thc possunt commisceri in illa materia, ut sic, necessano 20 

urged against aliquid erit futurum quando non poterit esse futurinn. 

V us - Nam quodlibet instans est pro mensura sui ipsius, nc 

Somcthing is sit in infinitum processus in mensuris huiusmodi, ut 

ne thc SS f a u r ture in patet 4 phisicorum. Quodlibet ergo instans est futurum 

when it cannot mensura sui ipsius; et pro illa mensura non 3o 

possiblv be 111 ' r ' . . . 

the future. poterit esse futurum, cum nullum mstans antenoran 

Tnrtefcase of d poterit vel differri. Ista tamen oracio est amphigorica, 

thc Instant. secundum quod ly "quando" geminatum potest 
But tvhen is ^ ■ f 1 ... TT 

here taken in diversimode determinare verbum vel participium. Ut 

manners! r now iHa: instans iam est futurum in seipso et continue 35 

determining the usque ad illud exclusive est futurum in seipso, sed non 

vcrb, now the n 
participle. 

3. otin te B. 5—6. demonstrata B. 9. vti te B. 12. fol* B. 

3i. antrorai Y>. 

i3. There is no gap here, but it is evident that one 
sentence at least has been left out. The negligence of the copyist 
seems to increase as he approaches thc end, as may be seen 
by examining the mistakes in the MS. 



CAP. X. LOGICA. 145 

poterit in seipso esse futurum ad istum sensum, quod 

poterit esse quod in isto instanti A est futurum. Et sic 

signum temporis potest determinare verbum illud erit, 

vel participum futurum. Igitur super illa equivocacione And i glclar»s 

5 contendunt loyci, in suis apparenciis gloriantes. Sic do batt,e u P on 
- \ r . . these 

ergo quodlibet instans tempons necessano ent ; quando equivocations, 
non poterit fore vel esse futurum. Nec sequitur, Iwc an f a ° n y in 
erit, quando non erit ita quod hoc erit, ergo, hoc erit appcarances. 
quando hoc non erit. Sed bene sequitur quod hoc erit 
10 quando non est futurum. Et adhuc in quolibet tali 
potest zophista contendere secundum sensum equivocum. 

Ouidam autem inaniter subtiliantes concedunt quod Some, with 

^- . •* loolish 

quandocunque aliquid erit futurum, tunc ent; quos (ut subtlety, grant 
videtur michi) oportet concedere Omne quod erit in- w heiiever 

i5 mediate vost hoc r fore : ': ymmo, omne quod erit, nunc anything- will 

r J . . ,, . . be in the 

erit; sicud semper ent antequam erit, tolletur pnontas future, it will 

inter instancia vel quecunque futura, et sic parum it wou y then 

finitum maenum tempus erit aliquot instancia; et quit- be be to<" e it 
. . , ,- . . _, . would be, 

hbet, ut diucius est futurum, diucius erit. Et sic patres a ll order of 

20 in fine mundi longe diucius vivent quam vixerant [jetween 

natres in mundi principio. Et sic nichil posset senes- ditterent 
1 .... ... , tnstants would 

cere, alteran, vel moveri, cum mmediate post noc vanish, 

habebunt omnem denominacionem quam unquam habe- bccome^old^or 
bunt. Et sic de preterito. Quotlibet talia sunt obicienda change, or 

m o v c . 

25vel dissona; concedendo quod si tunc est ita quod B \Ve, therefore, 

erit, tunc B est futurum; et tunc est 'fore* ipsius B; say ^tain'^ 

et econtra. Si autem tunc B erit, tunc erit ita quod B moment it is 

„ . _ . j true that B 

est, et tunc est esse B; et econtra ent. Et lta de pre- w ill exist, then 

tpritn B is future < 

1X1 1LU - _ . _ and lts futunty 

3o Et sic non oportet concedere quod omne incipiens exists then ; ' 

, , . r ... , . . but if at that 

esse vel desmens esse, semper tnciptt et desinit esse; mom ent it will 
Bi5o a et quod I album per totum sit nigrum, et sic de aliis ^ x 'fJ; ,'l' en ; ' ts 
denominacionibus contrariis, pro diversis loco et tempore Nor can we 

...... r 1 ■ * *• . admit that 

eidem mexistentibus, cum non pro eodem mstanti est wn at j s 
35 hoc album et nigrum per totum; quia tunc foret pro beL a ° n ?.' n f 1S 
illo instanti ita quod hoc est simul sic album et nigrum becoming, 

.,, . . . , . ,, , nor that white 

pcr totum, et pro 1II0 mstanti tnesset huic albedo et j s black, &c. 
nigredo per totum. Nec obest, album esse nigrum, et ^'^b^biack ' 
tamen illud pro eodem instanti differre a nigro, et esse and at the 
^oaliud quam nigrum, quia ad talem differenciam vel 
alietatem sufficit quod pro aliquo tempore vel pro 



5. apjiuciis B. i5. pt' I'.. 17. pu B. 18. <p B. 20. vinet B 

10 



same time not 



146 JOHANNIS WYCLIF 



CAP. X. 



black, aliquo instanti sit album, pro quo ipsum non sit 
pr t h V e ld thing hat nigrum. Et sic formaliter senex differt a se puero, Sors 

which is white est alter in teatro quam in foro, melancolici sunt 
should not be . ... . , ... 

black then. demenciores seipsis m autumpno; et sic de quothbet 
man differs proposicionibus philosophorum, quas quondam putavi 5 

from himself f ore puram demenciam. Verumtamen non sequitur ex 
as a boy; a . . * , . , , ._, ,. ,._,. ,. 

man is tstis quod ldem difiert a se, hcet dinerat a se tah. 

tneatreVnVin Unde, iuxta dicta de multitudine accidencium et de 

the gradibus rerum communium, est dare unum subiectum 

marketplace, ° , . ,. . , . . , . ,. 

melancholy commune quod primo subiectat tale accidens multiph- 10 

autumnare catum ; verbi gracia, est dare unum ignem communem 
less sane than ac j istum isnem accidentalem, et quamlibet suarum 

themselves. All . . ... 

this merely parcium, qui est subiectum motus multiplicati per 
difference S from totum. Nam, posito quod ignis partibiliter generetur a 
a certain non gradu, quousque fuerit plene ^eneratus, et abhinci? 

suchness of . . P * . , . , . . , 

self. mcipiat corrumpi, ubi desit generan, est dare unum 

admit 1 ! 1 ignem ex omnibus istis ignibus aggregatum, subiectantem 
universal omnem illam eeneracionem et istam corrupcionem. Et 

subject to ? _ . . l 

which different ignis communis ad singulum tstorum componencium 
a belon" tS est nun c magnus, nunc parvus, nunc sic accidentatus, 20 

and which e t; nunc modo opposito. Et est dare qualitatem, quanti- 

is at different . rl . n 1 

times tatem, accidencia successiva ; que nunc sunt magna vel 

affertedby intensa, et nunc opposito modo. Et sic quantitas, licet 
them; acquirat sibi quantitatem accidentalem, qua sit formaliter 

\ve also admit * . . ., ' .„ - 

quality, magna, acquint tamen partes quibus quantincatur varie 22 

accldents^that successive. Nec sequitur ex isto quod quantitas illa sit 
change continue eque magna; ut contingit de tempore quod 

siicccssi\ _ clv. • • 

iila quantitas habet differcntes scilicet successivas ct 

mole magnas; non sic autem tempus. Et sic habet pro 

quolibet instanti quodlibet partes simul secundum se 3o 

totas. Ideo sunt multe manieres successivorum. 

Movement is Et correspondenter dicitur quod motus nunc est 

S °more, 1CS velocior, nunc tardior; eadem qualitas nunc remissior, 

sometimes less nunc j n tensior; eadem etas nunc maior, nunc minor, 

rapid ; the same .„. ,r • ob 

quality is more propter differentes partes. Ymmo, posito quod non .0 

intense- habeat tales partes differentes, adhuc suscipiunt successive 

and even lf ma ^i s e t minus; ut patet de mistica fide, spe, et cari- 
they have 110 ^ 1 ' r . , . ' 

parts in tate, que (augmentata matena vel mtensa) non com- 

(as fl™ S virtues ponuntur ex suis partibus intensivis, sed est intensione 

offaith, hope earurn continue nova qualitas indivisibilis quo adBi5o" 
and chanty) I J J 

they can change 

suddenly into a 
more perfect 

quality, ? Melancolya B. 7. theB. 17. ignis pro ignibus B. 28. dn tes B. 

3g. ?ituf l0ne B. 



^AP. X. LOGICA. 147 

partes quantitativas et qualitativas, que tamen per 
tempus possunt manere; sicut non contingit de partibus 
temporum, cum nulla posset esse diuturnior vel brevior 
quam est de facto. Nec sequitur quod talis alteracio and this 
5 sit infinitum velox, qua subito inducitur talis gradus; infinitelyrapid, 
quia illa non est velox vel tarda, cum sit subita. .since (being 

? , . ' lnstantaneous) 

Alteracio autem successiva est velox, quia tanta latitudo it can neither 
qualitatis aquiritur vel deperditur quo ad tempus, nor^slow^like' 

tantum vel tantum; et diu fuit antequam coenovi successive 
.... . n ° change. 

iohuiusmodi successivum. it was long 

Non autem sequitur ex isto quod quelibet pars dati und^erstood 
corporis sit quelibet; sed commune ad quamlibet eius w . hat 

r ^ . ' . t _ succession was. 

partem est quehbet. Nec sequitur quod corpus gradatim Not every part 
existens, ille partes sibi succedentes, sit aliqua eorum, buMhat whicli' 
i5sed unum ex illis compositum. Alias autem multiplicavi !S common t0 

r . ' everv part ; 

argumenta ad suadendum quod nichil potest alterari; nor, in a body 
sed vel saltem quod non est alterum una vice quam successuve 
alia quacunque. Ut, posito quod Sors, qui iam est parts, t ^l j { ° ne 
albus, et in B instanti erit niger, swadebam quod erit another, but 
soalbus in eodem B instanti; et per idem, qualecunque ageregate. 
aliquid unquam erit ipsum, continue est tale. Nam Objections, 

^ ~ . l ' 1. lt any 

tantum album erit Sors, et semper erit omne album individual is 

„1: 1 • ~ . . _. , white at a 

aiiud a nigro; ergo Sors nunquam erit niger. Sic quod gj vcn m omcnt, 

non albinus; tunc enim tantum non album erit Sors, he is always 
' . ' wlnte. 

2. -1 cum tamen nichil erit Sors nisi Sors albus; quia si 

aliud, tunc illud fiet et incipiet esse Sors; et sic non 

quitquid erit Sors iam est, quia Sors niger erit Sors, 

qui adhuc non est Sors, et ipse est vel erit aliquid; 

igitur aliquid erit Sors quod nunc non est Sors. 

3o Argumentatur enim ab inferiori ad suum superius, 

cum constancia subiecti negative postposita. 

Similiter, tunc Sor in B instanti differret ab albo; . ,. V, A " 

' mdividunl thnt, 
et per consequens tunc omne album tunc differret ab after being 

illo, et sic differret a se. Nam intento Sorte in albedine ; become bfack 
35 sequitur in casu quod longe albior erit Sors in B in- ,™ ould J?e 

1 . " ° dilierent tro 



stanti quam nunc est; et per consequens tunc erit albus. whiteness: 

wliiteness 



m 



would ditter 



12. 15 B. 18. quod sors twice B. 10. in \<X>\\ B. 20. irTiQJti B. 

24. ^ B. 3 t . fore B. 

i5. Multiplicavi and lower down swadcbam. Here follows 
a series of arguments to which Wyclif afterwards replies; so 
that we may perhaps consider these words as one of the many 
negligences of the scribe, on account of which (at least partly) 
I have been obliged to forego marginal notes in many places. 

10* 



148 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

lYom liim, and Assumptum patet ex hoc quod, quam album erit Sor, 
consequently 1U n ■ . 1t 1 

from itself tam album ent in B mstanti, cum omne album qnod 

since rhe fcr jt minor erit Sor in B instanti quam nunc est; 
individnal was 

identicai with et per consequens tunc ent albus. Assumptum patet 

ex hoc quod, quam album erit Sor, tam album erit in 5 

B instanti. Sic enim locuntur illi qui concedunt quod 

infinitum minus albus incipit Plato esse quam Sor est 

albus. Et tunc habetur quod ; quam senex vel cuiusmodi- 

cunque erit aliquid in aliquo instanti, erit et in quo- 

libet in quo erit. Sequitur enim in Dabitis: quidquid 10 

vel qualecunque nunc est Sors, illud et tale in B instanti 

erit Sors; sed album iam est Sor: igitur, Sor in B in- 

stanti erit albutn. 

3. A king Similiter iuxta illam zophisticacionem, sequitur quod 

cannot have . r , . . , . 

been baptized, nemo generavit lstum regem, baptizavit vel percussit i5 
°since g he waV istum sacerdotem, vidit istum episcopum, et sic de aliis. 

not a king at jr t tamen iste rex fuit eenitus, et ille sacerdos fuerit 
that time. & . ' ... , ., 

A man is actualiter wulneratus, llle episcopus a quotbbet homimbus 

king 1 thaiThe^is visus; et sic de similibus. Et tamen fiebat rex; et omnis 

a man. faccio est generacio; sicud homo est longe minor rex 20 

vel papa | quam ipse est homo. Ymmo, si accidens sitBi5i a 

res absoluta que per se potest existere, impossibile est 

If an accident corollarie quod fiat unum ex subiecto et accidente in- 

separated from formato, cum accidens haberet propositam quantitatem, 

its substancc densitatem, et alia eius accidencia, sicud habet propriam 25 

the two could . ' . . ... 

not forrn a entitatem. Et tunc sine dubio nemo sentiret substanciam 
and S we % Ihoui'd propter tale accidens, sicud nec sentiret animam vel 
no longer feel rnateriam propter sensacionem continui, aut indumentum 

the thing by r r . . . , . 

means of the propter sensacionem tndumenti. Quehbet enim talis 
^iie' accident sensacio posset manere terminata ad accidens, corrupto 3o 

that would subiecto. Cum ieitur non accidit sensatum terminare 
ltselt be a D . . 

thing. ad quemcunque terminum suum, sequitur quod solum 

sentitur ens esse sensibile; quod est verum. 

4. Other Similiter, sequitur quod Sors non est indutus cappa 

arguments and . \ ... , 

conclusions. Platoms, et erit indutus llla mmediate post hoc; et 35 
tamen Plato nunquam habebit aliam cappam quam 
nunc habet, sicud nec Sors erit indutus aliquo quo 
nunc non est indutus, nec umquam movebitur versus 
cappam, nec econtra; et tamen iam distat a qualibet 
cappa Platonis per mille milliaria. Et per idem sequitur 40 
quod iste carpentarim - fuit facturus istam domum, et 

1. a$ 9 ay 1 B. 2. a? m B. 4. a^ az m B. 8. he r B. 18. acY B. 
20. lo^mior B; ib. 23. c'olle' B; ib. quin B. 40. mili'ac'a B. 



CAP. X. LOGICA. 149 

tamen nec facit nec faciet istam domum, posito quod 
faciat istam domum antequam erit carpentarius. Et sic 
esset possibile quod Sor incipiat esse res nigra, et tamen 
non incipit esse res nigredine colorata. Et in casu 

5 incipiet esse res que coloratur, et cum incipiet esse 
res et tamen non incipiet esse res que fuit ; vel erit, 
nigredine collorata. Et tales zophisticaciones reputantur 
subtiles illis qui concedunt de qualibus specie, quod 
illa per accidens est illa species. Ut conceditur in casu 

iotheologico possibili quod in fine istius hore fient infiniti 
homines; et tunc nec fiet aliquid, nec quale, nec res 
aliquo modo se habens, posito quod Verbum sssumpsit 
infinitos homines racione et dimittat eos in fine hore. Et 
ita possibile est illis quod iam est tantum unus homo, 

15 et infiniti homines corrumpentur vel annichilentur, et 
nichil absolutum generabitur; et tamen in fine istius 
hore erunt infiniti homines, posito quod deus assumat 
duas multitudines infinitas naturarum humanarum, et 
unam postmodum annichilet; et reliquam dimittat in fine 

20 illius hore. Et in alio casu est possibile quod in hora 
generabuntur infiniti homines. Et tamen nullus eorum 
generabitur ab aliquo, quod non est deus nec a deo. 
Ymmo deus non sciat quando ad istorum hominum; 
et, posito quod ista hora dividatur in suas partes pro- 

25 porcionales minores usque ultimum instans, et quod in 
quamlibet istarum parcium deus dimittat naturam unam 
de illis infinitis assumptis, et post illo modo in 2 a 
medietate eiusdem partis anichilet eandem, tunc enim 
nunquam foret aliud istorum hominum, iuxta conse- 

3o quenciam logicam. Et sic est possibile quod duo filii 
fuerint geniti de A muliere in B instanti, et tamen tunc 
non genuit nisi unum filium ; et sic potest esse in B 
instanti, nec genuisse duos filios in B instanti, nec 
aliter se habuisse tunc quam habuit se. Posito namque 
B i5i'' quod natura assumpta dimitteretur, [ tunc fuisset genita 
a muliere, cum tamen illa non genuit illam, sed aqui- 
sivit per unam puram negacionem. 

Comiscendo eciam alios terminos accidentales cum We can vary 

. . , . , ad mfinitum 

terminis quos vocamus substanciales, contingit in our faiiacious 

conclusions, 



5. colorata B. 6. cipiet B. 7. collerata B. 8. que B. 

rome B. 23. qu adi' '-? B. 27. poio 

!) B. 3i. mlie' b. 38. amfcendo B. 

23. The text is certainly corrupt here. 



i3. rome B. 23. qu adi' '-? B. 27. poio» i 2 a me te B. 29. aliud 

(sicl) B. 3i. mlie' B. 38. 9mfcendo B. 



150 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

infinitum procedere sophisticando: ut infinitum magnum 

y in otlfer 8 spacium in ista hora futura erit pertransitum a Sorte; 

hiu simiiiar quod spacium 2 m totum formaliter in eadem hora et 
coniusions ' . * 

hetwecn neutnus spacium corrumpetur, nec alter retrocedit; et 

substantial and . • , • n , 

accidental tamen, in quacunque proporcione voluens, Plato m 

terms. eadem hora movebitur velocius Sorte. Ymmo non nlus 

lixamples. ... . l 

quam semipedale est pertransitum a Sorte, quamvis 
inmediate post hoc infinitum magnum spacium erit 
pertransitum ab illo; et sic maius spacium erit per- 
transitum ab illo quam ille pertransibit, tamen non plus 10 
pedali pertransibit. Et sic in infinitum magnum fuit 
pedale, et per consequens nichil fuit maius quam fuit 
pedale, quamvis non maius quam pedale fuit illud 
pedale, cum solum in infinitum magnum fuit in B in- 
stanti in quo fuit soium pedale; quamvis non minus i5 
centipedali umquam fuit. Ymmo stat quod infinita loca 
replebuntur per istum hominem, in quorum nullo iam 
est iste homo; sed quilibet istorum distat ab isto 
homine, et tamen nec iste homo movebitur ad aliquem 
istorum, nec econtra ; nec est multiplicacio illorum. Ut, 20 
posito quod sint infiniti homines admodum corporee 
dispositi, et quod verbum assumat successive omnes 
naturas eorum, ypostestante natura humana unita in 
celo non mota; sequitur similiter de possibili quod 
deus, faciendo 3 S eternos homines qui potuerunt fieri, 25 
tantum perficit genus humanum sicud potest, nec plures 
homines quam illos 3 S potuit produxisse: ut, posito 
quod 3 S persone divine omnem humanitatem possibilem 
assumant yppostatice, que maneat eternaliter unite. 
Ultima particula patet 2 m eos qui ponunt personam 3o 
per subiectum fieri quotlibet homines, assumendo diversas 
naturas. Si enim subtiliant quidam, ponendo unum 
hominem posse esse infinitos; et contrarie homo de 
possibili in A instanti est infinitum minus carus deo 
quam erit in B, sine hoc quod unquam demerebitur 35 
vel aliquod positum deperdet. Et sic idem homo potest 
esse pater et mater et tota parentela sui ipsius. 
In all tliesc Et ut breviter dicatur, cum omnis terminus per se 

c a s c s w cliiiVG» • • • 

the fallacia in predicamento connotet negacionem, sic quod suum 



accidentis, 



2. futa r B. 3. for B. 20. ralti° or mlti B. 21. coree B. 

22. afmpmat B. 29. assumat B. 32. quidem B. 33. qrie B. 

35. quod B. 38. dicitur B; ib. persone (?) pro per se B. 



CAP. X. LOGICA. 15 1 

signiiicatum positum manere eadem res non existens sicut 
qualiiicatam, patet quod cum omnibus talibus terminis 
faciendum esset zophisma, et paralogizandum secundum 
fallaciam accidentis; ut natura humana, que humanitas 
5 dicitur, potest esse, ut homo per hoc quod dependencia 
ab aliena suppositacione. Et proporcionaliter dicendum which can be 

, r r . . .„ „ . extcnded even 

est eciam de omni termino specihco. Et m tantum t0 a n S pecific 

extravagantur nostri theologi, quod ponunt deum non "our S ' 

solum posse multiplicare corpus per diversa loca, sed theologians go 
/, , . , , . ,. far as to admit 

I0 eciam ldem punctale singulare multiphcare per spactum that a point 

infinitum, et idem singutare plurificare ad tantum m Sfupiied 

numerum sicud est maximus numerus mundi, et quod- throughout 

libet mixtim ydemptificari, et sic de multis impossibi- & c . 

libus. 

it In ista materia, respondendum differenter, iuxta opini- The answer 

J . r . to these 

onem restnngentem tempus et non laxantem tempus difficulties 
presens ad omne preteritum vel futurum. Ad primum ^^rdfng^as 

dixi quod prima consequencia non tenet; ymmo, tantum we do or do 

.. . !, / j i" \ •*. c not admit ot a 

album, nigrurn, non album (et sic de alns) erit bortes; present tense 

20 et sic aliquid erit Sortes; aliqualiter non erit Sors ''J/}^^ 51 

albus; ideo erit aliud ab albo. Sed nichil aliud ab albo 1. The change 

' _ . , . trom whitc to 

ent Sortes. Et tstud argumentum sequens peccat tn black is a 
fallacia accidentis que peritissimos fallit ex premissis. qu 2}™ f g £o° f f 
Bi5° 8 Idtur sequitur I quod aliquale aliquando erit Sortes, nature; so that 

^ ' o ■ ;; an mdividual, 

25 quale nunc non est Sortes; quia esse album non est w hen not white, 

esse aliquid, sed est esse aliquale. Tunc enim, faciendo wlll ^y[ not °'" <? 

hominem, fieret ipse aliquid: quod est impossibile. something) 

. . l ' . , , ditterent from 

Ad 2 am negavi primam consequenciam ; sed bene se- white. 
quitur quod omne quod erit album in B instanti differet „,//^4"?)^ 
3o a Sorte. Et pro ulteriori responsione in illo argumento would differ 

1 ... from a given 

est notandum quod, tam a parte subiecti quam a parte individuai that 

predicati, contingit terminos similiter supponere pro IS iJ^JnW?" 

accidente, vel (ut aliis placet) pro aggregato ex subiecto but all thdt 

... • r ■ - , ts white; a 

et accidente. Et speciahter, si tuerit terminus abstractus, V ery different 

35 vel terminus qui non [potest] bene per se supponere 

verbo. Sicut enim concederet philosophus quod statua A statue and 

r ,.• • -j the brass that 

et es ditlerunt tn esse, et cum alns concretis, sicud j s t he statue 
esse statuatum est aliud quam accidentatum, fiunt equi- gntf^vely. 
vocaciones 2 111 supposicionem simplicem aut personalem. 



1. pom B. 5. uc B. 8. erragenf B. i5. fudedi diffuse B. 

16. tpuc B. 20. ad tc ' = adicere (!) B. 3o. responsioni B. 35. potest 
deest B. 36. \o z B. 37. drut ce B. 38. acci m B. 



152 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

Nota ergo: albior vel albus erit Sortes in B instanti, 
quamvis album tunc erit Sortes. Nec sequitur ex hoc 
quod "tam album tunc erit Sor quam album umquam 
erit Sortes", quia si minus albus, magis albus, aut eque 
albus tunc erit Sortes, sequitur quod Sortes tunc erit 5 
albus. Ex quo, ad syllogismum in i° prime figure, 
dixi quod premisse concludunt quod Sor tunc erit illud 
quod est vel erit album. 
3. To make Ad 3 m negavi primam conclusionem, cum faccio regis 
to produce an sit generacio accidentis, sicud elecciones creant papam, 10 
accidentai cesares; et ita est dare baptismum vel mundacionem, 

qualitv, . ... • j tvt l 1 

and a king quia continue baptizatur lmmundus. Nec obest quod 

quaTity) nwy^be generacione substanciali vel baptismate aque (et sic de 

engendered or similibus) eenerabatur vel baptizabatur iste rex vel 
baptized. , ,- , , • ,• , 

Judges ought saceruos. Unde decet tudices nosse loycam suam, nei^ 
t0 point y oV 1S examinent testes de accidentibus; ut puta si accusatus 
logic when percussit illum hominem; vel si iste sacerdos fuit per- 

questioning ' . ' 

witnesses. cussus a reliquo. INon ergo credo rore possibile accidens 
believeThat iore ta ^ e absolutum ; quia sine dubio oporteret, illo 
such accidents dato, ponere quamdam informacionem mediare, a quo 20 

can be absolute \ . ,. . ,. . , 

entities,- formahter et mmediate subiectum est taliter accidentatum. 

perceive Et ita, senciendo album, vel quodcunque aliud accidens, 

whiteness, senciam rem taliter accidentatam. Utrum autem illa 
I perceive the . , . , , .. 

thing as res sit substancia, homo vel quecunque aha species, 
a ^olualitv- 1 at non est sensus discutere, sed virtutis superioris. Ideo 25 
substance is dicit Aristoteles quod substancia non sentitur, nisi per 

perceived only . ^ . . . . 

by means of its accidens; quia accidens sentitur sub racione qua huius- 
accidents. mo j}. et accidit substancie taliter esse accidentatam. 

There arc g e j dubium an quilibet habens unum actum de sen- 

different .,...,, . „ . ^ . ., . , 

questions sibui habeat mhnitos actus de partibus eiusdem, quarum 3o 

C sensit?ve S act 1C deperdicionem vel aquisicionem ille non participiet, 

ablatis vel generatis ipsis substanciis. Vel an est dare 

unum per se sentitum, ad quod per se terminatur actus 

et per accidens ad quotlibet alia. Et si eadem species 

potest vicissim sentire naturaliter et singulariter infinita 35 

similia presentata, et per consequens nulla talis certificat 

evidenter de obiecto. Vel an solum manet species in 

presencia obiecti, vel an non est ponenda, 3 , si idem 

into which actus in numero et eadem species potest manere, nunc 

a° present. 6 ' intensior et nunc remissior. Ista dubia relinquo alteri 4° 

loco, gracia brevitatis. 



4. before albus a|I| B. 32. a r B. 35. potest vicissim twicz B. 

37. a' \i. 38. a« B. 



CAP. X. I.OGfCA. 



153 



Sed notandum secundum viam veritatis quam modo I asscrt that a 
profiteor, quod possibile est, ymmo verum, quod homo ^getTkh^ 
genuit datum regem. Sic enim 2 m locucionem scripture acoording to 

. t lic cxprcssion s 

et philosophorum: Ceci vident, Sortes senex differt a se of Scripture 
Bi52 b puero; per idem Yes.se | genuit David regem, quia genuit phiiosophy. 
eum qui terre sue est rex. Unde proposiciones huius- But such 

, . . , 1 /> . •• propositions 

modi sunt equivoce, ex hoc quod potest fien composicio can bc 
in sensu composito; ut pro eodem instanti sit inherencia "'nvo^enses'" 
predicati ad subiectum, vel divisim quod suppositum — in the 

. . . ,. . ... compouna or 

10 alterum extremum msit supposito rehqui extremi, tpsis in the divided 
pro diversis temporibus sic accidentatis. Unde, sicud either^meaning 
deus simul tempore dampnat et beatificat pro diversis that he who is 

1 • / • ■ C iv--, 1 1 a km S WaS 

locis (ut m mrerno et celo) sic ldem homo pro eodem begotten before 

modo gignitur et regnat, sed diversis temporibus; quia 0I a^king. 6 1S 

10 omnia tempus habent. Et ita non sequitur: Petrus nunc As God damns 

. . * ..... ^ und beatilies at 

gignit istum regem: igitur, ille nunc est regens, vel rex ; the same time 

sed satis est quod nunc sit gignicio, et ille est rex pro piaces ' scTthe 

quocunque tempore assignando. Et ita de similibus est same man is 
n . ^ r l begotten and 

dicendum. reigns at 

20 Unde homo, quandoque gignitur, quiescit; utputa ThuTa ^marf 

quando illud semen est in alterutro parente vel utroque; ma 3' De 

• ,• 3-i-. c • • begotten 

et sic concedi potest quod quihbet nostrum rutt tn without any 
lumbis progenitorum nostrorum. Sic conceditur quod con^equemon 

homo est terra; propinqua vero generacio hominis fit ihat: .1. e. in 
' l v M . . p . the tuture. 

20 successive m utero, propinquissima vero m unione And man is 

yppostatica anime cum corpore; et sic alia corpora in- ^ame^way. 6 

animata sunt propinqua sue generacionis 2 m partem. The nea '"er 

r r ^ ° , r . generation 

Et manet consequencia, dum ahqua pars quantttativa takes place 

corporis duraverit. Ut, posito quod A ignis incipiat conception, 

3° parcialiter generari usque ad finem istius hore, in quo an ^ the nearcst 

r . . . a ,. . , when the soul 

erit lgnis octupedahs plene generatus; et quod post is united to the 
incipiat corrumpi, tunc manebit continue idem A ignis Wedo^not 

qui maneret, subducta corrupcione; vmmo qui maneret, admitthatthe 

" . ' . r . ' y n ' begetting ot a 

corrupcione concomitante generacionem. Sed a tempore king is an 

3; • • , . j i_ • j- instantaneous 

• • mensurante generactonem videtur quod hutusmodi ani- act 

matum capit suam individuacionem ; ita quod, si aliud 

sit tempus mensurans generacionem forme materialis, 

est aliud generatum. Difficultas autem logica procedit 

ulterius, si pro instanti gignit datum regem. Et probabi- 

40 liter potest dici quod non, sed ad minimum pro isto 

tempore quod includit faccionem istius hominis, et 



3. Si pro sic B. 17. gignico B. 20. queft B. 3g. gignit B. 



154 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

faccionem eiusdem ut sit rex. Et sic nemo incipit gignere 
ipsum regem, nisi sumendo gignicibnem pro constitucione 
dignitatis regalis, quam deus vel populus diu post facit 
postquam est genitus ut homo. 
admiuecftlie Ulterius quo ad 4 m concessi 4°'' conclusiones tamquam 5 
four possibiles. Nunc autem videtur michi subtilitas nimium 

conclusions of • ,• ivt o • , 

this argument, puenlis. Mam Sor est pro tempore suo indutus cappam 

b 'thJm N vc hnd Pl atoms - Ymmo iam est inmediatus cappe que est 

childish. Platonis, quia induitur cappam que alias est Platonis. 

Et ita in casu 2° ille qui alias est carpentarius iam 10 

facit istam domum ; et ita Sor erit res nigredine colo- 

rata. Et correspondenter de conclusione 4 a . 

it does not Unde notandum quod idem est dicere, "Johannes nunc 

iollow that ■ • •. 11 t . ....,.,. 

because tnctptt esse album et Johannes nanc mcipit albari. Nec 

sometlnng is sequitur: Petrus mtnc est homo qui temvore suo est re.\\ i5 
noiv, ana L *• * 

is to have albnm vel aliter quomodocnnqite accidentatnm ; ergo Petrus 
another quality, j . ;. • ,,-, r 

it has that modo est rex, albnm; quia tunc quidhbet semper foret 

quahty now : quomodocunque foret unquam. Quando erra sic dicitur: 
bccause non> ' * 1 • ~*. r> 

quaiiiics is, not Petrus nunc rex est, adverbium determinat hoc totum 
is to have. j- . . ■», , 

predicatum, est rex. Nam verbum cum suo apposito 20 

predicatur. Non ergo sequitur: Petrus est mortuus et 

hoc instans est; igitur in hoc instanti est mortuus. Sicud 

non sequitur cum adverbio loci ; sicut omnis locus 

preteritus vel futurus est, licet non sit modo: sic omne 

preteritum vel futurum est in magno tempore secun- 2? 

dum se vel aliquarn eius | partem, licet non modoBir3" 

ulterius. 

As or the Quantum ad conclusiones deductas cum tribus evidenciis 

other *• 

conclusions sequentibus, deum contestor et numina quod non capio 

taken from , L -i- j 1 -u 1 j„ 

theoiogv. adhuc evidencias ad cognoscendum lllas, vel quomodo 3o 
1 hovv°th See P ^ 1 "^ probari deum posse talia. Et, ut sepe dixi, 

marvels alludcd quatuor modi arguendi, quibus nostri temptant hoc 
to can be done , , a> . ^. • , 

bv God. probare, hoc non movent ethcaciter. Quidam entm 

Some say God arguunt quod deus potest talia, quia est omninotens 

can do so, D . . . h . " .... 

becausc He is et potencie infinite; quidem per locum a simili, quia 35 

almightv \ c ■ , •, • • , , , 

some because *ecit magis mirabilia; quidam per locum ab auctore; 

it is pious to et quidam, dum deficiunt argumenta, assumunt predi- 
bcheve of God ; . ° . . 

whatever can cando quod pium est credere de deo quod sit tam omni- 

be sustained . • ■ ■ 

without potens quam potest sustinen sine repugnancia tpsum esse; 
contradiction; 



2. finueda B. 8. i me" B. 9, 10. Platonis quia induitur cappa 

que alias est cappa Platonis quia, etc. B. 20. appto B. 29. numa B. 
3o. quo B. 37. quidem B. 



CAP. X. LOGICA. 155 

sic, induendo habitum responsalis, utuntur suis fictis thus shifting 

invencionibus. Ista ergo humanitas, que est natura l ^proof?" °' 

humana et non divina natura, est assumpta, et illa est 

deus, et incipit esse, sed non deus: ut patet nutritis 

5 in recta logica, ut allibi declaravi diffuse. 

Ulterius dubitatur si omne quod erit simul est cum Whether all 

quolibet quod est, tam quo ad locum quam quo ad togethfr both 

tempus. Et videtur quod non, quia tunc omnium ter- in P lace and 

. ,. ,7 . : * time. 

minatorum rorent ultima simul; et per consequens nulla Arguments 

ioforet distancia, eo quod nichil esset solum. cum omnes .. if*o*the 

viri et omnes mulieres simul habitarent, et comede- extremities of 

, . . all things 

rent, et dormirent, et quomodocunque aliter se haberent. would touch; 

Similiter, tunc omne instans futurum est, quando wouf/exfst 

quodlibet reliquum erit; et ita, ut videtur, omne futurum no longer, and 

. . ^ . ' all would be ln 

10 semper erit, quia tunc dedero tempus eternum, et tunc confusion. 

erit semper; ergo, omne futurum erit semper. Et per fjiings woliid 

idem inmediate Dost hoc instans, quia tunc. Et illud cxist eternally, 

,. . and 

tunc est mmediate post hoc; cum tamen deus erit semper, immcdiately, 

quia in hoc instanti quod est presens, non erit, cum presenMnsfant. 

20 per idem omne quod est inmediate post hoc est, et nec And God > 

: . . . . r . ' benig 111 the 

mctpit nec desimt semper esse. Nec videtur color igitur future, would 

michi negando consequenciam istam: in B instanti hoc ° P resent. 1C 
non erit et idem instans est vel erit aliquando: ergo 
aliquando hoc non erit. 

23 Similiter, iuxta illud sequitur quod in magno tempore 3. A man 

eterno Sortes est et non est, eo quod per idem quo an( j n ot exist 

Sor in illo erit (quia in aliqua narte eius), in illo in the . same 

V . . . eternal tnne; 

eciam non erit (quia in ahqua eius parte). Confirmatur in a certain 

.. •_!• •» • 1 1 • -ii • part he would, 

tnpliciter; primo per hoc quod in 1II0 tempore scietur j n a cer tain 

3o non esse, et nunquam scietur non esse, nisi quando part he would 

. . . ' " not. 

non erit. Igitur in illo tempore non erit. 2° per hoc Proofs. 

quod, quandocunque illa proposicio sic primarie signi- 

iicans est falsa: hoc est, tunc hoc non est; sed in illo 

tempore erit falsa: igitur in illo tempore non est. 3 

35 per hoc quod hec est falsa per illud tempus, hoc est, jf a t hing takes 

et sibi contradicit hoc; in illo tempore, hoc non est, P ,ac . e in a 

. . ' . cerlain part 

lgitur llla non est vera. Non enim contradicit sibi ista of a given 

•;; j . , • ,• • time and space, 

per illud tempus hoc non est, quia tunc contradictorte j t ta i ies p i ace 
essent simul false. Propter talia communiter conceditur then and there - 
40 quando illo tempore vel loco hoc est, et in illo eodem 
tempore hoc non est, quia in aliqua eius parte. 



1. rn 1L B. i5. ded° B. 29. in nullo B. 41. eius twice. 



156 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

On the othcr Sed contra illud videtur primo, quod si aliquid ali- 

thing^is 3 quando non est tunc ipsum semper non est, et per 

non-existent at consequens nunquam est: et tamen aliquando est. Videtur 

any time, lt is \ . 7 • i- r -n , 

always non- quod ista singularia contradicunt. In illo tempore hoc 
and^yetV is non est et in '^ te }n pv>~e hoc est. Mirandum enim esset 5 
existent at a q UO( j i n omni tempore quo hoc est, hoc non est, et 

certain time. ^ . . L x ' 

What is tamen m omni tempore quo hoc est, hoc est (demon- 
at anv^time^is strato instanti vel alio quocunque subito). Omne igitur 

so in eternal q UO j aliquando non est, in tempore eterno non est, et 

time i. e. . . 

always; and illud est semper: | ergo, omne quod aliquando non estBi53' 

existent semper non est. Et correspondenter dicendum esset 

vice versa. q U od mundus in omni loco non est, quia in qualibet 
We could ^ ..,.__. .. l . . 

also say that parte maximi loci. Et sic ubique est et ubique non 
no^evxnAvherc est i ste niundus. Ex quo videtur quod significatum 

bccause primarium huius proposicionis : Iste mundus etc. non i5 
it is not m r . r ... . . .. . T 

every part of ubique esset, quia cum llla sit universans negativa: /// 

is^vxVywhere l ^° ' oco mundus non est, videtur quod equipollet isti: 

In nullo loco ille mnndus est: ex quo sequitur intentum. 

and nowhcrc; £ t oer i(J e m sequitur quod omne divisibile in omni 
and so too of l ^ , x . . 

evcrything loco et per omnem locum non est; cum Sor ln loco 20 

par'ts. int ° s '°i adequate non est, sic per totum istum locum non 

est, iuxta opinionem istam. Et sic in omni loco abest. 

Omne tamen indivisibile non ubique non est, quia est 

dare situm indivisibilem in quo sic esset qnod nulla 

pars eius foret in quo non esset. 2? 

lt would follow Similiter, pari evidencia vel maiori, post hoc non 
tliat a man . / .... . . , 

could exist eris et ante hoc non /uisti, quia tunc non eris, et tunc 
dissdution- er ^ P ost ^ oc - Quo dato, sequitur quod post corrupcionem 
tui eris; quia tunc (demonstrando tempus eternum), et 
that all things tunc post corrupcionem tui : igitur. Sic enim conceditur ?>o 
simultaneous ■ q uo< J omnia que erunt, simul erunt, quia in tempore 

that as we eterno; quamvis in nullo eius instanti. Dato ergo quod 

shall cxist ' M . . . . p ^ . 

when we are post corrupcionem tui ens, et ante generacionem tui 
"vverc^befoTc lU ' st b sequitur per idem quod inlinitum diu post cor- 

our conception ; rupcionem tuam erit corrupcio tua. Et breviter, omne 35 
that evervthing * , , . . . ... 

wiii corhe to temporale post desicionem sui erit, et quodhbet mstans 
3 it is^cnded' P ost se ip sum et ante seipsum est, et quidlibet quod in- 

&c. ; cipiet esse, ante quidlibet et post quidlibet erit; et sic 

which *,. ' . " . , F . M . 

destroys the tollttur omnis pnoritas vel postenoritas tempons, cum 

of e prio n0 ty i'n quitlibet quod est semper erit, sicut omne quod est4° 



time. 



i5. etc. deest B. 26. h« p 9 B. 36. def^co? B. 

27. I think that 'tunc' is here taken as a substantive. 



CAP. X. LOGICA. 157 

ubique est. Et per idem corruptibile ante omne instans 
non fuit; et per consequens post omne instans non est; 

que contrariuntur prioribus. This is a 

Quantum ad illud dubium constat quod difficultas ^whichlhe 

5 stat in signilicacionibus terminorum. Videtur ergo michi , difficulty 

probabile quod nulla sunt simul tempore, si non sunt scnse given to 

simul in eodem instanti temporis, licet omnia sint simul r t hi°i'k that 

secundum esse intelligible pro instanti eternitatis. Aliqua stmultaneity 

autem esse simul in loco possunt intelligi 3 1 '. Primo, imply the same 

, , 1 11 .. instant of time. 

ioquando sunt per eundem locum, sicud deus et creatura, But beings 

forma et suum subiectum. 2° modo, quando ultima ma Y be in the 

1 same place, 

locatorum inmediate constituantur; ut corpora, vel que- either 

,. • t-.^ n 1 1 • 1 (1) coexistent 

cunque aha se tangencia. Et 3 modo, quando ldem tiiroughout the 

locus, quantumcunque amplus, continet utrumque; et /-^) 'touch?n 

i5in quolibet istorum trium sunt quotlibet gradus. Et sic each other in a 

omnia sunt localiter simul in mundo, et non temporaliter s S pace\ a or° 

simul secundum exigenciam in genere; quia idem in- -^JPPJj 1 ? 

divisibile temporis continet quotlibet temporalia secundum any way in 

se tota; non sic autem de indivisibili loco. Ideo noviter A)] thmgs are 

2orestriniritur simultas temporis plus quam loci. Quod si together in 
r . . . .. , space, but not 

loycus non contentetur de casibus huiusmodi, dicat quod in time; 

omnia simul sunt temporaliter sed non instanter, vel ma "aVbe nSS 

in quocunque tempore; sed in maximo tempore sempi- simultaneous, 

terno non contendo. Sicut enim omnes partes mundi same instant, 

2 5 collective sunt simul localiter, sicut exercitus, quamvis can^coexist in 

ner se distarent ab invicem, sic omnia instancia et tlie same P oint - 
r ..... Or we mav 

partes temporis possunt simul dtci m magna tempore say that allis 

eterno. Stat enim duos comites ire simul, licet non buTnot^atThe 
sint inmediati: nec differt talis simultas a simultate qua same instant, 

' . . j only ln eternal 

3o locata sunt in quantumcunque magno loco, nisi secundum " time. 

Answers to 
magis et minus. arguments. 

B i54 a Tenendo ergo istam logicam, potest dici quod tota | g"^™ 5 ^ 

prima deduccio non procedit propter equivocacionem. noting tlie 

Extendendo ergo hoc adverbium, simnl, ad omnem essen- ofsense^ot 

35 ciam in loco et tempore, potest dici quod prima deduccio If ^°^/ )er 

non procedit propter equivocacionem in simultate, cum be exlended 

illa tangunt se que sunt posita secundum se vel aliquas 'a^J^mie , 2 

earum partes sine aliquo situaliter intercepto, ut sunt extremities 

1 ^ ' .. ot things w 1 1 1 

res inmediate habentes partes. Unde stat quantumhbet not.neccssarily 
40 distancia habere aliqua eorum simul, cum cuiuslibet 
subiecti accidens sit per totum mundum. Nec sunt 



c c 



iq. nout' B. 21. qtenf decais B. 26. dist ent B. 32—33. Te- 

nendo — equivocacionem sic (!) B. 



I5 8 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

Together conclusiones posterius reducte et inconvenienter, cum 
'hiTwider^ sint quilibet gradus in simultate; ut aliqui sunt simul 

rtrirterlense! in P rovinciis , simul in patria, aliqui in villa et aliqui 
in domo, et aliqui striccius. 

2. Everyihing Ad 2 m conceditur quod omne futurum est quando ^ 
future must • ,,., .... * 

exist in eternal quidhbet est, quia eciam magno tempore eterno, sed 

time; but non se q U itur quod hoc tunc est, et tunc est semper vel 
quibble in inmediate post hoc; erqo, semper est, propter equivo- 

the areument. • . ,. c , c ,, .. . r * . . 

Ahvays may cacionem in h semper . Nam lpsum potest teneri m 
mean "eternal habitudine nominativi casus, vel ablativi casus, vel ac- m 

duration , or . . 1 lu 

"throughout cusativi casus, ut sic: hoc est semper unum sempiternum 

duration", or quando vel per omne quando vel in omni quando. Tenendo 

diiradon"' 11 er §° minorem argumenti facti ad secundum sensum, 

What is future tenet consequencia; et alter equivocando non valeret. 

true 1n"the /ast Ulterius facilius est videre quomodo deus, mundus, et 4 5 

sense only. similia, semper erunt; quia in omni tempore vel in- 

stanti; et per consequens omne tempus vel instans erit; 

et sic hoc instans (quod est presens) erit quod post 

hoc instans quodlibet ipso presens; primum autem 

instans mundi est post instans eternitatis, quia natura- 2 o 

an a d St future e are iiter posterius. Nec sunt iste differencie temporis con- 

not contrary trarie, presens, preteritum, et futurum; sicud maenum 

but relative, as ' r ... D 

magnitude and et parvum non sunt differencie contrarietatis quantitatis. 
rMs on S y' Sed bene repugnat idem tempus respectu eiusdem in- 
impossible for stantis temporis esse secundum totum presens, preteritum, o'-, 

the same time, r r > t > *-> 

relatively to et futurum. Idem tamen tempus quod iam est presens, 

instanfftcTbe prius fuit futurum, et postea erit preteritum. Notandum 

compietely tamen quod hoc adverbium, semper, sicud hoc adverbium 

present, past ^ . * 

and future. nunc, potest nunc sumi adverbialiter nunc nominaliter, 
?fo)Tmay"be et ut plurimum non est differencia quo ad sensum. 30 

taken either as Tj n j e semper potest nunc sumi pro quocunque temnore 
substantives or j r r n n 1 

as adjectives, perpetuo, et nunc pro maximo tempore similiter, et 

withoufchange 3° P ro quacunque completa periodo. Ex quo patet quod 

of sense. s tat Petrum et quodcunque perpetuum quod incipit 

post primum instans temporis, semper esse; et tamen 35 
aliquando non esse, accipiendo primo modo et 3 
modo. 

3. It does not Ad ^ m dicitur quod non sequitur: Sor in aliqua parte 
iollow, because .... ° ^ . . \ .„ , 

a man is illius tempons non est, lgitur m illo non est; eo quod 

"a^ce^rtafn^part consequens convertitur cum ista: Sor non erit in isto. 40 

oi a time, Nec sequitur argumentum a simili; ut si aliqua pars 
that he is 1 o 11 

non-existent 

in that time ; 

6. quilibet B. 9. albt ivi B. 19. ipo' B. 3i. fcu pro sumi B. 



CAP. X. LOGICA. 159 

illius videtur a te, et tamen non oportet si aliqua pars if you do not 
illius non videtur a te, quod hoc non videtur a te. thtng^Yt. 1 does 

Ad primam confirmacionem neeatur maior, quia ne- not f° llow that 
. . Y n you ao not see 

gacio, si est, est eterna. Per ldem negatur assumptum " the thing. 

5 2 e confirmacionis. Et ad 3 am dicitur quod universali 

affirmative asignate confirmacionem contradicit hoc : 

per aliquam partem istius temporis successivam hoc 

non est ; et neutra assignata ibidem. 

Hoc tamen non potest teneri, nisi a concedentibus To maintain 

iocontinuum componi ex non quantis; quia motus ter- l '^e must 6 ^ 

minatus ad dandum instans exclusive non durabit ner 8 r ji nt tliat tne 

...... . . ' Continuous 

tempus terminatum ad lllud mstans lnclusive, nec per consists of 
aliquam partem illius temporis non est, nisi ultimum non eiernents. OUS 

instans ponitur pars illius temporis. Et conformiter J f we do not > 
.... ...... mstantaneous 

i:>dicitur, capiendo divisionem, mortem, vel unum tale events, not 

cuius non est dare mensuram in tempore, 2 m negantes "ime 3 " 0t 

composicionem continui ex non quantis. Nam tale semper wi " always be 

1 . * r non-existent 

non erit, sicut semper scietur esse falsum quod hoc and yet will 
est; et tamen aliquando hoc erit ; quamvis nunquam certdn^time, 
Bi54 h erit ita quod hoc est, ut I communiter dicitur. Illi enim asin the case 

.. . . . ot cognitiou, 

assenciunt semper tah proposicioni, Semper saetur hoc 
non esse; et tunc oportet eos concedere quod, dato illo 
tempore, in illo scietur hoc non esse, et in illo non 
scietur hoc non esse, et per hoc tempus a principio 

2 5 usque ad finem, et in illo non scietur hoc non esse. 

Et per hoc tempus a principio usque ad finem iam and division. 
divisio non erit vel complecio pertransicionis, vel unum 
tale cuius non est dare mensuram adequatam ; et in 
illo tempore, et in inlinitis partibus eiusdem, hoc est. 

3o Non enim contradicunt ista, nec talia in similibus ter- 
minis huius vie assignata; per hoc tempus, hoc non 
dividetur. Notum enim est quod pari evidencia quo 
mundus durabit per tempus sibi adequatum, eadem 
evidencia hoc semper non dividetur; quia per omne 

35 tempus et per omne instans, et aliquando dividetur, sed 
nec per tempus nec per instans. Ideo oportet concedere 
quod in aliquo tempore hoc dividetur in quo non 
dividetur; et per consequens omnia superius reducta 
sunt sequencia ex illo. Vcl mutando proposiciones in There is in 

40 contradictorias qualitates est undique difficultas dare difficaYty tofind 



ilty 

the 



3—4. neo B. 4. a m B. 6. asignat 6 B. 7. fiictra B. 

27. £tuonis B. 



160 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

contradictorks contradictoria. Ut sic dicendo: semper scietur istam 

of such ,. , . . ,. . . ,. 

propositions, Itneam non diviai, et semper non scietur istam lineam 

", w f a". n 'u non dividi. Certum enim videtur, secundum communem 

admit tliat the . . 

instantaneous opinionem, quod quandocunque deus erit, sciet illam, 

S 'tim'e; lineam non dividi in casu communi, quia in omni 5 

for though tempore et in omni instanti. Et notum est quod oportet 

God must r . . T r 

always know particularem negativam quantumcunque aliquam horum 
when a given . . ■ .... . . , 

line is not trium in aliquo tempore, vel m aliquo mstanti, vel per 

divided, He a liquod tempus vel instans, non scietur istam lineam 

can never ^ ...... . 

know it, non dividt: relinquitur quod in tempore non scietur 10 

S th P aMh" S istam lineam non dividi. Constat quod non est signare 
division takes tempus, quin in illo scietur istam lineam non dividi. 

place. . . . 

I grant that it Relinquentes lgitur istam difficultatem contrarie opi- 

division takes ., , ...... . ,. , , 

piace, it is nantibus, concedo quod si divisio vel ahquod tale est, 
either temporal tunc est p er tempus ve j p er i ns tans; et concedo quodi? 
instantaneous, instans est pars temporis; et repugnant ista, semper, 

and an instant .. , . , 

is a part of et aliquanao non; per omne quando hoc est, et per ahquod 

o . t timc - „„ t quando hoc non est, accipiendo hoc adverbium semper, 

So lt does not -* . . r r 

foiiow that ut generahter dicunt, pro tempore vel instant. Et patet 

to be in a , ..... . , 

certain pari of quomouo non sequitur si in aliqua parte temporis vel 20 

time impiies \ oc i Petrus est, tunc in illa est. Ereo per idem, si in 
to be in that . ' » t 1 

time; nor that aliqua parte talis mensure non est, tunc in illa mensura 
non-existent in »o» sst. Nec deus unquam scit aliquid non esse quod 

a part of time nun quam fuit, vel est; quia cum deus non potest in- 

lmphes /o K , » .' .' " . r 

non-existent in cipere vel desinere quidquam scire, sed omne quod scit 25 

eternaliter scit, sequeretur quod deus simul sciret illud 
There cannot esse et \\\ u ,x non esse. Ideo, ut alias sepius dixi, nulla 

be a change . . . . 

from one negacio potest incipere vel desinere esse; nec est 
contradictory ., ,. , . 

to another. mutacio de contradictono in contradictonum ; cum non 

Change lmphes s j t contradiccio ex parte rei. Sed mutacio est ab infinite 3o 

lnhmtc . . * . . 

opposition, opposito (ut sic loquar) ad infinite oppositum; ut a non 
and we must ,, ■ . ... ••! jii 

cxpound it albo, a non vivo, et sic de alns negacionibus ad album, 
thus: frqm that vlvum et s j c ^ e a \\\ s terminis positivis. Tunc autem 

which is not . r 

A, B, . . . &c tenetur negacio infinite, et debet proposicio inferri ex- 

at a given time , ,. , ,, r „- 

there is a positone; ut sic: ab ahquo quod est non album vel non 3d 

ge to that r ; vum e t C- p ro danda mensura est mutacio ad album 
.. hich is , •» 

A, B, &c. vel vivum, etc. Sed non sequitur: hoc non est album 
But we cannot , . .,, .,, , A . 

inter that ve ^ uon vivum pro illo tempore, et illud tempus est: 

a i hl p 8 * not igitur, hoc non est album vel non vivum. Sed potest 

because it is concedi quod ldem ut album et non est album, licet^o 

not so at a 



chan 
w 



certam time. 



1. contradicta B. 11. f.refrc B. 23. aliud quiteplain li. 32. rau- 
tacionibus pro sic de alns negacionibus B. 33. terminis twice B. 



nne 
be 



CAP. X. LOGICA. l6l 

non simul et semel, sed divisim. Et talia opposita vo- 

B i55 R cantur contradictoria | incomplexa. 

Tenendo ergo negacionem utrolibet pure negative, et In this sense 

non infinite, negandum foret aliquid una vice album adlnit^fhat 

5 esse non album, licet sit non album tunc. Et patet anyfhing which 
, . , , , ,. . . .... '.. is at any time 

quou non est concedendum quod divisio lllius linee white can be 

aut equalitas Sortis ad Platonem semper secundum ^rteTit i"°not 

partem; quia in omni tempore et in omni instanti wnite non> - 

temporis, sed non in omni tempore nec per omne 

iotempus erit secundum se totum; quia in magno tempore 

est 2 m se totum. Nec sequitur: in aliqua parte illius And fhus 

temporis hoc non erit ; igitur, in omni tempore hoc non "n^part 6 "" 

erit. Nec sequitur: in alictua parte illius temporis hoc eternal tii 
... . ■* r r cannot fc 

non erit; lgitur, tn omm tempore hoc non erit. Nec called 
i5sequitur quod in quocunque tempore aliquid desinit ^SThaTeternal 
esse, quia in illo tempore ipsum non erit, sicud noil time - 
sequitur, si A in aliquo loco deest, quod in illo loco 
non est. Non ergo sequitur: Aliquando non erit A; igitur 
in maximo tempore non erit A, cum idem sit tunc non 
20 erit A et ipsum A non erit tunc. Nec est color in illa , And thus it 

, . . J . . . does not tollow 

ueduccione: tunc eris, et tunc erit post corrupcionem that a man can 
tui; ergo post corrupcionem tui eris, demonstrando e ™fssolution 1S 

tempus eternum. Sicut in a simili non sequitur: super because he 

^ oxists in tinic 

illud spacium ambulabis, et illud spacium est de ultra and time is ' 

25 mare parisius, igitur ibi ambulabas. Et sic de similibus 

demonstracionibus dicendum est. 

Sed notandum quod, ad loquendum logice in illa *?ere we 

... . . . ? . require to know 

matena de temporahbus, preexigttur nottcta tempons. something 

Quamvis homo in infinitum laborando non cognoscit no t°whatVt is 

3o quid est tempus (loquendo proprie de quidditate temporis, '{' 'tself; 

ut dicit absoluta essencia que potest per se esse), tamen impossible; 

contingit cognoscere quod tempus sit quantitas succes- but that it is a 

siva ; mensurans motum: quam quantitatem alias decla- succesSve 

ravi esse duracionem mundi in esse transmutabili* motion, and 

. . . ' thc duration ot 

35 lntelhgendo per mundum maximam multitudinem crea- the world in 
turarum quecunque fuerint. Et sic tempus nostrum %™tity. 

est mundum durare in esse transmutabili. It follows that 

,-, . . .... . timc began 

Et ex lstis cum alns veris sequitur quod tempus m- with tlie world, 

•■ :» i , •<_ !• 1 with which it 

cipit cum mundo et manebit eternahter cum mundo; wi n ]ast 
4oposterius tamen est naturaliter quam mundus vel motus etemally, and 



16. quod B iS. alv B. 23. assimili B. 25. prifuis B. 

u •■ 

32. qs B. 

1 1 



l62 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

to which it is iugis. Licet enim preexigebatur tempus ad creacionem 
P ° St nature!" ' tS mundi, sicut locus ad incepcionem sue locacionis, 

it was neutrum tamen preexieebatur ad esse mundi, sed econtra. 
necessary to r o 

the creation Et sic credo quod non est possibile mundum esse stne 

as space°vas, tempore, et per consequens quemcunque motum in- 5 

but not to its differenter potest consequi illud tempus. Non enim 
essential being. r ^ . . r . . . 

potest creatura esse mundus, nisi fuerit duracio eius 

in esse transmutabili : quod est tempus. 
Thus time is rv t p atet q U od non essencialiter sequitur motum 

not necessanly ' n . . '. 

dependent on primi mobilis; quia possibile est motum tstum cessare, 10 

Mobfle, 'sfnce manente eodem tempore. Unde prius naturaliter est 
that might mo tus dictus communiter quam est motus orbis ce- 

ccase lo move. ^ 

lestis. 

An instant is 3 patet ex dictis quod instans diffinitive est indivi- 

^partof^tfmej sibilis pars temporis. Non enim est possibile continuum i3 

which consists e _ n j s ; CO mponatur ex non quantis, et per consequens 
ol instants as ' . * n r l 

its elements. non restat nec quantum [quod] componeret tempus, nec 

of the world, instans. Unde duracio mundi causata primo ex in- 

at first one divisibili aquisicione variatur instans; ut mora mundi, 
mstant, became t .......... „ 

greater by the dum unus est punctus, aquirit situm lndtvisibuem. Ex 20 

manVmore; quo patet quod non est de racione instantis quod 

every one com pleat tempus preteritum cum futuro, nec potest 

another 10 uistans per se | esse mstans sine successione novi ln-nib^ 

succeed to it. 

stantis. 

Time and its 4 patet quod necessario sunt tempus [et] instans 25 

'absoiiftew' 2 non divisibilia 2 m molem, et per consequens secundum 

without buik: i a titudinem et profunditatem. Nam istum niundum durare 

tlie duration ot r 

our worid est ad omnem huius mundi punctum, et non habet 
'Vne^same V partes mole magnas, ut motus; ergo multiplicatur per 

everywhere in totum m undum. Quod si mundus habeat animam, tunc 3o 

the world, and <- 

without parts. mundus est due nature, quarum altera est incorporea 

aninKited, 1 then et multiplicata per totum mundum sensibilem, sicud 

its soiil is dictum est de homine. Non enim est duracio mundi 
lmmatenal and 
ubiquitous; continua ex duracionibus suarum parcium; tum quia 

duratioifof quelibet duracio mundi est tempus vel instans, et sic 35 

the world itseit a i t erius racionis quam duracio partis mundi, que est 
is not the same ^ r . ' * 

as ihat of any quando, causatum a tempore; tum eciam quia, corruptis 

of whiclHUs (per inpossibile) partibus mundi, manet continue idem 

itself the cause. raun j USj e t eadem est duracio. Ideo duracio mundi 

non aquirit motum istius partis nec disposicionem 40 



1. iuge B. 17. non B; ib. q^ om (?) B; quod deesl B. 19. mo'a B. 

■jb. fut B; tb. et deest B. 'iy. qli catu at^ B. 38. manet r. 



CAP. X. LOGICA. 163 

alterius accidentis extensam ? sicud requirit motus sen- 

sibilis esse. Ex isto patet quod idem tempus est, et 

idem instans aut instancia sunt ubique, sicud ubique 

est duracio mundi huius. 

5 Unde alias dixi quod 5 ter ens dicitur esse ubique: A being may 

primo modo, ex hoc ipsum est maximum mole, replens everywhere 6 

omnem situm, sicud mundus; ab omni tamen narciali '• astheworld, 
... .. . ' ot which, 

situ deest aliqua pars mundi, cum lpsum non secundum however, each 

totum sed secundum partes sit ubique. 2 modo dicitur v S omewhere. 

ioaccidens mundi multiplicatum esse ubique secundum 2 - As time and 
. c -.,.'. ^ relations, of 

iniormacionem et emcienciam, ut tempus et relaciones which the 

subiectate in mundo sunt ubique. 3 modo dicuntur e&ciency^are 
universalia esse ubique, ut universale corpus, universalis '" al ' space. 

. . 3. As the 

quantitas, que ubique habet singularia, infinitas tamen uiiiversals 
1 5 partes subiectivas habent talia universalia, secundum th ^ndfrlduaf" 

quas non sunt ubique. Quarto modo veritas dicitur subjects 

, . . ...... evervwhere: 

concomitanter esse ubique, racione sue cause llhmitantis 4. A"s Truth 

ipsum ad situm parcialem, ut dictum est de negacionibus eveTywhere 

et aliis veritatibus. Sed quinto modo et validissimo accompanies 
,• • . , . . lts cause that 

20 dicitur esse singulans essencia ubique, que nulh loco produces it. 
potest deesse 2 m aliquam eius partem possibilem: et 5 ' w "ho?e° d ' 
tale dicitur replere mundum, quia est prima radix quare essence fi.lls 

,. • , . , • ■ • , • • , r r Jn • • , . the whole 

aliquid est ubique; et, si sit ahquid [quod] sic sit ubique, world without 
tunc ipsum est deus. parts. 

25 Sexto patet quod tripliciter aliqua dicuntur esse in Things can be 
tempore; primo modo ut corruptibilia, que iniciata because^eyare 

sunt post tempus, et desinent in tempore. Talia enim corruptibie. 
1, • . . . . ha-inc both 

lncluduntur m tempore, tam quo ad micium quam beginning 

quoad finem sue duracionis. Ideo proprie sunt in tempore, and im nd in 

?o sicut aliquid proprie est in loco quod replet locum . others (as 

undique circumdantem. Talia enim habent tempus extra temporsrtas 

suam duracionem et continue veterascunt cum tempore; being l ! ie y erv 

1 ' parts ot wlnch 

ut patet de corporibus mixtis et aliis corporibus. 2° time consists ; 
modo dicitur pars temporis, ut instancia qua vel alienas 
35 partes continue esse in tempore, non tamquam extrin- 
secus mensurata, ut motus et alia extra essenciam 
temporis; sed tamquam partes inexistentes principiantes 



6. p'a° B. 9. z°° B. 17. illitatf' B. 23. quod deest. 25. Sex" B. 
3 4 . 9 B. 

14. qua. The word may be contra just as well; but as some 
other words are doubtless wanting, no sense can he made 
with either word. 

11* 



164 JOHANNIS WYCI.IF CAP. X. 

tempus. Unde non sufficit ad esse in tempore, quod 

temporaneum sit, dum tempus est, ut videlicet propter 

hoc sit in tempore, sic quidlibet esse in quolibet, quia 

quotlibet est dum quodlibet est. Oportet | ergo invenire B i :G a 

aliam racionem essendi in tempore quam est esse cum 5 

others, because tempore. Et propter hoc negatur communiter eterna, 

accTdental q ue nec senescunt nec veterascunt, esse in tempore. 

modes of Verumtamen V° dicuntur aliqua esse in tempore ex hoc 
being that are ^ . , , .. 

measured by quod habent modos accidentales essendi mensuratos 

tempore; ut corpora eterna habent motus secundum m 

quos sunt in tempore, et deus habet quotlibet relaciones 

sibi adiacentes secundum quas dicitur esse, fuisse et 

fore sccundum prius et posterius, quamvis aliter quam 

res create. 

How limc is in Et sic patet quomodo intelligitur tempus esse per se i b 

corruption^and causa corrupcionis, et per accidens causa generacionis. 

a cause of Quamvis enim nec tempus nec accidens aliquid possit 
generation bv ^- ' .... 

accident. " agere, tamen potest facere multa bona, sicud et ahe 

Timc, by qualitates que non sunt de genere activorum. Dicitur 

co^mmiiMc er g°; tempus est per se causa corrupcionis rei corrup- 20 

beings from tibilis, quia, dum corruptibile est productum, inevitabile 

necessarily est quin tempus faciat ipsum antiquius et debilius ad 

ren weaker° m durandum, abiciendo ab eo eius principium ; ut in 

as in mixtis que dicuntur solo tempore veterascere, facit 

that^becom^e tempus adiacens, causando suas antiquas formas esse 25 

oid and fall debiliores ad servandum humidum in illis quo conti- 
away by ihc . , r 

mere action of nuantur partes et disponuntur ad subiectandum tormam; 

ideo incinerantur et veterascunt dispariter secundum 

modum sue radicalis conglutinacionis; et possunt dici 

But ihough continue inevitabiliter corrumpi. Sed tempus mensurando 3o 

timc mcasurcs non esse re j ante e ; us fr en eracionem, non facit quod 

tnc D j • • 

non-existence inevitabiliter lpsa est m fine; ut patet de contingencia 

beforc '/"fs rcrum, que dependent ex libero beneplacito dei, cum 

produced, it p OSS jt csse quod talis res nec generatur nec generabitur; 

docs not causc ' t ° ° . ' 

its production et sic inevitabiliter facere quod datum generabne sit, 3d 
the^end of that est P er accidens causare eius generacionem. 

period. Unde, si inevitabile sit quod post finem talis temporis 

II lt dld, lt ' . , 

would bc A cfTcctus generabitur, concedendum esset ad sensum 
S itsel f? expositorium quod tempus est per se causa generacionis 

illius, sicud est de partibus temporis, etsi contingencia4o 



i. quotlj B; fb. qfy B. 8.3 r B. 2? antiqui ,e » B. 28. 1 cineaut' B. 

40. y H B. 



CAP. X. LOGICA. 165 

aliqua sunt futura inevitabilitcr determinate post lapsum Timc is 
temporis. Tempus enim, et omne successivum dicitur C01 [t U s P vcry m 

csse de se corruptibile; quia si aliquando est, tunc est csscnce, being 
1 ^ ^ always 111 the 

m corrumpi, cum deus non potest servare omnes partes act of 

5 cuiuscunque successive simul pro eodem instanti. Sed ^uccessfve is^ 
diffinitive et differenter a permanente, successivum distinguished 

, _ . . . trom the 

videtur dennin quantum cuius non omnes partes possunt permanent, in 

esse simul instanter permanentes. Permanens autem cannot^coexist. 
proprie: "quodlibet ens per tempus durabile cui non 

ioest inevitabile habere partes in generari et corrumpi". 
Et talium sunt multi gradus; ut successiva sunt proprius 
permanencia quam mixta, cum materia hominis sit 
incontinens fluxum. Si autem instans et indivisibilia 
vocantur equivoce permanencia, hoc est equivoce. 

■ 5 Dictis istis in communi in tempore, videndum est We may now 

profundius, persecutando quid sit tempus realiter. Sunt '^imeVVn^ 

., opiniones famose de illo, quarum prima, perturbans * tse,f - 

. . . Tnere are 

bonam doctnnam ex sua lgnorancia, ponit quod omne three principal 

tempus, sicud et omne accidens, sit substancia. Et sic "erroneousfy** 

20 sunt filii huius erroris tripartiti; ut aliqui dicunt omne .positing that 

., r .-,, . , ,-. 1 timc is ldcntical 

Bibb tempus esse deum, aln ponunt omne tempus esse | with the 
mundum; et alii, omnem rem durabilem esse tempus. eithei^of^God 
Hii autem, volentes antiquare oninionem suam, habent or of ,lie 

, . i 7 . world, 

concedere quod semper iuerunt et semper erunt, quia or ot anything 

25 per tempus eternum. Et tamen non possunt durare, lt r v "id"toiiow 

nisi per instans, cum sit omnis substancia, vel deus tnat a " things 

, . ' . ........ , , • are cternal 

sit solum mstans. Et sic, si ahquid mcipiet vel desinet since time is 

esse, inmediate post instans quod est presens incipiet yet theyTannot 

vel desinet esse; et sic de preterito. Et perit omnis , last ^>"^r 
, . . ,. . r r . than an instant. 

.->o certitudo de rei diuturnitate, cum nemo potest qutt- as time does. 

quam facere, nisi per tempus eternum fuerit in factendo wouVdestroy 
illud. Et sic perirent omnes policie, cum nemo potest ail certitude 

. ,. , , . r . . L . as to the 

secure mdicare de etate altenus, nec diuturnitate operis, duration of 

nec de prioritate aut posterioritate temporali, de qui- tlllM s s - 

33 bus naturaliter innatum est politicis communicare. 

Et quamvis tam confusa insit istis congnicionem de Yet those who 

tempore aut cognicio, tamen pompant se scire in quo saylhHfthey 

instanti sit dies iudicii vel quecunque coniunccio, op- know when :l ,'" 

n . ^. . . . event wili take 

posicio, sive enectus futurus, quia m mstanti proximo place; i. e. in 

40 futuro, componentes divisibiliter tempus. Ymmo, si 



But 

past, present 



1. futa* B. 4. cor-fp 1 B. 7. vi r dr B. 10. ineni le B. 18. pt B. 
36. tangnic om B. 



l66 JOHANNIS WYCLIF . CAP. X. 

and future are diligenter examinentur patebit quod non refert illis dicere 

a them. t0 quidquam fore, esse vel fuisse, cum utrobique sequitur 

quocunque tali vocatur pene idem tempus, de quo non 

refert enuncciare hoc non fuisse vel fore; quod natum 

They est destruere omnem veritatem. Patet eciam quod omnia 5 

COn bo?ii °i ue opinati sunt auctores vel wulgus de tempore forent 

philosophical f a lsa. Unde, quando philosophus dicit cum plebeis quod 
and ordinary , ,,• 

language to sepe volvebatur celum, causando dies, menses, et annos, 

fhat kis^wUer ista stulticia dicit quod nunquam nisi semel, quia solum 
not to confute uno jj e qu i sun t omnes dies, et cum mobile sit idem, 10 

them, and to . ' / ./ . . ' 

sct their spacium ldem, et tempus ldem, omnis revolucio que 

Ts^evidently 6 lLllt erat revomci ° tunc futura. Et examinetur ista posicio 

wrong. j n quacunque sciencia, et invenietur maior fatuitas solli- 

citari circa eius probacionem quam ipsam dimittere 

tanquam patenter erroneam. i5 

The second Secunda fabula, interimens multas disputaciones, dicit 

opimon posits . 

that no quod nullum tempus, motus, aut successivum, est, sed 

belng C /*, Sl but f ult S1C et erit - Contra quam viam alias diffusius ar- 

either was or gueram, probando quod ex hoc sequitur nullum succes- 

If so, then sivum huiusmodi posse esse; quia, cum motus, si est, 20 

movemen/nor denominabit mobilem moveri, et tempus rem temporaliter 

time is even durare, patet, si non est quod mobile movetur vel durat, 

pOSSlblc: ' r * 

what never is, non est motus vel tempus. Lt sic nec motus potest 
esse vel fore; quia quod mobile successive movetur, 
non potest esse vel fore. Nam quod mobile movebatur ?5 
est eternum, et per consequens non est motus. 
God cannot Item, iuxta hanc viam, deus non potest scire motum 

know the ' . . r 

cxistcncc of esse; quia si non potest scire quod non potest essc, 
movemen , jgj tur non p test scire quod motus [est], vel motum 

esse, quod idem est. Et per idem non potest scire 3o 

He can only mobile moveri, sed motum iri. Si enim deus aliquando 
know that a ...... \. 

thing will bc sciret motum esse, ahquando nlud scitum esset. Magna 
if He^ktfcw tlic igitur perversio foret dicere quod deus non potest 

existence ot cocnoscere illud quod philosophi vere ponunt sensibile 
movemcnt, ° ^. r r r . . 

movemcnt commune, ab omni sensu noscibue. Sciencta enim vel .^r 1 
W jj L1 Go j^ bt ' cst actus, vel habitus, vel relacio que non potest esse, 

knowledge of a n ; s i f uei -jt i n instanti. 

successivc . 

thing is Item, sciencia qua deus vel creatura sciret motum 

COn the U thing the esse > / vel est eontinua j vel interrupta. Si continua, B 157" 
known must bc tunc i ux ta hanc viam scitum manebit continue. Si 40 

so too ; . .... ... 

mterrupta, per ldem m quohbet mstanti erit tnterrupta, 



3. p" pro pcnc B. \h. int'imes B. 29. est deest B. 3i. 

or rre B. 32. cssc B. 40. situm B. 



CAP. X. LOGICA. 167 

et sic ultra indivisibilem intercisa; quia sciencia nec il intcrmittent, 

est instantanea vel temporalis, sed semper nescitur at every 

nesciencia in deo vel qualibet creatura respectu motus ^ni^tl^' "co 

vel temporis. Ex istis videtur quod motus non erit bcyond 

• - m , indivisibility 

d continuus quo ad tempus, quia continue scietur a deo itself. 

non esse; quia in omni multitudine instancium in qua 

est quodcunque tempus. Aliter enim nullum esset in- 

stans temporis. Si enim instans est instans tempor.s, 

tunc est tempus in instanti; quia nec diu nec in in- 

iostanti potest aliquid manere instans temporis. Et per a given time 

idem, si est pronorcio temporis ad eius medietates, must betl l e 
' _ r r r _ double or lts 

vel aliter partes proporcionales, est dare instans pro- half, and if so, 

porcionis huiusmodi, sicut instans continuacionis, in- jnstant at 

iciacionis, et finicionis temporis; et aliter superflueret which this 
3 . r _ ' r proportion is 

i5distinccio temporis 2 m gramaticos et lovgycos in pre- verified; 

c , r , otherwisc why 

sens, preteritum, et ruturum. Ymmo omne verbum ma | ;c a 

esset presentis temporis; et sicud nullum tempus foret in , djstmction 

* _ . r . ' . between p;ist, 

instanti, sic nec in aliqua eius parte, et per consequens present, and 
omne tempus per se totum non foret, et tempus eternum ^n would be 
20 non potuit fore vel fuisse, quia nec iam nec post hoc. present. 
Est autem modus loquendi philosophorum et theo- y cl t here \ s a 
locorum loqui non sic arcte, sed extensive de tempore, modl r of . 

D * . . expression m 

ut patet 4 Phvsicorum, commento 88. Et ideo, 4 et which the 

r. u-'] on . l ■ * * word present 

5 metaphysice, de pnon, 8° metaphysice et commento , s , ca iiv taken 

20 ^ , dicitur quod cena differt a prandio 2 m partes, et '" a wider 
<J ' m * ... . sense by 

conformis est applicacio, libro g° et 14 et libro 12°. philosophers 

Ymmo omnes sciencie sic locuntur. Unde propter tales theologians 

evidencias fui primo motus ad ampliandum tempus, [U,d tllls fact 

r . r r gave me 

quia non vidi quomodo philosophus vel theologus posset the first idea of 

3o negare huiusmodi successiva. Nec capit ingenium meum ^ense otthe 

quod sint continua, nisi componantur ex partibus word. 

existentibus. Sicud ergo medium instans illius hore As the medial 

copulat medietates omnes ad invicem, sic illa copulantur, }^ st ^ u h n ^ 

causantes tempus, continuacionem, prioritatem, corrup- of an hour, so 

„. . . . ... ,. ,• ., ,. all instants are 

3d cionem, scienciam, ut phuosophi vere dicunt. Mec aliter U nited with 

aliquod instans vel aliquod aliud posset esse reliquo caCu otner - 
t ^ r ^ somc Pemg 

superius aut posterius quo ad tempus, et sic instans intrinsic, others 
iniciat, copulat, et unit partes temporis que sunt in L s j vc „ time ' 

7. enim cst B. ib. TT^i 15. 22. arte B. 36. sci m B; tb. 

alt' B. 38. I,"» B. 

i5. Lqygycos. I have purposely preserved, bere and else- 
where, sueh mistakes in spelling as leave the sense clear, while 
showing the copyist's negligence. 



l68 JOHANNIS WYCL.IF CAP. X. 

suis mensuris. Aliquod vero instans sic respicit partes 

temporis tanquam eis essencialiter intrinsecum, quia 

pars eorum, et aliquod tanquam eius extrinsecum, ut 

Othcrwisc I do i nstans proximum priori. Nec aliter video quomodo 

not scc liow • r , , * . . 

the sacramcntai verba sacramentaha, verba mrandi, et proposiciones 5 

or oathsV or policite quibus fiunt contractus forent vere. Ymmo nullus 

promises, &c. sonus ve l tremor, nec actus discursionis anime possit 

could bc truc. ' r 

esse. 

If nothing is Item, supposito quod nichil est, nisi in hoc instanti, 
cxcept at the rr i > _ _ > 

present instant, patet quod quelibet pars tempons deest in instanti. 10 

time must then Suppono autem quod deesse sit ampliativum, vel ponendo 

be wanting; subiectum abesse a loco vel officio cui poterit applicari 

(ut localiter distancia Jesunt nobis, licet habeamus 

eorum possessionem), vel 2° ponendo rem que poterit 

esse [et] abesse ab instanti vel tempore pro quo est 1 5 

verum ipsum deesse. Sic enim perfeccio futura et vana 

Thus in the gloria plene preterita desunt nobis. Ex quo patet quod 

middle of an ,■ . • ,,- ■ ,• • . • , 

hour both utraque medietas llhus hore pro medio mstanti deest 

halyes are secundum se totam, et ner idem omne tempus, et per 
wantmg ; and r . . . 

so through all consequens nullum tempus est in illo instanti, cum 20 

time; so thcre . , 1^.. • i_-i 

is no time at totum tunc deest. Et per consequens, cum ntchil est, 

all, it anything Ut f a l se asseritur, nisi illud quod in illo instanti est, 
exists, lt exists n ... . 

for ever, and nullum tempus esset; vel aliter, si aliquid est, lllud 

eternal. semper est. Et ideo non est | possibile 2 m istam viam li 1 ?7 h 
^. ut it is felse n U0 j deus semper est : quia si sic, quodlibet infini- 2? 

that nothing n . r . . ^ . . 

is but in this tum diu est, cum diucius quam semper nichil potest 

instant. 

esse. 
There are many fr t s } c j e rnultis replicacionibus quas alias replicavi, 

other sinnlar . .... . 

arguments that sic loquendo de sciencia dei et eius determinacione et 
unanswerable. possibilitate rerum, restant quotlibet insolubilia vie con- 3o 
For mstance, trarie que sunt fallacia isti vie. Ut, si deus scit aliquid, 

as regards the ~ . ' . . " ' 

immutability idem est, et necessario semper scit omnia que erunt 
knowledge ve ^ fuerunt. Ideo necessaria omnia que erunt vel fuerunt 
sunt pro tempore suo, licet non modo. De inmutabilitate 
vero divine sciencie sunt dicta multa sanctorum et 35 
raciones, cum aliter foret minoris permanencie quam 
sciencia creature. Ipsa enim non continue variatur pro- 
porcionaliter ut cognitum variatur. 
and the free Item, si deus se determinat facturum aliquid, tam 

detcrmination , , r ... . 

ofHiswill. certe cognoscit quod determinat se esse racturum illuu,4o 
sicud ipse scit, quod ego determinavi me esse facturum 



i5. et deest B. 3i. sit B. 39. fu B. 



CAP. X. LOGICA. 169 

aliquid, sed propter determinacionem illud 2 m est ne- 

cessarium, scilicet, quod ergo determinavi me esse 

facturum quodcunque: ergo, et primum. Ideo, sicud omne 

verum est necessarium absolute vel ex supposicione, 

5 sic omne necessarium absolute est contingens ad utrum- 

libet; quia quo ad causacione dei liberrimam, eque 

possibile est non esse sicud esse; que sentencia non 

potest sustineri nisi ponendo deum esse ante instans 

temporis, et posse eque non causare datum effectum 

losicud umquam potuit. 

Et per hoc plane patet solucio ad antiquum sophisma Answer to 

de Cristo vidente quemquam in verbo, vel veraciter sophism 

asserente quod dies iudicii est tunc. Sicud est necessarium ^u eI ? l i ve t0 
.... ... . Lnnst sccing 

quod Cristus sic vidit et dixit ; lta est tam necessanum any one in the 

i5quod sic est. Et similiter sicut potest esse quod non the person did 
sic est, sic eque potest esse quod non sic vidit aut notyet cxist) : 

^ . r * . as Lhnst saw, 

dixit. Et solum m hoc stat vera solucio, quando omnia so it is 
subterfugia sunt rimata. Nec aliter video quomodo uts^only ttius 

potest logice sustineri vel defendi sensus scripture, di- tnat Scripture 

' . , . . J. can be 

20 centis nos omnes esse nhos Adam, Cristum esse filium explained, 

r, -j . £]■ auu • • -u sayine tliat we 

David et filium Abrahe, cum eius semintbus; quia cum are sons of 

quilibet nostrum ienorat geneloyam particulariter exem- ..A'' 11111 *?• 
" . D . . . Wemustextend 

plative generacionem huiusmodi, oportet ad ultimum present time 

1 j j- »• * • u • .. from ourselves 

concedere quod dicti patnarche m magno tempore t0 t he 
25 mediate eenerarunt illos filios; et per consequens, si patparchs and 

P ' r " ' to Adam; tluis 

aliquts sit filius tahs patns, tunc habet talem patrem oniy can we 

i- t. u ^ ■ ci* r- j havesuch a one 

et alius habet tpsum filium. Ex quo sequitur quod re- f or f a ther. 

lativa sunt convertibilia in tempore. 

Unde alias posui adversantibus illum casum quod Acaseput: 
r n Peter is 

3o Petrus, Paulus, et Linus sint omnes homines, et Petro predestinate, 

predestinato existente patre naturali utriusque sequen- are foreknown' 

cium prescitorum, sit Linus pater spiritualis Petri et l ' cler 1S "^ 111 "; 1 ' 

. ' . ' l ,. . . . father ot Paul 

Pauli. et sit Paulus pater naturalis Lini sine progressu and Linus, 

.. •' • /.,- ■ • r^ • 1 . 1 • i-L ^ Linus spirilual 

ultenon filiacionts. (|uo posito, videtur quod cuiushbet f a ther of Peter 

35 hominis filius est persona dampnata, ut patet expositorie and Paul, 

isti vie. Et tamen alicuius hominis non omnis filius est natural father 

persona dampnanda; quia aliquis filius hominis non Supposing 

est persona dampnanda, quia Petrus, qui est filius them to be all 

1 . x . ' ." . n mankind, the 

Ade, Abrahe, et alicuius patriarcharum qui non sunt modo. son ot every 

N,i . .1 i- , • • • , r^ ■ man is damned, 

ullus autem cathohcus negabit quin, sicud Cristus yel a son t 

fuit filius David et Abrahe ad bonum sensum, sic omnes man ( Peter ) is 

not damncd. 



i5. sic B. 21. feibo B. 



170 JOHANNIS WYCLIF ■ CAP. X. 

Wc are sons of posteri Judei, ut dicit beata virgo, eciam nos sequentes j B i58 a 

Abraham, and, • • , ,. • . t , c ... . , , 

by naiure, oi ipsos in monbus, ut dicit Apostolus, sumus hln Abrahe 

Adam. imitatorii, et omnes nos filii Ade naturales. Nec occurrit 
How is llns, . 

if we michi quomodo restringentes tempus vere expriment 

say that nothing , , . , . 

i s ; ; bm wiiat is sensum horum, cum secundum eos nec Adam generavit 3 

non existing? aliquem nostrum, nec aliquis nostrum descendit ab 
Adam ; quia nec Adam pro primo instanti sui, nec ante, 
nec post, descendit de hominibus qui descenderunt ab 

Thcy wouid Adam. Et per idem argumentum nec oenitus de homine 

also have to ... D 

grant that a mortuo ante infusionem anime habet patrem; sed foret 10 

posthumous 1 n,- c • • t-^ • j 

child has no nude hlius remine et non vin. Et sic de occisione 
fatheratall; hominis, de causacione sani distantis, de existencia ora- 

and thcre are ' . ' 

manv other cionis, de successione generacionis et subiecti agregati 

likc difficulties. ■ • • • , • ■ •, 

ex diversitate sibi succedentibus, que omnia essent m- 
possibile isti vie solvere, admisso modo loquendi autentico i5 
et wulgari. 
All that was or Intellecto itaque isto sensu benedicto, quod omnia 

will be is, cacli n . 

thinR in its [que] fuerunt vel erunt, sunt; singulum tamen tempore 
own timc ; this , ■ -i 1 • 

a«rees with suo > ut locuntur tam philosophi quam scnptura, est 

Scripture, facile resnondere ad instancias. Nam auctores et wultius 20 

philosophv, * . . 

and vulgar naturahter nunc laxant et nunc restnngent pertinenter 

speech, and • ,• ^ •, • j n 

solves all suo sensui; et sic distnbucio ac negacio acomoda tollunt 
dithcultics. controversiarum apparencias. 
A third opinion 3^ via dicit quod tempus et quantitas [sunt] continua, 
time is a quasi multiplicata linea successiva, sed tantum profunda- 25 

quantity which; lur j n existencia accidencium quod ponit quodlibet eorum 
though . . ^ . 

successive, posse per se existere; et sic quamlibet partem temporis 

can be • ■•, _,■ , . , . 

indcfinitcly esse mstans ; posse quantumubet diu prolongan ex dei 

l cn stiiened by omnipotencia, et quantumlibet indifferenter poni pro 

Power. quolibet; contra quod alias diffuse argueram, probando 3o 

proved that no q u °d nullum ultimum singulare quantitatis potest 

individual maiorari vel minorari; quia, cum ad talem motum re- 
quantitv can be . . ... . . 

lesscfied or quiritur aquisicio vel deperdicio quantitatis tamquam 
incrcascd. -, ■■,- ■ ■• , ... 

sensibniter motum huiusmodi; sed una successiva ldem 
subiecto, sed non idem numero quo ad tempus et partes 35 
intrinsecas. Tempus ergo est diuturnum ad quod alia 
diuturna per accidens debent reduci tamquam primam 
mensuram illius generis; quia si sibi accidentaliter in- 
esset duracio, per idem et illi duracioni; et sic infinite. 

1. u'ga B. 12. tacone taccione? B. 12, i3. exna aro"i» B. 18. que 
deest B. 22. after ac an illegible word ; looks like ac crossed off B. 

24. sunt deest B. 26. exnca B. 

1. Beata Virgo. See Luke I, 55. 



CAP. X. LOGICA. 171 

Item, si instans temporis posset quantumlibet diu If an instant 

servari, superflueret deum producere aliquod tempus, long whiic 3 

et ner consequens illud instans foret divisibile successive ~ w 1 h j' snou|d 

1 . , . . . . . Ciod have made 

et habens mfinita instancia tempons generata continue; timc. j 

5 et sic ultimum singulare instantis non duraret, sed idem besides^would 

instans numero 2 m subiectum et non secundum formam, bc divisible and 
. . ' contain othcr 

ut loquitur Anstoteles. Aliter enim tolleretur modus instants. 

loquendi de prioritate instantis vel temporis, et per b e co t me°of 
consequens successio. Si enim instans eternitatis non priority and 

s u ccc ssio 11 .^ 

iopotest durare successive sine tempore distincto, multo 

magis instans temporis non potest sic durare. Aliter Ali would 

enim possent successive hore, dies, menses, et anni; et jndTvisibie' 2 

totum foret instans indivisibile secundum successionem. instant, and 
_ . .... . ....... mcn would 

Et sic qunibet sctret prenosticare quando est dies ludicn, know perfecily 

i5vel quodlibet futurum, quia in hoc instanti; et sic de event would 

aliis intricacionibus iacentibus super eos qui ponunt take place. 

tempus quodlibet esse celum. 

Item, si per tempus posset sic durare, tunc quotlibet if time could 

tempora possent succedere simul, et per consequens o UI e " 8 short 

20 minus tempus parificari cuilibet maiori in diuturnitate. time might be 
. r made equal to 

Et stc oportet ponere tempus habere aliam quidditatem a long one, 
Bi58 b preter duracionem, | quia omnia tempore eque diu du- require 1 another 

rancia forent per illa, et per consequens deus prerooando CSSC11CC besides 

v v ,. M l . & duration; 

quodcunque tempus cum reliquo, panhcaret lpsa ad otherwise 

a5invicem; et sic instans, vel hora, et huiusmodi, per "differentiate 

accidens forent huiusmodi. Vel aliter deus non posset tw0 different 

j i- tvt times. 

sic servare quodcunque tempus cum rehquo. Nam tunc 

deus posset facere talia tempora simul incommunicanter 

currencia informare subiecta; et per consequens cuius- 

3o libet essencie duracio ponendum esse tempus. Et cum Every 
nullum tempus per accidens sit tempus, quelibet temporis durati<on°would 
duracio foret tempus. Et per idem duo talia equalia betime; 
possent simul componere 3 111 ; quod foret omnimode 
superfluum intensive vel extensive; quia sit res per in- 

35 finitum magnum tempus durare et esse quantumlibet 

brevis periodi ; ut, posito quod infinite hore, simul and infinite 

currentes quo ad fines et inicia ; constituant unum tempus wxmld make^up 

quod foret infinitum raaenum tempus preter maenitu- a time that is 
\. „ .. & ^ .t . & . infimtely great. 

dtnem molts. 1 alta multa possent excogitart contra vias It is foolish to 

40 huiusmodi, circa que ; ut dicit Aristoteles, est magis about C such SC a 
fatuum sollicitari quam est fatuitas impugnandi. theory. 

5. i d =idem? B. 12. fuccc 1 " 1 B. 18. p B. 23. progando B. 

29. in fore B. 3o. pom B. 



I7 2 JOHANNIS WYCLIF ■ CAP. X 

The denia) of Et corresnondenter dicitur ad opiniones neeantes 

all accidents is . ... . . . , . . ° 

vcry imphiioso-omnia accidencia esse; m hac evidencia: si sunt, tunc 
phical; sunt res q Ue p OSSun t per se existere; que opinio nec 
est philosophica nec theologica sicud nec eius evidencia. 
Ideo accidens ex opposito metaphysice distingwitur a suo 5 

subject and subiecto. Alias tamen, cum declarative supposui quod 
accidcnt arc , 7 

contra- mundus sit universitas creata, que est unum compositum 

distinguishcd. ex omn ibus subiectis preteritis et futuris, moralibus et 
Timc is the materialibus, cui insunt omnia accidencia; et ilhtm 

duration ot the , , . . 

world in mundum durare in transicwne successiva est tempus, 10 

S chanee VC q uo ^ individuatur a mundo et genere motus, et men- 

It is now herc surat omnem motum particularem. Et sic prius secundum 

anJ^houghVt § enus sunt P rms et posterius in analogo motus quod 

may be said in tempore [est], licet prius fuit in tempore directe in 

to be in the . ... . . 

tirst heaven, tempore quam ln aliqua specie motus. Et stc ; ltcet i5 

°" f"""''! nullius partis mundi duracio sit tempus, tamen princi- 

by which all is palissime secundum Aristotelem est tempus in primo 
measured, yet , ... . , ■ , . c ,. 

ifitshould mobilt vel corpore celestt quod est quasi forma mundi. 

^rii ',"' d ,H!' ly i Verumtamen, si totus orbis celestis annichilaretur, vel 
were to move, omnino quiesceret, mota sola rota figuli, foret continue 20 

timc would be • . .-, ,..,.., 

thc same. ldem tempus. Et sic, cum pars mundi lndivtduatur a 

tempore, patet quod absolute impossibile foret illum 

mundum, subiectum tempori, produci, nisi producatur 

cum tempore eodem modo. 

Another time Ex quo videri potest ulterius quod sicut nullum 2 5 
wonld mean , r ■ • , 

another world. tempus vel mstans potutt tutsse prius vel postenus 

quam fuit de facto, sic non potest esse novum tempus, 

The first of all nisi fuerit novus mundus. Nam instans eternitatis est 
instants is that , •, , , ... 

ofeternity; omnino lmmobile quo ad gradum pnontatis, cum 

nullum instans potest esse priusquam instans eternitatis 3o 

est de facto, eo quod habet gradum prioritatis summum 

thc sccond is possibile. Et inmediate post ipsum evenit nrimum 

the first instant • . ... , 

of the wor!d's mstans tempons, a quo omnis pnontas vel postenontas 
othe^rTfoilow* tem poris mensuratur. Alia vero instancia sunt posteri- 
in ordcr, as ora, ut ab eo magis distancia et esse priora quo primo ?b 

they are nearcr • ,. , „ 

td or farther mstanti mundi singulanter propinquiora. Et cum 

"iiistant" St nullum instans temporis potest sibi esse | propinquius, B i5g" 

videtur quod nullum instans temporis, nec ipsum nec 

aliud, poterit esse temporaliter ipso prius, et per con- 

sequens mundus, tempus, et instans, cum eius simili-40 



5. exa'o li. 9. malib^ z malibo. B. i3. ft' B. 14. est deest B; 

ib. drc B. 21. 1 dinia' B. 2\. eodeoo B. 28. nowus B. 



CAP. X. LOGICA. 173 

bus erant ita primo temporaliter sicut de dei potencia 
potuerunt. Ex quibus videtur quod mundus non potuit 
fuisse eternus a parte ante, cum tunc quilibet dies 
noster esset infinitum cicius quam tunc foret. 
3 Sed dimissa ista subtilitate logica et philosophica, We ought here 

■ . , , , l • 1 "i"» t0 notice other 

videndum est quomodo locuntur hommes plus puenhter modes ot 

sapientes. Ipsi enim propter variacionem in logica sepe W h?ch. re a Si °i n 

verbaliter contradicunt, ut sapientes concedunt quod philosophical 

homo est homo, licet modo nullus homo sit in actu. apparenf 

iolpsi enim ampliarent ad omne ens actuale, ad omne c °Th| d wUe" S 

ens possibile et ad omne ens intelligibile, quia aliter extending entity 

esset intelligibile superius ad ens, et intelligibile supe- possibleor 

rius ad esse; ct sic posse non presupponeret esse. Et L 1 ""^!,'. 

in isto homines multipliciter variantur; ut aliqui con- a man is a 
, , , ,.., man, even were 

iDcedunt quod homo est semper quodhbet istorum ter- there no men 

minorum esse, et negant quod homo est homo, nisi Bllt ex s 'o m n e s wi n 

habuerit existenciam actualem. Unde illam proposicionem, «rant that a 
1 • 1 , . 1 • , 1 man is 

homo est, sic converterent: ens est, vel potest vel mtel- intelligible or 

ligitur esse homo; unde negarent istam consequenciam : Jfoi 3 tiiat' he^is 

20 Antichristus est, ergo est aliquid; sed, est intelligibilis a man, unless 
, .,.,._. , , . , ,. he exists. 

vel posswilis. Et lta concedunt quod non est ldem di- They say: 

cere: hoc est album et hoc album est album: quia, ut J^a" Thlsn^fite 

dicunt, hoc album necessario est album; quia sic intel- thing is whiie, 

ligunt: hoc album est album : Si hoc album est existens, same, the 

ibillud est album. Illud negant quod necessario est album ; me a e n c i < n n T d . //• 

et sic concedunt quod omne futurum necessario est this white 

r . . . , thins exists, it 

ruturum, sicut omne presens necessano est presens. Ad iswhite. 
tantum ergo prodest taliter variasse, quod per hoc in- to^know^these 
telligi possunt auctores et sensus equivocantes. different points 

3o Probabile ergo videtur ampliari hoc verbum es/ ad w e pre fcr to 
connotandum omne tempus possibile, sic scilicet, pre- lls me a n inc der 
teritum et futurum, cum preter tale non potest esse extending, is to 

^ . , . , c nll future and 

tempus. Et communiter concedendum quod omne ru- past t ime. 
turum vel preteritum est, quia in magno tempore ^ 1 . 1 ^* '"nifnot 31 
35eterno: sed non in quolibet instanti vel qualibet parte at every instant 

. . , . . of tliat time 

tempons; srcut omne quod est, est m magno srtu a threefoid 
mundi; et nulla tamen eius parte est omne quod est. proot of this. 
Et possunt esse ad hoc 3* evidencie. 

Primo, quia sequitur ex opposito quod omne [quod] T - ^i a | e I e s r . ls ' 
40 est, illud semper est, quia in instanti quod est presens, 



5. locazphica B. 14.. zitfto pro et in isto B. 39. quod deest B. 



174 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

ut communitur exponitur. Si A instans aliquando est, 

et non est aliquod quando quin in illo A est, tunc A 

it follows tliat semper est. Et per idem, omne quod erit, erit semper, 

always future, et omne quod fuit fuit semper, quia per omne tempus 

and the past et omne instans. Et per consequens, omne tale foret 5 

ahvays past. . . 

sempiternum, quia a tempore per quod deus duravit 

capit eius quandalitatem. Pari enim evidencia qua con- 

ceditur quod quidlibet durat per omne tempus, conce- 

dendum est et [quod] quodlibet futurum durabit per omne 

tempus; ut patet ex dictis. Sequitur enim: tunc erit ita 10 

qnod hoc durat per omne tempus; ergo, hoc tunc durabit per 

It is too strict omne tempus. Sed ex alio latere negant quod deus vel 

interprctation aliquid semper erit vel semper est, quia solum per 

Gocfiwl^av nisrans > se d multa fuerunt et erunt semper: que omnia 

because ' cum consequentibus sunt nimis literalia. Et probacioi? 

only in one omnium istorum pendet super isto quod, si aliquando 

fof etenlitv) er ** °i uo d ^ oc sem P er e st, aliquando erit ita quod deus 

GodV scit quod hoc semper est ; et cum deus I nichil potest BiSq 11 
knowledge , , . , , 

of everything uesinere scire, deus semper sciet quod hoc semper est ; 

,S ?herefore and et P er consea , uens semper erit verum quod hoc est 20 
whatever is, semper. Et ita hoc semper erit. Concedendum est ergo 

1 S *1 1 VV 3\'S 1S • • . 

the object of probabiliter quod nichil semper est, nisi id quod est 
^Yet^we^inav 6 ^ n omni tempore, utputa tale quod semper fuit et 
grant that semper erit; sicud mundus et alia sempiterna que in- 
nothine is 01111 • 

always except ceperunt esse. Sed deus ultra hoc est eternus, quia eius 25 

tTme or exists demonstracio est supra tempus. Ideo est prius tem- 

above all time. pore. 

SO sa e ^God S ^ 1 - S1C intelligentii sunt auctores qui concedunt quod 
couid liave deus prius potuit produxisse mundum, sed ipse non 

created the .... , . , , . „ 

world before potuit prius fuisse productus. Deus enim habet m eter- .10 
the^worMcould mtatc P osse a ^ producendum mundum; sed mundus 
not have been non potest esse vel fuisse. Et ita est de omnibus si- 

created bcfore. . ... . , .. , . 

miiibus. Idem ergo est dicere quod hoc semper ent 

et hoc erit semper } cum adverbium sit adiectum, nisi 

in illo tempore. 35 

i!' etenia/time 1 2 ° con fi rmat ur per hoc quod aliter negandum esset 

we must denv tempus esse ; ut superius tactum est, quod nemo con- 

saying that it c i p i t ; et quod tempus componitur ex partibus que non 

is made up of sunr eo q UOtl componi ex aliquibus est causari ab illis; 

parts that arc i r ? 

not. et pcr consequcns omne componcns est, sicud omne 40 

causare presupponit esse. Nullum ergo tempus habet 



a\f\ B. ■/. quod deest B. J4. adic"" B. 



CAr. X. LOGICA. 175 

eius magnitudinem a partibus que non sunt; quia tunc 

magnitudo illa non esset, et per consequens tempus 

illud non esset magnum. Sed sicut tempus in nullo For at no 

... , u 1*11 single instant 

mstanti haberet partes, vel saltem solum lllas que con- wouid time 

5 tinuarentur ad illud instans, vel haberent illud instans nav . c exi . stin s 

eis intrinsecum, sic correspondenter tempus pro nullo nothing wouid 

. e 1 i-* 1 i- be at anv single 

etus tnstanti foret magnum; vel aliter solum pro medio instant. 

eius instanti haberet medietates, et solum posset habere 

duas quartas; et sic de aliis partibus aliquotis. Et solum 

loquando iste partes non possunt esse, tunc sine dubio 
omne tempus maneret continue indivisibile, nunc magis, 
nunc 2 m quod essent partes vel non essent partes a 
quibus caperet eius quantitatem. 

Conceditur ergo quod omne tempus est divisibile, Thus ajl time 

i5et habet omnes eius partes, sed non simul propric; into parts, but 

quia non pro eodem instanti, sed in magno tempore n " c "^ xi °j x ^nd 

eterno, et sic alias prius et alias posterius. Nichil tamen nothing of 

, , , m ..... time is all at 

habemus de tempore 2 m se totum simul, nisi mstans. nce, save the 

Unde necessario omne tempus est eque celeriter in I{ f^fo^"^^ 

20 corrumpi sicut in senerari. Nec potest esse, nisi ita time vanishes 

• nsfisttisit 

velociter corrumpetur et generaretur 2 m partes, sicud comes into 

posset aliquod tempus corrumpi. Nec sequitur per locum existence. 
a simili quod sicud ponam esse de rebus permanentibus, 
cuius non est possibile dare causam ponendo tunc esse 

25 rem absolutam que ponam per se esse. Patet igitur We cannot, 

. . thcrcforc 

quod non contingit bene examinatum vere loqut tn affirm anyth'ing 

materia de tempore, diffiniendo tempus vel continui- ^"^^out" 16 

tatem, temporis prioritatem et alietatem, et ceteras pro- positing its 

. , , . • ... , composition 

pnetates accidentales tempons et tnstantis, nisi ponendo out of 

3otempus componi ex non quantis, et ampliando hoc '"n^ants' 6 

verbum modo quo dictum. Quomodo, queso, aliud extending the 

^ . . . . . sense oi the 

foret ante vel post aliquod tempus vel tnstans, vel mter verD ls _ 

instancia, vel unum instans prius reliquo, si semper 

necessarium est nullum instans esse cum reliquo? 

35 Semper enim sciretur sic non esse. 

3 contirmatur illud de fundamentali significacione m. This can be 

vocabuli. Nam secundum precipuos hoc verbum rectum, pr b y ve t ? ]e b ve ' r d v es 

est, sienificat mere substanciam, sicut pronomina, quia signification of 

. . , . , • ii- the word. 

B 160" signtficat esse | , quod est essencia, non quomodo ali- Est is the 
4oquam proprietatem accidentalem vel differenciam spe- ve rb, b ligSifyfn g 

cificam a qua res caperet suam quantitatem, sicud essence, and 

1 * not accident ; 

11 nc B. 12. nc B; ib. essentt B. 17. alTB. 23. pom B. 

25 pom, B. 



176 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

thus it does not faciunt omnia, non transcendencia; nec connotant de 

connotc time by ,. , , , ,. . , 

itself. If it did, se ahquod tempus, sicud verba adtecttva; quia deus 
God 111 etenuty tunc non sc j ret se esse } n eternitate suhducto tempore, 

woulu not * 

know himself quod est impossibile cum in eternitate sit esse vel fuisse 

there would be vel fore, cum eternitas sit 'Mnterminabilis vite possessio 5 

thcrc : no ldea tota s i mu p\ jr t hinc, secundum grammaticos, hoc ver- 

ot time. ' o 

Est, thcrefore, bum est significat pure presens tempus, sine successionc 
stands for the D _ _ , , „• • -c 

present, connotata, et est verbum substantivum, non signtficans 

without any principaliter accidens adiciendum subiecto, sicud talia 

addition, as in , /••/-■ 

adiective verbs, verba, currere, movere, Jieri. Lurrere enim est motus 10 
adiectus esse rei, et ita sunt quantificari, qualificari, 
referre, agere, pati, ubilitari, temporaliter durare, poni 
et habere. Ista enim sunt novem genera accidencium 
adiecta substancie, que est esse vel essencia rei: ideo 
vocantur verba adiectiva. Et hoc verbum esse subiectum i5 
substantivum non predicatum in quod vel in quale, 
and signifies modo quo termini connotantes qualitatem rei, sed 
mcrely mere dicens primam questionem de subiecto, quod est 

existence, not h ~ . ' ~ 

genus nor et non quid est aut quale est. Et ideo ens non est 

species. ,. . ... 

genus ; cum omne genus dtctt quiditatem presupponentem 20 
questionem, Si est, vel esse rei cuius quiditas queritur. 
Bcing thereforc p atet er g;o, cum hoc verbum, esse, sit causa indiffe- 

indiltcrcnt to ° ' ' . . . . 

time, Est rens ad tempus connotandum, principaliter significat 
etfrnity! eternitatem, quod libere potest homo uti ipso ad quod- 

and, though j| Det tempus indifferenter connotandum. Et si obicias 25 

used by ' 

grammarians in quod gramatici determinant ipsum ad tempus presens 

the present, tJ ... . ,,• , j-rr 

connotandum, dicitur sine dubto quod mdinerens est 
it is indiilerent a j omne tempus connotandum secundum gramaticam; 

to all time, and h t ° . . ' 

can be thus quia posito quod semper fuisset ista proposicio: Tem- 

applicd to any ' c . , . • „ „ 

permanent P li s est, semper futsset vera; et hoc verum est continue 3o 

truth. connotasset omne tempus, cum non caderet a sua conno- 

it does not tacione, propter lapsum temporis. Unde et hoc nomen 

we say that tempus presens omne tempus significat. Et ex istis patet 

something is, q UO j non S equitur, A est, ieitur in hoc instanti; sicud 
that 11 inust be * n . . ? . . 

at this instant. non sequitur Sor currit, igitur Sor currit in hoc in- 35 

stanti vel in ista parte temporis. Nec sequitur cum 

medio ponente hoc instans vel istam partem temporis 



14. io' B. 16. fubm fbm B. 17. t'ino B. 19. quid non B. 

2J. significat principaliter significat B. 3i. ouoiafl^ B. 

5. This definition is a famous onc, given by Roetius (De 
Consolationc Philosophica, 1. III. prosa 2. near the beginning), 
and generally adoptcd by Scholastics. 



CAP. X LOGICA. 177 

esse. Et isto modo intelligendi sunt sancti qui dicunt Aii ihings are 
deo omnia esse presencia in eternitate, quia, ut dicunt, ;„' Iternity ; the 
temnus adiacet eternitati secundum se totum, ac si wlloIe ot time 

\ . . bemg a sort of 

qualitas mundi adiaceret deo qui faceret se esse ad om- accident of 
5 nem eius punctum. Nec dubium quin conceptus sic lo- 
quencium sit verus, quamvis quandoque videbatur 
michi extraneus. 

Sed contra illud argumentatur. Videtur enim primo Objections: 
quod omnia instancia possibilia sunt simul, quia in hoc 'instants are 6 
10 maeno temnore eterno. Et per consequens omne quod . sl . multaneous ' , 

. ' . . . . . * bemg ln eternal 

tuit vel erit est. Et sic nichil potest incipere vel desi- time; ali that 
nere esse. Et per consequens, nichil potest corrumpi is; S nothing can 
vel moveri, et sic omnia sunt eterna, quia intransmu- be g in >, or end > 

..... . °<" change. 

tabiha. Si enim Sors potest transmutari, ipse potest 

i5esse ubi, quantus, vel qualis non est. 

Videtur 2 quod omne quod eveniet necessario eveniet; 2. Whatever 

quod si erit, est; et si est, determinatum est ipsum happens' 

esse; et per consequens necessario est vel fuit quo ad necessanly. 
, . n For what will 

deum. Ergo est tam determinatum hoc esse, quam beis; what is,is 

1 . , . . determined to 

20 determinatum ent unquam hoc esse; et sic mors cuius- be as 
cunque viventis est cum eius vita; nichil ereo reliquo nccessarily now 

R /• b . 1 ' t> M asitever will be. 

b 100 cercms | q UO ac j deum. 

Videtur 3° quod omnes contradictorie veritates simul }■ •£■'' 

^ . . . contradictory 

sunt; ut puta esse et non esse Sortis simul sunt. Si truths exist at 

2? enim mors rei est, tunc non esse eius est; et si vita a ny hfdTviduaPs 

eius est, tunc esse eius est. Cum ergo omnis mors vel bein S an . d hls 
. . ° not-being 

vita que tuit ; est, vel erit, est, sequitur quod omnes coexist; so do 

contradictorie veritates sunt. Et sic de contrarie, priva- L ' & c . *"' ' 

tive, et relative oppositis. 

3o Ad primum dicitur quod conclusio non sequitur; Answers. 
• -u-i- • 1 -i •!• • 1. It does not 

nec sequitur omnia possibiha simul esse possibdia tnter f iiow that all 
se, quia multa sunt possibilia que nec erunt nec fue- possibies 

^ . . 'T>" e possible 

runt nec sunt. Ymmo, quamvis omnia preterita et fu- together, for 

t • 1 j manv vvill 

tura sunt, non tamen tempore simul sunt; sed unum never exist. 
35 est in tempore suo, et aliud in tempore suo. Nam ad As to past 

r . ' l . . and tuture 

esse simul in tempore, requiritur esse in eodem instanti things, they 

d, iii- exist each m 

secundum se tota, vel secundum aliqua their right time. 

ex quibus sequitur ipsa esse pro eadem mensura tem- Simultaneity 

/ ~ ' * requires two 

poris. Sicud ergo non sequitur: Ista sunt in magno things 

j , , • • r . . to be at the 

40 mnnao et sunt simnl loco; lta non sequitur: Ista snnt S ame instant 

in magno tempore; igitar, sitnt simnl tempore; sed an t Q gther Iy 



4. qs B. u. n 1 B. 

12 



178 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

As two things requiritur instans mensurarc illa que sunt simul vel 2 m 
in thc woi M . ... ., .... 

are not suas essencias, ut contingit de motibus subitis, vel se- 
llK samTVicc'' C cunaum sua accidencia, ut contingit de modis essendi, 
accidentibus instantaneis, quibus sunt omnes res tem- 
porales. Sicud ergo non oportet res esse simul loco, 5 
quamvis relaciones earum sint simul, sic non oportet 
res esse simul tempore; et sic pretericiones aut futu- 

so tiicy are not riciones earum sunt simul, sed oportet unam vel par- 
simultaneous, • , .... 

bccause thcy tem eius esse per locum per quem est aliud vel pars 

b0 ''time St '" ems " ^nde Aristoteles concedit ultima contiguorum esse 10 

Sameness of per eumdem situm indivisibilem. Quandoque autem 

smmnaneiiy locuntur philosophi largius de simul, tam tempore quam 

'bc ^m'derstni')j l° co - Conceditur ergo a quibusdam quod omne tempus 

in a wider vel instans quod potest esse est, quia in magno tem- 

the above. P ore e terno, sed non omnis substancia que potest essei5 

.j v !' ll Vi . est, quia creditur quod multe substancie possunt esse 
possible thmps J * ' 

are neithcr past, que non fuerunt vel erunt. Et creditur quod alius mun- 
futii'ix^'ior'11'icv c,us non potest esse; sed de hoc viderit philosophus. 
Wh"it"wc C 'l b n'' ^ * ta conceL i' tul " quod omne quod fuit vel erit, est. 
is the Verumtamen, quando superius negata sunt talia, hoc 20 

simultancitv of , • . , r. , . 

aii thinfis iii thc erit au lstum sensum quod iiunt m eodem mstanti. 
samc mstant Ulterius dico quod non sequitur ex isto quod nichil 

We alsn tor thc . . * . n ^ 

same reason, potest mcipere vel desinere esse ; sed pocius sequitur 
nothfng can °PP° s itum ; et cum omnis incepcio vel desinicio quc 
begin or cease fuit vel erit est, quia in rnaeno tempore eterno, ib 

to bc. ... . . . ° r 

Everything is queiibet tamen in instanti suo, una prius et aha poste- 
^ccording to r ' us - Quamvis enim omnia instancia possibilia sunt, 

the ordcr of non tamen simul, sed sunt deo presencia, et ita prc- 
its being, . ... . 

and as only the sencia, et tamen unum aho pnus aut postenus, secun- 

is^properryln L,um eie S antlss > mum ordinem. Nec cx hoc sequitur 3o 
eternity, it quidlibet essc eternum, sed nichil novum ; sed pocius 

follows that all . _, ' . , '.. r . 

things havc oppositum. Quamvis enim omne bonum sit tn cterni- 

'!',', V ,iMr, m ,!n'H S tate ; nichil tamen formaliter est in eternitate nisi eter- 

num. Novissimum ergo tempore est illud quod est post 

omne aliud in temporc. Et sic non repugnant sed con- 35 

secuntur se in deo primum et novissimum ; non tamen 

est recens aut senex. 

Somc asscrt Et dicitur a quibusdam quod non est dare simi- 
that there is no .. . . , . . 

■lastofall Iiter novissimam vel ultimam creaturam singularem, 

Cr t |iereTs'an Or S ' CIK ' cst e,are [primam], quia post omne instans vel 40 

10. 9tigror-c B. iS. uidei't li. 21. ctad B; fb. fuit B. 35. rpugt I?. 
38. Kr I',; ib. fim r B. 40. f d e da'e B ; ib. primam deest B; prius pro 

posl B. 



CAP. X. LOGIGA. 179 

creaturam erit instans et alia creatura ; quemlibet tamen endless 

. . i 1 . succession, 

eternum a parte post potest dici novissimum quo ad yet every 

11 .,- ■ 1 . creature can be 

tempus, quamvis in nullo mstanti. Ahquid vero est C alled last 

novissimum quo ad hoc instans, ut res que in ipso at , ne . raomc , nt 
.... ■* ,. . . . n ' it begins to be, 

:> mcipit esse; ahqua est novissima dies quo ad tempus 

qeneracionis et corrupcionis; ut dies finalis iudicii. Sed and the Last 

. . . 1 • • ' >av is tne cn< * 

B iGi" simihter novissimum est solus deus, non sic quod sit of generation 
c ■ j- i-i 1 ji_i 1 and corruption. 

lnienor 111 ordine quam ahud, vel quod habeat esse vel Goc t j s a]so tne 
perfeccionem accidentalem sicud partes mundi innovan- . last > !• e - j n . 

1 . ... time, since His 

iotur, sed, considerata quacunque novitate, mvenietur existence 

1. 'ii i- • 1 extends beyond 

ultra et extra lllam ahquam novitatem, non secundum al | f uture time. 

substanciam vel accidens absolutum, sed respectivum, 

cum causat omne in deo positum. Creatum est ergo 

secundum novas habitudines relativas, que vocantur 

i5 esse accidentalia a quibusdam. 

Ad 2 m dicitur quod conclusio bene concepta est 2. We admit 
1 , T. , 1 i- . the conclusion, 

concedenda. Fro quo notandum quod ahquod est ne- ,f p r0 perly 

cessarium absolute et aliquod ex supposicione. Abso- explained. 

^ rr . Tliere are two 

lute necessanum est, quod non potest non esse, sive necessities: 

20 sit prima veritas, sive veritas creata sine qua deus non necesslty, such 

potest esse, ut sunt j a et duo esse quinque, dyametrum as 3 + 2 = 5 > 

quadrati sensibilis non esse cometram sue coste. Neces- diagonal a»d 

sarium ex supposicione est verum pro aliquo tempore 'Jquare are 

habens causam ex quo sequitur illud esse. Et non dicit mcommen- 

. . surable, 

2? quod illud sit semper; et sic omne verum contingens or hypothetical 

i« • j j> •*. 1 .. necessity, that 

est necessanum, quia si ahquid tuit vel ent, tunc est is tr ue at a 

verum in maeno tempore vel eternitate. Et si illud est, " rtain time - 

r ' dod has an 

tunc deus habet unam volicionem eternam respectu eternal will 

•ii" 1 • ^-u-r •» -11 j concerninc all 

llhus vel sut convertibihs, ex qua sequitur lllud esse; thingsf 

3o ut si Anticristus peccabit, deus eternaliter voluit quod 

peccabit, vel quod peccatum suum punietur; et isto 

modo volicio dei eterna est causa futuricionis pene. 

Ideo, pari evidencia qua passivum comburiter de Everything is 
■ . ,• i- ,• j- necessary by 

necessitate naturah causata ex apphcacione calidi, se- t | ie et r cct f tne 
33 quitur omnem effectum esse necessitate supernaturali . l \ irst Causc 

t . ..*.-. wnich produces 

ex causacione cause eterne formaliter inferentis. Sequi- it. 

tur enim determinate verum est necessarium, omne verum 1S determinately 

est determinate verum, ergo omne verum est necessarium. true, and 

' . p _ theretore 

Maior patet ex hoc, quia omne determinate verum est necessary; 

40 necessarium esse vel fuisse: ut patet de qualibet vera 



cv ^ 



11. a'qua no viten ' B. i3. catu B. 20. cata B. 22. quadralu B; 

ib. cometar-f B. 22-23. Nctriu B. 26. nctriu B. 40. v'a B. 

12* 



180 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

logica illius materie; et, si aliquid fuit vel erit, tunc 

ipsum est, iuxta illam viam. Ergo, si aliquid est deter- 

minate verum, necesse est ipsum esse, et per conse- 

quens est necessarium. Et minor argumenti patet ex 

hoc quod omne quod necesse est esse vel fuisse verum, 5 

est determinate verum ; sed omne verum est huiusmodi. 

for every truth p ro batur ner deduccionem ad imnossibile, caniendo 
must be ' , 

necessary, if wc quod non est necesse esse vel fuisse qnod Anticnstus erit, 
it H to y b S e U mdeed cum noc q u °d 'P se erit - Si Anticristus erit, tunc verum 
true. es t quod ipse est, et fuit, eo quod verum erit ipsum 10 

esse et fuisse. Et omne quod erit est; et si est vel fuit, 
necesse est ipsum esse, ut proximo deductum est: ergo, 
si erit, necesse est ipsum esse. Et patet quod si est, ne- 
This is true for cesse est eternaliter fuisse quod ipse erit. Et idem est 
tver\iti\nl argumentum de quolibet signando; quia si aliquod ensi5 
erit, tunc per tempus futurum est verum et necessarium 
quod fuit; et per consequens pro eadem mensura est 
necessarium quod per tempus eternum illud fuit futu- 
rum. Et per consequens per illud tempus necessario 
est futurum. 20 

Hypothetical Omnia autem necessaria ex supposicione in hoc con- 

neccssitv • • 

impiies that the veniunt quod necesse est illa pro aliqua mensura esse. 

rist^at^some ^cd noc tripliciter variatur. Nam aliquod tale necesse 

period or other. e st esse eternum a parte ante et a parte post, ut deum 

But we have ..... l t • • » , 

three sorts: velle Anticristum esse, et Anttcrtstum jore vel esse pro- 20 
eternal°truths ductum ; quorum utrumque reciproce causat reliquum: 
as God's decree primum, ut forma exemplaris, et 2 m ut materia. Nec 

that Antichrist r . r .' .. 

should exist, est mconveniens, sed necessanum, ahqua reciproce cau- 

•oduction- sare m diverso genere causandi. Tales ergo veritates sunt 

and these are supra omne tempus | ut futuriciones, pretericiones, dis-BiGi 

above _alMime. i un cciones, et noticie dei. Et tamen contingentissimum 

existence is est illud esse, cum potest non esse, sed non incipere 

contingent. vel desinere esse. Aliquid eciam tale necesse semper 

2 fo^r ever 6X1St esse: ut mundum et partes eius. Et aliquod necesse est 

3. others for a esse non semper; et hoc tripliciter; et sic per omne 35 
lonaer or . . ..... . . 

shorter period. tempus aut mstans ln quo mstanti desinit esse, vel 111 

omni tempore post instans sui inposicionis; ut patet 

de istis; hoc modo et hoc instans est preteritum, est 

futurum, vel 3 quod incipiat vel desinat esse simul ut 



7. p* twice B. 8. q, twice B. 9. cu h c twice B. 24. app_ v ' B; 
ib. app* B. 3o. ut B. 3i. noti e B. 3g esse que simul B. 



CAP. X. LOGICA. l8l 

rcs subite sine successione, ut res temporales que in- 

cluduntur. 

Ex istis patet quod nichil est [in]determinate verum, There is no 

quia omne contineens vel est determinatum a deo, vel siich thing as 
t ° . lndetermmate 

5 convertitur cum determinato a deo. Nec repugnat ne- truth. 

• ■ ..• Hypothetical 

cessarium ex supposicione esse contingens, cum con- necessity is by 

tineens sit illud quod pro aliqua mensura non est no means 
o . . contrarv to 

modo. Non sequitur: pro ista mensura hoc non est ; contingency. 

igitur, hoc non est; quia inpossibile est aliquid quod erit r/jiWs «of o"/ 

i° vel fuit simnliciter non esse. Quondam tamen putassem sic a tllin S tnat 

1 . . • r was or tnat 1S 

dicentem insanire, quia mentes mvenum mfecte, et cor- to be. 
poralium fantasmatum mutabilitate plene, non conci- thatthls^opimon 
niunt prioritatem et coexistenciam eternitatis cum tem- was madness, 

l t for I did not 

pore. Et hoc facit philosophum mundum ponere coe- understand it. 

i5ternum deo, et loqui multa impossibilia. Nec sic est howevT° S be 

loquendum, nisi homo fuerit magis exercitatus in posi- we >i trained 

cione. Error enim huius logice facit multos errare in using this 

materia de necessitate futurorum. Putant enim aliqui ^^%r° r 

quod omne futurum est absolute necessarium, forte thinking that 
n . . ,. , , . all future 

2opropter prescienciam, preordmacionem vel determina- things are 

cionem dei. Sed hoc non sequitur, cum semper potest necTssary! 
esse, ut dicitur, quod deus non sic scivit; et tam con- But it does not 

' n , . . tollow. 

tingens est mundum non esse vel non ruisse, quam con- 
tingens est animam istam non fore, demonstrando 

2? quamcunque animam producendam, quia potest deus 
(sicud quondam potuit) non producere vel produxisse 
istum mundum. Sed summe libere potuit hoc in eter- 
nitate. Ergo adhuc sic hoc potest. Verum non est pos- 
sibile quod posse dei pro aliquo instanti dependat, quia 

3o tunc dependeret ab aliquo extrinseco. Et ex hoc patet 
quod tam necessarium est deum revelasse vel scivisse 
quodcunque contingens futurum, quam necessarium est 
me fuisse. Ideo falsum est quod Cristus potuit mentiri Christcould 

,. . . , not he, but He 

vel dectpi, sed bene potest non dixisse, vel secundum m ight not have 

35 humanitatem non fuisse. Ideo necessitas ex supposicione ^^"'x^ted 01 

non excludit contineenciam ad utrumlibet; et per con- The free will 
. ° , - •■ i ot man is thus 

sequens non tolht hbertatem arbitrn nec casum vel S aved; chance 

fortunam quo ad causam secundam, sed quo ad deum. a, Jh e ^£on? r 

Et sic errando putamus ex magna ignorancia quod causes, not for 

r . ° God ; but we, 

40 futura sunt indeterminata. being i^norant, 

think that the 

future is 
nndetermincd. 



3. determinate B. 14. phus B. 37. cam B. 38. cam B. 



l82 JOHANNIS WYCI.IF CAP. X. 

Therearemany Conceditur tamen quod multa deus prescit que non 
foreknown preordinat, ut peccata; et multa prescit que preordinat 

and fore- et predeterminat. Et tamen iam vel nunc notest esse 
ordamed, and r . ' 

manv tbat are quod nec nunc prescit, nec ahquando hoc prescivit, 

°a" d there^mav' cum a ^ ei sciencia sequitur illud scitum; quia ista 5 
bc things that sc i e ncia dicit relacionem dei ad coexistenciam sciti. 

Ood docs not ..... 

foreknow; verumtamen quidquid deus prescit ; necessarmm est 

He^foreknows illud esse pro aliquo tempore, et per consequens in 

must exist tempore eterno est illud necessarium ex 'sunposicione. 

hvpotheticallv r . . ...... . Ir 

at"some part orNam | si deus prescit ahquid, lpsum erit. Et cum clau- B 162" 
0t 1CI time e ^ erna «Jit contradiccionem aliquid eternaliter esse futurum, 

and as it is distinewendo futurum contra presens, patet quod pro 
mipossible that D . . r ... . , n . * 

anything should ahqua parte tempons eterni est illud lapsum rn pre- 
the ^futur^e/trifs teritum, et per consequens pro illa parte temporis eterni 
thmgforeknown necesse est \\\ uc \ f u isse. Et cum necessario omne quod i5 

will at a certain . n 

time become fuit est in tempore eterno, patet quod necesse est 

past - illud esse. 

This is why Et isto modo intelligendi sunt patres nostri, qui 

say^thal God dixerunt quod si deus quidquam prescit, necessarium 

necessarily es t jpsum sic prescire, et illud esse, quia deo sunt 20 
iorcknows tbat . r . r ,-,,,,- 

which is omma presencia. Sed constat quod nlud dictum cum 

thfnes^eing e ' us sentencia est valde remotum a sentencia que con- 

present to Him; cedit quod absolute necessarium est deum prescivisse 
thcy do not , , „. . ,,, •, 

speak of hoc ruturum. Et si quentur quomodo debet exponi hec 

necessity. proposicio, necessariwn est me esse, dicitur quod altero 25 
My existence is istorum modorum probari potest: necessarium ex stip- 

necessary, . . r r r 

means that it is posicwne est me esse, ergo necessarium est me esse. Et 
iyp0t S o etlCa y antecedens sequitur: hec est una veritas eterna ex qita 

or that it sequitur me esse: erso antecedens respectu talis. Vel 
necessarily M . . ° , . . 

foiiows from potest sic exponi : ego sum, et legi vel 111 potencia dei m 

1 ^an^eternal ° ordinate repugnat me non esse; ergo necessarium ex sup- 
truth; posicione est me esse. Nec sequitur: Ego sum et hoc 

or tliat, I bcins, . • .,, • 

it is against thc instans est : ergo, ego sum in illo, quta tunc quodhbet 

°of'God that I semper esset. Nec sequitur: aliquando non sum: ergo, 
should not bc. non sunu N e c sequitur, Sum in instanti presenti; ergo, 35 
sum nunc, cum nunc sit adverbium singulare. Nec se- 
quitur: deus nescit hoc in B instanti quod est presens: 
igitur, nescit hoc, cum necessario scit omnia presencia, 
preterita, et futura cum singulari sciencia absoluta. 



b. i a cu pro cum B; ib. fciam B. 10. Nam | nam Li. 11. fuisseesscB. 
i3. after etcrni ; est illud lapsum in prcteritum underlinedB. 3i. r'pugnatH. 



CAP. X. LOGICA. 183 

Et si queratur quando neccssc cst talem futuricionem Whcn musi 

esse, dicitur quod quandocunque aliquod est, necesse being ex u j£? 

est illud esse, ut dicit Aristoteles. Et ita, si ens est, whcn x jL does 

deus scit necessario illud esse, ut in hoc instanti erit ; and fhat instant 

5 in quocunque eciam in quo est ipsum instans, necesse 'to Godl" 

est illud esse. Et sic in hoc privilegiatur scire dei re- b . v 

1 a unchangeable 

spectu sciti extrinseci ultra scire nostrum; quia sciencia knowledge, far 

sua est inmutabilis. Nam claudit contradiccionem ipsum suP ours! ' 

esse, nisi sciat illud esse. Ideo non expectat alteracionem 

iosui, ut quidquam adiscat. Nec dicit scire suum habitum His tnowledge 

in inso, sed relacionem, scilicet coexistenciam scientis signifies merely 

" ' ... . the coexistence 

ad scitum. Ideo est altenus racioms quam scire nostrum. of the knower 

Et hinc est quod homo potest privari a presciencia, quia a \ m e n may"' 
de potencia absoluta potest fieri non prescitus, postquam foreknow and 

' ... . . . j . thcn cease lo 

1 5 fuerit prescitus, sine variacione pari sciti. Sed non sic foreknow a 
deus; quia si prescit quidquam, illa presciencia est any^chlnge^n 
eterna, cum non potuit incipere prescire. Nec videtur lllc object; not 

' r . so God. 

quod potest desinere prescire. Ideo non potest de non His fore- 
prescito fieri prescitus, sicut nec de sciente veritatem clernal^and 

2oaliquam, fieri eius non sciens. Possibile tamen est quod therefore a 
~ ' . . . . foreknown 

deus sit cuiuscunque ventatis corruptibihs non scius. cannot become 

Vel nescius erit; veritatem quam semper scit esse non "Yet^God^can 

scit esse semper, cum scit eam aliquando non esse. Et know a 

r ' \ . changcable 

per illa considerata patet responsio ad 2 m , quia non truth not 

10 exist at a 
"Seqmtur. _ givcn timc. 

Ad 3 111 dicitur quod non sequitur Mors mea est in 3. That my life 

tempore quo vita mea est ; et sic quando vel dum vita^^^^ 1 

mea est : ergo, est simul temporaliter cum vita mea; the same 

' ° .' , , , t- • eternal time 

quia, sicud dictum est quod ad hoc quod ahqua sint does not provc 

3o S imul tempore, requiritur quod sint pro eodem instanti simukaneJlIs; 

vel inmediata; sed ad hoc quod aliqua sint simul in for wc have 
. ' . * ^ . . already stated 

loco, requintur quod tpsa vel ahqua eorum smt m that this 

Bib2 b eodem situ indivisibili, vel inmediata. | Unde, quamvis C0 ^J" n '" ; ,t 

eius partes temporis sunt, non tamen sic simul sunt. . the same 

r . . . . ■ ... . , instant, as it is 

33 Nec est possibile ahcuius successivi eius partes simul requisite, that 

esse; ut tempus a principio mundi usque nunc habet gi, 1 ^ cUexist, 

partem currentem a principio mundi usque ad nativi- or touch each 
r . . .... . . other, to be 

tatem Cristt; et mter termtnos nhus partts et lpsum together in 

nunc sunt mille trecenti et 83 anni. Unde, sicud po- spacc 

40 nendo universalia, de levi pronuncciantur veritates quas 

particulares homines reprimerent intricate, sic indubie 

14. dep ata B. i5. p ri B. 21. scit B. 3o. mille fcenti ' S3 B. 

41. rpmit B. 



184 JOHANNIS WYCLIF . CAP. X. 

The doctrine of in illa materia de levi et plane pronuncciantur veri- 

much towards tates continentes successioncm ab illis quorum animus 

a clcar elevatur ad considerandum eternitatem supra tempus, 
comprebension . . r 1 ' 

of all these ubi ahquando solum ymaginantes sensibilia intricantur. 

Ymmo, ut communiter loquendo de successivis, pro- 5 

nuncciant nescii multas veritates ex quibus sequitur 

opinio supra dicta. 

A permanent Patet ergo quod, si aliquod temporaneum vel durans 

being that per tempus sit temporale, quod non oportet deficere 

exist 'during^a P ro omne mensura temporali qua est, tunc ipsum est 10 

certain space of permanens. Et si sit aliquod per tempus, oportet partes 

a successive succedere pro omni mensura temporali qua est illud 

^"ifh^time ; S successivum. Sed inter ista mediat subitum, cuius esse 

f n mensuratur instanti primo. Et si obicitur quod omnes 

mstantaneous x " 

being is partes temporis sunt, igitur in presenti instanti sunt ; 1 5 
the^firstinstant P atet quod omnes concedentes sic tempus esse, conce- 
ofits existence. d un t antecedens. Et patet michi quod consequencia non 

Time has all . . . ~ " 

its parts, but it valet pocius quam sequitur in suo convertibili : nna 

\\'\<1 t I ~\ t~l V\~\ O I 1 ■ jm 

one after pws temporis Jmt et alia pars temporis in eodem magno 

another. tempore eterno erit : ergo iste partes sunt in eodem in- 20 

stanti. Nec dubito quod repugnat aliquid esse in tem- 

pore eterno. vel esse prioritatem et posterioritatem tem- 

poris, nisi incedendo in viam veritatis predicamentalis. 

It is not true E t s i obicitur communis sentencia quod nichil habe- 

that \ve have ... " 

nothing of time mus de tempore nisi instans, patet quod illud vere non ib 

bnt one instant, . . • . M - • , , , ,. ,. 

for how can we potest intelligt ad verba. cum claudit contradiccionem 

haye an instant nos habere instans de tempore, nisi habeamus tempus 
without having . . " 

time? et quothbet partes eius. Ideo sic sane intelligitur: nichil 

Unlcss indeed , , ,„ . ..... 

this means that habemus de tempore quod stt pnmo m tpso nunc, 

we haye n j s j i ns tans; quod est verum, quia compositum ex duo- 3o 
nothtng of time , 1 ' ■ • 

that is voiv, bus vel 3 tMls aut quotlibet signatis instantibus non cst 
but one instant. • • L .,., 

primo in ipso nunc, cum quotlibet eius tnstancia sunt 

If two instants extra ipsum nunc. Ideo, ponendo tempus componi ex 

unite to make ■_ . „».•, , • , . 

up time, whv mstantibus, patet quod non est racio quare duo mstan- 

Tthc 1 PasV aiid c ^ a com P onenc i a tempus sunt, quin per idem omnia 35 
the Future? instancia preterita et futura sunt; et deus est in quo- 

At all these ,•, . • . , . , 

instants, <Jod is hmet lstorum lta certus de quocunque vero sicud est 

"tnith •°which y ^ e anc l uo: q n °d non esset, nisi ita certe esset quod- 
implies that libet verum, sicud est aliquod, et per consequens ita 

all of thcm aie , . , . , ... 

equally determinate, sed non tta stabihter. 40 

dcterminate and 
truc. 

9. tt perhaps crossed pff pro sit I'». 21. quia pro quod B. :>3. pfe"- 
dictas B. 3i. livf B. 35. f l1 qu' B. 



CAP. X. LOGICA. 185 

Conceditur igitur quod omncs veritates que unquam aii truths are, 
sunt vel erunt, sunt; sed non nunc. Et sic omnes op- u Jow* a "" 
nosiciones relative, contrarie et privative, sunt: sed non a " relations, 

1 ' r . . oppositions, 

nunc; ymmo m tempore eterno. Nec esset possibile and 

5 aliter esse relatam opposicionem inter prius tempore a c r on but^noTall 
et suum posterius ; nec inter duo contraria, cum albedo aren .°, w ; . 

r . . . tlns besides is 

in me et nigredo in Sorte non contrartantur. Nec mter self-evident, by 

privacionem et suum habitum, cum non possunt simul f opposition. 

esse; nec inter condradictoria, cum non possunt simul 

ioesse. Est ergo opposicio inter illa opposita in magno 

tempore eterno, de quo intelligitur quod si unum oppo- 

sitorum est, tunc reliquum est. Et libet vere loqui 

quod omne instans est aliquod istorum, demonstrando 

omnia instancia ; et aliquod istorum est nunc, et aliud 

15 1 63* non est nunc, | demonstrando omnia que sunt in magno 

tempore eterno. Non enim valet responsio que concedit YVe cannot 

quod prioritas temporalis inter A instans et B instans ,|,\. jnstant A 

est, et tamen sua extrema non sunt, quia sic prioritas ' s . bctoie B, jt 
' . . . . . . either A or B 

est sine postenontate, sicud nec postenontas cum prio- is non-existent ; 

t- c 3 1 ]j» for that would 

20 ritate. 1 unc autem rundaretur relacio, et dependeret j m p] v priority 
tantum ab uno extremo. Sic enim loquitur commu- without 

n . postenonty, 

nitas logicorum, concedens tstam horam pro eius me- and vice versa. 

,•-..-,, , j. . . •, Evcry relation 

dio mstanti habere duas medietates ex quibus compo- mus t depend 

nitur, ut ex partibus componentibus et concausantibus upon two 
' . . r r . . extremes, not 

25 ac continuatis ad hoc mstans; et tamen nle medietates one only. 
non sunt, cum hoc instans sit extrinsecum utrique ; s tn ' e commori 
earum. Certum est quod talia sunt impossibilia. Ideo doctrine ot 

logicians, 

relinquitur quod omnes partes temporis eterni sunt, et which is 

per consequens omnia que iste partes mensurant. impossib"le. 

3o Et si obicitur sic: qualitercunque erit, est ; sed neces- Objection: 

sarium erit Anticristum fuisse, ergo necessarium est pecessary for 

Anticristum fuisse, et sic de omni veritate: dicitur con- Antichrist to 

J l . . . . have come ; 

cedendo conclusionem, sicud patet in descripcione therefore it is 

Necessarii. Sed non sequitur, Necessarium est Anticristum n j m to have 

35 fuisse; ergo, non potest esse quin fuit. Hoc enim solum come; smce 
J . ' t> ' r 1 J _ _ whatwill bc, is. 

sequitur et de absolute necessario. Et ita, si ens ali- Here the 

j c -^ 1 » «. tvt solution rests 

quod ruit vel ent, tunc ipsum est; et econtra. Nec on , ne sense 
sequitur: mors mea est : ero-o, e»o non sum; et sic de already 

/J ... " . ' ° 7 . mentioned, ot 

aliis denominacionibus, que videntur inferre negacionem. hypothetical 
40 Ex quo videtur quod de nullo quod fuit vel erit con- We^must never 

cedendum est similiter quod illud non est, sed illud adnilt tl,at 

" anything past 

or "future does 



26. instanti (!) B. 3J. d,d,°» e B. 36. ct = erit? B. 



186 JOHANNIS WYCLIF . CAP. X. 

not exist non est tunc vel tunc vel modo. Sicud non sequitur: 
absolutely, but , . -, • . . . 

that it does A non est ll)l > er g° } tpsum non est ; sic tsta non sequi- 

not exist in a tur: \ tl0n est tunc : isitur. ipsum non est. Si ereo non 
certain part ot . ... " r . ° 

time. esse rei est ; tunc illa res non fuit vel erit. Unde talis 

proposicio eternaliter foret falsa : hoc non est (demon- 5 

strando rem que fuit vel erit). Nec quidquam tale 

scitur non esse. Bene tamen scitur aliquid non esse 

That 1 am not, nunc, vel tunc. Nunquam ergo fuit ita quod ego non 

aS t"ue Cr S sum. Opposicio igitur contradictoria non potest esse ex 

proposmon. parte rei, cum claudit contradiccionem unam veritatem 10 

contradictam succedere alteri, eo quod contradiccio 

tunc esset in re: omne quod fuit vel erit, est. Ideo 

oportet cavere de negativis sine determinacione. 

Another Et si obiciatur quod deus scit quidquam scivit, et 

"knmvs^nie to P er consequens scit me fuisse et me non fuisse, et itat5 

exist and not sc it contradiccionem, et cum non scit nisi quod est, 
to exist, so He . ' . ... ^ 

knows a sequitur quod contradiccio est: huic dicitur quod con- 

0Ontl 'so'a tlOn; sequencia non valet, sed antecedens concedendum est; 

contradiction quia omne quod '"ns scivit, fuit, et per consequens 

We replythat est, et ultra sequitui quod deus scit illud, sed non scit 20 

contradTction ^ mc * esse nunc - quamvis nunc scit illud esse. Sicud 

but not the enim tendit omne quod fuit vel erit esse in tempore 
existence ot a . l . l 

contradiction suo, sic scit omne tale esse, et altquando per conse- 

I too°"kno\v q uens scl1 illud esse. Ymmo sic scio ego diem iudicii 
many things esse. Et multa olim horum corrupta scio nunc esse in25 

tliat are not, to ,.,.,..., 

have bcen or to tempore suo, sed nichil scit llla esse nunc. Deus autem 

at theirMmc. nun q uam scivit me non esse, quamvis omnem creaturam 

pro aliqua mensura scivit non esse. 

It is urged that Sed si argumentatur ex hoc quod eadem sciencia 

Ood s ... . i . , 

knowicdge ot scit deus iore rem qua scit rem fuisse vel esse, quia 3o 

paS pVe f sent rC is and ^ em est sciens invariatum, et idem est scitum: ergo, 
absolutcly eadem est sciencia (Consequencia patet de homine, et 
tdentical; ■ j • 1 j t- • 

now identity in per consequens evidencius de deo. Et minor patet ex 

.ugJieTidemitv ^ oc ^ 110 ^ omne fuisse vel fore rei est eius esse, cum 
in the known". claudit contradiccionem fuisse vel fore rei existere, nisi 35 

eius esse sit ut conceditur): hic videtur michi | quod Bi63 b 
fuisse vel fore rei, cum sit sempiternum, et res illa 
But tbough the temporalis, valde ditfert ab esse rei. Negatur: cc hoc in- 

past and the P ... rr ... °. 

tuture inter the tert esse ret"; ergo est illud esse - ; quia tunc omnis 

existence of the 
thing, they are 
not that 
existeucc. ^ ^^ m 

1. tt ul tt B. 2. ita B. 7. scit' 15. 11. e°; ib. (/dicio B 

12. essent B. i.|. fcmt B. 22. t"d' B. 26. scit B. 36. cuius? B; 

ib. eefit ut o' B. 38. Ne r B. 



CAP. X. LOGICA. 187 

causa esset suum causatum. Sed de sciencia dei tripli- God's 

, , !• i- -. 1 • knowledgc can 

citer contingit loqui; vel formahter, ut dicit relacionem bc considered 

in deo, et sic est accidens sibi prius naturaliter, sed e ^J™f'^? a 

ponens scita; vel ut dicit habitum vel actum elicitum ; relation in God, 

r . .. .... io n v •_ which posits 

5 et sic non est sciencia essencie divine; vel o°, ut dicit the thing 

substanciam scientem, et sic manet necessario eadem or as^act, 

sciencia dei, non pocius variata propter variacionem 01- as implying 

, , , -11 the cognitivc 

rei, quam vanatur lux propter hoc quod llluminat subject, 

manum et post aliud succedens in eodem situ post and sensc h, the last 

tomanus absenciam. Et ita dicitur a sapientibus quod kno-wledge is no 

, , , • morc vaned bv 

eadem est hdes secundum substanciam credencium rei tlie variation of 
futuricionem, que est credencium eius presenciam vel *| h ° l •jf ( ^ y tl t ' 1 a e 
nretericionem, quia substancia hdei est de cuius futu- removiug of 

1 . . ,. * , . . . that which it 

ricio precedit, et esse subsequitur, et pretencio postrema. shincs upon. 

iSSicud eadem est substancia noti et visionis qua cog- be^i^f in the 

noscuntur membra malisna et antiqua ex tempore alte- cxistence of 

, " .. , • somcthin^, 

rata, et membra parva et tenella tempore precedencia. e j t her in the 
Accipiendo ergo fidem pro isto credito omnis credens past £ utuTe n tllc 
futuricionem rei vel eius pretericionem, credit esse rei 
20 in tempore eterno, quamvis non nunc. 

Et ulterius obicitur quod sicud ex dictis sequitur de It may bc said 

, , . . , ± ' • that lf what is 

hoc, erit vel fwt tunc est: sic econtra, si est, tunc erit future is, what 
et fuit; et per consequens hoc instans est, erit, et fuit ; ,s > p S s ^ u . t t hf s and 
quod nimis est confusivum dicere, cum tunc non esset would cause 

,.„ . . , _ • creat contusion 

2b differencia mter tempore verborum. Et consequencia anc j m j x up a u 
patet ex hoc quod, si aliquod instans est, tunc deus ^ e e ^ s t s n ' g 
in tempore futuro scit illud fuisse, et in eternitate scit in the future, 
illud fore. Et sequitur: deus scit hoc fuisse, igitur, hoc presen t a s past, 
erit, nam proposicio vera significat hoc fuisse, et ita 

3o est ; ergo quod hoc fuit. 

Hic dico quod videtur michi conclusionem esse I do not object 
, , , ,., , • • to this 

concedendam de quohbet quod est m parte tempons; conciusion so 

sed non sequitur formaliter de alio, cum esse sit P r i u s ta j n0 gg t t "£g rds 

naturaliter quam fore vel fuisse. Et ita conceditur omne that take up a 

^ J J . c , part of time, 

35 tempus presens esse pretentum et ruturum, sed non but the present 

resnectu eiusdem instantis. Unde in eternitate, esse non l*°°± P a , st ti 5 nd „ 

1 l tutiirc ieiati\eiy 

est formaliter fore vel fuisse; sed totum est ibi esse et to the same 

. , ,. . . , , instant: 

presencia erit. Hinc negant quidam quod deus pres- In eternity all 

cit vel scivit aliquid, et hinc 2 m grammaticos forte 1S fl 1 ' ? " 1 ' 
" ' u theie is no 

40 ista obliqua verba sunt, et tunc non realiter formantur future, no past. 
, , , , ... , . , , • Some deny 

ab hoc verbo sum, sed a talibus verbis fuo, juis, ero, God's ' 



and the tuture 
too. 



prescience 
secing all things 



8. q^ B. 16. magna B ; ib. xtpte b. 



188 JOHANNIS WYCLIF CAt\ X. 

as present ; and eris, que sunt adiectiva connotancia pretericionem et 
grammarians futuricionem in tempore, valde dispariter a verbo sub- 

point out that stantivo: ideo anmmentatur ab inferiore ad suum su- 
past and luturc . . ' ^, . . , 

comc from perius, dum sic argumentatur : hgo Jui vel ero; ergo, 
other verbs 

than esse. e g° sum - => 

The authors Unde nota quod auctores ponunt omne verum in 

Tnith is \n eternitate, cum sciencia dei terminata ad ipsum. Et, ut 

cternity, as the s j c es t omne verum eternum, est necessarium et ine- 
object ofDivine .,..„,,.. , , . • 

knowledge, but vitabtle. Sed altud esse habent contingencia m tempore. 

continlent Mud autem potest habere sanum sensum, videlicet quod 10 
exist otherwise \ n eternitate sunt raciones vdeales, que ponunt tales 

in time; . , . . 

which may res esse in tempore suo; et secundum pretenctonem 

mea etcrnal thC causalem, concedunt auctores illas vias racionaliter esse 

archetypes of res productas. Videtur tamen michi quod nichil est 

God, and that formaliter in eternitate, nisi quod est quodammodo i5 

"roduced ^in eternum, et ita futuricio et sciencia dei est in eterni- 

time according tate, et presencia sic est in tempore; et non sic sed 
to them. ,. . J . 

ahter m cternitate. 

It is objectcd £t ulterius videtur sequi quod album est nigrum, 
that white is ... 

black, and every vivum mortuum, et sic de quothbet oppositis, quia se- 20 

contrary every q LUtur: j l0C eS [ ririnn | et hoc est mortuum: igititr vi- 8164" 
A two-fold vum est mortuum. Et per idem album est non album; 
1. The et sic de quibuscunque oppositis. Hic dicitur dupli- 
conclusion is of c j ter p r i mo non sequitur conclusio nec valet argu- 

no more vaiuc * ° 

than the mentum factum pro eius probacione. Unde ; quando-25 
'\Vhen a cunque in una kathegorica affirmatur predicatum de 
predicate is su bi e cto, hoc semper est intellieendum pro eadem men- 

atlirmed ot a ' r o ... 

subject, it is sura duracionis; sed quandoque seorsum in diversis 
be affirmed as afiirmacionibus sic asseritur, hoc potest esse pro diver- 

existing s j s m ensuris. Ideo oportet capere in minori quod hoc 3o 
simultaneously ; r 1 *i 

not so when sit mortuum pro eadem mensura pro qua hoc est vivum. 
several Et tunc sequitur conclusio. Et per hoc tolluntur quot- 

affirmations. \\\^q^ deducciones in quibus concluditur oppositum dc 
/ lus man js * *■ r 

dead; thjs tnan opposito. Et per idem notandum est quod ahud sit 

to geta hoc esse album et nigrum de copulato extremo, quam- 35 
conciusion, v ; s aliouid sit hoc esse album, et illud idem sit hoc esse 

vou miist " 

suppose both nigrum. Ex istis patet quod repugnat scire hoc esse 
afhrmations ,, ^ • , , c ■. 

true at the »"" album aut non senem, etsi noc vel tLiit erit senex 

same mstant. vg i a lbum. Ex quo patet quod opposicio contraria vel 

privativa non infert oppositum contradictorium, nisi 40 



9. \\\ t)\v' B. 12. pticom B. i3. ronet' e B. 23—24. dr d'r B. 
34. scit B. 36. scit B; ib. scit B. 40. in fit (sic) B. 



CAP. X. LOGICA. 189 

cum limitacione ad eandem mensuram, ut sic argu- a thing may 
mentando: hoc est album, et nullum album est nigrum: biack, but the 

et igitur, hoc non est nigrum pro eadem mensura pro ™"^ hTits 
qua est album ; et ita de similibus est dicendum. being so at the 

x _ , .... , samc time. 

5 Ex lstis patet quod non repugnat aliquid moven ad xhis theory 

denominacionem quam ipsum [non] habet et a deno- cont °. a dj Ct ot tne 

minacione quam [habet,] sed non pro eadem mensura tem- idea of change; 

71 . L -' , ... 1 1 -ii on the contrarv, 

pons pro qua lpsum movetur ad nlam vel ab uia; ut it affirms " 

moveor ad sanitatem, et sum sanus illa sanitate, sed al f ^" '^emJnts. 

ionon pro eadem mensura temporis pro qua moveor ad 
illam, sed posteriori. Ideo ista posicio non destruit, sed 
ponit omnem motum cum suis terminis a quibus et ad 
quos. Nec esset aliter possibile motum specificari vel 
esse cum talibus terminis; semper tamen modificandi 

i5sunt termini infiniti, ut: non esse illius albi est vel fuit 
tunc vel tunc. 

Sed 2 probabiliter conceduntur omnes tales predi- \°2 *| °^ 1 " 

caciones oppositorum positivorum pro diversis mensuris, admit the 

. ,. . . . , M , ,. argument and 

sed non contradictorum; ut quod ceci viaent, clauai g rant fhat these 

20 ambulant, mortui resurgunt, etc. quia qui sunt huius- co ^j t slt h nt s n 

modi pro preterito sunt huiusmodi pro tempore futuro; different parts 
1 r , ,. r . r . , of time, so that 

et hoc potest esse ad ahum sensum sine miraculo, et t hey do not 
ita invenitur sequela scripturam loqui. Et ita sum contr r a di C t each 

triennis et senior quam triennis, et iunior quam trien- other. 

, * ,. . . . _ . I am three 

2? ms, sed non quam est alius qui est tnennis. hum enim ycars id, and 

senior quam triennis, quia pro hoc instanti. Et assu- tha _ ° n ^ __ d 

mitur sic: hoc instans intrinsecum terminat senium younger 

, . ,. , . than three ; 

meum, quod est maius quam aliquod senium trienne. t, ut not younger 

Et ita resolvenda sunt omnia talia in per se. ^"just^three' 

3o Sed ulterius areumentatur quod necessarium ante- years old. 

,. , . , ,.: . , Another 

cedit ad contingens ad utrumhbet; et per idem, ex objection: A 

contingenti sequitur impossibile. Sequitur enim ad ^m thl ^* el ' 

scire Anticristum fore. ipsum Anticristum esse; sed ante- follows from a 
, . . . necessarv truth : 

cedens est necessanum, cum sit ventas eterna que non which is 

35 potest incipere vel corrumpi. Et per consequens, vel p or i n s[ ance 

est falsum vel contineens ad utrumlibet de presenti. Et God's 

. , ° . _ ■ • knowledge that 

per ldem sequitur: Deus scit me non Juisse; ergo, ego Antichrfst wili 
non fui; sed antecedens est necessarium pro tempore Antfchrist^s 

preterito precedente esse mcum, cum sequitur: deus existence. 
' . . * j- ■ , Or, Godknorvs 

40 scivit assumptum esse verum, me non Juisse: ergo, deus that l did 

nol e.visl ; 



4. e't B. 6. non deest B. 7. habet deest B. 27. as r B; ib. seni m B. 
2Q. in^ se B. 40. a nu B; meum pro verum B. 



190 .IOHANNIS WYCLIF CAP. X. 



iierefore / did scit me non fuisse ; et antecedens constat esse neces 

not ex~ 
which is 



faise. sarium. Et quod consequens sit impossibile, patet ex 



co 



hoc, quia suum oppositum est determinate verum de 

preterito, et omne tale est necessarium, et quod con- 

sequens sit impossibile. 5 

Most of the Hic dico quod precipui philosophi quos ego sequor 

ftornTfollow in ista materia concesserunt conclusionem in terminis. 

admit the jsj ec a Jiter videtur, capta tota multitudine veritatum 
:onclusion . l 

verbally. continuancium, quomodo ipsa possent causari ab alia 

But the complcta causa priori. Verumtamen hoc est impossi- 10 

antecedent bjj e q UOC j p ro eadem mensura qua conscquencia est 
cannot be true 1 r "i -1 

at the moment bona, et antecedens est verum, et consequens non. B i64 b 

when the ... , „ . ,. . ,^ •. 4 .• • . j- 

consequence Nam data tali consequencia: Deus scit Anticnstum fore: 

r d^t^°ows that er S°> Anticristus est, realis consequencia non est nisi 
Antichrist will in tempore: er^o, est consequens cum antecedente. Eti5 

be; theretore • . ,. 

Antichrist is, ita in omni tali consequencia ; consequens est lta verum 
is true, hut thc s j cu j suum antecedens. Et ita illud consequens est 

consequence ~ 

exists oniv at necessarium et contingens, sicud antecedens est con- 
and not when tingens et necessarium. Nec est consequencia pro in- 
Antichrists stanti quo Anticristum fore est sine eius esse; quia con- 20 

tutuntion t_ J . . " 

is without his sequencia est habitudo relativa causati ad causatum 

existence. eiusdem. Unde aliqua est talis consequencia, quam sim- 

A consequence pij c j ter est csse j m possibile in tempore finito; ut patet 

may also be l • r\ • ■ 

true, and yet de tali consequencia: Deus nntlt ista esse: ergo, ista 

not true in anv , . , • r 

tmite time; as : sunt, demonstrando omnia mstancia tempons eterni 2.-1 
God wills that cu j us antecedens et consequens claudit contradiccionem 

all tlie instants ^ 

oftimebc; pro aliquo instanti esse vera. Ista ergo consequencia, 

tlierefore they .. . 

are; cum suis extremis, est primo m tempore eterno, et 

which cannot reS pectu cuiuscunque temporis est dare talem conse- 

at any moment r . . . 

be true. quenciam et quotlibet alias veritates. Nec est incon- 3o 
necessary that veniens veritatem conneccionem manere, et quantum- 
the thing Hbet tempus, et posicionem antecedentis manere con- 

nflirmed in thc r ' f 

consequent tinue veram posicionem consequentis, manente contin- 
actually, for gencia vera sine existencia sui significati; ut hic: dies 

the conclusion j lu ii c ii est futura: ergo, illa dies est. 3b 

to be true. •> o > ... 

it does not Nota tamen quod non oportet, etsi signum sit 
Kiiowtiie verum pro aliquo instanti, quod suum significatum 
sit pro illa instanti. Sed satis est quod sit pro alia 



is now. 



that thc 
resurrection mensura, sicud non sequitur: hic scio hoc: igitur, hic 

est hoc. Ista non sequitur: scto nunc resurreccionem 40 

mortuorum: ergo, nunc est resurreccio mortuorum. Unde 



2. q, ys B. 9. gtia c i" B. 34. gti" B. 40. ista B. 



CAP. X. LOGICA. igi 

patet quod, formato tali signo eterno: deus scit omnia And God's 

y •>, , . . 1 knowledge, and 

instancia fore: ergo, illa sunt, quod tam antecedens quam tne consequent 

consequens foret eternaliter verum. Non tamen bene existence, ot all 

^ . . thc mstants of 

est distinguere inter veritatem connextonis, que est con- time, is true 
5 dicionalis veritas, non ponens antecedens vel conse- 
quens ex parte rei, et consequenciam ex parte rei. Stat The conclusion 

, • • , j may be truc at 

enim conclusionem ventatis ad suum anteceuens esse a time when 
pro una mensura, pro qua suum antecedens non est, . Ihe antecedent 

t ' r 1 ' is not true, and 

et econtra, cum temporale sequitur ex eterno, et econtra. vice versa. 
ioNec est verum quod deus unquam scivit vel scit me God never 

c . . , c -^ -^ j c ■ knew that I did 

non ruisse, sicud nunquam ruit tta quod ego non rui ; not exist, but 

sed semner est ita quod eco non fui in isto vel in isto in- that I did not 

t . . ... exist at such 

stanti. Unde non sequitur: Hoc in quolibet instanti non or such a time. 

est; igitur, hoc non est. demonstrando multitudinem examples. 

i5omnium instancium, vel quodcunque aliud quod non 
potest esse in instanti. Nec sequitur: in hoc instanti est 
ita quod hoc est vel non est : sed nunc non est ita quod 
hoc est: ergo, nunc est ita quod hoc non est ; sicud 
eternaliter ante primum instans mundi fuit ita quod 

20 hoc est vel quod hoc non est. Et tamen nec fuit ita ante 
hoc idem instans quod hoc est, nec ante illud fuit ita 
quod hoc non est: sicud in multis locis neutrum con- 
tradictorium est, sic in multis temporibus, ut in quot- 
libet locis, nec est ita quod tu es nec est ita quod tu 

20 non es. Et ita in multis instantibus; quia aliter quid- 
libct repleret orbem terrarum, sicud deus. Et confor- 
miter non sequitur: ante primum instans mundi fuit hoc 
esse vel hoc non esse; sed tunc non fuit hoc esse, ergo 
tunc fuit hoc non esse; quia si tunc fuit hoc non esse, 

3o et omne quod fuit est, sequitur quod est hoc non esse; 
potissime cum illa repugnant: hoc fore et hoc non esse; 
et hoc fore fuit eternum ex omnibus cum talibus dictis. 
Unde sequitur cum determinacione quod vel est hoc 
esse nunc, vel est hoc non esse modo. 

35 Sed ulterius dubitatur si antecedens eternum eter- Whether an 

.. .... etcrnal 

naliter causat suum consequens, tta quod, si deus nunc antccedent 
nndt A esse, nunc causat A. Quo dato, videtur quid- c C on S s e e q s ue nt 
libet esse eternum, cum omnis rei causa sit eterna, ct etemally. 

. . 1 II so, cverything 

causa completa stmul est et non est cum suo causato; would be 
40 quia aliter consequcncia bene alias posset esse sine ^™ 1 }^^ 
dato consequente, et tunc videtur quod deus eternaliter cause of all. 

1 and His will 



is eternal 



40. Qne B. 



IQ 2 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

gignit omnem creaturam, cum pro' quolibet instanti 

causat, faciendo omne scibile. Nec videtur racio 

quare pro hoc instanti deus scit hoc esse quod per 

mille annos post hoc instans non est, quin per idem 

ordinat et scit hoc esse, cum sua ordinacio sit sua 5 

All things are faccio. Hic dico quod I precipui philosonhi concedunt B i65" 
eternal in . \ ' . . l . . * . . 

God's omnia esse eterna m noticia et sciencia dei, quod non 
bu"?tdoef e iiot a ^ ter intelligendo adhuc addit, nisi quod illa fuerint 
toiiow that they eternaliter ordinata vel scita. Modo non sequitur: hoc 

exist in the . . , . ... . 

same way as est volitum a deo scitum, vel orainatum pro ista men- 10 
i ^e ^eternally 1 ' sura •' er S°> hoc est pro ista mensura. Sed bene sequitur 
only that they ex dato antecedente quod hoc est in tempore suo, ita 

exist at the , . ,. , . . .... 

right time. quod ista sunt ampnata, sicud termini actuum lllts 

So also of correspondentes. Nec sequitur: deus wult hoc, amat hoc, 

God'swi]l,love, or d{ na t j 10C p r0 ; S f a niensura (quia intelligere dei re- i 5 

anu oiuenng 7 r ^y o 

act. spectu cuiuscunque singularis extra est prius quam 

suum velle, cum intelligere sit absolute necessarium): 

ergo causat hoc, facit hoc, vel scit hoc pro ista mensura. 

Drecede those S ea " velle, diligere, ordinare, et cognoscere etc., que 

ot making, sunt intrinseca deo, precedunt suum facere ad extra. 20 
which are . , ,. ...... , . . , 

extrinsic to ldeo dixerunt subtues philosophi quod est dare actum 

Some executivum voluntatis divine, distinctum ab illa voli- 

philosophers cione, sicud temporale posterius in natura distinqwitur 

even posit a . . L 

iwo-fold act a suo pnori eterno. 

Notewhich Ideo oportet notare que verba ponunt pro eadem 20 

verbs denote mensura rem ad extra, et que non; ut overare dei, 

the externnl . 

operation of efficere [quod] suum est, formare, movere et huius- 

whfci/the m °di sunt temporalia. Sed scire vel cognoscere, amare 

internal act. vel ordinare etc. sunt eterna; et illa possunt esse et 

The latter may . ,.. r ,. .... „ 

be and are " sunt sine temporahbus, que formaliter secuntur ex )lhs;.-o 
w ', th „°,?-, t „!', 1 i Cir non tamen possunt esse cum hoc quod reliqua non 

icinpoicii * * *• 

resuits, whicli, sint. Unde satis est quod A sit pro aliqua mensura 

however, thev , , „ , , , . . „ TT , 

must produce; pro qua non habet B, ad hoc quod sit sine B. Unde 

ii77/lo;(/sinniiies Deatus P etrus est s i ne peccato pro mensura sui certi- 

not to havc for tudinis, et tamen est in peccato pro mensura sue nega- 35 
acertain period, ... ' ^ _ . , 

not for ever. cionis, et ita nunc scio B retrum esse in peccato, sed 

non pro nunc; et ita credo quod scio me esse beatum 

in tempore suo; ymmo credo quod nunc scio me esse 

beatum tunc. 

Whether a Sed ulterius dubitatur si causans causat suum cau-40 

cause produces . . _ . , . , . 

its effect before satum antequam causatum sit ipsum. Lt videtur michl 

ili.it effecl 

L-\ivtS. 

Ht 

i3. terminum B. 1S. ft' pro scit B. 27. quod deest. 3i. r'linq B. 
34—35. ot'itu ai « B. 



CAP. X. . LOGICA. 193 

quod omne cau.sans prius origine natura vel tempore n doesj; neither 
causat suum causatum, antequam ipsum sit, sed in sup- iVi' nature^or 

nosito causantis. Si causans pro aliquo instanti causat, by origin; but 
1 , ... ... causc, qua 

vel est causa eorum, tunc nla sunt pro eodem mstanti. cause, and 
5 Unde quamvis deus sit causa Anticristi, non tamen pro s jmuItaneous. 

hoc instanti ; et sic concedi posset quod in hoc instanti God is 

. . . Antichrist s 

est illud quod causat in alio instanti; et sic est causa cause, but not 
in alio instanti, quamvis non in hoc instanti causat an d n W emay 

in alio instanti. Et ita conceditur, ut prius, quod con- say tliat what 

. . . causcs al onc 

iosequcncia ex parte rei non est nisi pro mensura m instant exists 

qua est illud consequens. Et ita antecedens est pro ilt a g ,t !jj[ er " 

mensura pro qua non est antecedens respectu dati con- consequcnce 

. ' . , . . , exists only 

sequentis, quia non est antecedens, nisi quando est w hen thc 

antecedencia. Et sic patet quod tempus est in instanti, ^ "^]" "' 

i5non ut in eius adequata mensura, sed est in se primo, ana the 

' . ' . . . antcccdcnt 

cum per se sit diuturnum et m mstanti, ut m casu ; exists before it 

et in eodem instanti est unum instans aliud a reliquo. ^antecedent? 11 

Nec sequitur quod in eodem instanti reliquum sit, nec 

quod pro illo instanti sit unum aliud a reliquo, quia 

20 tunc in illo instanti esset illa alietas. 

Ex quo patet quod infinita sunt, quorum nullum There are 
^ l ' . . 111 1 1 • mfinite tliings 

potest esse per tempus vel mstans. Illud patet de veri- that are neither 

tatibus talibus eternis, primum instans erit, generacio j^Xucous, 

mundi erit, etc. Patet eciam de talibus: Ista omnia sunt, as, v g. eicmal 
, • 1 11 r . truths, 

23 quibuscunque demonstratis; patet eciam de talibus: Iste collective 

motus est difformis, quo ad tempus alio gradu usque ^oposiuons 

ad B: et ita de difformitate motus, cuius prima medietas about yaricd 

., . .. ,. . ■ c motiou, 

est untformis ut 4, et alia medietas succedens unuor- 

mis ut 8, et generaliter de omni motu remisso qui 

?o non est vere continuus generaliter; et per consequens souud, 

de omni sono vel oracione. Nam manifestum est philo- 

B i65 b sophis quod oracio est | quantitas discrela, successiva, and speech; 

in qua sunt quotlibet intercisiones, eo quod tremor est 

motus causatus ex rerleccione, qui non potest esse 

35 motus continuus, ex 6° phisicorum. Ideo generaliterwinclilastis.nl 
. . , . . . . . , intcrmittent and 

decipitur sensus de continuttate soni, sicut visus de varied 

continuitate situacionis [et] coloris: ut patet de ticione ^^"our^caifs 
circumducta in nocte, et troco cuius basis est discolor are deluded, as 

• • our cvcs 3i*c 

circumducto in limine, ut declarat Boecius m prin- l0 thcr cases. 
40 cipiis musice. 



2 



2—1 fuppo B. 6. pt concedi po-, B. 16. ca = causa? B. 

3i— ?2. phis= phvsicis(?) B. 3;. et deest B; ib. ticone B. 3g. hne B. 

i3 



194 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

Here I wonder Et hic admiror quomodo moderni non advertunt ad 

how modern , , ■ 

writers can pay locuciones suas de pnoritate et posteriontate temporis, 

so lutle heed to j e Jifformitate motus quo ad tempus (et sic de aliis), 

thcir own ... . ' n 

expressions on de comparacionibus lncludentibus multa esse extra 

tliese subjects, ««■ • , ■ , <■ 

wiiich imply presens. Aliter enim non esset possibile motum suc- 5 
that many cessivum vel subitum terminari, vel habere terminum 

thmgs exist 

which are not a quo vel terminum ad quem, vel naturam agere 

IFnot ' propter finem accionis sue, nec merilum vel demeritum 

movemcnt esse C ausam pene vel premii; nec furtum potest esse 

could have no . . , ' . l 

beginning nor causa suspensionis, nec labor causa sanitatis, riec patcr 10 
^iaiiire^merit 1 causa filiij nec privacio principium producendi, nec 
and demerit, mors ve j f ons v ite aliis potest esse ; nec aliquis potcst 

would pensh; ... ' ' 1 J 

theft and ambulare vel dicere argumentum, nec aliquid potest 
'an^Tealth, 1 ' csse ante tempus vel post aliud instans; et sic omnia 
lathcr and son, Jncipiunt et desunt esse, cum non erit tempus amplius. i5 

pnvation and ,. . . . . ., ' 

production, Si enim A erit post hoc, tunc possibile est A esse post 

be^causes^and 6 " 00 ' et tunc possibile est anterioritatem vel posteriori- 

effects. tatem esse, et sic prioritatem et posterioritatem. Se- 

And nothing . . r r 

could happen in quttur enim: ego sum ante B, ergo sum prius tempo- 

W a h 'i^br. r aiid aS ra ^ lter ?"^"« B. Et ita de post, quia aliter non csset 20 

an afterwards. possibile quod unum succedat vel precedat temporaliter 

aliud, cum pro mensura pro qua sunt simul, neutrum 

est temporaliter post vel ante reliquum. Non enim con- 

cedendum est quod deus facit aliqua duo incipere esse; 

et si cognosceret unum posse differre a reliquo, vel zb 

alterum illorum ordinate posse fieri, ipse non sic fa- 

Blessed be the ceret - Benedictus sit ergo dominus tcmporis, qui illu- 

Lord, who hatli minat mentem meam supra tempus ad evadendum 

eiihglitened mv ... . . ... 

mind, so that libere omnes tstas angustias sptntus rn loquendo. 

1 cs s C tra?ts ! C Nec m °vet difficultas de assercione dei respectu fu- 3o 

That God is turorum, quod utrolibet est sibi causata certitudo, et 
certain as to . . ' . . . ' 

futurc things ita simul tn unum contingencia et necessitas. Ego emm 

difficulty "for liberrime possum non fecisse quemcunque actum, ymmo 

there is both n0 n csse pro nunc, cum omne unum quod non est 
eontmgency , * . . » 

and necessity. absolute necessanum est contingens ad utrumlibet et 35 

no™o q ac tC thus necessarium ex supposicione. Si ergo esset absolute 
or thus, necessarium omnia futura evenire, vel neccssitate coac- 

but this does . . . 

not exclude cionis ; vel 3 necessitate naturah excludente libertatem, 
only^bsolute, P ei "i ret meritum. Modo est necessarium meritum, con- 

violent, or siliacionem, casum et fortunam esse: ymo potenciam 40 

natural J r ^ 

necessity. 

■j. 110 pt' B. 13. am pro argumentum 13. 20. ]> dcest \i. 

3o. aff,cone B. 3i. cata B. 



CAP. X. LOGICA. 195 

a domino esse cuiuslibet creature; et hoc est de lege 
que potest esse ordinata: talia possunt contingere ; legi 
tamen ordinate, que est eterna et incorruptibilis, repug- 
nat talia non esse. Et si queratur quid sit necessitas If asked what 

.... . ii-i causcs thc 

5 ad peccandum, potest dici quod non deus^ sed hbertas necessity of sin, 

arbitrii. Verumtamen, sicud est temporale bene placitum God^lmt our 

deo, est reducibile ad eius voluntatem eternam, cuius free-will. 

- .. . c . \ci as tlic tact 

non est dare causam formahter lnrerentem; stc omne f sin is 
prcteritum est reducibile ad voluntatem causatam, cuius ^depfnds^on' 
rosequela non est causa substancialis ulterior, quamvis His eternal 

. 1 • - - • r- • 1 will; 

II 166" deus I sit causa ventatts connextonts. Et lta wult quem- f or God wills 
libet actum; sed non placet illi difformitas eius, que ^^^es^piacef 

est neccatum. Wult ei -^o odium, sed non sic odere. t>ut not its 

1 , , • - l , !•<•/» 1 • wickedness. 

Sed postremo obicitur quod tota duricultas stat 111 i t j s or ,jected 

i5abusione verborum de presenti pro tempore preterito '^iluse^the 1 

et futuro; in quo fundamento non est difficultas, sed present for the 
. , . . . past and thc 

voluntana deviacio a grammatica, ut patet ex conce- future, 
dendis a sic opiniantibus. Nam querendo quid facit ™r?mm™?M? 

Adam, Anticristus vel quicunque alius, diceretur quod What is Adam 
... , . • , • ,- • ■ 1 • 1 doing? hc is 

20 ipse inctpit esse, destnit esse, et breviter racit quidquiu beginning to 

fiat vel faciet. Et tamen cst mortuus vel est generandus. cxlst " j^ he 1S 

Neqantur eciam a sic dicentibus syllogismi expositorii, This theoi-y, 

........ ,. ■ morcover, leads 

et recttssimi syllogismi tn quacunque hgura; ut sic us to dcny all 

argumentando: iste est albus et iste. est niger; igitur ^W^mA 
20 album est nigrum; omnis homo est mortuus, omnis Jwmo many others; 

est vivus: erso omnis homo vivus est mortuus vel omnis 

homo mortuus est vivus. Nullitm album est nigrum; 

omnis homo est albus: igitur nullus homo est niger. 

Omnis homo syloy^at; aliquis homo est mutus; igitur 
3oaliquis homo mutus syloy^at. Et sic de similibus infi- 

nitis. Sequitur eciam quod a privacione ad habitum 

possibilis est regrcssio; ut tam facile est me servari j*°j 8 a J™ a * a t l 

ne peccavero postquam peccavi, sicud ante fuit; et tam keep from sin 

.... nttcr sin us 

faciliter possum remediare quamcunque indisposictonem before; 

35sicut unquam potui. Sequitur eciam quod filius meus th *\™\ h ™y S 
ex michi dubio esset sapiencior me, cum tamen sim think that my 
certus quod non habui hitum. Nam st hhus meus ent t han I, since he 
sapiencior me, ipse est sapiencior me. Sed ex michi *"^/s h . aps 
dubio ipse erit sapiencior me: igitur ex michi dubio ipse or even t hat he 

4oest sapiencior me. Et per idem ipse est senior me in ls older than 1; 



I. adonvio 13. 11. vocat B. 12. michi B. 27. vivus est mor- 

tuus 13. 36. exm B. 38. exm' B. 3g. exm' B. 

i3* 



196 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 



mless I wish casu, vel alias non valet exposicio corriparativi gradus, 

all 



t0 that Ts 8 here nec exposicio de differt et alittdj nec aliqua exposicio 



laid down. supra dicta, continens diversitatem temporis. 
I reply that a Hic dico quod loycus debet aptare locucionem suam 
mustadapt his secundum exigenciam auditorii, pro loco, et tempore;3 

spccch to his ut puta, quando queritur de rebus transmutabilibus 
audience and to ' x ' . 

circumstances ; quomodo se habent ad circumstancias et actus parti- 

spcakTnsot culares, tunc dicendum est particulariter, considerando 

transitory and noc instans in quo sumus; et secundum hoc antanda 

particular , , \- c • 

things, hc will sunt verba, concedenda aliqua esse et non fuisse, ut u> 

iht ^riJn? 1 ;.: ilba que nunc sunt subita, alia fuisse et non esse, vel 

IIIC prCSCIH 1S T 7 ' 

nd and thc fore, subtiliando insa non esse nunc. Sic enim locuntur 



past is not, 

nor tlic tiiturc,- plebei, quando quentur si comedent vel audient missam, 
«"'i''"as S Klicii dicunt quod non ; restringendo qucstionem ad illud 

a common directe; et ad istum sensum locutus sum usque ad i5 
person, asUcd .,.,„, , . 

it he has licard istud capitulum. CHiando vero locutum est cum ab- 

"N ^\feaning stractis philosophis secundum consideraciones univer- 

not to-day. sales, transcendendo omnia corruptibilia, loquendum 
But when he . / ^ 

has to deal with est de tempore et suts parttbus quibuscunque ; cum om- 

^n^bstruse niDUS mensuratis vel existentibus in illis, ac si cssent 20 

questions, he presencia; quod non potest concipi nisi acie intellectus, 
must speak of . , , . . 

all the parts of considerantis duracionem eternitatis supra tempus, et 

tim ^ r ff„„f ins abstrahentis verbum ritrure presentis temporis a conno- 

piesent, o t 

abstracting from tacione particulari cuiuscunque temporis: quod sine 
the signification ,,.... . . x . . . _ 

of present that dubio singulanter grammattci rare sciencie swadent ad 2? 

of any fnciendum 

particular time. ult " Knuum - 

Some grant this Unde aliqui concedunt talia, solum ampliantes ver- 

exlension only . , . , ,. 

when speakiiig bum quando de deo locuntur; ut deo dicunt omnia 

reser^toGod merit a et demerita, preterita et futura esse presencia. 

ihey say, Et quando queritur utrum sunt vel non sunt, dicunt ^io 
but that docs ' 

not give it quod non sunt, sed sunt quo ad deum ; sed hoc non 

Thls^fcamiot i nIert '" a esse Hoc tamen videtur michi preter raci- 

admit. onem locatum. Ideo, sicut ampliando intellieo ! verbum Bi66 b 
VVhen 1 say: , a . ' .'.,.. b . 

this or that is sub hgura presentis tempons, simpbciter sine conno- 

{'Ibliraa kom tacione particulari temporis, quando dico quod deus 35 

thc idea of cognoscit, facit, vel habet sibi ista presencia; sic, 
actual existence ; ..... c . .,,. 

I do no more quando simtlttcr prorero quod ista sttiit, lntclligo verbum 

This^or^that is. ut tem P us - Nec est michi vis concedere cum verbis 
adiectivis tales pretericiones, aut solum cum verbis 
substantivis et verbalibus veritatibus adiectivorum. 4° 

Some admit Aliquis tamen probabiliter concederet quod omnis 

that a '. f . , '. , n 

movement past motus qui ruit vei ent, est ; sed negaret omne quod 
or future, is ; 

i). pres 13. 16. 1' 1 13. 25. iii duo B. 42 fit pro fit B. 



CAP. X. LOGICA. 197 

movebatur aut movebitur, moveri : ita quod non sequi- but deny that 

tur: locucio Sortis est : ergo, Sortes loquitur, propter movedls 

equivocacionem connotacionis temporis per verbum. Sed , moved; 

^ ... r * bnt ilns is not 

non est ventas m lsta diversitate. Quando vero non true. 

5 sic ampliavi verbum, bene negavi aliqua deo esse pre- 

sencia, nisi ea que sunt, sed concessi pretericiones et 

futuriciones rerum esse deo presentes, et ille faciunt 

bona vel mala; et ista sentencia est satis vera in 

sensu suo. 

10 Ulterius dicitur quod non negans Adam csse, et du- There is no 

bitans dicit de Anticristo si cst, non contradicit conce- contradiction 

denti utruinque illorum esse pro tempore eterno, et non between one 
, ... . , . . xvno does not 

simul et semel. E'"t ula concedens quod lpse facit omncs deny Adam and 

actus difformes quos unquam fecit, referendo ad tem- Antichrist°and 

1 5 pus pretcritum, quod est pars temporis eterni, non °, ne w ! 10 al| "' ms 
... : ...... . that they exist, 

contradtcit neganti quod ipse facit aliquod tale, restnn- each in his 

gendo verbum ad ipsum nunc. nor between 

Nec sequitur cx ista opinione aliquem svlocismum one who says 
n . ' . . n J P he does all the 

esse negandum, quin poctus sylogismos concedendos bad actions 

20 esse quos multi negant; ut patet de conclusionibus con- commiued 

cedendis de oppositis predicatis dc scipsis, sed non an< J one wno 

, ' denies lt, 

simul et semel. Et cst propmquissima locucio quod restricting his 

a 1 • ai 1 j meaning tonon/. 

deus est non solum ante generactonem Abrahe, sed j de „y no 

eciam antequam fieret, et ante racionem stabilitatis sue, syiiogism; on 

^ . . . . the contrary, 

25 quod est eternum. Et lta hodie et cras Cristus vivit, I admit 

•1 r \r • j syllogisms that 

et 3 J die consummatur. tmmo, sicut credo carnis re- others deny. 

surreccionem, Cristi mortem quam aliqui crediderant, ^ : ' d . m ' 1 l ,! iat 

n . ^ . ' God is betore 

et per consequens cum actus fidci non sit falsus, se- Abraham's 

cj j - . - -^ j it •.. existence, and 

quitur ndem creditivam essc veram ; et lta deus diligit even before his 
3o et wult omnia bona que erunt vel fuerunt. et per con- ete,nal e,ectIon - 
sequens cum [nonj wult non ens, sequitur omnia talia 
esse. Et ita omne tempus, maius vel minus, componitur All time is 

■1 •■ r,^ i- « made up ot 

ex omntbus suts partibus. Et tunc ahquod ex centum parts; 

annis, aliquod ex 4 annis, erit aliquod ex quotlibet I0 ° y ears . 

n . . . 4 vears, are all 

35 mstantibus. Nec sequitur hominem esse multiplicatum made up of 

per diversa loca, etsi ille sit per diversa loca distancia, 

quia requiritur quod simul et semel sic esset, nec 

sequitur: ista sunt : igitur sunt simul tenipore. 

Sed uiterius dicitur quod non sequitur omnem regres-Nor do I admit 

40 sionem esse possibilem a privacione ad habitum, eo f rom a c p^vation 

11. dicitur B. 11. antecristum vel de B. 24. c t, p<o et B. 

26. ofumat r B. 28. f B. 3i. non deesl B. 33. exce'tu a" is I!. 

34. a nia B. 



ig8 JOHANNIS WYCI.IF CAP. X. 

to a ormcr quod regressio ponit hahitum fuisse", et privacionem 
always posslble. postmodum fuisse. Unde non sequitur: Ego possum 

Areturnimplies habere istam formam ct careo ista forma: erso possitm 
that the , , J , ■-,*,, 

quality has liabere istam formam postquam carui ista Jorma. Hoc 

Wemaytake en i m ampliat hoc nomen, regressio. Nec ohest consi- 5 

thought about ii ar j <j e preteritis. sed non pro tempore pro quo sunt 

thmgs past, J ' ' . ' , . . 

but not rts past pretenta; nec hene aliter admittcretur quod sint tutura 

talia ? aut quod sumus ante hoc instans, demonstrando 

ista que de facto sunt preterita, si illa csscnt similiter 

impossihilia. Possum ergo cavere de multis talibus de 10 

potencia ahsoluta. 

Nor is my son ]\j ec scquitur quod filius meus cx michi dubio sit 

perhaps wiscr x * . . , 

than I if l have sapiencior me, cum non haheam cvidenciam quod ego 
"hatl^shal? habebo filium. Verum cum hoc est satis possibile. Nec 
have one; in sequitur a pari quod sit senior I me. Illud tamen est B itj- 

the other case . . ^ . ' 

it is possible. possibile, posito quod vivat centum annis, et ego sum 
olderThan nt noviter suscitatus. Et sic de quotlibet conclusionihus, 

he lives i n quibus oportet dilii^entcr cavere de ne^acionibus ct 
ioo vears and l . ' ., .^ . % 

I then return mensuns cum quibus est vermcacio. Ut: ego scw 
otherwise it qitando dies iudicii est, sed adhuc ignoro hoc nunc, cum 20 
does not follow. scio illum diem esse; quia credo absque contraria for- 

midine, et iam est, sed non credo istum esse nunc. 
The others say Alii vcro comemorant verba sua sine fine, concc- 

that time , ... . .. ... ,. . 

consists of dentes quothbet lmpossibilta et adhuc wult csse; ut 
Jonot exist a ^'^ concedunt tempus et alia successiva componi ex 2? 

that a vocal partibus que non sunt. Et proposicionem vocalcm con- 
proposition is J * . . * , ... 

a proposition, cedunt esse proposicionem, sed non esse. Aln autem 

beine- fhaMhe *J i c u n t quod hec proposicio vocalis : hoc est corptts meum, 

sacramental n on est vera antequam, complecione residui proposicionis, 

words are not ^ ' l . . ....,.' . 

true until toret Cristus sacramentahter rn hostta. Aln dicunt quod ^o 
thaftllere is non est possibile successivum esse vel aliquid movcri. Alii 
nothing dicunt quod res moventur sine motu et durant sinc 

sncccssi VC * 

ihat things duracione; et sic de multis quibuscunque impossibilibus, 
\vitiiotit'motion a quibus deus liberavit mc sic loquendo. Non scirem 
or duration. enim aliter etatem meam, vel antiquitatem aliam susti- 35 

1 hey cannot . . ,. 

account for nere; quia omnis tahs est magna successive, et per 
becomes V "re'iter cons cq u cns hahet vel habcbit partes. Et cum nulla sin- 

and greater by gularis etas potest maiorari vel minorari, sequitur quod 

succession, ,. . . 

and can neither totahs etas sit continue equc magna; cum cnnn cau- 

nor dimiiii^ied satLU ' cx adiacencia tcmporis, patet quod causatur suc-4° 
cessive ex tempore; quia aliter tempus causaret illam 



7. ar pro aliter B. 8. a'rj pvo aut H. 12. exm B. 24. w* B 



CAP. X. LOGICA. 199 

subito in rine, quin illud tempus non esset. Habito ergo A man's age 
1 • .. . 1 heina reckoned 

quod etas sit successive magna, patet quod oportet po- tnil ^ jj a „ c 
nere etatem ita proporcionaliter [adl senem, et non pro must c ° me , on 

. . ' ' L . J ' v long after the 

illo mstanti m quo est quantumhbet iuvenis. Ergo re- age of youth, 
- i- • 1 • c - and old aee has 

-i Iinquitur quod post, ln tempore suo, sit sic senex. Sic lfs compat-ative 

ego nunc senior per indivisibile quam prius fui, quia M ^ superlative 

est dare quam senex prius fui, sicud et danda est 

maxima etas bominis qui nunc deficit esse, et incepit 

mecum. Aliter enim non est dare quamdiu viveret vel 

m quamdiu esset vita vcl mutacio sua ; nec totum cuius 

forent parciales etates. Non ergo est verum quod ali- 

quid semper non erit per tempus aut pcr tempora. 

Quo ad 2 m dubium, videtur quod non idem tempus Whether the 

1 • 1 • • 1 • • it 1 same time is 

sit ubique, boc est ln omni loco; quia m nullo loco everywhere. 

i5est accidens, nisi ubi est suum subiecturri : sed non in Argumenls 

contra. 

omni loco est mundus quod est subicctum temporis, 1. The world is 

j .. • • , . » not everywhere, 

sed tantum m uno: ergo non m omni loco est tempus and tjnic js 
idem in numero. unable l0 , bc 

. . . . . where the 

Item, tmpossibile est accidcns esse unum, nisi pre- world is not. 

20 supposita unitate subiecti sui; sed mundus non est ali- has no unity, 

quid unum, ymmo aereeatum ex omnibus creaturis vel jt is a mcre 
1 1 j r> agfirccute* 

vivis ista agregata: ergo, nec tempus est unum. Maior time cannot 
. . i ' , • have more unity 

patet ex hoc quod non est corpus animatum continuum, tnan tne world. 
ncc aliquod ens predicamentale, cum tunc haberet ani- 
25 mam, et omnia corpora inmediata essent continua. 

Item, maior pars philosophorum non verterentur in 3 ; If is doubtful 

' . ' . ' ' it a part ot the 

dubium quin quelibet pars mundi potest esse mundus. world cannot 

1- 1 .1-1 . i- - • L-,c ,llc world ; 

hx quo patet quod quotbbet partes mundi sunt cius- s0 cac |, part ' 

dem speciei cum mundo, et per consequens duraciones may be ot the 

1 . .... . same species ; 

3oearum sunt eiusdem speciei. Et sic, duracione mundi therefore the 
existente tempore duracionis suarum parcium, forent each part are 
tempora. Sic enim essent, posito quod substancia sua sc P ai ' aIe times. 
esset mundus; et pcr conscquens, cum nullum tempus 
per accidcns sit tempus, sequitur quod sunt tempora. 

35 Item, omnis duracio corporis extenditur, omne tem- 4- All duratjon 
pus est duracio corporis: ergo, omne tempus extenditur. extended, and 
B i6y h Maior patet ex hoc quod duracio parcium | corporis jj,"."^'^ } e a 
presupponitur ad duracionem tocius, tanquam causa; body. 
et non extrinscca: igitur intrinseca. Sicud ergo totum 

40 durans ad eius partes durantes, sic tota duracio ad 
eius parciales duraciones. Non ergo est racio quare 



a 



3. ad deest B. 22 v'ius B. 25. 1 mc" B. 33. essent B. 



200 .IOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

motus vel aliud accidens extendituf, quin per idem 

tempus extenditur. 

5. if time were Item, iuxta istam viam, sequitur quod dies sit nox, 

everywhere, autumpnus sit ubi estas sit [et] yemps; tempus eciam 

day would be saluberrimum et pulcherrimum foret turpissimum tem-5 
night, autnmn, l . . ... 

winter and pus et pestilencia; et sic de quothbet denominacionibus 
summer would ,-. , . „ , , • , 

be together. oppositis temporum. Deduccio patet ex hoc quod idem 

est tempus in numero aput omnes. Illud ergo quod hic 

est nox, est allibi dies; et sic de ceteris conclusionibus 

expositorie inferendis. 10 

I reply that the g e j j-,j c jj c itur quod illa nox est hic, sed non est 
time whicli is . t . ' 

night may be hic nox. Et ideo dicunt auctores habitantes sub polo 

somewhere , , ,. .. ... ,. 

without its nabere totum annum pro Jie naturali, scihcet medie- 

bein » "ight tatem anni, sole existente in sex signis propioribus isti 

Those who polo ; et aliam medietatem anni pro nocte, cum sol per lD 

Poles have one aliam medietatem anni erit in aliis sex signis distan- 

day and one cioribus ab eodem polo. Et cum orison taliter habitan- 
night rn the ...... 

year, ot six cium sit equinoccialis circulus, patet quod unam medi- 
nionths each ; . . . , , , . . ,- ,. 

etatem anni habebunt pro die et abam pro nocte; et 

alii habebunt diem eternum, sicud habitantes in celo 20 

and those who extra umbram terre. Alii autem habebunt aliquando 

live in the • , .... 

trigid zones mstans, vel verius agregatum ex paucis instantibus pro 

have in winter jj e artihciali; ut habitantes sub polo zodvaci, sole 
days, and ln ... . ... 

summer nights, e\istente in solsticio yemali, et dum sol fuerit in sol- 
ot only a few ■ • .. ,• -,,- ,- , 

seconds. sticio estivali^, est llhs dies tere 24 horarum et nox 20 

unius instantis vel tempus agregati ex paucis instantibus. 

But I am Contra illam responsionem aroumenlatur primo sic. 

answered (n : . . ' . D r 

If what is day Sequitur, dies alibi est hic nox, et cuiuscimqiie est tetn- 
clsewhere is ...... , . ,. 

night here, then P us alicubi, luiiusmoai est : ergo dies est nox ; et tamen, 

day is nifiht; ubicunque est nox, est non dies. Sequitur quod dies 3o 
and yet where " ' . " \ 

night is, there est non dies, Et per idem sequitur quod quelibet pars 
is no day. , • • , • ,. 

diei vel noctis est dies et nox, et per consequens pars 

non est pars; et sic de aliis oppositis. 

And night wiii Similiter sequitur quod continue fueabit nox diem, 
be continually ~ ~ ... . . 

pursuing day et econtra circa terram proporcionaliter, sicud lux solis 35 
round theearth, • , , •,, , • , 

and day sequitur umbram terre; et econtra. Sed llluu videtur 

likewise. loyco derisorium et posticum mendacium, cum tunc 

I ime would J r > - 

move round tempus moveretur circulariter ad motum solis. Ymmo 
the earth, and 
night and day, 

which are 

universals, 

.,. et deest l ; . 

23. Sub polo ^oiyacl. Under thc pole of the ecliptic. The 

ecliptic having about 23° of obliquity with the equator, its 
poles touch the arctic and antarctic circles. 



CAP. X. I.OGICA. 20 1 

foret tunc nox figurata continua, sicud umbra terre et would have a 
.••i-i i- j • . 1 • semi-spherical 

uies sicud residuum mundi; quod non conveniet multi- shape. 

plicatis. Et conclusio patet, ex hoc quod continue erit 

eadem nox numero oriencior et quiescenti propinquior. 

5 Ergo per eius motum erit. Per idem dormiens in lecto 

mane, vel fugiens diem versus occidens foret continue 

propinquior diei; quod non posset esse, nisi propter 

acceleracionem diei supra fugam suam. 

Similiter videtur quod idem tempus potcst augeri et The same time 

loalterari, cum motus celeriter versus occidens haberet increased and 

diem diucius quam ipso in dando-situ quiescente; et changed; a 

\ l n thing movmg 

cum non continue haberet novam diem et noctem, swiftly towards 
sequitur quod ille per motum suum prolongaret sibi wou id have' a 
diem. Et de alteracione temporis videtur planius, cum lon j' < ; r da ,y> 

1 ' ' and the day 

i5 dies potest serenari et nox obscurart. Annus eciam may become 

i" 1 • • •_ e .■!■. . .. u •* » finer, the nicht 

potest mehoran vel peioran tn fertihtate ct bonitate, darker the 

et sic de multis talibus denominacionibus qualitatum. yeai " " 10l ' e or 

... ' less plenlilul. 

Similiter vtdetur quod ad omnem punctum sub terra Night would be 
sit nox, et per idem omne corpus terreum eclipsans underneatlTthe 

2odirectum aspectum solis ad medium dyaphanum faceret earth; and 
. . ' . J r every earlhy 

ibi noctem, cum non sit racio quare mane est vel sero, body eclipsing 

1 ,. • , c the sun, would 

cespes terre vel ahquid mtxtum raceret noctem per pro duce night- 

eius adumbracionem, quin per illud quodlibet aliud 

mixtum terreum ; sicud patet, yjnaginando quod loco 

25 terre ponatur quodvis terreum mixtum. Et tunc sequi- 

B i68 a tur | quid quidem ad nutum, per interposicionem 

manus vel alterius eclipsantis faceret noctem ubicunque 

fuerit. Ymmo quilibet portaret, tam extrinsecus per night would be 
1 i> i- • • .. • carried about 

pannos vel aha tegumenta eclipsancia, quam lntnnsecus, U nder the 

3o ad omnem punctum noctem suam secum. Et cum dies c ' 01 ] ies - '" ', ,ie 
r . . body and the 

tam cerebro intercipitur, sequitur quod sunt mille orain. 

■ i- .. ^ , ,- tvt , . ,. There would be 

noctes locahter distantes, sicud et dies. Nec valet dicere a thousand 

quod in lapidibus et aliis mixtis opacis nec est dies difterent nights 
^ r r and days. 

nec nox, tum quia omne tempus est dies vel nox You cannot 
o - 1 • <• -^ 1 , t • say that in 

5o ubicunque tuerit, vel saltem pars earum, tum eciam minerals there 

quia omne tale mixtum est porrosum, habens corpus 1S no ni S lu and 
. . . . ... no day; all 

dyafanum in eius composicione; et in infinitum in op- time isone of 

posito loco potest esse nox adequate, sicud patet de mmei-als have 

nocte instantanea, que solum est nox in puncto terre pore ?' Iettin s 

. . . . in the hght. 

40 supposito polo zodiaci. Sol ergo, respiciens terram, It is the sun 

that causes thc 



i. figata B. 2—3. mltiv B 12. noun after et B. 

pectu B. 28. tamquam B. 34. X*] B. 



202 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

day by bcaming causat illam diem infra illam diem, co quod aliter que- 
othcrwise evei-y libet abombracio per nubem terream causaret noctem. 

cloud would jr t s j p 0test jj cs rcmitti usque ad non eradum in cla- 

cause niglit ; . * _ * ~ 

and night is ritate pro medio instanti, non foret racio quare esset 

doesVot P^ us nox a , uam L ' ies - Sicud ergo bic, tempore in quo 5 
beam;iMhe deficit illustrando, tunc bic est nox; quia aliter, defi- 
both day and ciente sole, deficeret tam dies quam nox; vel aliter 
iiil' S or dav^and °i uc bbet illuminacio causaret diem et quelibet abscuri- 

night woiild bc tas indifferenter causarct noctcm; sed nunquam in sole, 
equivalent to . . . 

light and ubi non potest esse nox, sic oies. 10 

Thfs^weTadmit Dicendum quod sic, aliter non csset in celo dies 

and answcr the cterna, suppositis predictis de tempore. Dicitur ad 
foregoirig . , . . . . 

arguments. primum quod assumptum cst falsum, cum relaciones et 

'truVthat' a ' n respectus, ymmo qualitatcs competentes composito 

accidents are multiplicantur per subiectum; sicud patet de similitu- i5 
onlv wlierc ,. , . , ....... 

thcirsubject is; dine, de sanitate, de voce, et multis simibbus quc non 

nr^muHinYied' na bent partes corpore extensas. Verumtamcn cquivo- 

throughout cando de esse in alio, ut docuit Aristotcles, concedi 
their subiects. ,,., . ... 

But it we say, potest quodbbet totum esse m quabbct eius parte, ut 
that thc wliolc causatum in sua causa, et non ut locatum in suo loco. 20 

is in each of its Et tunc neganda esset minor, cum mundus sit in omni 
parts, theri we , , e . ... , .. ,_,.,.. 

deny that the loco, non dimcnstonaltter, sed causaltter. ht st derisone 

world is not j n feratur quod mundus s.t in ore tuo, et tu totits in ano 
everywhcrc, " '_ 

though it may ttto, patct quod leve verbum est ct in sentencia nicbil 
be said : . ... 

The world is in movens; sicut nec: pars mundi est m ore tito et pars 2? 

ind' 'oti^are '"' est ' n tuo an0 ' ^ cc °P ortet se ntire ibi fetorem, cum 
in your anus: non habens ibi olfactum, nec sicud dimensor abstrac- 
verbal quibble. tus strictitudine loci, sicud deus qui est ibi. 

2. Thc world Ad 2 m dicitur quod oportet ponere mundum babere 
must indeed , . , .. . , , ., 

havc a ccrtain quamdam unitatem ; vel discretam quantttatem, ut babet 30 

umty, ponulus; vel continuam, ut babet homo. Vel quomodo- 

01" lt would bc ' ' ' ' 1 

a merc cunque dicatur, mundus non est omncs creature, sed 

substanccs. agregatum cx omnibus substanciis; sicud populus non 

est illi homines, sed agregatum ex hominibus conveni- 

As laws unity cntibus in pollicia vcl ritu. Unde, sicud manet idem -° 

they do thc populus, quamvis non ultimum singulare manente eadem 

world; pollicia vel lege vivcndi, sic manet idem mundus, 

manente eodem principc cum lege sua naturali et mul- 

and it does not titudine naturalium principiorum. Non ergo est nowus 

become olher , ... 

merely bccause mundus propter gcneracionem vel corrupcionem, corrup-40 

of generation torum sublunarium, quia manet idcm deus cum suis 
and corruption ' n 

liere below; 

1 e° B. 3. sic B ; ib. duo pro non B 12. p'-^ B. 40—41. cor^ '■? B. 



CAP. X. LOGICA. 203 

lecibus et quelibet punctalis materia prima. Et quando tor God, and 

° ■ .? ', ' i- • ihe laws ot 

auctores dicunt quod totum est sue partes, predicacio naturej ;llKi 

materialis est. Sicud enim utuntur auctores predicaci- r '' in " l 11 n j n ,t,er ' 

one 2 m causam, ut diem dicunt lacionem solis super unchanged. 

5 terram, et illarn lacionem vocant porcionem super ter- its parts ' 

ram circuli descripti supcr orisontem : ubi non est f 1316 ^ 11 ^"^ 

Bi68 b dubium | quin figurative Iocuntur; ac si dicerent quam- a merely 

libet creaturam fuisse racionem cternam esse: ideo et eX pression. 

ipsam racionem esse deum. Sic ergo intelligenalo mun- The world 

iodum discrete unum, ponit philosophus correspondenter AristotleTefines 

quod genus temporis est numerus, hoc est mensura ^j.™^ ^\ ts 

secundum naturales replicaciones instancium, mensurans motion. 

motum. 

Ponendo autem mundum esse animatum. tunc paten- But it we 

r • • i- / • \ „._,. admit that the 

i5cius est essenciam mundi (quta tpsam animam) esse W orld is 
ubique, sicud dictum cst de homine. Et sic tempus est anima,ed ' then 
accidens in omni loco, sicut etas hominis est tn omni soui) is much 
eius parte. Et iuxta istam consideracionem foret du- e m e ° r ^ W he re . 
racio vel mora temporis; illa tamen mora est numerus, 

2oquia mensura que primo causatur ex numero instan- 

cium. Manerent autem adhuc ponendum tres racioncs, 

primo ex hoc quod aliter non esset dare quod mundus 

est substancia, [sedj acervus alicuius non naturalis. 2° ex if not, we 

hoc quod mundus, cum sit quoddam totum et finis, gracia t i,at"he worfd 

25cuius constituendi sunt eius partes ordinate, est per- is more than 

1 a mere 

feccior quam aliqua eius pars. Cum ergo multe sunt aggregate. 
partes mundi animate, et omne animatum sit perfec- a ^hJfie, more 

cius quam corpus inanimatum, sequitur quod mundus perfect than 
\ r 1 ■ 1 a »v ot its 

sit animatus. 3 ex hoc quod omnem accionem vel parts; but som 

3o perfeccionem quam habet pars integralis habet suum of SimatSi" 

totum; sed pars mundi habet intelleccionem, sensaci- therefore, it 

1 . . . mnst be so too. 

onem, vegetativam, sensttivam, et motum ex se; ergo xhe whoie 
et mundus denominatur eisdem actibus, et per conse- ^^"jon fYts 
quens vivit. Et pari evidencia ex se movetur, et celum parts; now a 

\ ' ... part of the 

35 stc movetur; omnes ergo partes mundt sunt anima wor ]_ 
regulante, quamvis non proprie vivant, sicud est in un f ^, r s st &c. s ' 
minori mundo, cuius superrluitates alique non vivunt, Besides, the 

_ . .... , world has 

nec superfluitates tnum digestionum correspondentes self-movement. 
in maiori mundo 4 elementis et mixtis inanimatis ex t ^ e m ^acrc^cosm 

4oillis completis. Superfluitates vero alie, ut pili, et cor- with a living 
... 1 •< bodv, or 

nua, correspondent plantis et arbortbus; et ossa mtne- microcosm. 

ralibus. Sublunarii vero loci correspondent spiritibus ; 
4. dledufB. 23. seddeestB. 3o.parsB. 40.9VB. ^2.Subi^B. 



e 



204 JOHANNIS WYCI.IF CAP. X. 

et sic terra attribuitur corpori hominis, aqua sangwini, 

aer spiritibus et ignis calori. Regio vero capitis cor- 

respondet celo, regio pectorum aeri, regio vcro intesti- 

norum correspondet aque et regio generativorum, cum 

At any rate, posterioribus membris solidis, correspondet terre. Et 5 

one, and time u * breviter dicatur, quelibet proporcionalia contingit 

is the measure re perire in maiori mundo et minori. Sed quomodo- 

transmutations. cunque sit de ista opinione, satis est quod mundus sit 

unus, et tempus sit, et numeros ipsum consequens ad 

mensurandum eius esse transmutabile. 10 

3. Not a,j ^ni cre j quod illud assumptum pro opinabili 

admittmg the <-> " . . 

possibility cf sit inpossibile, cum nichil potest annichilari; quod 

annihilation, . . , .... . 

I do not admit tamen oportet ad hoc quod pars mundi toret mundus; 

Uie world can ' loc est ' un ' vers i tas creaturarum. Ideo nulla pars mundi 

become the est eiusdem speciei cum ipso; et per consequens cuius- i5 
whole. ... . .. , , , 

And thus no hbet partis mundi duracio potest esse tempus, sed du- 

part is ot the rac j tocius mundi. 
same nature 
as the whole. Sed obicitur: omne tempus est prius quam quanda- 

It is urued : ,. , ... . . . . 

Time is prior I>tas ab ulo causata; ergo, luxta opinionem, duracio 
caused bvtime" mun( - n foret prius quam duracio partis mundi. Conse- 20 

but as each pan quens falsum, cum pars mundi sit causa mundi, et per 

causes Ihe . . . , , , _ . 

world, eacli consequens lpso pnor; et per ldem, ipsum | quanao B 169" 

partial duiaiion f orel - p r j us tempore, potissime cum potest esse sine 

is pnor to time ' . . 

mundo; sicut patet in mundi produccione, specialiter 
de animalibus. ib 

But dirterent p[j c jj x j ut se p e alias, quod non obest aliqua 
tlungs may be ' ... . . 

reciprocally reciproce causare se in diversis generibus causandi. 
cause and ettect, r , , .. ... 

in diflerent Unde partes mundi causant lpsum matenaliter ; et mun- 

ways j us econtra causat illas partes finaliter; et, cum finis 

The parts of _ ' ... 

the world cause sit causa perfectissima, patet quod in prioritate digni - 3o 
the whole, as . „• ,- - - 

that of which tatts, perieccionts, et pnncipate mtencionis nature, mun- 

'}i. con i ls ^ s ' dus excedit quamlibet eius partem. Et sic se habet 
the whole ~ ^ 

causes the duracio ad duracionem. Utrum autem mundus sit in 
for -which thcy infinitum perfectus per generacionem unius suppositi, 

exist. quod sit deus et homo, componens parcialiter cum 35 

So also of " . ..".-. 

duration. mundo, relinquo theologis, qui dicunt istam humani- 

theoiogians tatem esse tantum finite bonitatis. Sed hoc videtur 
whether or m j cn i certum, quod manet continue idem mundus, et 

not the world ' " ' 



4. aqua B. n. cdo B. 21 ons m B. 26. d'r dixi B. 28— 29. mun- 
dus et. 3.j. perfectum B. 

i5. Cuiuslibet. I think it would be more in agreement with 
WycliPs general meaning to put nullius. 



CAP. X. LOGICA. 205 

sic anime continue producuntur, cum quelibet anima is now of 
sit accidens mundo. Correspondenter autem dicitur pC rfection. 
quod motus in communi est nrior naturaliter tempore, Eacl J J?" 1 .* 118 * 

t i . . ' is ci catcci is ai. 

et tamen tempus singulare est naturaliter prius quo- accidcnt of the 

.... , ... • world. 

? cunque motu singulari ; sicud est de quantitate corpons 

in genere, presupposita ad quantitatem eiusdem cor- 

poris corpoream. Et tamen quecunque eius quantitas 

singularis est posteriori danda quantitate; et ita reperies 

in multis. 

10 Ad 4. m necatur assumptum, sicud patet de duracione 1. Wc deny 

. . , , that duration is 

hominis que manet eadem corrupto membro, ymmo extended; 

corrunto toto corpore. Aliter enim non foret periodus . a maM ' s 

1 l * . uiu ation ooes 

animalis continua, sicud vere conceditur esse. Si ergo not changc, if 

fuerit res habens partes quibus potest carere, tunc part f his 

i5eius duracio omnino non dependet a duracionibus illo- bo f lc \ no c e cn 
rum parcium ; nec per consequens extenditur, sicud 
contingit in animali. Et per idem duracio mundi non 

extenditur. Nec sequitur, si duracio mundi presupponit Timc implics 

. . n . , . ctcrnitv and 

duracionem dei, que est eternitas, et duracionem anime ,| lc ' aC p n ', it 

2omundi vel intelligencie, que duracio dicitur evum, et /,; i *™ c rc b not 

*° duracionem materie prime, que est quandalitas, thcrcfore parts 
J , . ... . . ' • ot tiinc. 

quod ex hmc llle duraciones presupposite sint eius 

partes; sed bene presupponuntur ut essencie extrinsece, 

non quo ad situm, sed cp.10 ad essenciam ; sicud quali- 

25 tatesprime sunt essencie extrinsece presupposite ad resulta- 

cionem qualitatum secundarum. Et sic de aliis multis acci- 

dentibus. Est ergo magna racio quare duracio mundi, que 'r ne reason 

est tempus, non extenditur, et motus mundi extenditur; ^^J oVthe 

quia, quotlibet partibus mundi corruptis, foret continua world is, and 

, , ... , r . , .. its diiratiou is 

3o eadem duracio mundi, sed non toret ldcm totalis motus noti extendcd, 

mundi, corrupta parte mota Et ideo hinc est quod mun- '^ 1 ]^ ^orfd 1 

dus durat indifferenter ad omnem eius partem. sive motam wcrc destroyed, 
, ........ its motion 

sive quietam, sed non movetur ahcubi, nisi ubi pars wou id, buttime 

eius movetur. Idco motus mundi dicitur velox vel tar- W0 Jj'f n 2°n bc 

35 dus, uniformis vel difformis quo ad subiectum, sed non for duration is 
, , . . . ... thc samc, 

quo ad duracionem mundi, cum ipsa non requint taiem wne ther a body 

duracionem partis mundi sicut motus. Equaliter enim mov s C | ^ ast 01 
quomodolibet motis et quiescentibus inest duracio. 

Et si dicatur quod non [est] racio quare duracio lf t ! ^ sa ^dwhy 
40 mundi sit tempus, quin per idem et cuiuslibet sue of the whole 

world should 
bc timc, rathcr 



11. eodem l>. 20.omnium?B. 22 sed^roquod B. :j — 2 = q"" I! 
3g. est deest B. 



206 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

than that of a partis duracio erit tempus, dicitur [q.uod] sic. Nam certum 
pa VhaTTt 'is P y q u °d tempus est duracio successiva, quia aliter duraret 

because all a jj a successiva duracione, et tunc accidentaliter suc- 
other durations . .... ' 

are accidental, cessive duraret, tanquam accidentahter quantum. Et 

d j" n ecessary" e tunc non esset quantitas, sed esset processus in infini- 5 

for tlie others i um m duracionibus. Cum ertio omnis duracio sit 
might not .... . , . ° 

exist. ahcuius durantis duracio, patet quod oportet ponere 

the^un^vcVsa? tempus esse communem duracionem omnibus temporalibus, 
indivisiblc aud m ole indirisibilem, et ubique. I Sicut ergo vivificacio B i6q b 

ubiquitous . . . . ..' ... . . . 

duration of all tocius corpons est vita animalis, et nullius partis vivi- 10 
thii?as P as lite fi cac i°> sed v i ta inperfeccior alterius racionis, sic eciam 
is the es t j e duracione mundi et de duracione suarum par- 

animation ot . , ... ... 

thc wholc cium. Unde abutuntur terminis qui vocant quamhbet 

Thustocall quandalitatem vel duracionem partis mundi tempus, 

any other sicud patet ex conclusionibus insequentibus et naturali i5 
duration timc, r ... * 

is an abusc conceptu quem quihbet habet de tempore. 

Wedo^not ^t si obicitur quod duracio punctalis materie prime 

deny that thc habct posicionem et extensionem : ergo, duracio com- 

duration ot . ' .... . , . . . ,. . 

thc simpic posita ex llhs habet posicionem et extensionem ; dicitur 
r0 piVm ( oidiai' Cl1 quod non obest predictis quod duracio mundi, sicut 20 

mattcr consists, e t vita animalis, sit multiplicata, et tamen duracio 
is extcndcd. . . . ,. . . , 

prime materie, cum sit aha, sit extensa. Non ennn 

est pars alterius duracionis, sed ad illam presupposita. 

5. Hcrc thcre Ad quintum sunt tres modi dicendi. Quidem enim 
are thrce points , ,• 1 i- 

of view. Either negant quod dies vel nox aut aliqua pars eorum sit 25 
are y (if nottune t eni P u s, sed sunt motiones solis. Alii dicunt quod sunt 

but the sun's aereeata ex motu et tempore. Et tercii dicunt quod 
motion, or (2) ° ° r ^ 

they are made sunt tempora. 

and timc^oi ^) Contra primum modum dicendi patet quod commu- 

they are times. niter necarent diem vel noctem esse extra solem: et 3o 
In the first case ° ., .. ,. , 

day and night sic lmpossibile esset diem vel noctem esse m terra. 
buUn^he^siit] ^ed mocio solis foret continue tam dies quam nox; 

and there both quia si nos habemus noctem, que est lacio solis sub 
tccther ■ . 

for when we orisonte ; per idem antipodes habent diem nostrum pro 

is ^nighYat the 6 nocte J ^ ue est laeio solis sub orisonte eorum. Sed quid 35 

Antipodes. pl us inconsonum quam dicere quod est nox eterna in 
And 111 the , , , . ^ . , . ., T 

sky, whcre celo solum, ubi est maxima clantas t Ista ergo, si com- 
light it woul^ P a rerentur in intelligencia dictis astronomorum in ista 

be night for materie, ponerent diem et noctem porcionem circuli solis, 
ever. . .,, r . . 

quia lllam vocant astronomi motum, et lta ponerent^o 

omnem diem vel noctem rem permanentem, et omnem 

1. quod deest B. 3. acci' B. 11. cnim B. 38. f c gui r 1 i tc" B. 

39. pcom B. 



CAP. X. LOGICA. 207 

preteritam vel futuram existentem in hoc instanti; et sic de 

multis sequentibus ad que sic dicentes non plene advertunt. 

Et sic patet quod 2 a posicio habet concedere noctem The second 
... .. . ..... pusition has 

quamhbet esse diem, cum omnis talis sit ubique raci- a |v, to a dmit 

5 one sue partis, et sic movetur cum sole, racione alterius that jiight is 

partis, tam dies quam nox, continue. 

Ideo, videtur michi quod V posicio est melior, quem I prefcr the 
. ' .. M ° ' ■ 1 . tlnrd view, 

ponit tempus esse diem et noctem, sed per acciuens; et ana say tnat 

ita evum, seculum, indiccio, lustrum, annus, mensis, aC cidenially 

i<> septimana, dies, hora, momentum vucam bisse; et sic day or night, 
, • -ii -ii 1 • or an age, 

de cetens partibus de quibus locuntur tam astrologt a ccn tury, 

quam compotiste, sunt partes temporis, sicud patet a >' ear > &c - 

discurrenti per dicta autorum et wulgarium. Ista ma- 

teria bene conceditur; sicut oportet utramque viam Both the other 

• • 1 1 • ]• . views must 

i5 predictorum concedere, quod omnis dies est nox, et nt tnat day 

econtra. Ymmo, stante sole, foret eadem dies in nu- ; s niaht, and 
; . . ' , that lt the sun 

mero quo modo, quia dies eterna, que foret nox stood still, 

cterna, etc Ergo patet quod lacio solis non est genus l De e D w m u 

ad diem vel ad noctem. Et ita conceduntur alique cternaliy. 

. . ^ We admit 

20 conclusiones sequentes ex illa posicione; notata tamen many of thc 

distinccione inter dies artificiales et naturales, et quo- ar gumcnts 

modo dcnominaciones predicte insunt tempori, sicud merely 

1 _, . . disimguishing 

tangttur 111 responstone sequenti. Nec est mconveniens between 

R'7° a tales | denominaciones inesse eidem pro diversis locis '" ^///n;/. 1 " 

-^ aut diversis temporibus, sed non simul et semel. 

Tunc ad primum argumentum contra primam respon- Answer to the 

sionem patet quod assumptum est concedendum, sed at n a g t s repiy? y 

maior est neeanda. Non enim sequitur: hoc tempus r. (6). Wc 

,. ,. n . . . . r denv that ilie 

cst hic nox, ergo est hic non dies; quia, si hic est present timc is 

3onon dies, tunc est non dies, et per consequens n o n ni gVant^that Ut 
est alicubi dies. Ideo bene conceditur tanquam sequens what is day 

, . ,. ,. ,., . , . , here is night 

quod iste aies non est aies ahbi, sed non sequitur noc elsewhcrc. 
est non dies hic, ergo hoc est non dies; sicud non se- man j(ood ^is not 

quitur: hoc non est dies hcl ergo, hoc non est dies. everywherc; 
or * - . . ii- , .„ . it does not 

^ Conrormiter autem dicunt theologi quod Chrtstus est foiiow that thc 

ubique, sed non ubique est ille homo, nec alicubi est man not 

non homo, sed alicubi est non homo ibi illud quod Many parts of 

, ., . , ■ , ~. , day and night 

non est homo lbi: quod ldem est. hic ergo multe a re as much 

partes diei et noctis sunt tam dies quam nox, secundum "'^^. ! lu; 

R.quam (!) B. 11. vuca biffe B. 12 — ;3. quam artiste quam <ipotifieB. 
i5. Sicud B. 2^. a'" B. 

11. I am quite unable tt> make anything out of these words, 
vuca biffe. 



2o8 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

obliquitatem vel rectitudinem spei:e quo ad habitantes 

dispariter in orbe terrarum; sicud patet considerantibus 

subtiliter istam materiam. Est tamen dare tam diem 

quam noctem longissimam, quam eciam brevissimam; 

or rather sed non video adhuc quod quelibet pars diei aut noctis 5 

"nor the otlicr? s *t tam dies quam nox, cum quotlibet instancia nec 

sunt dies nec noctes. 

7. We deny Ad septimum resnondetur, necando conclusionem 
that timc ' r . '. ° _ 

moves. primo assumptam; quia, cum omne tempus sit mmo- 

bile localiter sicud mundus, patet quod non competit 10 

ipsi circulacio. Ymmo, si mundus moveretur motu 

recto, adhuc foret tempus ubicunque foret situs, sicud 

idem tempus esset commune duobus mundis, si essent. 

Those who say [\\[ autem qui ponunt lucem fugare tenebram, sicud 
that hght M / ... . & . , . . ' . . 

pursues cants leporem, mtelligunt de speciebus lucis et speci-iD 

ai ness, e b us tenebrem paulo contraccius, et non de ultimo 
or that the sineulari. Et sic intellieunt illi qui ponunt tempus ho- 

duration ot . °. D . ^ r . r . 

man is most mmis, et per consequens eius duracionem, velocius 
aitend^only to transire quam aliquod notum sublunarem. Attendunt 

the number cnim ad miliaria que punctus equinoccialis describit: 20 

ot miles * . ' * . 

described by et cum llle motus sit mensura tempons, et sic per 

1 point^wMch accidens causa eius, dicunt in predicacione 2 m causam 
mcasures time, q UO d tempus tam velociter transit, ct per idem etas 

and predicate /..,£• r . . 

the cffect tor hominis. Tales autem predicaciones non admittit logtcus, 
Night^though nisl ex convencione. Non ergo sequitur quod nox sit c3 

existent figurata, quamvis multiplicetur per situm figuratam; 
throughout a °. ' M l . r ° 

space that has quia tunc deus esset spencus, stcut mundus et anima 

a no a s ?,ape. aS figurata sicud homo; et sic de aliis multiplicatis. 

Night and day ]sj ox er! > et dies sunt ubique, quamvis non ubique 
are everywnere, . °. . ._.,.'... . . . 

but "not sicud nox et dies artificialts. Nulltbi enim est nox, nisi 3o 

former onlySn m terra ve l oppaco terreo, aut eius umbra; et per 
the earth or its residuum mundi est dies. Et sic expansius est dics quam 

shadow ; the . . . . . . 

latter nox, quamvis nox sit expanstus dies ct nox; positivum 
VC 'else. e ' e namque prestancius est privato. Nec sequitiir: continue 

Night may be e idem qttiescenti erit eadem nox propinquior : ergo, Ma35 
nearer and 7 , . r r x , n 

nearer to a nox movebttur ; sed sufficit quod hoc hat per motum 

. X ft doesVot" alicuius facientis ipsum tompus esse alicubi noctem ubi 

properlv prius non fuit nox. Unde nox nulli rei potest appronin- 
approach it; ' . . . \ 1-» ■ 

the cause of quare, quamvis potest alicui propinquius esse. Racio 

apm-oaches. enim me i ve l noctis movetur, sed non nox vel dies. 40 



2. orbem (!) B. 7. sunt tivice B. 9. a tsn > B. 2/. fpus B. 

32. explifius B. 33. erit B; ib. poTtm B. 3^. pna" B. 



CAP. X. LOGICA. 20Q 

R [70 1 ' Ac si concederetur | quod si deus michi possct esse So I may come 
propinquius homo per assumpcionem humanitatis, sine e to e God ^^ 

hoc quod ipse movcatur (quod quidam conccdunt posse Christ, and 
'. ' . . ' . vet God ts 

rieri sine hoc quod aliquid moveatur). Unde conceditur nearer 10 me 
. , •, .,• 1 -ii I*. • »• than anv man 

de possibili quod contmue propinquabo locahter isti C an be. 

homini cui nichil potest appropinquare localiter. Ymmo 

iste homo est propinquior michi ad quemlibet punctum 

mei quam aliquis alius homo potest esse. Et tamen 

movebor continue versus illum hominem a quo disto 

10 per quantumlibet spacium. Videtur tamen melius con- 
cedere quod ille propinquius est homo quam fuit, quam 
concedere quod iste homo est homo propinquior quam 
fuit. Non enim est propinquior res quam fuit; et tamen, 
ut est homo, est aliquid. Et fere conformiter est dicendum 

1 5 in terminis accidentalibus de tempore. 

Nota tamen quod contingit intelligere istos terminos Wc m a]sQ 

accidentales temnoris in supposicione simplici, modo deny that day 
. ' r ' is night, merely 

quo supenus dictum est, et consequenter negare quod admitting that 

dies est nox, et sic de aliis temporalibus conclusionibus '* dayTs night. 

20 concessis in supposicione predicabili. Nec sequitur ad 
sensum illum expositorie: hoc tempus est dies et hoc 
idem tenipus est nox ; ergo, dies est nox; sed bene 
sequitur quod illud tempus quod est dies est nox. 

Ad 8 m dicitur quod conclusio non sequitur propria 8. a man 

zb predicacione de eodem tempore in numero; quia motus towYrdsTthe 
sic versus occidens haberet infinitas noctes et infinitos wcst might . have 

an mlinitc 
dies, communicantes tamen secundum mutacionem sui number of days 

orisontis. Sed species diei vel noctis potest prolongari difflrent ' 

vel breviari secundum diversa eius individua, et eadem lengths, 

... according as 
3o dies vel nox rn numero potest large loquendo, alteran, h e changed 

serenari, vel obumbrari, fieri salubris vel obnoxia; non ^t thi" wotiid 
quia tempus sit substancia subiecta illis qualitatibus not be prpperiy 

1 r . . . tne sanie 

vel lllis accidentibus, sed quia cum tempore ista con- individual time. 

tingunt; ut tempus dicitur amenum illi cui contingit 

35 amenitas in illo tempore. 

Ad nonum dicitur [quod], loquendo de die et nocte 9 . \y c must 

artificiali, contingit varie valde distingwere raciones d c * t tog U u ish 

eorum, ut aliqui dicunt ubique esse noctem ut non est the meaning oi 
. . ^ , , . . • ,- words. 

sensibile lumen solare; ct, sole extstente rn meridie some say there 
^oemisperii nostri, habemus noctem tam inter nos quam « mght 
extra, et fad] alia puncta habemus simul diem, sed non 



7. propinquus B. i|. IV B. 18. quo ad B. 25. parte pr<> 

predicacione B. 27. \rj B. 36. quod deest B. 41- ad deest B. 

14 



2IO JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

whenever there in eodem situ sed ad eundem situm in numero. Et ita 

is no sensible , , ,,., •• , , ,• • 

soiar light; luna vel quodlibet aliud umbrosum, eclipsans solem 

thus we may US q ue ad insensibilitatem luminis, causat ibi noctem; 

have night at n . . . ' 

midday; et sic in hons crepusculanbus est dies, sicud est per 

thus the moon ,-, , , • , . , , 

eclipsmg the renecctonem luminis solaris ad obstaculum, sed non 3 

sun, causes p ei - i umen incornoratum in luna vel alio astro. Arti- 
night, and \\e ', * 

have day after ficiosius tamcn et cercius vtdetur loqui, ut astronomi 
sunset bccause , , , • , • 

ot" refkcted locuntur, concedentes ubique terrarum esse diem artt- 

sunbeams. fjcialem ubi sol est super orisontem ibi locati, causans 
But lt is better .... . 

to admit lumen sensibile. Dies enim connotat lucem vel claritatem, 10 
artittcial dav to c , •• • • • 

exist whenever nec retcrt quod corpus oppacum distingwit emispena 

the sun, being i n[e r que orison intercidat, sive fucrit terra sive ter- 

above the ' 

horizon, causes rciint. 
sensible light. T ^ t •• .-, • . 

Whv does an ^ sl queratur a sic dicentibus quare mixtum tn ortu 

opaque body ve i occasu solis causat noctem, ubi multum relinquum i5 
causc mght at . ' 

dawn or sunsct, dc luminc, et non echpsando solem super orisontcm, 
and not during , . ,, , • , • .- , ••■ 

the dav? P^ us tollendo de lumine; potissime cum sol lbi situato 

Recause in the tam oritur quam occidit: dicitur quod huius racio est, 
second casc the . l . . n 

sun is above, quta sol [est| supra onsontem 2 1 situati et non super 

below thV orisontem | primi situati, et hoc sonat dies vel nox B 1 

horizon. artificialis de vi vocis. 
Wouid the £); s | queratur utrum luna habente lumen proprium, 

moon, lt sclt- x . ' 

luminous, and corrupto sole, causaret per suum motum diem et noctem, 

de^strovecT ™ dicitur quod sic, cum dies et nox maxime constituuntur 

cause dayand p Cl - luminosum quodcunque fuerit. Et sic potest dici 23 
night? , •,, • 

It would. quod lllud tempus quod est hic nox toret subito htc 

dies per annichilacionem solis, mota luna super orisontem, 

ipsa existente ex se maxime lucida inter luminosa. 

Have the gt s ; queratur utrum habitantes in locis valosis habent 

mhabitaiits of ^ ... 

yalleys &c. noctem quando sol echpsatur tllts per terram, dicitur 3o 
nicht when the , , , • ... 

sun is concealcd quod stc ; sole existente sub onsonte corum, et ahter 

from them? n0 n. Et quod queritur utrum, corrupto sole, foret 

Yes, lt it is n ,. . . ; . . . ' . 

below their ubique nox, dicitur quod sic, si nichil supleat vtcem 

horizon. •• 

solts. 
Day or night is Ulterius concedi potest quod ad omnem punctum 35 

evervwhcre; in ,• ,• , t • • ,-, ^-, , 

the sky it is niundt est dies vel nox ; et stc m quothbet sttibus. In 

always day, ce i est c Jj es u bi non est nata naturaliter esse nox. Et 
bcncath the . . . ... 

earth, always lntra terram est nox m multts corponbus, inlra que 

non potest esse naturaliter dies; ubicunque tamen cst 

nata esse dies, sicut aliquod est luminosum quod non 40 

est natum esse tenebrosum, et econtra aliquod eternum 



[5. i'linq,' B. 18. tame H ; ib. quod \'>. m. est deest B. 25. pcr 

dccst B. 



CAP. X. LOGICA. 2 1 I 

visivum quod caret aptitudine ad cecitatem. Patet ergo Day is thus the 

, , r ,. . . - i- • • i ■ timc when thc 

quod ad hoc [quodj hic sit dies, requintur hic esse sun , s a bove a 

tempus in quo sol est supra orisontem huius situs. 8 ,ven honzon. 
De aliis vero partibus temporis ut 4 temporibus anni aI ^ady been 

5 et aliis de quibus locuntur compotiste. oportet diligenter said wifl sutticc 

, . . . . to give a notion 

advertere quomodo causantur secundum denominaciones of the difficulties 

accidentales, connotando extra racionem temporis, et t l he other°parts 

quomodo iniciantur et equivocantur; et iuxta hoc re- of time. 

spondere, ut patet exemplariter ex predictis. 

10 Quo ad dubium tercium, videtur quod, cessante omni Whether 

. , .,. - . movemellt 

motu sensibih, non toret tempus, quia omne tempus i m plies time. 

requirit prius et posterius in motu, s.xl solum in motu /"n^movcmcnt 

sensibili sunt prius et posterius; ergo solum in motu at all, there 

sensibili potest fundari tempus; igitur. Maior patet, ex t)me , f 0r t , me 

iohoc quod si tempus posset diffiniri per prius et posterius Befo^lni m 

in seipso, tunc posset idem diffiniri per se vel per Afterrvards, 

suum posterius; et tunc tempus posset habei e prius et found only in 

posterius ex se sine motu; quo dato non est hngendum movemeut. 

quid tempus dicit ultra es.se rei. 

20 Item, nono quod non sit motus sensibilis, et ymagi- (2iOn the other 
, r , , hand, let us 

netur homo de tempore; tunc patet quod esset tempus, suppose 

quia aliter non esset ymaginacio diuturna gignitiva tlia mo vement "° 

fastidii. Et quod non oportet ex hinc ponere motum, and that a man 
, , . . • . sets to fancvinc 

videtur ex hoc quod stat ymaginativam terminan con- tUTie . t ] iere 

25 tinue ad idem simulacrum pro eadem re, sine generacione W 5 V '' t ^ e be ve t 1 ' v ie 
nove speciei vel nova tcrminacione actus ymaginandi fact. 

Et sic non pocius foret ymaginacio successiva quam 
est visio vel quivis alius respectus, cum succcssio re- 
quirit diversitatem materie motus. 

3o Item, si possibile est omncm partem mundi privari (3) As each 
motu locali, possibile est omnem partem mundi quiescere wor ]d can be 
similiter a motu. Pono ergo hoc, et sequitur ex quiete | OC a° P movement 

tempus essc, cum aliter non esset quies illa longa. it can rest 
_ . ....... from 

Stat ergo tempus esse sine motu stmihter. Nisi enim moV ement; 

35quies temporis esset temporanea, sequitur quod tempus j S < X r ° ;ind tl !i 1 ie 

immediate precedens illam quietem, et tempus immediate world must rest 

. . . , . . . . iu time, or ihe 

subsequens lllam qutetem ex mcepctone motus, essent rcst WO uld not 

verc continuata ad instans quietis (et per consequens ^,',,. ,,.^ 



2. qu<fd deestB. 5.gpotiftcB. [9— 20. yginc ho B. 25.gaconcB 

32. po B ; ib. fc r ex hvice B. 33. lo a B. 

ig. Item. The precedfoig argument proves that timc depends 
on movcmcnt; those which follow go to prove thc contrary. 

'4* 



212 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

continue), esset tempus, ex hoc quod continue esset 

instans ct non continue motus. 

(-») Tne Item, contineit quantumlibet tarde motum esse velo- 

slowest . . ' ° ^ 

movement cissime motum, cum quehbet pars mundi potcst B 171 

^quickest 1 ;' 6 quiescere, mota alia. Posito ergo quod orilogium cuius 5 
for, supposing Jyameter sit pedalis, volvatur semel per tantum temporis 

that thc hrst J v m ' \ f 

mohile stops, quanta est dies naturalis. Et sequitur ex predictis de 

liand oVa^clock individualibus quod erunt infinite intercisiones in re- 

of one foot volucione A, sicud essent circumducto celo cum A: 

diamcter gocs ... ..-..., 

round in one quia ahter essent tot puncta m circumrerencta A, sicud i<> 
Mobile would m circumferencia mundi sunt. Cum moveretur ergo per 

move onc omnes istas nenes istas moras intercidentes, non esset 
point every .'.,., . _ '.. 

instant; sothere motus, quia nichil A vel pars eius. Sequitur quod 

^rests ^oi^the 6 tem P us potest esse sine motu; et per idem quantum- 
hand wouid jjbct magnum tempus. i5 

descnbe as .... 

much space as Item, possibile est quod mundus creatus per quantum- 
'(5) The world 6 ' libet tempus similiter quievisset et post motus fuisset; 

might not havc er „ tempus non requirit talem motum. Assumntum 
been moved o i - _ . . 

immediatcly patet ex hoc quod quies est de se successiva, sicud 
creation 1 ; S yet motus, ut prius dictum est; ergo, si est quies, est 20 

time bcgan with tempus. Aliter cnim nosset quies nunc esse permanens 
the creation ot '. . ' .^ r . 

the world. and et alias successiva; quod est lmpossibile, cum aquirerem 
succcssivxstatot P er totum novas partes in successione, et nichil quod 

would havc f u jt permanens foret pars quietis successive. Et casus 
bccn measured r . .... .. .,. 

by time. de quiete tocius toret multts patenter posstbilis, cum 2: 

quies sit perfeccio rei gracia cuius est motus. Et in 

signum huius, perfectissima mundi quiescunt continue. 

Answers. ,\j jH u j dubium respondetur, concedendo quod fsil 

We say that . .... . ... 

time implies non sit motus sensibilis extenus vel mterius, tunc non 
so ™ensiblc est tempus. Ideo, sicud necesse est tempus esse, sic 3<> 
movement; necC sse est motum sensibilem esse. Unde, non in quo- 

tor intellectual . . \ \ 

movement and cunque motu fundantur pnus et postenus successiva, 
eV scnsiMc' n sicud patet de motu intelligencie a deo; et breviter de 

attractions do cuiuscunquc substancie motu quo tendit in finem suum. 
not lmply a . . n . . . ,. . ... 

Before and an Sic enim mnititur quehbet particula terre quteti m 35 
' er ' centrum mundi et omnes substancie in deum, tanquam 
centrum ubilibet multiplicatum ; scd in talibus motibus 
non habebit ymaginacio materiam successive aquisitam 
vel deperditam, racione cuius causaretur instans differens 
a tempore; sed omnis talis motus foret 2 111 se totum 40 
simul, sicut est de evo et eternitate. 



5. 01'logui B. i3. m 1 a ul B. 28. si deest B. 41. sic B. 



CAP. X. LOGICA. 213 

Ex istis patet quod sentencia primi argumenti caret (1) The tirst 
, • , • «. ii" ... areumcnt is, 

calumpnia, eo quod motus lntelligencie est pnncipium therefore, quite 

remotum ad quod non consequitur tempus. Unde conclusive. 

' n * . It we can 

ymaginato quod totus mundus cesset a motu sensibih suppose the 

5 extrinseco perceptibili, lata ymaginacione super prius et at rest and 

posterius, videndum est utrum actus ymaeinandi sit °. n| y. 

1 ' . D . imagmation 

permanens; tunc sequitur tempus esse, eo quod vmaginans active, 

,. "L-i".. representinp, 

est pars mundi sensibiliter mota, et per consequens t ime, we say 

mundus secundum illam partem movetur. thatimagination 

1 . . moves, and, 

10 Communiter eciam, quando vmaginativa fertur super therefore, the 

c ^ • * ■ L e -i 1 world moves. 

pretento et tuturo m particulan, non est tacile hoc when we 

rieri, nisi successive, sicud quantumlibet vmaeinamur imaginc time 

. ' ; • . . in particular, 

prius tempore unum et postenus tempore ahud. Ex tah the object and 

autem ymaginacione causatur intencio speciei fixius in successiveiy^ 

1 3 ymaginativa, et debilitas vel potencia ymaginantis ex 

delectacione vel tristicia, et bonitas vel malicia, fortitudo 

vel fastidium, aut alie huiusmodi qualitates, racione 

cuius aquisite vel deperdite, saltem secundum intensionen 

vel remissionem, ex sequitur tempus ad alteracionem 

20 successivam. Nec est possibile ymaginacionem nostram Nor can it 

coniunctam motui mundi secundum disposicionem in P°*sibly be 

\ . . otherwise. 

qua nunc sumus ferre super tempus in particulari sine 

B 172" successione actus ymaginandi; qui, cum | mundus sit 

quoddam unum, oportet in eius motu esse unum non 

25 motum movens ordinate suas partes; quo cessante 

movere, cessaret totus ordo illius motus. 

Sicut enim in animali ulterius effectus est motus cui Comparison of 

, ,. . . ... the movements 

proxima est virtus mottva Iocahter m suis subiectis, m an animai 
ut spiritibus vel calore; et 3 sunt membra solida, ut W3 ^ J{j ose 

3o musculus, villus, lacertus vel cetera organa, quorum macrocosm 
composicionem ista ingrediuntur. 4 a est appetitiva anime 
movens, imperando virtuti motive corporali; et hanc 
appetitivam movet apprehensiva convenientis vel nocivi 
tamquam ultimam, et primum movens ita quod, cessante 

35 illo movere, cessaret omnis motus animalis. Sic ymagi- 
nandum est in maiori mundo quod est dare motum 
sublunarium tamquam ultimum effectum cui proxima 
est vis celestis influxa per lumina diversimode incidencia 
et 3" sunt astra celestia cum suis coniunctis orbibus. 

40 ^o vero es t appetitiva mocionis orbibus, et 5 finaliter 
est apprehensiva primi motoris. 

i8.?te'ffiom B. 23. qui cu B. 27. ali vlci 9 B. 32. hac B 

3q. >_.<# B. 40. mocc 8 (?) B. 



214 JOHANNIS WYCLIF CAP. X 

In all Necesse crgo est quod in motibus ponderosorum et 

movements, , ,. . . . , , ., 

we must comc levium, et generahter ln omnibus sublunanbus motibus 

^Votor St ^ u ' non sunt m °bil es ex se moti, sed ab alio, fit motus 
immovable in resolubilis ad omnem motorem mundi e\ se moti; quem 

llimsell, • , ., .,, ,. 

motorem oportet esse lmmobilem; et llle generahter ? 
moving movet essc partem mundi in quantum movetur. Sed 
sp'irkiially e 'and diversimode movet, insensibilia motu spirituali et sen- 
material things sibilia motu corporali; quia, cessante perfecto ordine 

matcrinlly. ... . , .,. , 

movendi in motu sensibili, cessaret motus elementorum 

But mnterial mixtorum ab alio. Verumtamen, cum omnis talis motus to 
movemcnt must . r ,. . . 

one day ceasc, sit actus lmpcrtectus, causatus propter ordinem msitum 

iimJerfcct 1S a J uant ' tate ve l qualitate acquirendum, patet quod oportet 

talem motum aliquando cessare, et alium spiritualem 

continuari eternaliter, modo quo philosophi nostri dieunt 

ind corrupVion *° re nost tUem ' Utl i c ''- Tunc enim non erit aliquodi? 
will then come mixtum, nisi homo vel pars hominis, vel forte astrum. 

to an end. <-, . ,. , . 

As in thc Sed, cessante motu ccli, cessabit generaeio et corrupcio 

microcosm, so substancie, et omnis materialis alteracio vel motus in 

macrocosm, quantitate. Sed sicud est in minori mundo. est dare 

sorts of duas manieres motuum, quorum unus est a natura 20 

movemeuts, C orporea et non alius, reliquus autcm est ab anima: 

iiom the First sic in maiori mundo est dare duas manieres motuum, 

other from the quorum unus est sensibilis naturalis, cuius motor celi 

Man^wili one est P r ' nc 'P' um 1 a iius autem est spiritualis et intencionalis, 

day be cuius anima, que est supra omnia corpora, cst principium. 25 
incorruptible, A . , - , t .. ... . , .,., 

and the world Manebit ergo tunc homo lncorruptibihs, sicud et quihbet 

perfect; yet pars mundi ultimatc nerfccta, ct mutabitur homo in- 
some ot lts ' . ... 

parts will stiii tencionalitcr tam a sensibilibus quam ab intelligenciis B 170^ 

move, and this • •, •,-, . , , 

will constitute inscnsibilibus mutacione successiva; et hoc secundum 

time. omnes vires anime. Non ergo est possibile mundum 3o 

similiter quiescere secundum omnes suas partes; et cum 

motum successivum in communi consequitur tempus, 

satis est ad perpetuandum tempus. 

Therefore the p er j sta p a tet ad 2' 11 arcumentum quod casus est 
case put m (2) . . . . . ' 

is impossible. lmpossibilis. Ymmo, posito quod homo fixe ymaginetur 35 

If a man could • • , • . , 

imagine s,ne successione quacunque mundi, scquitur quod non 

anytliing essct tcmpus sed mensura quedam proporcionalis evitate 
without anv . ... . . f 

succession ol intclligcncic, sine prioritatc vcl postcrioritate in succes- 

acts, it would • P ... , ,. , 

not be time sione, nec gcneraretur tunc tastidium vcl ahud ens 
but n sort ot predicamentale: ncc foret aliud tunc diuturnum, et si 40 

nptfit 1 ' " ' 

maneat sic eternaliter, quia cuiuslibct rci duracio foret 

7. fpnnli B. 12. omnem pro oportet B. 29. muoe B. 3'. cni'' 13. 
07. Evitate. Derived from evinn. 



aeon. 



CAP. X. LOGICA. 215 

tota simul, sicud est dc eternitate. Ncc capit ymaginacio Wc cannot 

nostra infirma talcm statum hominis, cum propter e \ e '. 1 |, con ': e ! ve 

B 172" mutabilitatem or^ani omnem apprchensionem I nostram and it is 

, . • ti 1 1 1- irivolous to say 

consequitur vel comitatur successio. Unde leve dictum that it would 

5 est ponere quod ymaginans sine successione tempus timewoufd in 

faceret, quia cicius intellectus hoc faceret; et sic tempus that case bc 

... eternal. 

esset eternum propter eternam tntencionem tcmpons a 

prima causa. Et propter hoc omne ymaginans habet 

suum tempus quod esset duracio sui actus ymaginandi. 

10 Et per idem sine dubio quelibet duracio successiva 
foret tempus. 

Et si queratur quomodo erit successio in motu post ot the 
diem iudicii, dicitur quod erunt duo genera hominum Jjg^iessed ni 
ex opposito locatorum habituatorum et passionatorum, Heaven. 

i5quorum unum erit in celestibus plene felicitatum, et 

aliud iuxta centrum, plene miserum. Et primi habebunt They will have 
actualiter perpetuo claram noticiam et nlenam delecta- !!','' !j'J , w !f dge . 

1 ' ' Ol Jllu Illll ]u\ 

cionem in primo motore, et post hoc habebunt discursus >" the First" 

.. . . Alotor, and 

cognoscendi omnes ventates causatas cum quadam will know all 

20 successione, sine diminucione sui gaudii, propter se_ aii theoowers 

curitatem sui habitus, excluso fastidio et errore in suo of the soul will 
,. „ , . , produce the 

dtscursu. Et brevtter omnes vires anime erunt plene m ost perfect 
suis actibus perfectissimis circa sua abstracta maxime xhere^witi be 

proporcionata ad ipsas delectandum. Circumstancie vero »0 generating, 

. , ■ . , , eating. 

20 actuum sensuum htc tn statu corporab, que tncludunt hearing, &c; 

perfeccionem, erunt ibi ablate, et solum illud quod est 

perfectum ibi retnanebit; ut nemo generabit ibi, nec 

augmentabitur, nutrietur, percipiet sonum, odorem, 

saporem, vel qualitatem tangibilem per violenciam aut 

3o materialem immutacionem sui organi. Sed organum but the organs 
erit ad tantum perfectum quod percipiet armon i am p er fect that Uiev 
sonorosam sine violencia, causantem consequentem will perceive" 
motum non successivum sed permanentem, qualis erit 
ad omnem punctum celi, dum quelibet eius pars violen- 

35 tacione alterius intelligitur suo ordini situali. Sed talem sonorous 
sonum non sufficimus nunc percipere propter peccatum w j t hou°°2e 
inobediencie. Ideo dicimus quod non est talis sonus, need of sound, 
cum tamen non sit racio quod motus violentus causaret 
sonum, quin multo magis in omni mixtione naturali 

4° causetur ex motu non successivo sonus armomcus, ut 



14. pa° nator-f B. 20. dicione B. 32. fancrosam B. 35. inth r B. 
40. c? B. 



[O 



2l6 JOHANNIS WYCI.IF CAP. X. 

fragrance dicit Boecius. Et eodemmodo olfaclu percipietur odor 

Wlt to^ t nhale inesumtne proporcionatus, sine fumali evaporacione, cum 

vaponr. ipsi sensui subicitur fumus aereus mundissimus, colore 

igneo temperatissimus; nec movetur hic talis fumus 

infra nares ad confortandum cerebrum, et tam realiter 5 

inmutandum olfactum, nisi propter defectum virtutis. 

the most pi conformiter smstus habebit saporem temperatissimum 
pleasanl tastes . ., . . . 

sibi obiectum, cum ibi ent siccum terreum proporcio- 

native mixtum cum humido aqueo et callido igneo 

and feelings movente. Et eodem modo sensus tactus percipiet suum 

likewise; maxime tangibile, et sic erunt omnes sensus interiores et 

exteriores in summa suc delectabilissime apprehensionis. 
and all as Sed omnes iste delcctaciones erunt raptim exhauste 

nothing to the , . . . , . „ ,. 

delights of propter delcctacionem racionis et voluntatis m suo nnali 

thc mind and oh j e ctO. ,5 

heart. 

Sonnd is a Quercndum autem est de circumstanciis et quidditatc 

state ot matter , . _ . . , . , , 

that acts on bic narratorum. Dicitur quod sonus ldem cst quod 

the auditory sonac j C [ disposicio secundum quam materiale est 
taculty; . .... 

immutativum virtutis | auditive. Et sic odor vel odoracio B 173" 
cst disposicio mixti aerei secundum quam ipsum est 20 
odour, savour, motivum virtutis olefactive. Sapor vel sapbrositas est 

and the rest, t )j S p 0S j c j aquei humidi, 2 m quam ipsum est immuta- 
are also similar . ' . 7 . 7 . . 

states. tivum virtutis gustative; et sic de qualitatibus 2 IS tan- 

gibilibus. Et omnes ille qualitates habent certas pro- 

porciones miscendi elementa secundum atthoma vcl par- 25 

tes divisibilcs, ex quibus resultant non quod sint res 

que possunt per se csse, scd sunt disposiciones vel po- 

And the tencie mixtarum ad taliter obiectivc immutandum. Et 
corresponding , , ..... .... 

feelings are eodem modo mtcnciones vel spccies ln sensibihbus sunt 

statcs produced disposicioncs illorum, causate ab obiectis secundum 3o 

by their ' ' . . 

objects in quas sensus sunt appiehensivi eorum. Et illas possunt 
the scnses, c . • ■ ,- , • 

which may scnsus pertecti aquircre, sinc immediacione obiectorum 

liave them ve [ accione similium specierum per medium. Ymmo, 

without the ' ' . . ' 

aid ot those verc loqucndo, scnsus sunt quodammodo cum obiectis a 
We need not quibus afliciuntur, et rapiunt vel eliciunt spccies ab 35 

go mto tins jp,j s q UCm ad modum specialiorem noscendum, cum 
question ; ' . . 

non sit multum pcrtinens huic loco, relinquetur studen- 

tibus; capiendo quod tota imperfeccio erit subducta, et 

totum quod erit perfeccionis persone tali possibile re- 

manebit. 4° 



1. fume (vny plain) B; ib. fuah li. 3 fumg 11. n- erit B. 12.1 
funne B. 18. fona° B; ib. male. or mole B. 2;. humidi aquei humidi B. 



CAP. X. LOGICA. 217 

Et econtra in gente opposita. Illis enim erit dolor Of the damned. 

perpetuus sine dissolucione alicuius particule vel virtutis. 

Nec obest ignem vel quodcunque horridum naturaliter They will 

hominem inmutare spiritualiter perpetuo sic punitum ; ^withouUosing 

5 quia dolor non est nisi displicencia de obiecto, vel anything of 
^ . . . their body or 

quia ipsum est presens, sed lnproporcionatum appetitui, their faculties. 

vel quia ipsum conceptum delectabile deest. Et sic in u^pieasamness 

illis inL f eminatur dolor. Quod autem dolenti sic inper- of an object 
r -, . . . , tliat does not 

tinens [estj sui dissolucio, patet ex hoc quod stat agrec with the 
lohominem quantumlibet gaudere in eius dissolucione, agreeing Ss -1 ' 

et quantumlibet dolore terreri, vel horrere nichilominus _. absent. 

n . ' Dissolution is 

eius deperdito. Si ergo qucratur quid ent primum mo- here irrelevant 

vens omnium istorum, dicitur quod prima veritas, m ay^feel Vy^as 

prima iusticia et prima causa, que est iam primus weil as terror 

1 ,. v . ... M . . . l , . at the thought 

1 3 motor mundi ct cuiusbbet sue partis; sed sicud lam of dissolution. 

movet motu extrinseco et materiali sensibili, mediante these C p_fns°is 

motu celi, ita movebit tunc motu spirituali, mediantibusthe FirstCause, 

.... - Source ot all 

raciontbus lusticie, animas et eorum corpora; et rorte truth and of 

movebit localiter tam beatos quam miseros. Raciones f leave^tlie 

2oautem fundamentales hic dictorum relinquo theologis, thorough 

. ' exaniination of 

sicud et totam matenam ulterius pertractandam, con- ihis matter to 

tentatus de hoc quod necesario est semper motus neoo s ians - 

successivus. 

Ad 3 111 dicitur quod assumptum est impossibile, cum (3) it is 

2? necessarium est beatos, preter noticiam quam habent 'an^movemerit 31 

de deo propter pernetuam unionem, noscere discursive shoiild cease in 
11 ... • • , • • the world; tor 

res per motum circuh, prtmo in deo, 2 in propno the Blessed 

genere, 2° reflectendo in deum, ad quem statur ut ad tnowledMof 6 

primam ct ad ultimatam causam, in quo sunt omnes things; which 
• 1 , , 1 •, ., • • constitutes 

joventates quodammodo resolubiles. INec est rnconvenrens movement. 

delectacioni talcm circularem apprehensionem esse 

successivam; quia non ex eius deperdicione deperditur 

beatitudo essenciale nec erit delectacio successiva. 

Verumtamen non claret michi adhuc utrum possibile Whether all 

B 173'' est omnem motum localem corporum hominum | cessare, m ovement can 

vel necessarium sit aliquod ct>rpus tale moveri localiter cease, or must 

. . , ... .. necessanly 

tam celertter stcud movetur ahquis punctus mundi. continue, is 

Quod si sic, foret consequencia assumpta hona, sed not to ye m e_ eai 

antecedens eius impossibile, admitti. Ditferent 

Tr . ... . ' , • • answers, 

40 Vel lllud antecedens potest admrttr, tanquam pre- according to 

dicacio michi neutra, et negari consequencia; et potest We^mayeven 

admit the 
8. i gcma r B. 9. est deest B. 10. disso B. 11. dolo'e B. 

12. e 9 B. 19. hos B. 26. disf fine B. 1. delectacioiiem B. 

38. a ta B. 39. admitti deest B. 40— p. pe° B. 



2l8 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

conclusion — gracia argumenti admitti consequens possitum, distin- 

lliat llie world . , ,. , ... , 

muy rest — gwendo de quiete. ut dictum est de motu. Ahquando 
distinguishirig en j m dicitur quies similiter pro carencia cuiuscunque 

the senses ot " ' " 

the word. motu. F.t isto modo dicitur deus anthropologice quies- 

li rncans, . ,. . n . , . 

firstly the cere m se eternaliter, quia est iinis ultimus non potens 5 

absence of all j n a ijq uem ex tra se ad eius indiyenciam tendere. Et 

mo\ement, ^ ° 

which is ista quandoque vocatur requies fi^urative, cum requies 
figuratively , , ■ - , _ ... , , 

called repose, opponitur labon, sicud qutes motu. Kt lllo modo solum 

aS ° P toil l ° essenc i a divina potest quiescere. Quandoque autem 

Secondiy. the dicitur a^ens quiescere, quando cessat a produccione 10 
inaction ot an , , ,. . , , 

agent that nove nature extra se; et hoc dupliciter; vel secundum 

C produce speciem, vel individuum. Agens enim naturaliter, pro 

something new. etlectu quem non habet, tendit in illum habendum quo 

Thirctly. Ihe ,. ^ . . n 

attainment ot nuhuc caret ; et quamvis non ut sic movetur, tamen 

end to^which ut s ' c a >"' t et accl ° tans ' n aliquibus est labor. 3 di- ^ 5 

a being tends; citur aliquid quiescere, quando ipsum habet suum 
which mav n . .... ' . . . 

mean thata nnem extnnsccum cui tnnititur; et taliter quiescit que- 

alTThat towards nDet particula terre in centro, et omnis creatura in 

which it tends, deo, sed valde disnariter: ut aliqua habent quidquid 
or that it still , , ' .,, . .. . ' , . ,. 

lacks many appetunt habere; et illa, si tuerint cum hoc racionaha, 20 

requfsite^to^s' sunt ' )eata - Aliqua vero carent multis linibus acciden- 

perfection. talibus requisitis ad eorum perfeccionem. Talis autem 

quies non includit de se successionem, nec excludit 

motum permanentem qui est nisus vel tendencia in 

Fourthly, the finem extrinsecum. 4 modo dicitur aliquid quiescere, 23 

duration in , . , ' 

time ot a being quando lpsum durat per tempus per quod caret motu 

buifdoes^noP' ^ando, q uo natum est moveri pcr illud tempus. Et de 

ista quiete famosa opposita motui successivo locutum 

est prius, quod oportet ipsam esse primo in tempore 

tanquam successivum, et dividi in membra eius 2 m 3o 

divisionem motuum successivorum. 

admir that ihere ' st ' s notatls ' dicitur quod admisso, gracia argumenti, 

may be no nullum motum successivum esse in mundo, sequitur 
successive . .. ,, 

movemeiit in ex Iioc nullum tcmpus esse, et per consequens nullam 

it would°fo!iow^ u ' etern 4° m °d° dictam, sed quietem 3 modo 35 
tiiat there dictam benc contin»,it intelli^ere cum necessitacione 

would he 110 ..,,,' . . . 

time and, motus successivi. Illa tamen quies non essct longa vel 
restTiithe 4.u> diuturna, cuin illam denorninacionem habet quies a 

sense; bui temnore. Ex quo sequitur quo talis quies comnatitur 
there would be -1 t t 1 1 

rest in the 3<«. secum tempus; ymo sequitur ad esse tempons, nec^o 
Therefore rest, discontinuat tcmpora ab invicem. Ideo necandus est 

111 tlie 4"' sense, ' & 

implies 
succession. 

A 

4. antho" B. 7. figa tme cu B. 21. visus B. 33. est B. 



CAP. X. LOGICA. .219 

casus in quo sequitur mundum quiescere per totum 
tali quiete sine successione, et ante et post moveri 
successive. Nam illuJ dictum implicaret prioritatem And as the 

, . .... , ■ , • argument 

temporis vel nature nhus quietis mundi ad successionem, implies that 

5 et econtra; quia intellecta illa quiete mensurata solum su £ h rest w ? u,d 

' * ..... be pnor to 

per instans temporis indivisibile, tunc certum est quod succession, it 
c .... must be denied. 

toret mstans sine successione; et llla quics mciperet et 

desineret esse; et cum illa quies sequitur ad mundum 

et ad quamlihet eius partem de quanto innititur vel 

lotendit in deum, patet quod implicat mundum per 

totum incipere et desinere esse. 

Illa efgo quies est ante omnem motum successivum Such rest would 
d « i- • • i- 1 1 u 1 De naturally 

B174 mundi, pnontate naturuli, | sed non post omnem talem prior to 

motum mundi, quia non potest esse naturaliter posterior successive 

' " ' ' movement, 

i5quam successivum. Nullum ergo tempus precedit illam could not bc 

,. ■ , ii- j- preceded by 

quietem, cum dicit solam habitudinem que per se con- time, and 
sequitur ad rem quiescentem. Et inpossibile est quod would be 

. . ... . . . neither 

sit successivum, nisi dicat formam accidentalem, in- successive nor 

,. . . . , . . , .,, . instantaneous, 

existenciam ahcuius partis ad subiectum. ldeo ula quies 
20 non potest esse instantanea, sicud nec mundus potest 

pro eodem instanti incipere et desinere esse. Tunc for the world 

,-, , . could not 

enim esset, et per consequens tempus. ht ultra sequitur begm and end 

ex istis porcionem mundi durare successive; et per at ; l h : !? me 

consequens non incipere et desinere esse; et ita lorte 

25 est de qualibet parte subiecta, cum incepcio et desinicio 

pro eodem instanti implicat opposita primo inesse 

eidem subiecto formaliter pro eodem instanti. Et sic That would 
, ,.. ,, . implv that 

patet sequi quod quantumlibet torte agens approximatum opposTtes can 

pro primo instanti generacionis forme substancialis in and^fhVsanie 
3o materia exspectabit amplius quam per instans ante- subject. 

,. . . ' ... - . And thus no 

quam mdisposuent matenam ad lllam iormam; quia agent can 

aliter natura, inducens illam formam, frustra induxisset pr " du ," a t°l m 

illam, et esset inpedita a sua induccione, cum agens instant it ejects 
. . . ..,..» the contrary 

naturale contranum pro mstanti mduccionis torme from. 

35 ageret eque fortiter ad eius educcionem. 

Et si obicitur de lineabus, instantibus et infinitis It" it be objected 
.,., , , . .... , . that lines, 

simihbus, quod pro eodem mstanti mcipiunt et desinunt instants, &c, 

esse, dicitur quod non ex sufficienter simili ar g umen " j^fa^Hme^ouslv 

tandum est hinc substanciam, per se esse, simul in- t reply that tlie 
, . . . . analogv is not 

4ocipere et desinere esse, quia non requiruntur contranc sufficlent to 

tanquam mutaciones in materia ex generacione et substance^can 



so do. 



23. ex temporis B. 3g. ec; ce (?) B. 



220 JOHANNIS WYCI.IF CAP. X. 

corrupcione istorum accidencium, . sicud requiritur ad 

No one can sin generacionem et corrupcionem per se substancie. Et 

in the tirst correspondenter dicitur quod non est possibile quod 

instant ot his . ' m j t ... 

being, because aliquid pro primo instanti sui esse peccet actu illicito, 
God, producing , , t ,• .,, , 

that being then, eo quod producens actum elicientem lllum produceret ? 

would also et actum. Non ereo foret in potestate elicientis actum 
produce the . ° ... 

iiiicit act ot sin. illum non elicere, vel non elicuisse illum actum et per 

consequens racionale esset quod non obligaretur ad 

denuo eliciendum illum; eo quod decretum esset a 

lumine obligante illum actum esse vel fuisse, et per 10 

consequcns non esset in potestate obligante declinasse 

eleccionem talis actus; quia iam ante esse suum, et 

aii ihesc post. Obligacio ergo precedit tempore actum et con- 

positions, • . ,. . . ,, . . . ,. 

granted bv tranum ohligacioni. Multa ergo sunt mstancia ordinata 

lg 'thTsaUe°of ' re g nTurn universi, et per conscquens impossibilia [sunt] i5 

argument, are que communitcr admittuntur vel propter ignoranciam 
impossible. , 

vcl gracia argumenti. 

(4) I cannot Ad 4 111 dicitur quod non est michi facile invenire 

means to prove medium ad probandum quod mundus potest una vice 

that the world mover ; tardius et alia vice velocius. Ideo potest dici 20 
moves now ... . ' . 

faster, now quod necessario requiritur ad duracionem mundi succes- 

slower; , , 

so we may sivam eque velox motus, quomodo non potest esse 

admit that mo t lls velocior, ut prius dictum est Unde neeari potest 
rcgulanty ot / ' & t 

movement is a assumptum in argumento, eo quod oportet mundum 2 m 
necessitv. , • , ... 

Thus we deny abquam cius partem esse eque velociter motum sicud 2? 

nHimL-m aliquod potest moveri, et sicud moto a horelogio modo 

supposes. qno ponitur, sequens est quod mundus moveatur vel 

If half the ' 1 !• 1 1 • • , • , 

points in the motu locah vel motu alteracionis lta velociter sicud 

world were p tcst. Quod si motus alteracionis non potest esse 

destroyed, ' . . . ' 

leavingonly the univoce velox cum motu locali (et sic mundus non 3o 
circumference , . , . , , ,. 

intact, ihe equc velociter alterari potest sicut movebatur localiter), 

world would tunc oportet quod eque velociter moveatur sicud potest. 

be as dense as ' t t r_ 

before, but onlv Unde, sicut prius tactum cst ; corrupta medietate 
and each materiarum punctalium mundi, quieta materia lineari 

diameter, j n circumferencia mundi, adhuc foret mundus eque 35 
seemingly as ' n 

long as before, densus, ut prius dictum est I , sed non eque magnus, B 174 1 ' 

would be onlv , „ln r->^ • n , ' ,- 

halt its preseiit S( -'u in 2'" minor. ht lta quehbet dyameter mundi ; 
length. posita uniformitate densitatis materie, foretin2 l(J brevior, 
quamvis ymaginacio dicat oppositum. 



i). adenuo B. 10. alue pro a lumine B; ib. obli' 8 B. 11. obli' e B. 
i5 sunt deest B. 25. velo r B. 



CAP. X. LOGICA. 22 1 

Correspondenter intelligendum est de A hore- As for the hand 
logio posito circumduci sine hoc quod aliqua pars would require 

mundi velociter moveatur; tunc in ea pronorcione pluries to lurn roil "d 

1 . ' . r as many times 

volveretur in tanto tempore quam dies fuit naturahs, in a day as the 
5 in qua proporcione multitudo punctorum sue circum- : f the world 

ferencie exceditur a multitudine punctorum equinoccialis, is greater than 

... . that ot 

eo quod non est possibile m eodem vel equah tempore the clock, in 

esse plura instancia quam in quocumque tempore tanto. velocity to be 

Et per consequens non est possibile motu velocissimo equal. 

lomundi esse plura indivisibilia aquisita quam quocunque 

motu indivisibili equali. Et patet quod casus positus de The case is, 

horelogio, ad intencionem qua ponitur, est impossibilis. i mpo ssible. 

Ymaginacio autem non capit istam sentenciam; quia Our 

.•ii- i imagination 

non ymagtnatur m particulan ahquem motum ex hoc cannot 

i5quod ymasinatur successionem temporis. Ideo credit , comprehend 

, . . . how lt is ihat 

quod, quocunque mobth vel motu signato, quod staret a slow 

mobile in equali tempore moveri velocius aut tardius pci^medTn an 

in quacumque proporcione signanda cum hoc tamen Cl l lial t .") 1c Wllh 
n . ^ . r ' . a a qmck one, 

quod lpsum sit velocissime motum; quod tamen est measurcs time 

20 impossibile, sicud in a simili dicturri est de rarefaccione o'ne revokuion 

et condensacione, ut quisquam non errans in vmaqina- ot tllc . n ? nd ot 
> t ^ . . a clock m 

ctone tudicaret tempus mensurans revolucionem A 24 hours takes 
horelogii, subducto quocumque alio motu, esse tam as^a^revolution 

diuturnum sicud est tempus mensurans revolucionem ot tlie skv - 
„ .. . ... . We ninst 

25 ceh. Nec est tacile vel possibile nobis in tsta disputa- suppose the 

cione vere cstimari in particulari lacionem temporis, ^j" movement 

nisi ex supposicione uniformitatis motus celi cum suis , and also tne , 

.. . . . . lmmobihty ot 

partibus, et ex supposictone qutetis terre cum suis the earth; 

contentis, et experigencia capta de situacionibus astrorum 

3o per suos radios. Istis enim subductis, iudicaret agitatus ^'Vmm who 6 ' 

motu delectabili vel aliunde soporatus, tempus esse erijoys himself 

r r or slceps thtnks 

quantumhbet breve vel tnsensibile, et contrtstatus vel time short, and 

tediatus quantumlibet parvum tempus esse quantumlibet vlce VcliLl - 

longum. Ideo nullus nisi levi estimacione iudicat quan- 

35 titatem temporis. 



2 2 

S. pla B. ci. moto(!) B. 10. pla B. 20. assimili B 

29. expgenca B. 

1 — 2. Horelogio. This word has already been rendered in 
the side-notes by 'clock'. Although the earliest mention of a 
cloek that I ean rind is that of Henrv Vic or De Wvck, made 
in 1379 for Charles V. of France, vet the context seems evi- 
dently to allude to a hand turning on a dial. Some of the later 
clepsydrae turned a hand by the dropping of water. 



222 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

Objtction: Et si obiciatur quod tempus, motus, et magnitudo, 

time ' consecuntur se in divisibilitate. et per consequens nec 

without local est tempus sine motu locali, nec est dare primum in- 

movement, r . ' r 

and no first or stans vel ultimum tempons, sicud nec primum mutare 
last instant to , , , , • ,• - • , • - 

time. ve ^ niutatum esse motus: hic dicitur, ut pnus ; quod. si 5 

But nme is tempus eque indifFerenter consequitur motum alteracionis 
long as . r ' ^ 

movement is sicud motum localem, tunc est dare magnitudinem 
accordinc^as virtutis vel latitudinis qualitatis, secundum cuius divi- 

change takes sibilitatem est motus divisibilis et tempus duiturnum, 
place, and the ...... . r 

instant of et 2 m divisibihtatem gradus ln tah quahtate est mstans 10 

corresponds to temporis et mutari motus indivisibile. Et ita semper 

the being consecuntur se quo ad divisibilitatem, tempus, motus, 
changed tn . ^ . . r 

movement; et magnitudo. Et lta conceditur quod est dare primum 
instaiu — the instans mutari, precedens per instans mutatunx esse. 
being changed, ££t ultra conceditur quod est dare primum instansio 

tollowed .... . 

immediately by motus et tempqns, simihter et cuiuscunque suc- 

3 havitt°- been ° ccssivi est dare primum instans, et ultimum cuius- 

„?!} an 8 ed \ cunque successivi facti a parte post, quamvis non sit 

When at the * * . * ^ . . 

starting point, dare ultimum singulanter mstans successivi. Et ultra 
1 already fn 1S conceditur quod mobile movetur in termino a quo et 20 
movement; quiescit in termino ad quem, cum disposicio instantanea 

when at the ? . . •* x ... 

goai, it rests; in talibus successivis se tenet cum sequente lmmediate. 
thus^agreeina S e( ^ utrobique est dare instans immediatum tali, instans 

in nature wiih j n q UO mobile quiescit vel movetur. 
tho.se wlnch a * . 

immediately Et si dicatur quod si est motus in termino a quo, 23 

It mayVc said • tunc ^crte est velox, | ct determinatum est ipsum esse;Bi7o n 

If there is ymmo, tunc non esset possibile aliquid difformiter 
movement at . . . . 

the very motum quo ad subiectum simul mcipere moveri secun- 

stainng^pomt, j um totum. Ymmo, pro ultimo instanti foret motus 

certain velocity complctus, et mobile tunc annichilaretur. et mobile 3o 
at that starting r . . . , ., . ,. 

point. tunc mciperet esse; etsi mobile suum mmediate post 

Thus no hoc crearetur. Non ergo talis motus potest esse pro 
movement is . . ... r -. . 

possible at the instanti sue creacionts, quia tunc posset [ essc J sine 

creatfon! °' suo su biecto quantum ad ista et similia, patet ex dictis 
To answer this, q Uoa vclocitas motus respicit tempus primo: et motus 35 

we sav that ? ,.,,,-,• 

velocitv, mstantaneus non est velox. bed adhuc mdeterminatum 
"^cannot 'be" ' cst motum illum esse partem motus successivi. Ymmo, 

predicated ofan pari evidencia qua punctus motus primo instanti motus 
instantaneous . . . 

movement, non pertransiret punctum suppositum, ahud autem per 

of 'success^ve 1 rem ocionem de presenti. Conceditur ergo quod si unum 40 
movement, 

2. fe ldifi' 8 B. S— <j. dinili""' B. iS. appij B. ig, fin r B. 

22. tet I'.. 23. tTi li. 26. det''" B. 33. esse deest V>. 38. pp'o B. 



CAP. X. LOGICA. 22 3 

mobile incipiat moveri per posicionem de presenti, et since thc 

■ .. / r »„„, 4« mobile, during 

esse, et moven, unus motus esset (rehquo autem de- that ulstant , 

sinente removeri per posicionem de presenti) anterior ^™JJ' g ^J 

per instans, et in rine temporis (anichilato uno mobili, point of space. 
\ . ■ i . • . Explanalion ot 

5 desinente esse ct moven per remocionem de presenti) how the mobile 

foret unus motus, reliquo diuturnior per instans. Utro- t fe S first ^oint 

bique lamen esset dare cuiuslibet talis motus, tam of space to the 
primum quam ultimum instans, cum sit dare instancia 
inmediata, et sic, pro instanti pro quo est primum effort of the 
tomutare, apponit agens nisum ad transferendum punc- "^passlhe 
tale ultra punctale suppositum ; ct ista sunt per mutari mobile frotn 

f r ■ . one point to 

instantaneum, quod non est motus successivus, sed eius the next. 
pars prima et nuda, nec velox nec tarda, quamvis 
motus successivus sit secundum istam mutacionem pro 
ioprimo instanti: unde tale mutari requirit minimum The punctal 
motum pro instanti proximo esse in alio situ indivisi- th^fir^sTtnstant 
bili. sicud auietari requirit punctale pro instanti proximo is neither slow 

1 " . . ... .... nor rapid ; 

esse in eodem situ mdivisibili. Ideo est lmpossibue ncither rest nor 

quidquam quiescere vel moveri proprie solum per m ° h c™forcJ S ' 

aoinstans. Nec video quomodo mutari posset esse instan- properly 

^ . . ......... mstantaneous. 

taneum nisi sua matena foret mdivisibilis, non succes- 

sive aquisibilis, sed subito pro instanti quo mobile est 

supra illa, et in proximo instanti super indivisibili sibi 

proximo. Sic enim est dare terminum a quo, ct tcr- 

s5 minum ad quem, cum mutari respicit futurum, sicud 

mutatum esse respicit preteritum. Non quiescit mobilc 

pro proximo mutato esse post motum et non pro ultimo 

mutari proximo precedente. In materia autem de acqui- Bm when we 

. . l . ! , think ot a 

sicione situum lnmediatorum consequenter secundum mo bile passing 

Soprocessum instantaneum deficit ymaginacio nec ^to^the^next 1 " 1 

quia virtus materialis est non potens capere nisi sen- our imagination 
., -,- ....... r ,, . , fails, beins a 

sibiliter divisibile; [quod| non est mstans, vel situs ma terial 

punctalis; et quelibet talia sunt que racio convincit faculty. 
esse ponenda. 

35 Ad s ni dicitur quod assumptum est impossibile, cum We deny that 
J ,. M . . ' . , the world could 

quies temporalis coexigit motum successivum; nec du- iiave been 

bium quin impossibile sit permanens iieri successivum """te^ Hs 

vel econtra, ut bene taneitur. Quamvis autem de per- creatioh. 

,. . ... ° . ,. ', . Rest is a 

reccione rei sit quiescere, et quies sit generaliter hnis pe rfection in 
40 motus, non tamen potest illa perfeccio competere cui- {JerfccUon that 
cunque, sed mundus potest esse in sua perfeccione cui" 



im 



10. visum B. i3. mda B. 14— 15. pp B. 28. p te B. 3o. afler 
nec a very illegible word B. 32. quod deesl B. 35 ,'" B, 



224 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

does not belong hoc quod continue moveatur; nec, posito quod cssct 
°the worlcf' plene perfcctus quo ad numerum hominum, et ccssantc 

could be omni oencracione substancie, foret ornatus in disposi- 
perfect, and . ., . . , . : 

yet move. cionibus corpons ad eius ultimum ; et homines circu- 

is it impossiblc lariter tenderent in deum modo quo dictum est. Quod 5 

tor all men to • • • ,•, • ,• • , 

be happy sl queratur utrum sit lmpossibue omne mdividuum 

without racionalis nature fellicitari et tendere in deum suum 
successive . . ... 

movement? sine motu successivo concomitante, dicitur quod iam 

lt is now; hoc modo est inpossibile. Sed admitto ; gracia argu- 

but it' we admit • • • i •, -, ... ,. ., 

that it was menti, quod sit | possibile pro micio mundi; et tunc B i 
possible when CO ncedo quod non foret temnus; nec vere enunciaretur 

the world " ' ' 

began, then, de aliquo quod ipsum fuit vel ent; sed totum foret 

Time would , • • 1 • i 

not have been. esse, sicud est in eternitate; nec scimus loqui secundum 
istam disposicionem mundi, quia instans incepcionis 
mundi foret eius tota duracio, non successiva, sed per- i5 
manens, ut aliquandiu foret mundus tunc ; sicud nec 
sempcr. Sed amotis omnibus adverbiis temporis, et 
mundus est ; et permanent sine defectu vel desinicione 
alicuius partis sue. 
How can the Sed difficultas est quomodo exponendo mundus :o 
begun, since eternalis incepit esse. Videtur enim pari evidencia qua 
it is to be m undus desinit esse; quia, sicud est efficienter ab ali- 

eternal ? > i ' 

its depeudency quo ; et non fuit, ita est efncicnter ab aho et non erit. 
^pas^non- Et si fit, tunc subito fit, et per consequens faccio est 

beins infers its SUD j ta . et cum nu p um subitum potest esse permanens, 2? 
non-being m ' . . r ... 

thc tuture. sequitur quod faccio illa desinit esse. Nam ; mcipiente 

tempore, desinit esse; nec tempus ipsam corrumperet. 

Ergo, subducto tempore, desinet sic esse. Vel, si dica- 

tur quod faccio illa sit eterna, cum necessario deus 

facit de quanto conservat mundum, loquitur de faccione 3o 

i am not subita vel incepcione mundi. Et tunc non occurit michi 

prepared to pr0 mptus modus exnlanandi me in ista materia. Ideo 

explain myselt tr i J 

on that head transeo pro presenti, concedens, ut ahas, quod necesse 
"Ttnrm tha r t ely est tempus semper esse. Hoc tamen tangit non modi- 
timc is tor cum jiibium loycale. 35 

ever. J 

Whether the Sed, mundo creato, non esse ems precessit suum esse. 
"uie^woftd ' Et videtur quod sic, primo, ex hoc quod crcacio sit 

preceded its produccio crcati de simpliciter non esse ad esse. Aliter 
its betng. l ■ • j 

Arguments pro. enim non haberet creacio terminos a quo et aa quem 

i. Creation is 
thc bringing ot' 

a creature 

from pure non- 7 . felhtaM B. 21. cternalitcr B ; ib. n 9 B. a3. effit B. 32. modo; 
being to — 

ib. et pro in B. 3^. non tangit non |!) B. 3o. processit B. 

4 — 5. Circularitcr. Sce abovc, p. 270. 



CAP. \. LOGICA. 225 

nec possct bcne describi differri ab aliis speciebus bcing; one the 

motuum, vel a generacione naturali, et a faccione arti- H aitin r poi , nt > 
. ' D . . tne otner the 

nciali. Nam [cum] in generacione naturali factum a goal. 

1 • 1 -i 1 • This is thc 

natura non sit de nichilo, sed ex matena, que est nly good 

5 eadem substancia cum producto; sicud in opere artis cicl ! , ] |t 1 l(J ! 1 b y 

. . . , f which lt is 

humane non sit aha substancia, sed artinciosum per distinguished 

generacionem forme artificialis, sicud in opere nature ^productions" 

sit compositum naturale per generacionem forme sub- and cnan 8 e s- 

stancialis: si ergo creati non esse precessit eius esse, 

josequitur quod creatura nunquam talis aliquando non fuit. 

Item, quidquam deus fecit, eternaliter preordinavit; 2. livcry thing 
eternaliter ergo preordinat mundum et eius faccionem. preordained by 
Assumptum patet ex hoc quod aliqua preordinavit, quia G " d; 

aliter tolleretur eius providencia. Et idem est iudicium 

i5de quolibet facto suo, cum nichil potest ignoranter vel 
improvide facere. Cum ergo non potest esse alicuius 
nova ordinacio in deo, quin eternaliter ordinavit illud 
facere, sicut scit illud fore, sequitur quod aliquid fuit 
factum a deo ; preordinacio dei ; et cuius non esse 

20 fuerit eternaliter. Non enim stat esse ordinati cum dei now 

preordinacione; ergo oportet preordinacionem inferre ^Tnfers^the" 

non esse illius cuius est preordinacio. non-existence 

. ,. . ot that which 

Item, deus fuit eternahter sciens mundum esse cre- is pre-ordaincd. 

andum, qualiter racio ydealis mundi non fuisset eter- Creation^the 

s5naliter precedens eius esse. Vel ereo pro illa mensura, world was . 
1 . . . . known by God 

fuit esse mundi vel ems non esse: si eius esse, tunc as to be created. 

non fuit creandus, quod est inopinabile, cum deus non ^the «oh- W 

potest facere quod non est faciendum. Et consequencia ex **tence 0$ the 
r ^ .... n woiid; tor lt 

patet, ex hoc quod, si aliquid est, tunc lllud non est the 

3o faciendum, sed factum. Nisi ergo pro aliqua mensura e *couuTiiot 

foret posse esse mundi, vel eius futuricio sine eius esse, know il as J 

..... . . ' be created. 

non esset mundus possibihs a principio sue creacionis. 

Bl 7 h "Et si pro aliqua mensura sit futuricio vel I possibilitas 

rei sine eius esse, tunc est cum eius non esse, cum 

35 alterum contradictoriorum eoncomitatur quodlibet. 

In ista materia sic tetigi. Prius, verisimile est logico r t hink it tnay 

quod non esse mundi nunquam fuit, cum semper fuit be . asserte , d . tliat 

^ '. l the non-beini; 

esse mundi; nec fuit non esse mundi formaliter in eter- of the world 
nitate; quia tunc esset eternum. Ymmo tamen omne ThaTits^being 

4oquod fuit vel erit, est: patet quod non esse mundi est, wasalways; 
71 1 r -1 > an j ,f lts non . 

b?ing was in 

3. cum deest Li. 14. After providencia nid'c B. 3z. sui crcacio ti. 
36. pus B. 39. t« B. 

i5 



2 26 IOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

etcrnity, it et non in tempore, si firit ante rnundum: quod est 
l^eneternal impossibile, cum deus et omne quod est est in tem- 

Yet its non- pore. Ymmo, si pro primo instanti mundi sit verum 
being, it it was, ,. - . 

could not bc quod non esse mundi ruit, tunc est verum quod deus 

?5 h rt2?Sty* h for fuit ; q uod est inprobatum. 5 

it nevcr was Ad primum dicitur quod creacio est faccio ex nichilo; 
in time. ,., ,, - c ,. 

So 1 say to tbc et quehbet alia iaccio est taccio ex ahquo, quia ex 

fhat^the^DroDer m ateria. Nec est verum quod terminus a quo cuiuslibet 
dctinition of creati fuit, cum primum creatum in tempore fuit sine 

croation is a . 01 n-i • 1 1 

making out of termino a quo. Sed quodhbet postenus creatum habet 10 

nothing, and terminum a quo, hoc est, non esse suum precedit in 
creation . . . . . 

presupposes no instanti esse suum. Nec est logico facile exprimere 

starting-point. c ,- , ^ , 

faccionem mundi, cum semper dehceret ln docendo 

quid sit, quam deus vel pocius alia veritas eterna. 

To the secojid, Ad 2 m dicitur quod assumptum est inpossibile, cum i5 

that thc ., •, , ,. , - 

futurition of the non sit possibile deum preordinasse produccionem 

world was p r i m e creature, nisi per instans primum cuius est, 

ordained 111 l . . 

eternity, i. e. futuricio non fuit, nec potencia ante actum (saltem 
a w hen the anterioritate temporali) ; quamvis forte futuricio mundi, 
worid couid sicud et cuiuscumque alterius rei, sit eterna a parte 20 

not be ; .... . . 

ante, nec alia est futuricio, cum res fuerit et alia an- 

tequam fuerit, et sic futuricio prime creature est eterna, 

et per consequens in mensura pro qua non potest fore 

this knowledge ^sse illius creature; et tanta est sine esse illius crea- 

ofGodjs ture pro illa mensura; sed est continue cum esse illius 2? 

without the r ? ... .... 

existence of the creature in tempore existente. Et tta mtelhgunt 1II1 qui 

aTit is"etcrnai; ponunt quod necessario, si est creatura, tunc non esse 

as lt , , illius creature eternaliter precedit eius esse: hoc est, 
corresponds to . r . 

time, it is fore esse eius pro ahqua mensura naturali eterna, pro 
simultaneous ^ ,■ , ,• 

with its q ua non est eius esse. Conceditur ergo quod ordinacio .->o 

existence. ^ei est instantanea, cum requirit ordinatum, et pre- 
God s ' . 7 . r 

preordination ordinacio dei precedit, si quidquam facit, non eterna- 

r^makes^not liter, nec tempore inparcialiter, sed naturaliter. Non 

111 eternity nor en i m preordinat vel ordinat deus quod primum instans 
time, but m \ ... ,. .,, 

nature: for vel pnma creacio erit, sed preordinat lllud esse et non 20 
ordahis a^tning fore; quia nec fuit nec erit eius fore. 

t0 . be i IW } , t0 bc Ad V 11 dicitur quod hoc participium creandus, potest 
m ihe future. J . . . , ,. . , 

To the tlnrd, connotare futuncionem, vel dignitatem ut creetur vel 
sig a nifies' 7 cit"er Slt creatus. Ad primum sensum patet quod falsum 

to be about assumitur. Et in 2° sensu patet quod mundus iam est 40 

to bc created, ' ^ 

or to be worthv 
ot creation. 

2. dem' bef or e dcus H. 4. e'e' B. ti. aliquo (?) B. 14. q,fitq^B. 
20. appfJ- B. 24. tenta, te uta ? B. 27. est pro esse B. 33. inpa r B. 

39. secundum B. 



CAP. X. LOGICA. 227 

creandus; hoc est, est dignus esse creatus ex bcne pla- In thc first 

cito creantis. Mundus ergo, et non cius futuricio antc worlcfnever 

actum, habet racionem vdealem eternam, priorem na- ■), a H, av ' 7 " l/ "V 

turaliter mundo. Et illam racionem nunquam conco- it is creandus 
, j- j r •«. iv • even now. 

3 mitabatur ;zo/j esse mundi, sed tuit eternaiiter sine esse x ne idcal o1 
mundi pro illa mensura; non cum esse mundi pro illa thls ^orld was 
mensura, sed non fuit cum non esse mundi. accompanied by 

Innumerabilia autem dubta continencia matenas hic e .\istence, but 
superficialiter salutatas possent emergere. Sed consi- ^^^ff 
loderans quod ultra sensum primum propositum vel existence. 

• • Thcrc <i rc 

capacitatem sepius evagabar, decrevi tempus exigere i nnU nierablc 

cum isto tractatu de temporalibus ab anxio scrutinio °*o r n ^ e u rn s in g ns 

r , nffi veritatum huiusmodi I parumper desistere, finem tocius these matters; 
' /° . . . ' r , r but I have 

operis quiecms lnponendo, etc already strayed 

i5 Et sic est finis Tercii tractatus Magistri Johannis to °£ t r I b §JJ|° d 

Wicleff, Doctoris Evantzelici, cuius anima habeat eterne intended; so 
.... .. °. , ,.' . „ I bring this 

visionis locunditatem. Fidehter correctus, etc. work to a ciose. 



1. ee' B. 4. mundiim B. 

17. Thc editor may perhaps be excused hcre for saying that 
hc thinks the two last words ought, for truth's sake, to have 
been omitted. 



13 



I N D E X. 



Absolute positions of anything, the, are 

only tvvo in number, 8. 
Absurdities, the seeming, of Wyclifs the- 

ory that time is everywhere, 200 — 202; 

explained, 208 — 209. 
Abwrdity, the, of saying that God can 

do whatever may be maintained that 

He can do, 155. 
Act of God's will, a twofold, 192. 
Action of the heavenly bodies, the, upon 

animal life, 114, 115. 
Actions of men, the, are not necessitated 

by the stars, 12. 
Activity, the, of a quality varies in dif- 

ferent subjects, 126; that of the ima- 

gination suffices for the sensible mo- 

vement required by time, 213. 
Acts of the mind, the, are not mere 

qualities, 24. 
Adam, how we are in truth sons of, 169 
Addilion of one unit, the, may make all 

the difference between the Finite and 

the relative Infinite, 37. 
Adverbs may be taken as substantives, 1. 
Aggregate, an, has no regular unity of 

parts, 202 
Aggregates and compounds, difference 

between, 79. 
Aid, the, given by colours to the act of 

vision, 87. 
Air is the basis of the sense of hearing, 85. 
Albricus, 23 note. 
All-Knofyledge of God, the, makes all 

things eternal in itself; but they are 

not in themselves eternal, 192. 
Alpetragius, 23 and note. 
Alteration is a species of movement, 11; 

properly belongs only to matter, 119. 
Ampliation, the, of the verb is to mean 

all time, past, present, and future, 133. 
Analysis, an, of the six halves of the 

world (right, left. &c.) Q. 



Anaxagoras, 141. 

Angle, an, of tangency outside the cele- 

stial sphere is not admissible, 106. 
Angle, any, is either more or not more 

fhan the meeting of two lines, which 

is a point, 48. If more, is it indefini- 

tely great? 47, 49, 50; if a point, can 

any number of angles be at once in 

the same? 49-52; the greatest pos- 

sible angle, 62, and the smallest, 63. 
Angles, species and divisions of, 48, 49. 
Animals, brute, act under the influence 

of the skies, 12; space-relations of, 

compared to those of the world (right, 

left, up, down, &c.) 67. 
Animated being, the world is probably 

an, 203. 
Annihilation and re-creation, 92; if suc- 

cessive, would form time, 32; the 

first is not to be admitted in the 

Eucharist, 137, and is impossible, 204. 
Annulosa, how the vital principle of the, 

is extended, 81, 132. 
Antccedent, an, may be true at a time 

when its conclusion is not true, and 

vice versa, 191. 
Antipodes, the, 206; people at the, see the 

sky turn in a contrary sense to us, 19. 
Apparent and real movement; may one 

be taken as equivalent to the other? 18. 
Arctic Pole, the, 9. 

Archetypes of things, the, are in God, 188. 
Argument an, drawn from the various 

seasons to prove that time is not the 

same everywhere, 200. 
Arguments, proving that the Continuous 

is made up of indivisible points, 30—34. 
Aries, the constellation of, 20 
Aristotle, 2, 5, 10, 14, 2r, 35, 36, 53, 

64, 75, 82, 84, 85, 94, iii, 114, 121. 

126, 127, 132, 140, 152. 167. 171. 178. 

183, 193, 203. 



23° 



INfM X. 



Arrow, an, goes forward and revolves 

lengthwise at the same time, thus hav 
ing two movements at once, 22. 

Artijicial and natural day, the difference 
between, 207. 

Astronomy considers as rcal such move- 
ments as are equivalent to real move- 
ments, 18. 

Atoms, the world consists of, 1; the 
primordial atoms are triangles, squa- 
res, polygons or circles, pyramids or 
spheres as we may choose to name 
them, 60, 61; argumcnt for their exi- 
stence, 77 and note. 

Augmentation, a species of movement, 11 ; 
defined, tii; is caused by nutrition, 
ib.; does not strictly include mere ex- 
pansion, ib.; differs from nutrition, 
113; is accompanied by certain acts, 
115; is not a continuous motion, 116. 

Augustine, St., 109, 110. 

Authority cannot be urged against 
Wyclifs theory of the Continuous, 34. 

Averrhoes (the Commentator), 4, 27, 7?, 

11 5- 
Avicenna, 40, 70. 

Beginning of the world, the, how it 

was possible, 224. 
Birth of a king, impossibilitv of the, 148. 
Bisection of a line, in the, what becomes 

of the medial pointr 53. 
Blaclmess and whiteness may coexist, 93. 
Blessed, the; their happiness in Heaven, 

215, 216. 
Bodies, two, cannot occupy the samc 

space, 69. 
Boetius (Boecius), 40, 61, 176 and note, 

193, 216. 
Brutes are compelled to act by the in- 

fluence of the skics, 12. 

Cancer, thc constellation, 26. 

Capillary verssels, 126. 

Capricorn, the constellation, 26. 

Case, the, of a body having no point 
of swiftest movement, 88. 

Categorical propositions, 1. 

Causative esse, the, of a solid mathema- 
tical angle, 51. 

Causes, the, of a natural death, 114. 

Centre ol thc world, thc, is ever at rest, 
3, and absolutely fixed, 98; is thc 
lowcst part of thc world, 6. and con- 
sists of six mathematical points, 60. 



Change is .not from one contradictory 

to another, 160; change of the \vorld's 

shape, impossible, 1; why, 1, 2; if 

change of plaee be not implied by 

movement, a stationary column may 

be said to move. 17, and rest to be 

movement, 38. 
Changing and having changed places, 

distinction between, 99. 
Circles are not more curved because 

their radius is less, 108. 
Circular movement has no contrary, 

and is the most perfect of all, 14; the 

hypothesis of such movement enables 

us to dispense with a vacuum for 

atomic motions, 72. 
Circumference and diameter, the relation 

between, 110. 
Circumference, the, of the world is a 

perfect circle, with the least possiblc 

curve, 4r. 
Cleavage, the directions of, in wood or 

stone, 44. 
Clocks, 221 and note. 
Coexistence, the, of the elements in the 

compound, 75. 
Colour is subjectively a vital quality, 

66; objectively, it exists only on the 

surface of bodies, 86. 
Column, a, may be ascending and des- 

cending at the same time, 93. 
Combination, chemical, three requisites 

for a, 74. 
Combustion, explanation of, 68. 
Commensurability of arcs, the, 110. 
Commentator, the (Averrhoes) 4. 
Common people, the, knows only of 

local movement, 23. 
Compenetration, the supposed, of two 

bodies, 2; is impossible, 69, 71, 

88. 
Complex, as opposed to simplc movc- 

ment, 14. 
Complicated movements of planets, the, 

95- 
Compound, a, is not necessarily thc 

rcsult of generation, 74. 
Concentric circles have each a number 

of points proportional to the lcngth ot 

their circumferences, 4. 
Conception, Wyclifs, of the creation of 

mattcr, 119. 
Condcnsation ; is it possiblc in Wyclifs 

cosmology? 63 — 70. Implics loss of 

matter, 69. 



INDEX. 



'■3* 



Confusian, the, bctween substantial and 

accidental terms is a source of manv 

fallacies, 150. 
Contiguity is a kind of continuity, 83. 
Contiguous surfaces imply a difference 

between the two, though they touch, 32. 
Conlinuity of movement is apparent only, 

not real, 40. 
Continuous, the, Aristotles' derinition of, 

2; it consists of non-continuous ele- 

ments, 159; in space, is made up of 

indivisible points, 30. 
Contradictions, seeming, may be granted 

without danger, 28. 
Contraries may exist at the same time 

in different parts of the same subject, 

93, n6 
Contrary movements are such as do 

not coexist in the same subject, 21. 
Corruptible things are subject to time, 

163. 
Creatures, all, are moved by God. 24; 

qua created, are not identical with 

God, 141. 
Curvature of the circle, the, 103; each 

great circle of the heavenly sphere 

has the least possible curvature, 105; 

curvature is impossible in one point 

only, 107; requires at least three 

points, 56. 

Damned, misery of the, 217. 

Date of the work. the, 183. 

Day and night, adduced as arguments 

against Wyclifs theory, 200 — 202; 

refutation of the arguments, 206 — 211; 

they are but accidents of Time, 207. 
Death is an instantaneous change; diffe- 

rent kinds of, 100 — 101 ; at the moment 

of death, do we live or are we dead? 

101; causes of natural death, 114. 
Definition of place, 5; of creation (a 

making out of nothing), 226. 
Delusion of our ears, the, when we 

think sound to be continuous, 193. 
Democritus, 35, 109, 132. 
Density and rarity, different meanings 

of, 64, 65. 
Dependence, the, of the existence of 

things on God's knowledge of them, 

191.' 
De Quantitate Animae, 109. 
Development is a continuous motion, 41. 
Diagonal, the, and side of a square, 

brought as an argument against Wvclif s 



theory of the Continuous, 53, 54; ans- 

wered at length, 54, 57, 110. 
Diameter of the world, the, is the longest 

possible straight line, j2. 
DirTeience of a thing from itself at 

various times, the, 146. 
Difference in the elements, the, is caused 

by the varving proportions of matter 

and of form which they contain, 66. 
Different points of view of God's know- 

ledge; a relation, an act, or something 

that implies the knower, 187. 
Digestion described, 112, 113. 
Dimensions, if increased, imply a corre- 

sponding increase of matter, 63. 
Diminution, any, of the world's size is 

impossible, l ; diminution may be the 

cause of increase, 111 and note. 
Dispositions and qualities: can they 

exist longer than their subjects? 76. 
Dissolution, a species of movement, 11. 
Distance, the same, cannot be increased 

or diminished, 5. 
Distinction, a, between location and the 

thing located, 4; between the sensibly 

and the absolutely Continuous, 35. 
Diversity, the, of infinites, different to 

different men, according to their intel- 

ligence, 37. 
Divisibility of man, the, 139. 
Division of an angle, the, means division 

of the shape which it gives to the 

space it includes, 53. 
Dr. Beers opinion 011 the MS. of Logic.i, 

98, note. 
Duration of a body, the; must it be 

extended? 199; denied, 205. 
Durations, the, of each part of the world: 

are they separate times, existing at 

once? 199. 

Earth, giving solidity, is the basis of 
touch, 83. 

East, the; does it move towards the 
West? 16. 

Eclipses, 210. 

Elements, the four, result from combi- 
nations of the four qualities, 126; have 
each their own special laws of activity, 
129; remain in the compound, 74; are 
they all equallv dense? 65. 

End, the. of every being limits that being, 

13- 
Epicurus, 109, 110. 
Epicvclic movement, 95. 



23; 



1NDEX. 



Fquator, the is equally curved in all its 

parts, 109. 
Equatorial line, tlie movement of the 

celestial, 96; is the swiftest possible, 

97- 
Equinoctial line, the, 20. 
Eqttinoctial, point, the, 39 and note; 208. 
Equivocal meaning, the, of the word 

place, 1 . 
Essential presence, the. of God in a 

sinner's soul, 118. 
Eternity, the instant of, 172; time is an 

accident of eternity, 177. 
Eucharist, the accidents of the, 134, 

136—138. 
Ettclid, 35, 58, 61. 
Euclid's geometry deals only with such 

points, &c. as are perceptible to the 

sense, 46; must we deny his theory 

and definition of angles? 49, 52, 53. 
F.virywhere, different ways in which 

a thing may bc. 163. 
Existence, the, of God as First Motor 

proved, 12, 13. 
Expansion implies increase of matter, 19. 
Explanation, an, how lines that intersect 

(not at right angles) may touch at 

many points, 56. 
/' xperience excludes error of the senses, 

68; cannot militate against Wyclifs 

theory of the Continuous, 34. 
Extended, the; can it consist of inexten- 

ded partsr 96. 
Extensive parts, 69 and note. 

Faith is not to be judged, 71. 
Fallacia accedentis, rolutions of a, 

I5I — 154- 
Fallacies, toolish and useless, concerning 

Time, 141. 
Farthcst possible, a, exists in every 

direction, IO. 
Feeling, the act of, questions concerning, 

r 52- 
Figures; the fewer angles they have, 

the larger they are, 106. 
Fire is in putrefying matter, and in cats' 

eyes, 77; is the basis of the sense of 

sight, 84. 
Fixity of place means unaltered distance 

from ihc poles and the centre of thc 

world, 3. 
Fly, a. crawling up a descending lance; 

has it iwc> contrary movements? 17. 
Foreknowledge, God's, 182; man's, 183. 



Form, matter and compound are the 

same essence, 120, not separate realities, 

ib. 
Freedom to act is contrary only to ab- 

solute necessity of nature and that of 

coercion, 194; it is the cause which 

makes sin necessary, 195. ' 
Free will of God, the, requires that the 

future should coexist with the pre- 

sent, 168, 169. 
Future, the, is present to God, 34, 35; 

can be known as past, and the past 

as future, 187. 
Futurition, the, of the world was ordain- 

ed in eternity, 226. 

Generation is a species of movement, 

1 1 ; like corruption, it cannot be eter- 

nal, 214. 
Generation, the, ofaman: remote, near, 

nearcst, 153. 
Genetic definition of an angle. the, given 

by Euclid, 52. 
Geometry has nothing to do with Wy- 

clifs theory, which goes beyond it, 36; 

may be only hypothetically true, 57; 

deals only with imaginable figures, 109. 
(Hlbert de la Poree, 64. 
Glorijied bodies; are they co-extended 

with the substances through which 

thev passr 70 — 74. 
God could not make two spaces to 

occupy the same space, 5 ; could 

create a substance the size of a ma- 

thematical point, 33; exists in onc 

instant — that of eternity, 174. 
Grammatical objection, a, against using 

the present for the past, 195. 
Grosseteste, 2, 3, 35, 109, 119, 138. 

Ffeat is the 'being hof of a subject, 

124. 
Homogeneous substances are united, 

heterogeneous substances separated by 

heat, 68. 
Human bodv, the, is more than mere 

primordial matter informed by a 

soul, 76. 
Hypothetical necessity, the, of some 

eternal truths, and of othcrs not cter- 

nal, 180. 

Identity may be reconciled with change. 



12: 



tlv. 



cussed, I<SS 



dentity of contraries dis- 



INDEX. 



233 



Ignorance in difficult matters should be 
confessed without false shame, 56. 

Illusions of sight, 40. 

Imaginary gigantic man, a, placed cor- 
respondingly to theparts of the world, 6. 

Imagination, the, of time would suffice 
to cause time, 211; but the supposition 
of imagination without movement is 
impossible, 



114. 



of the human soul, 
of the skies after 



Immateriality, the, 

132. 
Immobility, the, 

Doomsday, 73. 
hnmortality of the body possible, if 

certain conditions are posited, 115. 
Impossibility, the, of two spaces occu- 

pying the same space, 5- 
Incamation, the, brought forward to 

disprove an objection to Wyclifs 

theory, 123. 
Incorruptibility, the, of the primordial 

material essence, 110. 
Increase or diminution of the size of 

the world, impossible, 1. 
Individuation of movement, three sources 

of, 140. 
Indivisible present, if nothing of time 

exists but an, there is no time at all, 

168. 
Inextended, the, is not to be represented 

or grasped by our imagination, 45 ; 

neither is the touching of two distinct 

indivisible points by each other, 53. 
Inferior and superior skies, the move- 

ments of the, are respectively more or 

less complicated, 66. 
Infidels say that theological difficulties 

are mere absurdities, 70. 
Infinite, the absolute, is an attribute of 

God alone, and for Him all numbers 

are finite, for He knows them all, 36; 

we know nothing exactly, even the 

size of things, and a number incon- 

ceivably great is infinite to us, 37; 

may one infinite be greater than 

anotherr 38, 39. 
Injlammable air, 84 and note. 
Instant, the, is the element of Time, has 

no bulk, and throughout the world is 

everywhere the same, 162, 175; cannot 

be made to last, 171. 
Instantaneih' implies neither rapidity nor 

slowness, 147. 
Instantaneous movement, 11; change, 99. 
Intellect should transcend imagination, 45. 



Intensive parts, 99 and note. 

Judgment Day, the, 179. 

Knowledge of the future, God's, 34, 35. 

Last Day, the, 179. 

Length, breadth and thickness are con- 

sequent upon the position of continuous 

quantity, 47. 
Libra, the constellation, 20, 23. 
Life compared with time. 206; is a mo- 

vement proceeding from an intrinsic 

principle, II. 
Light is inseparable from that which is 

luminous, 124. 
Line, any, drawn from one point to 

another may be straight, even though 

it cannot touch the other point directly, 

44. 
Lines infinitely long, 38; impossible in 

the sense of absolute infinitude, 47; 

none are longer than the diameter of 

the world, 42; if they intersect, ihey 

may touch each other in manv points, 

Local propositions, their definition, I ; 

local movement, its divisions, ir. 
Locality, a; can it be itself located r 4. 
Logic, a knowledge of, necessary to all 

judges, 152. 
Logical equivocations, very contemptible, 

145- 

Macrocosm and microcosm, the, com- 
parison between, 203, 204, 213. 

Magnitude may be not quantitative, as 
in angles, 51. 

Mathematical body, the, called the sub- 
ject of the Eucharistic accidents, 137 
and note. 

Matter, according to Plato, is identical 
with the space occupied by a body, 
2; cannot direct itself, 13; is the same 
essence as the form and the compound, 
120, not a separate reality, ib. 

Maximum, a, of points, lines, &c. in 
each body, 47. 

Measure of velocity, the, of any move- 
ment, 85 ; cannot be a line outside 
the mobile, 89. 

Mediterranean, the, 127. 

Mensuration cannot be absolutely exact, 
110, III. 



^34 



INDEX. 



Merit, existing in one instant ot' time, 
proves that an instant is something 
separately existing, the element of 
time, 31. 

Metals, the principles of, are sulphur and 
quicksilver, 131. 

Misleading tendency of the senses, the, 40. 

Mixture, under certain conditions, gives 
rise to a new substantial form, 81. 

Moon, the. though it has really but one 
movement, may be said to have five, 18. 

Motor, the First, demonstration of, 12, 
13; cannot be extended, and is elernal, 
13, indivisible, 14, and moves both 
intellectually and physically, 214, 

Motion; must it be continuous? 116. 

Motion, the, of time, 200, 201; denied, 
208, 209. 

Movement of a movement, there is no, 
]8; divisions of, 11; implies a mover 
distinct from the thing moved 12; is 
made up of numberless affirmations 
and negations, 27; is most intense at 
the surface of a body, 86; that of the 
skies will cease one day, 15; does time 
imply movement? 213. 

Multiplication of a point through infinite 
space, possibility of the, 151. 

Multitude, a, of instantaneous movements 
give us the vague idea of continuous 
motion, 40. 

Mutual aid, the, of the various parts of 
the world, 86. 

Natural as opposed to violent movement, 
11. 

Necessity, unless absolute, is not oppo- 
sed to contingcncy, 144; must be ad- 
mitted, 177, if properly understood, 
179. 

Niglii and day, adduced as arguments 
against Wyclifs theory, 200 — 206; refu- 
tation, 206 — 211; they are mere acci- 
dents of time, 207. 

Nominalistic position, the, with regard 
to timc, 198, 199. 

Nominalists cannot urge geometrical dif- 
riculties, unless they iirst admit the 
reality of points, &c, 45; their doctrines 
preclude the universal idea of move- 
ment, 94. 

Oaths cannot be binding, unlcss the 
prescnl be extended to the past or to 
the future, 168. 



Objections to Wyclifs theorv of move- 

ment, 16—18; replies, 18 — 27. 
Occident may mean either "the west'' 

or "setting", 19. 
Odd numbers mav be halved in a sense, 

36. 
Omniscience of God, the. is absolutely 

infinite, 142. 
Opposite propositions, if true at diffe- 

rent times, do not contradict each 

other, 189. 
Orient may mean either "the east'', or 

"rising'', 19. 



Pains of the damned, the, 217. 
Parallelism, the, of the planets' orbs to 

the Equator, is contrary to facts, 23. 
Parmenides, 132. 

Partial spaces are built up by points, 2. 
Parts, the, and the whole cause cach 

other reciprocally, 204. 
Passage, the, of movement from one 

point to another, 99; of a mobile from 

one point to the next, 223. 
Past, the, is present to God, 34, 35. 
Past, the, and future; are they non- 

existent? 116. 
Perfection, divers degrees of, in all beings, 

131. 

Phvsical science has nothing to do with 
Wyclifs theory, which goes beyond 
sensible phenomena, 36. 

Pigment, a, when mixed with clay, is 
not coextended with it, 68. 

Place, equivocal meaning of the word, 
1; it is not a hollow in the surrounding 
bodies, 4; it gives dimensions to the 
body placed, and gets them from it, 10. 

Planet, a; if it moved as rapidly as its 
own sphere, but in the contrary 
direction, would it be motionlessf 17. 

Planets have many movements, 87. 

Plato, 2, 35, 109, 120, 127, 132. 

Pleasure makes time seem short, 221. 

Point of minimum movemcnt, existence 
of a, 86. 

Points are parts of lines, and cause them, 
30; may touch each other without 
coi'nciding, 35; cannot coincidc, because 
their essence is to have a position of 
their own, 42; joincd together, thcy 
make up bodies; how, 104, 105. 

Poles, the, of the world, and its centre 
are alone absolutclv at rest, 3. 



INDEX. 



235 



Poles, dwellers at the, have once a year 

a day, and once a night, of but one 

instant; why, 33, 200. 
Porous, all bodies are, 64. 
Possibility, the, of twd bodies co-existing 

in the same space, 2. 
Possible explanations of the seeming 

co-extension of glorified bodies with 

those through which they pass, 72. 
Posthumous child, a; has it no father: 

170. 
Postulate, Euclid s, 54. 
Potters wheel, a, might measure time, 

were the rest of the universe motion- 

less, 172. 
Predicates, that can be truly aftirmed al 

some time or other are never false 

without restriction, 161. 
Predominance, the respective, of the 

various elements, 84, 85. 
Pre-ordination, the, of all things by 

God's will, 225. 
Presence, various senses of the word, 

135- 
Present tense, the, does not by itself 

denote time, 176. 
Probability, the, of each star having its 

own proper movement, 3. 
Promise, no, can be binding, unless the 

present be extended to the past or the 

future, 168. 
Proof, there is no, that the movement 

of the world is not regular, 220. 
Proof, a, of inextended points is God's 

power; if He can create them, no one 

can prove that He has not done so, 34. 
Propinquity may have many senses, 209. 
Proportion, the, of the diagonal to the 

side of a square cannot be known, 56. 
Propositions, local (Ch. IX), 1 — 133 ; 

temporal (Ch. X) 133 to end. 
Propositions which are true only if the 

copula refers to two different times, 

153. 
Pythagoras, 109. 

Quadrature of the circle; can it be dis- 

covered? 59. 
Qualities, the, of the whole depend upon 

those of each part, 126. 
Quantity is given both by place and by 

the body placed, 10. 
Qnasi-incorporeity of bodies, possibility 

of thc, 131. 
Qnicksilver. the origin of, 131. 



Quiddity, the, of the divers feelings — 
sound, odour, taste, touch, 216. 

Quinary number of atoms, the, is the 
beginning and the end of position in 
three-dimensioned space, 105. 

Rain, the formation of, explained, 69. 
Rarefaction ; is it possible in Wyclifs 

cosmology": 263 — 270. 
Rarity of anything means little in a 

wide extent, 67. 
Reason alone ought to be judge of the 

objective value of sense-impressions, 

40. 
Reasons to prove that the non-being of 

the world preceded its being, 224 — 225 ; 

refuted, 225 — 227. 
Reciprocity, the, of "body" and "place" 

as to quantification, 10. 
Re-creation, 92. 
Relation andmovement areoftenexpressed 

by the same term, 102. 
Relation, every, must depend on two 

extremes, 185. 
Relative positions of the parts of the 

world, 6. 
Relativeness, of past, present, and future 

time, 158. 
Rest is no more than the negation of 

one kind of movement, 22, 23; different 

sorts of, 218; rest is a perfection 

which not all natures can possess, 224; 

if absolute, would be the negation of 

Time, ib. 
Results, dangerous, of not admitting 

that to exist which is not in the pre- 

sent, 194. 
Retrogradation, the apparent, of the 

planets, 95. 

Sacramental multiplication, the, of an 

individual substance, 7. 
Sameness of time everywhere, the, 

199 — 211. 
Sense cannot conceive Wyclifs doctrine 

of punctal atoms, 62. 
Serpent, the constellation of the, 9. 
Seven is the number of totalitv, 43. 
Sight is not produced by rays from the 

eye, 84. 
Significaiions, various, of the words 

"point", "line". "surface", and "angle", 

46. 
Simple, as opposed to complex, move- 

ment, 14. 



!3 6 



INDEX. 



Simultaneity of all things, the, attacked, 
155 — 157; explained and defended, 
157- — 161; does not mean that all 
things exist at the same instan 
178. /' 

Sm, as an existing realitv, not qua sin. 
is pleasing to God, 195; is impossible 
at the first instant of being, 220. 

Site is a motionless quantity, 5. 

Six absolutely unchangeable differences 
of position 6; six points and 110 more. 
touch one in the middle, 43. 

Si^e, the, of raindrops accounted for, 
69. 

Si^e, the, of the universe is the measure 
of partial magnitudes, 2. 

Sleep makes time seem short, 221. 

Smoke doesnot really, butonly apparentlv, 
till a room, 64. 

So>i, my, is a merc possibilitv now; can 
he be said now to be wiser tlian I. 
if he is to be so one day? 195 — 198. 

Sopliistical arguments relativc to posi- 
tion, 8. 

Soul, the human, is created by God ; 
each individual soul is an accident of 
the world, 205. 

Sounds appear to be unbroken. thougli 
they are undulations, 41. 

Space, according to Plato, is identical 
with matter, 2; may be occupied without 
implying quantity, 92; every point in, 
(except four) is east, west, north and 
south at once, 16. 

Speech ought to be adapted to the hearer 
and to circumstances, 196. 

Speed and slowness may co-exist in the 
same body, 93. 

Sphere, movement of the, 95; in a 
revolving, each part moves faster or 
slower as it is farther from or nearer 
to its poles, 29; can a sphere revolve 
in two contrary directions at oncer 
16. 

Sponge, the; is it an animal or a plantr 

131- 
Square, a, may be made up of two 

points only, 55; is a right line moved 

at right angles to its own length, 58. 
Stars, the infiuence of the, does not 

nccessitatc the actions of men, 12. 
Straight, as opposed to circular, move- 

ment, 14. 
Straight lines, all, end at thc circum- 

ference of thc world, 8. 



Subject. a universal, to which all attributes 
belong, must be admitted, 146. 

Subordination. the, of causes, material, 
formal, efficient and final, 13. 

Substance, a, composed of three points, 
is the simplest subject in which an 
angle is possible, 49; the simplest sub- 
ject of a solid angle is the "substancia 
quadrupunctalis", 50. 

Substances cannot begin and end at the 
same instant, 219. 

Substantial forms exist everywhere 
throughout the compound, 80; are 
accidental as to primordial matter, 178. 

Succession is, in Wyclifs theory, a series 
of instantaneous changes, 147. 

Sulplutr, the origin of, 131. 

Sun, the, is not itself hot, 124, 125; 
ought it to move one day quicker in 
the 365 than its sphere? 17, 25, 26. 

Superlunary, parts of the world, the, 
motion of the, 3. 

Swiftest possible movument, the, 97. 

Swiflness, the, of a body that does not 
change its place, is measured by tlic 
space it would pass through, if not 
prevented, 25. 

Syllogisms, expositoriai, does Wyclif 
rejecfr 195, 197. 

Tangency, the angle of, 53. 

Temporal propositions (Ch. X), 1 33 to 
end. 

Terminus, the, of a movement, essential 
and accidental, 15. 

Themistus, 61. 

Theological arguments against Wyclifs 
cosmology, 70. 

Tliree ways in which one thing is in 
another, 10, II. 

Time is made up of indivisible instants, 
31 — 33; cannot possibly be known in 
itself, 161; a verbal definition of, ib.\ 
it was necessary, like space, to the 
creation of the world, 162, and is not 
necessarily dependent on the First 
Mobile, ib.; it is in itself a cause of 
destruction, but accidentally a cause 
of production too, 164; is always in 
the act of mutation, 165; is not iden- 
tical with God or with anything per- 
manent, ib. 

Yimeless, things, i. e. neither temporal 
nor instantaneous, 19?. 

Tissues. elementarv and compound. 1 1 7. 



INDEX. 



?31 



Triangle with two right angles, a; is it 

possible in Wyclifs system? 104. 
Trinity, the, of matter, form, and com- 

pound 12, [22; difference between it 

and God's Trinity, and that of the 

soul, 122. 
Truth, the ubiquity of, 134, 141, 142; 

all truth is determinate, 181. 
Truths, some, are not true at any given 

instant of time, 190. 
Two points that touch; do they form a 

straight or a curved line? 106. 

Ubication is caused by place, 6. 
Undulations, 41. 

Uniform and varied movement, 27. 
Unimaginability, of a point, 36. 
Universals have no position in space but 

by accident, as in their singulars, 5; 

can be multiplied in their individuals, 

though the individuals themselves 

cannot, 6; are everywhere, in what 

sense, 140, 141. 
Universe, the, is at once the highest and 

the lowest thing possible, 7. 
Useless question, a, concerning the velo- 

cities of different points, 102. 

Varied movement is uniformly or variablv 

varied, 28, 29. 
Various kinds of movement, 102. 
Various senses of the word "quantifica- 

tion\ 10. 
Velocity, the greatest possible, 39; im- 

plies time and cannot exist in but one 

instant, 222. 
Verbal definitions, 8 and note. 



Violent states are those from which there 
is a natural recoil, 130; violent, oppo- 
sed to natural movement, 11; mav be 
considerable, yet without anv change 
of place, 25. 

Vital movements are self-determined, ir. 

Vitellio (Vitulo) teaches how to trisect 
a given angle, 51; enumerates 7 kinds 
of mirrors, 6\. 

Water is the basis of taste in man, 83. 

Weakness, the, of such answers as take 
refuge in God's omnipotence, 71. 

Whiteness, the, of a black man exists 
only in his teeth; so what is true of 
a figure may be true only of a certain 
part of it, 50. 

Whole, the, is in each of its parts; ver- 
bal difficulties and quibbles against this 
position, 202. 

Wide definition of movement, a, 24. 

Will of man, the, is free, 181. 

World, the can be neither increased nor 
diminished, I, 39 ; could not have bcen 
created but at the time when it was 
created, 174; does it form one bcingr 
82; is it everywhere? 156, 199; was it 
known to God before its creation as 
non-existent? 225. 

Wyclif hints at his age, 144. 

Wyclifs position stated in modern terms, 
123, note. 

Ylen, 2 and note. 

Zeno ? s argument against movement, 27. 
Zodiac, movement of the signs of the, 20. 



Errata. 



Two unfortunate circumstances — ■ one due to my sending to press by mistake 
a sheet which required further revision, and the other to my too great haste in 
assuming the correctness of a reading which a note from Mr. Matthew afterwards 
showed me to be wrong — render necessary the unusual course of inserting a list 
of errata in this Volume. As, however, 'to err is human', the reader will perhaps 
exercise the divine attribute of forgiveness, not only as regards these mistakes, but 
others which I have discovered on going carefully through the volume. 



p. 

55 


7. 
8, 


foot note, 
side-note, 


1. 

55 




2, omi 

1, „ 
26, , 


t cleaver 
verbol 
natural 


supply 

„ 
„ 


■ clearer. 
vetbal. 
natural. 


55 


12, 


text, 




5) 




7, 


„ 


necessitata 


,, 


necessitate 


M 

55 


20, 

32, 


side- 


note, 

ij 


55 




3i, 
ult., 


„ 
„ 


false we 
that. 


„ 


false. We 
that 


55 

55 


35, 
48, 


foot-note, 
side-note, 


55 

55 




2 

26', 


„ 


continence 
eoncluse 


„ 

„ 


contingence 

include. 


55 

55 


63, 
64, 


text, 

side- 


note, 


M 

55 




37, 
ult., 


„ 
„ 


spongio 
element, 


„ 


spongia 
element 


55 


65, 
66, 


texr, 


1 


55 
55 




25, 
39, 


„ 
„ 


experience 
multas implicia 


„ 
„ 


experience; 
multa simplicia 


5? 

5? 


84, 
98, 


„ 
foot-note, 


5} 
55 




10, 
1, 


„ 

„ 


aerum 

sentence. I 


„ 
„ 


aerem 

sentence, I 


5) 
55 
M 


99, 
101, 
108, 


text, 

„ 




5? 
5* 
55 




23, 
12, 

27> 


„ 
„ 
n 


pausant 

puidditate 

punctualium 


„ 
„ 
„ 


pausat 

quidditate 

punctalium 


55 

n 


iii, 
112, 
112, 
112, 


side- 

text, 
omit 


note, 
the 


55 

» 27 

M 

whole 


23, „ 

, 28, „ 

28, „ 

of the 


inaminate 
and the midriff(? 1 
mitricori 
foot-note to l. 2$. 


n 

n 


inanimate 
nutriciori 


W 


112, 


text, 




1. 




8, 


omit individuacionem 


n 


individuaciones 


n 


112, 


„ 




11 




29, 


n 


venibus 


n 


venis 


M 

n 


112, 
112, 


» 
„ 




n 

»5 




36, 

28, 


» 
„ 


aparentibus 
subtili, a quo 


n 

„ 


a parentibus 
subtili a quoso 


n 


"3, 


n 




n 




11, 


n 


mitriti 


„ 


nutriti 


n 

n 


113, 
113, 


„ 
n 




n 




20, 

38, 


„ 
„ 


animam 
alimenta 


» 


alimenti 


n 


113, 


side- 


notes 


« 


17, 


18, 


„ 


of the midriff 






»5 

n 
n 


114, 

115, 
116, 


text 




55 

n 
n 




1. 

3, 

23, 


„ 
n 

n 


temperancia 
dissolveretur 
collectim, omnes illas 


n 

n 
n 


temperancie 
dissolverentur 
collectim omne 


n 
V 

M 


116, 
116, 

117, 


n 




5) 

n 
55 


36. 


34, 
37, 
37^ 
33- 


» 
n 
„ 

„ 


procedere per 
generatam. Est 
privacio, quo 
constancium. Sed 


» 
n 
n 
n 


procedere. Per 
generatam est 
privacio. Quo 
constancium: sc 



scilicet 















ERRATA. 


p. 


117, 


text. 


1. 


35- 


otnit 


hahent 


n 


n8. 


n 


n 


30, 


n 


plus. Kl 


» 


118, 


side-note. 


n 


17, 


» 


bv 


n 


119, 


text, 


j, 


39, 


» 


considerantcs. 


n 


120, 


side-note. 


„ 


27, 


» 


supperadded 


?5 


123. 


text, 


5, 


10, 


,, 


verum 


n 


125, 


sidc-note, 


r> 


7, 


n 


ginger 


n 


126, 


text, 


n 


30, 


n 


aut 


?? 


126, 


n 


n 


3i- 


» 


coningaciones 


« 


127. 


foot-notc. 


„ 


3, 




non living 


n 


128, 


sidc-notc, 


„ 


8, 


n 


big 


n 


129, 


text. 


n 


7, 




aliud 


'i 


130, 


» 


» 


5, 


„ 


tamen 


n 


130. 


n 


„ 


7, 


,, 


aquum 


n 


13°, 


,, 


n 


8, 10, 


55 


violentum 


VI 


137, 


. 


n 


16, 


■• 


non 


» 


'37, 


foot-notc. 








Dr. Poolc 


i) 


140, 


text, 


„ 


3- 


,. 


cum 


M 


154, 


,, 


„ 


8, 9, 


55 


cappam 


« 


154, 


side-notc. 


n 


28. 


n 


or 


n 


187, 


text. 


n 


16, 


n 


maligna 


» 


188, 


„ 


„ 


38, 


n 


vel fuit erit 


» 


194, 


side-notc, 


55 


35, 


5, 


a 


5? 


196, 


text, 


n 


33, 


55 


locatum 


« 


i97 ; 


71 


„ 


11, 


n 


dicit 


„ 


201, 


n 


55 


3i, 


5, 


cercbro 


» 


201. 


side-note, 


„ 


3i- 




and in the brain 


?) 


202, 


text, 


n 


8. 


n 


abscuritas 


n 


202, 


n 


» 


9, 


n 


sic 


n 


202, 


H 


n 


40, 


„ 


corrupcionem. 


n 


207, 


n 


.. 


7- 


V 


quem 


n 


208, 


n 


n 


16. 


n 


tenebrcm 


n 


208, 


>: 


n 


19, 


n 


notum 


n 


208, 


n 


n 


26, 


n 


hguratam 


n 


211, 


side-notc, 


n 


3—IO, 


„ 


What — timc 



239 



supply 


habet 


n 


plus et 


„ 


as to 


n 


considerantes 


55 


SLipeiadded 


„ 


verbum 


n 


galangal 


n 


sunt 


n 


coniungaciones 


„ 


non-living 


n 


big 


n 


aliquid 


n 


tantum 


n 


aquosLim 


r> 


violentatum 


„ 


Mr. Harris 


» 


tum 


n 


cappa 


„ 


for 


n 


magna 


55 


erit vel fuit 


n 


the 


n 


locutum 



n 

55 



5? 


219, 


side-note, 




34- 


n 


from 


n 


226. 


text. 


,, 


17- 


n 


c^t. 



crebro 

obscuritas 

sit 

corrupcioncm 

que 

tenebre 

motum 

hguratum 

The seasons and such 

other divisions of timc 

are accidental, not 

essential. 
form 
est 





Date Due 












W* < > ' 






























































































] 












































Llbrary Burei 


iu Cat. no. 1137 





w 



ELLESLEY COLLEGE LIBRARY 




3 5002 03208 2344 



BR 75 . WS 14:3 



Wycliffe, John, d. 



1384. 



Johannis Wyclif Tractatus de 
logica