(logo)
(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections

Search: Advanced Search

Anonymous User (login or join us)Upload
See other formats

Full text of "Johannis Wyclif Tractatus de logica"

Ctltnmi itf 



ll^IIrsbw 




|lrcstalcii liu wvAlXL ^(KAjibj 






xv 5000^ 



Printed in Austria. 



IOHANNIS WYCLIF 

TRACTATUS 

DE LOGICA. 



NOW FIRST EDITED FROM THE VIENNA AND PRAGUE MSS. 

(VIENNA 4352; UNIV. PRAG. V. E. 14.) 



BV 



MICHAEL HENRY DZIEWICKI. 



VOL. III. 



LONDON. 
PUBLISHED FOR THE WYCLIF SOCIETY BY TRUBNER & Co. 

rATERNOSTEIi HODSE, CIIAIUNG CR09S ROAD. 

1899. 



Contents of Introduetion. 

I. Preliminary Remarks p. V. 

II. General view of thc work P- V. 

III. Analysis of Vol. III. a) Chapter IX p. IX. 

b) Chapter X p. XXV. 

IV. Conclusion: The gist of the Nominalistic controversy . p. XXXVI. 



5^ 

■ v j % 

V 



INTRODUCTION. 



I. Preliminary Remarks. 

With the third volume of Logica, Wyclif s lirst great philosophical 
work comes to a close. All that should be said as regards the gcnuineness 
of the work and its date has already been said in the Introduction tu 
Vol. I, and there is no need to repeat it here. As to the state of the 
manuscript, a few words mav perhaps be allowed. Very illegible from 
the beginning, as stated in the Introductions to Vols. I and II ; it becomes 
worse and worse, sometimes intolerably so, as it approaches the end. 
This may account for, and to some extent excuse, the numerous short- 
comings of the present edition, which no one can regret more than the 
editor himself. 

I wish to take this opportunity of again most sincerely thanking 
all those who have aided me in the work; especially Dr. Furnivall, the 
Founder of the Wyclif Society; and Mr. Matthew, whose notes have 
more than once been of great service. 

The two chapters of Wyclifs book which make up the present 
volume were also copied as separate tractates. The last chapter, 
however, dealing with time, is quite distinct from the treatise Dc Indivi- 
duacione Tcmporis, not yet published. Before entering into a detailed 
examination of the contents of these two chapters, I think it advisable 
to notice several matters of importance which may strike the reader on 
a perusal of the whole. 

II. A General View. 

It is useless to deny that in many respects this third volume of 
Logica will be found unattractive, especially by such as have not made 



"U 



• r I INTRODUCTION. 

a study of works of the kind. The wild boldness of the conclusions 
reached, the impossibility of conceiving what Wyclif himself declares 
over and over again to be beyond the scope of mathematical specu- 
lation, although it deals with Space and Time; above all, the strange- 
ness of Wyclifs standpoint, so foreign to all our modern ideas of 
Natural Philosophy — will often, no doubt, confuse the reader, and 
lead him to pass over unnoticed the many excellent qualities, both of 
subtlety and of depth of thought, with which this volume abounds. I 
myself, though long engaged in the preparation of this edition, thought 
at first that the two tractates on Space and Time were merely side- 
issues that might have been lopped off from Wyclifs philosophy without 
disadvantage to the whole. But on further consideration my opinion has 
been very much modified. His theory of Time and Space appears to 
me now as a logical result, partly of his Realism, partly of his doctrine 
concerning maxima and minima; and this same theory is, I think, the 
root from which his doctrines on the Eucharist necessarily sprang. It 
is thus essentially linked with his fundamental doctrines; but it is at the 
same time a link, indissolubly connecting them with the further develop- 
ments of his theological ideas. 

When Wyclif affirmed the objective reality of all universals, he at 
once encountered a considerable difficulty in dealing with the phenomenon 
of extension. Nominalists, if consistent, say that not only points, but 
lines, surfaces, and even volumes, are all cntia rationis — mere fig- 
ments of our mind. For a volume is a Universal — One in Many 
— containing an infinite multitude of surfaces ; a surface, again, is the uni- 
versal of the line; and the line is in like manner the universal of the 
point. And for the same reason that they denied this reality, Wyclif was 
obliged to maintain it. As to points, they must be real things too, though 
not universal, since the line is nothing more than a series of points ; 
and is made up of them: at all events, being something in that which 
is real, they must be real too. Now, as we have seen in the tvvo former 
volumes, Wyclif abjures the doctrine of the indefinitely great, and roundly 
asserts that there is a maximum and a minimum for all things. A maxi- 
mum of size: therefore space is not absolutely infmite, but only rela- 
tively so — relatively to us. There is also a minimum of size, which of 
course is the point. Now, what are those real countless points, which 
fill all space, and of which all space consists? They are surely not 



INTRODUCTION. VII 

spiritual. But, if material, huw can material substance coexist in the 
same space as thcy? Wc have tu explain how the world fills space, 
which is already fdled by these punctal realities. 

The answer, however bold it may seem, is but the outcome of 
the difficulty just stated, working in Wyclifs mind, already imbued with 
the doctrines I have mentioned above. Matter is made up of atoms, each 
atom consisting of a number of points, really distinct from one another, 
really without length, breadth, or thickness, and yet really touching each 
other. One point cannot make length; two begin to make it; their 
cssence is to have position of their own, and so, though they touch, 
they do not coincide. This non-comcidence is the beginning of length. 
Two points do not make a surface, but three do (inchoatively) if the 
third is not in a line with the other two; and this is the beginning of 
the plane, and indeecl of all surfaces whatsoever. A fourth point not in 
the same plane as the other three would be the beginning of volume. 
Such are the primordial atoms, which correspond to every point and in 
fact are every point in space, for no vacuum is possible. And, were 
there any real difference between the reality of mathematical and that 
of material points, they would clash together. In short, mathematical 
points are real and material; therefore, there can be no others. Co- 
penetration, Wyclif asserts, is an absolute impossibility. 

If then a vacuum is inconceivable, and space is the same thing as 
matter, it follows that, beyond the circumference by which our universe 
is bounded, there is no space at all, and that the conception of a straight 
line, indefinitely producible, is but a contradiction in terms. The world 
being the greatest amount of matter possible, nothing greater can exist; 
nor can its size be diminished, for then it would no longer be the 
greatest possible. 

Here we come to the point where this development of Wyclifs 
Realistic doctrines comes in contact — if not in conflict — with the 
dogma of Transubstantiation. If the size of the universe cannot be 
diminished, is the annihilation of any part of it admissible? Certainly 
not. Besides, to each of those points of which the universe consists, it 
is essential to have position somewhere; to annihilate one single point 
would be to take away, not only its existence, but its very essence too; 
or in less Scholastic terminology, it is as impossible to annihilate any 
portion of matter as to think away a part of space, which, when once 



VIII INTRODUCTION. 

created, is absolutely necessary. A further pruof is in the impossibility 
of a vacuum : if a piece of bread be annihilated, vvhat remains in its 
place? Nothing thinkable; aixl, therefore, annihilation is unthinkable tou. 

Wyclif is thus forced to deny that anything can be annihilated, 
even by Almighty Power, even absoiiitety considered; and here we see 
the profound difference which separates him from the general opinion 
uf Scholastic philosophers and theologians, who distinguish between 
what is possible to Omnipotence, irrespectively of God's other attributes, 
but are not all of one mind as to whether annihilation is absolutely 
impossible. They would willingly grant the truth of Milton's lines in the 
second book of Paradise Lost: 

.... How He can 
Is doubtful; that He never will, is sure. 
But Wyclif has no doubt at all on the matter. 

Now, in the doctrine of Transubstantiation, it is aftirmed that the 
bread ceases to exist. This (though some Doctors of great note, Aquinas 
amongst others, explain lt in a different manner) certainly seems to point 
to annihilation, as was very probably admitted by Wyclifs Nominalistic 
opponents. At any rate, the assertion that the whole substance of the 
bread ceases to exist at a given instant — both as to its substantial 
qualities and the underlying substratum of those qualities — could, in 
Wyclif s system, be understood only as the annihilation of the atoms of 
vvhich it consists. This had to be denied. The bread, it was affirmed, 
ceased to exist as bread; in its place there remained a body that 
Wyclif (no doubt out of respect fur the dogma which he still seemed 
to admit) called a corpus mathematicum. I say, c still seemed to admit'; 
for, as we have seen, this corpus niathematicnm, quite orthodox enough in 
the ordinary sense of the words, is nothing else but the atoms, or mathe- 
matical points, of which the bread consists, just as they were before. 
Any one who will read p. 137 of the present volume will, I think, be 
convinced that the successive stages of Wyclifs opinions in this matter, 
as given by Wodeford (see De Benedicta Incamacione, ed. Mr. Harris, 
Int. IX.) were successive only in the mode of expression, not in the 
thing itself. The same esse, he says, which was previously that of bread, 
becomes sacramentally the Body of Christ. True, he also says that it 
does not remain bread after consecration, and explains himself no 
further; but the indestructibility of the bread-atoms has already been 



INTRODUCTION. IX 

posited. They are the subject uf the accidental qualities vvhich we 
perceive ; and though Wyclif calls them a corpus malhcmalicum, they 
are real ubjective existences, and nut the atums uf Christ's Body. That 
Budy, as I puinted uut in the Intruductiun tu De Apostasia, is present 
there as a symbul — and is therefure really present with the reality uf 
a symbol — but not otherwise. Is not this in substance the very same 
theory that Wyclif expounds in his later works? There is indeed a com- 
plete change of language and style, though even so late as in the tractate 
De Apostasia, he continues to employ the term transubstantiation; but 
here, even from the very outset, he refuses to admit that anything in 
the physical substance of the bread has been changed. 

Such are the most important points in this third volume ofLogica; 
their bearing both upon what preceded them and what followed, justifies 
me, I think, in setting them before the reader in connected form. Here 
and there, we also find certain other allusions, paragraphs upon necessity 
and free-will, a word or two against the abuse of ceremonies and the 
excess of riches in the Church, and other signs which show what was 
already fermenting in Wyclifs mind; but they are mere side-issues, and 
not (so far as I can see now) essentially connected with his system. 
They will, therefore, be more advantageously considered in their place, 
as we go on to the detailed examination of the two last chapters of 
Wyclifs Logica. 

III. Analysis of the Work. 

a) Chapter IX. 

Short Summary of the Contents. 

Local propositions (p. 1 — 11). Movement defined and divided (p. 11 — 27). 
— Othcr divisions of movcmcnt (27 — 30). — Is tJic Continuous madc 
up of points? Arguments pro (30 — 35). — Argumcnts contra, drawn 
from Aristotles authority (35 — 38); from geometry (38 — 63) ; from physical 
science (63— 70); from theology (70— 74); and from the fact of chemical 
combinalion (74 — 85). — What is the measure of the vetocily of motion 
Wyclifs opinion (85 — 87). — General arguments contra (87 — 100). — 
Aslronomical objections (100 111). — Of Augmcntation (111—116). — 
Difficulties (116—118). — Of Altcration (118—121). — Objections 
rcfutcd (121—132). 



? 



X INTRODUCTION. 

Local propositions. Place may be taken to mean merely position (i). 
The v/orld consists of atoms, cannot be increased nor diminished in size, 
nor moved, nor changed in shape. The whole of space is the whole 
world; partial spaces are made up of points. To each point corresponds 
a place, which is fixed, whereas the points are all movable, and may 
enter it, one after the other (i, 2). It is a mere relation of distance 
from the poles and the centre of the world (3). The universe is the 
common place of everything; yet each of its parts has its own partial 
site (3, 4). Two bodies may thus be in the same place in one sense, 
and in another, in quite different and separate places (5). Site and situa- 
tion are not identical, except at the poles and at the centre (6). Posi- 
tion depends upon the distance of anything from the centre (6, 7). 
Animals, like the world, have in themselves these differences ofposition: 
above, below, back ; front, right and left (7 — 11). 

Movement defined and divided. Movement is the c form', or per- 
fection, by which the mobility of a mobile becomes actualized; local 
movement is but one of its many divisions (11). Local movement 
implies a mover which is other than the thing moved; this leads us to 
admit a First Motor, motionless, indivisible, everlasting (12, 13). Local 
movement may be straight, circular, &. (14, 15). Can we say that the 
same body has two different movements at once (16 — 18)? Not according 
to strict logic; but one movement may be considered as the combination 
of two others, and rest, as the result of two equal and contrary mo- 
tions (18 — 23). Every change which makes a body to differ from what 
it was ; deserves to be called movement in a wide sense; and in a sense 
still wider, the activity of the intellect and the action of God upon His 
creatures, is movement (24). The swiftness of the movement of a body 
is represented by the space it would pass through in a given time, if 
not prevented. The impediment only counteracts the external effects 
which movement tends to cause, and therefore must count for nothing, 
even when so great as totally to dcstroy the effect (25). Supposing 
the sun to have a rctrograde movement on the celestial sphere as rapicl 
as the forward motion of the sphere itself, there would be no apparent 
motion of the sun from east to west, though it would move from north 
to soutli (26). Wyclif here alludes to the fact that the sun is higher in 
the sky in summer than in winter. The effect of which he speaks would 
be produeed, in the language of modern astronomy, if the earth, whilst 



INTRODUCTION. XI 

continuing to revolve round the sun, ceased to rotate on its axis. The 
sun would be for ever in the same meridian; but in summer it would 
be seen higher in the sky — that is, nearer the North Pole; — in 
autumn, it would go lower — that is, nearer the South Pole — until 
it disappeared beneath the horizon for six months. This supposition aids 
Wyclif to explain the sun's yearly apparent passage through the signs 
of the zodiac, by imagining an eastward movement, which in some un- 
known manner is delayed to the extent of about one degree every day; 
while the sun's position in the sky changes at the same time from North 
to South, or vice versa. 

Othcr divisions of movement. Wyclif here deals only with local 
movement, uniform or varied; and if varied, varied either in itself or in 
its subject. If the vvurld revolves with a movement that seems uniform, 
each part of the world turns round with a different degree of rapidity, 
except at the poles, where the movement is nil. All these various rapi- 
dities of movement may at once be predicated of their one subject — 
the world. It thus at the same time moves faster and slower than itself: 
which of course, with the above explanation, is evidently true. Wyclif 
goes farther, and asserts that the motion of a part may be equal to, 
though less than, that of the whole; notwithstanding that this admission 
lends a liandle to sophistical objections. A movement smaller in velocity ' 
is equal to the vvhole movement in duration. The circular movement of 
a part of the world near the poles is much less rapid than at the 
Equator; yet both take place in 24 hours (28). Movement is again either 
uniformly or variably varied ; and once more the old mediaeval distinction 

1 /« velocity. The assertion that a part of any movement is equal to the 
whole is explained in the text by the distinction: quoad molem — quoad duracionem. 
I find it difficult to understand. The sense, as I give it above, does not, I confess, 
agree well with quoad molem; it ought to be quoad velocitatem. But we might 
understand the words thus: Movement in one atom only (a part of the whole 
movement quoad molem) is equal to the movement of the whole body moved. But 
then, why does Wyclif use the words quoad duracionem? They ought again in 
this case to be changed for quoad velocitatem. I think that the explanation, as given 
above, answers better to the general drift of the argument. Either way, we see how 
may be maintained that a partial movement is equal to its whole. — I may here, 
by the wav, repeat what I pointed out in the Introduction to Logica, Vol. II, viz. 
that I in this analysis often introduce comparisons or remarks of may own, in order 
to clear up what is not clear, or to reconcile seeming discrepancies. 



XII INTRODUCTION. 

nt movement c varied in thc subject 3 comcs in. Movement variably varied 
may be so in infinite manners, and endless new species of movement are 
thus conceivable. At this stage of the enquiry, Wyclif proposes three 
questiuns; the lirst, dealing with succession, is tu be sulved in the fulluw- 
ing chapter; the second concerns the Continuuus, and tlie third, the 
measure uf velucity uf motion, and will be answered here (29, 30). 

Is the Contiiiuous made itp of points? Argumcnts pro. — If tlie 
wurld consists uf atums which in their turn cunsist of indivisible points, ' 
how can we explain the existence of the Continuuus, which is indefmitely 
divisible? Huw can the Extended be made up uf elements which are 
in nu wise extended? But Wyclif says that it must be su, and gives 
seven arguments tu pruve it. — 1. The intrinsic cause uf anything is 
nccessarily a part uf that thing; nuw points causc Hnes, lines surfaces, 
and surfaces vulumes; thus puints are parts of space, and it is ulti- 
mately cumpused uf them. — 2. Either puints are nut, or they are, parts 
of lines; if not, all the points in a line could be taken away without 
shortening it: a manifest absurdity. — 3. If two bodies touch in one 
point only, we have two points which touch one another, and yet are 
distinct (as belonging to different bodies) ; that is, they are nut in the 
same place. Su we see that r tu tuuch' dues nut mean 'to coincide 3 , 
and the possibility of space consisting of contiguous points is saved 
(30, 31). — 4. An instant is to divisible continuous time what a point 
is to a divisible continuous line; but one instant is not identical with the 
next immediately following it: consequently, neither is one point identical 
witli another that it touches. And if so, the point is, not the negation, 
but the element of tlie Continuous (31). — 5. A mobile, passing througli 
two surfaces that touch — air, v. g. and water — will pass one after 
the other, and touch each of them at two indivisible instants of time, 
distinct, though not separated by any interval. Other suppositions lead 



1 Bo?kowitch's theory of indivisiblc points — mere mathematical centres of 
attraction — which is well-known to the philosophical world, would seem some- 
what similar to that of Wyclif. But there is an enormous difference. Boskowitch's 
atoms do not touch, they cannot touch; they act upon each other with attractivc 
and repellent forces through a perfect vacuum. Thus his theory, though lying open 
to other objections, cannot be assailed by those which Wyclif here undertakes 
to refute. 



[N-TRODUCTION. XIII 

to the same conclusion (32). — 6. There are days and nights but one 
instant long (as at the poles). These days and nights are part of the 
continuity of time, and yet are distinct from the rest of it; therefore they 
are real parts, which make up that continuity. And if Time is thus com- 
posed, it is easy to show that space is composed likewise (3$). — 
7. If God, by His almighty Power, created a series of substances each 
the size of a mathematical point, and placed them side by side throughout 
the whole of space, we should have continuous extension; and nothing 
can be brought to prove that what is possible in this case is not a 
really existing fact (34). — Throughout the whole of these arguments, our 
author seems at times to take the idea of the absolutely inextended point 
— the Nothing of Space — and at others, that of a line divided by 
"a quantity that has increased beyond all measure". The latter, accord- 
ing to modern mathematicians, is not absolutely without length; only 
its lensth is shorter than the shortest line conceivable. Such infinitesimal 
magnitudes would indeed be factors of the line; but would they agree 
with Wyclifs conception of the point, as an absolute minimum of bulk? 

a 

The line A, divided by 00, gives — ; but 2 A, divided in like manner, 

j ° 00 

2 A 
gives ; the second quantity is mathematically double of the first. But 

I leave these considerations to such as are versed in a science which, 
since five hundred years, has made such progress as Wyclif never 
dreamed of. 

Arguments contra: AristotWs view. — The difficulties which surround 
such a system are of course great and manifold. Aristotle seems against 
it; for instance, when he says that the Continuous is infinitely divisible. 
But, a) Aristotle speaks of that which is continuous to our senses; and 
that, so far as our senses can tell, is indeed made up of innumerable 
parts. But though infmite for us, they are not so to God. And, b) Ari- 
stotle distinctly says that the point is the cause of the line; if so, it 
must be its element, and this dictttm is quite in Wyclifs favour (35). 
The doctrine of indivisible points transcends both our senses and our 
imagination. Geometry has nothing to do here, these points are beyond 
geometry; physics are out of court, they belong to metaphysic. God 
alone knows how many points go to form a given square, but their 
number is not infinite to Him (36). The word c Infinite' is used to denote 



XIV INTRODUCTION. 

all that goes beyond our power of conception, even though the thing 
be not infinite in itself. A number, therefore, which is infinite to one man 
will be finite to another; and none is infinite to Divine Intelligence. This 
evidently flows from Wyclifs conception of maxima and minima. There 
is a fixed number of all things — even of the points in a line — which, 
infinite to us, is finite to God; and no straight line can be infinitely 

long (37» 38). 

As this conception of the Infinite may give rise to the inquiry 
how far our author is in agreement with the majority of Scholastic 
philosophers, a short digression is not out of place here, and I shall 
proceed briefly to state the points on which there is the least contradic- 
tion among Schoolmen in this matter. 

The Infinite means c that beyond which nothing greater can be 
conceived", whether by human thought, or by any other intelligence, 
however perfect. If no substance or being can be conceived greater, it 
is the Absolute Infinite — God; if no accident, then it is the relative 
Infinite — of quantity (multitude or magnitude) or of quality. The Infi- 
nite cannot be made up of finite parts; it is not the mere negation, but 
the negation of a negation, and thus has a positive meaning. Infinite 
magnitude of matter is impossible; so is an infinite number, an infinite 
multitude, and a movement infinitely swift. Infinite imperfection or badness 
is also inadmissible; for it vvould totally destroy any substance in which 
it inhered; but qualities that denote nothing but perfection, such as force, 
life, duration, &c. must be admitted in God; in the human soul too, 
but only from a certain point of view, c: secundum quid". This Infinite 
' c secundum quid" is in general predicated of that which is finite in every 
sense but one; as, e. g., the two halves of an iniinite line, or of infinite 
space. In this sense, and from the point of view from wliich it is ftnite, 
one infinite may be greater than another. — Clearly the term, as 
employed by Wyclif, has quite another meaning, unless when he applies 
if to God. 

Objections based npon geomctry. — If Wyclifs theory be true, then 
the number of points is the same in two lines, one of which is double 
of the other. For two mobiles, passing over each of tliem, one double 
as fast as the other, correspondingly to the length of the hnes, will go 
over them in the same number of instants, and therefore that same 
number of points will be passed in that time. The difficulty is solved 



INTRODUCTION. XV 

by denying" that at each instant of any movement one point is passed 
over ; it is the case only for the swiftest movement possible, that of 
the e equinoctial point 3 in the sky (38, 39). — It is true that such an 
answer does away with all really continuous motion, except for the said 
point: during- any slower movement from A to B ; the mobile C would 
be at rest in a multitude of points; and thus rest would be identical 
with movement. Rut movement may appear to be continuous, though it 
is not really so; a succession of very short motions, interspersed with rests, 
will give us the feeling of continuity. As a fact, our senses often mislead 
us ; as, for instance, in certain phenomena of sight, and in the vibrations 
of which sound consists. If the most rapid possible movement is at the 
rate of one point per instant, it follows that the world cannot be larger 
than it is; for if larger, it would revolve more rapidly, and that is im- 
possible: a confirmation of what has been proved elsewhere and other- 
wise (39, 42). — ff But if the apices of several pyramids touched, they 
would be in the same place, and thus coincide." This is merely begging 
the question. If a point has position of its own, it cannot be in the 
same place with another. — It is said that in Wyclifs system each point 
must touch an infinity of others; which leads to difficulties. But this is denied. 
Six points only touch a seventh placed in their midst. Thus in certain 
directions one cannot go immediately from one point to the next; their 
position follows certain fixed rules, somewhat like the grain in wood, 
or the lines of cleavage in crystals. A line drawn from one point to 
another which it cannot touch directly, only by means of a third, is 
nevertheless not bent; for it is as straight as a line can possibly be. 
To say, the point A touches B, and B, C; therefore, A touches C, is 
a sophism. All this is indeed unimaginable; but we must go beyond 
imagination when we have to deal with the Inextended. And at any rate, 
Nominalists have no right to argue at all in the matter (42 — 46). 

Here Wyclif enters into a series of explanations on the different 
senses given to the words point, line, surface and angle, and he expounds 
what he conceives to be Euclid's meaning. An angle may mean either 
its apex, or the space which it encloses; two very different things 
(46 — 49). But the adversaries point out that either an angle is indefini- 
tely great; which Wyclif denies, affirming that any angle is complete in 
its apex (49, 50); or that any number of angles, small and great, 
may cotbdst at the same point; which is granted as a harmless 



XVI INTRODUCTION. 

conclusion (50, 51); and that our author's system would imply the denial, 
not only of Euclid's definition of angles, but of the whole of his treatise 
on the subject. (Here, by the way, we may note how quietly the tri- 
section of an angle is taken for granted "secundum doctrinam prime 
Vitulonis", i. e. Vitellio, the famous Mediaeval mathematician and optician 
"que docet angulum rectum datum in tres partes dividere", whereas all 
mathematicians are at present agreed that such trisection is impossible. 
As, however, I have not been able to get a sight of Vitellio's works, 
though living in the very city in which he wrote them, 1 I am not quite sure 
that what he teaches is anything more than a mere practical way of divid- 
ing an angle into three parts, without any claim to absolute exactitude.) 

Wyclif replies that, as regards Euclid's definition of the angle — 
the meeting of two lines — this is merely a genetic, not an essential 
definition. Euclid indeed says what causes an angle ; but that is not the 
angle itself. As to the rest, the answer is ready: Euclid's theory con- 
cerns only sensible angles, not such as are found amongst points which 
touch; such, for instance, as form triangles which have sides only two 
points long, and of which the apex is an angle which cannot be 
bisected, &c. — All this cannot be imagined, and should, therefore, be 
denied from a merely geometrical point of view (52, 53). 

We come now to what is perhaps the strongest mathematical ob- 
jection to Wyclifs system. According to him, points are placed as fol- 
lows, in a small square of say, 25 points only; I have added the con- 
necting hyphens in the subjoined figure to show which points touch, and 
.. which do not touch. As is seen, the points on the diagonals 
I do not touch directly, and there are no more points on 
the diagonal than on the side of a square. This, true 
for the given square, all but infinitesimally small, will also 
be true for all greater ones; and thus the diagonal of 
any square (containing an equal number of points) will be equal to its 
side, the greater to the less: which is absurd (53, 54). — Wyclifs 
reply admits as an evident fact that the diagonal of a square is longer 
than its side. But when he comes to the statement that parallel lines, 



I I 

• — • ■ 

I l 

• — • ■ 

I I 



1 I asked for a copy of Vitellio's works at the Jagellonian Library, Cracow, 
but was informcd that they had been lent to a gentleman who lived a good 
distance awav. 



INTRODUGTION. XVII 

drawn from the sides and perpendicularly to them, touch the diagonal 
at only one point, he denies it. If it were so, the diagonal would be 
only as long as the side. Each parallel intersects the diagonal at several 
points; and this accounts for the greater length of the latter line. It is 
absurd to suppose that tvvo lines which intersect at a very acute angle 
do not touch by more points than when they are perpendicular; or 
that these parallels would ' no longer be straight after intersection: 
the touching in several points does not change their direction. This 
somewhat risky answer is supported by the assertion that the ultimate 
squares (consisting of two points each) are beyond the scope of geometry; 
also by some remarks concerning the position of points relatively to the 
poles of the world (55, 56), which I, not clearly seeing their relevancy 
to the subject, prefer to pass over. But I think it is at this part of the 
book that we get nearest to the weak point in Wyclifs system: viz. 
that two points which touch, i. e. which are at no distance from each 
other, are yet not in the same place. I at least can find, even in thought, 
no distinction between distance and difference of place. 

Wyclif comes to the conclusion that God alone knows what the 
real proportion of the diagonal of a square to its side is; for it depends 
on the number of points touched by all the intersecting lines parallel 
to that side. Geometry may perhaps be true only hypothetically ; it can 
prove that the proportion 1/ 2 exists in the whole diagonal, but not 
that it exists in every part of that line (57). The admission that in every 
line there is a certain number of points, of course implies the denial 
of all incommensurable quantities; that is, absolutely incommensurable, 
though for us and to our way of thinking, they are so: for in every 
such case the numbers are infinite to us, and we cannot tell whether 
they are odd or even (58 — 60). 

Another perplexing question concerns the shape of the smallest 
figures possible, which consist of a few points only. Are they circles, 
triangles, spheres, pyramids, or what? They may be maintained to be 
either any or none of these, and it does not matter, since they are 
unimaginable realities in their extreme smallness. We cannot even con- 
ceive them distinctly by the intellect, at least in its present state of 
union with matter (60 — 63). 

Objections based npon physical science. — Rarefaction (and con- 
densation too) would be impossible in such a system, For if the whole 

B 



XVIII INTRODUCTION. 

of space were tillecl with indivisible impenetrable atoms, should anything 

increase in size, the whole universe would become larger than it can 

possibly be. Yet rarefaction must be admitted; and a like argument has 

the same weight as regards condensation. Wyclif, in his reply, at once 

declares that he does not admit the possibility of a body occupying 

more or less space without gain or loss of matter. Rarefaction, there- 

fore, and condensation also, are denied in this sense, but admitted in 

another. On account of the accession or the removal of another body, 

a substance may seem to increase or diminish in size; as, v. g., smoke 

seems to spread itself out and fill a room, whereas it is in reality mixed 

with the air. This is the only sense in which rarefaction is possible, 

and it ansvvers all the objections. We need not follow our author through 

the mazes of Mediaeval physics which he threads, nor inquire whether 

this view would destroy all difference betvveen the elements of fire, air, 

water and earth (63 — 70). Wyclif ends by stating, as his opinion, thal 

the compenetration of tvvo bodies is an utter impossibility. This conclu- 

sion evidently flovvs from his doctrine. Tvvo points, having no dimensional 

qualities nothing but position — vvould, if they coi'ncided ; lose even 

that essential qualitv, and be nothing at all. Hut it raises grave theolo- 

gical difficulties ; for the School generally admits tliat God's Omnipotence 

can make two bodies occupy the same space. 

Objections drawn from theology. Since spiritual forms, having more 
perfect entity than matter, can occupy the same space with it, then a 
forliori matter can be coextended with matter. Besides, the glorified 
bodies of the Saints possess the gift of subtlety, i. e. of passing through 
matter; which seems to imply compenetration. — The answer is a 
repeated denial of its possibility (71). The gift of subtlety, bestowed on 
glorified bodies, is somewhat perplexing; but there are various ways of ex- 
plaining it without admitting compenetration (72, 73). 

Objections drawn from chemical combinalion. If every punctal 

atom is and remains eternallv the same, then the elements would remain 
in their compounds; size would be made up of tliat vvhich has no size, 
and movement of what is not properly movement, as one point passes 
instantaneously into the place of another. — The first of these con- 
clusions is granted by Wyclif, though the <[uestion itself was, during the 
whole of the Middle Age.s, a battle-field for the rival sections of the 
School,- The Thomists maintained that in all chemical eombinations, 



INTRODUCTION. XIX 

as distinguished from mere mechanical mixtures,, the elements do not 
exist any longer actually, but only potentially; that is, they may, under 
certain circumstances, again be extracted from the compound. Their 
position, as given in their text-books of Philosophy at the present day, 
is that in a mere mixture — of hydrogen and oxygen, for example — 
both elements, though mingled together, do really and actually exist; 
but that as soon as the mixture is exploded they no longer exist in the 
compound — water — except in this sense, that the water may be 
analyzed into its constituents. Of course, so long as it is not possible 
to show them the atoms cot-xisting side by side, they are free to main- 
tain that their existence is only potential. But, even during the Middle 
Ages, the Scotists protested Ioudly against such an assumption, of which 
nothing could prove the truth. 

Wyclif takes the side of the Scotists, as he was bound by his 
system to do. He gives us a disquisition on the conditions necessary 
to chemical combination, which seem to be almost the same as those 
now posited by modern science (74); and then he observes that 
Aristotle's assertion of the non-existence of the elements in a compound 
ought not to be taken literally. Even Averrhoes' position, viz. that 
they exist, but with less intensity of being, would be contrary to the 
system of inextended points; compenetration being impossible, nothing 
can interfere with their intensity of existence (75). With yet greater decision 
he opposes the hypothesis of merely potential existence. If the reason that 
there is a form which unites the elements in one compound (making the 
elemental forms to exist no longer) were valid, then in a human body, 
of which the soul is the form, nothing would remain of the body but 
its primal matter; and that body, so complicated in all its parts, would 
be simpler than an element (76). It may be worthy of remark that this 
conclusion, strange as it may seem, is even now admitted and taught 
by that branch of Neo-Scholasticism which adheres strictly to the teaching 
of St. Thomas. When the human form, or soul, departs, what (they 
are asked) takes place in the body? Do not all the elements exist in it 
again? And if they exist there at once with all their differences, can it 
be that they were only potentially there before? The answer given is 
that after the soul's departure, a new, but transient form comes to give 
being to the body; it is called the cadaveric form ; forma cadaverica, 
and precedes the various forms of decomposing matter, which succeed 

B* 



XX INTRODUCTION. 

each other until the iinal evolution of the elements. All this time the 
elements were in potentia — remotissima, remota, proxima ; then 
in actu primo remoto, in actu primo proximo, and at last in actn 
secundo. 

Wyclif continues to urge the point against his adversaries. If we 
get the elements out of the compound, they must have been there before; 
and many instances go to prove that they actually exist there; for 
instance, the phosphorescence of fishes' scales in the dark is attributable 
to the actual existence of fire (77). And as a fact, we find in combina- 
tions the same qualities as vvere before in the elements; or if not, a 
mean between them ; or their reaction in the compound may even pro- 
duce a quality. There is no need to suppose that the former qualities 
are destroyed because they do not appear (78, 79). I liave added the 
last clause as the answer of such philosophers as dispute with the 
modern Thomists, who point out that carbon, hydrogen, and nitrogen 
are harmless, and that prussic acid is a violent poison. The poisonous 
quality is merely the reaction upon each other of various qualities of 
the three component elements. 

To this the adversaries reply that such a compound would be but 
a mere aggregate of atoms Svhich a man that had the lynx's eyes might 
see separate'. Wyclifs answer is that of the modern chemical school; 
they are not mere aggregates: ivhat differenliales the compound is the 
reialive position of one alom /o another (80), But, it is urged, if the 
elemental forms are everywhere in the compound, the superadded form 
of the compound must be nowhere. Wyclif replies that this form is every- 
where in the whole, and to a certain extent, indivisibly so, being less 
material than the clementary forms. There is something of the universal 
in these higher forms, which exist partially in each atom, considered as 
part of the compound (80 — 81). — One last difficulty. In this system, 
the whole world is one being; and one only, since all points touch, 
from the centre to the extreme point vvhere space ceases to be possible. 
— It is quite true, answers Wyclif, that the world is one being; but it 
does not follow that everything in the world is one. One being may be 
separated from another by a third. Continuity does not mean sameness 
of nature. Every part of the world joins in and aids the harmonious 
action of the whole; all things are made for man, and it is ior that 
reason that all the elements concur to form his organs of scnse, and 



INTRODUCTION. XXI 

that some ot them predominate in certain of the elements, and others 
in certain others (82 — 85). 

What is t/ie mcasure of velocity of motion? — Not, says Wyclif, 
the space gone over by the mobile in a given time. This seems para- 
doxical; but an example, given directly afterwards, shows that our author 
is thinking, not of the distance in Iength, but of the whole surface gone 
over. A large body and a small one, though moving with equal speed, 
will go through very unequal spaces in the same time. What measures 
the motion of any body is the point of maximum svviftness, which in 
every case must exist, and must exist somewhere at the surface of the 
moving body; there is also a point where the movement is reduced to 
a minimum, but VVyclif, somewhat unaccountably, restricts this proposition 
to living beings that move (86). Now the measure of velocity of a body 
is the line described by the point which moves fastest (87, 94). 

Geucral argumcnts against Wyclifs posilion. — The First 
Mobile, being the outermost sphere, and having no space beyond it, 
can describe no line at all; planets have many movements, and no point 
can be said to describe them all at the same time. Again, if we suppose 
a given length passed over in a given time, this may be done by 
mobiles of infinitely varying velocities, which would all have this length 
and time for the measure of their respective velocities. And we can con- 
ceive the case of a body continuallv losing its swiftest point by the 
very fact of its movement: which would refute the assertion that every 
mobile must have such a point (87, 88). This last objection is urged, 
from p. 89 to p. 92, in a long argument which I have been utterly 
unable to follow. Wyclif then points out that the reason for which some 
deny the general idea of movement (abstracting from its rapidity, and 
allowing a general measure of velocity for the whole mobile) is in reality 
the doctrine of Nominalism. Nominalists do not waut to admit a universal 
idea of movement which exists even in bodies at rest, when acted upon 
by contrary forces (94). The movement of a body is as swift as that 
of its swittest part; this swiftness is the measure ot the whole (ib.). As 
to the objections, that of the First Mobile has no value whatever. What 
that sphere describes may not be formally called a line, but it is equi- 
valent to a line. Planets have not many movements, but one which is 
tantamount to many (unus motus, habens racionem diversorum motuum) (95). 
It, in the last case, the point of greatest velocity is continually lost, a new 



XXII INTRODUCTION. 

one is continually brought into being; take the velocity common to each 
of these at each instant, and you get the speed of the whole (96). 

Here comes a curious passage, in which Wyclif is led to state the 
exact rapidity of the swiftest movement possible, viz. one point per 
instant. It seems to us that, in continuous movement, whether slow or 
quick, one point — an infinitely small distance — is always passed over 
in the infinitely small interval of one instant. This is denied. In all move- 
ments which are slower than that of the Equator of the First Mobile, 
we have two, three, four .... instants during which the point is 
motionless, and then passes instantaneously on to the next place, which 
is infmitely near (97 — 99). In all these remarks, and elsewhere, as the 
reader will doubtless perceive, there is a dim perception of the non- 
equality of infinitesimal quantities; but the state of Mathematics was not 
then sufficiently advanced to foster the idea, and Wyclif himself, though 
far in advance of his time, was more of a metaphysician than of a 
mathematician. His conception, if carried into the field of pure Mathe- 
matics, might possibly have had good results; understood in the Realistic 
sense, they came to nothing. 

A logical quibble about the possibility of instantaneous change 
(whether, between the instant of changing aud that of having changed, 
there is any interval) brings our author to a short digression upon death, 
which takes place in two instants. In the first, the man dies; in the 
second, he is dead; for we cannot say, he is dead at the instant when 
he dies, nor he dies at the instant when he is dead. Other writers 
would say that the instant of death is the same in both cases; but 
viewed from different standpoints : as the end of life, and the beginning 
of non-life. This, Wyclif says, is impossible (100). 

Astronomical objections. The assertion that the Equator alone 

moves one point per instant is beset with many difficulties. The First 
Mobile is a perfect sphere; its movements therefore ought at all points, 
and not only at the Equator, to be uniform. But every point in the First 
Mobile does not touch every other: so the smaller circles, making a 
shorter journey in the same time, will not require to move so fast. The 
circle tangent to the Equator has but one point fewer than the Equator; 
performing its journey in the same time, it will remain immobile for one 
instant, to make up for the missing point: which of the points is missing 
we need not enquire. — The Poles belong to the great circles, 



INTRODUCTION. XXIIJ 

perpendicular to the Equator, i. e. those of which the curvature is the 
smallest; at the same time each of them forms the smallest possible of 
circles — a point — parallel to the Equator, and of which the curva- 
ture is the largest. Whicli of these curvatures belongs to that punctal 
atom which is a pole of the world? Wyclif, noticing that the difficulty 
would tell against his adversaries no less than against himself, solves it 
by denying that any one circle is more curved than another; in each 
circle every point of the circumference is equally distant from the 
centre. — If the Equator consist of tripunctal atoms, it cannot be a 
circle. Eor these atoms do not form a curve; they are either in line 
or make up a triangle; in either case, there is curvity. Wyclif answers 
that, being points which touch each other without any distance betvveen 
them, they form neither a triangle nor a straight line. Geometry is only 
seemingly against this, because such things are conceivable by the mind 
alone, not by imagination. That science cannot give us absolute exacti- 
tude (ioo — 1 1 1). 

Of Augmentation. — Leaving the questions concerning local move- 
ment, and coming to the movement by which, without changing its place, 
a body increases in volume, Wyclif points out that augmentation, strictly 
taken, means only the increase of an animated being, caused by nutrition 
and by the assimilation of food (iii), gives us a description of the 
digestive process such as might be expected, interesting merely as a 
curiosity (112, 113), and enters into a disquisition about the cause of 
natural death from mere decrease of vitality (114, 115). The movement 
of augmentation is not continuous any more than undulations are con- 
tinuous; it is a collective entity, consisting of many movements (115, 1 1 6). 
The difficulties which follow are of slight moment, and only serve to 
bring in a description of the various kinds of tissue in the human body. 
The rapidity of augmentation depends on the size acquired and the 
time taken to acquire it (116 — 118). 

Of Alteration. As alteration is a change in quality, grounded upon 
the substantial components of each body — ■ matter and form, — it is 
mainly Wyclifs theory with respect to the latter that is discussed here. 
Having expounded his idea of the universe — one material being, made 
up of punctal atoms, filling all possible space, and unchangeable except 
in so far as one of its parts can be separated from another by local 
movement — he states that the world can be thought, firstly, as mere 



XXIV INTRODUCTION. 

being; secondly, as substance, or the subject of various attributes; and 
thirdly, as matter, being extended, and possessing form (119). Thus 
matter, form, and the compound are the same being, the same essence, 
and not separate realities (120). This, in fact though not in words, is 
the denial of matter and form in the usual Scholastic sense of cc two 
distinct realities ; whereof the latter determines the former and the former is 
determinable by the latter which at the same time is sustained in existence 
by the former: both incomplete in themselves and apart, but together 
making up the complete material substance". In Wyclifs system, there 
is no need to admit such dualism. The simple inextended point may be 
either fire, air, water, or earth; this possibility is matter. It is actually 
one or other of the four; the igneity, aeriality, &c, which it possesses 
is its form. And the point itself, as being thus whilst able to be other- 
wise, is the compound. Denying the existence of extended atoms, the 
writer, whose system here does not differ much from that of other 
Atomists (t. e. so far as his way of explaining matter and form goes), 
escapes from many difficulties which beset the path of those who admit 
that the primordial atom is extended. But there are others. 

Objections. — It is asserted that matter and form, since they are 
parts of the whole compound; cannot be identical with the whole. But 
Wyclif notes that they are not quantitative parts — as, for example, 
the head and the heart in man — but qualitative merely, like rationality 
and animality, for instance. The whole man is reasonable and is animal; 
the whole man is not at once head and heart (121). We have thus a 
sort of trinity in which matter, form and compound, identical in one 
sense ; are different in another: but Wyclif takes great care to point 
out the difference between this trinity and that of the soul, or of God 
(l2I, 122). — If matter, as Wyclif asserts (121) is eternal, form is so 
too, being identical with it; and thus the world is eternal. But here he 
denies that the radical identity of matter, form, and compound with Being, 
renders these three identical with each other. Man is reasonable, man 
is animal; yet rationality and animality differ. All that is true, is good; 
yet truth is not the same thing as goodness. And Wyclif points to the 
Incarnation, as affording us another instance of a similar fallacv (123). — 
On the supposition that every essence is in reality everywhere the same, 
we have all sorts of contradictions. The answer to this is that contra- 
dictions may coexist in the same subject, either at different times, or 



INTRODUCTION. XXV 

in different parts. No quality is essentially inherent to primordial matter; 
therefore, nothing can contradict it. A body composed of parts which 
come and go successively may receive different and contrary qualities, 
and yet remain the same; as, v. g., the Mediterranean may ebb and 
flow, and yet be the same sea (124 — 127). Thus, when we say, This 
is Jwt, we speak. of the compound alone; it is that which is hot. Here 
comes a digression. How can heat, the proper quality of fire, be found 
in water, which is naturally cold? Particles of fire may be mingled with 
the water, though they are in a violent state; the water, if left to itself, 
will soon again become cold. Hovvever mingled the different elements 
may be, they still obey the laws which govern their nature (128 — 130). 
The chapter closes with a short survey of creation, beginning with the 
elements which, uniting, form vapours; these produce metals and earths; 
the earths, if mingled with fire and water, bring forth plants and also 
animals in an ascending scale of forms, the lower hardly distinguishable 
from inanimate beings, the highest, quasi-immaterial. The soul of man 
is completely so ; and each higher form includes in its perfection that 
of the lower ones (130 — 132). 



b) Chapter X. 

Summary of the Contents. 

Temporal Propositions do not affirm that the known is wherever the 
knower exists (133, 134). — Objections refuted (134 — 155). — Are all 
things together in time and place? Arguments contra (155—157). — 
Wyclifs solution (157 — 161). — Corollaries (161—165). — Three views 
on the essence of Time; l rst that it is identical with God or the world 
(165 — 166); 2" d that nothing temporal is in the present (166 — 170); 
3 rd that Time might be indefinitely lengthened by God (170—173). — 
Wyclifs view: Is extends to all past and future time (173 — 177). — 
Objections refuted (177 — 191). — An cternal antecedent does not neces- 
sarily produce its consequent in titne (191 — 192). — A cause produces its 
effect before that effect exisls (192—199). — Time is the same everywherc. 
Arguments contra refuted (199 — 211). — Movement implies time ; refutation 
of objections (211 — 224). — The non-entity oj the world did not precede 
its entity (224-227). 



XXVI INTRODUCTION. 

/5 the knuwn wherever its knower is? — No; for then everything 
would be, as God is, everywhere (133, 134). It is objected that every- 
thing is truth, and that truth, like God, is everywhere. We may, how- 
ever, admit this, restricting the sense of being in space to fttting that space 
quantitativeiy. Thus, granting the force of the argument, we nevertheless 
deny it in the signification usually given to words. Christ's Body has size in 
the Sacrament, yet it does not properly fill space; it is present without 
either position or shape. The bread is not annihilated ; what remains is a 
purely mathematical body, but not nothing ; the sacramental sign is the 
reality of Christ's Body (134 — 137). It may be urged that the fact of 
movement is not extended in space, and that movement is consequently 
everywhere. But local movement is the movement of a body, and must 
be extended with that to which it belongs. Virtues, again, exist throughout 
the whole man, body and soul; but they are nowhere else but where 
their subject is. When a part moves, the whole may be said to move, 
it is true; only in a different way (139, 140). Movement thus takes its 
determination (individuacionem suam) either from its subject alone, qita 
subject, or from the subject with all its integral parts, or from this with 
the velocity also taken into account. The third point of view implies the 
first and the second; but not vice versa. Wherever there is a more in- 
dividual movement, there is also a more universal one; and in this 
sense, movement as a universal, is everywhere, according to Aristotle 
(140, 141). God indeed is all truth everywhere; yet truth, as created, is 
not identical witb God, and it were a fallacy to draw such an inference. 
The sense of words in these questions depends mucli on their position 
in the sentence. cc It is noiv possible for a given future iustant to exist", 
and, cc It is possible for a given future instant to exist now", are two 
widely different propositions. God's knowledge of everything is absolutely 
boundless. No time exists for Him. He is means He is yesterday, or He 
ivas to-morrow; existing at once in all eternity — an instant to Him, 
— He comprises all duration in His being (141 — 143); and therefore His 
existence is an eternal Now. — Again, we have a similar sophism: "That 
may necessarily be which cannot be necessarily." This is false, but 
only when understood of absolute, not of hypothetical necessity. A 
future instant is necessarily "about to be", at a time when it cannot 
possibly bc "about to be". All this is mere foolish subtlety; we go no 
farther than to say that, if at any moment it is true that a given being 



INTRODUCTION. XXVII 

will exist, the being is in the future (143 — 145). At different times that 
which is white is black, a man differs from himself, &c. ; but this implies 
no absurdity. Becoming is a change, not of the subject, but of its 
'suchness.' An instantaneous change does not imply an intinitely swift 
movement, for the idea of swiftness implies that of time, not of one 
instant only (145 — 147). 

A great many fallacies are brought forward against this position, 
such as that, v. g., if future whiteness be always predicable of an indi- 
vidual, that individual will always be white; so that if at any time he 
were black, he would have and not have two essential contradictory 
qualities; or that a king cannot have been baptized, if, when baptized, 
he was not yet a king; and so on ad infnitum. They all belong to the 
class of fallaciae accidentis. "What you liave bought, you have eaten; 
but you have bought raw meat; therefore you have eaten raw meat." 
The change from black to white is one, not of nature, but of quality. 
The individual differs from himself modally, not essentially. The 'being a 
king' is in a man a mere accidental quality; the king has been baptized, 
not as a king, but as a man. "He who is now a king, was baptized 
when not a king", is perfectly true. Much depends on the compound 
or the divided sense in which terms may be taken. "He who is begotten 
is David the king; David the king and who is begotten belong, as pre- 
dicates, to the verb is, in the divided, not in the compound sense. 
Besides, the act of begetting is not instantaneous; it has many pre- 
paratory acts (147—154). — There are also several theological argu- 
ments on p. 150, concerning the possibility of God's assuming the per- 
sonality of all creatures, which Wyclil briefly meets by denying (154, 
155) in direct opposition to Aquinas (Sum. Th. p. 3 a qu. III. art. 5, 6). 

Are all things together, both in time and place? — Wyclif first 
of all gives the arguments contra. If it were so, there would no longer 
be any distance between things. The future and the past would exist 
eternally; a man would both exist and not exist in the same (eternal) 
time. Again, whatever takes place in any part of space and time, must 
take place there only and only then; its existence cannot possibly be 
extended any farther (155). On the other hand, the world is everywhere; 
yet the wholc world is not in any part of space; and in like manner, 
if anything exists at any time, its then existence is true in all time; and 
so also of space (156). — Wyclif thinks that this question arises mainly 



XXVIII INTRODUCTION. 

from the varying senses of the word together. Two things may be saicl 
to be together, i. e. both occupying exactly the same space (an abso- 
lute impossibility) or contiguous, each being in different places, or both, 
though separate, being contained in the same larger space. As to time, 
absolute simultaneity is possible (157). This answers most of the objec- 
tions. Always may be understood as meaning eternity, or during all 
etemily, or in some part of all elemity. The last sense is of course 
widely different from the others, and in this sense alone, whatever is 
future or past is aiways (158). We may see a thing, though we do not 
see the whole thing; just so, a man may exist in the X th century, though 
non-existent during a part of the X ,h century (158, 159). To maintain 
this, however, we must say that time consists of instantaneous elements. 
For, if instants are not parts of time, then instantaneous events (such 
as cognition, division, &c.) could not be said to exist at any time, having 
no duration. And if not at any time, their contradictories would be true 
in all time, notwithstanding that they also would be true. It cannot be 
said that, from non-cognition to cognition, there is a change which im- 
pliestime; for from one contradictory to another, there is no real change. 
That which is not white now, if at any time it is to become white, cannot 
receive the predicate of mere non-whiteness: so non-existence in a part 
of time is not non-existence in that time. After death, a man is neither 
simply non-existent nor existent: he is non-existent then (160, 161). 

Corollaries. — Time, the duration of the world, began with the 
world, and with it must last eternally; necessary to the creation of 
the world, it does not depend on anything but the general fact of move- 
ment. It consists of indivisible instants as its elements; these are abso- 
lutely without magnitude, and time itself is everywhere, indivisibly the 
same throughout the universe (162). As the world is everywhere, so is 
time, and so is God (163). What begins and ends in time (as cor- 
ruptible entities) ; what makes up the ve.ry essence of time (as an instant) ; 
what has modes of being measured by time (as the heavens), may be 
called temporal, but in different senses (163, 164). Time is in itself a 
cause of dissolution, for it causes things to grow older; but occasionally 
it is a cause of production, since it renders their production possible. Its 
very essence is change, and no two of its parts can coexist (164, 165). 

Three views on the essence of Time. — a) It is identical with God 
or the world's existence. This view is absurdly erroneous; it would 



INTRODUCTION. XXIX 

make all things eternal, and destroy all certitude as to the duration of 
things (165, 166). 

b) Nothing is, but everything either was or will be. This cuts 
short disputes as to the existence of things during an infinitely brief 
interval. But then, what never is, never was or will be. To God's 
knowledge nothing is in the future, so He would know, for instance, 
movement to exist, and it would not be true. One hour must be the 
double of half an hour; if so, there must come an instant at which this 
is true in the present: i. e. when half is past, half future, and the 
whole hour partly one and partly the other. Present may indeed be 
taken in a wider sense than one single instant. Here Wyclif shows 
clearly that, in the same way as he assumes the existence of separate 
individual points as realities, so he also assumes the real existence of 
instants, joined together to form time, shorter or longer, but also really 
existing in another time which includes both past and future. Instead, 
therefore, of a century being a present which is fictitious, consisting only 
of indivisible instants before and after each of which there is the non- 
existing past and the not yet existent future, the whole century forms a 
real present, though real in another sense than that of the instant which 
is now. And Wyclif adds that, if this be not admitted, he does not see 
how the sacramental words, for instance, ct Hoc esl corpus meum", can 
be true. Only an inhnitesimal part of the proposition would exist; the 
whole, never; and consequently it never would be true. To say, "Nothing 
that is past or future exists", is in reality to destroy time. God's immut- 
able knowledge of things, and His free-will, are both contrary to such 
a supposition. Christ, in the Divine Essence of the Word, saw men long 
before their temporal existence; but He saw them as existing, and they 
did truly exist in the reality of long centuries of the future. And thus 
He is rightly called, Son of David, Son of Abraham, in this real exten- 
sion of time, by which David and Abraham come to be coexistent with 
Him. Has a posthumous child no father at all? None, unless we grant 
the real simultaneity of its existence now with the past in which its 
father lived (166— 1 70). 

c) Time, though a successive quantity, can be lengthened out inde- 
finitely by Almighty Power, so that one instant would be equal to ages. 
This is possibly the doctrine of the aevnm or instans angelicum, familiar 
to Mediaeval Schoolmen, which some of them may have supposed 



XXX INTRODUCTION. 

extensible to corporeal beings. According to that doctrine, the duration 
of Angels, from one thought to another, may last for centuries without 
change — centuries that are for them but one indivisible instant. This 
is generally allowed, and I have not anywhere been able to find any 
trace of the actual extension of the doctrine to bodily substances. But 
it may be explained as follows: Supposing that, at the present moment, 
God suspended every movement in the whole universe for a hundred 
years — like the tale of the Sleeping Beauty on a gigantic scale — 
and then allowed it to continue as before, there would be no movement, 
and therefore no succession of time; and one instant would be a hun- 
dred years in length. This is in flat contradiction to Wyclifs doctrine 
of eternal time, consisting of instants, each of which requires another 
imniediately following it; so he is at some pains to refute the possibility 
of such a hypothesis. The instant is an individual quantity, which can 
neither be lessened nor increased. If it could, it would contain many 
instants, and thus be no longer one only. A short time would equal a 
long one; the essence of time would no longer consist in duration alone, 
for nothing could differentiate the ioo-century instant from an ordinary 
one. In conclusion, Wyclif dismisses this theory with contempt (170 — 173). 

Wyclifs view> Is extends itself really to all time, past and future. 
Whatever is, is always, as has been shown. If not, we deny the very 
essence of time. Its parts do not cocxist, but vanish as fast as they 
appear; yet they are; now in the past, now in the future: and again, 
in a wider present they may be said to coexist. This is clearly signified 
by the sense of the verb /5, which by itself does not connote any given 
instant of time, and therefore signifies eternity (173 — 177)- 

Objections refuted. — To say that all instants, because they are 
together in eternal time, are together with absolute simultaneity, is but 
a sophism. Simultaneity requires that two things be together at the same 
instant or instants, and at no others. Now one instant cannot exist exactly 
when another does, but either before or after (177 — 1 79)- — The often 
urged c necessity of all things' may be admitted, if understood as merely 
conditional upon God's will; for whatever is determinately true, is neces- 
sarily true, and there is no such thing as indeterminate truth. Hypo- 
thetical necessity, as this is, does not deny contingency, nor the free-will 
of man, nor chance. The hypothetical fact that God foreknows anything, 
niakes it necessarily exist at some time or other. Given that I exist, it 



INTRODUCTION. XXXI 

is not in GocTs power that I do not exist. But when must anything 
exist? At a moment known to God (179 — 183). The simultaneity of life 
and death would, as already stated, require them both to take place at 
the very same instant. Time exists, but its parts do not all exist noiv, 
only one at a time. Now is but one mode of an existence which not 
now does nut destroy. An instant then, now, and to come exists dif- 
ferently, but cannot at any time be called simply non-existent. Antichrist 
must come: therefore he has come . . . in the future. That is a modal, 
but a real existence. It was never true that / am not. To exist and not 
to exist are contradictories; they may be true of the same being, but 
not in the same Notv. God knows past, present and future things with 
the very same knowledge, yet this does not argue sameness in the 
object known. Light is not affected by the presence or the absence 
of the object illuminated. God may know present and future things as 
past, if they exist in time; things eternal are eternally present; such, for 
example, as the archetypes of what was, is, or is to be (183 — 188). 
Here Wyclif again returns to his adversaries' favourite argument, viz. 
that black is white, and all contraries identical. But one remark of his 
is worth noticing. A proposition may be true, and yet false at any finite 
part of time; as, for instance: 'All the instants of time exist'. This is 
true only for and in endless time (188 — 191). 

An eternal antecedent does not necessarily canse its consequent in 
time. ■ — If it did, all things would be eternal. God eternally knows and 
causes all that which exists temporally. The extrinsic act of God, termin- 
ated in the creature, is, as tluis terminatcd, neither eternal nor neces- 
sary; the intrinsic act of His being is eternal and changeless (191, 192). 
A cause produces its effect before that effect exists. That is, before 
its existence it is producing it, but not now; in the future. The ideal 
being of the effect depends upon its cause, and is produced by it 
before the moment when its real existence has to be actuated. On the 
other hand, cause, qua cause, and effect, are simultaneous. Many things 
are neither instantaneous nor temporal; v. g., certain eternal truths, and 
beings of which the existence is intermittent. Wyclif here wonders how 
the writers of his time can oppose his system, which is confirmed by 
the very expressions they employ; and he blesses God, who has enlightened 
him that he may escape the difficulties in which they are entangled 
(icj2 — 195)- — The necessity of sin depends on our own free-will; the 



XXXII INTRODUCTION. 

fact of its happening, on the will of God. — The use of the present 
for the past and the future cannot be blamed as an abuse of terms, 
nor as the denial of expositorial syllogisms. No logician should use it 
thus when he is likely to be misunderstood through ignorance; but it is 
al'owed to speak otherwise to philosophers than to the common people. 
Neither the expositorial syllogism, nor any other, is denied by Wyclifs 
theory, which on the contrary admits many forms of syllogism that others 
deny. — A curious difficulty is raised here by the adversaries (195). 
Wyclif is certain that he has had no son. Yet perhaps his son is wiser 
than he; for he possibly may have a son yet. If this son c will be% then c he 
is 3 according to the theory which extends the future to the present. 
Wyclif denies this conclusion, unless it is certain that he will have a 
son. At first sight it does not clearly appear how this can be denied 
in the form given. "Filius meus ex mihi dubio esset sapiencior me." 
A supposition that depends upon another supposition is quite thinkable. 
But we must here remember Wyclifs doctrine — that the distinction 
between extrinsic and intrinsic possibility has no real foundation; that a 
seemingly possible creature is in reality impossible, if God has chosen 
never to create it (See Logica vol. II., Intr. XXIV). We have the right 
to deny the possibility of Wyclifs ever having a son in the future, 
unless we are certain that he will have one. Perhaps the individual in 
question is possible; God knows; but we know nothing at all about 
him (195—199). 

Time is the same everywhere. — Our author begins by enumerating 
the arguments contrary to his own opinion (199 — 202), and then refutes 
them one by one. Even if the world were not everywhere, it would not 
follow that time is not everywhere. But as a fact, the world being 
(partially) in each and all of its parts, that argument must fall to the 
ground (202). — It is denied that the world has any unity whatever, 
being a mere aggregate; and time, an accident belonging to the world, 
cannot have more unity than its subject. But Wyclif points out that the 
laws of nature give unity to this aggregate, just as political laws give 
unity to an aggregate or assembly of men. Besides, the world, not- 
withstanding changes ; remains the same in its efficient cause — God 
— and also in its material cause — the atoms of which it consists. 
If we grant that the world is animated, its unity becomes much more 
evident; now, we have many proofs that it really is an animated 



INTRODUCTION. XXXIII 

being (202, 204). — If a part of the world could become the- 
whole, then indeed the duration of each part would have separate 
existence. But this supposition would be true only in case a part 
of the world were annihilated; a possibility which Wyclif absolutely 
denies (204, 205). — What is extended is not everywhere the same. 
True. But is time extended, merely because it is the duration of a 
body? No. A man's duration does not change, if he happen to lose 
some part of his budy. Movement indeed, though inextended in itself, 
is extended in the body which moves. But take away any part of a 
body in motion, and the whole quantity of the movement is lessened; 
the same cannot be said of its duration. Thus we may define Time as 
the universal, indivisible and ubiquitous duration of all temporal 
things (205, 206). 

Another objection, on which (to judge from the length at which 
it is dealt with) Wyclifs opponents seemed to rely a great deal, may 
be summed up as follows: Were time everywhere the same, day would 
be night, summer, winter; fair and foul weather would be identical: for 
they are parts of time. If Wyclif answers that the same time may be 
night in one place and day in another, he is met by the reply: How 
then can time be the same in every place? Where there is night, 
there is no day. If time, which is everywhere, be night, then night 
is everywhere; or if not, the universals Day and Night have a semi- 
spherical shape, and pursue each cther round the earth ! A body 
moving swiftly westvvard would enjoy a longer day, and night, being 
everywhere where day is not, would exist in the interior of every opaque 
body. All which is manifestly absurd (200, 201). — The answer is 
obviously that day and night are not time, but times. Time happens to 
be called day or night according to the circumstance of the presence 
or the absence of light (206, 207). Time, i. e. that which is here as 
day, may be (and is) elsewhere as night. To say that light pursues 
darkness is a mere metaphor which may be admitted or denied as we 
choose. That night is semi-spherical, because it occupies a semi-spherical 
space, is not more true than that God is round, because He fills the 
rotundity of the universe. We ought also to draw a distinction between 
natural and artificial night and day. Day exists eternally throughout the 
whole world, except in the interior of the earth, or in its shadow. Night 
is nearer and nearer to a fixed point on the earth's surface; it does 

C 



XXXIV INTRODUCTION. 

not follow that night moves, but that the movement of something else 
(i. e. of the sun) causes night to be nearer. Many quibbles arise from 
too lax a use of words. We have day after sunset; an eclipse may cause 
night at noon, it being caused by the moon's shadow, not the earth's; 
and the moon, if self-luminous, would be the cause of day. Every 
kind of obscurity may be called night. All these difficulties spring 
from different meanings given to the same words. Properly, day 
exists on earth only when the sun is above a given horizon. But this 
is merely incidental, and quite irrelevant to what time is in itself 
(207 — 21 1). 

Timc implies movement : objections refuted. — Time requires the 
idea of a Before and an Afterwards, which are to be found only in 
movement. If all movement were to cease, time would cease too. It is 
objected that the mere act of imagining time, without any movement, 
would suffice to cause time. Imagination would certainly create time by 
the very fact of its activity; but this is itself a movement, and the hypo- 
thesis of a bodily faculty working without motion is utterly absurd 
(211 — 215). At this juncture, Wyclif enters into a digression respecting 
the happiness of the Blessed in Heaven (215, 216) and the misery of 
the damned (217), which is relevant to the question in so far as, po- 
siting eternal time, Wyclif must posit eternal movement of some kind. He 
asserts that all movement cannot cease in the world ; successive know- 
ledge, and (I may add) the feelings of pleasure and of pain, require it 
(217). Whether the world will continue to move after the Day of Judg- 
ment is not so certain. The changelessness which follows upon the 
attainment of the end of any being, may be called rest, and such rest 
is not opposed to successive motion. But the rest of a being that can 
and does not move must be denied for many reasons, one of which is that, 
applied to the world, such rest would neither be successive nor instan- 
taneous; neither in time nor in any part of time. Lines, &c„ may 
begin and end instantaneously; but this cannot prove that a substance may 
do so too. 

If it be true that the hand of a clock, turning round in exactly 
24 hours, would measure time as well as the First Mobile, we have a 
very slow movement equal to one excedingly swift, as regards time; 
therefore movement and time are not interdependent. — This objection, 
Wyclif admits, contains a point which the imagination is unable to 



INTRODUCTION. XXXV 

represent. What is necessary is that the movement by which time is 
measured should be regular. Our author here gives some rather intricate 
explanations as to the possibility of a first instant of time, in answer to 
the objection that, at the first instant, there is either movement or rest; if 
rest, then no time exists ; if movement, that implies a Before, and there 
is no first instant. The objection might easily be answered by saying 
that the first instant is not properly a part of time, but merely a 
terminns a quo, a starting-point: only such an answer would contradict 
the whole of Wyclifs theory. — A last difficulty, viz. that the world, 
immediately after its creation, might have remained at rest for some time, 
is met by a flat denial. Rest is a perfection, but not such as can belong 
to the world. That it will exist eternally is no contradiction to the asser- 
tion that it began to exist; but here there is a very considerable diffi- 
culty (non occurrit michi promptus modus explanandi me in ista materia 
. . . ideo transeo pro presenti, p. 224). Evidently Wyclifs system, 
positing the necessity of the workfs everlasting existence, because each 
instant of time requires one that follows, is endangered by the question 
whether each instant does not require one to precede it: the old objection 
of Aristotle, who for that reason asserted the eternity of matter, an 
assertion contrary to faith. 

Whether thc non-being of the world preceded its being. — This 
last question arises out of the foregoing one, and seems (though that 
would contradict other parts of the system) to lead our author to 
a conclusion like that of Aristotle. For if it be answered negatively 
by the assertion (225) that the world's non-being never was, and that 
its being was always, this looks a great deal like the doctrine of the 
eternity of matter. But in the answers to the objections, we find that 
Wyclif distinguishes between to be and to be existing. As / am long 
ages before / exist (according to him) so the ideal (though real) being 
of the world was eternally before its material existence; being before, 
it was withoul its existence, but not with its non-existence. Of course it 
is very hard to get out of the difficulty, which is on a par with the 
rest of the system; but the answer satisfies Wyclifs doubts. Ideal being, 
that which is the existing world, really was in eternity before the world 
existed. It was identical with God's knowledge, so long as God did not 
know the world to exist now, i. e. in the first moment of time. 



C* 



XXXVI INTRODUCTION. 

IV. Conclusion: The gist of the Nominalistic 

controversy. 

With these arguments the third volume of Logica closes somewhat 
abruptly. Like the rest of the work, it abounds with arguments of 
striking force, as directed against Nominalistic exaggerations ; but, on 
the other hand, Wyclifs theory of Space and Time lies open to a great 
number of objections which even his ingenuity is not always able to 
refute as satisfactorily as might be desired. In many parts, for modern 
readers at least, it has only the interest of an intricate puzzle. 

The problem of the Universals, however, though seemingly as dead 
as any other phitosophical question of the past, deserves a few con- 
cluding words. I shall endeavour to show that, under other terms, and 
until some fuller explanation is found than has yet been given, it is and 
will remain for ever the great stumbling-block in the path of all meta- 
physical inquirers. 

When we have the idea of a man, an animal, a substance, we 
conceive something that is universally the same in all men, animals, and 
substances. Is there anything in the objects of our thoughts that corre- 
sponds to it — anything really universal, universale in re — or is there 
nothing? If we answer in the negative, we hold the Nominalistic position; 
if in the affirmative, we are Realists in the old sense of the word. 

But to answer affirmatively, we must, either implicitly or explicitly, 
lay down the following formula: What is in our mind exists in ifseJf 
in the sanie way as it is in our mind. Lay this down, and you have 
Berkeley's denial of matter, German transcendentalism, and modern 
Idealism in general. Esse est percipi; to be is to be perceived. Matter 
exists as we know it, and as much as we know it; outside of the 
knower, it has no being at all. The Non-Ego is posited by the Ego, 
and is identical with it. We can have cognizance of the external world 
only as a modification of ourselves; and if it exist as we know it, it is 
nothing but this modification. 

On the other hand, Locke\s conceptualism, the materialism of cer- 
tain XVIII th century philosophers, and the empiricism and positivism of our 
own times, proceed from the negation of this axiom. Locke, in order to 
affirm the limits of the human understanding, was obliged to deny to 
certain ideas any value but such as is merely subjective; which amounts 



INTRODUCTION. XXXVII 

to saying that, however infallible the deductive process, however evident 
the first principles from which we start, we are still liable to be mistaken, 
because things may be otherwise than as we know them to be. To assert 
that all is matter, and that even the acts of our mind are material, 
notwithstanding our conscious certitude that there is an abyss between 
the two, is to set dovvn that whatever we know, no matter how indu- 
bitably, may be false if it goes beyond material facts, and laws relative 
to matter. Again, the statement (which would ruin Metaphysic, if Meta- 
physic could be rnined by man) that at the bottom of all our inquiries 
into first principles, we find self-contradictions and absurdities in every 
possible assertion on either side; and that consequently though we can 
know neither space nor time, we must confine our investigations to 
that which is conditioned by time and space: — this well-known 
doctrine is based upon the denial that things are as we know them. 

The quarrel between Realists and Nominalists is thus an important 
phase, but only a phase, of the everlasting struggle between two op- 
posite currents of thought. I call it everlasting, for though the forms may 
vary, it is likely to spring up for ever, or at least so long as human 
curiosity as regards such high and abstruse matters continues to exist. 

Not that there is no answer to the problem, no middle way 
between the absolute affirmative of one class of philosophical thinkers, 
and the uncompromising negative of the other class. But in this very 
answer we find the reason why it is not universally accepted as settling 
the point in dispute. 

Do all things exist as they are known by us? As is a very short 
word, and (it would seem on a superlicial view) not equivocal in the 
least. But let us consider it more closely. Things seen in a looking- 
glass both are and are not as they are in reality. There is a certain 
resemblance, more or Iess perfect; but the difference between them is 
that between the image and the original. In the same way, so far as 
any comparison is possible, the human intellect is the mirror of 
Nature. Our thoughts are the images of things; but we can no more 
eonclude that things are of the nature of our thoughts than we can 
infer that a nosegay out of a looking-glass is of quicksilver amalgam, 
because in the looking-glass it is imprinted upon quicksilver. Thus, 
things exist as they are known by us: that is, we have the right, 
they being the causes of our thoughts, to make certain inferences 



XXXVIII INTRODUCTION. 

from the effects to their causes; inferences necessarily vague and 
indeterminate to a great extent, but none the less true, on account of 
the necessary resemblance between the image and that which it images. 
Even a shadow, however distorted and indeterminate, bears some 
resemblance to the person who casts the shadow. But on the other 
hand, things do not exist as they are know by us, if as means a 
complete identity of nature between the known and the knowledge 
thereof. For iliat which is the known, is such only from one point of 
view, or at best only from a few points: it — i. e. the same that which 
(as Wyclif would say) — is the Unknown from millions of other points 
of view. All the sophisms in the world cannot get the better of this 
distinction. by which all similitude of nature between knowledge and the 
known is excluded, whilst similitude of representation is carefully maintained. 
But it is precisely this answer, though given by many great minds. 
both amongst the ancients and the moderns, that fails to satisfy by its 
very muderation. We long to get behind the 'Thing-in-itselP, and if we 
find we cannot, we cry out that there is nothing at all outside the 
mirror; or, after many a squabble, weary of disputes, we deny that we 
can know anything of that which the images represent, and that all 
science ought to be concerned with the images alone and their relations 
with each other. And thus the disappointment caused by the perfectly 
natural and simple answer given above leads to two contrary excesses 
of thought. Some, yearning towards the Absolute, conceive endless systems 
by which to go beyond the limitations of the mirror: systems beforehand 
doomed to failure as hopeless as the search after perpetual movement. 
Others think that the contrary extreme is the only tenable position, and 
reject even such limited inferences as may justly be drawn, nay, that our 
very nature compels us to draw. Those aspire to be as Gods; these 
are content to thr ow away part of the inalienable birthright of men. 
Wyclif, I think, belongs to the former category. His system was, partly 
at least, a mistake; but it was the mistake of a bold, powerful, and com- 
prehensive mind. He and all those of his class were philosophers, gifted 
with a mighty grasp of thought, and immense mental acumen; whilst the 
others, however ingenious their subsequent endeavours to reconcile their 
principles with facts, must, by the laying down of those very principles, 
strike at the root of all philosophy, and even of human reason itself. 



TRACTATUS TERCIUS 

Continuatur. 



CAPITULUM NONUM. 

B 99 b Sequitur de localibus pertractandum. Supponendo Local 

primo omnem ypotheticam adverbio loci copulatam cum P>'opositions 

r _ _ J r r _ compnse 

proporcionali actu esselocalem; ut est talis: Sor currit all propositions 
, . „■ . . *, _ . ■.. < , • • that are joined 

5 ubi Plato curnt. Kst autem lste species ypothetice (sicut to another by 

causalis, comparativa, et temporalis), affinis cathegoricis, an ad ^ b ot 

cum signa coniungendi talia convertuntur cum cathe- This species 

• • tj . j- o • ,■ m , resembles 

goricis. Idem emm est dicere: Sor cumt ubi Plato categoricals, 

currit ; et: Sor currit in loco in guo Plato currit. Et . *? * wll f re ca ? 
' " be resolved mto 

iohinc, 2 m auctores, adverbia loci et temporis sumuntur m the piace in 
quandoque nominaliter pro denominacionibus cathego- thus reridering 

ricis a loco et tempore: ut patet de istis: ubi, quando, lts P'"oposition 

r i . . ■ . ™ categoncal. 

nunc, et similibus. Sunt ergo tales proposiciones quante They are 

... ... quantitiable 

et quales, ut cathegonce: et per consequens sunt ludi- aiK j qualitiable, 
i5cande vere vel false, contradictorie, equipollentes, vel and h tn v e e Ihe 
aliter passionate, sicut cathegorice. Unde hec: Sor non properties ot 

, • n , . , , « c . , . , • categoricals. 

est ubi Plato est, habet 3 S causas veritatis. Vel quia a is not where 

alter illorum non est, seu uterque, vel quia idem locus B , **> ma y Pe 

' " ' ~ true either 

non continet utrumque. Illud tamen non est compos- because one or 
20 sibile cum esse istorum; quia, sicut necessario omnia not exist or S 
que sunt, simul sunt tempore, sic necessario omnia „.: ause l _ tlleir 

~ ' " ' whereabouts 

que sunt simul sunt loco communi. (Jnde, quamvis is dirterent: 

, ■ . but this last is 

nomen loci sit equivocum, satts tamen est pro nunc not possible 

cognoscere locum qui est situs. u t? tn exist - 

" , Place is 

2 5 Pro quo noscendo, notandum mundum componi ex equivocal; 
certis athomis, et nec posse maiorari nec minorari nec dea*] with it. 
moveri recte localiter vel aliter fieurari, ita quod tan- taken !° mean 

.' " position. 

tam multitudinem athomorum consequitur tanta quan- The world is 
.... . ,. c ■ , •, made up of 

titas continua et talis hgura, propter causas lmmutabiles atoms, can be 

neither 

increased nor 

r j . l, , s ■ ••■ , o ~' 1.. • d diminished, 

1. Cap. deest; blank space Jor tnttial S. 29. iuna leb in marg. B. nor m0 ved in 

1 



2 JOHANNIS WYCLIF GAP. IX. 

a straight line, naturales. Aliter enim non esset mundus capacis- 

in^shat^fan simus et convenientissimus in figura. Et ex illis sequi- 

this is tur s ituacio mundi et eius duracio. Unde Aristoteles, 

lmmutahlv . . . . . ,. 

dependent on nominans quantitates continuas, nominat species per ordi- 

^ofatoms" nem se habentes, ut lineam, superficiem et corpus; et 5 

preter hoc locum et tempus, quorum omnium princi- 

pium est punctus; et unitas est principium puncti. Et 

tam necessario consequitur locus materiam quod ubi- 

Site foilows cunque fuerit ista maxima materia mundi, ibi est istc 

m t here exists™ locus. Sic quod, si moveretur recte (per impossibile) 10 

the mass of thc ; n vacuo infinito, foret continue idem situs, cum ad 

world, there ls . .; . . . . 

the same place. mdividuacionem lllius situs sufhcit extensio lllius materie. 

Manet autem necessario ista materia, etsi infinite eius 

partes corrumpantur: quia oportet illas continuari ali- 

unde cum residuo huius materie. i5 

The point is Et sic, quamvis species situs punctalis sit principium 

th of r \vi)ich ,C integrandi omnem situm divisibilem, tanquam minimum 

partial spaces me trum illius generis, tamen totalis situs mundi est 
are made up; ° . ■ . . 

but that by nobis mensura cognoscendi ahos situs particulares, et 

^these^ar&tT prior in perfeccione et intencione nature, cum gracia 20 

spaces is the in_i us s i tus quem principaliter intendit, ordinat natura 
whole extent of . . /* r . r . '. 

the world. situm lndivisibilem tociens multiphcari 2 m eius tndtvi- 

If h a h s e su V bti e d dua. Si ergo mundus habet ad omnem eius punctum 
motioniess pa rtes inmobiles, subtiles, comitanter ad speciem in 

parts, to which r . . ,\ . . 

is united the animali, cum quibus copulatur virtus mundt regitiva, 20 
rutesTheworld, <l ue ^ acit informaciones vivencium et alia opera laten- 

it becomes easy c i a . t unc facile est distingwere situs parciales, cum qui- 
to disttuguish ,. ' . . ,. . ° , . . _ 1 . _, 

place. hbet situs parciahs foret tcilein partem situari. Et | m \\ 100 
thcre^can enter talem partem ac eius situm possunt quotlibet corpora 

diifercnt bodies, v icissim ineredi, sicut theoloci ymaginantur omnem 3o 
one after . ° ' D J ° ..... 

another. ultimum inmobile se habere. Et lllius opinionis vide- 

rillTmatter, tur ruisse Plato, vocans locum materiam, ylen, vacuum, 

emptiness, &c. ve \ f ra udem fictam crassis tenebris involutam. Et quo 
There is no . 

ditticulty as to ad penetracionem corporum, non plus procederent contra 

^since^theoioey' eum quam contra theologos nostros ponentes quod cor- 35 

teaciies that it p 0ra possent transire in celum sine eius alteracione vel 
is not ... 

impossible. corporis sic coextensi corrupcione. Unde Lincolntensis 

ponit omnia astra esse corpora mixta ex puritatibus 

tj. locus B. 24. com 1 ' completur B. 2?. copulatur in marg. B. 

33. cir, B. 36. lata'coe B. 38. put'tatib(j B. 

24. Immobiles, subtiles. I suspect that Wyclif here means the 
space by which the world is measured. See a few lines below: in 
talem partem . . . possunt . . . corpora . . . ingredi. "ii.ylen. 
It ought to be hylen — vlrjv. 



CAP. IX. LOGICA. 3 

elementorum. Et dicit esse probabiliter opiniabile quod- 

libet astrum per se moveri, toto orbe residuo quiescente. 

Relictis ergo istis ambiguis, loquendum est de situ Every 

. ' r» . superlunary 

qualiter oportet omnes rectiloquos loqui, quomodocun- part of the 

5 que fuerint probabiliter opiniati. Nam, ponendo quod the°pofes X is P in 

quelibet pars superlunaris preter polum continue move- pontinual 

atur (et sic de qualibet parte sublunari preter terram Its matter 

vel sibi adherencia, ita quod non sit talis pars mundi ^unftyof "its S 

supernalis quieta): tunc potest dici quod sicut ad in- site; for that 
... n . ' r . ~ of its partial 

iodivisionem situs mundi sumcit tsta matena, sic ad m- sites, we have 

divisionem situs cuiuslibet partis sue sufficit quod iste relations^with 

mundus habeat aliquam partem sic positam in com- l , he poles a , nd 
, . the motionless 

paracione ad polos et centrum; que tria quasi omnes centre. 
philosophantes dicunt oportere semper quiescere. 

i5 Ex quo ulterius concedendum est quod manet con- Place is, 

tinue idem situs in numero, propter idemptitatem mundi always ' 

et conformitatem distancie ad duplex quiescens, situato numencally 

/ ^ ' the same; 

quantumlibet in substancia variato. Si enim datum if any body is 

, , i- j i i • • alwavs equally 

corpus vel quodcunque ahud se habuent conttnue per f ar -f v0 ^ t h e 

2ototum eque distanter ad polos mundi et quamlibet par- P° ,es and fr ° m 
~- " ." , v the centre, lt is 

tem terre quiescentem : tunc est continuo in eodem always in the 

•» •. , • ,- • • • • • same place. 

sttu; lta quod mdivisio situs accipitur a gravitate cor- Admitting the 

poris ex hiis tribus principiis, non autem a centro st abihty of the 

r r . , centre and the 

mundi mdivisibili per se quiescente. Unde, si centrum poles, any body 
j- , ,. . . . moved in a 

2.i mundi et duo poh quiescerent, toto residuo moto, tunc concentric 

quilibet motum 2 m circulum concentricum et eque dis- thenfwouWb 

tantem a polo mundi foret continue eque distans ad . equally 
l"_ «. -u • i-i i- j- n t- • distant from 

nns tribus, et m casu a quohbet alio distante. Sed tam them; but the 

necessario multa terrena quiescunt, sicut et multe par- distance trom 

" ' r ihe motionless 

3o tes celi, respectu quorum sic motum varie se haberet parts of the 
^,,^ „ i r * • o- -• u carth and thc 

quo au distanciam parcium. Sicut ergo contmue manet s ky would yarjr. 

iste mundus propter unitatem istius materie, quamvis vfficuliies. 

. * r . ! " i. lt the space 

lllius mundi continue corrumpatur pars, sic propter filled by the 

unitatem mundi habentis quamcunquc partem sic posi- common placc 

3b tam, maneret iste situs parcialis, quamvis continue sit rianVDteces 

nova et nova ubicacio. can be together, 

Grave tamen esset videre quid subiectaret illum situm, would be no 
et quod foret ultimum singulare situs. Cum situs datus mo e in f a ce°to 
sit commune, et cum omnis situs sit aliquid situari, another. 
4-ovidetur quod quotlibet situs possunt esse simul, et 
unus moveri ad intrinsecum. Et sic locus per accidens 



9. fpualis B. o — io. indini "5 B. 9—10. indini , B. 22. ague 

generabile (?) B. 25. 2° pro duo B. 28. 3» pro tribus B. 



4 JOHANNIS WYCLIF CAP - IX - 

2. One piace locaretur, et sic in infinitum procederetur in locacionibus, 
placed hi sicud et in aliis quantitatibus, sed non per se essent 

another: which quante. Ista ereo situacio est hoc situari, et non habere 
is absurd. ,. , , . • • ... , . 

mundi vel relacio, cum sit quantitas pnncipians ubi- 

cacionem alterius generis, sicut tempus principiat ip- 5 

3. No two sum quando. | Et per consequens nil distans a relico B ioo b 

th fVom each" 1 potest esse adequate ubi ipsum relicum est, nec ali- 

other could quid potest esse alibi quam adequate est, nec aquirere 

be in the same n r • j 1 .1 -u- j 1-. 

place, nor locum vel moveri de loco ad locum sibi adequatum. Et 

mov^from s ' c non specificaretur motus localis per terminum ad 10 

one place to quem, vel eius materiam, cum nichil potest moveri de 
another. , , , 

loco ad locum. 

This comes Ista et multa similia dependent super isto, quod 

thTt^siumticHt omnis situacio vel locus pertinenter signandus corrum- 

is lost with the pitur ad quamcunque modicam variacionem subiecti: et 1 3 

slightest f, ^. n . , 

variation of the ldem sequitur, ponendo locum concavitatem corpons 
or that'p[ace is locantis, et longe magis absurda ponendo nullum locum 

a hollow in the preter corpus locans, quia pari evidencia negaretur 
surrounding r . r . , '' , fl . , , . , 

body, quodhbet accidens. Et dehcerent verba ad expnmendum 

^here^is^any magnitudinem, adquisicionem vel immobilitatem loci, 20 

other place but cum aliis philosophice de loco locutis. Nam tam homo 
that body; , : , , ... . , 

and such quam bestia habet mnatam sibi potenciam ad cogno- 

contradict^hc scendum mobile mutare locum suum. sicut patet de 

very naturali noticia situs, posicionis, distancie, et opposi- 

expressions , . . .,.,.., 

used in cioms. Ideo stcut in natura omne motum vel mobile mni- 23 

Spe place 8 °' titur alicui fixo ; sic non est possibile nos locum cog- 
Men and noscere, nisi in comparacione ad aliquod fixum. Sicut 

animals know . 

that a moving ergo mundus ad eius motum situalem presupponit polos 
b °fts place SCS et centrum quieta, sic presupponit ad eius situacionem 
As the eadem, saltem 2 nl speciem, quieta. Et sic vere dicit 3o 

movement ot , ,. ... 

the world, so commentator quod centrum mundi est causaliter etus 
Dresupposes locus; et per idem uterque polus, non quod situs in- 

certain fixed divisibilis sit formaliter situs mundi, sed quod hii 3 S 
points. .... . . . 

Thus these situs principiant, tam quo ad esse quam quo au noti- 
^DolTs and \he c i am > situm mundi et cuiuslibet sue partis. Cum ergo 35 
centre) cause rnens prius cogitat singulare fixum quam situm, non 
situation ot the mirum si a tali individuat locum, et si locatum quan- 
world. tumlibet varietur. 
Answers. Ad primum argumentum, dicitur quod situs parcialis 

'belonas 011 est P" mo subiecttve in communi ad quamcunque par- 4° 
primarily to t ern mundi sic positam, et ab illo communi non potest 

every part ot 

the world 
out of which ^ , t 

nothing can go; /,. mdi B. 8. aqre B. 9. Iocum deest B. i3. dependentes B. 

CV 

23. mo l8 mur' B. 



CAI\ IX. LOGICA. 

mierare. Universalia enim sunt alicubi, et generabilia, but it belon 



accidentallv to 



., .,. . , ,• • acuiueiiiany 10 

et corruptibuia per accidens, ut patet ex dictis supenus. every par ticular 
Sed per accidens subiectatur in quacunque singulari P art - 

parte mundi sic posita, licet non dependet a tali. 
5 Pro 2° notandum quod aliqua forma individuatur - Some torms 
a subiecto proximo: ut ista sessio, ab isto homine se- individuated by 
dente ; aliqua a subiecto remoto : ut ista caliditas aeris, su bjecT, others 
a materia prima. Ideo manet eadem caliditas in numero, bv a sub jf et 

*■ % .... tllilt is rcrnoiCj 

aere converso in igne, licet non eadem mdividuatur quo others by 

ioad subiectum proximum. Et 3 individuatur forma a suo extrinsk^yet 

principio extrinseco, licet sit communis subiecto: ut, iste als0 ibelonging 

situs, qui est ultimum singulans loci, hcet sibi possunt as in this last 
accidere quotlibet ubicaciones. Nam ubicacio individuatur 
a subiecto et a loco, qui non est communis predica- 

i5cione, sed causacione, ad quotlibet tales situs. Ad 3™ 3. Cod Himselt 

dicitur quod deus non potest facere duos situs coex- two^differenl 

B 101" tendi, nec duo puncta, | vel sua subiecta esse simul in piaces to 

w # L ' ' 1 1 i C 1 O C , 

eodem situ indivisibili. Verumptamen contingit duo cor- but two bodies 

pora esse simul in unum ad omnem punctum alterius a^Yh^-d^and yet 

2ocum hoc quod quilibet punctus alterius illorum habeat have all their 

situm sibi proprium. Ex hoc patet quod non oportet, 

si ubicunque extenditur A extenditur B, et econtra, 

quod ipsa coextenduntur, sic quod quilibet punctus unius 

sit in omni situ formaliter in quo est punctus alterius. 

•o Est ergo situs per se quantus et inmobilis: per se Site is thus a 

,. c ,. „ quantity by 

quantus, quia quantus sine aho formahter lpsum quan- ftself and 

tificante, copulatus ad eundem terminum communem m °! i< jf , ^ n | :e by 

ad quem pars corporis; ut docet Aristoteles. Est tamen nothing else 

alterius racionis quam profunditas. Ideo non obest q^antity; 

Soillam coextendi cum profunditate sine composicione ali- 

cuius 3"; nec possit moveri, nisi eadem distancia in and motionless; 
numero possit maiorari et minorari. Differo autem a argument 
solucione argumenti quo probatur quod, mundi moto S[°"°^, d :h ^ e ^ 
recte versus oriens, moveretur quilibet situs eius, quo- moyed in a 

35 usque probatus fuerit casus assumptus. Sicut ergo res ils^ite woufd 

universalis est immobilis, sic et locus. assun^sMhat 

Unde descriptive locus est quantitas contimia, immo- is impossible. 

bilis, permanens, qua corpits formaliter est locatum ; licet piace." ° 

auctor sex principiorum extendat locum ad omnem lo- Gi p b f e r rt .4 e la 

40 cacionem substancie sive punctalis sive corporee; Ari- definition 
stoteles autem, 4 Physicorum, vocat locum ultimum %^ w 

but Aristotle 



12. singularis (!) B. 3o. 9poe B. 3i. V nec in marg. B. 

39. a°' B. 



implicitly says 
tlie same. 



6 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

corporis continentis immobile primum; quod intelligitur 

de agregato ex superficie concava locantis et respectu 

ad predicta principia loci. Illud enim immobile, et non 

ultimum convexum corporis locantis, sed ultimum con- 

cavum quod est primum et inmediatum continens. 5 

Partial site is jr x i s tis patet quod quelibet pars situs mundi est 

rounded on , r . * . 

universal site. situs fundatus m communi ad quamcunque partcm 

Site diflers n iundi sic positam. Et per consequens tam quelibet 
irom situation r . . .... .. 

particularis sttuacto quam untversalis situacio mundt 

partis, est alterius racionis quam situs qui est locus. 10 

not only in Et notandum quod propter istam differenciam habendam 

^sense^site" credo quod hec nomina situs et situacio inventa. Omnis 

causessituation. enim situacio partis mundi causatur a situ; quia quot- 

However, in thelibet tale ubi causatur a loco; quod idem est. In mundo 

poies e anci thc tamcn et primo subiecto situs idem est situs, posicio, i5 

centre, site and et s ituacio. 
situation arc . ,. /r . .... ... ,. 

identical. Et sic sunt sex difterencie loci vcl posicionts mundi: 

S of po^fflonf 8 scilicet, sursum et deorsum, que sunt termini longitu- 

up and down, L \[ n \ s ■ dextrum et sinistrum, que sunt termini latitudinis; 

for lengih: . . ,...., , 

right and left ante et retro, que sunt termini prorunditatis. In mundo 20 

^blfore ^and ' autem et quolibet animali perfecto sunt iste sex diffe- 
behind, for renc ie quorsumcunque ubicantur absolute fixe. Et in 

depth. . r ^ . TT . 

These are aliis dtcuntur comparative. Unde, ymaginato homine 
unchTnaeatjle cuius capud sit in polo antarctico et pedes in polo 
in the world arc tico, manus dextra in oriente et sinistra in occi- zb 

and 111 pertect ....... . 

animals. dente; tunc posicio lluus hominis corresponderct posi- 

cioni mundi. 

There arc also Sed preter istas posiciones est dare alias posiciones 

""reiarivc^to" 8 parcium mundi respectu sui centri: ut res est eo supe- 

different parts r j or j n m undo quo 2 m se vel aliquid sui est distancior 3o 

ot the world. . . . m 1 i- - 1 • 1 

As anything is a centro, et eo mferior quo 2 m se vel ahquid sui | est Bioi 1 ' 

from^fhecentre, distancior a circumferencia mundi Ex quo patet quod 
it is higher, non est possibile centrum esse supra aliquid vel infe- 

and lowcr as it . ' . . r ^. . . 

is farther from rius quam est, nec circumierenciam mundi esse mieri- 
circumference orem vel infra aliquid, aut superius quam est. Unde false 35 
of tiie universe. nil£ r Un t quidam ponentes deum posse rarefacere mun- 

Nothing can he ° . 7 . r r 

abovc the dum m lnnnitum vel condensare versus centrum, aut 

nor^belowlhc' movere ipsum motu recto, nisi forte equivocando intel- 

centre. lexerint quod ipse habet potenciam ad hoc, si posset 

fieri; sicut ego possum videre bestiam mortuam, ipsa 40 

12. ftt 2 B. 22. v'ca v B. 34. circumferencia B ib. inferior B. 

21. Animali perfecto. Becausc it is able to perceive what is 
before and what behind, &c. 



CAP. IX. LOGICA. 7 

obiecta michi. Res autem multiplicatas non repugnat As for bcings 
esse supra se vel sub se; et sic de ceteris differenciis, space^they can 

cum tunc sit res mulfiplicata localiter, quando complete bc b ? ,h ab ° v " 

,. , . , ?,...,.,. r and below 

est per diversa loca, sicut deus est mdivisibiliter ad themselvcs; 

? omnem punctum mundi, et anima ad omnem punctum thesoul 

sui subiecti. Proprie autem multiplicatur commune in and universals, 

. . v. g. the 

suis singularibus, cum sit eorum singulum; ut punctus universal idca 

communis multiplicatur per totum mundum; et sic, But their' 

quantum possibile est aliquid extensive multiplicari. individuals 

, , . . ' . cannot be thus 

iohed de puncto, loco, vel quantitate pcrmanente singu- really 

lari, non est possibilis talis realis multiplicacio, quam- thoulhan 

vis substancia singularis corporea bene possit multi- individual 
,. . . ...... ... ,.. . . substance can 

plicari: sic quod ahcubi sit matenahter et ahbi tnten- be multiplied 

cionaliter vel sacramentaliter. sacramentaiiy. 

i5 Ex istis patet quod mundus non simpliciter sed 2 m Thus the 
suas partes est suprema res et infirria possibilis. Sed one V p„ce 1S the 

videtur michi quod superficies extima mundi sit alcior highest and in 

........ . . another the 

tpso et extra ipsum 2 m sttum lndivisibuem, ntsi pars lowest possible 
mundi superficialis subiectet illam, et per idem centrum f thinkVhat the 

somundi esset inferius quam aliquod permanens continue circumference 
_ . , . ... . . ., is by one 

magnum. Et sic de cuiuslibet corpons termino. Non indivisible 

enim foret substancia superior vel inferior propter eius an^bevond the 
accidens terminans, si ipsum non subiectetur in aliqua world" itself: 

1 . ,. so also ot all 

eius parte pocius quam propter bonitatem, vel aha surfaccs. 

■ib eius accidencia, quantumlibet distancia, aut propter 

talem terminum per se existentem in eodem situ quo 

infimo non continuatum cum terminato. 

Sed pro aliis 4 01 ' differenciis notandum quod omne Every animal 

animal absolute habens istas differencias habet 3 S lineas lha ™ s ?uVns CSC 

5o dimensionales orthogonaliter se secantes in medio; et has three 

L . ,. . , ,. dimensions 

sex medietates concomitantes divtse per tales tres lineas that intersect 

obiciuntur sex differenciis posicionum, sic quod quilibet ^Vthc^ccnnc 8 

extra medium talis animalis inter tales lineas, quantum- of its body, 
... . : . and six 

hbet protractas, est comparative dextrum vcl sinistrum, corresponding 

35 et cetera, huiusmodi animali. Et sic conclusio patet ' lower^Stc^' 

quod stat idem non multiplicatum esse sextupliciter Tbus tlie samc 
, ,.„ . . ,. . , , thing can havc 

positum quo ad dinerenctas animahs: ut ldem est dex- six differcnt 

trum michi, ante me, et supra me etc. ; sicut patet de ''^anwtime 
toto residuo mundi extra me. Nam circulare est maxime relativejy to 

tnat animal ; 

24. bo m B. 27. quomfmo B. ?4._ptctas B. 37. ds al B. 

27. Infimo. The word might read in summo, without the 
sense of this sentence being cleaver or the reverse. When I 
copied the MS. I found the word was most like insivevo. 



8 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

proporcionatum esse multipliciter positum respectu ani- 

as tor instance, malis, sicut et deus est maxime denominatus taliter re- 
thc universc , ■ ,. ■, - T ,. 

and God. spectu diversorum quo ahqmd potest esse. Nam si ah- 

quod causatum habuerit dextrum, sinistrum etc.; tunc 

deus est sibi dexter, sinister etc. 5 

To the right Ex quibus colligi potest quod tripliciter dicitur ad 

mav signity , . • , , 

either dextrum; primo modo summe dextrum ; stcut est qui- 
absolutely so, hbet punctus linee dextralis, et omne quod 2 m se totum I 

as a line r * i \ 

produced to est ad talem punctum. Voco autem lineam dextralem B 102 

my right hand ,. , . c .. 

" untii the °, ue protendttur versus dextrum usque ad finem mundi 10 
ofth^wori" orthogonaliter correctam super lineam longitudinalem. 
or simply so; 2 modo dicitur ad dextrum simpliciter quod sic est 

as a thihg ot' , , ,, , . 

which no part dextrum quod nulla eius pars est non dextra, sicut est 
is to my lett; m edietas mundi et quelibet 2 m se totum in illa respectu 
of the universe; mei. Et 3° modo dicitur dextrum 2 m partem; ut omne i5 
as r a P body that corpus circumdans me, et sic de aliis differenciis etc. 

ThTright hah" Ex °i uiDUS P atet °i uod stat simpliciter dextrum esse 
of the universe quintupliciter positum respectu animalis; quadrupliciter 
ahovc 7 ,' below, 2 m partes, et 5° modo simpliciter. Nam medietas mundi 
behtndme: est s i m P lic i ter dextra michi, et est supra me, sub me, 20 

whilc it is ante me, et retro me; licet partialiter. Sed solum 2 r 
simply to my , • • ,. ., . . 

nght. dicitur ahquid alteri summe positum; ut tdem est 

T two e ab r olute y micm ' summe dextrum et summe sinistrum ; ut patet 
positions of a de puncto terminante lineam dextralem. 

Sophists Scio tamen quod multe sunt altercaciones sophistice: 25 

thingVamiot be ut unus dicit nicml esse supra me, nisi 2 m se totum 
called above me fuerit supra me; et sic mundus nec est supra me nec sub- 

unless it be ..... . r 

above in all ter ahquid; quia sequitur penes eos: A est supra B ; ergo, 
According to A est su P erius q u am B; quia aliter capud hominis esset 
them, to be supra ipsum; et sic esset corpus supra se, sub se, et ita m> 

above means 1 ,•• ,-rr •• r> • • , • -, 

10 be higher ue aliis dinerenciis. Pro lstis alteracionibus suppono quod 

But*h*anv omne supra aliud est esse 2 m se vel aliquid sui in situ, 
partofAis qui est situ adequato inferioris superior: et sic homo 

above the ^ .. * '. 

whole of B, n on est supra se, nec ahqua pars quantitativa rei est 
'aboveB su P ra vel sub suo toto ; et sic de ceteris differenciis, 35 

according to ut patet ex diffinicione quid nominis supra dicta. Sed 
that part. . , , 2 , . r , 

Thus a man is uor i video quomodo posset dari quam alta vel quam 

himself? b though P romnda foret res , nisi racione sue partis altissime aut 

his head is profundissime. Unde res 2 m aliquid sui alcior quam 
above his body. ■* * 

1. atis = animalis? B. 11. errcam B. i»i. 2 c y 3 pro ditferenciis B. 

18. alTs B. 22. alr' B. 

36. Quid nominis. A verbol definition, that merely explains 
what is meant by a given word. 



CAP. IX. LOGICA. 9 

reliqua 2 m aliquid sui dicitur esse supra reliquam, et 
ipsa superior. Et correspondenter de aliis differen- 
ciarum denominacionibus. Sed non oportet, si aliqua 
pars date significat aliqua parte alterius dande supe- 
5 rior, eciam quod exinde sit prima res superior. Sed , Bllt l l £ l s 

' * ... . above B lt does 

oportet capere denominaciones huiusmodi 2 m supremum not follow 

vel ultimum talis denominacionis. Ex quo patet non below A. 

sequitur, si A sit supra B, quod B sit sub A, ut patet 

de homine et corde suo; et proporcionaliter de aliis 

10 consequenciis. 

Sed relinquendo ista sophistis et redeundo ad con- Tne uppcr 

clusiones priores, patet quod omne absolute habens lialt . ot anv 
r . .' r ~ . . ammal 

istas denominaciones habet sex medietates communi- contains 

... m . ,• . . fpartially) tlie 

cantes, quarum quehbet continet 4 01 medietates com- r *g nt t ne Ieft 

i5 municantes 4 01 " parcium aliis denominacionibus subiec- tl,e . tore and thc 
^ r _ . . Innd halves; 

torum; ut illud quod est primo sursum in animah con- 

tinet medietatem partis dextre, et sic de parte siuistra, 

de parte anteriori et parte posteriori ; et sic de aliis 

medietatibus. Nam ad omnem punctum sic positum for at eyery 

, • • , , ■ point of its 

20 continentur quinque denomtnaciones; et ad medium extension we 

punctum exclusive concurrunt sex posiciones predicte. tind these nvc 
" . ... . . positions, 

Sed medius punctus sic positi non refertur aliqua tsta- while the 

c 1 . "ii" •»• ■ » centre, being 

rum 6 denominacionum respectu lllius positi, stcut nec tne i r starting 

centrum respectu mundi. Nam medietas inferior mundi point, has none 
... . ,. ot them. 

Bio2 b est ab equinocciali usque ad polum articum, et aha Thc lower haif 
, • . -ii . ■ of the universe 

medietas mcommunicans cum tlla est pars supenor extC nds from 

eius; et medietas mundi a Colubro usque ad polum orien- the equinoctial 

' . 7 . . circle to the 

talem est pars dextra mundi, et alia medietas mcom- arctic pole and 
municans est pars sinistra. Medietas vero ab oriente ^pper half; 

Sousque ad cenit habentibus speram rectam est pars and so on for 
^ . r r the other 

anterior; et relica est pars postenor. divisions. 

Ex istis patet quod sub et supra in mundo sunt equi- Above and 

voca. Nam aliquando dicunt altitudinem et bassitudinem, j n /j° a temere 

ut supra dictum est, et aliquando dicunt absolute posi- n , ei s]£ and 
r . ~ . . . . depth, or 

35 cionem mundi. Et sic polus articus dicitur summe sub- absolute 

ditus in mundo; bassissimum tamen et infimum possi- posl W o"ld. 
bile ad sensum expositum est centrum mundi. Unde, , tnmost and 

r . bottommost are 

solum in mundo vel concentnco cum mundo, est ldem identical only, 

5. ze' pro eciam B. i3. me tea B. 14. me' es B. 17. me'$ B. 

19. media" 9 B. 20. et ad B. 27. coluro B. 33. al^ B. 38. fo m B. 

25. Equinocciali. This may be a mistake for the Equator. 
27. Colubro. The constellation of the Serpent. 3o. Cenit. 

The zenith. 



IO JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

for spheres esse infimum et intimum. Nam generaliter centrum rei 

is that of"the est ems intimum, quia maxime intra illam. Sed non 

world. j n eccentrico est centrum maxime infra, quia tunc ni- 

chil esset eo inferius. Non ergo est infimum. 

All these p£ x j st j s p a tet quod iste differencie posicionis susti- b 

positions . r , J 

admit of nent magts et minus, et quod est dare summum vcl 

'amonest' maximum possibile in tali denominacione: ut summe 
themselves, dextrum, summe sinistrum, etc. Patet eciam quod omnis 

;md also a . 

maximum of locus est equalis suo maximo locato et adequato; et 
Every place is P er consequens mensurat ultimum gradum magnitudinis 10 

equal to the locati. Sed hic est duhium quomodo locus quantificat 

greatest . ' . . c 

quantity that locatum et est m lllo, cum ldem locatum quantrncat 

Can in ^) aced locum. Sed dicitur quod multum equivoce dicitur ali- 

Placc gives quid quantificare aliud, et esse in illo. Aliquid enim 
dimension to n ,.,.„. . . . ,, - 

the thing quantihcat ahud ethcientcr, sicut deus quantihcat omnei- 1 

^ejveste quantum, et corpus continens quantificat suum conten- 

dimensions tum, sicut et locus. Sed quantitas, que cst dimensio, for- 
from it; .. . ., . . cn • 

it receives mahter quantihcat subiectum suum et efhcienter requan- 

dimension t ificatur ab eodem. Unde situs non est formaliter sub- 
tormallv 11 om 
the quantitv iectivc in aliqua parte mundi, nec formahter lllam 20 

and it gives quantihcans, nec ab illa quantihcatus. Sed locus ponitur 
dimension as accidens efficienter quantificare suum subiectum 

an efncient r • . . . . 

cause, though locatum, sicut est i;enerati principium, quamvis non stt 

not as an activc . .. . . . , 

one; it merely de genere activorum. Ahud enim est racere et aliud 
^/'•h 1 Us ag ei ' e - Oportet ergo omnem locum corporeum coequare 2 3 
subject has sibi suum locum; et de tanto habet locus racionem 

dimension. . . , . ...... , 

forme quod ponit locatum m suts hmitibus quo ad 

quantitatem et figuram. 

Position, De loco vero mundi, videtur quod sit valde propin- 

dimension and dimensioni et tieure. Differunt tamen ab in- 3o 

shape are t o ... ,. ... 

almost identical yicem, cum quelibet pars quantitativa loci mundi dir- 

concerns the fert a parti quantitativa dimensionis vel figure sue. Nec 

world, but they t j nconven j e ns. sed necessarium, quod aliqua reci- 
diller as regards _^ ... . ,. 

themselves, and proce se quantificant in drversis genenbus causandt; et 

are othe C r taliter sunt reciproce in seipsis. Unde licet in 5 phi 35 

sicorum dicatur aliquid esse octupliciter in alio, tamen 

in three tripliciter 2 m genus unum potest dici in alio. Primo 

as the^effect iii modo, sicut causatum in sua causa; et taliter omnis 

its cause, forma est in suo subiecto tanquam in causa suscipiente 
as the cause m ^ . . * 

its effect, denominacionem. 2° modo omnrs causa est in suo 40 

causato, et omne subiectum forme est in illa forma: 



1 inlinitum B. 3. ineccfco B. 23. qnati B. 



CAP. IX. LOGICA. I I 

ut homo est in substancialitate active vel passive, et 
ignisin igneitate, homo in humanitate; et sic de aliis 
similibus. Et 3° modo dicitur in alio sicut in suo or as the 

coiitcnts 111 

extrinseco contincnte, ut liquor in vase. Et hec dicta that which 
, , cr ■ ._ i contains thcm. 

? pro presenti de loco surhciant. | From thc 

Bio3* Habita noticia de loco, incidit pertinenter tractare de consideration 

_' r . ot placc, we 

motu locali, cuius materia est locus; ct contingenter de pass to that of 
ariis. Sed incipiendo a priori, supponatur quod motus mov ement. 

in communi sit actus vel forma quo mobile formaliter Definition ot 

. . ■* , . movement m 

10 movetur. Et est duplex, scilicet subitus et successivus. general. 

Successivus, ut motus localis, alteracio, augmentacio, vel l 'Vito 

diminucio: et subitus, ut generacio vel corrupcio sub- instantaneous 

p . r (generation and 

stancie. Et patent descripciones istorum. di&solution) and 

,, . .. , . • i,» „ successive (tocal 

Motus autem localis, quo ad eius pnncipium subiee- move ment, 

i5tivum, dividitur in motum per se et motum per acci- vanatton, 

. . . . . increase, and 

dens. Quamvis autem impossibile sit aliquid moven, diminulion). 

nisi moveatur per accidens, tamen ad propositum re- movcmcnt is 

strineitur motus per accidens ad motum localem, sine eithci- 

o t , . . substantuil (as 

eius per se existencia vel sufricieneia ad replendum that of a 
2olocum: ut forme dilate cum subiectis motis, et que- or^accfdental 
cunque partes quarttitative. Sed per se movetur loca- ( as ^"^ 811 
liter quecunque per se substancia corporea que ex in- 
clinacione eius intrinseca movctur, ut corpora. 

Et hoc dupliciter; vel concomitante violencia ab Substantial 

, • • t movemcnt is 

2.1 extrinseco, sicut est m pulsione, traccione, veccione, et v i ient or 

vertigine; vel sine violencia, ut est in motu celi et ut natural 

creditur in elementis motis ad sua loca naturalia cum 

iuvamine removentis medium prohibens et influencia < and B }\ 

r ... movement here 

celi que generavit elementum et dedit sibi talem appe- below is 
„ r, , , ., , • i " i" probabK more 

3otitum. Probabue tamen est quod omnts motus locahs \ \ ess violent). 

istorum inferiorum est cum violencia; ut aliquod cor- 

pus movetur sine quadam naturali inclinacione. 

Sed per se motorum aliquid movetur per se et ex vroc e J{din^ 

se. ut animata que possunt principiari motus suos sine (either selt- 

. . . .,,. t , t detcrmincd or 

3.1 motivo extnnseco simul existente cum nlis; et hoc vei not ) 

sine aliquo motivo extrinseco, ut homines et celum 

(si sit animatum\ vel cum movente obiective extrinseco 

apprehenso; sicut animalia. Inanimata autem mota or proceeding 

.. . 11] from an 

naturahter per se, cum quieverunt, non habent de se extrinsic cause. 

40 sufficienciam ad inchoandum motum ; ut lapis non 



1. I10B; ib. fai te B. 5. After sufficiant a blank space for 4 words B. 
19. exn a B. 23. cor" B. 28. intiuencie B. ;>8. molia B. 



12 JOHANNIS WYCI.IF CAP. IX. 

surgit post quietem, sicut facit bestia memorans obliti 

sempiternaliter immutantis. Semper tamen ab inrluencia 

celi vel alio sempiternaliter movente moventur mutabilia 

nota; ut patet de motis ad generandum sibi simile in 

certo tempore anni, vel prosequentibus delectabile aut 5 

fugientibus tristabile. Homo autem, cum anima sua non 

subiacet necessitata motibus astrorum, potest movere 

Some bodies se localiter contra inclinacionem extrinseci. Ideo celum 

whoresTsome et homo perfecte possunt moveri ex se. Et movencium 

as subjects ot se quedam moventur 2 m se tota, quedam sunt subiecta 10 

movement, . , _ 

some as parts prima motus, et quedam 2 m partem, ut mota quorum 
ofwholes. partes quiescunt . 

Nothing can be Ex istis divisionibus bene notatis patet quod impos- 
moved locallv, ., .. . • , , • • • , ,• 

unless it be sibile est quicquam moveri locahter, nisi ab alio move- 

sonieuifng^se atur - Si ernm sit cor P us c l uod movetur, tunc vel mo-i5 

It is either a vetur ab extrinseco et sic ab alio; vel a parte eius 
bodv or an ...... , ., 

indivisible mota, cum lmpossibile est signare totum mobile motum, 

if the in ffrst it nisl P ars eius P er suum m °tum faciat totum moveri, 
is either eo quod talis pars sufriceret per se denominare totum 

moved trom n . .,, ., i_j _• .. 

without, or moveri, et non stat lllum parcialem motum subduci, 20 
pa™™f S ?tself ms i ve * totum non m °veatur vel alio motu moveatur. 
which itself u eo certum est quod motus talis partis I est causa Bio'3 l 

requires to be 

moved by quare totum movetur, et per consequens totum movetur 
^th^second' ab alio - Si autem indivisibile moveatur, vel violente aut 
it is moved p er accidens movebitur (et sic ab alio), vel ex naturali =5 

"bcside inclinacione, et per consequens gracia alicuius finis, et sic 
or according , ,• 
to lts nature. du diiu * 

This proves £t ex istis, cum paucis addendis, concludt potest 

that there is a , , . . , •, ..... 

First Mover quod est dare pnmum motorem lmmobilem, mdivisi- 
motionle"! 8 ' uliem > et eternum. Supponendum enim est ex sensu 3o 
indivisible' corpora celestia moveri localiter, ut patet de astris. 

eternal. * ,, 

The sky 2° supponatur [quod] totum agregatum corporum mo- 

Tt^finitel torum, sicut et totus mundus sit causatum tinitum; 

both are quia, si esset infinitum, nichil potest ascendere vel des- 

certain truths. * / ,. •• a - • 1 • ?c 

The superior cendere, cum non esset ahqua ditterencia loci supra- zb 
sky^move thosc dicta. Omnes enim ille differencie supponunt medium. 
below, and Istud patet de spera corruptibilium mota a celo, et 
de parte celi inferiori mota ab eius parte superiori, 
et non econtra; quia tunc moveretur celum valde dif- 
formiter quo ad tempus propter diversitatem motorum,4o 
et esset mutua dependencia in eodem genere causandi, 



2. fpua' ? rnut^" B. 3. fpna r B. 3o. cx B. 32. quod deest B. 



CAP. IX. LOGICA. 13 

et per consequens idem prius se ipso. Istis suppositis, Ttiere must, 
, ^ . r , . r rr therefore, be 

patet quod est dare corpus ultimum motum ex 2 a sup- a first mobile; 

positione; et illud movetur ab alio ex conclusione, sed mobili fs" 8t 

non a corpore inferiori ex proxima supposicione; ergo moved by 

5 a motore eque primo vel priori dato mobili. Et illum 

oportet esse primum motum, sicut suum mobile est 

primum mobile. 

Hic potest fingi quod primus motor est forma ex- it may be said 

tensa primi mobilis; vel 2° quod spera superior movet ^Mover^isP 1 

ioinferiorem, et econtra propter concathenacionem eorum the form of the 
m • • 1 • • 1 o~ 1 hrst mobile 

2 m concentncitatem vel excentncitatem; vel 3° quod coextended 

eiusdem orbis quelibet pars moveat aliam, sicut est de wl {hVinferior at 
trocho circumducto, qui eternaliter moveretur, si non bodies react 

,. , . ,,. , upon tlie 

lmpediretur a corrumpente, nec ab extrinseco colhdente superiors, or 
i5nec ab appetitu quem forma habet ad quiescendum. ^the^wld 

Cum ergo ista non possunt fingi in celo, videtur quod turns another 

. r ,. ° ? , like a top that 

ad perpetuitatem motus ceh non oportet ponere mtel- would move 
ligenciam moventem, et per consequens non alium deum foi j t e not'for eie 

a corpore celesti. friction. 

A . . ,. , , , , . So God is not 

20 Umnia lsta tolluntur per hoc quod celum regulanter necessary. 

difformiter movetur, ac si esset unum proporcionaliter AiTthese 

motum; quod nulla trium viarum potest solvere. Nec subterfuges are 

.. f , . . \ , . . . met by the 

est pnilosophicum ponere talem violenciam rn celo. fact that the 

Sed 3° tollentur dicte ficticie per [dicta] alibi. Probatur r ^JforiJTSd 
25 quod oportet totum eenus cause materialis esse propter y et not with 

... . ,. ' a uniform 

causam iormalem, et totum genus cause lormahs esse movement; for 
propter compositum quod est per se efficiens; et totum can ^|,£ a ^ount. 

genus talium oportet esse propter causam finalem ; et The first cause 

. . r r r _ , cannot be 

sic primam causam oportet esse causam finalem et non extended; it 

3ocorpoream, quia tunc dependeret a partibus et haberet ^"each^oflti 

causam ipsa priorem. Omne ereo corpus habet finem parts, and be 
... . . . . caused by 

ipsum limitantem, gracia cutus est sic activum, cum them. 

non potest esse tam ordinatus motus nisi ab ordinante M ^^t Itseff 1 
preter corporeo, quem oportet perfeccius cognoscere to its own end; 
35 suum ordinatum quam homo suum ordinatum, sicut therefore one 
operacio nature est perfeccior operacione artis. Corpus and^who^not 

ergo primum, cum non 2 m se totum ordinat, habet matter, nor 
..... , ,. .. . . torm, nor 

aliqutd m eo quod ordinat aha, quod non potest pont having 

corporeum propter eius operacionem et perfeccionem. quantity. 

40 Est enim perfeccius primo corpore, cum sit finis ordi- 

nans ipsum et omnia alia ordinata; et per consequens 



i3. troco B. 24. dicta deest. 28. tliin B. 34. cor eo B. 



I 4 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

Immovable and nec est eius materia, nec forma, nec pars quantitativa. 
ete^aTtruths Est ergo indivisibile. Et cum non possit | moveri abBioq." 

God is also ai i 0j p a tet quod sit immobile, et cum sit prima causa 
ctcrrit.il • . . r j t 

et necessano sint ventates eterne, patet [quodj est 

eternum, sive mundus incepit esse, sive non. -"> 

Aristotle's yiew Sermo autem Aristotelis in ista materia est multum 

"is disWstefuf insipidus propter extraneitatem terminorum et suppo- 

because of his s } c i nes multas incognitas. Certissimum tamen est phi- 

stran^e ° . 

terminology losopho quou, extra totum mundum et totam multitu- 

hypothefes! dinem causatorum, oportet dare causam illius tocius 10 

., Th , e multitudinis, quia aliter esset causatum sine propor- 

plnlosopher can . \ „ 

have no doubt cionali causa. Nec possunt esse multe tales cause nna- 

the necessfty ofles^illius multitudinis eque primo causantes, quia tunc 

admitting one m ultiplicarentur eracia speciei prioris et causantis eadem, 

First cause of . v D r . r .. ' 

all. sicut patet ponentibus universaha. i5 

Movement is Secundo autem dividitur motus localis in compara- 

o? ^cotrtpound ; cione ad eius puncta et materiam in ipso aquiribilem; 

simple when it ut ai i us es t motus simplex, et alius est motus compositus. 
is one natural . r . ,• 

movement of Simplex autem in proposito vocatur motus naturans, 
any tlling S1Cal homogenius, corporis naturalis; et motus compositus 20 
compound, cst motus competens animato a forma superaddita; ut 

wheil lt r . ... 

proceeds from progressio, repcio et volatus competunt animali. ht lstos 

principle: motus comitantur multi motus diversarum specierum et 

as walking, &c. m ulte quietes. Ideo totum agregatum vocatur motus 

compositus. 2 5 

Simple Motus autem simplex quidam est rectus, ut ascensus 

movement is ,. . . . . 

straightox et descensus, 2 m divisionem gravium et levium; et 

The"latter aione quidam circularis, ut motus corporis. Neutri perpetui: 

is believed to so i um e nim talis motus creditur esse perpetuus. Ideo 
be perpetual, ..... . . . ' . 

and is the most pnncipahssime competit corpori circumrern perpetuo, .-.o 

movemen Ct that propter proporcionalem perfeccionem. Quod si aliqua pars 
is possible to orD i s celestis ascenderit vel descenderit, hoc erit 2 m pro- 

matter. . .... . 

porcioncm circuh, et propter lnchnacioncm altenus cui 

inexistit, et non propter situm alciorem vel bassiorem 

in quo appetit quiescere, sicut gravia et levia. 35 

To circular Unde, 2 m philosonhos, motus circularis non habet 

movement there ' . . r . r . ... 

is no contrary; motum sibi contranum, quia motus circulans potest 

1ih a 'ip C v;H X d S or P er totum inesse corpori moto per totum ascensum vel 
downward descensum. Ideo non contrariatur illis, cum eidem 



ni 



w 

movement, 



4. quod deestB. 17. pu ca B ; ib. aq'ri lem B. 20. ul after corpons B. 
3o. pu' mo B. 32. cor is ; orb above B. 



CAP. IX. LOGICA. 15 

subiecto primo possunt isti simul inesse. Et 2 m astro- and circular 

, • , . . ■ , movement from 

nomoSj motus circulans ab oriente in occidens com- east to west 

patitur secum per totum subiectum sic motum, alium and t,om west 
* m l ... to east ma y 

circularem motum ab occidente in oriens; et multo also coexist. 

5 magis alios motus circulares suner diversos poles. As- But ascent and 

census autem et descensus contrarii sunt; quia sunt due contrary. 

species motus quas impossibile est idem singulariter 

per se motum simul et semel subiectare primo. Nam Not that the 

» * i»" i' • 1 .. j j j same body 

stat multiphciter simul tempore ascendere et descendere, cannot ascend 
Kisicut et corpus non multipliciter 2 m partes, sed non th^samTtime- 

simul per totum. Unde, 2 m philosophos, non solum 2 m but the same 

. . . r. . bodv as a 

terminos contranos sed penes intencionem nnis penes r\<hole\ cannot. 
motum medii et motus quibus adquiruntur illi termini, 
attenditur, motuum contrarietas. Nec sequitur ex istis Yet though 

. , , . without a 

otunc motum circularem esse perpetuum, sed pocius coutrary, 
probabiliter infert oppositum, cum motus celi non sit mo c ^ c ^ r t . 
solum propter finem habitum placendum, sed propter probabjy not 

c , , , r ■ ... , eternal ; it is 

nnem nabendum, ut perreccionem universi ln produc- f r an end, and 
cionibus animarum; et cum hoc non possit procedere atta th e(3 e " t d w in 
20 in infinitum, philosophis est ponere quod aliquando cease. 
cessabit motus celi. 

Sed pro specificacione motuum sunt 3 a notanda. Primo m U tt P be ntS 
quod aliquis est ver se terminus ad quem motus, et noticed here. 

,. n V, . M , . . i rst That the 

ahus non per se. Per se termmus motus est denominacio terminus of 

25 accidentalis quam oportet mobile ut sic motum ad j!"^™^"!^ 

B io4 b quirere I et in fine motus habere ut ubicacio localiter itseifovnot; 
t-; , , i. e. a terminus 

moti. 1 erminus autem ad quem, sed non per se ter- to attairi which 

minus motus, est quecunque forma que in fine primo tlle i s m li 3 1 % 1 e J m f nt 

habetur a moto, quam non oportet ipsum formaliter or one wnich is 

, . ^ . . r ... attained, but 

.->o adquirere tanquam pnncipium sui motus, sive tnsit which was 
extrinsece et non formaliter ut locus, sive intrinsece pr j n ™pi e th ( e t tne 
et formaliter: ut sanguis post laborem ; et quodlibet movemcnt. 
contingit esse tales terminos accidentales motui. 2° no- 2 nd There may 

, , , . , ,.. . . be essential 

tandum quod de motu, sicut de alns natuns, contingit an(4 accidental 

35 aliquas esse per se species, et alias species per accidens; movement 

que quidem species sunt capte ab accidentibus separa- according as 
, .... . ..... , . ,. . they are 

biiibus ac mseparabilibus; ut multe sunt species rehgto- distinguished 

sorum et tamen omnes sunt eiusdem speciei substanci- b L c s ?, met , h '" g 

alis. 3° videtur michi quod species rnotus naturalis vel accidental. 
°. '.. . M ,. y . What 

40 essencialis maxime attenditur penes matenam motus; principally 
et per consequens penes per se terminum ad quem, cum a ^y^^ n is 

its proper and 
essential 
terminus. 

10. mlti'' B. 20. phie B; ib. al^ B. 32. fa ui3 B. 



l6 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

omnis talis sit eiusdem racionis cum materia primo 
Movements adquisita. Ex quo patet quod adquisicio materie, ascen- 
may thus be dendo vel descendendo, circulariter vel recte, naturaliter 

essentiallv ot ... ... 

the samc vel violente, licet pnncipient motus dispanum specierum 

S ^hey S &ffer P er accidens, non tamen species naturales. Et patet 5 

accidentally. quomodo contingit motus esse eiusdem speciei naturalis 

et disparium specierum peraccidens; et contingit motus 

convenire ac differre 2 m plus vel minus de talibus spe- 

ciebus. 

ubjectwns. Sed obicitur, probando quod non sit possibile eam- to 

i. The same r . ^ , . , 

sphere cannot dem speram moven per totum ab onente m occidens, 

TnTVeltfw^rd et econtra. Iam primo videtur, data possibilitate quod 

in its entirety; omnis orbis celestis movetur; quia si pars supra orizontem 

tor while v. g. , . , .^ r l . 

the part above movetur ab occidente m oriens, sequens est quod pars 

tui-ns 'east\v"rd SUL1 orizonte movetur econtra ab oriente in occidens: i5 

the part below e j econtra. Ereo totus orbis eque movetur 2 m partes 
must turn . r . 

westward. versus onens sicut versus occidens; et econtra. 

horizons 6111 2 °« Sicut qualibet pars orbis celesiis oritur et 

every part ot occidit continue respectu diversorum orizoncium : ergo 

the sky is f . . 

rising or non rerert ponere tpsum moven versus onentem aut 20 
mattcfrs not' 1 versus occidentem. Ymmo quilibet punctus est tantum 
whether we p er instans oriens vel occidens; et cum nullus punctus 

say lt moves to ' . ,. . , 

the east or the attinget alium, sequitur quod onens non movetur versus 
and^thus' any occidens, quamvis oriens infinicies erit occidens. Qui- 
point is east bbet ereo punctus in equinocciali, si movebitur versus25 

and west at thc ,. ° K , . ... .. 

same time. alium, continue movebitur versus quemltbet alium; et 

^East^moves s ' c continue movebitur versus occidens, versus meridiem, 

towards thc et quemlibet punctum equinoccialcm cuiuscunque diffe- 
West • which is . .« . « 

inadmissible. rencie. Et illud sequitur ponendo istas differencias fixas. 

confus^ng to 3°- Quilibet punctus in celo preter 4 or est orientalis, 3o 

say that occidentalis, borealis et australis: ergo, non est nisi 
anything moves , , ., . 

towards a point confusio dicere quod mobile movetur versus talem 

sfnce^the^whofe differenciam, cum non sit talis difTerencia fixa. Maior 

sky, except 4 probatur per hoc quod in relativis tenet consequencia 

points is at . , ■* . ,. . , .... , . 

once east, wcst, a comparativo ad simphciter; sed quilibet punctus celi 3d 
n °south nd prefer polum antarticum est in comparacione ad ipsum 

For instance, borealis; ergo quilibet punctus preter ipsum est borealis. 
evcry point _, . , ?„, ,.. .... .. „ ,. , 

in the sky, Et sic de y lls ahis punctis miciantibus 3 S ahas plagas. 

antarc&Vpole Non er 8° opponuntur terra borealis et australis, sed 

is more or less pocius relative convertibilia [suntl. 40 

to thc nortli. ' L ' 



4. pu' ent B. 2S— 29 cpq dne B. 35. 9° B. 36. ergo 

vro est B. 40. sunt deest B. 



CAP. IX. LOGICA. 17 



4 plus accedendo ad mentes loquencium, videtur Nothing 
, ,, • c ■ ■ moving 

quod nulla spera lnrenor movetur versus oriens, quia towards a fixed 

est imnossibile moveri aliquid continue versus ter- point moves 

1 " away rrom it; 

B io5 a minum fixum et re | cedere continue ab eodem. Sic thus none of 

, «. 1 the inferior 

5 enim contmgeret muscam ascendere repente ab uno spueres m oves 
extremo lancee in aliud per hora, illa lancea 2 m se tota eastward. 

1 ..... Otherwise 

descendente per eandem horam velocius m quahbet if a fly 
proporcione signabili; et sic motus ascensus et motus fance that* 

descensus contrarii inessent eidem subiecto- primo. descended at 

■. . ... the same time 

10 5 t0 , sic. Si planeta motu proprio precise tam velociter the same heing 

moveretur, sicut rapitur per orbem superiorem, tunc wou C ontrary W 

non moveretur; ereo multo magis nunc non movetur. movernents. 
. D . 5 th . A planet 

Antecedens patet ; quta tunc continue foret m eodem does not move 

loco; ergo non moveretur localiter. Si enim mobile sphenfdoes^fn 

i5 moveatur propter nisum suum, non adquisita materia a contrary 

r r . . . . sense; bnt lt lt 

motus, tunc omnis lapis vel grave mixtum continue did, it would 

moveretur versus inferius. Sed quid incredibilius de then J' °/ / / noj,e 

columpnis et aliis quiescentibus quam quod descendant There can be 

1 ^ * x no movement 

continue? withont change 

20 6 to sic: si motus remissior inpedit aliqualiter reliquum, 6th ° A P sk>wer 

motus intensior plus impediret, et motus equalis sim- movement of 

1 L . . .. one part 

pliciter impediret. Sed motus orbis planetarum lmpediret hindcrs the 

motum raptus, cum longe velocior foret, illo subducto, mov^ment 

quam est modo. Ereo motus simpliciter pares sim- equally fast in 
n . . . ° . a contrarv 

2.5 pliciter se lmpedirent. Ergo multo magis motus raptus, sense would 

adeo velocior motu proprio inferioris orbis ; simpliciter Buftfen 1 the 

impedit illum. Quilibet enim planeta tanto cicius de- movement ot 
r . . J , _ llie planetarv 

scnberet circulum suum circa terram quam modo racit, sphcre, being 
quantum est talis ortus porcionis circuli quem describit m u r st S destroy 

^o in die motu proprio sui deferentis: ut sol in anno so- jt entirely. 
. r x . It so, the sun 

lan trequencius quam modo circumrotaretur per unum ought 10 

diem. Et alii planete per plus vel minus 2 m propor- the earth°one d 
cionem velocitatis sui deferentis. Et hoc videtur mirabile d . a Y oftener than 

lt does ; so ot 

multum, quod mobile multum velociter movetur versus the other 

35terminum fixum, et tamen, subducto illo motu, et quo- moVetnent 'is" 

cunque supplente vicem eius, cicius veniente ad ter- ,J, e . st '"°. ved - 

. n rr '. . Which seems 

minum suum quam modo faciet: ut sol in occidente astounding. 

existens cicius veniret ad terminum suum quam modo 

faciet; ut sol in occidente existens cicius \eniret ad ori- 

40 zontem subducto proprio motu, cum per motum raptus 



i5. adq'i» B. 16. lp B. 2[). ts B. 3o. d'tnH= B 33! d'tnt-f B. 
34. multum in marg. B. 



i8 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

Thus the quam modo facict. Non ergo habet illud racionem motus 
SP tfowcr^ot" quod impedit eius subiectum adquirere eius materiam. 

hindering any ^j ec va i e t dicere quod descripcio concavitatis orbis 
planet trom . ..... r . 

actually superions et non adquisicio situs sit motus localis orbis 

To^saTthat planete; quia talis descripcio non est motus ; sed acciden- 5 
local movement taliter concomitatur motum: ut, si quis applicaret cul- 

is merely . . 1 • j 1 • 

change of site tellum quiescentem ad lapidem molarem circumductum, 
0n sphere UP not 101 q uo usque tota superficies extima lapidis sit descripta, 
real change of ta ij s descripcio non est motus. Ereo per idem nec retro- 

place, is talse. ....... ... . . 

gradacio orbis lnrerions nec descnpcio sue concavitatis. 10 

Generalanswer. p ro i sto videtur michi quod loeice negandum est 
Logically . , ^ * , ■ 

speaking, this tales motus esse. Lquivalent tamen quo ad conclusiones 
Ca 'rao«me C nt. kd astronomi et finem quem intendit de uno loco et opera- 

But it is cione astri in ista inferiora: sive ponatur talis nisus esse 
equivalent, as . . . . .. , .... . . 

regards motus, sivenon; quia vensimile est quod quihbet orbis i d 

a there C iTa' planete habet nisum ut sit sub orbe signorum continue 

tendency in disnariter suppositus, saltem 2 m I planetam suum ; ex B io5' 
each planct ' . ' r . . ' r . ' . 

pass on to quo nisu defeccio supponitur, modo quo convenit celesti 
sign ; d it E matters horologio. Aliter enim planete non possent diversimode 
little whether esse j n s jp n i s diversis celestibus, sicut experti sunt esse. 20 

this be called . ° .... 

movement Unde, sic amphando motum, contingit tdem corpus 
If we extend habere quotlibet motus distinctos specifice; ut luna 
the meaning dicitur habere quinque motus, preter duos motus com- 

of movement, * x . ' 

we shal! munes omnibus planetis, et quothbet alios motus con- 

actual^change tingit ymaginari lunam habere in ymaginacione per 2 5 
of place, diversos orbes motos super diversos polos. Istud tamen 

tendencv, , , , . '.,.._ 

change ot non haberet colorem, si omnis motus sit mobile. 1 unc 
P ° S su 10 face, n " enim videndo mobile moveri, non videretur nisi precise 

deiay, &c. iHud quod videbatur, mobili quiescente-. quod contra- 

dicit cuicunque sano iudicio. Extendendo ergo nomen 3o 

motus equivoce ad motum proprie dictum, ad materiam 

motus, et ad quemcunque modum habendi corporis 

propter quem ipsum aliter movetur, ut sunt nisus, 

descripciones, tardaciones, vel quomodocunque aliter 

vocentur: respondetur ad argumenta. 35 

'■ T .hc . Ad nrimum dicitur quod conclusio est probabilis, 
conclusion ot ... , ,- ,. , • 

this argument cum quahbet pars latitudinahs spere celestis mote se- 
eve P ry°part e of quitur ad aliam ; et movetur versus oriens, occidens, et 

the celestial versus meridiem : et sic de infinitibus sitibus. Verumptamen, 
sphere nioves ,,'•/> 

towards all the vmaginato quod est dare situs hxos, sive per totum 40 

p0 J^^Jj hc mundum, sive in ultima spera, ut maior pars sapientum 



compass. 



i5'. quia pro quod B. 20 t ib ' B. 25. in ymaginacione in marg. B. 
27. ca i0 ' or ca r6 ' li. 



o • 



CAP. IX. LOGICA. U) 

concesserat, et patet sequi ex dictis quomodo de loco But let us 

1 • e -1 1 tvt 1 _m assume that 

vel situ est facile respondere. Nam celum 2 m emispinum there are 

supra orizontem nostrum movetur ab oriente in occidens . certam 
r . directions that 

et 2 111 emisperium sub onzonte nostromovetur ab occidente do not change. 
5 in oriens e converso: et sicut idem ascendit et descendit ur ^part^of the 
2 m partes, sic in proposito de motu ab oriente in sk y turas 

r ■> v v _ towards the 

occidens; et econtra. Sed notandum quod oriens quan- West, and the 

doque sumitur pro illo situ inmobili in quo dextra pars ° t " e g^ 

celi creata est, et quandoque participialiter pro quo- But0 " e "', ma . v 
' ... . . mean either 

iocunque quod respectu ilhus oritur; et sic occniens nunc east or rising; 

• • 1 -i« • • • » _ _j; Occident, either 

sumitur pro situ lnmobih m quo sinistra pars munui west 0l . se[ti)l 

creata est, et quandoque participialiter, pro quocunque 

quod occidit. Et ista equivocacione plurimum laboratur. 

Nam notum est ymacinanti polos mundi et axem super If tne , wor ' d 
J a . r . J turned round 

i5quem rotatur, quod alium modum movendi habet que- the other way, 
libet pars orbis mota super orizontem nostrum, quam partswould rise 

haberet movendo super eadem principia e converso; quia , and set 

1 . . . . differently. 

quelibet talis pars onretur nobis m situ quem vocamus 

occidens, et paulative moveretur versus meridiem, quo- 

20 usque advenerit ad situm quem vocamus oriens fixum. 

Et proporcionaliter de partibus orbis motis sub orizonte. 

Ideo philosophi, specificantes modum movendi celi 2 m Wc say that 

tlie sky turns 
partes sensui suo notas, ut sunt partes supra onzontem towards the 

nostrum, vere dicunt quod celum movetur ab oriente x . NX ' st; 'J 1 ^ 

' " Antipodcs 

25 in occidens, et antipodes nostri vere dicerent quod celum would say the 

• , 1 contrarv; but 

movetur econtra a situ quem nos vocamus occidens ad wnat V vc call 

situm quem nos vocamus oriens; sed situs qui est nobis ''lS V: 81 . 1 ! 8 ,hc 
~ ... . ... liast to them. 

occidens diceretur illis oriens: et sic de situ orientali. Thus in both 

T , , . , • , cascs the earth 

Ideo utrobiquemovetur celum versus occidensrespectivum. moves 

B 106" Unde non obest illud | quod ultimo concluditur. Aliter [' ow 3 a e r c d n s v ^ ) :5 e 

tamen locuntur illi qui ponunt tales situs fixos, et West. 
onerosius ac brigosius illis qui negant tales situs. 

Ad 2 111 dicitur quod argumentum est verum, cum 2. it is true 

quelibet pars orbis celestis corporee magna oritur et f tne skyis 

35 occidit 2 m partes respectu diversorum. Et sic est tam "^ljlf a f nd 

oriens quam occidens (intelligendo participialiter); et different 

.,.. . . ... horizons; 

sic quihbet punctus onens continue ent oriens vei t, ut nere oricnt 
occidens, quia continue novo ortu et occassu instantaneo . and Occident 

' " _ . . have the sense 

respectu diversorum orizoncium. Et sic ortus successivus of participles. 
40 componetur ex instantaneis. Nec sequitur ex argumento 



i). _ptici r B. 14. notuj B. ; ib. ymagi 1 ' B. 17. p'n a B. 



20 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

\\c have consesso conclusio deducta; quia, ut dictum est, in- 

postalated^that telligitur quod pars celi supra orizontem nostrum mo- 

whatever is V etur versus occidens ; quod est verum. Unde credo 

above our , , . . , . , .. 

horizon moves quod est dare oriens et occidens mmobile, m quorum 
And^admft a primo astra habent ampliorem efficaciam, tanquam partes 5 

fixed Eastern dextere, et in 2° habent efficaciam quasi partes sinistre: 
and a Western . . ..,. .. TT , 

sphere, in each sicut et signa et astra appropnata llhs partibus. Unde 

sta V rs 1C have e Aries, quorsumcunque volvatur, est in dextera parte celi, 

peculiar et [Jbra in parte sinistra. Et sic conceditur quod qui- 
efhcacv. . r . .... . 

Aries wilfthus hbet punctus m equinocciah movetur contmue versus 10 

theEast y and quemlibet alium. Nec frustra, etsi nunquam attingat 

Libra in the iHum ; quia non hoc intenditur. Sicut ergo unus in- 

Tims every sequens alium movetur versus eum, sed non contra 

Zoduicmoves eum, sic est de punctis equinoccialis, qui moventur ut 

towards cvery pon itur. Nec sequitur, si quilibet illorum punctorum i5 
other, but never * . * * . 

to meet; movetur reciproce versus quemcunque relicum, quod 

i0 'move in°a n0t moventur contra se; quia solum mota motibus con- 
contrary trariis versus eumdem situm moventur contra se: ut A 

direction, , ,. „ . 

as two bodies et B, mota super eamdem lineam rectam versus C situm, 
^straifhnine 6 vel super lineas rectas angulariter concurrentes ad C 20 

towards each s itum. Tales enim motus sunt incomplete contrarii. Nec 
other. , . ,. 

It is on video quomodo aliud msequens rehquum et nunquam 

movement that sibi appropinquans movetur versus ipsum, nisi sit dare 
we must s j tus nxos locantes mota quibus sit sic appropinquacio. 

admit hxed \ /-> 1 

directions. Non tamen dicitur quod ldem C movetur versus C vei 20 

situm in quo est, quamvis inmediate ante hoc movebatur 

versus illum situm, et inmediate post hoc sic movebitur: 

quia nichil movetur versus aliud localiter, nisi a quo 

. .,-, distat. Unde probabile est dicere quod aliquid movetur 

.1. I he l x . . ., 

consequence is versus aliud per hneam obhquam, attamen recedit ab 50 
la ' Se hx e ed dmit eodem dum per tempus fiet continue distancius etc. 
directions; to ^j ,m dicitur quod consequencia non valet. Unde 
impossible, but concedo tales esse differencias fixas. Nec dubium quin 
^equWalTnt^is" negantes tales esse differencias, sed [admittentes] quod 
absurd. equivalet ac si tales essent, intricabunt seipsos, cum 35 

I hus ^ , . 

almost the nichil potest equivalere impossibili. Et sic conceditur 

beTongs to^all q uoJ quilibet punctus in celo, preter aliquem 4°'' nomi- 

the foiir points nat0 rum est australis, borealis, orientalis, et occidentalis; 

ot the compass 

at once. ut tangitur m argumento. 

sa'me h modon Ad 4 m negatur argumentum; quia non solum per4° 
may approach diversos motus, sed per eundem, contingit aliquid movere 



1. ded c ta 15. 3^. aJmitlentes Jccs/. 



CAP. IX. LOGICA. 2 1 

versus terminum fixum et recedere ab eodem, ut dictum to and recede 

-. • , • ■ , tmm a aoal at 

est proximo. Nec video quin, extendendo nomen motus tne S ame time. 

(ut dictum est), concederetur quod musca moveretur And > '" 't e 
\ " ^ _ case put, the 

contra lanceam; non tamen ascendit. Ideo illi motus rty does not 
., .. .- • indeed ascend 

o sunt compossibiles, et non contrarn; sicut sunt ascensus, t _ ie | ance , s i, lce 

et descensus. Ascensus enim dicit adquisicionem supe- that mean « 

, . ... increase ot 

B 106 11 rioritatis, et descensus adquisicionem inferioritatis, que distance from 

, . • , , • • . the centre; 

repugnat simul messe eidem subiecto pnmo et per se. Dut ; t ma y be 

Nota tamen quod motum repcionis consequuntur multi said to move 

10 motus, et multe quietes organorum. Ideo motus contra The"movement 
, . • r .-\ of crawling is 

navem eque velociter contrane motam non [estj continue made lip D ot - 

precise in eodem situ. Unde differt motus musce contra man y motions 

and rests. 

lanceam a motu orbis inferioris contra superiorem m The movement 
hoc quod alter primorum est violentus, sed neuter 2 orum violent, 1. e. 
ijmotuum est violentus. Ymmo uterque illorum motuum a e ainst 8 r ?^ ty; 
est per totum subiectum suum eiusdem racionis, et sic inferior sphere 
non est de motu animalis repentis vel quomodolibet Again the 
moventis se contra suum deferens; quia partes eiusdem m ° vern . ent ot " 

' * r hoth spheres is 

diversimode movebantur. Unde, ad cognoscendum ge- of like nature; 

,. • • i»4. that of the fly 

2oneraliter motus contranos, satis est quod sicut motus an d lance is 
eiusdem generis propinqui, quorum species possunt suc- canu°' y , 
cessive inesse eidem subiecto primo et per se; sed movements are 

, . , t^ •■ . • such as cannot 

repugnat quod simul sic msint. De motibus autem in- coex i st , n tne 

dividuis non est cura. Unde, 2 m Aristotelem, illi motus same subject. 

' . Thev takc 

25 causantur penes terminos ad quos vel terminos versus place where 

, „ i their termini 

quod contranos. Q_uamvis enim hor motus versus borream, are contr;uv 

et Plato, sibi obvians, movendo contrarie versus austrum, l0 eac " otner - 

moveantur ad eundem terminum, moventur sibi sub 

differencias fixas contrarias. Ideo dicuntur motus con- 

3otrarii; sicut Aristoteles vocat ventos contrarios qui 

moventur differenter super eandem dyametrum ad diffe- 

rencias oppositas. Nec obest quantumcunque locum Every place 

, . ,. ., . • •» distant from 

distantem a rehquo esse sibi contranum, quamvis sit ;inotrie r piace 

quantitas; quia eeneralis racio formarum est quod sint is contrary, in 
^_ . . . . . , so tar as tne 

35 eiusdem generis propinqui qui non possunt simul et ' same body 
, , . , . . • , , • cannot be m 

semel, sed successive, adquiri eidem subiecto primo. Dotll at tne 

Et sic omnia privative opposita vocat Aristoteles con- same time - 

traria, quia sunt forme eiusdem generis, una per se et They are 
,. , • ii * „* ,:^ privalive torms, 

alia per reduccionem, qui mutuo se expeliunt; et sic ^ n j c b. mutually 

40 contrariantur quecunque loca distancia. Aliquando autem exclude one. 

^ 11 _ t _ ancther. 

r<:stringitur contrarietas formarum ad racionem contrarie 



9. r'pcois B. 11. no or ao^B: ib. est deest B. 3i. duce 1 = du- 

pliciter.'' pro ditierenter B. 



2 2 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

activitatis. Et talis non inest quantitatibus, cum non 

sint de genere activorum. Loca autem, quamvis non 

denominent formaliter corpora individua locari, sed 

communia, tamen denominant efficienter corpora in- 

dividua locari, causando ubicaciones formaliter denomi- 5 

There is an nantes. Multiplicatum ergo potest simul esse in locis 

^muftipiiabie contrariis,sicut etcorporeum non multiplicatum 2 m partes. 

beings and Sed nichil potest simul et semel per se et primo esse 

also tor matter, r . r . 

that can be in locis contrarns. Et ex tstis patet quod sagitta mota 

ditterempiaces; recte et vertigine movetur 2 ci motu in specie simul, 10 
but not wholly qu j a m otus rectus contrariatur ei qui est econtra ad 

and at the n . .... ... 

same time. differenciam oppositam, et non llla circumduccio, sicut 
patet ex descripcione motuum contrariorum superius 
posita. 
5 - Tn ? Ad s m neeatur areumentum. Nec sequitur mobile i5 

argument is not ".?,.. . - 

good. Because non moveri locahter, etsi maneat continue m eodem 

movement "i? e. sUu '■> q iua preter motum localem quem consequitur 

changeof place, adquisicio et deperdicio situs, est dare alium qui est 

it does not *1 • , - , ,• j-rr • 

loliow that hmitacio passiva ad mtendum versus aliam dinerenciam, 

movement "i? e. s i ye mobile quiescat localiter, sive non ; et tali motu 20 

tendency to m0 vetur lapis et quodlibet grave violentatum a situ 
move, whether . . : 

there is or is quem appetit continue versus deorsum. Nec est tahs 

5 place 86 motus univoce velox cum motibus ponentibus mobile 

This sort of appropinquare fixo, sicut sunt ascensus et descensus ; 

movement has rr r 1 _ .... 

not the same sicut forte non sunt univoce motus cum llhs. Et cum 20 

a^"ascent°° tot modis dicitur unum oppositorum quot modis et 
perhaps none x-eliquum, patet quod est dare quietes tot modis dictas 

have the same; i » x- -1 t _ _ _ 

and there are istis motibus oppositas j Unde, sicut stat ldem alteran B 107" 
manVsorts^as et quiescere localiter et econtra, sic stat idem per to- 

there are tum m0 \eri localiter et quiescere localiter multis motibus 3o 

movements. . ^ 

et multis qutetibus, sed non oppositis. 
Rest does not Unde falsum est quod auiescere includit negacionem 

imply no n 7 o 

movement at omnis motus a quiescente, cum sufhcit ad quietem 

denies one sort mobilis quod ipsum natum sit moveri tali specie motus 

of movement at pro tempore pro quo non movetur illa specie: ut, si 35 
a certain time; r r l ~i _ , ,• 

if the earth terra naturahter pure descendit m vacuo vel medio 

^d^escemf, ^t ° quocunque quantumlibet velociter, tunc ipsa perfecte 

would rest quiescit a motu circulari vel motu violento contrario. 
trom all other ^ . . 

movements. Et sic, si corpus movetur, tunc quiescit, et non proprie 
It anv body 
moves, it rests, 
but not vice 
vcvsa. 

u. mlti'" l'>. 17. q, II. 23. v'»« B. 2?. v' te B. 

3o. Titnc quiescit. Because it has not all possible movements. 



CAP. IX. LOGICA. 23 

e converso, cum deus potest . servare semper corpus a 

motu proprio, sicut potest movere celum motu despari, 

et facere ipsum per totum quiescere. Ex quo patet 

quod quies est naturaliter prior motu tali, cum sit eius 

5 perfeccio, gracia cuius habendi est actus ille incompletus, 

quo usque veniatur ad motum perfectum. Nec oportet We must 
, ..... . . . neither admit 

credere opimoni wulgan, neganti tales motus ; quia 

wulgus non concipit motum et quietem nisi localem, 

propter famositatem. Unde laicus negaret tale alteratum 

lovel augmentatum, et quietem localiter moveri; nec per- 

cipit quod alteracio et alteracio sunt species motus 

Sentencia ergo wulgi est vera, cum sit naturaliter inna- nor denv as 

■ 1 j • 1 , • i- i-i , • talse the 

tum tllis sic cognoscere; sed aliter amphant philosophi com.mon 

terminos motus quam plebei. Nec omnes philosophi ex- °P inion > tnat 
t r r f admits onlv 

i.stendunt nomen motus ad tantum ut iam extenditur, change of place 
sed solum illi qui innituntur salvare motus proprios movement; 
planetarum. th * icamed and 

r , the unlearned 

Unde Alpetragius, negans tales motus, putando sal- use the word 

, . in a different 

vare omnes expenenctas per unum motum ab oriente sense. 
20 in occidens, sed quod orbes inferiores tardantur, racione inere is an 

. . . . . opimon that 

cuius retardacionis fiunt coniuncciones et opposiciones, denies that the 

incidit in hoc inconveniens quod omnes planete de- any movement 

scriberent orbes parallelos polis mundi; et sic planete oftheir own, 
f ' ' . l hut are merelv 

non moverentur in circulo obliquo, causando estatem siower than the 
, ,. .... superior sphere. 

2d et hyemem, echpses et generaciones tah modo quo But this will 
experiencia docet fieri ab illis; quia motu primi mobilis, f n .° theti rti 

quantum in se est, non reciperetur 2' 11 circulum non planets would 

1,1 ,• ,• , ... describe orbits 

paralielum poiis mundi, sed motus partis orbis super parallel with 

polos declinantes a polo mundi, facit illam partem the equator, not 

r l ' r obiique, as they 

"0 declinare ab austro in boream, et econtra. Ut, ymagi- do. 

, , , .... , For instance, 

nato quou sol nunc sit sub equinocciali, et solum ,] ie sun> heing 

moveatur raptu primi mobilis, non est racio assienanda ul V bra ' ,Y" ulJ 
1 ' . ... leave the 

quo unquam declinabit ab equinocciali; sed quandoque ecliptic and noi 
foret sol extra quodlibet 12 signorum; ut per tempus until the next 
35 totum quo exierit a Libra quo usque redeat ad Libram. ve;ir at tnc 

^ t n same time. 

Et hoc certum est recte ymaginanti. 



18. alpetgio B. 35. _pte m prn per tempus totum B. 

18. I can hnd no name at all answering to Alpetragius. 
There is, however, a certain Albricus, who died in 1220, accord- 
ing to Franklin's Dictionarv. Some words are probably 

wanting in this sentence; but as the sense is clear enough, it 
may be merely an ellipse. 



24 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

We should, Melius ergo est extendere nomen motus ad omnem 

therefore, cnil .... . , .. . .... 

movement hmitacionem passivam ab aho; racione cuius hmita- 
every change c i on j s disnariter se habet quo ad situm, qualitative 

produced ln f _ n ... 

one body by vel quantitative. Et isto modo dicunt philosophi intel- 

another, which ... _ .... 

makes it in any hgencias moveri a Deo, tanquam amato et desiderato, . 
f V om l \vhaf _t ae ^ rnovendum active suos orbes: quod si non facerent, 

was. cum veris paribus que iam ponuntur, dependerent de 

Thus it is said , ., ...... , _ . 

that bonitate accidentali, displicendo Deo. Et breviter omnis 

are^moved^bv creatura rnovetur sic a Deo, saltem per tempus, in- 
God to give veterascendo, perficiendo in bonitate accidentali, vel 10 

motion to their , r- • , , • , • , -, , • 

spheres. dehciendo; et tah motu dicunt philosophi omne movens 

So are all phisicum communicans in materia cum suo motu 
creatures c 

moved by God, quod tangit in movendo, moveri; quia non dubium 
in every change • , , . , . ... . , . _ ,, 

thafthey quin omne tale | continue debihtatur m agendo, et SICB107 6 

undergo. continue deperdit qualitatem. Non tamen oportet i5 
In this sense . . . . . . 

it is said that quod intelligencia. ut sic, adquirat continue successive 
every molor is ,. -.- , ... . r . . 

moved by the quahtatem. Nec oportet quod cahdum caleraciendo 

to^ches^i^e fr^8 e ^ at 2 ™ aliquam eius partem ; nec oportet motum 

friction changes ab obiecto adquirere continue successive aliam quali- 
it, diminishing . . , c ~ ■ , ,. , -,, , • , 

its power. tatem; sed suthcit quod limitetur ab 1II0 ad accident- 20 

aliter eliciendum actum vel servandum, racione cuius 

est melius vel peius, vel aliter denominatum quo ad 

acquirendum 3™ gradum materie motus quam foret 

subducto limitante ad taliter apprehendendum. 

Yetthereisno Unde vane ponunt aliqui actus anime esse qualitates, -'^ 

necessity for 1 ~ . . 

the ageht to propter hoc quod ad illas est motus. Ad illos enim 

acquirc , 

anynew non est motus tanquam ad per se terminos, quamvis 

qual ii y iul+% necessario omne elicitivum actus sit mobile, sicut nec 

enough that lt _ ' 

is determined est motus ad movere intellective; nec moverentur talia 
to produce proprie, sed extensive, loquendo de motu. Quod patet 3o 

or redintegrate ex j 10C q UOt j cosnitivum movetur continue ab obiecto, 
an act. . 

There is a dum non continue noviter recipit speciem vel actum ab 

movcment in . . 

the mind that co. Ideo motvts quo movetur est j^ermanens, et non 
e b C .th-v are*' cons i s tit in successione, quamvis, pro illo instanti quo 

not on that intendit elicere actum, vel generabit speciem vel servabit 35 
account . . , . . , , 

qualities. speciem aut habitum pnus receptum. Ideo tunc mce- 

The perunt tam motus instantaneus quam permanens. Unde, 

movemcnt — r _ r • 

either of 
generation or 

redintegration 7- v "'" ''• -' 2 - rnoverit in ma>g. B. 35. cpit in marg. K; ib. 



35. Servabit. 1 have used the word redintegrate, because 
Wyclif seems to allude to an idea that, by a given act, is not 
generated but merely recalled, or as the moderns would say, 
redintegrated, though the sense is perhaps somewhat different. 



ot 
s 



CAP. IX. LOGICA. 25 

cum non sit possibile talem actum elicitum esse nisi — exists only 

, ,. ... • at llie 

vel generetur vel servetur quahtas lilo actu, non mirum i ns tant when 

si auctores dicunt omne elicitivum actus esse mobile i s l e?i ci ted . 
(subaudi motu communiter dicto, et non motu proprie 
5 dicto). 

Et si queratur de velocitate talium motuum, dicitur it may be 

,. . , asked: What is 

quod aliqui sunt non veloces cum sunt permanentes, t he rapidity of 

et alii successivi sunt veloces; quod mensuratur com- t^enlnThis 
muniter penes iineas vel materias quas adquirent sua sense? 

,.,.„.,, . .,,• • Some have no 

iomobilia. 2 m lllos motus, si moverentur, lliis non impe- swittness, 
ditis. Sed videtur michi quod pari evidencia omne ot am | m fg e; 
mobile violentatum continue existendo in eodem situ swiftness is 

, , . , . , measured by 

multum velociter moveretur et breviter; quod omne tne space they 
mobile eque velociter moveretur sicut posset moveri in th ™™]£ P* s n s t 
iSvacuo vel in pleno, cum omnibus aliis sequentibus ex hindered. 

• • • * n • nlo l J ■ • A bodv that * 

istis. Nam si A motum contra B m 2" 10 tardius tpso kept in the 
B, intendatur motum suum quousque moveatur in 2P 10 ^"afns^its 

velocius ipso B uniformiter moto, pro instanti medio natural 

, . , . „ • , tendencv is thus 

movebitur eque velociter cum B; et tunc, contmuando ; n m0 vement, 
20 illum gradum motus, non mutaret situm suum. Cum f m r ^ Yaster 
ergo omne mobile naturale impeditur ne tam velociter and faster 

. ■ 1 j ■ 1 • were there no 

moveat se sicut potest, videtur quod sic velociter mo- im pe diment. 
vetur cum impeditum non impedit a velocitate motus, 
ut dicit responsio. Ideo videtur michi probabile quod 
25 tales motus locales versus aliquos terminos tixos per 
quos non acceditur appropinquando illis, non sunt 
veloces, quamvis per accidens taliter sint spacia illis 
descripta. 

Ad 6 m dicitur quod stat motus impedire se mutuo 6. Ditferent 

, „ * ' . ... , coexistent 

3o quo ad eftectus extnnsecos, causatos a motibus, sed movem ents 
non quo ad velocitatem vel tarditatem illorum mo- ^^"rn^i 
B io8 B tuum; I quia, quocunque motu signato, si foret velocior effects caused 

, ' . ' x r . , • by them, not 

vel tardior, tunc non foret ldem motus m numero, eo me i r respective 

quod vel variaretur materia motus, vel tempus, vel jf^y^d 

35 utrumque. Et per consequens non impediret vel im- they would no 

pediretur; quia non esset. Motus tamen communes "same 

possunt se mutus impedire. Unde, pro materia argu- mn d e m rove'd bUt 

menti videtur michi quod non propter equales motus If the sun 

,. , ., ... . went backwards 

contra se tmpeditur mobile moven. Ut, ymaginato as f ast as j ts 
40 quod sol innitatur moveri tantum motu proprio, 
quantum orbis rapiens nititur movere ipsum contra 



i3. b<" R. 



26 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

sphere went occidens, ita quod per A tempus sit in meridiano 

would^remain nostro ; ego non video quin uterque illorum foret mo- 

seemingly tus; sed non uterque velox vel tardus. quamvis valde 

motionles;-. . ... .... . . 

Both sphere celenter descnberetur circulus m orbe supenon utroque 
move Un but°we d istorum. Motus tamen proprio moveretur sol velociter 5 
could not caii a 5 austro in boream, vel econtra. Ideo dicunt aliqui 

that movement , ........ 

properly swift. quod non est possibile orbem mieriorem moveri contra 
B ould rnove superiorem super eosdem polos, ita quod continue 

lVom north to m aneat idem punctus in eodem situ, et motus continue 
south with an , . ... , 

apparent Jocahter. Illud tamen non placet michi, eo quod tunc 10 

movement diceretur sol habere motum ab austro in boream, vel 

Some ctenv 

that movement econtra, et non ab occidente in oriens. Videtur ergo 
is possihle in a . ... .... 

contrary quod motus, qui est passio, sit prior quocunque mobili, 

direction^o thc q uarn mo tus formaliter successivus, qui est velox vel 

But then the tardus; quia si aliquid movetur illo motu, ipsum limi- i5 
sun vvould have . ,. , . . , 

a real tatur et patitur se tahter denominari quo ad quantitatem 

movement from j qua li tatem . et non econtra. 
south to noith, t ' 

not from vvest Ideo non est concedendurn quod iste motus, qui tam 
We cannot est velox, erit non velox per eius intensionem; vel 
admit me a nt a econtra tnotus non velox erit velox; quia isti motus 20 

having a sunt diversorum racionem, cum totum genus unius 
certain rapidity . , . „ . . , • , • 

would, if more presupponit totum genus altenus. Et lta videtur michi 

intense, have quotl s icut motus qui est nisus ab oriente in occidens 

none. " > " 

Thus 1 think contrariatur nisui ab occidente in oriens, sic motus 

that eastvvard . , . . , . ... 

and westvvard successivus ab oriente m occidens contranatur motui 2? 

tendencies successivo possibili qui dicit formaliter adquisicionem. 
contradict each r t _ t 

other. Ymaginabile tamen est motus circulares esse, qui si 

And vve can . , c „ j 

tancv circular possent successive messe celo, essent contrarn. bed 
motions that nu ni sex m otuum localium rectorum est motus circu- 

vvould he .... 

contrary if they laris contrarius; ut non ascensui vel descensioni, cuius- 3o 

existed in the ,. , 

sky; but nonc modi sunt motus a borea m austrum, et econtra; nec 

oi the si\ motui recto a dextro in sinistrum vel econtra, ut sunt 
movements — . 

ascension, motus ab oriente in occidens, et econtra; ut motui 
are contrary recto ab ante ad retro et econtra, ut motus a principio 

to thc circular fj ancr i versus Capricornum, vel econtra; eo quod 35 

movcment. r _ t 

quilibet istorum motuum compatitur secum per totum 

motum circularem ; et sic de motibus circularibus 

compacientibus se in eodem subiecto, dum non directe 

fuerit versus differencias oppositas. 

One thing is Suflicit ergo philosopho quod celum per totum sit 40 

certain; in the exemptum ab omni violencia; ex quo verisimile est 
sky there is ' .... . . 

nothing violent. quod tam orbis inferior quam orbis superior descnberet 

tam celeriter circulum sicut modo, subducto alterutro 

illorum motuum Ideo non est de illis, sicut cst in casu 



CAP. IX. LOGTCA. 2"] 

Zenonis, in quo ponitur spacium recte moveri contra 
mobile motum. 

Ulterius concediturquod solfmotusl motu proprio versus We may admit 

• • • • tlint tlic snn 

oriens, tardatur attingere oriens; et sic de alns mirabi- moving 

B 108'' libus conclusionibus sequentibus. | Si tamen motuproprie ^ 18 ^™^ by 

dicto precise moveretur versus oriens, tunc non sic tar- movement, 

daretur; quia moveretur 2 m aliam porcionem circuli reaching the 

versus oriens. eaSt; on " d S ° 

Ulterius conceditur quod descripcio talis non est Also that the 

...... tvt orbit dcscribed 

iomotus, sed unum accidentaliter habens motum. Mec on the ce lestiai 

quelibet adquisicio situs est motus, cum stat aliquod ^.^^Xt 

subito adquirere vel deperdere situm per continuacionem a thing that 

.... . • i moves. 

vel discontinuacionem partis quantitative; ut patet de 
augmentato vel diminuto, de multiplicato, vel de de- 
i5 multiplicato. Motus ergo qui est limitacio passiva etc. Movement, so 
est passio: sed motus formaliter successivus et velox tar . as >*. ls 
videtur michi non esse passio ; sed motus accidentis passion; not 

... ... ,. . movement witli 

passioms, ut motus localis proprie dictus dictt suum actual change 

mobile. vel aliam partem primo moveri localiter, et R in ' p ^ e s e that 

20 per consequens ipsum, vel aliquam eius partem prius the subject or 

fuisse in situ in quo post non est per successivam et ' 0C p C u P j es a 

parcialem situs adquisicionem, ad quam sequitur ad- P la< * ^ >t 

quisicio ubicacionis. Ideo dicit commentator quod com- occupy betoro. 
n , . rr . ., , - • • Averrhoos savs 

ponitur ex multts afhrmacionibus et multis negacioni- that it is ma a e 
25bus; quia tales presupponuntur adesse tanquam prin- up fil ° m "^ 
cipiantes, sed non quantitative componentes, cum sit and negations. 
forma simplex. 

Sed diligenter notandum quod motus quandoque 'Movement' is 

. , . .. • sometimes 

sumitur agregative pro multis motibus agregatis, eciam co n cct i ve , and 

3o discontinuis, vel quo ad tempus vel quo ad subiectum ; ^ e ™ m 5 

sive sint uriius speciei, sive sint disparium specierum: 

et illo modo dictum est progressionem esse motum 

compositum. Ouandoque autem sumitur simpliciter pro sometimes it 
r . ,., ........ . means a 

motu cuius quehbet pars divisibihs vere continuatur m0V ement of 

35 cum reliqua et est eiusdem racionis, ut motus puncti wh ; ^h each 

in equinocciali. Primo modo est augmentacio motus, sequel to the 

. . other. 

et torte omnis motus citra velocissimum. 

Tercio principaliter dividitur motus2 m suas passiones, Movement 

. . i. -c ■ is either 

racione tempons mensurantis; ut ahquis est unirormis un j t01 - m or 

40 et aliquis difFormis; et uterque subdividitur quo ad mij , x ( ;' l l m d i j 1 its 

subiectum et quo ad temnus. Quo ad subiectum est snbject ii each 
^ part of the 



3. motus deest B. 3q. coniormis B. 



28 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

thing moved motus uniformis, quando quelibet pars eius quantitativa 

vclocity;' q uo ad molem est eque velox sicut aliqua talis, sicut est 

de motu lineari per equinoccialem circulum subiectato. 

varied in its Et dicitur difformis quo ad subiectum, quando una 

subject, lf one e j us p ars quantitativa 2 m molem est reliqua tali velocior, 5 

part moves 11 ... " . - 

faster; ut est de motu colubri. Dicitur autem motus uniformis 

time ifthe q uo a d tempus, quando quelibet pars quantitativa quo 

velocity is the a j successionem, que non est pars quo ad molem, est 

same at everv ' n * " ' 

partoftime; eque velox ut aliqua talis; sicut est de toto motu primi 
velocity is celi. Sed difformis dicitur quo ad tempus, quando una 10 
greater or less temporis pars successiva est reliqua parte successiva 

111 tlie ditlerent ... . n r 

parts of time. subiecti primo moti velocior; ut motus naturales gravium 
These temporal et levium, qui velocitantur in fine. Omne autem suc- 

and quantitative ce ssivum extensum habet 2 ces partes quantitativas, sicut 
parts are equal . . . " 

to the whole 2 cem quantitatem ; scilicet quo ad molem et quo adir 

but the first are tempus. Et conveniunt iste partes in hoc quod utraque 

equal in subiective, qua pars, est minor suo toto; ut medietas 
quantitv, and _ ' n r » _ » 

the second in successiva motus est par toti motui et toti subiecto 

duration. m , ... m 

2 m molem, et quantumlibet parva pars motus*2 m mo- 
lem est equalis toti motui quo ad duracionem; et sic 20 
iste equalitates et inequalitates dicunter equivoce. 
A humble Humilis tamen logicus, non | querens apparenciam B 109" 

grin?^ha™tne sophisticam, concederet quod infinitum parva pars 
part is equai to quantitativa motus et suum totum sunt equalia, et tamen 

and yet less n . . l 

than the whole. totum illud est quantumhbet maius sua llla parte. Unde, 2? 
tocall temporal propter istas equivocas magnitudines distingwendas, 
parts duranon, vocatur una pars quo ad successionem vel diuturni- 

and . . . . 

quantitative, tatem : et eius magnitudo vocatur dmturnitas. Et alia 

vocatur pars quo ad molem ; et eius magnitudo propter 

Magnitude, famositatem vocatur simpliciter magnitudo motus. Magni- 3o 

1 to°quantity, L " tudo enim competit methaphoiice magnitudini corporee, 

might.be , sicut multitudo convenit numero. Aliter enim dicit 
lnconvementlv ... 

appiied to tinie. habens hoc pro mconvenienti palam sequi quod quehbet 
movement^may pars celi ; eciam indivisibilis, esset quantumlibet magna, 

be uniform and qu j a durative equalis suo toti : quod equivocans sine?? 

vaned trom f * \ l 

different points inconvenienti concederet. Patet eciam quod motus um- 

the^movemem formis est quantumlibet difformis, et e converso. Nam 

oftheskyand m otus celi est uniformis, quo ad tempus, et difformis 
a falling stone. . ' .... 

Another quo ad subiectum, et motus gravis est dmormis quo 

varied a ^ tempus et uniformis quo ad subiectum. 40 

movements: Sed motuum difformium est ulterior divisio. Nam 

a) utii/oim/y . , ,. ..~. 

aliquis est uniformiter dtftormis, et ahus diftormiter 

6. coluri IJ. 17. 9" B. 29. / pro est B. 



CAP. IX. I.OGICA. 29 

difformis. Et hoc dupliciter: vel quo ad subiectum, vel and b) vuriabiy 

ad tempus. Dicitur autem motus uniformiter difformis xhis too" is 

quo ad subiectum, quando cuiuslibet partis sue quan- ^J^^f^thc 

titative quo ad molem gradus intensissimus tante excedit subjeci or 
, . .. ,. . ,. ,. ,- (2) thc time. 

n gradum eius medium, quante ahcuius tahs partis equalis l7) ,, It ,„ 

sxadus intensissimus excedit gradum eius medium. Et "?'^ m, . y u- 

talis motus simpliciter uniformiter difformes non mo- subject; 

ventur nisi lineariter. Nam mota spera, centro eius either 

,., . . . . absolutely, as 

quiescente, quehbet eius semidyameter sic moveretur: Ihe diameter of 

iosed de qualibet linea secante dyametros difformiter ^ 1 ^™/ 
mota foret falsum quod uniformiter difformiter move- sphere;' 
retur. Et cum motus corporum secuntur in velocitate 
motus suarum linearum et superficierum, patet quod 
partes quantitative talium sperarum obliquate valde 

i5 diversificantur in difformitatibus suorum motuum. Est 
ergo corpus dare uniformiter difformiter motum 2 m quid, 
quando cuiuslibet sue partis quantitative gradus inten- 
sissimus tantum excedit gradum eius medium quante 
alicuius sue partis equalis et simillime in figura et or partially, as 

20 posicione gradus intensissimus excedit gradum eius w hich certain 
medium: cuiusmodi sunt corpora quorum partes lineares ,1Ilc tnL movc 
uniformiter difformiter moventur. Sed uniformiter diftor- (2) Unjformly 

. . .... . varied in time, 

mis motus quo ad tempus est cuius cuiushbet partis wnfin tne 

quantitative quo ad successionem gradus eius intensissi- ^jfj",^ 

23 mus tante excederet ^radum eius medium, quante mean vejocity 
... ,. . "" ,. , . ■ r.as much in one 

ahcuius tahs partis equahs gradus mtensissimus excedit qua ntirative 

eradum eius medium. Est autem motus difformiter P art a j; m an )' 

difformis quo ad subiectum vel tempus motus difformis 

cuius difformitas est difformis. Potest autem dici quod b) a) Variably 

,.„, . ,. -r . , 1 ■ varied in the 

3o motus difiormiter difiormis, tam quo ad subiectum su bject ; (2) in 

quam quo ad tempus, est dupliciter; vel sic quod timc - 

quelibet eius pars quantitativa continue magna sit dif- Herc there can 

B ioo b formis, vel sic quod quotlibet eius partes sint | difformes; modes of 

et hoc contingit infinitis modis variari. Et sicut ex v a a nd :1t n °J v ; 

^parte motus quo ad molem, et parte motus quo ad species 01 

„ . • movement can 

tempus potest fieri pars motus ex utnsque composita, be found 

ita ex motu difformi quo ad tempus et motu difformi indefinitely. 
quo ad subiectum et quo ad tempus; et ita mixtim in 
aliis divisionibus. 

40 Sed ista dicta consecuntur tria dubia hic breviter Three 

pertractanda. Primum, Si possibile est motum vel tale qiK 



iy. fihme U. 



30 JOHANNIS WYCI.IK CAP. IX. 

I. will bc dealt successivum esse. 2 m : Si continuum componitur ex non 

next chapter. quantis, et 3 111 : Penes quid ab effectu possunt regulariter 

attendi velocitates motuum. Primum tangetur proximo 

capitulo,, supponendo talia successiva esse et ampliando 

verba de presenti. quantum oportet, loquendo de suc- 3 

cessivis. 

Question II: Pro 2° argumentatur de punctis que requiruntur 

continuous aa " esse Hnee, tanquam priores naturaliter toto genere 

quantity is h nee . Ergo sunt cause linee, et non extrinsece; ereo 
made up of . D . 

points. ' intrinsece et per consequens partes. Ahter enim omnes 10 
naturaHy S prior partes illius continui forent divisibiles; et tamen non 
rohnes; so haberent partes nec partem, ut prius deductum est. Et 

tnev cause . r . 

them, and sic concludendum esset quod iste partes componunt 
intrinsically ; so ■ . • . 

ihey are parts et causant se tpsas, et sunt priores et postenores 

ot tlie lincs. 2 ra infinitos gradus quam ipsemet sunt. Nec valet dicere i5 
As the instant quod non omnia sunt danda, ut alibi dictum est; nec 
^oVtime^and & est rnaior racio quare instans est principiurn temporis 

unity of j pso p r ius, et requisitum ad suum esse, sicut et unitas 
number, so is r ' ^ 

the point the se habet ad numefum, quin per tdem punctus sic se 

PI the Ci Cn C e° f habet ad lineam. 20 

2. If not, all Similiter: aliter contingeret auferri punctum a linea 
a iine P could 'be continuata cum alia, non plus auferendo; et per idem 

successivety quemlibet punctum linee contineit auferri, et sic omnes, 
taken trom lt, n r & ' . .... 

without cum hoc quod maneat eadem linea; et sic quthbet 

s ^ 01 ]^" 1 ^ 8 lts punctus linee per accidens continuat unam eius partem 25 

Thns every cum a ha. Sed cum punctus sitaccidens, oportet [utl aliquod 
point would be . ' , . , 

an accident as eius subiectum adequatum per se subiectat tales de- 

substance ^in nominaciones quales punctus accidentaliter recipit; ut 
which it exists. m0 veri, quiescere etc. Substancia ergo per se subiectans 

liut this is ' l . ... 

impossible. punctum contmuantem partes hnee per se pnnctpiat 3o 
illam lineam ; et cum illa non possunt esse sine tali 
puncto, patet quod nullus punctus potest auferri a 
linea, eadem manente ; quia sic contingeret corrumpere 
omnem punctum corporeitatis dande, servando illam. 
Continuatis ergo duabus pyramidibus, erunt puncta35 
conalia immediata. 

3. There musi Similiter de inmediacione ubicacionum vel situum 
C 'poinis' 1 ^ indivisibilium, patet quod est dare tales inmediatas. 

immediate, i. e. N am est dare duo puncta inmediata, ut patet de cor- 

ha\ mg no ' r 

space between ponbus tangentibus se 2™ puncta. Sicut ergo talia 4') 

'uvobodks puncta sunt inmediata, sic ubicaciones vcl situaciones 



1 - ut Jecst !'». 



CAP. IX. LOGIGA. 3 l 

eorum sunt inmediate. Et, cum illi situs manent ex- toucn eacn 

nunctantes alia puncta, patet quod quandocunque alter otner in ° ne 

i . r r . ... pomt only, 

eorum" erit occupatus aliquo punctali intra corpus, we have t\\o 
,. •• . . ,• •, • • ,• . . distinct points 

rehquus ent occupatus punctali sibi inmediato; et per tnat toucn eacll 

5 idem sequitur quod corpus pyramidis tangens medium t i° tne o ' i 

punctum B superficici plane eque distantis superficiei a pyramid is 

orizontes, est superior quam B, cum tota pyramis per p po int B^of a° 

totum sit supra B; et per idem, iacente illa pyramide surfacc, its top 

r ' f i W1 " ^ c abovc 

super B planum, contingit ponere punctum conalem B ; the top ot 
ioalterius pyramidis super primam pyramidem, et sic in pyramid^maj 

infinitum; ita quod ad omnem punctum linee erecte be placed 

' . ~ r . above its top. 

B iio a super medium punctum B sit conus umus pyra- and so on, till 

• .. a line is 

mtdts. formed. 

Similiter de instantibus; videtur quod erunt inme- +. There musi 

. ,. • ■ , i , • be immediatc 

i.idiata, quta est dare duo, quorum unum durabit usque instants ; iov 

ad B instans exclusive, et aliud durabit usque ad illud 'J two Dein ? s 

' " last, one till 

instans inclusive, et non ultra. Et certum est quod est the instant B 

, ,• , , • t. exclusivelv, 

dare quandiu utrumque durabit ; quia ahter non esset anct tne ther 

dare quam senex aliquis erit, aut quam diuturnum inclusively, the 

" n . n . .. . latter will last 

2o erit aliquod successivum. Et sic, demtis alns supenus longer. 

tactis, certum est quod unum durabit diucius vel ultra 

reliquum per unum instans; quia aliter non essem senior 

quam ante fui, cum ante fui ita senex precise sicut 

homo qui incepit esse pro primo instanti mei, et nunc 

25 desinit esse. Et idem sequitur, si continue intendam Thc samc 

n ' . consequence 

motum meum vel actum merendt, et stem sub gradu flows from 
actus quem nunc habeo, et uno alio merente exclusive merit ' 

usque ad hoc instans, et nunc decedente. Deus enim exclusiyeiy or 
. . . . ... mchisivelv 

scit tales premiare proporcionaliter ad intensissimos up to a given 

3o gradus suorum meritorum; quia aliter noceret homini can remunerate 

quod continuasset actum bonum, cum plus premiaretur one mstant of 
n ..... ment. 

merendo solum 2 a medietate sut actus meritoru. Deus 

ergo premiabit quemcunque 2 m intensissimum gradum 

sui meriti, si non ponat obicem. 

35 Et conformiter videtur quod contineit unum dare 5 - Let us , 

.... . suppose the 

ultra B mstans per indivisibile, ut talem ventatem: A truth: A 

• . »■ /-. , r^ toitches somc 

tangit aliquem punctian C, posito quod C sit nomen « / w / ,,/ c. 

commune ad primam medietatem dati possibilis, et ad C si^iiiivin- ihe 

r . .... nrst hall ot 

quamlibet partem imparem 2 C medietatts dtvtse contra a line and all 

40 medium punctum; et quod A in B instanti primo divisions ol the 

second halt; 



c ^, 



1—2. exptates B. 5. ta n8 B. 20. dem 1 '' B. 21. et certuni B. 

20. zfte pro et stem B. 



32 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

and that A gets deveniat ad mcdium punctum, continuando uniformiter 
the hrst^halHn motum suum super omnes partes proporcionales 2° me- 

the instant B: dietatis: tunc patet quod A tangere C manebit usque 

then the . l . n ,. ° _ . . ^ 

proposition will ad B mstans, et mmediate post B mstans erit : ergo 

immediatdy duracio sua erit inmediata B instanti, ante et post; 5 - 
before B, at'B, et per Jdem notest Deus proporcionare infinita taliter 

and r , . ... . ,. 

immediately se extendencia per descnpciones situum punctuahum 

inmediatorum vel quomodolibet aliter. 

There are also Similiter est dare motus indivisibiles quo ad dura- 
indivisible .... , - ,„ 

movements; cionem mmediate succedentes; ergo et mensuras mstan- IO 
also'ind e iv e isib?e taneas, ipsos mensurantes. Antecedens patet de divisioni- 

instants to Dus superiicierum inmediatarum in corporibus contiguis 
measure tliem . r . . ,. . 

by. dividendis continue; ut, posito quod A dividens pnmo, 

divide two dividat superficiem B aeris, et post superficiem inme- 

contiguous diatam C aque: patet quod dividentur distinctis divi- i:> 
surfaces, v. g. . . r _ . . . 

air and water, siombus, pan endencia qua aliqua superncies dividetur 

l two distmct 6 appropriata divisione. Et constat, cum divisio ponit 

divisions, dividi aliquid de presenti, quod est dare instancia in- 

theretore ciii . . . ... 

indivisible mediata in quibus erit ita quod hoc dividens dividit 

m one™ urface m i stam superficiem. Aliter enim dividens divideret quot- 20 
to another. libet superficies quas nunquam tangeret, ut infimam 

And the *■ 

division of superficiam B pro illo instanti in quo tanget C. Et 

ta e ke Cl place S at nunquam tangeret illam, nisi forte in instanti inmediate 

separate precedente; sicut tota divisio B terminabitur inclusive 

1 n st i n t s 

ad illud instans in quo infima eius superficies dividetur, a5 

cum continue usque ad illud instans manebit, et non 

This argument | n [[[ ye \ nost iH u d propter nisum agentis. Et idem 
holds in many . ' . r r . ° . . 

othcr cases," sequitur de luminibus et quantitatibus qui mnovabuntur 

v. g. in the subito pro quolibet instanti istius hore 2 m se tota, dc 

hypothesis pyramide circumrotata super multitudine punctorum 3o 
that were (>od r - . ,. , _. 

successiveiy per se servatorum sine hnea; ut posito quod Deus 

and^e-create annichilet Sortem, et post vivificet illum, et 3 adnichilet, 

the same e t sic sine fine, patet quod, subductis omnibus motibus 

mdividual , p • ■ 

eternaiiy, preter tales, foret tempus; quia pnus et postenus suc- 

th of S m C e C dfa S te n cessivum; et cum tempus se habet ad divisibilitatem 35 

creations and s i cut motus et eius materia, patet quod illud tempus 
annihilations •• 

would be time. componetur ex mstantibus. 

Note that J7 t hi c m iror quare theologi admittunt casum ultimum, 

theologians l T ^ 

admit the et tamen dicunt quod Deus non potest aurerre punctum 

tlnsTiy^lliheMs, a linca | nisi addiderit alium, nec continuare duas B 110 

and are yet so Hneas ad invicem, nisi corrumpendo puncta extremalia 
inconsistent as v x 

to dcny that. 



11. andj B i5. d v l B 28. Imibri B, J8. ca"'ulti" 



CAP. IX. LOGICA. 33 

et generando terminum communem, cum summe libere He could take 

,■ • , •,-, .one point from 

contradictone agit ad extra; et quihbet punctus potest a |j ne w ithout 
per se esse dependens ab alio. adding another. 

Similiter, ex modo loquendi de difFormitate motuum 6 - Again; 

7 . . eveiy umiormlv 

5 quo ad tempus, patet idem. Nam motus uniformiter vaned motion 
.•rr . • , ,. • , , must include 

difformis, m quantum tahs, terminatur ad gradum tne degree of 

inclusive; quia aliter non esset dare gradum eis inten- mtensityat 

' ~ . ^ which u 

sissimus vel medium, et per consequens non esset de- arrives. 

scriptibilis aliqua descripcione; quia dicere quod gradus 

ioad quem terminatur exclusive, qui non est in mobili, 

mensurat eius velocitatem vel uniformitatem, est plana 

contradiccio, cum medium requirat extrema illius cuius 

est medium. Et dicere quod gradus medius, qui non est 

extremum vel terminus illius motus, est plane de- 

i? mencie. 

Gradus ergo medius motus uniformiter diftbrmis Thus, when 

quo ad tempus. erit gradus utriusque medietatis suc- halfits 

cessive; quia aliter non continuaret unam medietatem mtensity, there 

' ." . . . . musi be thc 

latitudinis cum alia. Continua enim sunt talia quorum same degree 
, . u„ c • • ot' intensitv ior 

20 ultima sunt unum : ut agregatum ex 2 DUS termims con- ti ie end ofthe 

tinuatorum est unum commune utrique continuatorum first and the 

n p _ beginnmg ot 

2 m partes eius. Nichil enim continuat primo aliud cum the second half. 

.. • • r • •,,• , • Otherwisc 

alio, nisi ruent llhus quod continuat; ut punctus non t | ie movement 

est terminus communis lineis ipso continuatis, nisi sit w ™L d tin 1 ° e j be 

25 punctus utriusque illorum. Et ita, generaliter loquendo 

de continuacione, terminacione et velocitate successivo- 

rum incidit homo, velit, nolit, in istam sentenciam. 

Sic enim ponunt auctores quod habitantes sub polis ,. Il . lu: : tra ' l " ll 1 "' 
r ^ _ r this by thc tact 

zodiaci habent duos dies in anno, in quorum uno that at thc 

3o habent instans pro nocte, et in altero instans pro die, i s once a year 

emereentibus illis subito ex siqnis. Et illud plane patet a mght, and 
f p . once a day, 

ex hoc quod sol, describendo tropicum estiwum, solum of but one 

per instans tanget zodiacum fixum illo die; et cum duration. 

zodiacus fixus sit orizon habitantibus sub circulo artico, 
33sequitur quod solum per instans deficit sol in illa die 

ab existencia supraorizontaliter habitancium ; et ita per 

idem instans vel agregatum ex paucis instantibus, erit 

illis nox. Supponatur enim |definicio] quid nominis ter- 

minorum, modo quo auctores locuntur. 
40 Similiter, ut credo, nullus theologus negaret quin 7 ahsolute]v' 

Deus de potencia absoluta potest facere substanciam speaking make 

a substance of 

the size of a 

poinl : 

29. }o ci li. 32. fpicu B. 38. definicio deest B. 



34 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

punctalem, vel condensando, vel noviter causando. vel 

3" faciendo spiritum esse in situ punctali et annichilando 

omnem aliam creaturam preter talem spiritum servatum 

immotum; et tunc patet quod punctualitas vel punctus, 

que est substancia huiusmodi esse punctalis, est actus 5 

positivus [in] illa substancia, sive sit separabile sive 

and He can inseparabile. Punctus ergo potest esse. Nec dubium 

sev^a" of^such quin, si Deus potest unum punctale producere, potest 

points so as to et quodlibet iuxtaponere. Nec dubium quin situs essent 

touch each ^ , . . . . , . 

other. correspondenter mxtapositi, cum situs sit subiectum io 
And thus out situari. Et ultra patet quod Deus potest ex talibus non 
inextended quantis facere unum quantum : quod sic ostenditur 

substances, an argumento ad hominem. Creet Deus ad omnem situm 
extended . .. , , 

substance punctalem mundi unam substanciam punctalem, et 

"suPDoseThat 2 ' annichilet post omnem substanciam continuam, servando i3 
God created punctales substancias inmotas; et patet quod Deus est 

such substances r ,, , .... ... 

in every point adhuc per tantum locum sicut tuit rn pnncipio, et per 

and SP then consequens est tantus locus; vel saltem contingit tantum 

annihilated locum fieri ex illis punctalibus, sicut prius. Aliter enim 

all continued ... , _ i- „ 

substance. non esset distancia, nec punctuale tiuens super alia 20 
remaiiTas 1 '» punctualia posset moveri localiter; ut iste globus suc- 

was, and the cessive circumductus, causaret duracionem successivam. 
things in space _ .... . 

also; Posito ergo quocunque tah accidente continuo, oportet 

ponere subiectum eius continuum, et illud esset com- 

positum ex punctalibus, quia illa forent eius principia 25 

Andifthisis intrinseca. Nec dubito quin, admisso hoc pro possi-Bm a 

1 defy S a_y e, onc bili, omnes philosophi mundi non haberent infallibilem 

to pVove that evidenciam ad concludendum quod non est sic de facto. 

it is not so at ... , , . 

present: Nam, contormiter sicut tunc respondendum esset ad 

^asauist 1 ?" 18 argumenta in oppositum, respondendum est et nunc. 3o 

would have Nj ec adhuc areuraentum plus concludit nunc quam tunc 
to bc retuted , , ... . 

then as we concluderet, nec expenencia, vel auctontas, vel quivis 
•^™^^ 6 !^» alius locus efficacius probat nunc quod non sic 

IIOW, allQ JIC * * 

of no more est, quam tunc probaret. Et negans puncta vel 

value now than ,. ? ,. ....... , , • ~- 

ihcy would bc taha lndivisibilia esse, nec vere loquitur de mstanti ^3 

,l,en- temporis nec de motibus subitis, et generaliter de 

continuacionibus accidencium. Nec arguet efficaciter 

contra ponentes composicionem continui ex non quantis, 

nisi prius stabiliret nullum huiusmodi posse esse: quod 

faciendo nimis diu exceptaret principale intentum. 40 

Thc truth that Argumentando eciam pro isto puncto, multum expedit 

fEifn» 8 .» habere concessum quod omnia preterita vel futura sunt 

IllllIIc dlc l l 

present to God, 

'i. iu deest B, 12. o r B. 



CAP. IX. LOGICA. 35 

Deo presencia: tunc enim scquitur omnc quod erit js of great use 

.... . . ... • , !•' ■ i in this matter. 

ahqualiter, lpsum est taliter; et per idem, si aliquid 

dividet superficiem, vel erit summe propinquum ipsum, 
sic sc habet: et hoc multum valet pro intento. 
5 In oppositum est philosophus 6° phisicorum, 3 de F A.ris?otfe ' h? ' 
celo, et primo de generacione, per multas pregnantes many places, 

. , • jt£ -i r% seems to 

raciones et consideraciones dirhctles contra Democntum contradict this. 

et Platonem : ut puta de tactu, de mediacione cuius- 
cunque continui, de divisione cuiuscunque continui in 
lojnfinitum, de continuacione indivisibilis cum alio, et 
multis similibus que postea tangentur. 

Sed ad illud respondet Linconiensis, dicens quod „ But , 

" . ' ~ Grosseteste 

Aristoteles intellexit nullum continuum distincte sensi- points out that 

... . . Aristotle has in 

bue componi ex non quantis tanquam partes eius nu- m j niJ tnat 
t5 meralibus. Et vocantur partes numerales partes quan- Y«i°*/ S 
titative, que aliquociens hnite quo ad hominem sumpte continuous; 

• n ^ 1 .. .. ■ and that, ot 

constituunt suum totum, vel maius; et tamen tmpossi- course) cannot 
bile est non quantum esse partem vel componere con- be . com P°sed ot 

" ' ' mextended 

tinuum sic sensibile. Verumptamen apud Deum est paits, such that 

, we can 

20 notum ex quot non quantis mundus componitur, et distinguish or 

quecunque pars eius corporea; sicut notum est sibi Rut^Goc^ca'- 
quota pars quantitativa anguli recti est angulus contin- as He knows' 

_ ... _ . „ , what part of a 

gencie quam Euclides, 3 elementorum 25 , demonstrat rightangleis 
csse minimam speciem angulorum, et partem anguli thc s c m n H 5 s 5 h of 
25 rectilinei. E2t sic dicit Aristoteles, primo posteriorum, 'angle of 

.. • • j-cc continence. 

punctam esse causam linee, cum ponitur m eius dim- Aristotle 

nicione tanquam prius naturaliter. Ideo dicit Linconiensis adlll ! ts that the 

" . r . .... point causes 

quod ista opinio non contranatur sensui Anstotehs, the line. 

sed sequitur ex eodem. Nec est possibile punctuale only^Tnot 3 
3otaneere vel continuari cum aliquo 2 m intellectum quem opposed to his 

~ n ^ doctnne, but 

Aristoteles exponit de termino; quia supponit omne tale iollows from it. 
habere ultimum. 

Verumtamen unum indivisibile potest tangere reli- Onc point can, 

, , . • j j in a wide sense 

quum, large loquendo; quia esse ad eundem situm t0(icll ano ther, 
35 indivisibilem positum cum alio; et sic potest continuari »■ c - bc in the 

1 ' •» . same place 

cum alio large loquendo, quia facere unum continuum with it. 

,. r-, • hnt 1 »i - u~» A collection ot 

cum alio. Et compositum ex 3 DU!> punctts, vel quotlibet po j nts j n oc id 

number can 
have halves ; 



2 1 . miam B. 3o. it Tm B. 3i. det'uno B. 3^. oe B. 

22 — 23. Angulus contingencie. We find further on (p. 48), 
that the angle of continence is the one formed bv a circle tan- 
gent to a right line. 

3* 



36 JOHANNIS WYCI.IF 



<:ak ix. 



for in onu imparibus, habet medietates; quia sicut medium dupli- 
Se must ^not" «^iter dicitur, vel per abnegacionem extremorum, vel 

necessarily bc p er e que distanciam ab extremis, sic est dare duplicem 
equal, r . ... ,. ... 

though in medietatem : scihcet, medietatem, que est pars simph- 
an °niust. 5 citer subdupla ad indivisibiliter plus vel minus suo tota 5 
(et taliter loquitur arithmeticus de medietate maiori et 
medietate minori numeri imparis). Et 2° modo, sed non 
primo, habet omnis quantitas medietates, i. e. duas 
partes quantitativas incommunicantes, quarum neutra 
indivisibiliter excedit reliquam totum equaliter constitu- i<> 
entes, licet ternarius et omnis quantitas habeat duas 
medietates equales ad alium sensum. 
Aristotle Nec demonstrat Aristoteles oppositum, sicut nec de- 

''contrary to' 8 monstrat, si aliquod sit instans, ipsum est principium 
T tr )if- unius temporis I et finis alterius ; cum primum instans B 1 

Neither . . ' , , r . ,. . . 

geometricians non precessit mstans vel tempus, sed capit alias signi- 

philosophers ficaciones ex famosis modis loquendi philosophorum 

liave anything naturalium, quorum non interest tractare de partibus 

to do here, for ,.,?,., , . ... , 

thev consider punctuahbus ni phuosophia naturali, m qua demonstratur 
beionfintfto causa per effectus, demonstracione quia est, cuius prin- 20 
experience and c ipium est experiencia vel sensus. Punctus autem non 

scnsc 

Now the point est sensibilis vel ymaginabilis; ideo tractatus eius non 
1S 'nor^even 1 ' 16 ' pertinerit specialiter geometre, qui solum de ymagina- 

imaginable; bilibus pertractat directe, sicut nec naturali philo- 
it belongs to , {, . .,, , , 

the province sopho. Sed lllud conservandum est metaphysico et 2? 
meta P °hysics. aristotelico. 

No number of Unde impossibiie est quod aliquis numerus substan- 
points^can be ciarum vel punctorum, vel aliud preter deum sit simpli- 
infinite: God citer infinitum, cum omnis talis numerus habet deum 

alone is so. . . 

God knows hnem suum extrinsecus finientem et ultimum eius punc- - , <> 
points^go^to iu ale finiens intrinsecus. Ymmo deus satis noscit quo- 

make up a modo omne quadratum per se sensibile inteeratur ex 
sqnare or anv ... .... . ,. . ., .... 

other figure partibus mimmis et pnncipns eorum lndivisibihbus 

perceived by cumulatis. Et sic dicitur de qualibet alia figura prin- 

the senses. cipiata ab indivisibilibus primi numeri, ut figurati. 35 

Novit eciam in qua proporcione quicunque numerus 

punctorum se habet ad alium: et de istis habemus nos 

11 onc . inseparabilem ignoranciam. Scimus tamen quod, si una 
linev.g.is , 

twice as long linea fuerit 2P la ad aliam, tunc numerus punctorum 
contains twice ems est <l u pl ex a d numerum punctorum alterius : et sic 4° 
as many ,je similibus. Verumptamen non possumus scire nisi 

points; 
but we cannot 
know exactlv 

u. abne" 1 " i>. 7. isto pro 2° B. 23—24. yniag b ' B. 26.aris 00 B. 

32. 4«" B. 33—34. expt-f B. 



CAP. IX. LOGICA. 37 

sciencia confusa et communiter dicta aliquod tale ante- that it is twice 
cedens; ut nemo mundi scit distincte quantum est hoc j n d| e d anything 

corpus, quodcunque demonstretur ; quam velox est iste ielative to size. 
r n ' * . . . movement, otc. 

motus; quod hoc est medium mstans, vel pnncipium 

: huius diei. Et sic de aliis singulis que supponimus 

taliter se habere, quando contingit nos loqui de talibus 

illis. Ideo dixerunt philosophi quod de singularibus, 

propter suam infinitatem, non est sciencia. Omnem ergo «infinite' is a 

numerum qui excedit ingenium nostrum ad aptandum term we . use 
" D . ' . tor denoting a 

insibi terminum specihcum naturalem vocamus lnfinitum, number in- 

r ,. ,. • -c • conceivablv 

sicut protunditas maris dicitur in una signincacione great- ' 
esse infinita; et talia que sunt hominibus inmensura- lf 1S in tn ' s 

' p- . sense ot 

bilia et illa voco infinita 2 m quid, vel quo ad homi- relative 

. . «•■ , infinitude that 

nem, et tta tntelhgo quandocunque pono numerum | eni p] ov jt 

i5infinitum. when ■P e «k» n e 

01 nnmber. 
Unde, ymaginato quod Deus successive addat ad A Snppose that 

punctum alia puncta, continuando unam lineam, est po int to 

dare instans quando numerus punctorum erit 2 m quid another soas 

. . n . . . to make a Ime, 

iniinitus uni, et quando erit 2 m quid mfinitus alteri ; there will come 

20 et sic diversi (2 m perspicacitatem suam) habebunt diver- the ^mJbeMs 

sos maximos numeros illis iinitos, et diversos numeros infinite to one 
. . . . . „ . . . . man, and then 

minimos lllis innnitos. Nec est mconveniens unitatem to another, 

, ,. , , ^ c j according to 

additam vel subtractam a numero racere quod quis | lis powe r ot 
non sufficiat distincte totum apprehendere confuse, cum conceiving it; 

i- -ii r ■ an " t,le 

25 cognoscatur de quocunque tali quod lllud esset finitum ; addition of a 
et si esset duplicatum, quadruplatum; et sic quamdiu makes the 
scivero numerare. Est ergo dare maximum numerum differencc 

. between 

quem quis potest distincte simul apprehendere, et nullum infinite and 
numerum sibi infinitum excedentem solum per unitatem ' sense . 
3o quem non sufficit distincte apprehendere. Omne enim Tnc greatest 

. . . ., . . . . possible 

disttncte sensibile conttnet ultra hoc quod scio distincte number of ages 
calculare indivisibilia 2 m quid infinita. Unde maxima 'infmberf 
multitudo evorum est numerus maximus possibilis, sed l' 10 , 11 ? 11 l } me , ls 

. , . . . mhnite in the 

hnitus, et per consequens multitudo mstancium, ter- future, it is not 

35 minorum, vel parcium talium quaremlibet est finita; nor °i s it ° t aii 

licet tempus sit infinitum a parte post, quo ad finem infinite in the 

, . , ? , past. 

lntrmsecum, sed non quo ad hnem extrmsecum (qui 

est Deus) omnium novissimum. Et sic dicitur de pro- 

porcionibus quod repugnat aliquam esse simpliciter 

40 infinitam. Tempus ergo est sic infinitum a parte post; 

sed non concipio quod aliquid possit esse sic infinitum 



nnii B, 36, ap_p< B. 



3» JOHANNIS WYCI.IF CAP. IX. 

a parte prius, nec quod aliquod tempus posset anterio- 
I cannot rari ; nec quod linea simpliciter infinita 2 m unum 

conceive ot a . . . ,.,«.,. • r> s 

straight line extremum possit circumduct vel figi aliter termino o "2 
'"formi^n^ "^' ^ xo P ro P ius P er eius talem amocionem, ut communiter 

circumference ymaginamur homines. Unde satis est pro sensu philo- 5 
or having an ,. , . . . , ,. . .,., 

end anywhere, sophi quod omne continuum sit 2 m quid divisibile m 

We that S the mit ' n fi n ' tum et ultra omnem numerum finitum a viatore 
extended is distincte noscibilem. Unde volens argumentare infini- 
'divisible tatem simpliciter per communes exponentes, nunquam 
relatively to us ; p rOD abit illum saltum monstruosum : et sic in infinitum. io 

no other r 

infinitude of Sed do ultimum cuiuscunque corporis, superficiei, linee, 

division can be . a . . . _ . . , 

proved. ve l nniti termino mtnnseco. Et patet solucio ad pnmam 

racionem factam. 

Second 2° principaliter areumentatur quod nullum infinitum 

Objection. ,. . • • a i- j i- 

All 'infinites', sit rehquo maius; quia sit A hnea pedabs, cuius puncta i? 
th^theorv s ' nt su bdupla in multitudine ad lineam [B] bipedalem ; 

contain the et pono quod C [etl D, uniformiter movendo, describant 
same number . ,. , L J . , . . , 

of points. For lstas hneas adequate m hora : et tunc videtur quod tot 

lf u J° s m ° e b r ,les precise puncta tangeret C in ista hora sicut D, quia 

spaces utrinque precise tot quot instancia erunt in ista hora; 20 
respectively , ,.. . . , 

equal to 1 and e ° quod pro quohbet mstanti tanget solum unum 

1 hou/for The novu m punctum. Cum ergo quecunque sint equalia 

same number alicui tercio sunt equalia inter se videtur quod uterque 

of instants) . .,.,.. 

they pass over maximus numerus punctorum sit equahs alteri, sicut est 

number^of e qualis maximo numero instancium huius hore. Et idem 2? 
poinu. deducitur, ponendo A et B circulari concentrice; tunc 

Or if the two . r • r> • 1 

lines A and B precise tot puncta sunt m B quot sunt semidyametn 
circumferences aD '^° ac ^ centrum ; et tot sunt puncta in A: quia que- 
of concentrical Hbet talis dyameter tanaeret in A disparem punctum, 

ci rclcs thcn . c . 

there are as sicut tangit in B, cum omnes tales pnmo concurent 3o 
n p a !!- v S.TJi^i» m centro, eo quod aliter non esset recte. Et idem 
radii of its deducitur de infinitis punctis existentibus in eodem situ 

circle * . . ■ .. • 

and just' as indivisibili applicatis mfinitis pyramidahbus 2 m conos 
many m A; ac j eundem punctum in aere. Et ad id fiunt multa 

101 tne lauii r 

are the same argumenta mathematicalia et geometricalia, reducendo 35 
centre opposita conclusione io me et cuiuslibet conclusionis 

ItisZrtrue Euclidis - 

that either ot Et hic dicitur quod claudit contradiccionem C et D 

the mobiles ,., . . , . , 

passes over pro quohbet mstanti huius hore tangere novum punc- 
one ^nstant tum ' sic tarde movendo. Pro quo notandum quod^o 



1. appq B. it>. B deest B. 17. et deest B. 35. redu d0 B. 

36. Q n « B. 



CAP. IX. T.OGICA. 39 

dato puncto velocissime moto qui, gracia exempli, sit Alonc the 
punctus equinoxialis; ille pro quolibet instanti temporrs pmSt^fntoe 

adquirit et deperdit situm punctalem et nullus alius sk . v P as ses over 
,. .... . . one point ln 

tardius motus; sed ahquis exceptat per duo mstancia, each instant; 

5 aliquis per 4 01 ' instancia, et sic proporcionaliter 2 m quod all others pass 

tardius movetur illo. Nam motus celi est minimus pos- according^as 

sibilis quo ad multum de situ describendum in narvo they move 

... ..... .,, slower, for the 

tempore, eo quod est velocisstmus possibihs: et llle est movement of 
mensura omnium aliorum motuum; non solum regu- mos/rapid 

lolariter dictus mensurare tempus et aliorum motuum possibie 

* . and not onlv 

quantitates, sed erhctens omnes ahos motus propnos, is taken to 

cum, cessante illo motu, cessarent alteraciones et motus ^eanyljcies 

locales quicunque mobilium non intellectivorum. Patet nieasure all 

^ 1 others. 

ergo quod quihoet punctus recte motus vel circulanter 

i5per horam tardius quam punctus velocissime motus, 

tanto pauciores situs adequate describet. quanto tardius 

movebitur. 

Et ex istis potest patere. cum nichil potest velocius Note that this 

moveri motu successivo quam movetur equinoccialis, a t 8 r 'u t " that the"* 

20 et cum Deus non potest creare maiorem mundum quam worid cannot 

1 . ^ be greater than 

potest circumducere, sequitur quod non maior mundus it is; for God 

potest esse, nisi forte posset moveri successive motu can W orld loo ° 
subito, stante continuitate parcium: vel forte Deus posset 2reat t0 u be 

. . r . . r revolved thus, 

spisstus ponere punctaha m mundo, stante erus circum- unless under 
2.5 ferencia in eodem situ, ita quod poli possent quantum- hwotheses 
libet plus distare sine eorum motu. Conclusio princi- w "'cn are very 

..... . _ unhkelv. 

pahs de posicione mundi rn magnitudine, situ, figura, 

et terminis inseparatis consequentibus est multis eligibi- 

lior, quam alie recitate. 

3o Patet ergo ex dictis quod argumentum 2 m peccat Thus in this 

n ,, • . • , iii-* areument tlie 

B ii2"in materia, caprens quod omne punctum | locahter assumption is 

motum pro quolibet instanti adquirit situm punctalem: ,. wrong : 

r " . " . . . r . It mav be 

quod non est verum, cum sicut intercisiones talium urged tliat if 

, • • • ,.^ , ,. so, we mav 

adquisicionum proporcionaltter ad tardttates motuum. j ust a s wefl 
35 Sed argumentatur contra illud per hoc quod tales , cal ! movement 

_ . . . dunng an hour, 

motus non essent continui, cum, pari evidencia vel rest during 

, •, , . ..... that time, 

matort, mobile per horam qutesceret qutete llhs oppo- yet W e see the 
sita: experiuntur tamen tales motus esse contra nos. ccntrary. 



10. doctus B. 26—27. Con° pu ,|i8 B. 28. qiitibo B. 

2. Punctus Equinoxialis. Doubtless the point where the 
equator is crossed b\ tlie ecliptic, and which is supposed to turn 
round on the equatorial circle once a day- 



.1 



40 IOHANNIS WYCUF CAP. IX. 

We answer Hic dicitur quod loquendum est de continuacione mo- 

that continuitv , , ... ... 

of movement Is tuum quo ad tempus vel quo ad subiectum, sicut di- 
apparent, not cendum est de continuitate formarum substancialium 

I C J I , ct S 311 

continuity is. et simplicium in mixtis, et de densitate ac raritate cpr- 
The senses porum. Pro quo declarando, notandum 2 m sentenciam 5 

often misiead • .... 

us in this perspectivorum et communem expenenciam, quod maxima 

matter. decepcio contingit in sensibus, in significando continui- 

When the time tatem motus. Cuius racio est, quia tam ad situs quam 
taken up by a , ■ a ■ ■.. 

phenomenon is ad motus signihcacionem requintur tempus conveniens; 

th Very sll0I anv et ^ eo P arv itas temporis facit quotlibet illusiones; ut io 

illusions. ticio circumductus in noctibus videtur causare ignitum 

brand, swung circulum, sicut et punctus sensibilis rubricatus in base 

round, seems a } Da troc i celeriter circumducti; ut exemplat Avicenna 

circle ot nre ; . ...... 

a red point on 6° naturalium, et Boccius in principio musice sue, et 
forms^circlc experiencia communis de ioculantibus docet idem. Et i 5 
t°o, when it patet quod non est credendum sensui generaliter in 
Reason, not talibus, sed pocius racioni, errorem sensus corri^enti. 

sense, must be ,, , , • ' , ., • , , , ., 

judge in such Unde de singularibus sensibus habemus exilem scien- 
matters. ciam, quam aliqui vocant scienciam communiter dictam 

scienciam putativam, probabilem, thopicam, sive fidem. 20 

We do not Ex ista proporcione ergo temporis convenientis, ex uno 

minute latere latet sensum talis parvus motus velox, et ex alio 

•e^ts^dlslinctlv ^ arere m anet in sensu communi et ymaginativa species 

but there is a et iudicia servata de coloribus et sitibus, dum motus 

feeling that fuerint celeriter repetiti; et hinc fit talis illusio. 20 

produces the 2 ° supponatur ex supra dictis quod sicut motus 

continuous agregatus vocatur motus inter cuius partes intercidunt 

motion. , , , , • ,• .,,. . 

This motion is rnulte quietes vel multa substanciahter llh impertinencia, 

thus an proporcionaliter dicendum est quo ad intercisionem 
aggregate 01 . r r ^ 

manv mstancium de quandalitate vel tempore agregato. Sic 3o 

movements and • 1-11 1 • i- j , , 

manv rests. enim oportet philosophum loqui, amphando verba de 
presenti, quando loquitur de huiusmodi agregatis; ut 
patet de stirpe vel genere, de religione vel ordine, de 
populo vel quacunque alia multitudine. 
Continuity of His premissis dicitur 3 quod dupliciter dicitur mo- 35 

motion mav • , • ,. - , , 

apply eitherto tus continuus ; vel simphciter ut solum motus, vel 
rtiovement velocissimus, inter cuius partes non est aliqua invasio 

withont any . . * ~ 

intermingled quietis opposite; vel motus continuus quo ad eius 
movement of primam mensuram, licet intercidant multe quietes oppo- 

which the s ; ie _ j7 t j srum voco motum continuum 2 m quid. Et^o 
pnmary . . 

measure is taliter oportet quemcunquc philosophantem ponere 
continuous. 



i5. deiocnla 1 ' 9 B. 36. sol B. 



CAP. IX. LOGICA. 41 

omnem progressionem, omnem tremorem cum suis To the sccond 
., ■ • , sort belong 

consequentibus esse continua, ut sunt soni cordarum, pr0 gression, 

et eeneraliter omnes soni vel loquele; cum quotlibet and undulatory 

& p ....". movement, 

similibus, in quibus sunt quotlibet intercisiones, racione such as sound, 
' n ,. , t ,• which a PP ears 

3 motuum reflexorum, licet sensus decepti putant taha fn De unbroken 

simpliciter esse continua. to our senses - 

Istis notatis, dicitur quod quilibet motus successivus All successive 
j ^- ttjj^ .. motion is 

est modo suo continuus. Unde datus motus est con- continuous, for 

tinue per suam primam mensuram, hoc est, agereeatum jt exists during 
1 r _ .... . . p . a continuous 

10 ex instantibus vel quandalitatibus mdivisibilibus, m aggregate of 

quorum quolibet movetur mobile talis motus; quia pro 

nullo signo illius mensure desistit. Et proporcionaliter 

dicendum est de quiete opposita habente mensuram 

incommunicantem sed commixtam. Et patet solucio. Sic . DeveJopment 

. l . is a contmnoiis 

i5enim est motus augmentacioms contmuus, hcet multe motion, though 
quietes intercidant (ut vere dicit Commentator); et ita ' '"'^pested! 1 

continuat. quantumlibet tarde motum. suam mocionem , bec . ause jt 

n . ... tulfils ltselt 

respectu sue prime mensure. Nec est mconveniens, sed continuously in 

consonum racioni, vocare agregatum ex indivisibilibus '' f Time. 1 ™ 06 

20 aut divisibilibus distantibus substanciam, quantita- ,,T nere j s 
11 oh , ,- ,-, • i-n- • notlnng absurd 

Biirs tem quahtatem, etc. ut alibi patet dinusius. in calling 

Ulterius, quo ad 2 m de A et B circulatis concentrice, '"poTnts a^ 

dicitur quod talis est proporcio numeri punctorum ad supstance or a 

M J *. . l . ,. , . quality. 

numerum punctorum, qualts proporcio circuli ad cir- In the case of 

25culum; et ita generaliter de quibuscunque continuis et ^circles 6 "/ 10 

multitudinibus ipsa continentibus. Ideo ponunt sapientes whicli onc 

r . r . ' circumterence 

concorditer quod prtma racto mensurandi est ln nume- is double ot 

ris ; et patet quod quotlibct semidyametri et circuli con- formei^win e 

current, antequam deveniatur ad centrum, servarido rec- liave double as 

n many P oints. 

3o titudmem. 

Ideo est assumptum argumenti falsum. Quis namque The 

negaret quin, ponendo puncta A circuli esse inmediata, of^the^worid^fs 
semidyametri iniciate a punctis inmediatis statim con- probably a 

r .. . ., .,. P crtect eircle, 

currerent antequam procedatur dtstancta sensibth versus with the least 
35centrum? Unde opiniabile est quod circumferencia mundi cur^atm-e ^and 
est maxime reeulariter de possibili circularis; et cum exceeds the 

. r . . nearest P ossible 

ipsa habet graduum remissimum arcualem, opmabile inscnbed 
est quod supremus circulus excedit circulum proximo C point 6nly" C 
suppositum solo puncto. In circulis autem magis curvis, but . the others, 

rr . . . ,. . ,. bemg more 

40 propter lrregulantatcm ulttmo linea circulans excedit curved, differ 

sibi proximam multis punctis; et hec est 2 a consideracio points? 

quare non potest esse mundus maior, quia quantus 

mundus potest esse, tantus potest esse mundus circu- 

laris: sed non potest esse maior mundus circularis, cum 



42 JOHANNIS WYCUF CAP. IX. 

This again remississimus gradus circulacionis possibilis sit sue cir- 
P worid ca^inot 6 cumferencie ultime conveniens: ergo, etc. Gum enim in 

be larger than q ua libet latitudine sit dare cradus immediatos et eradum 
it is; n . . . D . ° 

for no remissimum 2 m lllam viam, patet quod sic est ponen- 

jess^curved^is ^um m latitudine curvacionis. Possibile est ergo deum 5 
possible, and creare mundum 2 m quamlibet partem sue circumferencie 

the world- ..... ^ * . . . 

raust be a remississime circularem; et cum nemo scit probare quod 

spieie ' non sit ita de nostro mundo, patet sequi ex illo sup- 

posito et opinione de compositione continui ex non 

quantis ac aliis necessariis, quod non potest mundus 10 

This takes alius esse maior. Nec plus derogat hoc infinitati divine 

God^powe™ potencie, quam quod non potest producere alium filium, 

adnichilare suam fabricam, vel producere mundum in 

an iniinite specie milius figuratum. Sicut ergo esse mundum infi- 

worid no"arger nitum simpliciter propter nimietatem magnitudinis noni? 

than a pea, are esse t validum nec esse mundum equalem pise propter 
both equally . . ... , . . r r 

impossible. mmietatem parvitatis eciam non valet; sic videtur quod 

can^fonger 6 i nter ^ec extrema intelligibilia est dare optimum gradum 
ihan the medie quantitatis; quoniam verisimile est Deum scire 

diameter of the ,, • ..,..,. . . _ . . 

world: et velle in tam principah tabrica contigisse. Ex lstis 20 
lfnes^which patet quod non potest esse linea recta longior quam 
cannot possibh mun Ji dyametrum et per consequens non quelibet linea 

be straightened. .„,.,. 

est rectificabihs. 
it is said that Ad 3 m dicitur quod impossibile est multa puncta 
' of^many 65 ve ^ substancias punctales esse simul in eodem situ 2? 
pyramids indivisibili ; quia per idem possent multa prima subiecta 

touched each . . ^ . r :.,.., 

other, manv situs huius esse in eodem situ mdividuo: quod repugnat 
be'h'i Ve^ame formaliter cum hoc posito de A et B subiectis. Patet 

, place. q U od aliud est A situari et aliud B situari; et per con- 
But this is n . . . . ' v. . , 

impossible, if sequens situs vel situaciones sue distinguuntur. Et ldem 00 

^tlie position l s eq u ' lu r de nbi indivisibili, cum sit actus qui multipli- 

of apex A and catur ad multiplicacionem subiecti sui primi. Et con- 
Ihat ol apex B . . r \ 

are different. firmacio huius est, quod tanta toret racio repugnancie 

the^stfi-rie St q u od puncta forent simul quo ad suos situs, sicut quod 

imoossibiiity qiiantitates molares essent simul coextense; sed hoc non 35 
for two points ' ..... 

to coexist, as potest esse : ergo nec pnmum. Si enim quihbet punctus 

volumes. ^ potest esse simul cum puncto B, tunc totum A potest 

coextendi cum toto B, et per consequens totus mundus 

These apices potest esse involutus in quamtumlibet parvo situ. Dicitur 



St ide. C as er g° quod puncta | conalia pyramidis cumulata con-Bii'3* 



maamtiK 



has been stituent maenitudinem, ut tactum est superius. cum 

shown ; 



1. circtilarius B. 



CAP. IX. LOGICA. 43 

unum distabit ab alio per quotlibet intercepta. Unde to suppose the 

. . ... . ... .. contrary is to 

argumenta hominum volencium detrudere quotlibet talia beg "the 
puncta in eodem situ indivisibili petunt pro fundamento question. 
quod non sit possibilis composicio continui ex non 
5 quantis. Ideo illud 3 m non est probacio, sed peticio 
principii. 

Unde alias dixi quod non possunt plura quam sex Only six points 

,. / . . can touch a 

puncta mmediate circumstare eundem punctum m me- seventh 
dio. Et hec est una causa quare septenarius est numerus ^ddfe: thus 6 ? 

10 universitatis. Omnem erso punctum mundo sensibi- is the number 
,. . . . . ,. ,., of totality. 

hter lntrmsecum circumstat tnmediate, versus quamiibet 

6 differenciarum, unus punctus. Sed argumentatur com- dtfficuTty-V 

muniter quod quemlibet punctum intrinsecum circum- would seem 

* . „ . ... . tliat everv pomt 

stant puncta lnnnita; quia sit A punctus m aere quem j s touclied by 

i.isolum sex puncta tangunt 2 m istam viam ; tunc patet ^'"itlmde^of 

quod A constituit trieonum superlicialem, quadratum, ° thers - 

n . °, .., ■ c If a e iven 

pentagonum; et sic de qualibet specte hgure super- point A touches 

iicialis, quo ad gradum eius minimum. Ex quo sequitur W hich is^tself 

quod A tangit infinita puncta ; quia, sicut tangit punctum touched on 
~. ° * ~ . i each Slde bv 

^odirecte onentalem et punctum directe occidentalem, ita the points C 

tangit utrumque immediatum suprapositum aut suppo- ^ n mU st aj| n 

situm iilis punctis; quia, sit B punctus inmediatus A touch these 

r n . . . ,. . and so on ad 

onentali, et C punctus sibt mmediate suprapositus, et infinitum. 

D punctus inmediate supra positus A B in linea eque 

25 distante inmediate B C lineam; et patet quod A B C D 

constituunt unum quadratum minimum, et quod unum 

quodque istorum 4°'" punctorum sit inmediatum cuilibet 

eorumdem. Videtur ex hoc quod nullus punctus est 

fingendus intercidere inter unum et alium. Quod con- 

3o firmatur ex hoc quod linea aliquante incidens, que 

habet punctos angulares intrinsecos, cum sit recta et 

continua, habet utrobique puncta inmediata. Patet ergo 

quod A, ex una quadrata superficiali, habet 3 a puncta; 

scilicet B C D sibi inmediata, et per idem habet versus 

35 occidens alia tria puncta; et sic habet sex puncta in- 

ferius tangencia; et per idem, multiplicando pentagonos. 



12. drarp B. 14. ac' B. 16. .\ Um B. 21. ntrf B. 26. .•i t,,m : 

and so all alnng B. 3o n'qe B. 

1. Unum distabit. Wyclif seems inconsistent here. He all 
along savs that his indivisible points are 'inmediata'; which 1 
cannot understand to mean anything else, except that they touch 
each other. 



44 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

exagonos, etc, haberet ex omni parte puncta circum- 
stancia intinita. 
r note S that thT' ^ ro 1sta consideracione solvenda, notandum quod 
world, with mundus, sicut quotlibet eius partes, habent posiciones 

each of its ,. _ . , . . i- - 

parts, has suas lineares et superhciales, quarum posicionum radix ? 

con-espondin" est -> x dynamiter mundi ; scilicet longitudinalis, latitudi- 

to its diameters nalis et altitudinalis. Iste autem tres dyametri, sicut et 

breadth an'd quelibet linea ab aliqua istarum eque distans, habet 

hei *the's e aliam manierem posicionis suorum punctorum, quam 

diameters have alia linea reliqua obliqua. Sicut enim non esset racio 10 

their points . •,.,. . ,. ... .. , . ,. , 

placed scisstbilitatis hgni vel lapidis 2 111 poros longitudinales 
a^ofher^lines 11 P° C1US quam transversi, nisi racione disparitatis in 

somewhat like continuacione linee naturalis. sic in mundo non esset 
directions ot . , ,.,.,.,,. 

cleavage in racio quare una dyameter esset longitudinahs vel latt- 

woodorstones; tudinalis, pocius quam quelibet tracta ad quoslibet polos i5 

mundi, cum esset racio specialis quam ego pono a 

michi probabili ex posicione suorum punctorum respectu 

and they punctorum alterius linee ohliquate; et hinc videtur 
inHuence the . . . „ . . . . . , , ,. -„ 

position of radios tnrluxos m tsta mferiora habere disparem emcaciam 
tiiat°_ n _rven° 2m mocium disparem incidendi. Dico ergo quod omnis 20 

point A will punctus sensibiliter intrinsecus alicui istorum trium 
be touched bv ,. , ., . ,. . . , 

only 6 other hnearum vel sibi eque distancium, tangit duos punctos 

direction "of^the ^ n eaciem linea, et nullam reliquum angularem. Ut in 
ihree diameters casu posito, si A sit punctus talis linee, tunc illum 

of the world, 1 _ !•«■ 

and by no tangunt solum sex puncta versus 3* dinerencias supra 2? 
others. dictas, ita quod nullius quadrati minimi puncta angu- 
laria obliquata a posicione predicta tangunt se. 
it does not Et si areumentatur quamlibet lineam [non I directe 

follow that •-, ... , ,. LJ „ 

any line drawn incidentem quo ad posicionem | predictam esse curvam, B 114 
benf 8 unless 'fn ^icitur quod non sequitur. Pro quo notandum quod ?o 

this direction: quilibet punctus linee primi modi est punctus linee 
for it will ; ,. r TT r , .. . ,. r . . , 

touch that - modt, et econtra. Lnde linea m medio mcidens mter 

of^anotlier^that ^ uos semidyametros mundi, dividendo angulum rectum 

touches it, and \n duo equalia, ut loquitur geometer; ut, gracia exempli, 
belongs to one „ ,. . , . . l . , . , _, 

of the three ( > hnea mcidens mter A semidyametrum onentalem 3r 

diameters. et; g semidvametrum meridianum, tangit per centrum 



i5. t c,rl 1!. 18. v'er B. 20. incedendi B. 22. ta nt B. 28. non 

dee.it B. 32. lra B. 

28. It is with some hesitation tbat I have added nou here, 
supposing directe to mean 'in tlie direction of one of the world's 
diameters'. Anv line produced to tlie point A in another direc- 
tion would form a curve witli its lasi two points, so to speak. 



GAP. IX. LOGICA. 45 

punctum A linee inmediatum centro. \Lx quo sequitur 
quod ille punctus A linee est medius inter centrum et 
punctum angularem proximo supradictum punctum in 
linea inmediata. Et sic ascendo obiique 2 m situs indivi- 
5 sibiles inmobiles et sempiternas. Unde, quicunque con- No line could 
cedit talem lineam non esse rectam inveniat in mundo None^ot i?s' 
alium situm reccius positum vel ponibilern inter extrema. intermediate 

„ . ...... . ... points is out ot 

Rectum enim est longitudinahter positum, cuius nullum Hne with its 

medium obliquat ab extremis eiusdem. Et si argumen- ff^be^said 

lotatur quod non sit racio quare punctus A linee, in- that it migbt 
,. . „ r . as well toucli 

medtatus centro, sit extremum C tangens centrum, quin any other point 

per idem punctus B linee, inmediatus centro, sit ex- i„ t °Jif 1, tLl Ilc 

r r . ' centre, tnis 

tremum C linee per quod tangit centrum : dicitur quod is denicd. 

• bccnu sc thcv 

sunt due tales hnee, quarum utraque communicat cum form different 

i5reliqua in omnibus preterquam in signatis punctis. Ideo by^ne po?nt 8 

oportet ex supposicione capere C esse lineam illam ' °nly. 

.,-.,. . This is a 

que per punctum A linee mmediate centro tangit sophism: The 

centrum. . DointA , 

touches B, and 
Ex istis patet quod non sequitur: A vunctus tangit tlle pointB, C .-. 
„ r, ■ ,-. i A touches C. 

20 B punctinn, et h punctus tangit L punctum: ergo. A it is true that 
punctus tangit C. Ymaginacio autem non sufricit ista i,^!;"",!, !., 

^ H I t <> I .. I I i v. ' I J L -^ ^ 

capere, cum solum capit sensibile cumulari supra sensi- things; 

, ., . ... . . . , . but we must 

bile et per consequens inter ula mtercidere angulanter transcend 

unum minus. Ideo oportet superius ascendere ad aciem ima j|\e?lect n - by 

25 intellectus in recte concipiendo composicionem continui a work of somc 

„ , / , , difficulty, 

ex non quantis. Quod grave est facere, ex hoc quod because 

vmaginacio cogit intellectivum in apprehensione cuius- cannoTfind^the 

eunque vmaginabilis; et cum in toto ambitu sui obiecti inextended 

, ,. . anvwhere, and 

non reperit composicionem huiusmodi parcium, non est consequently 

3o mirabile si dissentit. Sed intellectus dicit sibi quod est * t .l\ ssc " t t s ' j 

dare parcium indivisibilium composicionem aliam, quam nominem 

,. aaainst 

non est suum discutere. Nominalists : 

Sed quia dicta posicio videtur plurimum repugnare ^athematicai' 
conclusionibus geometrie cum suis principiis; ideo expe- points. 

.,. • ,. ,. ..,.., . lines, &c? 

3a ttt parum disgredi, ne posicto dicta videatur contrana it not, how 
tam lucidis veritatibus, ex tam firmis principiis de- ^geometricaP 
monstratis. Libenter tamen scirem a modernis arguen- difficulties? 

., ._ . ,. . , . . against us.- 1 

tibus geometnce contra dictam viam de composicione And if thev do. 
continui ex non quantis, quid ipsi vocant lineam, super- ^p^fjo^as 1 '' 
40 riciem, punctum et angulum ; si negent talia mathema- tnie - 

ticalia posse [esse], quomodo non verentur arguere, pec- 



41. esse deest B. 



46 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

cando in materia, dum sumunt sibi notoric impossibilia? 

Si autem dicant quod necessarium est esse huiusmodi 

elementa, ut oportet geometriam supponere, coacti erunt 

concedere quod talia non possent mathematice sustineri, 

nisi ponendo sua subiecta indivisibilia, et per conse- 5 

quens componere substancias sensibiles quarum sunt 

principium. 

Dirtorent Primo erqo notandum quod unumquodque a ot pre- 

senses: . ° ...... .. 

(!) o/a point: dictorum potest lntelhgi equivoce. INam punctus potest 

minimum signiticare vel minimum sensibile 2 m 3 S demensiones 10 
perceptible hy terminatum intrinsecus quantitatis continue permanen- 

o ur scnscs or .... 

the absolutely tis, vel terminativum linee intrinsece simpliciter sine 

oFa Hne? Dd parte. Et sic linea potest significare vel quantitatem 

{2)Ofaline: continuam, permanentem, sensibiliter longam, sine sen- 

length either ... . ' : , » ,. •, i „ 

without sibili latitudine vel profunditate eiusdem, vel 2° quan- io 
Se or rtfcknessf titatem permanentem sine | latitudinali profunditate B 114" 
or without any simpliciter. Similiter, superficies potest significare quan- 

(3) Ofa titatem huiusmodi longam et latam sine profunditate 
len*g1t?an'd sensibili; vel quantitatem huiusmodi sine profunditate 

breadth simpliciter. Et res primi modi vocantur apud philosophos 20 
without r r 1 t-- i f 

sensible puncta, hnee, vel superficies naturales. Et res 2 1 modi 

''absofutely 01 vocantur puncta linee vel superficies mathematice. Et 

without diversimode sencientes statuerunt sibi talia naturalia 

thickness. . . . . . ,. , 

(4) Of an disparium quantitatum; sed omnia huiusmodi, solo 
eithf/uie intellectu noscibilia, sunt posita in suo termino naturali. 25 

relation of two Anqulus eciam potest significare posicionem figure sen- 

natural lines, .,... r ,. , ,. , 

meeting in a sibilis 2 111 concursum linearum laterahum ad punctum 
na or "of two nt ' eius signabile naturalem; vel posicionem significanter 
mathematicai simpliciter 2 m concursum linearum lateralium ad punc- 

lincs meeting r . . . . 

in a point tum eius mathematicum termmantem. 3° 

„1 th^same Et iste yi^etur esse sensus Euclidis et aliorum mathe- 

The Hrst sense maticorum loquencium de istis 4 01 ' modis rerum. Non 
seems to bc . \ . ... .. .. 

cmployed by enim potest mtelhgi omne tndivisibile esse punctum, 
No UC evei7 q uia tunc Deus et quelibet unitas ac principium cuius- 
'indivisiblc', cunquc ireneris esset punctus. Ymmo sunt quotlibet 3p 

onlv that . ,. n . ., .f. . ' ,. . 

'indivisible' of lndivtsibiha situata, quorum nullum poterit esse punc- 

NV 'made 5j! " tus - Ideo melius et planius dicitur quod punctus descrip- 
is a point. t i ve est indivisibile compositivum linee. Et si obicitur 

This is rather . ' 

a description quod linea, cum sit puncto postenor et compositivum, 
definhion ; cum sit passio vel accidens puncto, non debet cadere -P 
in eius diffinicione: dicitur quod punctus, cum sit extra 
genus, describi potest, sed non proprie difiniri. Nec est 
inconveniens in tali descripcione poni quodammodo 
posterius. Verumtamen patet logico quomodo punctus 



CAP. IX. I.OGICA. 47 

est prior linee in clemcntari composicionc. Sed linea at <'">' ratc tllc 

. ..,,.. „ . . word 'linc' 

est pnor puncto m hnali racione, cum est hnis gracia can enter into 

cuius est punctus 1 . Et sic eadem causant se reciproce ^otatecause 

in dispari genere causandi. Et oportet proprietates each otner 
. . . . diverselv. 

5 capere logico differenciarum latencium in quotlibet 

dcscribendis. Ulterius, quo ad decripcionem linee vel Note aIso that 

r. ■ ■ , , , • ,,,., points, lines 

superhciei, notandum quod longitudo vel latitudo non and arcas are 

cst eius genus vel species, sed passio aut accidens; sed ^bltance^ 

sicut punctus aut punctualitas est substanciam esse vunc- . and mean 

......... , r simply tiiat a 

lotualem, sic linea vel hneahtas est substanciam esse substance has 

linearem, cui inseparabiliter accidit longitudo ; et super- '"'or^surfacef 11 ' 

ficiem que est substanciam esse superticialem insepara- In each body 

biliter consequitur quo ad speciem latitudo, licet eadem maximum of 

superficies posset nunc esse longior aut lacior, et nunc surfacfand of 

i5brevior aut striccior eadcm, dico 2 m materiam. Pro number of 
,,.,., , . points. 

quo notandum quod m quohbet corpore est dare maxi- 

mam lineam, maximam superficiem, et maximam mul- 

titudinem punctualium, que est prima mensura penes 

quam attenditur cuiuslibet talium magnitudo. 

20 Ex quo patet quod eadem corporis magnitudo sit And its sizc is 

equalis sue maxime linee et sue maxime superficiei; et Sls S greatest° 

per consequens rectificata maxima linea mundi haberet length or 
, ,. . , . surtace: 

duo extrema cum medio et proporcionem finitam ad 

quamlibet eius partem, manens continue causata: ut 
25 mundus. Hec tamen rectificacio est impossibilis, sicut though in somc 

et posicio linee simpliciter infinite. Talis enim foret ^cann^otVe"" 

infinitum maior mundo. madc straight. 

2° patet quod linea non superaddit multitudini punc- The line adds 

torum nisi continuacionem ; superficies superaddit linee "^points^but C 
3u continuacionem linearum inmediatarum, et corporeitas ■ the . ir , 

. . r continuitv: tlic 

continuacionem huiusmodi superficierum. Unde in pre- surfacc is but 
dicacione 2 m causam suscipiunt omnia hec 4 01 ' de se tfnts^the 

invicem predicacionem, licet non formalem. volnme, a 

•ii- senes ot 

3 patet quod longitudo, latitudo, et profunditas non surfaccs that 

35 sunt quantitates sed quantitatem continuam consequen- Length^breadth 

tes, licet geometre propter ampliorem noticiam et dif- and height are 
. ° . . . r not quantities, 

terenciam accipiant longitudinem et latitudinem, loco 

generum linee et superficiei. Nec ista duo et profunditas and thus 

correspondent proporcionabiliter quantitati. Nam nullum "ar^e^as^tls 

Bu5"corpus est precise eque maenum, ut loneum, I quia ,0 " fi > for then 

'. r n ° ' bjin ^t would be 

tunc tpsum et linea sua longitudinalis essent equalia; equal to its 

own leneth. 



1. logico pro lincc fsicj B. 28. multitudinem B. 20. lineam B. 



48 JOHANNIS WYCLIF ' ■"'■ IX. 

et idem esset argumentum de qualibet superficie assig- 

A line may be nanda. Et de linea patet idem, cum quelibet linea in- 

a 9 body" butrtie finitorum punctorum quo ad nos sit alicui corpori 

body could eoualis cui repusnat esse eque loneum cum eodem. 

not be of the ^ . , , , ? j- • , • 

same length. Potest eciam deperdere longitudinem per circumlacio- o 
Ll be 8t lost V bv ld nem > ut videtur, stante magnitudine. Ymmo magnitudo 
merely turning et parvitas sunt passiones quantitatis; et idem est iu- 
ihe bodv m the * c ,■ /V • • ♦. • 

sense of dicium de protunditate. Omnia enim tsta suscipiunt 

breadth. ma gj s e t minus, 2 m relacionem quam superaddunt 

quantitati. i<> 

As for angles, Ulterius quo ad anguli descripcionem patet quod 
definition diffinicionem Euclidis oportet sane intelligere supra 
^rooerlv verba. Nam primo videtur ex diffinicione Euclidis quod 
understood. angulus sit tam contactus quam applicacio linearum ; 
but a meeting et si sit contactus, tunc indubie est indivisibilis, et po- i5 
° f iHs an" test manere non angulus; et si sit applicacio linearum, 
indivisible tunc est agregatum ex multis applicacionibus extensis. 
if ifis tieir Ideo vellem quod sollicitantes se ad pugnandum com- 
"aagreaateof" posicionem continui ex non quantis per impugnacionem 
many extended sentencie geometrice de magnitudine angulorum essent 20 
liut thosewho primo fundati in noticia quantitatis eorum; quia no- 
Tu^s stem'' ticiar 11 q u *d est oportet precedere noticia qaia est de 
require to Iearn eodem. 

what _, ... , , • . _ 

angles are. Suposita ergo descnpcione angulorum phisica, patet 

^angks^into 1 q uo d sicut figurarum, sic et angulorum quidam est 25 
thosc that corporeus et quidam superficialis; et superficialium 

concluse a . , -,• ■ , ui* •,• 

space or onh quidam est rectihneus et quidam obltquilmeus; et 

the a iatter a into obliquilinearum quidam est in superficie convexa ut 
reciilinear and anguli sperales; in talibus enim habent 3 S anguli 3 S an- 

curvilinear, , , , a • • ■> 

acute or gulos rectos; ut patet de quadratis extime superhciei 3o 

or descrfbe^ on m undi. Quidam autem sunt anguli acuti obliquilinee, 

a plane, when e t oblique superficialis ; ut anguli intrinseci zodiaci 

may be curved, et equinoccialis; et alii anguli huius sunt obtuis; 

orboth. ut an g U ij extrinseci illis oppositi. Qutdam autem anguli 

obliquilinei sunt in superficie plana ; et tunc vel sunt 35 
obliquilinei 2 m unum latus tantum; ut angulus contin- 
gencie vel angulus intrinsecus sibi oppositus; quorum 
primus causatur ex porcione linee circularis et recti- 
linee eundem circulum contingentis, et 2 l,s causatur ex 
eadem porcione linee circularis et dyametri circuli con- 4° 
currcntis. Aliquis autem est oblique lineus 2 m utrumque 

12. mlelligi (sic) B. 32. 50» 1 B. 36—37. ojin* B. 

36 — 39. See pag. 35. 



CAP. IX. LOGICA. 49 

latus tantum ; ut angulus causatus ex contactu duorum 

circulorum. Et angulorum superficialum rectilineorum Rectilincar 

quidam est rectus, quando linee recte super se erigun- dlvfded into 

tur; quidam est obtusus, ut quilibet maior recto; et ri 8 nt j obtuse, 
' n .,., . and acute 

5 quidam est acutus, ut quihbet minor recto: et quot- angles. 

libet sunt proporcionabiles divisiones de angulo cor- difficuWes. 

pores, ut patet faciliter adaptanti. (i) The angle, 

., .... ,•- ,• belonging to 

Sed videtur ex descnpciombus supradictis quod qui- the whole 
libet angulus sit multus per totum subiectum, et per :xt s e ides 0t is tS 

ioconsequens multus magnus. Videtur eciam quod ad indefinitely 

,-, ■ great. 

eundem punctum essent quotlibet anguh; quia quot (2) Anv number 

sunt figure sic posite ad datum punctum, tot sunt ° *„! p S f n re in 

aneuli. ?° videtur quod nedum descripciones Euclidis, ( 3 ) Euclid's 

. ° . n . r theory ot 

sed eius sentencia, ut plunmum, est neganda. angles, as well 

i5 Ad primum negatur assumptum. Pro quo notandum definition^is to 

quod cuiuscunque mathematici substancia vel rtatura be denied. 
^ ......... n . ,, ,. Answers. 

est lndivisibinter situata, et per consequens nullus talis (0 Denied. 
angulus est quo ad substanciam suam magnus. Verum- be^great ^iiHts 
tamen 2 ter potest intelliei angulum esse maenum; vel , essence 

r , Y 1 i- because the 

20 m natura propria quo ad molem, ut angulus naturalis, essence of 
vel rescriptive quo ad basem; ut quicunque angulus ma thenfatical 
mathematicus; et sic dicunt geometre omnes angu- is indivisible. 

° But we mav 

Bii5Mos | rectilmeos equales, quorum quecunque bases ter- say it has size 

minantes equalia latera indirecte incidencia sunt equa- ei ^space ft e 

25les. Aneulus enim naturalis est principium mensurans contains, or as 
. . & . 1 • to ns base. 

posicionem et quantitatem iigure angulance, sicut ct We may 

angulus mathematicus est principium eius. Ideo, sicut an angie'gr eat 

virtus, eciam indivisibilis, dicitur magna respectu prin- as t0 lts eilect. 

cipiati ab eadem, sic et angulus potissime, CLim sit de 

3o genere respectuum; ut divisivum, proporcio ; agencia, 

et quotlibet talia dicuntur magna solummodo respective. 

Et si queritLir de subiecto primo SLiperficialis anguli, Where is the 

cum sit accidens, dicitur qLiod cuiuslibet talis subiectum ^^ea^to^be" 

primum est substancia tripunctalis, cuius quelibet duo fii' s Jiy found ? 
' . i-ii ■ • . In three points 

35 puncta constituunt lineam vel basem minimam possi- that touch 

biiem et 3 111 punctum possibilem dispariter, tangendo f which two 

utrumque priorum. form the 

n r .,., . . . smallest 

Unde patet qLiod qLulibet tnangulus minimus habet possible base, 
3 S angulos, in quolibet 3 1 " 11 punctorum conalium, quo- fhcapeKV/a 
j.o rum quilibet dicitur aneularis respectLt basis sibi in- triangle. 

4 ,• • , . • ,■ So thc 

mediate; et sic angulus mathematicus est situ aliter mathematical 

in puncto mathematico, et essencialiter terminative in situa^fd^a^the 

apex, but has 

its essence at 

10. nullus 13. 28 v'tus B. 36. ca do B. 

4 



50 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

thc basc of this base minima bipunctali; accidentaliter autem tripliciter 

tria e3usts a ^ quamlibet basem suam. Primum autem subiectum 

accidentally at an m U i cuiuscunque corporei mathematici est substancia 

anv part ot lts a ~* r . . 

produced quadrupunctaus, que est corpus minimum posstbue. Et 
The soHdanglc proporcionaliter dicitur de angulo naturali. Anguli ergo 5 
is in thc non dicuntur corporei vel superficiales, obtusi, recte vel 

tetragon ot . . . r r . 

four points, acuti, nisi quia eriectus corpons extenst sunt huius- 

lb volume l modi. Angulus ergo formaliter denominat suum subiec- 

possible. tum pnmum angulatum, et efficienter quodlibet subiec- 

tum cuius ipsum subiectum primum est pars. Nec 10 

oportet ipsum angulum esse per omnem ipso angulatum. 

Ymmo sicut non per totum Ethiopem est ita quod ipse 

est albus 2 m dentes, sed solum ad dentes, sic non per 

totam figuram est ita quod ipsa habet posicionem 2 m in- 

directum concursum linearum lateralium ad datum punc- i5 

tum, sed solum ad illum punctum. In eodem ergo situ ade- 

quato sunt angulus et punctus conalis figure sic angulate. 

(2) As Et per hoc patet responsio ad 2 m . Sicut enim eadem 

mav^be^ albedo partis est communis quotlibet corporibus iam par- 

commonto ticipantibus sine eius multitudine; sic motus, angulus, 20 
manv bodies, ' . ' 1 

so angularity et quotlibet alia accidencia, tam respectiva quam absoluta. 

cornmon Conceditur tamen quotlibet angulos, tam naturales 

without bcing quam mathematicos, esse ad eundem punctum: sed 
multiphed. ^ '. r 

But we may non oportet quamhbet figuram ad datum punctum 
m S any angles conaliter terminatam habere angulum mathematicum 25 
cxist in one i nm ediate supra priorem : et eius mediatas habet an- 

pomt. r x 

gulum inmediate supra 2 m ; et sic de quothbet anguhs, 
quoniam constituunt unum angulum naturalem, qui est 
ophciter Jivisibilis, ut patet ex dictis de concursu et 
communicacione linearum, et de quantitatibus angulo- 3o 
rum. Unde ad omnem punctum mundi est angulus 
componens alium, et tamen nullus angulus extenditur 
per totum mundum, quia non est dare basem aut figu- 
ram 2 m aliquid ab eo distante, respectu cuius foret 
angulus. Sed sicut quidam vocant quamlibet figuram 35 
quadrangulam lineam, sic communiter vocarent quam- 
libet extensam posicionem figure ad conum terminantem 
et circa basem eius, angulum. Sed ista tercia wulgaris 
significacio terminorum est extra locucionem congruam 
geometri. Ex composicione ergo anguli mole magni ex 40 



36. Perhaps lineam is a mistake for quadratam. or some 
citlicr such word. 



CAP. IX. LOGICA. 51 

angulis inextensis potest patere composicio continui ex 

non quantis. 

Et patere potest preterea quod angulus habet magni- An angle has 

B n6 a tudinem preter molem: quod sic arguitur. Capio | 3 S an- w^fjif^not 

5 gulos superiiciales, qui equaliter constituunt aneulum quantitative. 
n ■ 1 m i • • -r- , 1 akc a rii^ht 

superhcialem rectam, 2 m doctnnam pnme Vitulonts, angle; divide it 

que docet angulum rectum datum in 3 S partes dividere '"p^,!! 1 /"!,^ 1111 ' 

equales. Et sint illi anguli A, B, C. Capio ulterius 3 S an- compare it 
, r ■ , , u ,• • Wltl1 a tngon 

gulos superhciales equales, qui in y ns diversis super- of which each 

iohciebus constituunt angulum corporeum piramidis trila- toonVo/th^ese 
tere, iuxta sentenciam penultime difhnicionis undecimi partsj the 

_,..,. . , , , plane n^ht 

Euchdts; et tunc videtur quod angulus corporeus dicte angle Wfll 
pyramidis et angulus rectus superhcialis sunt simpliciter trigon 1 ; thC 
equales, quia eorum tercie sunt equales : quod repu- which, if all 

' .... ^ . n x macjnitude ot 

10 tarent adversarn maximum mconveniens. Certum est arigles were 
tamen quod 3 S anguli mathematici superficiales con- would^bc? a^flat 
stituunt quemcunque minimum angulum mathematicum contradiction. 
corporeum; quia ; ut patet ex dictis, quilibet huiusmodi 
angulus corporeus subiectatur primo in tetragono 4 01 " 

2opunctalium in cuius cono situatur, et ad basem tripunc- 
talem essencialiter terminatur; et cum in illa basi tri- 
punctalisunt 3 S linee minime, patet quod estdare 3 S angu- 
los mathematicos superhciales terminatos ad differencias, 
3 S lineas ad constitucionem anguli corporei requisitas; 

25 et sic ex talibus insurgitur ad angulum mole magnum. 

Angulus autem corporeus mathematicus non est The solid 
mole magnus, sed habet esse situale in unico puncto ^ngleTa^no 

cum 3 bus angulis superhcialibus ipsum principiantibus. dimensions, 
" l , , • • • on 'y position 

Et preter hoc habet esse causacionis m quolibet of its apex and 

3o trium punctorum sue basis causantis. Sic enim vere three^triangks ; 
conceditur similitudinem esse subiective in subiecto simili als0 a causativc 

.... .. ... . esse m each 

quod mtormat, et causaliter, obiective, vel terminative, point of its 

in subiecto, quantumlibet distante, a quo dependet. Et An a b n|f e ' \ ms 

hoc habet angulus mathematicus ultra punctum, cum thereforc 
„_ . . . , , r ' . relative, not 

3o omnis punctus sit absolutus, et angulus respectivus. only absolute 

Differt eciam angulus mathematicus corporeus ab angulo bc '' p oj n '[ kc a 

superhciali, in hoc quod talis aneulus inteeratur quo , Tllc difference 
, . . * ,. , . D ~ bctwcen a sohd 

ad substanciam ex anguhs superhcialibus, tanquam eius and a 

partibus qualitativis, licet non quo ad molem, sed angie^that 

40 tanquam partibus disparium racionum, convenientibus the former 
1 r r consists ot the 

latter, as its 
parts. 

6. vitulois B. 10— 11. trilate' B. 12. 3 e (sic) B. 14. mic B. 

39. qu via B. 



6. Vilulonis = Vitellionis. Scc Logica, I, p. 18 



4* 



52 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

Every physical in genere anguli; sicut figura componitur ex finitis. 
composcVofa Non S1C autem de superficiali angulo quocunque. 

great many Anculus autem corporeus naturalis quicunque habet 
angles and ,., , ■ ... 

substances. quothbet angulos et corpora, que lpsum pnnciptant; 

mathemafical et patet quod non sequitur esse aliquos angulos mathe- 5 
solid angle has m aticos, sunerficialem et corporeum, coequales, cum 

parts the . . 

superficial has primus sit indivisibilis quo ad substanciam, et reliquus 

it caTonW be habet partes. Ideo angulus superficialis mathematicus 

divided into non esl: divisibilis in suas partes, sed respective divisi- 

the parts of * . . . 

which it is the bilis in suos enectus, que sunt partes posicioms figure 10 

cause, i. e. :l;i; 

thc figure that sensionis. 

strikes the a. V 11 dicitur quod Euclides, more suo, describit 

scnscs. • 

(3) Euclid gives angulum in predicacione 2 m causam. Nam ex ipso quod 
definifiorfof an ^ue ^ nee alternate tangunt se 2 m applicacionem figure 

angle; when n U am terminant in differenciam, causant angulum ad 1 5 
two lines meet, ' . ' j-«* • 

they produce terminum utriusque; et quandoque econtra dirhnit 

He^likewise Euclides natura prius per suum causatum posterius; 

caiis right lines L1 t lineam et superficiem rectas vocat extensiones; ut 

and plane , 

surfaces patet primo elementorum. Speram vocat transitum 

e tmu S a°sphere S dimidii circuli, ut patet libro undecimo; lineam ductam 20 
is the revoiution m se J i c i t superficiem quadratam perficere, ut patet 

o f ci s c m i-circlc 

and that a line' libro 2°: et sic de j de quotlibet dictis huius philosophi^ B u6 b 

toTtself^makcs Q ue ignorantes sentenciam universalium ignorabunt. 

a square. Sensus ergo suus exprimitur per descripciones supra 

positas, si non fallor. 2 5 

No Nec obviant hec dicta sue sentencie, etsi finem quo- 

r/be rumdam ipsum communicatum contradicant. Nam licet 

divided as to nu llus aneulus mathematicus dividi poterit quo ad 

quantitv, but ° ... ... 

thc magnitude molem, tamen dividi potest 2 m magnitudinem respec- 

be thus dfvided. tivam captam respectu sue basis, ut docet conclusio 3o 

Every right primi et quotlibet alie conclusiones eiusdem. Et sic quan- 
line may be ... .7 , , ...... . , 

bisccted, and tamhbet lineam rectam dandam contingit dividere m duas 

sectfons"are medietates, quarum neutra divisibiliter excedit reliquam. 

properly called r£ t omnes tales vocat sensibilis philosophus, satis vere 

equal, so far as * J" 

our senses go. ad sensum siiurn, medietates equales. Nam, capta qua- io 

cunque linea naturali, contingit significare punctum eius 

medium naturalem, quia coniunctus utrique parti residue 

constituit duo equalia, que integrant suum totum. Talis 

enim punctus naturalis continet quotlibet puncta mathe- 

matica. Et sic intelligitur de centro circuli. Nam capta 4° 



i5. duc" B. 

34. Snnsibilis. In thc same sense as pliysicus. 



mathematical 
angie car 



CAP. IX. LOGICA. 53 

dyametro equalium punctorum, nullus punctus mathe- 
maticus est eius centrum, simpliciter, sed punctus linee As imagination 
naturalis. Et per hoc solvuntur conclusiones 3 11 libri repre^sent^two 
elementorum Euclidis. Nec capit ymaginacio duo puncta p°ints that 
,. . , c • 1- • j touch each 

5 esse inmediata tn eadem superncie, ut lmea; ldeo negat other, Euclid 

talia duo esse sensibiliter inmediata, ut patet ex A primi existence for 
libri. Unde quererem a volente lineam dividere in duo the senses. 

,. ,. . It \'ou bisect a 

equalia, utrum medius punctus manebit vel corrumpetur hne, what 

post divisionem. Si manebit: quare pocius cum una rrid^te print? 

10 medietate quam reliqua? et si corrumpetur utrobique, 

sequitur punctum quemcunque esse accidentalem sue 

linee: quod est superius inprobatum. 

Et idem est iudicium de divisione anguli. Nam nullus No angle can 

angulus mathematicus 2 m molem differre potest, cum anolheMn 1 

1 5 sit indivisibilis quo ad molem. Si enim angulus super- magnitude; 
' , . ,. . n ........ , ° , ' theretore lt is 

hciahs quicunque esset divisibihs quo ad molem, tunc indivisible in 

angulus contingencie est angulus rectus, et angulus othe^rwlseMie 

intrinsecus oppositus angulo contingencie essent equales angle of 

11 .... . . tangency would 

simpliciter: quod contradicit m $ iam Euchdis elemen- be a right 

20 torum. Dividere ergo angulum mathematicum ad sensum 
Euclidis est dividere figuram ipso angulatam 2 m lineas 
pertractas ad basim et conum dictefigure; et illa vocatur 
divisio anguli in effectum quodammodo similem ; ac si quis 
divideret potenciam vel virtutem individualem in sua sub- 

2 5 stancia ad divisionem sui effectus. Causaliter enim dicit 
philosophus, 3 de Anima, ipsam habere partes virtuales. 

Ex istis et superius dictis satis patet quod si A, linea Thus if the 
mathematica, cancellat B, lineam mathematicam, equa- 'equaliy S fon| ' 
lem in medio puncto orthoconaliter ; et si, manente at r 'S ht ■ angies, 

• j t, /-• a\ i i- and then B ls 

3o utraque recta contmue, sed B (lnmota A) declinet suc- turned round 

cessive, quousque fuerit directe supraposita B, mediis ^with^A^the 65 

punctis continue se tansentibus, quod statim cum A central points 
r . . . remainmg 

mcipit declinare ab angulo recto ad acutum, movendo the same 
2 m quemlibet eius preter punctum contactus, incipit A it as s e V °j| nt 
35 simul tancere multa puncta mathematica in B; quia that A, from 

° . r . . ^ the momcnt lt 

aliter quemlibet punctum circumstarent lnnnita puncta, is no longer 
et minimus gradus superioritatis vel cuiuslibet denomina- perP wjn 1CLI ai 
cionis continue, sicut et quilibet angulus in sua sub- touch man Y 

' .... . ot tlie points 

stancia foret in infinitum divisibihs; que omnia sunt ot B. 

40 inpossibilia; ideo et antecedens. 

Et ex istis patet responsio ad illam famosam racio- A celebrated 

,. • • , • • t - araument 

nem contra dictam opinionem de composicione contmui aga j„ st our 

doctrine: the 
diagonal of a 

23. filbe B. sc] " are alld its 



54 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

sidc would ex non quantis, qua probatur ex illa sequi quod omnis 
^Length dyameter quadrati sit equalis | suo lateri; quia, si non, B 117" 

for the numbcr srt A B G D quadratum cuius A dyameter non sit 

ot points ln n . J 

both are equal. equalis A B lateri. Contra: precise tot sunt puncta- in 

lf we draw A r>- • a r^ i- a » 3 

parallels from A. B sicut in A D : ergo, sunt equaha. Antecedens 

one side ofthe p ro batur ex hoc quod si a quolibet puncto A B linee 
squarc to thc ' ^ n . < 

other, protrahatar ex transverso eque distanter ad costam 

intersect the quadrati linea recta usque ad C D, tunc de facto 

diagonal in onc tanseret quelibet talis in utroque latere quadrati et eius 

pomt; so . . . . . 

to each point dyametri unicum et disparem punctum a reliqua linea. 10 
there will Ex q 1 - 10 plane sequitur cum veris quod precise tot sunt 
con-espond puncta in data dyametro ut in costa. 

one point ot * J 

the diameter. Istud argumentum peccat in materia, cum quelibet 
that as these datarum linearum oblique et non orthogonaliter dividit 

parallels datam dyametrum, et per conseauens contineit aliamiS 
intersect the J . r . " & 

diagonal tangere multa eius puncta, sicut patet ex nota proxima. 

obliquelv, they NT , • ,• ,• •,, 

will each ^ ec ex "oc sequttur ahquam hnearum lllarum esse 

touch sevcral cufvam, vel reeulariter dyametrum esse duplam, aut 
points. ' ° J l ' 

If the lines 3P'am ac j CO stam, propter numerum duplum aut ^P' 11111 

other some of punctorum integrancium. Stat enim illas lineas sic sec- 20 

the points they tantcs dyametrum tancere eadem puncta, cum omnes 
touch will . - ° . r . 

cotncide. tnmediate tangunt omnta sua puncta reciproce. 

^rs/xhesc Sed argumentatur contra illud, supponendo omnes 

parallcls lineas de quadratis esse rectas et in eadem superticie, 
would no . i . . . . . ' . ' 

longer be tuxta peticionem primam prtmi Euclidis. 2° supponitur 25 

2 na. Tneydo omnes dictas lineas transversales a latere ad latus esse 

nottouch incommunicantes. Et ^ areumentatur sic : quilibet 
cach other. *j o 1 

3 ra . Each punctus ad dyametrum est captLts in aliam partem 
interseaing thc alicLiius istarum linearum transversalium, sicut et qui- 

diagonal in a libet pLtnctus date superficiei quadrate; et aliqua earum 3o 
ditterent part r r " ' . ^ 

of its extent, habet duo vel 3 a pLtncta date dvametn, nulla com- 
they touch municante cum reliqua. Ergo quelibet habet totidem. 

cannot be j£ x q UO sequitur quod omnes ille simLil habent in 2P 10 
countcd 1 • 1 1 

togcthcr. vel tn 3P' plura puncta date dyametri quam sunt 

puncta alterius lateris iniciativa omnium illarum, et 35 
stat conclusio; scilicet, quod quelibet dyameter est 2P ,a 
vel 3i l|a ad latus sui quadrati. 
Here we deny j> r o isto oportet negare conseqLtenciam. Pro quo 
consequence. notandum, quod si una illarum linearum transversalium 
touch only one caperet in partes multa puncta date dyametri, et alia 40 



i". vnic B. 24. dcq'9 1S. 28. dyamet' B. 38. Pro — con- 

sequenciam in marg. B. 



CAP. IX. LOGICA. 55 

non, tunc non esset color in consequencia. Sed sic est point of the 
, •■ , -i •,• tvt diaeonal, and 

in quolibet quadrato sensibih: ergo, etc. Nam m rm- ano tner several. 

nimo quadrato, sicut et in quotlibet figuratorum punc- ln ^ smallest 
^ ' n D ' pnssible square, 

torum quo ad nos, dyameter est equalis suo laten; the number of 

t i- t t .. points (twoi 

5 quia utraque eque punctalis. 1 ales autem sic, cum *j s eqU ai foi . 

sint extra illud subiectum primum geometrie, non sunt tlie djagonal 

\ ° . and the side; 

directe de eius consideracione. Ideo non mirum si but this is 
descripciones et proprietates figurarum geometricarum scope of 6 

illis non contrruant. Et in quolibet quadrato due coste T geometry. 

° * * . In every square 

ioextremales tangunt tantum duo puncta sue dyametn. the extremities 

Alie autem linee intermedie, si ad tantum declinent ab touch only two 

aneulo recto quod oportet punctum proximum contactui P°! nts ot the 

. . n . . . diagonal. 

incidere in suum proximum lateralem, inmediatum puncto The other lines 

contactus, tunc tangunt tria puncta de dyametro, et touch three 

i5aliter non. Ad quod concipiendum supponatur ex prius points, 
^ \ l l ' sometimes 

declaratis situs esse inmobiles, et quemhbet punctum fewer. 

mundi in eadem superficie circumstare 4 01 ' puncta, difference 

versus directiones 4 01 ". Ex quibus sequitur quod quilibet depends on thc 
^ . ? * . l ■" . movement and 

4 or punctorum mmediate circumstancium polos mundi change of 

20 tantum 4 or situs describit in die naturali. Et si que- posi ^ ",^ f the 

ritur in quibus instantibus, dicitur a michi probabili At the poles 
, n ....... ,-• there are four 

quod, cum punctus equinocciahs ruerit ln medio mter points touching 

oriens et meridianum, tunc punctus inmediatus polo po } n ie ^"'ptane 
versus oriens incipit per posicionem vel per remocionem surface, and 

,i ...... . , tlicv move 

Bii7 b de I presenti mcidere ln situm proximum supra polum ; onlv four timcs 

et, cum dictus punctus equinoccialis fuerit in medio t he equinoctial 

inter meridianum et occidens, tunc incipit dimittere P°int is equally 
..... ... distant trom 

situm lllum et incidere 111 situm proximum stntstrum cast and south, 

vel occidentalem; et sic de ceteris quoad sibi. Quorum ^"st^and so d 

'-,0 racio est, quia, cum punctus equinoccialis fuerit in on, 

.. ,. ,. . ,- . ,. , the angles being 

medio tahs contradictorie, tunc dividit angulum rectum equal 

centralem in duo equalia, et per consequens ad neutrum ^^ 
latus declinat. Et cum nichil potest poni in esse ex 
contingencia equali, patet quod racio est abdita apud 
35 deum quare pocius est in uno situ quam in reliquo. 



18. dras=differencias B. 29. quadralis? B; 

quod s' B. 3i. <id" B. 32. adnetr B. 

3. Figuratorum. I suppose that Wyclif means a square ot" 
points, thus ' " ' ' in which thc number of points of thc dia- 
gonal and thc side are equal. 



56 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

We should not Nec verecundetur quantumlibet subtilis philosophus 

^confess^oui- 10 fatere propriam ignoranciam in quotlibet particularibus, 

ignorance of specialiter de finitate nature ; ut puta quare Deus pocius 

such matters; r ..... ., ., n 

it suffices that produxit hoc mdividuum possibile nunc quam tunc; 
^God has 3 quare pocius hoc individuum quam aliud possibile, quare 5 
ordered all pocius ponit polum articum in B situ quam in C; et 

things ior the l . r * . •- j- • . 

best. sic de quothbet alns, ln quibus omnibus dicimus quod 

Deus ordinat istos propter melius ordinis universi. Et 

istum gradum melioritatis ut plurimum nescimus ex- 

primere in particulari. 10 

As soon as the Cum autem inceperit plus declinare ad unum 4 or 

movement . . .... 

begins, it is situum semidyametrahum, racio exigit quod tunc tangat 
"The^points^ punctus proximus centro vel poli situm proximo indi- 

should change visibilem illius situs linearis semidyametralis. Et eadem 

places by a . ,.,.,-'. , 

quarter of a est consideracio de quohbet circulo circumducto, centro n 

re the U same is" ems quiescente; et de A linea cancellante B in casu 

true of every superius posito, cum quotlibet similibus. Et ex istis 
revolving L . L • ,, .- 

circle, and convincere potest lntellectus quomodo linea recta, 
'each^other! 8 oblique incidens super aliam lineam rectam, quandoque 

This explains tangit duo puncta sua, et quandoque unicum. Et per 20 
how two lines . , . ' . , ,. , ,. 

intersecting ldem ln eadem superhcie tales hnee obhque se sectantes, 

n °anglesf quandoque communicant in unico puncto (ut puta, 

sometimes quando orthogonaliter se secant) et quandoque com- 

touch by one L . . , . •,• • 

poiiit, mumcant m plunbus, videhcet quando 2 m medietatem 
S ° m more. S 5 anguli recti se secant, et semper cum acucius sese 25 
Yet the lme secuerunt. Nec sequitur ex hoc curvitas alterius linee. 

crossed is not . . . . 

curved; Quamvis enim curvitas sit extensa, nulla tamen eius 
C aMeast^iree 8 P ars situatur in situ punctali, aut in situ bipunctali; 

points, as it se j primo in tripunctali. Ideo oportet quod omnis 
proceeds ,.. r . . r •,• 

from obhquacio vel curvitas procedit a rectitudine, sicut 3o 

omnis inequalitas ab equalitate. Quia ergo talia tria 

punctalia possunt esse eque distanter posita respectu 

alicuius trium dyametrorum mundi, vel in aliqua 

eorumdem, ideo stat ipsam servare rectitudinem. 

Here we sce j? x i sl j s pa tet quod incertum est cuilibet hic vianti 35 
that no one . L . . .,. , 

here below can de proporcione dvametn sensibihs ad costam sui 

proportion of quadrati, eo quod dyameter, sicut dividit duos angulos 
ihe diagonal to quadrati in duo equalia, sic et quotlibet alia parti- 

the side ls; n . n • • ,• 

for no one can culana per quorum medium mcidit 2 m partes: et 

lines^toijch^in ' n tau posicione ignorari oportet que due linee ta- 40 

one point only, liter se secantes communicant in unico puncto, et 
and which 111 r 

more. 



[2. ca Rl B. 20. ta' 15. 40. quod quc B. 



CAP. IX. LOGICA. 57 

que in 3 bus ; et per consequens ignorare oportet pro- 
porcionem, sicut et proporcionem anguli contingencie 
ad angulum rectum. 

Si autem quis theologisat dyametrum mundi oportere If we say that 
5 constare ex punctis inequalibus, cum argumentatur th t h e w^orkUs^ 
non esse medium mundi simpliciter; nec quemlibet c . om P°sed of 

.... . r . ,. . points unequallv 

mundi intnnsecum circumstarent precise 4 01 anguli recti, distant, 

eo quod, dempto impari circumferencie, ita esset; et th" re^fs aif 

R .,0» sic diceret totum mundum constare ex punctalibus I pa- absol ute central 

ionter paribus, cum altter mundus non esset simphciter and asserting 

divisibilis in medietates 4 as etc. (et sic de ceteris par- symmetry^of 

tibus, quo usque deveniatur ad indivisibilem unitatem); the P°i'its of 
. . ... . - . . ,' which the 

et posuent msuper quamhbet circumferenciam circuh circumference 

oportere constitui ex punctalibus pariter paribus, sic there^can^be 

i5quod non est dare simnliciter medium quadre, quin found no 
1 i- -j- • j j- • ,• • •,,• reason whv 

angulus dividitur m duas medietates simphciter: llh one point 
nunquam esset racio diversitatis quare, pro instanti one pface rather 
divisionis anguli recti in duas medietates, punctus semi- ,lian another. 
dyametri proximus centro erit pocius in uno situ 
20 proximo centro quam reliquo. 

Illi autem qui 3 ponunt Deum posse ponere iuxta Or if we admit 
situs punctales lineares alios situs punctales commixtos 5,^ po^nts^to 
sine amocione alicuius situs, esset facile quod dvameter those which 

. . , . ^ ,., J ,. already exist 

quadratt esset 2"' a , equahs, vel quomodohbet ahter without taking 
2 5 proporcionata suo lateri. Et tunc nec sensus nec racio p^op^ortionof 
convinceret conclusiones geometricas esse necessarias, the diagonai 

°. , ' to lts side 

ntsi ex supposicione: quod credo esse verum, si non might be 
intelligatur condicionaliter, vel de subiecto intelligibili, ^Geometry' 
sed actualiter demonstratum. Nec probabit eeometer wouid then be 

, . . . r ° . true only by 

3o quod mter dyametrum quadratt et costam eiusdem supposition. 
servatur utrobique eadem proporcio: scilicet medietas ge ometrician 

proporcionis 2^ 1,e ; sicut nec probabit quod dyameter cannot prove 
j ' ,. . , . that the 

quadrati, costa eiusdem, et medietas prima dyametn, proportion 

sunt 3 S termini continue proporcionales. Et per hoc \/ 2 

35 medium sequeretur conclusio. In omnibus enim talibus ex . lsts ev ery- 
. n . . ... where ln the 

satis est mathematico quod non sit sensibilis defectus, diagonal. 

vel quod sic oportet esse, suppositis suis principiis ye t been able to 

possibilibus; et ad istum sensum concludit. Ideo sciencia re {"J | he t se 

est satis necessaria. Nec scio adhuc aliquam istarum opinions. 

40 3 m responsionum efficaciter improbare. Another 

r-,. , . . , ,. . . geometrical 

Et per hec patet responsio ad obiectionem geometrt- difficulty: 

cam, qua obicitur sequi exposicione continui ex non '" thls s Y s, em 



17. inq, B. 



58 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

one continuous quantis quod qualitercunque est proporcionabile con- 
ITto^another tinuum continuo, taliter est proporcionabilis numerus 
as one number nume ro; quod repusnat conclusioni XI e 2 1 Euclidis, et 

to another; .' 1 r . ° . . . _ . . 

now this is the conclusioni 20 tl - 9 1 libri ; et satis expresse dithntcioni 
incommen- 3 e 5 t! llD ri. Videtur eciam contradicere sentencie X 1 5 

surable ^ Dr j que ponit quotlibet quantitates continuas incom- 
quantities. . ., ..... . , 

mensurabtles, et quothbet locis ponit multas passiones 

verificari de continuis que non veriticantur de numeris. 

Reply: . q uo a( j i s ta, certum est quod omne demonstrabile 

Whatever is ^- . . ' . n . . ... . 

demonstrated m continuis est eciam potissime demonstrabile m 10 
f0 quantides° US discretis, cum totum sit sue partes. Quicquid ergo de- 

holds also for monstratur de quovis continuo, demonstratur de numero 

the numbers ot ^ . . . 

points of lndivisibthum qui tpsum constituunt. Verumptamen geo- 

W consist. ey meter habet pro inconvenienti quod quantitas continua 
But the ymacinabilis resolvatur in partes indivisibiles [que i5 

geometncian J 9 . . f . 

does not non sunt] sue consideracionts, vel quod quecunque 

quantity Into quantitates, continue vel discrete, communicent in parte 
indivisible sensibili aliquota utrique. Nec aliter vocant communi- 

points, and ^ , ., . . . 

dcnies that all cantes aut commensurabiles, si communicant m parte 
qU a n comm5n Ve indivisibili. Unde nec in 5 to nec in 7 mo diffinit Eucli- 20 

measure that is cles pa rtem ut descripcio parti indivisibili conveniat. 
itselt divisible. r . F . ,. 

Two lines, Non ergo sequitur quod omnts numerus totalis punctorum 

sen m ' a b v ly e a C q n ' a1 ' linee sensibilis est par, cum stat totalem numerum 

contain nunctorum unius linee et totalem numerum alterius 

different ' 

numbers of sibi paris esse numeros contra se pnmos, et per con- 20 
may nt be prime sequens lineas illas ad unum sensum esse in commen- 
numbers. surabiles: ut patet ex 2Q a conclusione 7 mi Euclidis. Si 

Ofcourscit . ■ ■ ■ 

a line were tamen omne continuum esset simpliciter divisibile m 
twoateo/lSS- dLias medietates equales, ut 4 rills , tunc indubie seque- 

equal parts re t ur contradiccio, si cum hoc omne continuum com- ?o 
this would be 
impossible. ponitur ex non quantis. 

The senses err j7 t ex istis concipit intellectus quantus error contingit 
very much m . . r * . .. 

their, senstbus, considerando hguras, equahtates, et altas pas- 
of°figuresf&c., siones corporum, cum hoc sit indubie verum quod 

since no nulla superftcies est quadrata. nisi numerus punctorum 35 
surtace can bc l . ^ , . . 

really square ipsa constitutivus sit quadratus cuius radix est nume- 
number oMts rus punctorum sui lateris. Nam ad istum sensum dicit 

points be a Euclides quod linea ducta I in se constituit superficiern R 1 i8 b 

square. n . ' . . , 

This agrees quadratam; et si ducatur m se cubtce, tunc cubum 

d!fin"it?o U n Cl of'a constituit. Unde, sicut bis duo constituunt primum nu- 40 



square — a line merum superrtcialem quadrattim, ita (capta linea pedali) 
moved at nglit ' n - 

i5— 16. que nnn sunt deest sue sue 13. t6. ofi°? B. 36. 9dtus B. 



anples to its 
own length. 



CAP. IX. LOGICA. 59 

continens tot puncta quot sunt illius linee, constituunt 

superficiem quadratam pedalem; et continens tot super- 

ficies, constituunt cubum pedalem. 

Ex quo plane sequitur quod non omnis quantitas Not every ■ 
■ • i ,- • i- • -u quantity, 

5 cubica vel superhciahs constat ex punctis panbus; nec whetber cubic 

omnis ex imparibus. Patet prima pars ex hoc quod co or si s s ? s ua of e an 
omnis numerus circularis cuius quinarius est prima odd or of an 

... .... even number ot 

radix est lmpar, ut patet ex natura numeri circulans. po ints. 

Ymmo quilibet numerus quadratus videtur esse impar, 

io et per consequens cum quotlibet huiusmodi numeri 

sint quadrati et cubici, patet quotlibet huiusmodi esse 

quantitates ex punctis imparibus constitutas. Et a a pars 

patet de quotlibet aliis numeris quadratis, quorum radix 

est par numerus. 

'5 2° patet quod non quecumque proporcio signabilis Nor are all 

r /■ , *.,... ., square or cubic 

est quadrati ad quadratum, et tta de alus speciebus quantities 
figurarum. Patet, ex hoc quod qualiscunque est pro- rab?e?s?nce 
porcio fieure ad figuram, talis est numeri ad numerum; numbers of 

1 . ...... . pomts are not 

sed non quahscunque proporcio signabilis est mter necessarily so; 

2o U num numerum quadratum et reliquum: ergo nec inter . . 

a , . thus lt is not 

unam quantitatem continuam quadratam et reliquam. always possible 

Ex quo patet quod nec corpus nec superficies quadrati to f or m n |f s hc 

potest quelibet augeri vel minorari, servando continue giyen square, 
r "l o keeping 

quadraturam. the same. 

2 3 3° patet quod ambiguum est philosopho si omnis squ ^- r po n ints ber 

circulus sit quadrabilis, et econtra: ymmo si alicuius It is doubtful 
, n . ........ . whethor everv 

circuh quadratura sit scibihs. Nam, si oportet omnem per- c j rc ] e can be 

fectum circulum constare ex punctis pariter paribus, ^,"^;. ™£ 

iuxta evidencias supra dictas, vel supra tactas, patet quadrature of 

. ., ,. . . , , anv circle can 

3oquod est lmpossibile aliquem circulum adequare quadrato, be found. 

cuius radix est primus numerus circularis: et sic de 

quotlibet aliis que non constant ex numeris pariter 

paribus. Ymmo patet intendenti quod illo supposito, 

solum quantitas quadrata cuius radix est quadratus 

35 foret circulo coequanda. Si autem ex quolibet numero 

pari punctorum ultra io, constat pariter cubus et solum 

ex tali, adhuc patet illud de quolibet quadrato con- 

stante ex numero ipsi circulari. Et ex isto patet quod ^jf^ f h f™ 

areumentum buffonis non sequitur ex dubio: cuicunque if we can find 

° ^ a circle (or a 



i. co" 3 pro contincnte B. 2. co us B. 7 . c'cu r P B. 8. c'cu r B. 
29. sb B. 3i. p'g B. 36. prt culg B. 3g. z B. 3g. briffonis? B. 



60 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

number) larger contingit dare circulum maiorem, dato qnadrato, et con- 
one, and"a<>ain tingit minorem eodem : ergo contingit dare circulum sibi 

a circle (or a yarem; sicut non sequitur: contingit dare numerum 

number) * , n . , . 

smaller than parem maiorem, dato numero circulari, et contingit dare 

can find a numerum parem minorem eodem: ergo, contingit dareb 

circle or numerum simpliciter sibi parem. 
number equal . r .... 

to it. Radix autem ambiguitatis hums materie est ex hoc 

The root of the , • , ■ •, • • c v 

difricuity is that quod nemo scit de quovis numero sibi lnhnito, utrum 

the number ot s j t p ar ve [ inipar. Et per consequens non scit de totali 

points is * r ..... 

infinite/or us numero punctorum mundi sue circumferencie vel dyametn 10 

and wc do not sue ? sl Slt P ar ve l impar; quia viden potent quod, si 

know whether numerus totalis punctorum sit pariter par, consequi ad 

even. hoc numerum punctorum sue dyametri esse pariter 

parem, eo quod, diviso totali sith mundi in duas me- 

dietates equales incommunicantes, situs centri indivisi- i5 

ihe sensible D jij s cum n eutra se teneret. Ideo videtur quod 6 puncta 

centre ot the . .. r 

world consists mathematica conglobata constituunt cum alus centrum 

mathematical sensibile ; et sic quelibet mundi dyameter foret pariter 

pomts taken p ar cu i us un a medietas se teneret cum una medietate 

together. . 

Every line can quantitatis mundi, et alia cum reliqua. Videtur eciam 20 

be circled or , ,-, t ,• , , , .,• 

squared ; thus quod quelibet hnea sit circulans, sicut quadrabihs, et 

everv square p er consequens quodlibet quadratum equale circulo, et 
can be equal lo 1 / . . . . 

a circle; but econtra, si non obsit maxima magnitudo. Totum istud 

we cannot here - • •, •, ■ • ,-,• ,- • • , 

go into details. requint sensibile scrutinium diiigenter dispositi, quod 

iste locus ex tam multiplici non permittit. 25 

Another £ t s j areumentatur ulterius sequi ex oposicione quod 

objection : the ° " . . ' . . " 

smallest quadratum et qualiscunque figura minima sit circulus, 
oUier tigure) dicitur ut supra quod tales figure minime sunt extra 

possibie is a consideracionem eeometri; ideo descrinciones figurarum 
circle. . . ° . . . l r 

These quas ipsi ex opposito distingwunt, non realiter illis 3o 

intinitesimals • ■ • t c ,- , ^ ■ 

are bevond the conveniunt: sed sicut hgure ahunde sunt m suis premor- 

province of j us | C onfuse, sic fieure corporum in suis primariis ele- B iiq" 
geomctry, and '. . -, . 

the names of mentis. Unde prima figura, que [estj triangulus constans 

do not properly ex 3 bus punctis, dici potest primus circulus cui insit sum- 

denote them; mus p ra j us circularis, que est indivisibilis quo ad mo- 35 
or rather these ° . . . : . , . 

Dodies are lem : et illa est simplicissima superficies. 2 a figura est 
time triangles quadratum 4 01 ' punctorum, que, posita 2 m 3 S dyametros, 

(squares, constituunt minimum corpus; sed et huic figure con- 
pentagons, . . . r . ... 

hexagons, venit circulus, sive spera, et illa spencitas est maxime 
ancfcircles- arcuosa, multiplicata per totum, cum sit primus gradus 40 



8. deq'uis B. 25. ml" B. 3o— 3i. r'"tit' illis gut B. 33. cst 

decst B. 



CAP. IX. LOGIGA. 6l 

et simplicissimus. V 1 fieura est penthagonus qui 2 m or if one point 
1 . . ° ° . . . . of tlic four last 

diversam posicionem potest esse circulus vel pyramis. j s no t on the 

Si enim punctum aliquem inmediate circumstent 4 01 ' py.-amid^s "(of 
puncta in eadem superficie, tunc ille punctus est centrum ihree, four, five 

.,.,,.,, • , • and six sides) 

5 circuh habentis duas dyametros tnpunctales; et quia and spheres. 

illud centrum communicat cuilibet earum, ideo est ^'['"hiTin^. 

quelibet 4 01 ' semidyametrorum bipunctalis, et circulo 

circumferencie ex 4 01 ' rectitudinibus et 4" 1 ' curvitatibus 

causata. Si enim 4 01 ' punctis, contituentibus primum 

iocorpus, addatur conaliter 5 US punctus, tunc erit confusa 
pyramis, 4 a figura est exagonum constans ex sex punc- 
tis; et illa potest esse linea, superficialis, vel corpus, 
sicut due proxime, 2 m diversitatem posicionis suorum 
elementorum. Et potest esse superficies 4 a,1 s ula , vel 

i5exagonum; et sic confuse circulus vel triangulus habens 
quodlibet laterum tripunctale; et patet consideranti 
figuras numerorum, de quibus 8 Euclidis et secundo 
Aristotelice Boecii. Et in casu quo sit corpus, potest 
esse spera, vel pyramis, vel exagonum imperfectum. 5 a 

20 figura est eptagonum, ex 5 e punctis constans; et illa 
potest esse linea, superficies, vel corpus, 2 m diversum 
modum posicionis; sibique competit perfectius racio 
spere, dum versus 6 differencias circumstant 6 puncta, 
7 m quoad centrum. 

25 Unde 2 m istas 5 e figuras numerorum primorum The ancients 
posuerunt antiqui 5 e species corporum simplicium, a tnese'tive 10 
secundum 4 01 ' elementa, et s tum neutrum ; et istas 5 e , figures, 

^ '. ° . . ' ., admitted five 

hguras appropnarunt ordinate tstis 5° corponbus, ut simple bodies: 

patet per Themistum super 3 11111 celi et mundi. Et ad ^nd^fifth*' 

Soexemplar istorum sunt tantum s e figure corporee regu- (primalmatter?) 

lares, ut patet 13 elementorum, conclusione iy 1 ; et neither; 

hinc sunt tantum 5° figure repletive loci; ut patet 3 the niy r fi V e ,s ° 

de celo 68°. Hinc eciam exemplantur 7 cm species regular 

. . volumss* 

speculorum regularium, ut patet libro 5 Vitulonis, con- and there are 

35 clusione 8. Ex istis colligitur quod prima omnium r e L n V u C ia r s m f r s r o°rs. 
fieurarum, quo ad elementarem composicionem, est Thc triangle is 
? , • r ■ ■ 1 z: 1 the first ot 

tnangulus; et pnma ac perrectissima quo ad hnalem figures as to 
causacionem est circulus. Unde licet Euclides prius the^cTrcie^as' to 

perfection. 



18. -2. f,° ap ce boe n B. 24. q B. 25. a" n B. 27. 5" B. 

28. ap'parut B. 29. f'r B. 33. 68° B. 

34. Vitellionis. See above, pag. 5i. 



62 JOHANNIS WYCUF CAP. IX. 

tractat de triangulis quam de circulis; tamen primam 

passionem trianguli demonstrat per diffinicionem circuli, 

innuendo quod circulus sit triangulo prior perfeccione 

causalitatis. 

Sensc cannot In omnibus istis oportet sensum sollicitari, cum non 5 

conceive this, . . ... - . . , . , ,. , 

■ and must capiat ista dicta. Licet enim Jongitudo linee mathema- 

a,W troulle e US lice et l^titudo superficiei mathematice capiantur a 
Even our sensu in aliis, non tamen in subiectis suis primis: 

intellect can .... . . , ... . . 

but confusedly sed et lntellectum viancium oportet subtilitatem lstius 
P here' b° lo\\ S ' mater i e plurimum ignorare. Necesse est namque duas 10 
lineas rectas inmediate poni in divisione mundi, et ab 
eisdem terminis oportet duas lineas indentatas progredi 
sic, quod una habeat in partem quemlibet datorum 
punctorum parium linee inmediate supponente; et 
econtra de altera; sic quod, quot sunt combinaciones i5 
parcium talium rectarum linearum, tot sunt diversitates 
possibiles linearum equalium terminatarum ad eosdem 
terminos, sine hoc quod aliqua diversiter sit curvata; 
sicut eciam corpus mathematicum componitur intrin- 
sece | ex superficiebus, punctis, et lineis, sic stat cor-Biio b 
poris mathematici unam terciam esse corporeitatem, 
2 am superficiem, et 3 am lineam sive punctum; et sic de 
quotlibet combinacionibus. Nec est hoc plus incon- 
veniens, sed longe plus patulum, quam quod figura, 
numerus, vel relacio, componatur ex partibus disparium 25 
specierum. Et racio est, quia subiecta inmediata istorum 
sunt substancie materiales, corporee, superficiales, vel 
lineares, que omnes (eiusdem speciei specialissime) 
integrant idem. Ideo oportet quod adequata eorum 
accidencia coextensa integrent eandem magnitudinem 3o 
vel figuram. Non autem componitur accidens extensum 
de accidentibus disparium specierum, que quidem acci- 
dencia informant subiecta inmediata disparium specierum ; 
quia talis forma foret etrogenia et non simplex. 
Thc greatest Et ex istis patet quod est dare maximum et minimum 35 

possible aiiiile , ., ., . , . 

is thc angle in angulum possibilem; maximum, ut anguium m centro 
'the^woHd"' munu ^> causatum ex incidencia duarum linearum in- 

cansed by two mediatarum semidyametrimundi oppositis. Minimus autem 
lines, each of 

which is 
tangent to half 
of its diamcter; 21. 3* 1 " 1 B. 38. o'P B. 

10. Intellectum . . . ignorare. As if to illustrate this truth 
morc clearly, Wyclif gives us a long paragraph that seems in- 
comprehensible. There is no doubt, however, that there are 
mistakes in the text; as, supponente (\. 14), agreeing with nothing. 



CAP. JX. LOGICA. 63 

angulus est figure cuius basis est bipunctalis, et cuspis the smallest 

i- r* 1 . * 1 lias two points 

quantumcunque linealiter prolata. Angulus autem con- toi . j ts f, ase> 

tin^encie datur, sicut et quicunque alius corporeus; et and ' lts aoex 
.'?., ■ • n • • • • • as far ort as 

cuuibet angulo m proporcione finita nosctbili, si non possible. 
5 obesset ignorancia comparandi. 

Quotlibet sunt talia argumenta, quibus multi nituntur Wc have now 
inpugnare dictam sentenciam. Sed ex predictis sumi principal ie 
potest responsio ad maiorem partem areuciarum quas arguments 

... ..... r . ° n drawn trom 

aln multiplicant m hac parte. In tsta namque materia geometry, and 
10 particularius et diffusius sum disgressus, ut hic dicta this question° 

occasionem dent posteris ad considerandum subtilius more . at len^th, 
. . r . . . that lt may bc 

composicionem continui ex non quantis. propcrly 

Tercio, videtur sequi quod nichil potest rarefieri, nec Third 

duo corpora coextendi. cum materia prima non potest Objechon. 

i5componi ex suis partibus intensivis, et sic non esset rarefactiqn or 
1 •.. • i_«.-v • L'i- • ,• condcnsation is 

dare situm corpons subtilis, mmobilis, quem mgredi possible; 

potest quodcunque corpus glorificatum, ut theologi lo- s b / nor ailv , 

cuntur. Nec essent elementa in mixtis, sed corpus quanti- which gloritk-d 

tative compositum ex non corporibus, et motus ex non pass; ' 

20 motibus, et esset status in utroque termino lacionis ^ the e, . emtnt s 

' n are not ln their 

motUS. compounds; 

Hic dico quod dupliciter est rarefaccio intellecta : moveme^is 
primo modo, quod corpus occupans situm corporeum , made , u - p , ot - 

r . . ' . l . r r . that which is 

sme adquisicione materie successive occupet situm neithcr. 

, • Answer. 

2b maiorem ad omnem eius punctum per egressum parcium Rarefaction and 
intensivarum materie, vel quomodocunque aliter. Et condensation 

n . ^ mav mean that, 

correspondenter de condensacione. Sed talem rarefac- vvithout any 

, , , addition or lbss 

cionem vel condensacionem credo non posse esse, ot - matter a 
sicut nec rarefaccionem infinitam vel condensacio- bod y ma y 

occupy morc 

3o nem ad punctuale. Et sic de multis varie ymaginatis or less spacc; 

in ista materia. Non enim potest aliquid rarefieri, nisi C onsider to bc 

vel per extensionem, vel per evaporacionem materie impossible. 

inbibito corpore alieno; et econtra de condensacione. 

Unde 2° modo dicitur aliquid rarefactum, quod sine 

35 pluri sui materia partes eius ponuntur extensius per 

intrinsecam occupacionem corporis alieni. Sic enim Or the words 

,-, . . mav sianifv 

spongio compressa dilatatur per mgressum aeris; et that a body 

simile est iudicium de lana, farina et cinere, et quotlibet occupies a 

. . . . grcater or less 

similibus in quibus est intercapedo notabilis corporis space on 

r-, , account of the 

40 continentis. Lcontra autem, condensatur corpus ; cum presence or 

arte conprimitur extruso cornore alieno, ut aqua vel absence of 
r ' ' " another body; 



c u spo B. 2. jitelata B. 3. datus B. 10. dcta-, B. 



64 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

aere;nec aliam rarefaccionem vel condensacionem con- 
vincit racio, experimentum vel auctoritas. 

It is foolisli Unde fatuum est credere quod, stamine humido, 
to believe tliat _ .... 

a house is unctuoso, vel alio combustibili resoluto in fumos, tota 

really tilled , , c ■ , . ,. c 

with srhoke and domus lmpleatur fumis huiusmodi sine commixtione o 

,\ n 'l a ".'i • aeris inclusi. I Et idem est iudicium de nebula exalata, B i2o a 

or that nothing I _ ) 

but mist can que videtur sensui decepto occupare regionem notabilem 

space sine commixtione corporis alieni. In omnibus enim 

There are a i oc j s in n U ibus fiunt tales motus, sunt corpora subtilia 
great many " _ ' * 

interstices commixta cum materia terrestri, ut aer vel aqua. Nec 10 

filled with . . , ...... 

subtle bodies, est dare in loco nostro, de aliquo lllorum, partem 
lif, and water. se nsibilem que sit elementum purum, sed est quidam 

All bodies are _ "... ' " 

said to have imperfecta mixtio ubique locorum nostrorum. Unde 
pores, even TT ,.. , ., , . 

glass; Urso et alu philosophi ponunt omne corpus esse po- 

tlns must be so j n tantum quod philosophus dicit vitrum esse i5 

as the lighter ' . 

elemcnts in porosum ; quod eciam oportet concedere, cum elementa 

every , , . .... 

compouiid fill oportet habere loca propna m mixtis, et per con- 
its pores. sequens iuxta elementa grossa oportet ponere ele- 
menta subtilia, quorum situs porus vel porositas no- 
minatur. 20 

Rarity and Unde notandum quod rarum et densum dicuntur 

sometimes equivoce; nunc de posicionibus mixtorum, quorum partes 
signity the sparsim aut unite iacent cum mixto corporis alterius 

spaces lett r ... 

between the speciei ; et nunc de subtilitatibus aut corpulenciis, 
g^ven^body, quibus corpora dicuntur subtilia vel terrestria. Et in 25 
and sometimes - sta equ i V ocacione laborant Aristoteles et Gilbertus Porre- 

the bodies ^ 

which occupy tanus, hoc est, auctor 6 principiorum. Quorum primus 

those spaces. . . . • • 

Aristotle and ponit rantatem et densitatem esse posiciones, et non 
Gilbertdela p 0n it ipsas esse qualitates. Primo modo loquendo, 

Porde do not V r t n 

make this possunt raritas et densitas solum mixtis competere. 3o 

distinction. .^,«11 • • • j s 

In thc first ^cd 2° modo celum est ranssimum; et sic gradatim 
sense, only US que ad infimum elementum, ita quod terra pura sit 

compound " > t r 

bodies are rare summe densa, et celum purum summe rarum. Et cer- 
in the^second tum est quod isti sensus sunt valde equivoci, et pro 

the sky is the j sra materia cum diliiiencia memorandi. Raritatem 35 

most rarefied, . ... 

and the earth autem primo modo dictam dixi quondam attendi penes 

of all things. magnitudinem situs quem rarum cum corpore alieno 

Rarity ts tn CO mmixto occupat in comparacione ad peneitatem sue 
direct ratio . « . r . . ... 

with the materie; sic quod raritas positive intelhgitur quo ad 

proportion oi • ■ , 1 ■. ,• • .-. 

the rare sttum, et pnvative quo ad multitudinem matene. Econtra 40 

element tn tiie autem Jcnsitas privative quo ad situm et positive quo 
compound, and l ^ r t 

in inverse ratio 
witli that of the 
dense element, 

2(3—27. Polctanus (!) B. 



^AP. IX. LOGICA. 65 

ad multitudinem materie. Unde non opponuntur priva- 
tive, sed quodammodo relative, ut magnum et parvum, 
intensum et remissum, cum ceteris similibus. 

Sed obicitur per hoc quod, iuxta hanc viam, quod- II . is u . r S e d that 
5 libet elementum, proporcionaliter ut esset maius, con- the quantity of 
tinet plus de materia. Consequens falsum. Probatur 3 1 *. element would 
Primo, quia tunc ignis iuxta communem proporcionem depend on the 
in iooo 10 plus contineret de materia quam terra. Patet occupies. 
deduccio, supposito quod omne elementum superius sit F or s J«/ a gre 
10 ad proximum inferius io' um quantitate. Consequens would contain 

c , . , . . 1000 times more 

tamen raisum ; quia elementa, ut supenora, minus matter than 
habent de materia et plus de forma. 2°, quia tunc grln^thaf each 
omnia corpora simplicia essent precise eque densa et eiement has ten 

, times more 

eque rara: consequens contra communem scolam que quantity than 
i5ponit ignem in ea proporcione rariorem terra, in qua th tf e io"v i'"^ 

proporcione est ea maior; ut sic servetur equalitas Buttheelements 

. • ,. . „ . , n . contain more 

multitudinis sue materie. 3 videtur esse contra experi- of form and 

mentum, quo experiuntur de quantumlibet parvo denso 'accondin^as' 

generari quantumlibet magnum leve: ut ex uno pueillo their place is 
■n- • .. • i- 1 ... , higher. 

soaque, 10 puguli aeris ; et proporcionahter de alns ele- 2° d : 

mentis, in quibus videmus materiam duci ad circum- A wou?™be tS 
ferenciam, sicut econtra in generacione aque ex aere, equally dense: 

1 . , . , . _ which 

ducitur ad centrum: ut patet rn pluvia. Cum ergo non contradicts the 

sit dare vacuum, sequitur quod elementum purum who ^ a s £ h ° o1 - 

25 superius sit naturaliter inferiori rarius. contradicts 

a j • j-^ 1 • t- t- 1 experience 

Ad primum conceditur conclusio principahs. Et ulte- a little 
rius conceditur quod, supposita proporcione tacta unius W m U ch 8 s"eam CS 

elementi ad reliquum, ignis est in iooo' plus habens Answer i rst . 
, . . , .... We admit 

de materia quo ad multitudinem quam terra; et cum that, 

3oomne elementum proporcionaliter habet de forma ut l! 1 i n n t i"f tl -l h n e 

de materia quo ad multitudinem, patet quod in iooo'° m ' e has 
11 ijr •,• , ,.. , 1000 times 

nabet plus de rorma, et proporcionahter de ahis ele- more of matter 

B i2o b mentis. | Nec derogat hoc perfeccioni mundi, sed pocius th but^also ' 

atestatur quod plurimum sit de elemento perfectissimo, 100 ° tim es 

„. t • • , , . . . . . more of torm. 

3o et mimmum de elemento lnperrectissimo mtegrante. Thus the 
Verumtamen elementa ut inferiora plus habent de con- ekmL^Ys^the 
dicionibus materie, et elementa [ut] superiora, plus de most abundant. 
condicionibus forme: ut terra inter omnia elementa est 



6. gus m B. 34. pertectissimum B. 3y. ut deest B. 

8 — 10. ioool° iolum. We must rememher that the natural 
place of each element was as follows; eartli, nearest to the 
centre; then, water; then air, and rire last of all. 

5 



66 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

Tims earth is maxime possibilis inpressionibus peregris, ideo ordinavit 
the most apt natur i s ip Sam constantem in medio mundi ad terminan- 

TOiLClIyL * ^ 

impressions, d um copiosius incidencias varias angulares luminum 
most oalpable. . r . . 

least active and celestmm. Unde est tactui naturalion sensuum nosci- 
least productive ^-j- minus activa et motiva; que omnes noscunt 5 

ot movement; ' ... 

while the esse condiciones materie et a condicionibus forme 
superior bodies . _, 

are less mobile, plurimum elongate. Econtra autem corpora supenora 

and more sunt p auc i or ibus modis mobilia, perspicua ad recipien- 

dum lumina celestia, ut sic sint media ad modum cor- 

pora terrestria. io 

Thefirst heaven i n tantum quod primum celum ponitur moveri unico 
can move only . .... ... , . c , • , 

with one motu simphcissimo, et ahi celi mreriores plunbus. 

simple motion, Qmnes celos tamen ponunt philosophi exemptos a 

the others * . 

with more; violencia, in spera servare eundem situm totalem, nec 

but none can . . . , . • 

be moved ahqua matena motus habente contranum transmutan. i? 

agamst their £ t ^ e spera corruptibilium ponunt reeionem supremam 
nature. * l .... 

The sphere of ignis multum conformem superioribus lacionibus, et sic 

fire is the most ° , . , 

like that of the gradatim usque ad terram: m tantum quod propter 

sky, and so eloneacionem istorum superiorum a sensibus, quidam 

downwaras. o _ r * 

ponunt ipsa vacua, alii puras formas, et aln corpora 20 

Sight, multum formalia. Unde lux, color, et huiusmodi sunt 

co.lour, & ?.-. arc qualitates vitales, cum quibus anima intellectiva, suprema 
vital quahties, n . . c 

by which the forma naturalium, copulatur corpori tanquam forma 
intellectual . „. . . . , , , , ■ • •, 

soul is joined et motrix. Sic enim homines plus habentes de spintibus 

to the body as j jjj t n -, a „i s ineeniosi: et in luce et claritate 2? 

its mover. . ° ■ . 

As men who proporcionali extrinseca tam homines quam bestie na- 

have more ,. , . . , , 

lucid spirits turahter delectantur, horrentes tenebras; cumque calor 

are more naturalis et humidum subtile extincti fuerint, cessat 

mtelhgent, 
and all. animals animacio qualitatibus mortiticantibus ad centrum ducen- 

°so tlfe ' tibus. Ex multis talibus potest attendens convincere 3o 

extmction of qu0 modo elementa superiora plus habent de condicio- 
natural warmth ^ • , , , , 

and moisture nibus forme, etsi longe plus habent de natura materie. 

2nd US i t S i s e quite Ad 2 am racionem, dicitur quod oppositum sequitur, 

tlie contrary. cum rar i tate q ue est qualitas superhabundantis, dyaphana 
1 he supenor ' " ^ r . . J . . 

bodies have [excedunt]; et infenora, ut excedunt m oppacitate, lta m 35 
m0I and anty densitate, que est qualitas. Non sic quod in uno corpore 

transparency; equa li s q uantitatis sint punctalia spissius posita quo ad 
the mfenor, ^ ^ . ,.,'.,. . J^ \ . n 

more opacity locum quam in quohbet sibi pari. Et quo ad rantatem et 

an But ul m ' v densitatem, que posicionem sonant, multas implicia ipsis 

the sense of participant extra mixta. Pro mixtis autem sunt elementa^o 
closeness 01 ' . r . . 

panicles, only supenora magis pauca, et per consequens rarius posita. 

compounds 
are rare or 

o 61156, 1. pe'gris B. 34. excedunt deest B. 

S. Perspicua. The "crvstallincs", for instance. 



CAP. IX. LOGICA. 67 

Unde, sicut semen est rarum in terra, dum paucum Seed is rare 
semper gignitur in magna area; fides autem virtus est when t^ere"^' 

rara in populo, dum in multo populo sit parum fidei little on a widc 
. . r : . *" . , ' extent: faith is 

sic in mixto terrestn est parum lgnis aut aens, dum similarly rare 

5 natura paucos igniculos spargit cum multo terreo. Nec in a n<f in P a e ' 

oportet quodlibet elementum in mixto continuari cum terrestrial 
,. • • . T , ....... , compound 

alio sue speciei. Nec obest tah dislocacioni quod cor- there is little 
puscula distancia constituant unam substanciam cor- when^thdr 

poream; quia res communes dicunt nunc colleccionem proportion to 

,. . ,. . the amount ot 

iosuorum suppositorum, et nunc dicunt simphciter naturas earth is every 

huiusmodi, sic quod tam homo quam materia prima, This™reaking 
etsi partes dividantur ab invicem, manent perpetuo; et up of the 

, ... - .... elements does 

sic elementum, quamtumhbet fractum m minucias in not destroy 

mixto, manet continue eadem substancia. Et per hoc snbstantial 

i5patet responsio ad communem conclusionem qua que- unity. 
. . . , Both the 

ritur utrum elementum mixtum sit rarum, vel totum element and the 

compositum ex elementis. Nam utrumque est rarum C0 S p ^ u , n J < L arc 

■l LllUolcllt*. 

B i2i a communiter, | sive elementum sit unum continuum per 
totum, sive discretum minutanter sparsum. Et utrobique 

20 est multitudo parcium rari, subiectum raritatis, quo 
extenditur modo suo. 

Ex quo notandum quod elementum quodcunque, The element is 
commixtum cum altero, estprecise eque rarum vel densum com pound just 
in mixto, sicut foret sine mixtura quo ad raritatem vel as rare or as 

25 densitatem 2 modo intellectas; quia ad omnem eius outofit, 
punctum intrinsecum correspondet tanta raritas vel "h?!'^ 1 !'!? 1 '," 
densitas absoluta. Sed super huiusmodi raritatem habet porosity or of 
raritatem respectivam de genere posicionis, quam non but it is also 
haberet, si esset a quolibet commixto penitus depuratum. when^not 

SoUnde, ad concipiendum talem commixtionem, oportet completely 

.... . pure of anv 

primo capere unam multitudinem corporum dispanum mixture of any 

specierum, constituentem quoddam unum; 2 oportet Totf 1 ^ 6 ! 6 , 1 ? 6111 '* 

attendere ad totalem situm quem occupat talis globus; different sorts 
„„ , , . . .,,. of bodies, note 

et oportet 3° attendere ad quantitatem partis llhus the space 

35 situs occupate per unum illorum, et penes paucitatem the^wnchf and 

talis multitudinis disperse in comparacione ad quanti- b Y each part 
, . , .,.. r . . ,. . ? ot a ditfereut 

tatem loci oportet attendere lllius multitudinis rantatem. sort: thus 

Unde raritas respectiva non solum dicit posicionem, l^c^oHts 
sed eciam relacionem ad mixturam [et ad] constitu^ncia density. 
^oquoddam unum; quia stat eandem terram inmotam 
quo ad situm esse respective raram, et desinere esse 



1. fe m B. 2. sif B. 2'i. mixtum B. 33. gleb, (!) B. 3y. atten- 
dere illius multitudinis oportet B. 3g. et ad deest B; ib. 9sti cia B. 

=1* 



68 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

sic raram per gravacionem terre ex commixto relico 

It is quite falsc elemento. Unde falsa et infundabilis est ymaginacio 

the^rarerany 4 ua putatur elementum, eo quod rarius, eo paucius 

element is. thc m aterie continere; ut precise tanta sit multitudo materie 

less ot matter . . ... 

it contains. spere lgnis, quanta est multitudo materie spere terre, i> 
vel alterius elementi. 
3 ri . There is no Ad ^ m dicitur quod error sensus excludit experien- 

experience ° , . 

where the ciam ; nam errando putatur quod gravatum manet 

t ^!t c Lo7' Cf1 utrobique inmixtum corpori alieno. Unda ad tantum 

1 Ollic WilS aU 1 A 

foolish as to desipui quod putavi zimare, id est videre eciam vel alium io 
tiiiiii'tii'iti 
pigment mixed pulverem colorantem, cum terra liquata vel alio misci- 

™J?J; a ,[3 ™£h bili coextendi; quod tamen est error intellectivi mania- 

coextenueu witn ' ^ 

it, because the cus cum m inuta corpora iuxta posita causant fantasiam 

. colour was .... . . , , . .... 

apparently coloris dispans; sic quod credens solo sensut tudicat 

everywherc. q UO j p er totum subiectum fit disposicio uniformis, '5 

sicut in mixturis pannorum et quotlibet aliorum arti- 

ficialium contingit fteri: multo magis ergo in subtiliori 

The forms composicione nature. Et isto modo contingit de omnibus 

' combhfation" 1 qualitatibus 2 is vel formis resultantibus, quod est dare 

are not niixtum agregatum eis subiectum; et non cuilibet parti 20 
q everywnere quantitative subiecti sui primi correspondet appropriate 
compound. P ars an 9. ua tans forme; sed satis est quod cuilibet parti 
When wood is quantitative illius nature correspondeat talis forma. Sic 

burnt, the liery ^ , ,. , . 

and gaseous ergo, quando lignum combuntur, partes tgnee et aeree 
ascend on sparguntur superius, et commixte cum medio manent 25 
high, but never C ontinue eque ma^ne, etsi exalerentur usque ad cel- 

become larger . ,. .... , , 

than they were. situdinem spere tgnts. Nec credo quod expertmentator 

ex noticia sensuali convincet oppositum. 

In this case a Hic tamen ingeniatur natura, quod mixtum, multum 

£t' C 'f!!. qL ,', ; !'t n !, N ,- terre habens, dummodo habeat parum ignis vel aeris, 3o 

is generated, cum sint per contrarium dissolutum, tunc generantur 

natural spheres, multe minuticie ignis et aeris ; et ipse, cum aliis qua- 

previous^form c,am violencia cathenatis, petunt 2 m multas dyametros 

(of wood) loca naturalia, pereunte forma superaddita continente. 

Hea"un1tes Sic tamen congregat calor homogenia ad invicem et 35 

and^dfsperses ^isgregat eterogenia ad invicem, dans generato pro- 

heterogeneous porcionaliter de loco dicto, ut de forma. Econtra autem 
substances. : , . . m , , , 

in resolucione gravtum que 2 m angulum descendunt 

ad centrum. Et, propter istam intercepcionem medii, 

inter levia que 2 m dyametrum moventur ab angulo, 4° 

et extrinsione medii inter gravia que moventur ad 



1. 905 B. 4. Qtine 1 B. 10. 3imar' i. vide' et^ B. 35. cum 

vro tamen (!) B. 



CAP. IX. LOGICA. 69 

angulum versus centrum, creditur quod hinc inde sunt 

Bi2i b absoluta | raritas et gravitas adquisite, computando cum 

summo aereo totum medium interceptum. 

Ex istis facile est videre quomodo pluvia gravantur; How rain is 

5 nam nubem vel unbeculam, sive nebulam, in qua sunt S omiitimes hear 

4 or simplicia cathenata, dissolvit nunc calor, nunc sometimes cold, 
7- ... . . . dissolves the 

rngus; et, segregato subtili terreo racione convemencie clouds; the 
cum igne et aere, exsudat aqua formam spericam. terrestrial part 

Et quia deficit sustentans, quo usque ex illis euttilis goes offwith 

.... . . n . n . ° the air and nre, 

ioaqua notabihs magnitudinis sit unita, ldeo guttatim and water 
j_ ]•«. j _ • • remains, which 

descendit secundum rormam maiorem aut minorem, t akes a 

proporcionaliter ut exalacio commixta celerius vel tardius spherical form, 

r r . . larger or 

segregatur. Aquam enim, racione sue fluxibilitatis, stat smaller, 
„_i„u: 1 + • j- accordina as tlie 

coiabi: sed terra, racione constancie et siccitatis, diu- dissoluuon is 

i5cius cathenatur. more or less 

. . 1 • • rapid. 

Ex istis colhgitur quod nullum corpus potest esse It is clear that 

maius aut minus quam prefuit, nisi propter adquisicio- body takes 

nem aut deperdicionem materie, quamvis putatur quid- , more ro .°_ m ., 

- . . . ~ than )t did, lt 

hbet rarefactum esse maius quam prefuit, ignorando is because of 

20 situs quos perdit intrinsecus, sicut et ignoratur com- a __ed'to it- 

mutacio situum extrinsecorum pro intrinsecis in par- and l ! ,e , 
. . r ' converse is true 

tibus condensati. Et patet quod vera sentencia de rari- for 

»--»„ ] •«. » u • . 1 • • condensation. 

tate et densitate non obviat huic vie. 

Ulterius videtur michi probabile quod non est possi- T , do not admit 

. the possibility 

25 bile duo corpora coextendi, cum nulla materia prima of two bodies 

potest componi ex suis partibus intensivis. Patet sic. °s_rne y space. C 

Conclusio opposita non posset verificari, nisi materia u that were 

punctalis componeretur ex partibus intensivis; et tunc, matter must 

rarefacta materia vel condensata per totum, vel rare- less intense, 

3o faccione vel condensacione durante per tempus, ut which '? not 

. . admissible; 

adversarn locuntur, sequitur quod corpus motum in 

infinitum rarefieret, vel in infinitum condensaretur, ante 

quodcunque instans signabile; quia si non, da A pedale 

terre uniformiter rarefactum per horam 2 m totum, et 

35 patet (cum in quolibet instanti illius hore exibit a quo- 

libet punctali materie unum aliquod iuxta positum) 



1. bic B; ib. m B. 8. aliquando pro aqua B. i3. Aqua B. 

14. colabr B. 

26. One great division of parts is into extensive and inten- 
sive parts. Matter, as such, must be extended. Heat, cold, intel- 
ligence, virtue, etc, having no extensive parts, and yet admit- 
ting of more or less intensitv, are said to he made up of 
intensive parts. 



/O JOHANNiS WYCLIF CAP. IX. 

quod unice quodcunque instans dandum erit totum 

infinicies quo ad nos duplicatum in magnitudine; et 

opposito modo sequitur de condensacione. Illud patet 

in paucioribus, ponendo quadrupunctale, si sit possi- 

bile incipere per totum rareiieri, cum hoc quod non 5 

incipiat rarefieri ad sui duplum; et patet iuxta com- 

munia principia adversancium quod hoc incipit esse 

maioris quantitatis quam prefuit, et cum non sit racio 

quare una medietas, quin per idem et quelibet, sequitur 

quod hoc incipit esse 2P |um ad illud quod prefuit: et 10 

that is, it eadem est racio de condensacione. Ex quo patet quod 

contradicts my repugnat composicioni continui ex non quantis quod 

svstem ot ; D , r 1 *i 

composition of aliquid per tempus vere continuum rarefiat vel conden- 

tlc No" *" setur per totum, in adquirendo vel deperdendo continue 
philosophical quantitatem. Nec scit philosophus fundare casus cal- i5 

argument has ^ . . ... 

value culatonos istius materie, in quibus quondam multum 

against this • • - , • 

theory. maniter msudavi. 

b) Theolosical g e j p ro fundacione parcium intensivarum materie, 
arguments. l , . . . 

(1) Absolute argumentatur theologice lsto modo : forme absolute, 

'irms^canW tam substanciales, quam accidentales, possunt ad invicem 20 
;oextended cum materia coextendi, cum ereo idem sit iudicium de 

iuth matter; .. . . p 

therefore, substancns matenalibus, eo quod forme huiusmodi 
"J.th^rnauvr! poterunt per s.e esse, ergo per idem materie poterunt 

(2) Glontied coextendi. 2 a consideracio est de elorificatis corporibus, 
hodies are ... . x . 
coextended que ponuntur sicut lumina cum medio coextendi. Et 20 

med^ium 3° consideracio est quod situs aut locus, cum sit acci- 

through which j e ns absolutum, potest de dei omnipotencia per se 
thev pass. . f l r 

(3) position, esse; sicut concedttur de corporeitate et alns quothbet 
^accident, quantitatibus, que videntur magis a substancia depen- 

might possibly dere. I Cum tali ereo loco prius vacuo potest Deus B 122° 

exist by ltselt; I ? r r 

if so, God coextendere substanciam vel quodlibet accidens sensibile, 
"two^material ex P aT1 evidencia duas materias; cum repugnancia, si 

substances in q ua foret, oriretur ex impossibilitate coexistencie dimen- 
that space. \ .' .!,,.. , 

sionum m eodem situ ilhs adequato, vel ex duorum 

indivisibilium possibilium per se esse coextensa in eodem 35 

situ indivisibili. 
An infidel Ad ista diceret logicus cui non esset cura de creditis 

wouhfsay^that nostre legis, quod impossibiliter petitur antecedens pro 
one absurdity a ij impossibili inducendo. Sed quia necesse est totam 

here proves r . ji 

another:but tiuem catnolicam esse veram ; ldeo oportet proressores 40 

Cath anLwer 1USt h uius fi dei aliter respondere. Quidam autem dicunt 

ditferently. 
Others say : 

1 lince B. 4. fi' 15. 24. ofi' H. 26. 9fi'° B. 



tor 

c 

w 



CAP. IX. LOGICA. 71 

quod assumpta, cum sunt supernaturalia vel miraculosa, We must not 

non subiacent iudicio racionis; ideo est satis ipsa cre- 'wesimply 

dere, nec oportet racionibus impugnantibus respondere, beheve, and 

nisi forte responsione illa famosa wulgarium quod Deus, no objections 

, • j- ,■ drawn from 

5 cum sit omnipotens, potest huiusmodi hcet lgnoremus fettn 

misteria faciendi et subtilitatem obiectibus contrariis IJllt } ° b i ect t0 

tnat, because 

respondendi. Sed illud non placet michi, quia per ldem any absurdity 

. ... ,,.. . ., •, mieht be 

posset poni opimative quodhbet tmpossibile, si non ma intained 

dent expectari racionis iudicium, nec argumentorum thus - 

10 oppositorum solucio. 

Ideo, supponendo necessitatem fidei ac eius proba- So admitting 

bilitatem 2 m singulas eius partes, suppono 2 pro ' e n a e nd SSlty 

descripcione quid nominis, duas res situaliter coextendi reasonableness 
* " . or taith, I take 

quando per locum aliquem dimensionahter pertendentur. coextension 

irHoc enim sonat iste terminus coextendi. Ex quo patet %mensionaf 

quod quotlibet accidencia contingunt per idem subiec- existence of 
" " .... twn boaies tn 

tum situaliter coextendi. 3° dico quod minor primi the same 

argumenti est impossibilis, et radix multorum errorum a nd liffirm that 
infundabilis, si non fallor. Si enim materia aut forma Argument 

' ... (0 is lmpossible. 

20 substancialis. matenalis, vel accidentahs, potent per Any substance 
se esse, tunc haberet quelibet talis propriam dimensio- existingby 
nem, locacionem, et cetera accidencia: vel omnis res itself myst 

' ' . . c . have lts own 

foret substancia, vel esset necessanus processus 111 lnhni- dimensions and 
tum in generibus accidencium; ut alias diffuse arguam. other^accidents ; 

25 Non ereo in infinitum rara est terra ad quemlibet would be 

... substance, or 

terre punctum, nec suscipit substancia magis aut mmus we shouid have 

in sua essencia, que est forma. Et idem iudicium de ^f^nfnln. 

quantitate, ubicacione et situ, que omnia oportet com- Earth is neither 
n * ... , mhnitely rare, 

poni ex suis partibus mtensivis, si per eundem situm n or can it 

3opossunt coextendi res omnino distincte, quarum quelibet b o C r ome s ^o; e 

pars minus potest esse sine coexistencia partis alterius; andthesame 
r r . .... mav be said of 

quia, hoc dato, forent hmusmodi accidencia coextensa; quantity, 
et cum sunt intrinsece presupposita ad accidens racio- ubl p t s ' i ° t " , n ^ nd 
nale, relinquitur quod qualitative aut intensive com- They wouid 

' " " n . have to be 

ponunt ipsum; quod tamen superriueret, cum pnmum composed of 

35officium quantitatis vel loci sit quantificare; quod eque ' ntens ^ v u e it Parts; 

fieret, si non componeretur ex suis partibus intensivis. unnecessarily, 

. r . r . tor they only 

Inconvemens eciam videtur quod una pars mtensiva exist to give 



numero sit actuata forma ignis, et alia forma terre; et ^ 1 ™^ 



5—7. licet — respondendi (sic) B. 23. ntiis pro necessarius; very 

illegible B. 

20. Materialis. From here to f. 176, end of Logica, the MS. 
is written in a very bad, scrawling, flourishing hand. 



dimensions. 
can one 
intensive part 
of the same 



72 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

be the sic de ceteris, quia materia dicitur relative ad materia- 

and^another the tum. Ymmo, cum materia sit eadem essencia cum 

torm ot fire. composito, sicud et forma, si essent 4 forma extense 

According to r ' ' ~ 

that theory, per eandem naturam, singulum lllorum elementorum 

\\-ould be esset singulum; | et cum qualitas aut quantitas per se Bi22 b 

equally dense. existentes haberent proprias densitates, per idem eciam 

in composito, et sic essent omnia corpora eque 

densa. 

As for (2), it is q uo a j secundum, quod est michi plus difficile, 
more dithcult ..... r 

to answer; potest dici tnphciter: primo, quod celum cedet medium 10 
sup^ose^fhat sublimari, et sic corpus sublimatum ascenderet usque 
the substance a j confinium mundi; tunc cedit a latere et non ex- 

of the skv gives . ..... 

way ori one tumescit, propter nature regulam hmitantem. Philosophi 
thegforified autem ponentes nullum corpus extraneum cum celestibus 

body may pass. commisceri, ponunt nimirum quod celum non potest i5 
Some , ' * n r 

philosophers condensan vel rarenen, sed fundamentum est falsum, 

wiihout proof licet inexpertum sit eius oppositum ; nec videtur cessio 

tliat any ce \\ p i us repuenare nature quam cessio ienis vel aeris, 

foreign body r . r °. n . ° 

can be thus cum tahs cessio non arguit densitatem. Sed videtur 
pa bec ( ause le the" , ' generaliter quod nullum corpus potest moveri localiter, 2 o 
sky, being n \ s [ aa omnem punctum mundi pars eius localiter 

absolutely r r 

pure, is moveretur; quia da quod non, et quod post quantitatem 

incondensible. : ■ 1- a 1 •«.■!_■• ■ 

A difficulty: tocius mundi A punctus mutetur ad situm sibi mme- 
nothing couid diatum, cum hoc quod aliquis punctus maneat inmotus 

be moved ^- -1 r 

without a (et voco omnia puncta mota ; oportet enim esse multa, 20 
^ttufwhole 111 cum nullum potest exspectare aliud in eodem situ 

world; proprio) videtur quod quodlibet expellet proximum, et 
tor every point, r . r . n \ . r n r .„' ,.'. 

touching its stc non remanebit aliquid mexpulsum. Fro 1II0 dicitur 

' wcfufd' cause q u od conclusio non sequitur. Nam motus circularis 
it.to change salvat illam instanciam; ut possibile est quemlibet punc- 3o 

lts place. . . .... . 

But this is tum vasis vel loci dati circulans mutare situm suum, 
V °circular ° uno insequente reliquum circulariter, cum hoc quod 

movement of non extra datum situm, quantum ad hoc pertinet, fiat 
the points . , , ,-,• 

disturbed. motus. Et hinc credo quod ad motum rectum lapidis 

falis^U^reTiTa ve ^ alterius concucientis causatur in medio tremor cir- 35 

circular cularis, sicut in tribus elementis nostris et mixtis in 

movement of . . ... 

thc air round eis concussis sensibihter esset videre; et si non esset 

So iii the taus circulacio, moto uno localiter, omne corporeum 

ascension ot moveretur. Nec est vis, quam celeriter circulus per 

glonhed bodies. ' ^ . x 

the rapidity of totum moveatur, ut quod motus ceh m tah ascensu 40 

movement of 



6. pp'as B; ib. defi t< " < B. n. subluan 15. 22. o,m te == communi- 

tatem(?) B. 3o. sanat B. 3(). qua I?. 



CAP. IX. LOGICA. 73 

corporum perturbetur, quia est dare statum corporum particles in this 
quo ad motum. Nec sequitur motum astri perturbari not^hinderany 
in tali ascensu, licet ex quolibet motu recto sequitur astral 

, . _ , * . ,. ^ . movements. 

circulans. Quando autem ent generahs assumpcio, And at the 

5 stabit celum, quantum nos possumus sensu convincere. the^k^wiU^no 

Nec repuenat quod sit talis motus circularis insensi- longer move, 

.... r a n , , ...... . , . or will move 

buis, cum tamen delectabihs sit beatts. Secunda responsio insensibly. 
dicit quod est dare quantitatem supranaturalem, a qua suppoJe ^lat" 
unum corpus erit penetrativum alterius, ut sint con- one Dod 3' ma y 

- r , r . oi-j • i • compenetrate 

iorormiter per eundem situm coextensa. Sed videtur michi another by a 
quod illa opinio sit minus gravis, cum per idem posset SU q u ™j* y a . ral 
qualitas disponi, ut sint quotlibet coextensa. Et stant But I do not 

. * ... approve ot this 

Bi23 a omnes raciones racte contra coextensiones | matenarum, answer, which 
corporum, vel formarum. Deus enim prebet unam talem possTbiiity of 
i5 materiam coextensam cum alia connectere, cum alia compcnetration, 

. . . . and is opcn to 

componendo, stcud et quamhbet partem quantitativam ali the 
unius posset ponere cum parte alterius; quo facto, awinst"^ 
foret una composita intensive ; et sic difformis tam 
substancialibus quam accidentalibus; potissime cum, ad 
20 composicionem quantitatis cum extensis suis terminis, 
sufficit inmediacio terminorum. 

Tercia via dicit quod omne corpus plene sublimatum Or we mav 

iinillvmivtlij-it 

potest penetrare corpus celeste vel aliud dyametraliter a glorified body 
sine hoc quod continens sibi cedat. Verumtamen, in any n ther body 
25 tali penetracione est novi situs generacio utrobique, without its 

.... ... giving way, 

cum utrumque occupat sibi proprrum, srcud sunt m- because, having 

communicancia quantitate. Sed illud videtur difficile bel^that^oes 
propter tria. Primo, quod non videtur racio quare Deus not come in 

. . . . . ,. contact witli 

posset sprssrus ponere rn parte superrorr mundr corpora the sky, there 
3o sic locata, cum hoc quod mundi convexitas sit immota, differenTsfte 3 
quin per idem potest ponere quodlibet corpora loco for it. 
corporum sublimatorum, et alibi, stante quantitate mundi g iorified'body 
equali continue; et tunc nullum oportet ponere vacuum c *xh£*o\i\sA&<z 

vel situs noviter eeneratos ex motu recto. Et per idem of the heavenly 

, ° ,.. , . sphere, whv 

oo rnundus posset recte pellr, generando srtus consequentes n ot other 
ad motum. Secundum videtur mirabile quod aliquod ^f^t^AJrirted >° 
punctum potest noviter poni distancius ad polum quam This would 

. . r ,. , r . bring other 

ponrtur rdem punctum, et alrquod punctum potest ponr difficulties to 
propius, sed nullum precise eque prope. Nam si precise Aaainhow 
40 eque prope, per idem potest poni corpus in toto con- can one point 

e . r V , . . . v . . . . V be nearer to 

rormiter ad trra posrcionrs prrncipia; et per consequens the pole than 
adequate in eodem loco: quod repugnat poni. Tercio fartne s r £ °£ it 

but 110 two 

12. desponere B. i3. extensiones 13. a3. dyametrum B. 3q. prc- pomls eq nal| y 
cipue after si B. neal ■ 



74 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

And how can videtur mirabile quod unus punctus potest interseri 
between uvo inter quecunque duo puncta, nisi ex aggregato, posita 

others that una linea, una constitui, et per consequens linea manens 

touch, without ' . . . r n ... .. 

having any recta continue posicionem, cum hoc quantumlibet licet 

relation with ■ c ,-•.. • j c 

them? crescere, secante utroque extremo eius hxo. Lt sic de 3 

supposicione aut corporeitate, ut superius tactum est. 

These que^tions g t tunc videntur parare demonstraciones eeometrice de 
I leave to be . . r . " ... 

answered by hguns. Scio tamen quod dicendum esset hguras dissolvi 
merelv^sfaUng ex ta li cremento quantitatis, novis sitibus generatis, 

that there is Jicet sensus non sufhciat ita discernere. Distinccionem 10 
nothmg against . 

faith or truth lllius materie relinquo theologis, hoc asserens, quod 
in my doctrinc. ,, r- , • v • i • ..• 

c) I consider it nulla pars hdei, nec verum aliquid, opponitur tsti vie. 

an indubitable 3um argumentum claudicat, sicud et primum. Quan- 
tact that the °. . .... ... 

elements tum ad existenciam elementorum m mixtis videtur michi 
remain in the • , , • , », a • .. .- 1 - 

compound. mdubie tpsam oportere conceuere. Nara Anstoteles, i.-i 
According to p r j mo de eeneracione, ca° de mixtione, movet dubium 

Anstotle, a f . . . ... 

compound in termmis; et tenens afhrmativam partem, dicit quod 

alterTuon^and difhnicione | mixtio est miscibilimn alteratorum unio; B12: 
umon, not \d eo diflfert a eeneracione vel corrupcione, ubi alterum 

destruction and . . ° • ' . 

production, as corrumpitur et rehquum generatur. Differt eciam ab 20 

generation does. . • , • ,• • -i . 

augmentacione, ubi ahmentum assimilatur aucto con- 

servanti suam speciem vel naturam in actu. Differt ab 

alteracione, cum oportet utrumque mixtorum esse sub- 

stanciam per se separabilem a reliquo, quod non potest 

Three thmgs competere quantitati. Unde tria requiruntur ad vdon- 25 

are required . r .... . .". 

for a eitatem miscibilium; primo quod sint bene minutim 

compound : , •,• . ,■ ., , TT _ ,_ 

that its separabuia, ut sunt liquida et corpuscula terrea. Unde 
eiements should m lapidibus, metallis et omnibus mixtis perfecti novit 

be m a state ot . r '. r 

fine division, subtihs expenmentator quando componuntur ex minucns 

that their terrestribus, aliis humidis interceptis. Secundo requiritur3o 
qualities should . ... 

be to some contra contrarietas vel repugnancia mixtorum; quia 

conflicting with aliter non resultarent forme superaddite pocius quam 

each other, m p Ur i s> nisi quadam armonica complexione dis- 

and that there posicio ex contrariis resultaret. Et tercio oportet com- 

should be a r . ... . . 

certain mixta esse proporcionabilia in multitudine, ut gutta 35 

quantitative 

proportion aque propter paucitatem suarum parcium non proprie 



between them. 



2 — 5. quecunque — extremo (sic!) B. 10. fp us pro sensus; and so 

on B. 18. vino B. 

19. Differt a generacione. I have all along understood gene- 
ratio by 'combination', and also mixtio. But the ancients often 
included under the latter name what we should call mechanical 
mixtures. Wine and water was a 'mixtio'; but so was also gold 
and quicksilver. The) r only spoke of generation, when there 
secmed clearly to be a new substance produccd. 



CAP. IX. LOGICA. 75 

commiscetur cum dolio vini; et proporcionabiliter de 
aliis est dicendum. 

In via itaque generacionis mixti conveniunt omnes All admit that 

,.,. . -,, _ • , ■ the four 

proporcionabuiter sapientes illam matenam, 4 elementa e lements are 

5 secundum partes miscibiles commisceri. Sed iuxta mo- . mingled 

r . . together ln the 

dum loquendi philosophi negant illa elementa manere compound; 

. c jjv _ • j 1 1 , :iud most of 

in actu, dum rorma superaddita est mducta; quod iatum tnem taking 
est a variis oninantibus. et terminative intellectum. ... Anstotle 

1 . - . hterally, denv 

Comentator autem ponit formas substanciales elemen- ti.at they exis"t 

, • .... • • - „ :«. actually after 

k.i tares intendi et remittt m sua essencta, cum ruerit combination, 
media inter substancias et accidencia, et sic manere whileAverrhoes 

. .. savs that they 

in esse remisso incompleto cum formrs contrarrrs. Et reraain with 
• ,, , • r-, . . • * less intensitv 

rllud vocat commentator esse rn potencta. Fatet rsta of being. " 

posicio 3° de celo 69. 

i5 Sed hoc videtur michi impossibile propter tria : The latter 

, . .. , • c ncsition seems 

prrmo, qura substanciahs, vel essencia que est rorma jmp OS sib]e, 

substancialis, non suscinit maeis et minus pocius de '• be cause no 
' * ° . . r . essence can 

substanciis elementaribus quam de mrxtrs; ut srcut have more or 

•i-i i- t_ r • 1 „ * less intensitv; 

ntchtl est rehquo magrs homo. stc nec aliqutd est nothip(T is more 

.20 reliquo maeis icnis. Nulla ereo igneitas est reliqua or lcss m , an ) 

>■ • n a ^ 00 ... more or less 

plus intensa. Secundo videtur innuere quod rn mixtis fire. 

sunt forme contrarie coextense, et per consequens tam "seems^to 68 

materie quam qualitates; et tunc nullum continuum believe that in 

. n n . . , the compound, 

componrtur ex non quantis. Patet deducro ex hoc quod contrary forms 

25 infinitum remissa foret forma tam substancialis quam eadfolher 1 - 1 " 

accidentalis ad quemcunque punctum elementi; et per which is 
. _ . t r _ r conlrarv to 

consequens m mfinrtum foret remrssa substancra talr our system of 
forma, et non totum quod est tota essencia materie. '"polms. 6 

Ereo relinquetur quod pars eius qualificativa. Non enim | n eyery point 
n n . r . ~ . , . . the torm would 

3o stat quod lllud subrectum prtmo stmul reciptat tormas be infinitely 
contrarias, sicut patet de racione contrarietatis. Tunc ^resulting 1 6 
Bi24"enim simul I haberet denominaciones contrarias, cum substance 

I . . . would be so 

quehbet forma, ut hurusmodr, intormat informancra too 

appropriata ut, si est calidrtas, tunc est aliquid illa 
35calidum. Et sic de qualibet forma substanciali vel 
accidentali, ut patet de quibuslibet earum ; cum quelibet 
forma sit subiectum vel essencialrter vel accidentaliter 
formaliter se habere. Et tercio videtur quod 4 elementa 3 - Theelements 

■* . . would become 

contraria, que communtcant rn eadem materra ln nu- the matter of 

40 mero, constituunt aliam substanciam : una quoque foret form SU and 8 

inmediata materia forme superaddite, et foret formarum wouid : thus be 

r ldentined with 

one another. 

5. niffibles B. 7. latum B. 8. V» (?) r' tB B. 16. fubalis (sic!) B. 
18. clementariis B. 3. r . calliditas B. 35. callidum B. 40. una que B. 



76 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

et materiarum processus in infinitum, et ydemptincacio 

elementorum, cum communicant in eadem materia vel 

essencia singulari. Sequitur enim, ut supra tangitur : 

ista materia est de essencia huius ignis (et sic de tribus 

reliquis elementis): ergo singulum est singulum eorun- 5 

dem. Nec evitabitur quin quelibet pars quantitativa 

unius elementi huius continuatur cum alia parte quan- 

titativa alterius. 

Modern Secunda est via posterius philosophancium qui ponunt 

philosophers r r ' i r 

think that the nullum elementum actualiter esse in mixto. Sed quot- 10 

elements • , , 

ihemseives do quot auctores et raciones ad hoc sonuerunt, omnes 
not remain sentenciant quod disposiciones et qualitates, quales 

actually, but . n ' " 

say that their secundum speciem nate sunt consequi elementa, re- 

dispositions «■ ■ . j ' 

and qualitiesdo. hnquuntur in mixtis: quod, cum sit verum, non arguit 

But r»', this quod elementum aliquod sit in mixto actualiter. Contra i5 

the°definition i stam sentenciam videtur descripcionem termini militare. 

ot an element, Nam elementum, ut huiusmodi, est causa intrinseca rei, 

winch must be . . 

the intrinsic nec pars quahtativa, ut exponit comentator, primo phi- 
compound, 1 and sicorum et 3 de celo 6. g. Aliter enim diceretur celum 
not merely a eque elementum sicud aliquod corporum 4 simplicium 20 

quahtative part ... ^ r t r 

of it. sublunarium; nec congrue vocaretur lapis aut lignum 

sphere "s a cor P us mixtum, cum habeant materiam primam et 
cause non- formam simpliciorem quam aliquod elementum. Si enim 

existent m . .. . ^ 3 

the compound, non sit ahquod mixtum, est dare llla ex quibus mis- 
of"Tts elemen^ts- ceretur. Corpus igitur hominis non misceretur, nisi 2? 
a stone would forte ex anima indivisibili et partibus materie prime: 

have matter and .... r 

form alone, et sic matena pnraa foret caro, os, nervus, etc. ut 

than 1 ™ny er auas diffuse prosecutus sum. Ymmo terra pura, vel 

element. aliquod elementum, quamtumlibet modice alteratum, 

The human . ' . 7 ^ . . . ' 

body wouid be foret corpus mixtum, et composicius quam ahqua pars 3o 
CO ot p primal llly q u antitativa hominis: quod et componeretur ex materia 

matter and an hominis et forma, et haberet qualitates contrarias, quales 
mdivisible . ^ n 

soul; secundum speciem nate sunt consequi elementa. Et 
utrobique est generacio reciproca. Nulla ergo foret 
causa nisi ficta simplicitas talis corporis supra carnem. 35 
And thus the Et cum caro, os, nervus, sunt eiusdem speciei specialis- 

human body, . ' f . r 

so complicated sime, quia quodlibet lllorum materia prima sine forma 
in would be rtb ' substanciali formaliter componente, sequitur quod totum 

simpler than corpus hominis, quod est composicius inter mixta, sit 
an element. . r ,. . ^ r 

simplicius elemento. 40 



i3. A11 ff' m 15. i_|. sit cum vm' B 21. sublunari B. 

= vermis li. 35. non B. 36. u 1 uus B. 



GAP. IX. LOGICA. 77 

2° principaliter experiencia phisica videtur repugnare. 2» a ; it is 
Nam tam arte quam natura cognoscitur ex partibus explrience. 
B i24 a mixtorum elementa I dispariter resultare, ut in dissolu- weg-ettbe 

..... .... ,, , elements out o 

cionibus lapidum, calcancionibus metallorum, et breviter the compound; 
5 de vitro vel quocunque omogenio, quantumlibet fortiter so "\Yern 13 ' 6 '" 
commixto contingit partem subtilem aqueum vel aereum as is seen in 

. . i , ,• , - ... . chemical and 

extrahi, semulento croceo derelicto; et longe facihus m meiallurgical 
vino, sanguine vel alio distillabili omogenee. Et idem w™see S fire 
docet natura patere nobis de carne vel de quocunque , proceeding 

<...... , . ..... f rom putrefving 

'° putrefactibili omogeneo, quod luxta regulam Anstotehs flesh or fish, 
humo putrescit; quod humidum unctuosum, relinquendo 
incineratum terreum, petit partes extremos quousque 
maior pars aerei vel ignei expiret, propter vim movendi 
et convenienciam ad locum debitum ex natura, sicud 

•Mn sensibus innominatis; ut quercu putrida et similibus 
est videre. Talia enim ; scilicet per subtile aereum et 
igneum ad circumferenciam exsudatum splendescunt in 
noctibus, cum naturale sit ex talibus luminosum fieri, 

, , . , . .,.,.-.. . in the darkness ; 

quod se ostendit m absencia splendidi forcioris: ut ln it comes out 
2o culis catticis, squamis piscium, quibusdam vermibus, £/ cats C „c. 
et in omnibus conformiter proporcionatis in partibus 
superficialibus in tenebris est videre. Cum enim ex No action can 
contingencia equali nunquam fit accio, patet quod ter- without^an 
reum derelictum et igneum exalatum etc. in mixto fuerit cfficient cause; 

.... the appearance 

2? dispanum naturarum, cum oportet esse per se motum of ihis fire 
habere intrinsecus motorem in actu, preter formam m ^H% ^ "lusa' 
accidentalem. Et idem patet ex elaboracionibus olei de which is not a 

... , , . ,., .,. . . _ . , mere accident. 

minutis seminibus et de lapidibus silicinis. Et ldem Many other 

patet de fructibus, floribus, et quotlibet similibus que uk^nature^ 

3o sunt in partibus superficialibus et intrinsecis: multum miaht bc 
,. . . , ... , adduced. 

dispanter sapiunt, odorant, et speciahter colorantur. 

Sed quo ad isto conceditur quod in talibus mixtis 3 rd . But as they 
est dare partes quantificativas dispares, sed omnes eius- are quantitative 
dem nature quo ad formam superadditam, licet in parts that differ 

^ r in the 

compound, 

4. calcaconiba B. i5. tt, ins B. 16. fp B. 20. cattis B. 

24. delictu B. 29. q,l$ B. 

1. This is the same argument as was lately used (though 
with all the superiority given by reeent chemical discoveries) by 
those philosophers who maintain the existence of atoms against 
the revival of the 'Matter and Form' doctrine in the Neo- 
Scholastic system. The idea is the very same. "We get oxygen 
and hydrogen out of water, therefore they were there before." 
The reply is: "Actually, no; potentially, yes!" 7. Semulento. 
Probably derived from semolla, bran. 



one being 



78 JOHANNIS WYCLIF 



CAP. IX. 



more similar qualitatibus una quo ad unum elementum, et alia ad 
t0 ^otnereto"* 5 ' aliud, plus accedat; quia aliter non esset racio quare 

others, hut all car bo, lignum, et talia combustibilia secundum aliquam 
having the , • i i- 

same form and partem resolvuntur ln cineres, et secundum aliam 

C nTtu?e" d inflammantur. Contra illud 3° argumentatur. Signo 5 

we argue thus: totam multitudinem per C et totam multitudinem per 
Lach element , . . , . . . , . 

existed D, que 4° r dicit adversanus corrumpi m adventu rorme 

se $tforfy superaddite. Et argumentatur sic: quodlibet istorum 

combination, ,or f u ' n CO ntinue seorsum in loco per se sibi proprio, 

and still h . . . , , 

remains in its purum a commixtione cum contrano pereundum, et ad- io 

,herefore tio nuc manet q uo aa< \ essenciam, vel remissum paululum B i25" 
new forms can i n qualitatibus, vel ipsis servatis integris sicud prius. 

possibly result ^ n ,, L ... , ,. 

from it; or if Ergo per nullum eorum superducitur rorma superaddita; 
'will he' of 7 ve * s * inducunter hec quatuor, habebunt formas super- 

very djfferent additas disparium naturarum. Consequencia videtur ex r5 
nature trom the , , L . . , . . .:.. . , 

compound. hoc quod ex pari evidencia, ln quodhbet simplex con- 

If one s°mp?c 0f formiter altera tunc induceretur forma supperaddita con- 
body on similis racionis; et per consequens, ex quocunque simplici 

another can . . . r ....... . : 

bring a new contmgit per accionem altenus simphcis sine commixtione 
kmusTbe very quamlibet formam superadditam resultare; et, ut videtur 20 

different from michi, in quotlibet istorum quatuor induceretur forma 
either. ' , ,. ^ , . . . . , . , 

superaddita altenus racionis, cum sit subiectum altenus 
composicionis, sicud fuit inmediate ante induccionem; 
et proporcionaliter ad materiam datur forma. 
Additional Confirmatur tripliciter primo sic: inpossibile est 25 

proof : '. r . 

qualities that quahtatem vel accidens quodcunque transmutan de 

inlhe 6 ekments subiecto in subiectum; sed qualitates prime, que iam 

are now in the sun t i n m ixtis, condam et fuerunt in simplicibus: ergo 
compound; , . ... 

as no accident ad huc remanent ln eisdem. Sic enim sonant quehbet 
^subjectto^ Ji cta philosophorum quod nullum mixtum est calidum 3o 

subiect, they aut frigidum, nisi participacione simplicis cui primo 

are 111 the ? , J, , ,• , 

elements stiil. competit esse tale. Nec valet dicere quod tot et tante 

sayine that^new qualitates prime subito generantur, aliis subito corrup- 

qualities are t is in comitacione forme superaddite; quia non est 
produced and . ' . 

the old ones dare contranum a quo debeant corrumpi, cum possunt 35 

wlwshouid uianere in mixtis, nec efficiens, a quo tot et tante 

they be subito generentur. Nec superest racio quare forent qua- 

litates prime, quare possunt inesse in mixtis quibus- 

libet; quia sunt corpora simplicissima sine ordine 

5—7. 3° — 4 0r (sic !) B. 8. sunt pro super B. 10. peund, B. 

23. f)onis B. 3o. callidum and very oftcn after B. 3q. quod B. 

6. Totam. Evidently somc parts of the sentence are want- 
ing here. 



destroyed ? 



CAP. IX. LOGICA. 79 

prioritatis respectu elementorem se habencia, stante 

sentencia huius vie. ConnTmacio [2 a ] est hec. Impossibile Contrary 

est qualitates contrarias coextendi; quod esset, stante ^hoseftat 6 ' 

illa sentencia: i^itur, etc. Et maior patet ex hoc quod remain of the 

' n elements when 

5 omnis quahtas est siibiectam esse qitale, cum non sit fhese are no 

potens aliquid per se existere, sed unitate accidentis, coexfstln^the 

cum aliis eiusdem racionis. Ex quo patet, si essent same sut, i ect > 

* , . and cannot 

qualitates contrane coextense, tunc vel nichil esset exist 

simul denominatum denominacionibus contrariis, vel n ow thenon- 

10 Tessentl materie coextense. Et patet minor, eo quod, remanence of 

. - ., . "l ' the elements 

si torme substanciales elementorum smt per totum impiies this. 

mixtum, sequitur quod et qualitates; et tota contraria, cannot^at^the 

multis modis contraria. Tercia confirmacio est ex im- same instant 

., ... ... . act and react 

possibilitate reaccionis duorum elementorum simul et on each other. 

i5semel secundum easdem partes; ut, posito quod A combination, 

ienis et B aqua purissima commisceantur in dato the element A 

°. J r . . woula nave to 

mixto, oportet partem A reducere partem B sibi neutralize a 

inmediatam ad temperamentum in qualitatibus, et qU ] a em en° B- 6 

econtra ; et per consequens, cum hoc non sit nisi per which it could 

. l . . . r not do unless 

20 reduccionem quahtatis contrane, sequitur quod ldem it lost-as much 

subiectum secundum idem sit simul et semel agens et contrary 

paciens, in actu et potencia respectu eiusdem. Prius quality- so it 

r .... . . would be at 

ergo et pnncipahus educeret qualitatem contranam a the same time 

se ipso, quam induceret post debilitatem potencie per s .^ e point oi 

B i2b h qualitates instantaneas qualitates suas in corpus I ex- view > bo ^ 

. . . ,. ,._ ' . active and 

trmsecum. Ideo, ut ahas diffuse ostenderam, reaccio passive. 

non est simul tempore et secundum idem possibilis; ad take^place™/! 



er 



quam oporteret qualitates contrarias simul, subito, et ,, action. 
^ ' . n . . ' My position is 

tempore reciproce generan, propter talia multa que tiiat of 

3o naturales sciunt adducere. Credo 3 am sentenciam in the^ekments 

hac parte; scilicet, quod elementa sunt realiter in mixto c , xist real, y in . 

r . ^ ... tne compound, 

secundum situs et formas propnas, ut dicit Avicenna, in their own 

primo causarum, ca° 3 , et alibi multis locis. piaces" 

Sed contra ista instatur tripliciter. Primo, videtur Arguments 
. . . . contra : 

35 quod proprie non sit mixtio, sed tuxtaposicio corpus- I. This would 

culorum; quod sic, habens occulos linceos videret com pound but 

quomodo quodlibet elementum foret seorsum positum ; an aggregate ot 

. "■ . . r atoms; we 

et sic per idem homines et omnia genera corporeum could, had we 

essent commixta in mundo, et nulla foret forma sub- e noush, S discern 

40 stancialis superaddita, cum nullum mixtum foret vere evei T element 
r apart; men, 

animals, all 
would be 

cv ^ 

2. 2 a deest D. 3. gritas B. 6. accus B. 10. essent decst. 

.'6. p'usfuma B; ib. fuma? B. 29. recijie B. 33. Ca?, B. 35.Txpo B. 



8o JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

mixed up, and aliquod unum. Ad illud negatur prima consequencia, 

lio^superaddcd cum iuxtaposicio corpusculorum, ceteris requisitis, con- 

fbrm to stituunt vere mixtum, cum omnes vere loquentes de 

\hem. * mixtione oportet concedere vel corpora parva, vel ma- 

The aggregatc terias corporum, iuxtaponi, et per formam superadditam 5 

of atoms is thc continuari. Licet autem nullus oculus corporalis sufticit 
compound . . 

itself. cognoscere appropnatos situs corporum commixtorum; 

YowThev^are Deus autem distinctissime, et intellectus humanus con- 

placed, but God f use cognoscit posicionem in quolibet mixto perfeccius 

mindWiws in huiusmodi situs dari. Et sic conceditur homines com- 10 

^f^fnlAVthl 6 misceri ad invicem cum aliis, et proporcionaliter de 

compound ceteris partibus huius mundi, sed non ad finem quod 

theirVositlon. forma substancialis resultet constituens mixtum sub- 

^ttogsirc' stanciale disparis speciei; et solum tale mixtum ad 

indeed mixed propositum est naturale cuius quelibet pars quantitativa 1 5 

anotherTbut in actu, que potest per se existere sub tali specie vel 

dislinguisned P er se sentiri: quod philosophi secundum gradum mi- 

by their nimum vocant minimum naturale. Nec obest materiam 

suEstantial formatam suscipere super illam formam superadditam 

form. disparis racionis. 2 ° 

II. The 2° videtur quod ad omnem punctum materie mixte 

form'cannot non sit forma superaddita, et per consequens cum per 

po\nt a of a tHe totum sit eius privacio, sequitur quod nusquam sit talis 

compound, forma; quia nec indivisibilis, nec extensa. Ad illud 

elemental forms dictum est superius, quod forme substanciales, ut a 25 

are every- ma t e ria elevaciores, sic sunt a condicionibus materie 

wnere) : 

it is therefore remociores ; ut forma corporeitatis vel forma elemen- 
Wereply tiiat taris secundum aliquos est situaliter secundum partes 
form^artfmore punctuales materie;et quelibet forma materialis super- 
eievated above addita determinat sibi certam multitudinem elementorum 3o 

matter, they are . . . . , • , • 

less subject to constituencium mmimum naturale; et sic grauatim 
conditfons. ascendendo quousque deveniatur ad animam hominis, 
que est finis formarum de quibus considerat philosophus 
naturalis, ut patet 2° phisicorum. Nec extenditur mi- 
nima forma per subiectum suum primarium, sed est ad 35 
quemlibet eius punctum indivisibiliter quo ad molem ; 
et quotlibet tales indivisibiles constituunt formam super- 
Each form is additam mole magnam : Et sequitur quod tota sit ad 
thewtoleWts omnem | punctum sui subiecti primi secundum aliquam B 126* 
subject, but su i partem. Et patet quod falsum assumitur, cumque-4° 
libet forma substancialis cuius partes quantitative distant 
situaliter extenditur modo suo. Nec oportet quamlibet 

27. vel forma twice. ?4— 35. ima B. ?8 — 3g. ad omnem twice B. 



CAP. IX. LOGICA. 8l 

partem quantitativam subiecti habere appropriate partem Sometimes 
quantificativam forme, sicud forme anulosorum extendun- q Ua ntffying 

tur. Si partes sue quantitative sint animalia anulosa fet part ofthe 
...... . . . form answers 

sic de bestns; si multe quantitative unam constituant) to a quantified 

5 forma totalis extenditur modo suo. Ymmo, si duo ho- sJbfect* as i?n 
mines unum hominem quantitative constituunt, forma the Annulosa, 

,. .. . ,. . ........ , or where many 

totahs extenditur sine aha sui parte divisibih vel ex- animals are 

t united together 

iciiaa. ^ in one wno ] e 

Nec sequitur ex istis quod mixtum solum ligatorie There is a 
iovel aggregative sit unum, ut cumulus lapidum, domus, fetween^a^mere 
vel populus; quia ex commixtione propria et perfecta aggregate and 

, i /• i ■ 1- c . a compound. 

resultat quedam rorma substanciahs et perfecta specr- Tlie mixture is 
fica ; non sic autem de aliis artificialiter aggregatis. th s a ° ^brines 
In hoc tamen conveniunt quod, sicut impossibile est int0 being a 

_ - .. ... , .,. new 

iDmixtum perrecte ponr ln specie sine rorma substancralr substantial 

a qua habeat quantitatem, sic impossibile est populum, Theyresemble 

domum, vel asgreeatum quodlibet esse unum, nisi sit eacl] otner '" 
' .„ .™. & . .? . , ... > that in both 

forma artthcialrs vel alia accidentahs rn aggregato cases there is 

huiusmodi, a qua accipiat esse unum, ut populus supra a natural~there e 

20 multitudinem dicit consensum hominum, ut obediant artificial. 
. , . „ , ,. . „ . A nation 

unr legi. Et domus dicrt hguram aggregatam ex posi- implies the 
cionibus suarum parcium, ut defendat hominem ab authoritY- 
intemporaneis nocumentis. Et sic de ceteris, cum omnis a house, the 
unitas sit a forma. Et sicud forma substancialis mixti disposition ot 
25 est per totum subiectum, licet non extenditur nisi per parts '" . order 

i i to give 

subiectum homogeneum suo toti; sic forma aggregata shelter, &c. 
f. ' ° & . & . And in both 

tahter accidentahs aggregatr est per totum suum subrec- cases, the form 

tum. Et de possibili non habet aliquam partem con- ^ the^subject 
similis racionis; sed sicut forma mixti est causaliter in butwithout 

?o elemento per quod non extenditur, sic et forma aggre- 
gati est in quotlibet partibus eiusdem, que habent 
appropriatas habitudines ex quibus resultat forma totalis 
longe disparis speciei. Nec est vis, sive vocentur eius 
partes, sive forme presupposite ad totalem formam. 

35 Unde similiter intelligendo talia aggregata, concedi 
debet quod proporcionaliter dissolvuntur ut mixta, ex 
dissolucione vel deficiencia sue forme. 



9. legacor B. 10. anulg B. 11. que quia B. 16. Et pro sic B. 
23. Ttpa e!B B. 

2. Anulosorum. It was formerly a great difficulty for philo- 
sophers to explain how the one indivisible principle of sensation 
can be multiplied by scission, as it is in certain of the Annulosa. 

6 



extension. 



82 JOHANNIS WYGLIF CAP. IX. 

III. According 3° videtur quod omne mixtum sit continuum cum 
wouM^be onfy mc 'di° continuante; et per consequens nullum corpus 

one being in the mundi est ens in actu, sed solum potencia; et sic nulla 
world; since . . ' . l . . 

everything foret continuacio, cum quantumhbet dispana corpora 

orie°whole with in quantum inmediate sunt posita, sunt adunata. Ad 5 

the surrounding illud dicitur, concedendo quod omnis pars mundi cor- 
mcdium. . ' . . 

It is quite truc porea continuatur cum aha ; cum ahas non esset mundus 

form on" 88 una substancia corporea, sumens ut quoddam totum 

whole by omnem naturam cornoream parcialem; quod est falsum, 
continuity; , . , ., ... n rb 

otherwise the cum mundus sit maxima creatura | possibuis, mole 0120 

^no^be^one ma g na > circulata, constans ex omni materia possibili, 

corporal subiecta situi et tempori, et multis aliis accidentibus, 
substancc. . . „ . , . . , 

Those parts ot gracia cuius pernciende sunt omnes parciales substancie, 

whichare^of ut noverunt philosophi, et supponitur in presenti. Mixtum 

the same kind ergo, in quocunque elemento sit positum, trahet quot- i5 

surrounding libet partes eiusdem speciei ad sui circumferenciam, et 

^conTinuity 11 P er consequens inmediatas medio continuati ; secundum 

with that tales continuatur cum medio; ut aer, respiratus a pul- 
medium, as . .... 

for instance mone et corde, contmuatur cum spintibus aens; et per 

from^the^/ungs consequens, cum toto cuius illi spiritus sunt partes 20 

Continuity precipue. Et indubie aer respiratus continuatur cum 
requires a .. . . . . . 

medium, medio continuante, quia tn aqua, tgne vel aere, non 
thiiigthaTcan P otest exspectare successivam accionem per quam ipsa 

exist by itself. p e r tempus inmediate posita in fine primo continuantur 
The terrestnal ,. ,- • , • 

parts ot a secundum aliud; ut ahqui, volentes contmuacionem esse " 

not^connnuous 6 rem absolutam que per se possit existere, false fingunt. 
becausc Et sic indubie esset de terra, nisi partes aque vel aeris 

separatcd bv . . . , . . , . 

particles of mtercise racerent partes distare ab mvicem; et hmc 
water-^whicli m i xtum terreum, post exalacionem vel evaporacionem 

when elementorum continuanciam, decidit in pulverem ; et 3o 

evaporated, . •,-,•• ,■ 

only dust partes pulvens de possibih tnmediate constituunt unum 

Sometimes to c° l "P us 5 hcet continuacio non sufficit ut una pars ad 

avoid a quemcunque recessum alique insensibiliter insequatur. 
vacuum, one ' . . . . , . . . . 

heavy body Lontmgit eciam m casu, pro supplecione pleni, virtute 

dTaw" another continuacionis, quantumlibet grave sequi aliud inmedia- 35 

aftcr it. tum amotum, etsi fuerit disparis speciei; quod nunquam 

contingeret, nisi esset quedam continuacio sic motorum. 

Continuity, says Unde, ex influencia veritatis, motus fuit Aristoteles 

Aristotlc 

consists in'the 5° phisicorum (forsitan ignoranter) ad ponendum con- 

i5. fiij B. 17. oti" B. 26. fgunt B. 3r. piui's B. 33. c'teffum B. 

34. cum pro contingit B. 

34. Pleni. Probably an allusion to the rising of water in a 
pump. 



CAP. IX. I.OGICA. 83 

tinua descriptive talia: quorum itltima sunt umim; ut limits of two 
duo puncta inmediate posita nunquam huiusmodi con- jd"nt!cal ^'but 
stituunt quoddam unum, quod est terminus communis tw0 ppints that 

. ... . tt 1 merely touch 

utnque, commumcancium parciahter m eodem. Unde are not 
5 conceditur quod quelibet quantitativa corporeitas est we^m^verant 

in potencia, non tamen distinguendo potenciam contra that allbodies 
r-^ • • ■ are potential 

actum. fc.t sic omnia corpora que non sunt continuata (without 

cum corporibus eiusdem speciei constituunt numerum de t "^f/// h .f r 

actualem. Et continuacio talium cum corporibus disparis because they 
_ • • , , . • t-, are more or 

iospeciei, aunascencia vel contiguacio nominatur. Ex jess separated 

quo patet quod hec duo, continuacio et conticuacio, *'" om . otlie '" s 

n r ... . . ' ot the same 

non sunt snecies distincte ex opposito, sed pocius con- kind; the fact 

: • J , ■ • oftheir 

tinuacio est genus utnusque. Contigua enim sunt que- touching bodies 

cunque se tangencia disparis speciei, quorum ultima °* ? different 

i5 sunt sifnul. Et si sunt corpora disparis speciei, conhxa per contiguily, 

humidum continuans ad 3 m integrandum, tunc sunt ad ot continuity, 

hoc nata, ut os, cartilaeo, nervus et cetera, et omnia j" d docs n( ? 1 

' . . ... ditter trom lt 

genera concurrencia ad integracionem corporis animalis. in a 

d IO _>» T , ... 1 . . , . . . metaphvsical 

D l -7 Ideo vere dicit | commentator quod m methaphysicis sense. 

20 non differt contiguacio a continuacione, cum eo ipso 

quod ultima linearum superficierum corporum, sunt 

simul unum continuum; et econtra. 

Ulterius notandum est iuvamen elementorum in mixtis, The elements 
„ 1 ..... c • ■..• r\ concur activelv 

au constituctonem et perreccionem sui compositi. Oportet to „j vc J 

25 autem in omni mixto perfecto terram quo ad multi- perfection to 

1 . their 

tudinem dominari, propter mixti constanciam. Nec compounds. 
aliter esset iuvatum efricienter sensus tactus. Unde, stability^and 
secundum analoeiam, ad suum sensibile fundatur sensus palpability, and 

. . . . miist 

tactus plus necessarius aliis in nervo retilt terreo, predominate in 

3o ceteris sensibilibus plus extense. Oportet secundo inesse c^mpound-^it 

naturam aqueam ad multitudinem terrenam, forcius is the °a sis of 

ii- ■ j • 1 • touch. 

colhniendam terream, et ad stabiliendum m homine 

sensum gustus, quem oportet fundare in humore aqueo, paVtides^of 11 " 

nedum quoad lineuam et partes pororum extensius adia- earth, and is 

^ ° r r necessarv to the 

35 centes. Sed e converso quo ad gustale quod oportet sense o'f taste 

omne humidum aqueum, si gustum debeant propor- 

cionaliter mutare, et genera talium obiectorum sensus 

distingwere, ut sensitum per habens sensus huiusmodi, 

nedum quo ad noticiam, sed eciam ad esse. Et omnia A u ^\ n n S arc 

40 talia sunt ordinata ad hominem ut ad finem. Ideo non made for man, 

. . . . and the reason 

lmpertmenter reducitur causa mixtionis elementorum m of all 

compounds 



which are 



1. motus quorum B. 6. lpoita B; ib. ponam B. iS. genia B 

23. Iuva™« B. 20. alitcr B; ib. r'tili B. 38. fp vus B. 

6* 



84 JOHANNIS WYCLIF CAP. JX. 

inferior to mixtis remotis sub homine ad hominem, gracia cuius 

tomiVii/him. taliter commiscentur. Oportet tercio aerem commisceri, 

Air must be n U i a aliter non esset mixtum tale sonorum, dilatans se 

present; ^ . . 

otherwisc tlie post percussionem, nunc secundum dyametrum longi- 

wo°ld P nothe tudinalem, et nunc secundum latitudinem, ad tractum 5 

sensihle to the spiritus aerei complantati corpora, causando secundum 

undulations ' * ... . . 

which cause numerum tremulosum ex dilatacione et constnccione 

S ° U "air ntlC secundum dyametros transversatiles, sonum in aere 

and move the proporcionaliter continente, qui eciam moveret con- 

cavity ot the ' r n . . . ... 

internal car naturalem et complantatLtm aerum m minnga. In tah 10 



th 



aifditive namque mixto aere complantato, et non in aere alieno 



faculty is contento m spongtosionbus, subiectatur vts anime au- 

siluated. . r ° . ' . . 

Fne is ditiva. Ignis autem clanhcat spintus ahenos, et racit 
"th^ainmal P ro po r ciones, ad colores iuvans ut sue speciei cum 

spirits, that irradicacione luminis extranei per medium dyafanumiS 
thev mav . . . . . ... 

perceive light sensibiliter difrerenciuntur. Unde tn spintibus animahbus 

T^iereismore I 11 * subiectant virtutem visivam, ignis plurimum domi- 
fire in the eye natur in proporcione admixta alia; ut ex claritate crista- 

than in anv . .. . . ., . ... . . . 

other part of laydts, cum tunicis suihcrenter lllummatis m suis srtper- 

^Nothing hciebus, et species libere inserantur, et lumen oculi 20 

leaves the eye cum virtute visiva commisceatur cum specie visibilis 
to strike the . , . . 

ohject, ncr can in medio e converso, usque ad sohdum terminans 

witfiout 06 visionem.- Non autem egreditur corpus ab oculo ad 

sometning terminum ; nec sufhcit hec multitudo ocularis sine 
visible, in . . ........... 

regard to coexistencia speciei visibihs obiecti, a quo organum, 22 

passive though rec ip iens speciem, specialiter paciatur. Unde passionem 

active in other visus declarat Aristoteles I in De sensLi et sensato et 2 13 1 27^ 
ways. . ' . ... 

De anima. Accionem vero sensus ponit, 19 l;e animalibus 

et 3° Metaphysicorum. 

Naturai Alie autem sunt quotlibet commoditates in existencia 3o 

pliilosophers . ... . . 

teii us elementorum m mixtis; quorum tractatus ultenor per- 

filfiJff^itae tinet naturali, qui ponit inter mixta perfecta terrea 

p 1 c o n 1 11 1 «» 1 u s 7i * r 

in ores and habundancius dominata; ut in minera, vel lapide; 2° 

stones: water . .. ..... .. 

in metals; aquam, quo ad opus hquacionis dommart generahter 
innammable air j n m etallis ; 3° unctuosum aerem, qui est causa in- 35 
flammabilitatis, ponit in vegetali quo ad illud effectum 



7. cofac'one 15. 14. fue Hcu B. 24. mlti B. 3o. existencie 14. 
33. lapidc vel B. 3|. loqconis B. 

35. Unctuosum aerem. I havc rendered this in tlie note by 
inflammable air, wh i ch was one of the rirst names given to 
hydrogen; an element that is really abundant in plants, as is 
\\cll known. 



CAP. IX. LOGICA. 85 

dominari; quarto aerem puriorem in sensibus, speci- in vegetables, 
• • j • • •, • . 1 u to render them 

ahter quo ad spintus aminales; et qumto ignem habun- combustibie- 

dancius in homine, propter maiorem copiam istorum a P urer air 

r r . r constitutes thc 

spirituum, et ahas operaciones ad quas natura ornat animal spirits 

5intentum. Et sic et species et genera mixtorum, que- abundant fn 

cunque senera corporum simplicium in maiori mundo „ man. 

" . D . r r . . . Each element 

proporcionahter coaptantur. Nec tolht tale dominium predominates 
i-i i« somewhere for 

altorum elementorum super terram amphorem terre some spec i a i 

multitudinem, vel dominium terre quo ad aliqua super T , pur . pose ,-, 
. , , ,. . It Anstotle s 

ioilla; sed satis est quod unum elementum quo ad aliquid words on the 

super reliquum dominetur, et quod mixta totaliter per- S proper]y e 

feccioribus formis substancia, habet plus proporcionaler examined, he 

. ' * r r will be tound 

de supenonbus elementis. Conferat ergo protervus in agreement 

textum Aristotelis alio, mediate in fine, cum dictis eius, 

i5primo De generacione ; 4 Methaphysicorum, et alibi ad 

significacionem debitam, et videbit quod nullum dictum 

philosophicum sit obvium huic vie. Causa precipua 

quare illa via abhorretur a pluribus est quod non per 

sensum percipiunt adcomposicionem continui ex non 

20 quantis. 

Tercio et ultimo restat videre de velocitate motuum Question III. 

quo ad signum penes quid attendi debeant. Et primo mca sure*af- the 

de motu locali. In qua materia recordati sunt mo- veiocity of any 

. ,. • , • • motion ? 

derni quod non attenditur penes magnitudmem situs It is certainly 
25 corporei acquisiti in corporacione, ad tempus; quia stat C overed by^the 
aliquid subito acquirere vel deperdere talem situm per mobiie in a 

. ,. . . _ . , given time. 

adnascenciam vel discontinuacionem. Stat eciam colump- Two cylinders 
nam rotundam, 2 pedum in longitudine, et 8 pedum s ,° e \H mov-ed 

in latitudine, sicud hasta est, descendendo uniformiter with the same 
o • 1 7 -u • 1 j 1 • rapiditv, one 

3o in hora, descnbere 111 hora situm secundum iongitu- paraiiel to 

dinem duplum ad hastam; et aliam simillimam in ' \ h * oTher^' 

fi2ura volvi latitudinaliter precise eque velociter, de- parallel to its 

& ., , . .. . l M . ,. . ' , length: lt the 

scrtbendo situahter plus quam octogmtophctter ad length be to the 

priorem, sicut patet calculanti: ubi certum est quod ^""^"the 

35 quolibet punctus unius precise eque velociter movetur, s R a , ce covered 

. , ,. . , . n .. ., will be eighty 

stcud ahquis punctus alterms. Non ergo esset possibile times greater. 

aliquod corpus moveri uniformiter quo ad subiectum, 

supposita illa tria repugnancia. 

2. Exgmto B. 5. ga B. 11. totalia B. 21. Io^ B. 33. octo- 

gincoplr B. 38. ta' B. 

33. Octogintopliciter. As I understand the case, the difference 
would not be so great; onlv as iG to 64. Rut I cannot help 
thinking that the marginal note renders Wyclifs meaning. 



86 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

it is generally Ideo dicitur communiter et bene quod in omni cor- 
beHeved^tha/in pore mota localiter est dare punctale velocissime mo- 

every mobile tum, quod est mensura velocitatis tocius motus, I cum B 12I 
there is a ' . ... ' . 

point that omne motum tam velociter movetur sicud ahqua pars sui; 

swiftest^ ot all, et slc patet quod sequitur ex illo punctum, lineam, et 5 

and measures superficiem esse et motus sibi proprios, et per idem situs 

its motion. r • tt • 1 , • j 1 • • 

This implies et aha accidencia. Ut, posito quod latitudo alteracionis et 

Voints^havlng eciam motus localis uniformiter, et difFormiter a non gradu 

distinct degrees US que ad gradum ut 4 01 ", extendetur per B corpus : est 

of movement. x ° .7 , ... 

dare gradum intensissimum motus alteracionis, sicut et 10 

motus localis, qui gradus solum est ad extremam super- 

The degree ot ftciem totaliter; sicut et qualitas sic intensa sicut est 

mtensity of c • 

movement is color vel lumen solum per superhciem corporis spacit, 
at&e°urfacc q u °d luminosum transpicit solum secundum talem 

of the body, superficiem totaliter et primo. Aliter enim aeeret color 1 => 
as colour is . * . r ° 

also only at the mtnnsecum quantumcunque parvus per medium opacum, 

cum sit dare primum agens, sicut et nisum [et] difficul- 

tatem quam produxit ad maximum. In omni ergo cor- 

poreo moto, pars naturalis primo mota est punc- 

tale. 20 

There.is a '?° a Et preter hoc est dare minimum naturale in quo- 
point ot , . . ^ 

minimum modocunque per se moto; quod minimum non potest 

'every^befng 1 moveri secundum partem reliquam respectu opposite 

that moves quiescentis: ut in motu animalis obiectum movet sensus 

ltself; as in ' . . 

sensitive extnnsecos et mtnnsecos; at llli movent appetitum 25 
facurty^moves 6 sensitivum ; et ille movet virtutem secundum locum 

another and is motivam, et illa calorem vel humiditatem quod in 
moved by . . ^ . . 

another. musculis et lacertis ; et iorte 111 corde est mmimus 

calor primo motus, quamvis quelibet pars animalis iuvet 

reliquam quamlibet ad agendum, sicut quelibet pars 30 

Every part mundi iuvat quamlibet aliam. Et per consequens homo 

as^one^naiVof variatur qualibet parte mundi. Sicud enim cumulus 

the world aids silve vel arene ostendit se, quantumlibet distanter, per 
the movement . 7 \ ; J 

of another, and communicacionem parcium, sic tota terra (et per ldem 
\vhohj°world. totus mundus) ostendit se per communicacionem par- 35 
cium. Nam si quelibet pars iuvat reliquam ad integran- 
dum suum totum, quod et equivalent finaliter per 
quamlibet partem materialiter communicantem, sequitur 
quod quclibet pars coadunat reliquam ct suum totum 
ad omnem posterius esse causatum. 40 



8. difformis B. 17. et aflcr nisum deest I!. 22. quod non B. 

27. liuo 1 '' (?) B. 24. quiescente B. 2S. mistulis B. 37. equivocant I'.. 



CAP. IX. LOGICA. 87 

Parum tamen locutum est de illo colore vel colorato, Remark 
quod primo appropriate agit speciem et terminat distan- C olours£ how 
ciam visionum. Non enim oportet, si unum iuvans agit, tlie y act t0 aid 

1 n . VISIOII. 

quod coagit cum eodem. Nec oportet, si hoc sentitur 

5 vel noscitur a noscente, quod distincte sentitur vel 

noscitur ab eodem. Sed hoc forte evenit ex dicta 

communicacione parcium universi, quod quelibet eius 

partem apprehendendo, apprehenditur ipsum totum 

intencione confusa; et ipso confuse apprehenso, appre- 

lohenditur eius quelibet pars; ymmo primum principium, 

quod omnia appetunt, ad minimum confuse. 

Sed reliquendo hoc, ut hic inpertinens, alibi per- Two opinions 

tractandum, prosequendum est de mensura velocitatis vefocity of 

motuum. Sunt ergo duo modi dicendi in materia de movement. 

~ ... aome say that 

iovelocitate motus localis. Nam aliqui dicunt quod atten- it is measured 

ditur penes lineam descriptam a puncto velocitate mo- described'by 

tus. Contra quod 4 er argumentatur. Primo ex hoc the point ot 

quod omnia puncta mota in ultimo celo, sicut et omnia velocity. 

. . • ........ Four areuments 

puncta mtnnseca cuiuscunque mobilis, nullas iineas cotttra. 
B i28 b describunt: ergo non generaliter | penes hoc attenditur '"ofthe^first 8 
motus localis velocitas. Et si dicitur quod equivalet, mobile and 

1 • • \> 1 -u » i- • ..• the points 

modo ac si omnes lsti punctt descnberent hneas istis insideevery 

motibus siderum, assencio quod, si sic describerent ista movi "? body 

' *■ . descnbe no 

puncta istis motibus lineas proporcionaliter ad veloci- lines at all. 

■ c • , lf it is said 

2 5 tates tstorum motuum, tunc m liinnitum velocius move- that it comes 

rentur quam modo; et sic in infinitum tardius, cum tothe same as 
" ' . 11 each 01 the 

antecedens inplicat substancias duas corporeas coex- points 

tendi, unam continue quiescentem localiter, et aliam line,' that 3 

corpus quiescens continue penetrantem: quod cum sit '™£e* r s at c io m ." 

3o impossibile, patet quod illud consequens verum nullius which is 
rn • j • 1 absurd. 

est erncacie, sed oneris responuenti. 

Similiter, planeta movetur multis motibus, quorum 2. A planet has 

... . ,. ,. . . many 

aliquis est velocior, aliquis tardior; et tamen, quam- m0 vements, 
cunque lineam vel situm longum describit aliquis eius somc swifter, 

T ~ .... some slower, 

35 punctus uno illorum motuum, describit et quothbet. and each of its 

- T , • , •■• .. «■ points describes 

Non enim est dare situm quem descnbit punctus linee, 1 them a u at the 
motu orbis superioris, vel motu sui, proprii orbis, vel js 3 ,™^™^ % 
epicicli, quin eundem describit quolibet istorum mo- tind any one 

. , , , ,-,• . , c line described 

tuum; sicud patet attendendo dihgenter ad hguram by a point in 

40 situs quem describit planeta. thls case - 

ltem, in motibus difformibus quo ad tempus, non 3. Neither does 
•11 1 •!-• i- a j _ *„^ Ihe rule hold 

tenet llla regula. Ergo est dtminuta. Antecedens patet for mot j ons 

18. sunt B. 22. quod modo B. 3^. aliquid li. 35. punctos B. 
39. di r B. 42. dimi tR B. 



88 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

that are varicd ex hoc quod contingit infinitos esse motus horales, 
givenlengthmay quorum quilibet describet lineam a pedalis adequate; 

bc traced iii i a et tamen primum esse uniformem ut duo, secundum 
given time by . r ' 

mobiies of eque intensum gradum ut 4, et tercium gradu ut 8; et sic 
varying ininfinitum. Ut, posito quod in infinitum intendat aliquod 5 
velocities. istorum suum moturn super aliquam partem sue linee, 
tardando diucius super reliquam; sicut loquentes com- 
muniter in ista materia admittunt, et quibus solet queri 
quam velociter moveretur corpus motum primo uni- 
formiter gradu ut 4 pro medio instanti inter illos duos 10 
motus, et quam velociter descendit grave in confinio 
inter aquam et aerem. 
4. We can givc Similiter, aliquid contingit movere per tempus con- 

a case ot a . ^ n r r 

body in wiiich tinue, in quo non est dare punctum eius velocissime 

thc swiftest r^ i i- 

point does motum. fc.rgo regula non est generalis, cum tamen, 1? 

not exist. dicendo sic regula generalis, eo quod motus difformes 

quo ad tempus sunt univoce veloces cum motibus uni- 

formibus quo ad tempus, sicut sunt univoce motus cum 

illis. Ergo dicenda est illis racio eadem. Assumptum 

huius argumenti foret evidens illi qui poneret in cor- 20 

pore rarefacto per totum ? et cum hoc continue circum- 

whirle^roimd ^ ucto P ro quolibet instanti, aquiri novam quantitatem 

with oui- per totum ; sed quia illud est impossibile, ideo adducitur 

stretched arms, . ... 

and a point argumentum de corpore circumducto, m quo continue 
cut^offfrom c o rrum pa n tur puncta extrema : ut posito quod Sor, 20 
those continue expansis manibus et brachiis, circumducatur 

extremities, it . . „. , ....... 

is impossible et quod continue aufteratur de extremo medn digiti 

movement corelative moti, tunc non est dare punctum velocissime 

should be thus motum in Sorte: et per consequens vertigo Sortis non 

measured. -,, . 

The movement mensuratur penes lllud. 3o 

would not be g et j hic dicit taliter I opinans quod talis motus velo- B 120" 

measured by . 

the line just citas attenditur penes lineam quam describeret punctus, 

outside the .......... . . .... 

body, q ui lndivisibuiter velocius movetur quam aliquis tstorum 
adlcrsarvwho omn ' um punctorum motorum in mobili. Sed de isto 
replies tlms dicto amiror propter multa: primo, quia iuxta sic opi- 35 

does not admit . . ■ . .„ . ... 

a dcfinite nantem non est dare omnia puncta m 1II0 moto mobih, 
""no^nts ^ s i cut nec est d are infinita, ut dicit. 2°, quia claudit 

(2) No poim contradiccionem aliquem punctum indivisibiliter velocius 
can move faster • .... 

than another moveri quam movetur aliquis tstorum, cum non sit 

to an infinitely possibile penes ipsum unum excedere aliud per indi-4° 
small extent. . . . ' r " 

visibile: quod tamen oporteat, dato tali motu puncti 

2. que (or quo) libet describe B; ib. bnc pro lincam H 5. aliud B. 

1?. aliud 15. i5, 16. tn ddo 15. 10. ddo 15. k8. corlo"" B. 

33. indun' 1 B. 35. p'mo propter 15; ib. multo p'o B. 38. indim 15. 



CAP. IX. LOGICA. 89 

indivisibiliter velocius moti. 3°, quia tale circumductum (3) It is 
non movetur velocius quam aliquis eius punctus; quia ^body^coulld 1 

tunc moveretur velociori cradu motus; et per consequens move faster 

, . • . , , -,, , , 'han any of its 

cum gradus lste sit dandus, esset dare lllud quod own points; 

Sprimo movetur illo gradu. Sicut ergo non est dare implied, h if S the 

precise quam velociter precipue movetur aliquis punctus measure of its 

. . , , . v . velocity is a 

sic moti, lta nec est dare quantum velocior precipue line outside it. 

movetur totum mobile. Et quarto patet, quia ymaginato 

quod Sor circumductus derelinquat post se, per totum 

10 in quo fuerit aliqua pars eius [caliditatis, ipsam] cali- 
ditatem vel aliud accidens quodcunque, et non extra 
illum situm, patet quod completa circumduccione est 
dare totale accidens derelictum, et per consequens est 
dare eius circumferencia, cum solum finite situaliter 

i5 extenditur. Quero igitur utrum circumferencia talis 
accidentis sit maior quam triangulus descriptus a B 
puncto (indivisibiliter velocius moto continue) quam 
aliquis punctus in instanti, vel minor, vel equalis ? Non 
dubium quod sequitur, pro quolibet instanti intrinseco 

20 motus, aliquem punctum Sortis velocius moveri quam 
B uniformiter motum. Sed miror quare non erit motus 
B tante velocior, quam circulus descriptus ab eo erit 
maior? Et cum uniformiter movebitur, sicud et B, 
ut suppono, sequitur cum dandis quod in qualibet 

25 parte talis temporis, B excederet Sortem per indivisibile. 
Ergo non solum indivisibiliter movetur B velocius S. 
Et hic videtur quod, circumducta a B linea A, extremo 
continue quiescente, causaret per B motum circularem, 
sicut describeret situm circularem ; et amoto eius puncto 

3o extremali sine pluri, in 2 a eius circumduccione de- 
scriberet circulum inmediatum priori: et sic sine fine. 
Et sic componeretur circulus ex circumferenciis in- 
mediatis. Nec est dubium quin est dare totale situm 
per quem Sor fuit pro tempore sue circumduccionis. 
B i2q lj Et sic de A et B linea, quocunque parte mundi, | eo 
quod est dare maximum situm in mundo, ad cuius 



10. caliditatis ipsam deest B. 3o plui B. 

8. Et quarto. Of the whole of this paragraph and the fol- 
lowing ones, I have been able to understand nothing relevant 
to the question discussed. Readers should bear in mind that the 
MS. is unique. frightfully illegible, especially in this part, with- 
out any corrections from here to the end, and bearing upon a 
subject which is itself particularly hard to understand. 



QO JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

nullum punctum intrinsecum tunc fuit Sortes, et resi- 
duum situs mundi, et maximus situs ad cuius quemlibet 
punctum intrinsecum tunc fuit Sortes. Et idem sequitur 
de quolibet parcialiter situato, eo quod totalis situs 
mundi integratur ex duobus talibus sitibus. Et 5 
patet quod motus Sortis erit continue extensus per 
dandum situm continuum ; et sic usque ad illius situs 
circumferenciam. Si ergo quilibet punctus extremalis 
movebitur quando erit extremalis, et solum instans ante 
erit extremalis, tunc motus circumferencialis erit com- 10 
positus ex motibus instantaneis. Et si quilibet punctus 
talis non movebitur quando erit extremalis, tunc con- 
tinue ad circumferenciam illius situs erit non gradus 
motus ; ex hoc quod continue ad extremum Sor, quod 
velocissime moveretur, erit non gradus motus : quod i5 
esset mirabile, quia tunc non esset dare quam velociter 
mobile aliquod moveretur pro quolibet instanti intrin- 
seco; ettamen, dato motu, oportet dare magnitudinem 
eius mobilis, sicud et diuturnitatem ; et per consequens 
eius extensionem usque ad eundem terminum inclusive, 20 
ad quem inclusive terminatur eius primum subiectum. 
Et sic videtur quod tam velociter diminuitur motus 
quo ad molem, sicud et eius subiectum, cum continue 
erit precise par suo subiecto; et eadem diminucione 
divisione minuetur utrumque; sed subiectum inclusive 25 
a gradu magnitudinis usque ad gradum magnitudinis 
quem habebit tunc, et motus coextensus terminabitur 
inclusive ad eosdem; quia aliter subiectum deperderet 
maiorem magnitudinem, et aquiret maior*em parvitatem 
in equali tempore quam faceret suus motus. Et tunc 3o 
non esset dare quam velocior diminueretur ille motus 
vel quantum diminuetur, vel quantum durabit; sicut 
nec est dare quam magnus vel parvus erit ultimate. 
Et per idem non esset dare quantum extendetur pro 
aliquo instanti; cum tamen totus situs mundi integratur35 
ex situ per quem non est iste motus, sequens est 
residuum situs esse maximum situm per quem est iste 
motus. Et idem argumentatur de futuro. 

Et per idem sequitur, posito quod A, lapis albedine 
saturandus solum secundum contactum, moveatur usque 40 
ad finem illius hore extrinsece, in quo anichiletur, 



10. timc crit B. 17. quod prn aliquod B. 22. divisibiliter B. 

25. dumet 1 ' B. 26-27. a — quem (siclj 15. 40—11. a I b ° fa 3 ' 15. 



CAP. IX. LOGICA. 91 

servatis eius accidentibus (quod est impossibile, toto 
colore servato), est dare situm per quem est anichi- 
lacio, et per consequens, ubi A erit ultimate sicut est 
B iSo^dare usque ad quem situm | pretenditur color et defertur 
5 accidens per A lapidem. In fine ergo erit verum quod 
A sit B, et per consequens quod fuit ita quod est hic. 
Si ergo A erit ad B, punctum extrinsecum, tunc tanget 
ipsum, et erit ita quod est ad illum. Et habet colorem, 
si de longinqua extensione temporis habet concedere, 

loscilicet, si aliquid aliqualiter se habuit vel habebit, 
tunc si se habet. Non enim est color in isto zophis- 
mate: ad istum terminum A est et .4 non est ad istum 
terminum. Injinitum propinquum est A hinc termino et 
A non est infinitum propinquum hinc termino; quia est 

i5dare totum situm, per quem adequate nunquam est A, 
quem situm motum est esse inmediatum termino dato. 
Si usque ad istum terminum A movebitur, et pro illo 
instanti pro quo A 'fuerit in termino inclusivo illius 
situs, erit A ad illum terminum et super ultimam 

20 partem proporcionabilem illius situs. 

Nec vereor dare ultimam partem proporcionabilem 
alicuius continui; quia a signato A, corpore columpnari 
possibili, uniformis grossiciei ut virgulto correspondentali, 
dividendo illud in suas partes proporcionabiles geo- 

25 metricas minores, versus B extrinsecum. Ut capio duas 
lineas girativas, incipientes in extremis dyametri C 
relique basis, et circumgirent quamlibet istarum parcium 
proporcionabilium versus B extremum continue propius 
sibi ipsis, usque ad B basim, et signo corticem inter- 

3o ceptam inter illas duas lineas per D: tunc patet quod 
deus potest corrumpere omne corpus in ista columpna 
preter D vel partem eius. Stat enim quod D sit magnum 
corpus ut 4 11 vel 5 a tocius A. Ideo nemo qui ponit 
deum posse tot mirabilia facere negabit ipsum posse 

35 separare D et ponere per se; quo facto, eciam pono 
quod E veniat ex adverso, condensans vel fiectens partes 
graciliores D versus extremum suum lacius. Tunc patet 
quod est dare instans in quo C tangit D, in quo 
oportet quod tanget extremum gracile illius D et per 

40 consequens est dare communiter quantumcunque longam 
vel brevem partem determinatam ad illud extremum. 



(3. li' B. 8. calorem B. 9. longig de B. 23. v'g° B ; ib. cor n,i B. 
35. c pro eciam B. 



92 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

Data ergo una parte eque longam, sicud gira circum- 

dans grossiciem columpne, patet quod illa cinxit ultimam 

partem proporcionalem. Nec oportet nos sollicitari de 

acucie anguli talis corporis, nec de situ in vasi ad 

quem terminatur; quia non est nostrum distincte cog- 3 

noscere. Unde si D, pyramis ferrea, tangeret primo 

secundum communem punctalem F planum per G postea, 

operatam constantem, videtur quod D abstractum, 

stante posicione parcium G, haberet in latere applicato 

plano unum foramen punctale, quamvis non sufficeremus to 

distingwere tale foramen H; sicud nec radium huius 

transeuntis per illud foramen; nec punctum sibi ex- 

Leaving thesc tremum talis radii incideret. I Tales multas evidencias B i3o" 
philosnphical .... ' . 

difficulties, and reci alias pro et contra. Sed tamen communicando cum 

thioio«y lg ic't°us trie ologis, querendum est si deus potest de potenciat? 
ask it God can absoluta facere unum situatum non quantum, post illo 

make a thing , . . . . . .. , %. . r 

occupy space habito; si potest anichuare multa taha simul et con- 

qulntityfor vertere > faciendo unum quo ad apparenciam continue 

annihiiate and magnum; et habito quod sic, queratur ut racio, ex- 

re-create it so . . . _ x 

as to give the penmentum, vel auctontas [doceat| quod non omne 20 
a^tfifnThaving contmuum constat ex talibus de facto. Nam omnia 
continuous argumenta de racione vel experiencia ducenda in medium 

magnitude : , . , , ,. , 

if so, how do e 9 ue moverent ad mprobandum taha posse esse, sicud 

we know that a j inprobandum talia esse. 
it is not so r 

now? Supposito ergo quod sit talis composicio, redeundum 25 

Three things est ad regulandum velocitatcs motuum. Redeundo ad 

notedT/z>*/ e the P unctum propositum de mensura velocitatis motuum 

distinction quo ad signum, necesse est tria supponere; primo 

already set ,- • , . , . ..,..,...., 

down, as to distinccionem de unitormitate; et sic de alns divisionibus 

movcmen™ &c raotuum supradictorum. 2 , supponatur quod solum 3o 

2'» 1 , that motus temporalis qui primo tempore mensuratur, sit 

velox vel tardus; velocitas enim motus respicit temporis 

8. opaca 15. 20. doceat deest B. 25. Suppono B; ib. redden- 

dum (0 B. 

25. Composicio. We have had no mention of any compo- 
sition of any sort. It may be a mistake of the copyist; it niay 
be a mistake of my own. Possibly Wyclif refers to the com- 
posido continue ex non quantis. But when, for instance, there 
are only three letters, op°, so indistinct that 9 may be q, p, f, 
and o, a, the only thing to be done is to take the nearest guess 
in harmony with the form of the word. To try and guess 
what oaglit to have been there would have taken up years of 
labour in merely transcribing the MS And, where one out of 
two or three words might stand for several others, it was no 
longer practical to note down all the abbreviated forms. 



^AP. IX. LOGIGA. 



93 



sicud magnitudo molis vel parvitas per- temporal 

manencium divisionum; ita quod motus subito non alonTcan^bc 

esset velox vel tardus, sicut punctus non est parvus switt or slow - 

vel magnus. 3 supponatur quod possibile sit motus et 3rd > ,hat 
, ... .. c . .. . .. contranes can 

5 quotlibet alias rormas contranas eidem simul messe exist at the 

secundum partes quantificativas diversas; ut sicud con- d^rent^parts 

tingit unam partem columpne descendere et aliam of the same 
, ■ , •• ,..,,. subject. 

ascendere, sicud contingit unam partem subiecti calefien 
et aliam frigifieri; et sic de aliis alteracionibus oppo- 

tositis. Et correspondenter contingit simul tempore unam 
partem dati corporis condensari vel minui, et aliam 
augeri. Ex quo plane sequitur quod stat idem simul 
tempore denominari secundum partes formis contrariis: 
ut signata A columpna, cuius Bmedietas sit concen- 

1 5 trica, tunc concluditur quod subductis inpedimentis, A 
simul ascendit et descendit; et sic de aliis denomina- 
cionibus a formis contrariis. Quicunque enim concedet 
aliquid denominari secundum partem quantitativam 
forme habentis contrarium informatam oportet concedere 

20 totum eque inter se denominatum cum parte huiusmodi, 
sive contrarium insit secundum plus vel minus, sive 
racio insit secundum aliquid; ut eque velociter calefit 
vel descendit A secundum partem millesimam a toto 
residuo moto contrarie, sive similiter quiescente, sicud 

23 pars fuit talis, mota per totum; et ita sciendum est de 
quibuslibet formis que habent contraria. 

Unde patet quod vanus sit calculus de proporcione It is, therefore, 
inpedientis forme date secundum eius multitudinem vel U attempt° 
paucitatem, respectu forme contrarie. Nam eque velo- calculating in 

3o citer calefit A corpus cuius solum millesima pars calefit proportion the 

B i3i a per totum gradum alteracionis, ut | toto residuo interim ^'vvn^eV 110 

frigefacto gradu ut octo, sicud illa pars millesima; et hindered by a 

, . ... . _ . . , . contrary lorm, 

sic simul tempore sit cahdum et sit fngidum ; et lta since there is 

de quibuscunque denotninacionibus a formis contrariis etc. conttariety 

35 quo ad omnes auctores vel raciones in contrarium between 

allegandas. Ex hoc patet solucio; quod impossibile est part of a body, 

idem subiectum simul et semel secundum idem esse a " < ? s !° W i!l e , s . s 

sic contrarie denominatum; et sic specificat Aristoteles 

et antiqui philosophi racionem contrariorum. Sicud ji> st as tllc 

,, r • . same thinj; 

4oenim est univoce album [et equivoce nigrum, uno tem- may be white 
pore album] et alio tempore nigrum, et secundum aliud ^ dift°erent 

12. permanenter B. 5. quodlibet (!) B. 8. sicud (!) B. iq. ha- 
bente B ; ib. sed pro oportet B. 34. ex (!) pro etc. B. 38. Aristotelis" (!) B. 
40—41. et — album deest. 41. a'os B. 



94 



JOHANNIS WYCF.IF CAP. IX. 



senses, or pro uno loco album et pro alio nigrum simul, ut volnnt 

times > or parts< admittentes multitudinem corpoream satis admittere: 

sic idem in numero est idem secundum unam partem 

quantitativam album, et secundum aliam partem nigrum. 

Et sic de similibus. 

Why tliis is Racio autem difficultatis ad assenciendum iste sen- 

accoMtof tencie est rluctuacio in rebus communibus, et [doctrinaj 

Nominalistic illorum qui verbis negant communia preter signa. Nam 

Unless youfix Sortem moveri aut esse album aut aliter formatum 

prSty^to est commune ad quamcunque formam talis speciei que 10 

sense, time, Sorti pro aliquo tempore inexistit. Ideo, loquendo de 

have'a } °' forma ultime singularitatis, oportet contraccius speci- 



mgnt ficare: ut iste motus Sortis est ipsum moveri isto tem- 



universal 
mover 
which 

coexist 



which may p 0re secundum illam partem acquirendo istam materiam 
coexist vvith r .,. * . i-i- i 

any other motus ; quia aliter esset iste motus multiphcatus pero 

con7rad°cUon. totum, sicud est motus communis. Sicud ergo non 

repugnat istum Sor moveri nunc secundum istam partem 

acquirendo istam formam et simul cum hoc moveri 

nunc secundum aliam partem acquirendo formam con- 

trariam moto opposito: sic stat Sqrtem moveri simul 20 

et semel motibus oppositis non commixtis, ut per con- 

sequens non se inpedientibus a denominacionibus propriis. 

Otherwise Aliter enim non esset possibile aliquid moveri secundum 

nothinc could , , ., , „ _ n 1 • • 

be moved in partem ; quod est contra philosophum i° et 5 pnisi- 

P art - corum, et contra communem et venerabilem sentenciam 25 

logicorum. 
Solution of the Istis tribus premissis, dicitur generaliter quod quilibet 
^Every"' motus velox est ita velox sicud aliqua eius pars, et per 
movement is as CQn uens cu i us iibet talis motus velocitas attenditur 

lilplu HS 1TS T t 

swiftest part, penes partem eius velocissimam mensurantem; ut motus .^0 
measured hy primi mobilis est eque velox sicut motus punctalis 

the swittness of . t j s j n eouinocciali, licet quomodocunque tarde 
that part, J~ ' ' l , 

moveatur aliqua pars eutsdem. Et lta generaliter, quan- 

tumcunque velociter movetur aliqua pars punctalis per 

se mobilis pro quacunque parte temporis, ita velox est 35 

totus motus eiusdem, etsi non secundum quamlibet 

This eius partem; et patet quod motus localis velocitas 

length^oVthe attenditur penes Iongitudinem situs linealis descripti a 

line described, punctali per se mobili velocissime moto in compara- 

tfme. 10 1 1C cione ad tempus mensurans; et sic tollitur instancia de 4° 

Answer to the 

first argument 

contra. 

7. doctrina deest B. 20. 8 pro Sortem (S ?) B. 22. ad pro a B. 
32. TeTiocciali B. 3<). mote B. 



CAP. IX. LOGICA. 95 

linea supeiius facta. Nam probatum est superius quod No point of thc 

11 i • j -v -^ i- j highest sphere 

nullus punctus ultime spere descnbit lineam ; quod describesa linc, 

conceditur. Verumtamen non moveretur nisi describeret but th V- T h \ ch 

is equivaient 
situm in mobilem punctalem linearem. Et si capitur to a line. 

5 quod multiplicius describit eundem situm in numero, 

et per consequens est per quantumlibet tempus magnum 

in describendo situm circularem, conceditur conclusio; 

B i3i b sed sequencia descripcionis tanti situs equivalet | ac si 

continue de possibili describeret novum situm. ldeo 

tocausatur pars successiva talis motus, qua velocissime 

movetur, describendo partem situs huiusmodi sine 

redicione super illam partem spacii. Et ab illa parte 

servatur velocitas tocius motus. 

Quo ad secundam difficultatem tactam de corpore To the second: 

. . . ... .. .. cvery planet, 

i.Tsimul moto localiter motibus non componentibus unum by reason of 

motum, sicud contingit de astro moto in suo epiciclo, t m e £ e '| n : e ' n l t ,c 

dicitur quod maiorem situm circularem describit quod- describes a 

liir^cr circlc 

libet eius punctale motu epicicli; et alium motum orbis f han ; t 
experigencia. Quod patet, quia astrologi sciunt se per- ^o^ 1 ^. 
20 cipere instrumento quod planeta pro dando tempore erit and thence it is 

. . .. . n ■ ., .,• • possible for the 

m situ celi signato, et in nne tempons sensibuis mme- astronomer 

diate succedentis, et orientaliter retrogradiendo; quod to $^£Vti>M 

non erit motu orbis. Et ista experigencia movet eos ad at a given time, 

. • • i • i- i be in a givcn 

ponendum epiciclos qui sunt circuh non lacerantes piace. 

25 orbem suprapositum, propter eminenciam eorum supra 

circumferenciam orbis astri; sed includuntur secundum 

eorum punctum altissimum infra orbem. Quod si non If there were 

,. ,.iii • • no such 

esset tahs retrogradacio, sed delatum moveret vertigine, retI -ogradation, 
ut describendo situm girativum (ut contingit de sagitta), l h t ^ ^ C p hiu i et s° f 

Sovidetur michi quod omnem partem situs circumscripta would be 
, . * , ., . , ., • measurcd by 

circumduccione descnbit mobile motu certo; et sic est tne ] en gth of 

unus motus habens racionem diversorum motuum, cuius t^rouetfwhich 

velocitas attenditur penes longitudinem situs girativi. they revolve. 

Ex quo sequitur quod velocius movetur quam si, cum 

35 paribus, sine circumduccione attingeret terminum ad 

quem adequate in eodem tempore. Sed longe alius est 

motus nunc quam esset tunc, ut patet de partibus 

motus quo ad molem, capientibus individuacionem 

a situ. 

5. m\ eas B. 17. /x m B. iq. expigeiica B; ib. qua B; ib, fciut B. 

26. includatur (!) B. 3i. tracto (?) B. 37. esse (!) B. 

19. Experigencia. Probably for experieticia, and bclonging 
to the next sentence: quod patet experiencia. Cf. 1. 23. 



9° JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

To the thn-d: Quo ad 3 am difficultatem, ubi non est dare punctale 
circular space aliquod per tempus permanens in circumferencia cir- 
themovemciT? cumduct, '> oportet primo, notare situm circularem cir- 

and note the' cumferencialiter descriptum iuxta declaracionem pre- 
total number • ,-. n .... _ 

of punctal missam. Oportet 2° notare totam multitudinem punc- 3 

which^together talium conferencium instanter ad huiusmodi circuli 
describe the descripcionem. Et velocitas motus punctalis partis, que 

circlc' thc • • 

velocity that is est communis ad omnia illa, erit mensura velocitatis 
each^ofthe tocius m otus. Tale enim est commune citra speciem, 
movements et supra ultimum singulare; ut patet alibi. Nam punc- 10 

will be the . , _- , • , ... .... . r 

mcasure of the tale extimum huius mobihs, simpliciter mtellectum, est 

wholc. commune ad quodlibet illorum. Et patet solucio ad raci- 

ones superius tactas, que videntur refugere veritatem. 

Ti?c :/ doctdnc Ulterius, videtur quod assenciendo composicioni con- 

thatthe tinui ex non quantis, infringitur sentencia de velocitateo 
consists of motus localis. Nam, capto equinocciali circulo, et cir- 
points de s d cul ° sim " inmeLliato > | sive altrinsecus versus polum, sive B i32 a 
against this circulo inmediate supposito, videtur quod omnes hii 
velocity ot local <= ,• • . 

movement. 3 circuli, sicut et omma sua puncta. continue eque ' 

Equator! the velociter moventur, quia quolibet uniformiter quo ad 20 
circle tempus et subiectum, et angulum motus alicuius; isto- 

immediatelv ,• • , . , ,. 

above ancf rum aliqua pars quantitativa est eque velox stcud ahqua 
immediately P^ rs alterius - Er g° conclusio. io m sic plura sunt puncta 

bclow it, with in equinocciali circulo quam in altero circulorum siena- 

all thcir points: . . . . ... 

thc Equator torum; et pene tot situs punctuales occupat circulus 20 
quickesVand e q uinoccialis 5 q uot puncta habet. Ergo plures situs 
thc other two punctuales occupat circulus equinoccialis, quam aliter 

mtisr stop at a -, • ,• ^^ .... ? 

certain moment, Slbl mmediatus. Lt quihbet punctus ahcuius tstorum 

moving.^This circulorum describit adequate in die omnes situs punc- 

renders it tales sui circuli. Ergo velocius movetur quilibet punctus 3o 
impossiblc lor • • • ,• ,. ,. _,,.., 

tlum to be in equinocciah, quam ahquis rehquorum. Et hic videtur 

withTt^an^so W ^ sit discontinuacio in celo ad quemlibet eius punc- 

of all thc other tum ; quia est dare instans in quo punctus in equi- 

tothepoles. nocciali describit situm punctalem; et punctus (scilicet 

inmediatus) non, sed permanet per tempus in eodem 35 

11. extinuu B. i5. sentenciam (!) B. 17. altV B. 21. an- 

gulus B. 23. pTa B. 33. in<p pro instans B. 34. f B. 35. no' B. 

1. I suspect Wyclif mixes up the answer to the 3 rd and the 
4 1 ' 1 argument. At all events, I take it that his rule applies to 
bodies which revolve with varying velocitv, as each of the points 
in a top, for instance. Note that he does not answer the 4.^ but 
passes on to another ohjection. 23. In my copy of the MS. 

there is io m (!). If we could change it to probatur, or major 
probatur, it would make sense. 



CAP. IX. LOGIGA. Q7 

situ ; ergo, oportet illos discontinuari. Et cum in qua- 

libet circumduccione tante elongabitur, videtur quod 

per processum temporis quantumlibet distabunt. Et per 

idem sequitur quod ad omnem punctum circumferencie 

5 ultime celi erit discontinuacio. 

Ad illud dicitur quod impossibile est aliquod indi- To ,llis we 
..... . . ^ . , ,. ' . . reply tliat tiie 

visibile velocius moveri locahter quam continue in swiftest 

quolibet instanti dati temporis describere situm suum movciM,',^' a 

punctalem: quod cum facit quilibet punctus in equinoc- puncal 
. ,. , n . . ? l , .,., ^ substanco is 

tociali (ut supponitur), sequitur quod quuibet eorum one point per 

movetur sibi motu velocissimo possibili. Non enim 'ancfas' 

velocius potest moveri, nisi pro eodem instanti posset tnis is 

esse simul in duobus sitibus, ut dictum est superius; which the 

quod est impossibile, quia tunc idem corpus posset ' u' : is cvidem' S ' 

1 5 dimensionaliter multiplicari per loca. Et ex hoc sequi- ll,at ever .Y other 

... , .,., ,. . , circle must 

tur, cum veris supra dictis, quod qutlibet ahus circulus raove slower 

ab equinocciali movetur difformiter quo ad tempus. po^int^fn^th" 6 

Nam totalis multitudo punctorum in quolibet minori 2 4 hours. 

circulo equinocciali est minor totali multitudine punc- ^haTthe" 1 ' 1 

^otorum in equinocciali; et sic de sitibus. Ex quo sequitur movement Is 
, .,., , . ,. . .',. unitorm, 

quod quihbet circulus sic mmediatus equinoccian ad for each 

minimum per unum situm punctalem plus describit de ° points?^ 

sitibus, quam alius extra illum ; quod conceditur. Et But we can 

, .. , ,., ,? , never know at 

ultra conceditur quod quotlibet aba puncta eque velo- what momem 

25 citer moventur uniformiter quo ad tempus. Sed vanum pointsSs^at 

est nobis solicitari quando talis punctus quiescit: cum ,„, rest - 

. . . * . , . . * VVhile each ot 

oportet nos hic lgnorare st orbis astri movetur, aut the points of 
quiescit, astro moto de possibili, ut iudicamus. Suppo- chang^its" 
nimus ergo quod in qualibet revolucione, puncto in . place evei 7 

„ . . ,. n . . n n ' ' mstant, one of 

^oequinocciali existente tn onente nxo per unum tantum those in the 
instans, punctus situ inmediatus in qualibet istarum "remalns^two 
linearum sit in situ suo inmediato per duo instancia; insIai " s '" H'e 

,. ^. . ,. . . same place; 

nec sequitur ex tah dinormttate discontinuacio, quia but this docs 
B i'32 b non superius situs [ mundi pertranscendendus. Sed si pro-fromtouchiifg? 
^5 quolibet instanti continui pertransiet unum situm cum '/ eacn of the 

. ,. . . . circles were to 

puncto equinoccialt (et sic de puncto tnmediate versus describe the 
polum) tunc describeretur situs mundi teres vel lenticu- "h^Vquator 8 
laris et non sphericus, cum eque amplum situm circu- the world 

., .,., ?• • • • would not be 

larem descnberet quibbet talis punctus sicut ahquis. round, but 
40 Ideo oportet ex carencia situs fixi quem describeret c y |indriL ' al - 

28. iudi m ' B. 3o. equinoccialis (!) B; ib. cxnte B; ib. pvun B. 

32. Irar^ B. 37—38. describeret B ; ib. tercs vel leriti 1 "'^ B. 38. fpiis 

= spiritus B. 

7 



98 .(OHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

punctus extra equinoccialem, cessare talem situm de- 
scribere unum pluries et alium paucius, secundum limi- 
tacionem nature ordinantis talem posicionem parcium 
situs mundi. 

it is easy to ^ ec est difficile intellectum concinere quomodo punc- 5 
understand . ... . ,. 

why the centre tus centrahs manebit hxum et punctus sibi lnmediatus 

fiLd^andlhc suppositus in revolucione diurna acquireret 4 situs 
point next to it a d e quate sine discontinuacione eius a centro; quia non 

changes place ^ . . . 

without est situs qui mtercideret. Et per ldem, A puncto equi- 
scparatmg from nocc j al - or ; enta ii pertranseunte duos situs punctales in 10 
in the same duobus instantibus: et B, sibi puncto inmediato, per- 

way tlic ' r 

movement ot transeunte tantum unum m altero lllorum lnstanctum, 
two mstants" non foret discontinuacio illorum punctorum, cum 

and of only pos i c i circularis situum punctalium requirit quod 
one m the r . . r . * . . 

same time, do non mtercidat alius situs punctahs. Lt idem contintnt 1 3 

scparaUon^as quando unus punctus movetur, et alius sibi inmediatus 
they tollow qu i esc it. Si ereo duo puncta sicnata, in equinocciali 

trom the ldea " P . r . , • 

of a smallcr et circulo sibi mmediato, haberent pene tot situs punc- 
whiciTs^upposcs tales materiali tempore distribuendo, et unus pausaret 
a smaller per i nsta ns et alius non pausaret, tunc facta continua- 20 

distancc to be 1 r . 

passed over cione revolucionum distarent, ut mnuitur. bed modo, 
'" a tin^ qUal proporcionaliter ut punctus pausabit, habebit pauciores 
situs, describet situm punctalem in quo pausabit; non 
in primo instanti pausacionis, quia per idem in casu 
aliquid describeret situm punctalem super quem prope 20 
quiesceret; nec in 2° instanti, quia tunc esset dare 
primum instans motus pro quo mobilc esset in termino 
aliquo. 

Ista autem est difficultas logica, postquam homo 
moverit scienciam veritatis inveniuntur, ideo menciuntur 3o 
multi verbaliter concedentes. Michi autem videtur quod 
omnis descripcio situs punctalis est pro illo instanti 
pro quo mobile punctale est in illo situ, et in proximo 
instanti subsequenti est in alio, et per consequens in 



12. tm B. 18. pe B. 19. meli B. 

29. Logica. This sentencc. I have not the slightest doubt, 
is thc cxact reading of the MS.; but it has no sense whatever, 
so far as I can sec ; probably an important omission. No onc 
who studies this pages can doubt that the copyist was as neg- 
ligcnt as his writing is illegible. Dr. Rudolph Beer thinks it 
was a studenfs copy, for his own use. 



CAP. IX. LOGICA. 99 

casu posito, in 2° instanti, et non in primo, describitur 
datus situs. Et sic queritur ut sequens: sequitur ex 
posicione continui ex non quantis quod est dare primum 
instans cuiuslibet talis motus; quia, si non, in tali 
5 instanti in quo punctale est in situ punctali, sed in- 
B i33 a cipit | derelinquere ipsum, describit illum : tunc oportet Difficulty about 
quod instanti primo, cum pertransiret illum. Et sic from^onefpolnt 
describet punctus motus in casu puncta constituencia t0 thc nt:xt - 
lineam successivam, solum pro mensuris quibus non 

ioessent, posito quod successive generabuntur puncta, 
subiecta puncto subito fluenti, et continue corrumpen- 
tur; ita quod continue sit unus eorum in actu a puncto 
supposito, et sic in fine, quando mobile foret in ter- 
mino ad quem foret ultima distribucio divisibilis 

oproximi: quod est irracionale. Secessus igitur indivisi- Wyclif 

.... , . ,. . ..... . .......... distinguish.es 

bilis ab mdivisibih est mutan, et successivus mdivisibih between 

proximo est mutatum esse. Verumtamen pro illo instanti ha^ne^cEineed 

non foret mutari, nisi inmediate succederit mutatum piaccs. 

esse. Et ita in casu notato: pro illo instanti quo indi- At the instant 
. ., ., . ,. . . . ........ . one point 

2ovisibile circuh proximi equinocciah mcidit ln situm leaves its place, 

indivisibilem orientis, est mutatum esse respectu indi- '[he^fnstant jt 

visibilis proximi precedentis ; et pro illo instanti pausant comes to the 

,. r .,, , . r . next, it has 

mstanter, cum non mmediate post lllud mstans erit changed. 

situs descriptus post illud instans; sed inmediate post 

2? illud describitur. Nec est ista pausacio instantanea quies 

proprie, sicud nec mutari est motus aut quies. Et ita Tllis 1S true of 

potest dici in omni mutacione subita, quod res pro instantaneous 

illo instanti pro quo subita sic non est facta, sed incipit as the^fcts of 

esse facta; ut contingit de linea, et anima, ac similibus *e mind ; 

3o que fiunt in instanti. Et sic non est, quandocunque 

creatura est facta vel est creata. Nec oportet, si res 

nunc non est facta, et fiet, quod nunc sit illa vel 

aliquid eius fiendum; sed bene sequitur quod ipsum 

est fiendum in tempore suo. Et ita homo moritur pro also of death. 

35 ultimo instanti esse sui, quando patitur mortem, que 

est mori, et inmediate post est mortuus, et mors est 

lapsa sua ; et sic de similibus. 

Notandum tamen quod hoc nomen, mors, equivoce Digression 

• . ,,• ■ , u .... . . concerning 

lntelhgitur apud multas: ut quedam dicitur mors spiri- death; its 

40 tualis, et quidam mors corporalis. Sed de primo membro .S / 1151 ,) 

et eius subdivisionibus foret hic inpertinens nobis sermo. corporal 

(which we may 

omit) ; 

ii — i2. corrumpantur (quite vlain) B. i5. Lacessus B. 26. quietesB. 
41. hinc B. 

7* 



IOO JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

absolute or Mors autem corporalis vel dicitur simpliciter, vel secun- 
absofute^when dum quid. Simpliciter, quando unum simpliciter desinit 

the being is univoce 2 m partem eius corpoream. Sed mors secun- 
no more, . J . ... .» . 

relative, when dum quid est cuiuscunque partis viventis mortihcacio; 

l bod'v dies- ut a tempore status [sanitatis] animalis usque ad eius 5 
in this there mortem simpliciter, moritur animal quasi continue quo 

are degrees ; , , . ... . ,. 

first tlie ad partes, dum calor naturahs, pnmo claudicans, non 
onW^parUv pl ene assimilat, sed in parte digerit adnatam pingwedi- 
assimilates; nem. 2° plus depauperatus, nec assimilare sufficit, nec 

second, it . .. r r r , n 

altogether faiis assimilatum servare; et tunc denuunt partes continue, 10 
t0 or aS to in keep C ' quousque vita simpliciter extingwatur. Et illud idem 

together thc ultimum mutari est mors, indivisibilis quo ad tempus, 
parts; . . . .... , 

absolute death cum sit motus subitus quo aliquid unum denominatur 

instantancous. m ° ri simpliciter. 

Death and life Et cuffl mors et vita sunt opposita privative, sicut 1 .-> 
Yo the P °ame' re P u g nat idem simul secundum eandem partem vivere 
body or part et mori, eciam morte 2 m quid, que est divisibilis suc- 
thc sume sense cessive; sic repugnat quod idem simul, secundum eandem 
elther absofutef' rac ionem, vivat simpliciter et simpliciter | moriatur. B 1 3 3 *' 
or rciatively. Moritur autem corpus simpliciter, quando secundum 20 

quamlibet eius partem quantitativam [que] vivit in illo est 
Life is lirst in mortuum. Et primo in animali vivit cor, vel aliquid 
the heart, and cor jj propior; et sequentur alie partes ordinate, secun- 

Ieavcs lt last. . . . . . 

dum earum dignitatem. Et breviter, pars cui primo 

vita adiungitur, ab eadem ultimo separatur; ideo, cor23 

vel minimum eius naturale expectat ultimum mutari 

The change quod est mors. Et simpliciter vivit secundum racionem 

death is like positivam quod habet esse viventis; et simpliciter moritur 

dissolution, one secundum racionem qua mutatur ab esse viventis ad 
from livitif: . n . . . . 

being to non- omnino esse huiusmodi mutacionem, ab esse vivi ad 3o 

the term ad non esse ^ 1 - Sic enim generacio et corrupcio specih- 
quem is the can tur ab Aristotele penes suos terminos contradictorios 

non-entity, thc . r . . 

term a quo utrobique; ut terminus a quo generacionis est non esse, 

is the entitv. • ' , ^ 1 

J et terminus ad quem est esse. Econtra autem est de 

corrupcione. 35 

it is argued Nec oportet logicum timere instancias sophisticas, 

mmncnt of quibus aliqui arguunt quod tunc sunt simul esse et 

death, the livmg )Wtl esse eiusdem. Nam constat extendentibus verba, et 

and the non- . ..... 

living entitics intelligentibus negaciones participiahter m suo tempore, 
are together. 

5. sanitatis deest B. 9-10. nisi assimilatum pro nec assimilatum. 

10. f,raj'e B. 11. in ta fm r B. i5. sic (I; B. 17. z'j»ro eciam B. 

20. vuntjpro moritur B. 21. quc decst B. 21—22. illa . . . mortua |H">or B. 

24. bevit'(?)E. 27. fr B. 



CAP. IX. LOGICA. IOI 

quod non obest idem generatum quod eternaliter est But this is not 

,....., . , , . • • iiiconvenient 

secundum esse lntelhgibile, habere pro dato mstanti for one who 
esse actuale et pro proximo instanti. Vita enim non knows how the 
dicit formaliter mutacionem, cum analogice inest deo. extended to the 

_ _ , , • ,• ,• • i part ; life mav 

? Sed mors, ut huiusmodi, dicit precedens non esse h De eternally 

actuale; quia infinite intelligendo, est aliquod non esse, .^^^^ 

et secundum totum huiusmodi, generari. Et si idem one moment; 

, • , , | ' if the next 

in mstanti proximo subsequenti habet non esse actuale, moment actua] 

tunc simul cum hoc, ut sic, corrumpitur vel moritur, n ] ore ex tn s e ts ° he 

iout [nonl sit vivum. preceding one 

»t j • . ir • • was that of 

Notandum tamen quod vita potest mtelligi equtvoce deatn- 
pro forma substanciali permanente qua vivitur, vel actu Ll may°mean r ' 
eius successive individuato a tempore. Et de illa que either the vitai 
consistit in successione, racione temporis adiacentis, princ 'a Ct ' °' 
i5quod est plurimum individuans eam longam vel brevem, jpdividuated by 

i r .... ume; we mean 

est nunc nobis specialiter sermo. Sicud lgitur eidem the latter here. 

, . . . .... • Ljfe and deatli 

simul msunt mcepcio et desinicio pnvative opposita, are Mke 

nrimum 2 m neeacionem de preterito, et ultimum secun- beginning and 

1 ° r . . ceasing, both 

diim negacionem de futuro; sic vita et mors, cum non of which may 
2osint pure privative opposita (ut visus et cecitas, et of thl same, 

privaciones formarum substancialium et accidentalium, but the former 
1 . . is a demal 

que non simul compaciuntur mter se secundum ahquem of the past and 

gradum), sed pocius sicud generacio et corrupcio, magni- denia f of tne 

tudo et parvitas, intensio et remissio et forte lux et future. 

23tenebre. Et patet quod si aliquid moritur, vel mors jf anything dies 
sibi inest altero dictorum modorum, tunc vivit pro eadem ;" nves at^die 
mensura temporis, licet dispari racione. Illi autem qui same instant, 
negant composicionem continui ex non quantis dicunt contrary sense. 
quod mors vel est mntatum esse subiectum in termino T de ° n S y ou h r ° 

"^ovite exclusive, vel 2° est simpliciter et primarie privacio doctrine of the 

'. l ... composition ot 

vite in corpore quondam unito. Pnma est lta m primo the continuous, 

instanti non esse viventis; et 2 a est quantumlibet longa ; S s y tl | e ,a ch a n a g e 1 

BiVnec est in I ista variacione, dum tamen sciatur fundare <;f a subject 
^ I ' . after the end 

quod corpus moritur vel mortem patitur quando non f life, or the 

35 est, vel quod anima separatur pro mstanti quando non ;. ou) from the 

est anima, aut quod mors non potest esse possibilis, bodv - 

1 .... 1 preter tne 

terribilis, vel timenda. Prior autem responsio est michi ii, s t answer. 
plus placida, et consequens ad predicta. 

Si autem queratur quando datus punctus movetur Return to the 

M n . ..... ,. rr main sub|ect. 

Aotardius quam punctus m equinocciah vel dinormiter The question 

as to when one 
point moves 

5. precedente B. io. non deest B; ib. vum B. i3. individuate (!) B. s owei an 

22. imf B. 2 . aliud (in full) B. 26. b ! '' or ""=(!) B. 31. quod^B.; 

ib. beneath ita B. 36. quo B. 38. adp ta B. 



102 JOHANNIS WYCLIF . CAP. IX. 

another in the quo ad tempus, dicitur quod in quolibet tempore cuius 

i hnvp • • • * • 

mentioned mstans pausacionis est lntnnsecum, et solum m tah; 

circles, is e t cum nulla pars quo ad tempus, vanum est verificari 
absolutely . . , r ' 

useless. pro quo mstanti vel per quod tempus foret motus 

huiusmodi. Multe enim sunt iste, et in nulla eius 2 m 5 

completam et propriam existenciam. Nullus ergo motus 

est temporaliter difformis in instanti; et per consequens 

nec per tempus; sed in tempore quo primo cst, et 

quomodolibet alio cuius ipsum est pars. Si autem 

talis difformitas habet esse incompletum in causis 10 

The movement suis continue vel non, est huic inpertinens. Ex quo 

the Imbiect) if P atet quod non oportet, si talis motus sit secundum se 

it benotasswift totum difformis, vel velocissimo remissior, si utraque 

as possible; .... . . * 

it matters medietas dicti motus et quehbet alie eius partes ahquo 
is^not^aried hi tem P ore non sunt difformes. Quod exinde totus non 1 3 
uself. sit difformis. Patet eciam quod contingit eundem motum 
nunc esse velociorem ct nunc tardiorem, non descen- 
dendo ad instans, sed ad parvum tempus; et semper, 
dato tempore, est dare quam velox est, dare motus 
pro illo tempore et gradus velocitatis. Est velocitas 20 
danda que non mensuratur instanti, sicut nec velocitas 
vel motus cuius est passio. 
remark that Sed ulterius est diligenter notandum quod sunt aliqua 

many words aggregata ex motu et relacione; ut ascensus et descen- 

represent botli "^ a ..... 

movement and sus, ortus et occasus, ct similia. Et in talibus decipiun- 2 5 

relation at once, . 1 ■ • „. • i- «.••■■ » 

as ascetit &c. ■ tur plunmi propter lgnoranctam distincctonis mter 
and the words citoitatem et velocitatem, seroitatem et tarditatem. Con- 

earlmcss and . .... 

rapidity are tmgit emm scx stgnis aliquibus oriri subito, vel occidere, 

taken to mean . ri . . i • 1 1 ■•, ■ 

the same, quantumhbet tarde mota; quia celentas vel subitacio 
whereas the talis non recipit velocitatem motus, sed quam cito ?o 

tormer mdicate . l . • 

oniy a relation erit sub onzonte vel supra orizontem. Nam quantum- 
mtoe. 11 ^ cunque festinans vel citus erit quantumlibet tardus 

What is early m otus; et quantumlibet sero crit quamlibct velox motus. 
may be very ... . . * 

slow; a thing Nam citissime vcl celerissime est quitquid cst in primo 

la^te may^be instanti temporis; et plus scro ut ab eo distancius etc. 35 

extremely Contingit idem, quamlibet celerius ascendendo, tardius 

moveri, et econtra. 



3. veri B. i5. afler tempore X B- '7 — iS. descedo B. 18. fp B. 

23. di r B. 32. situs(l) B. 36. afte'do B. 

i3. Difformh. Note above the definition of movement varied 
in its subject; a distinction of no value in modern Mechanics. 



CAP. IX. LOGICA. IO3 

Sed contra dicta de posicione situum indivisibilium Objections: 

, . . , . , ,. 1. lt the first 

primo celesti videtur sequi quod non sit realiter cir- mo bilc couid 
culare, eo quod non est racio quare unum situm cir- "^ 6 ^^ 
cumferret et duos situs inmediatos in ultima circum- part and in 

, . , . . • • , another onlv 

5 ferencia mundi ex uno latere, quin per ldem esset sic onej De ing 
ad quemlibet punctum eiusdem circumferencie, cum s p^Jfe r^cal V i t 

sit uniformissime curvitatis. Et tunc continue pertran- ought to'do 
. . . . . ,. . • 1 , so everywhere, 

B i34 b siret punctus maioris circuh duos situs, | dum punctus an d we must 

minoris circuli describeret unum solum ; et sic in eadem sphericfty^or 8 

iosuperficie circumferrent eidem puncto 6 puncta, et per admit that at an 

consequens infinita mundi circumferrent eidem puncto points an 

quotlibct puncta ex omni latere. Que duo sunt mathe- 'points^ i° f 

matice impossibilia composicioni continui ex non moving round 

1 each. 

quantis. 

i5 Item, proporcionaliter ut circulus est minor, est cur- . s 2 ' S mliie r CI i C, fs 
vior; sed ad omnem punctum circumferencie mundi est more curved; 
infinitum magna parvitas, et est uniformis tota curvitas 
pcr totum composita ex non quantis: ergo, illa tota 
superficies est summe curva; quod est summe inpossi- 

aobile. Maior argumenti patet, ex hoc quod si circulus 

maior mundi diminueretur ad non quantum, stante 

continue circularitate, ille foret proporcionaliter curvior 

sicud minor: ereo, etc. Aliter enim quelibet porcio now the pole 
,. , & . ' • j • • , ' of the worid is 

equabs foret precise eque curva sicud lpsa circulata; a point equal 

25 quod est inpossibile, cum tunc tantam curvitatem con- ^jj^efi 13 

tineret, quanta est curvitas tocius equinoccialis circuli. curved; and 

1 ... , • ... each noint ot 

Minor argumenti facti est patula cuicunque qui videt tnc W orld's 
quod circuli paralelli equinocciali vcrsus polum, ut sibi ^'The^pole^of 
propiores, sunt minores. Cum ergo quilibet punctus a circle; this 

, . . „ . . , ,• • • circumterencc 

3o dicte circumferencie sit polus respectu alicurus maions t hen, though 
circuli, sequitur quod periret iudicium de parvitate possibie^drcle, 

circuli ad quemlibet eius punctum. ought to be 

• , • • ,- •* lntinitely 

Item, circulus eqmnocciahs est unitormiter curvus, cur ved every 

ut sepc captum est, si sub aliquo gradu sit curvus ; 3 . T h e h Equator 
"^sed aliqua eius quantitativa pars curvabilis non est must have the 

1 * . , »/r • » same curvature 

curva; ergo, totus circulus non est curvus. Maior patet everywhere; 
ex hoc quod quelibet 4' 1 , vel alia pars, eque distat a J^ somewhere 

centro secundum quemlibet eius punctum: quod non so it is curved 

1 nowhere. 



2. p'mo cc" B. 3, 4. c'cufta B. 4. Tm u V>. 7. vmfor me B. 
10. circufta et circuftae» B. 12 -i3. mat p B. i3. gponi B. 17. tta B. 
23. r^te' B. 28. palelli B. 28. (' pro sibi B. 33. eT B. 



ce 



104 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

esset, nisi servaret equalem curvedinem; ut patebit 
igitur maior. Sed minor, sic assumpta, sic probatur : 
pars quantitativa tenet tripunctalis huius circuli; non 
est omnia; et per idem nulla pars finitorum punctorum 
This is proved quo ad nos oportet quod curvitas sexti punctalis partis, 5 

hv the fact that . , ...... ... , , 

' the line is si detur, esset mole divisibihs, et per consequens habet 
succes^ion^o^ mUltas medietates partes, et per consequens (cum 

groups of six a d omnem punctum circuli sunt tres ternarii punc- 
points, which . . , , - 

can be resoived torum) sequitur quod ad omnem punctum torent tres 

'ofVhlch^no' g ratms curvitatum. Et sic curvitas foret linearis extensa 10 

part is curvcd. per arcum ad quemcunque eius punctum, secundum 

Taking l , • ,. - .,., „ • . . ,. 

moreover two unum gradum lndivisibilem. Nam si multiphcetur per 

apl of S tl?e f se" e lr * a P uncta > tunc m arcu sextipunctalis essent /\. nr cur- 

triangles in line vitates habentes posicionem; et per consequens con- 

with the . .. r . c- i c • 

circumference, stituerent hnearem curvitatem. Sic est de tormis super- i? 

ot tiie w^orid' ^JJi^is, quod si detur aliquam proporcionem dicti arcus 

the three points esse rectam, tunc signata illa per A B, et signato centro 
would torm a ,. _, . , . . . „ _ , , 

triangle with mundi per L, sequitur quod tnangulus A H C nabeat 

^ngVel. duos angulos rectos, contra $2 am primi. 

General p ro i s t oportet I supponere, sicud supra, quod situs Bi35 a 

answer. ' '. . . , 

God alone mundi cum componitur ex non quantis, habeat eorum 

composition composicionem, soli deo notam quam nos intelligendo 

.° J f . t ! 1 ??? convincimus insureere ex puncto centrali duobus altrin- 
mdivisible . ° , . . . 

things of which secus copulatis, constttuendo triangulum mmimum pos- 

consists- sibilem, et post quadratum A ; ac 3 pentagonum qui 25 
but we supposc primo habeat racionem circuli, cum omnes semidvametri 

that there is f. . r . ' 

tirst the centrai bipunctales ducte a centro ad circumterenciam sunt 
P °two others' th ec l uales Eptagonus autem primo habet complecius 

constitutes the racionem spere: et sic de omnibus aliis numeris circu- 
smallest . '..'.. ,. . . .. 

possible laribus ex hns dictis. Nec lndivtduatur parciahs situs -">o 

anotfier' ex lsto ve ^ lsto parciali corpore situato, sed totus situs 

makes fhe mundi individuatur ab hoc in mundo et eius principiis. 
square ; then the . ... . ,. . 

pentagon, that Parciales autem situs mdividuantur simphciter a parte 
' approacii ° mu ndi sic magna vel sic posita. Et ita situs parciales 

circulanty; inmobiles a nullo sin^ulari suo subiecto dependent, sed ^ 
afterwards . V r 

the heptagon, ex materiali substancia et rigura secundum respectum 

sphere; and a ^ inmobiles differencias huius mundi. Et tales situs 
so on. immobiles possunt ingredi quecunque partes mundi 



1. pteb' B. 3. t3 B. 4. oia B. 5. cssc pro oportet B. 

i3. Dta B. 19. f, ul B. ; ib. 93 2 Rm p'nn B. 23. giuti 9 B. 24. coplat-c B. 

29. deo uubus B. 29 -3o. t'tub9 B. 32. mndo B. 3;. after 

mundi B. 



CAP. IX. LOGICA. I05 

proporcionales aliis egredientibus a communi agregato, 
acquirendo et deperdendo ex illis sitibus sua ubi. 

Ad primum dicitur quod quilibet circulus maior 1. Every great 

• • •• • circlchnstlic 

mundi est uniformiter minime curvitatis, et quemhbet smallest 
5 eius punctum circumstant in eodem circulo duo puncta; „ P°f!fi!? Ie „„,, 

* L ClllVUilllc, ciIlG 

et per consequens in alio circulo maiori intersecante each of its 

... , , . , points has only 

recte sperahter ad punctum datum tangunt lpsum ad two others, one 
duo puncta; et punctus semidyametri mundi proxime j„ n t h||t h circle' 
sibi directe suppositus in quinto ordine tangit ipsum; This point is 

• • m a • . i- touched by 

10 et sic quinanus qm 2 m Aristotehcos est pnmus numerus tw0 otne rs, 

circularis sic est principium posicionis punctalium, sic th/g^eat^circle 

et rinis. Alia autem puncta que lateraliter ipsum re- that intersects 

...,,. ...... the tormer 

spiciunt, sive puncto medio lllius ordinis mcidente, c i rc | e at right 

non sunt sic inmediata vel ipsum tangencia, nisi forte a °$ th ' wll 1 cn y 

i5equivoce, ut supra dicitur. Et correspondenter de com- is the end of 

. . ,. ... ... ,. , ^, , ,. tlie radius ot 

posicione lndivisibuium situum est dicendum. Concludi- tlie sphere; the 

tur igitur quod quemlibet punctum circuli inmediate q be na ^ y t | n e m n j l 

equinocciali supposite superstant tria puncta, unum as it is the 
,7 . , , ...... beginning ot 

directe terminando dyametrum, et alia duo laterahter, pos jtion in 

20 que non tangunt nisi indirecte vel equivoce supra. Et T nr | 0a p O j nts 

tamen totus circulus equinoccialis non excedit datum oniy are 

, . . . , , • immediately 

circulum suppositum, nisi solummodo uno puncto; quia above every 
nec oportet nos sollicitari quis sit ille dispar punctus p J ir n | e t h| t ve j s y 
terminans dyametrum solo puncto ab alio differente, tangent to the 

, ,,..,, • • i- • 1- Equator; 

2.ivel credere quod m llla porcione circuh tnpunctali sit yet the whoie 
maior curvitas vel declinacio a rectitudine. bu^one^pofnt 

Et patet quod nec sequitur quod quemlibet punctum more. 

1 M . „ ? , M M . ' .. Thus there is 

circumstent puncta lnnnita, sed et omnia puncta munui, no t an infinity 

sicud et tota est universitas materialiter finita. Ymmo ^o, ^,^ 11 ,!^!, 

3o ex composicione continui ex non quantis videtur pa- point. 
, , . „ ... Here our 

tulum quod omnium ysopenmetrorum hgura circulans system gives 

sit capacissima; quia da B quadratum, et A circulum th * P™°f x ^ he 

punctorum parium, et cum hoc, quod precise tot puncta most capacious 
, . ,, . . , , , ligure of all, 

B i3r' contineant prime superhcies mtercluse; | et patet quod n account of 

35 linea quadrata proximi proxima intra B habet in 4 01 ' lhe h an | t |^ ei ot 

angulis 4 01 ' puncta, communicata 4 suis lateribus; et figures, which 

. ~ , , , . . „ necessarilv 

sic usque ad quadratum centrale minimum. h.t per nave p ints 

consequens, cum quelibet linea quadrata proxima inferior ^ ,™"^ 1 ^,,!! 16 

continet per 4 01 ' puncta paucius quam sua exterior; sides, from the 
, ^ r r , , outside to the 

4° in circulo autem est excessus solummodo uno puncto; centre 



2. fua vbi B. 8. fcuu*' B. q. quito B. 10. Ar-f°"" B. 21. cum 
pro tamen B. 3^. pe B. 37. qrtu B. 



106 JOHANNIS WYCLIF - CAP. IX. 

patet quod est crementum multitudinis punctalium in 

figura A circulari, racione uniformitatis linee et ampli- 

tudinis angulorum supra illud quod est infra B, racione 

uniformitatis linee et strictitudinis angulorum. Et ita 

creditur esse radicalis causa demonstracionis in hac 5 

parte. 

2. it does not Nec sequitur ex istis quod trianeulus magis, et multi- 
tollow, that tlic . . \ , '. c , 

more angles a angulus minus contineat, sed pocius oppositum. Sed 

ligure has, tlie ^ene videtur dicendum contra quod par porcio minoris 

less space lt . . . 

contains; quite circuli minorem curvitatem continet porcione maioris 10 
the contrary. , • • , , • • -,. , 

Nor that a circuh supenus ; sed omnes complctt ctrcuh equalem 

circle can be contincnt curvitatem. Nec cst verum quod in curvitate 
inhnitely curvcd . _ . . , . 

or small. vel parvitate circuli desccnditur iniinite, cum status 
Nor that thc , . . , a , . 

least curved utrobiquc ponitur ad nnitum. Ncc ohest ad omnem 

circle has less p imctum L | at j c irculi m inimc curvitatis esse eradum i5 
curvature than r . . . . . . . . 

that which is curvitatis maximum, qui non sit gradus minime curvi- 
most so ; • „ .,., .... 

all the points tatis. Lum enim quihbet punctus equinocciahs cque 

are in hoth jj s t a t a ccntro, nullus est supra alium, sicut nec puncta 

cases equally ... . ' ' 

distant from circuli cuiuscunque concentrici. Unde, sicut nec rec- 

the centre. • , . . . ,. 

Thus the titudo, sic nec curvitas est lormahter ln continuo 20 

compound of bipunctali: sed primo ad minimum in tripunctali cau- 

two pomts is i_ ? 1 _ r 

properly saliter, que est in qualibet eius parte. Ideo non oportet 

neither straight ...... . . . 

nor curved; sollicitan circa partem punctalem rectitudims aut cur- 
they begm 111 v itatis, sed intelliiri oportet quod nulla sensibilis porcio 

the compound ' ..... . . 

of three points, cuiuscunque minoris circuli minus curvari poterit quam 25 

which is the ... . . . 

cause of botli. P ar porcio circuh magni mundi, cum gradus sit proxi- 

mus non gradui curvitatis. Et credo quod non sit 

dare infra mundum situm conformissime curvum cum 

situ porcionis circuli magni mundi. Nec est rectitudo 

pcr aliquam partem dati circuli, licet nobis videtur 3o 

superficies proporcionaliter curva ct constanti colorc 

visibilis summe recta, ut patct de superficie spere 

aque. 

We necd not Nec oportet sollicitari circa quantitatcm aneuli con- 

trouble about . ,. . „ , 

the angle of tingencic tante ex contactu recte hnee extra mundum;3o 
tangency quia, ut alias dictum est, differendum cst a solueione 

outside ot thc » m ' 

world, untii it talis argucie quousque positum sit probatum. Nec 
be proved tbat • , . , ,. . . ■ ,. 

space is ymaginan est de curvitate, vcl cahditate, vel quahtatc 

P A S1 wt of C a C sm1 ''' uniformi quod quelibet pars quantitativa sit equc 

quality cannot intensa cum suo integro, cum curvitas eiusdcm circuli 4° 
be so intensc 
as its whole; 

1—2. infra A (?) B. n. s'_g 9 I?. i5. omncm pro esse B. 

3i calorc )!. 32. fu e B. 3c). que pro quod. 



GAP. IX. LOGICA. IO7 

maior mole sit minori intensior, et curvitas cuius- 
Bi36 a cunque | completi circuli summe intensa possibilis. 

Unde ista consideracio de extensione curvitatis vide- thus the 

• i_- j-.tr ji-u .. ■i"* curvature of 

tur michi dinerenter contra quodlibet mihtare, cum a i ar ger circle 

5 quocunque curvo signato, ad omnem eius punctum ,s fufi^Qf tnan 

intrinsecum est non gradus curvitatis, et proporcionaliter smalier one. 
,• ., • 1^3 This question 

ut pars circuh est minor, sibi correspondet gradus j s a difficulty 

rcmissior curvitatis. Et sic habent adversarii dicere tor m y. 

opponents too. 

quod totum circulum et quodlibet curvatum est non At every point 
, . . . r ... ... . of evcry circle 

rogradus curvitatis et lnhnitum remissius m quahbet sui possibfe there 

narte. Et hic vellem quod dilisienter considerarent 1S "° c V rvatl "" c '' 

. . . . . anc * as a 

metaphisicam de puidditate et passionibus curvitatis et proportional 

anguli. Tunc enim non mirarentur quomodo curvitas j S sma n er) it s 
extensa est maior, nedum movetur mole, sed intencione, curvature is 

lcss. 

i5qualibet sui parte. Nec dubium quin tota curvitas Let them 

examine with 

quantitative componitur cx parcium curvitate, cum care wnat a 
quelibet pars habet situaliter propriam curvitatem, que curve and ' an 

t r _ i 1 ' t angle is; they 

causat intrinsece propriam curvitatcm. will then 

o j ,, • ,. ... . ,. understand how 

Sed 2° si dicatur quambbet partem circub eque a i arger curve 
20 curvatam qualibet et cum toto, eo quod curvitas atten- . . ls " 10re . 

~ ' " . liitcnscly great 

ditur penes curvitatem anguli ad punctum extrinsecum than a smaller 
curvitatis (ut circulus maximus est minime curvus; cir- if t hey say that 

culus autem in quantum minor fuerit est plus curvus) : eachpartofa 

" . . . ' circle is as 

contra illud videtur, primo, quod quelibet curvitas con- curved as the 

, r. ... c . wliole, and that 

25 sequens angulum acutum hgure rectilinee roret maior t ] le curV ature 

quam curvitas cuiuscunque circuli, licet in inhnitum . is measured 
' . \ . . hy the angle of 

magna sit alia. Nam sicud angulus contingencie est tangency of 
inhnitum minor quam angulus rectilineus alius acutus, j t WO uld follow 
ut apparet, sic aneulus intrinsecus sibi oppositus est ,hat anv curve 

. rr ' . ° . . tangent to an 

3o maior quam alius angulus rectilineus. Sic videtur quod acute angle 

. • , .,. . • r. . ■ would be 

triangulus rectilmeus stt intinitum curvior quam cir- grea ter than 
culus, et cst comparacio curvitatis ad curvitatem, sicut that ot a 

'. ' ' circle, 

anguli ad angulum, quam geometer admittit. Et tunc and that a 
esset querendum utrum curvitas trianguli sit mole triangle would 
35 macna. Sed videtur quod stat A lineam triangularum be mfinitely 

- D . t . D more curved. 

ad omnem eius punctum acquirere curvitatem, et nullam 
deperdere; et tamen non esse curviorem in hne quam 
in principio, posito quod ysocheles curvetur secundum 
partem circuli usque ad F ad angulum exclusive. Et 



12. q, t0 B. 18. propriam curvitatem (sic) B. 20. curvatum B. 

25. minor B. 28. a's B. 3o. a's B. 3^. ee B. ; ib. quend, B. 



108 JOHANNIS VVYCLIF CAP. IX. 

patet conclusio, cum omnis linea sic eque curva sit 
aliqua eiusdem pars, et quilibet angulus acutus rectili- 
neus sit acucior angulo supra arcum. Casus videtur 
possibilis, cum linea non potest secundum partem 
curvari, nisi usque ad punctum terminans exclusive. 5 

vfeufcfircularity ^° ^' c q ueuDet circularitas est per se curvitas, sed 
and curvity nulla circularitas est maior circularitas quam que- 

would be ... . _ . ^ 

identical, and libet; ergo, nec mator curvitas. Et sic sunt omnes 
^are^uailv 5 circui i e q ue curvi. Ex quo plane sequitur quod circulus 
circular, ali sit curvior qualibet sui parte, et pars eius, ut maior, ro 

curves would . . ,, . ...,..„ 

be equai, sit curvior; et nulla curvitas porcioms circuh parinca- 
an woufd°be Cle DU1S circu l° alteri, sed quod sit proporcio irracionabilis 

more curved curvitatis circuli ad curvitatem cuiuslibet porcionis, 
than any one ... .. ..... , . . 

of its arcs, sicud trianguh rectihnei ad angulum continencie et 
commeVsm-ablv an 8 ulLim S1D1 oppositum ; sed, quibuscunque circulis | Bi36 b 
so; annotatis, tantam curvitatem continent semicirculi, et 

but the semi- . . .... 

rcle would be omnes sunt correlative proporcionales, licet partes pares 



the circle 



circulorum inequalium dispariter sint curvate; ut puta 



porcio minoris circuli, magis curva. Sed recuperacio 
est de maioritate proporcionalis porcionis maioris mi- 20 
noris circuli. Nunquam tamen venitur ad paritatem 
curvitatis porcionis circuli et curvitatem cuiuscunque 
circuli, cum sint disparis racionis. 

no^auantftathfe ^" x ^ uo vlcietur q uo <l curvitas circuli non habet par- 
part of the tem quantitativam omogeneam, sicud nec fi^uracio eius;25 

same nature: , . . ,.. . 

bnt it is made se d habet quothbet partes quantitattvas, que sunt cur- 
U| d'fferent ny vac ' ones - Et est dare certam multitudinem punctualium 

curvenesses. ])eo cognitam in quibus ad minimum est minima cur- 
ln each noint • , • • ... ^ >,, .,, 

composing a vitas subiective, et m quohbet lllorum punctorum; et nla 

curye there curvitas taliter erit multitudinc. Et sic ad omnem punctum 3o 
is the least # ' 

possible circuli communicant in suis principiis parciales cur- 
subjective . . ,. ,,..__.. 

curveness, vitates, ut supenus dictum est de tormis. Et hic est 

which partial j are maximum circulum possibilem, et minimum, 
pnnciples of . ; . 

the curve are gradusquc minorum punctalium Deo cognitorum, in 
everywhere •, • ^ , • , • - • , • 

united in the quibus consistunt, dato circulo mintmi gradus curvita- 3o 



circle. 



tum. Nec est putandum quod in quolibet tripunctali 
circumfercncie mundi sit curvitas subiective, que tunc 
foret per totum summe aspera atque curva. Sed satis 



1. c B. 17. fut B. 18, 10. utp porco B. 10. r'cu£a° B. 

tq— 21. magis — circuli twice;ib. rcuga B. 20, 21. d 1 '^ b'"*> B. 26. quod- 
libet, and so on very often B. 27. c'ca B. 28. de' B; ib, cog- 

nita B. 3o. ca tBr B. ; ib. et B. 3y. fbmeq? B. 



CAP. IX. LOGICA. IOQ 

est quod quelibet pars [sit eque] curva cum qualibet sibi 

pari; penes hoc attenditur uniformitas curvitatis circuli. 

Et si dicatur quod quandocunque due linee recte 

applicantur ad idem, indirecte causantes angulum, ille n is true that 

5 angulus est rectilineus, verum est si non sint partes ( |^° 5 mlefinc 

circuli causantes ad omnem punctum sui intrinsecum, in one point, 
. , . , ... . .... forra a 

elementaliter sed non rormahter, angulum circuli qui rectilinear 

correspondenter est multiplicatus intrinsecus sicud cur- jff n \Ve b _re°no 
vitas. parts of a circle 

. , n , .... . , . at that point. 

10 Ad 3 U1 patet ex dictis solummodo quod prima con- 

sequencia non valet; quia satis est quod quelibet 3. As for the 
pars curva sit eque curva cum qualibet sibi pari th t ' h ^ Brst^art' 
quod est sperale. Et ulterius de rectitudine angu- proves nothing ; 

, , . .. ... . ... cvery part ot 

lorum duorum tnanguh rectihnet, eo quod quehbet thc Equator is 
1 5 semidyameter circuli causat ad eius circumferenciam curvod, and 

J equally so. 

angulum parem cum qualibet, et per consequens, una As for the 

, ii- 1 argument of 

dyametro stanle orthogonahter super arcum, tangendo two rightangles 
angulum rectum, causabit et quelibet: quotlibet sunt m t i, a e ^radi 8 - 6 ' 

peticiones, descripciones, et conclusiones geometrice falling at right 
• , c • ■ . e . angles 011 two 

20 que videntur refrtngere tstam sentenctam; sed omnes, points touching 

ut dictum est, intelliguntur de illis angulis et figuris thereare^man-v 

ymaginacioni subditis; nos autem loquimur de illis que other dicta of 
1 • ^ 11 i- • 1 a • gcometry sccm- 

a solo tntellectuali nosci possunt, ut docet Augusttnus i„giy against 

in De Qiiantitate Anime. Quod si quis dicat quod eque kut^thev* 611 .' 

2 b verificantur omnes conclusiones geometrice de pure concern such 
• . ||- •, •,-, • , . ., , figures as can 

lntelligibtlibus, sicut de ymagtntbus, leve verbum est et be imagined, 

B j3 7 .»sine probacionis efricacia eructatum; I et ideo non cre- not *° se _^w ,cl1 

ditur sibi, nisi efficaciter approbetur. Quod si dicitur conceivable by 

i_ i- r- i- i- -ii 1 tnt; mind, 

capactsstmum et multos ahos expositores Euchdis lllud ;l nd there is 

3 asserere; revera multi subtiliores, ut Pitagoras, De- n f ° f °" "g* 1 -^" 
mocritus, Plato, Epicurus, et inter moderniores Lincol- that these latter 
niensis cum aliis, sequentes tramitem veritatis, con- geomctrical 
stanter asserunt oppositum. Ille tales topice raciones Jn t h a a * e ' S p ect 
in materia doctrinali, deficiente demonstracione, adducte, authority is in 

35 indicant defectum garulum argumentorum. Sic dico and to bring 
quod nulla est conclusio demonstrabilis in continuis, fo a 7 c a ,m 0n L t s 
quin sit demonstrabilis in lineis [et] numeris; sed forte proves a want 
non econtra, propter ampliacionem subiecti prioris. 



1. sit eque deest B. 2. pes pro benes B. 4. illius B. 7. ele ter B. 

11. quelibet pro qualibet B. 17. candoB. 20. refu'g'e B. 23. mte" B. 

2?. verificatur B. 27. erugatum B. 29. capa™ B. 3o. pita- 
go'ess B. 32. tnntatiTB. 37. qu B; ib. et deest. 



IIO JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

Wc hayc Et patet quod conclusiones geometrice non demon- 

alre out tiiat strant cum precisione, sed cum exclusione erroris sensibi- 

gcometry gocs \\ s . s icud dictum est de divisione cuiuscunque continui date 
no farther tlian . ' . . . . 

to insure linee, vel dati anguli 111 duo equalia. Sed modicus m prm- 

SC absokitJ 10t cipio error maiorem efficit in processum in fine. Patet quod 5 
exactitude. nullibi demonstratur cum precisione medietas propor- 

No one can ..... , 

cver give the cionalis duple, cum petitur quod quanta sit proporcio 
cxact value oi cumscun q Ue dyametri quadrati ad suam costam sicud 
(relalion of the alicuius quadrati dyametri ad suam costam, quod arcus 
diagonal to the s [i <j e numeris et per consequens de continuis claudicare. 10 

square) Ymmo, capto quocunque quadrato, cum sit quothbet 
commensurabi- dyametri 2 m capcionem punctalium variate, incertum 

lity of one es t cuilibet eeometrico de quantitate et proporcione 
arc with ......... f . . n , r . , • 

another, intelligibihs dyametn; sicut, secundum Lincolmensem, 

n Tela"ion tllC incognitus est sibi numerus punctalium sibi compo-i5 
bctween the nencium ; et de dyametro sensibili habet coniecturam 

diameter and , , ' , . . 

the probabdem vel veram, vel ventate m propinqua, a 

Al| C we f can nC d C o sensu incorrigibilem. In numeris ergo cognitis absolutis 

is to get at consistit certitudo sciencie; et in sensibilibus langwet 

such probabihty , , . 

as is either erroneus et confusus. Quamvis, secundum Augustinum, 20 
tr corre°c r tion y b" d scimus quod corpus omogeneum, eo quo numerosius 
the senses." es t mellius aut maeis esset; sed cum ignoramus 

All scientihc ° \ 

certitude lies numerum adequatum, et per consequens bonitatem 
things^Te^sibie atque magnitudinem numerati, non possumus vere dici 
are liable to cum tot lanewidis ienoranciis hic beati. Ideo vere dici- 25 

contusion and , , - , • • , • • • 1 

error, and tur quod beatitudo non consistit obiective ln athomis 

therefore we p n : riir ; 

are not happy c-picuri. 

here below. £ t si dicatur quod sicut variatur medietas maior 

It may be said . ...... .,. . ... ... 

that we can get continui, que mdivisibiliter plus excedit, sic potest dici 
exactitudeUius;*! 110 ^ totum habet se in proporcione dupla ad utrumque; 3o 
'!' A i, s , divided q U amvis zophista concederet conclusionem, dicens quod 

into 15 and C, ^ r . , . . , 

B exceeding C tam proporcio 5 ad 3 a quam quinque ad duo potest 

th^n we P ha"e erronee dici dupla, non tamen exinde sequitur quod 

A _ii , £ sit dupla: videtur tamen michi quod nemo potest dicere 

Some wifl proporcionem huius esse duplam, sicut nemo potest 35 

answer: It may dicere vel intellieere quod non potest esse; ut hic 
be called the . . . ^ . „ r . 

doubie, but it supponitur ex ahbi declaratis. Cum ergo pnma racio 

doubfeof mensurandi reperiatur in numeris, excludens cum pre- 
either. cisione quantitatem ad quantitatem proporcionis, attinet 

But vou cannot n . n , 1 j • 1 

calfanything errorem quemhbet secundum superhabundanciam vel 40 
that which is 
impossible, 



0. ar c9 B. 16 fl" B. 21. uuofius B. 34. eo quod B. 

35. ee' B. 



CAP. IX. LOGICA. III 

defectum; sic quod si A est duplum ad B, non est if A is the 
plus vel minus quam eius medietas; et sic de aliis B° cannot be 

B 1S7'' proporcionibus est senciendum. I more or less 

1 X ,. ' , . than its half. 

Consequenter restat dicere penes quid velocitas aug- Of velocity in 

5 mentacionis attendi debeat; primo tamen supponitur au^mentation 
quod motus augmentacionis sit motus secundum quem '• II is tne 

, . . „ , .. . . movcment bv 

substancia maioratur. Ex quo patet quod distingwitur which a 
a diminucione et motu locali, cum nichil diminucione bccomesTa^ccr. 
formaliter maioratur, licet diminucio unius faciat ipsum ,. . Tllis 

.... .... . distinguishcs 

lovei aiiud maiorari et habet tam termmum ad qitem it trom 
quam materialem quantitatem. Et multo evidencius, nec local^novement 
motus localis nec aucmentacio est alteracio. Licet enim and , botl1 if and 

. .. ' . , . . . the latter trom 

motus locahs sit ad quantitatem contmuam, quia ad alteration; 
locum illum, non tamen acquirit sibi [qualitatem] for- drfereni ° f 
i5maliter sive intrinsece, sed ubicacionem, que est sep- qualities, they 

. , ,. , ., , • , 01l| V imply a 

timum genus entis. Ideo dicunt philosophi quod tantum new site 

in 2 bus predicamentis, scilicet in quantitate, et qualitate, a cquire t . 

et ubi, est motus, ut per se materiis motuum pro- 

priorum. 

20 2 supponitur quod, augmentacione large accepta 2. There arc 

convertibiliter pro maioracione substancie, est aliqua aVgumeinadon ; 

augmentacio communiter dicta et aliqua proprie dicta in a ) Vid , c sensc 

. ... % . f . it tncludes 

augmentacio communiter dicta est maioracio manimate expansion evcn 

substancie. Augmentacio vero proprie dicta est in mai- ot ""body"? 1111110 

25oracione substancie animate per corporeum nutrimentum hut ' lt strictiy 
.... ... „ . r r . . . means only 

quod sibi assimilat. Frima autem maioracio nomine the increasc 

rarefaccionis, et 2 a nomine augmentacionis appropriate bynutrition. 

exprimitur. Et differunt, ut patet ex dictis. Nam iuxta Aristotle says 

• , • ,• / • r-. ^ ■ that m tllls 

sentenciam Aristotehs (primo De Generacione), ad aug- movement the 

3o mentacionem proprie dictam requiruntur 3 11 per ordinem: bai m ust'be CCt 
primo, quod moveat idem subiectum a principio usque increased, 
ad finem motus inclusive; sed hoc commune est cuilibet 
motui successivo, cum motus capit unitatem a subiecto. 
2° oportet quod quelibet pars quantitativa sensibilis that the sensibie 

33 primo aucti secundum formam eandem sit aucta; et '"bia^^each 

consimile oportet contingere in quolibet motu suc- partofit; 

cessive. Et 3 oportet quod fiat per alimentum cor- and that it 

should be 



11. materiam B. 14. qualitatcm deest B. 16. est (!) cutis B. 
20. augmtativc B. 

9. Dimimtcio faciat ipsttm . . . maiorari. As, c. g. the 

pruning of a tree causcs it to grow more vigourously 



112 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

caused by tbe poreum adveniens similanti; quod speciale est augmen- 
aSSII food°" "' tacioni. Sed iste due posteriores condiciones habent 

Wc mnst difficultatem aput irretitos in singulis principiis. Ideo 
remember tliat , . ._. . , 

every notandum, ut alhbi diffuse exponitur, quod omne sup- 

individurteV by positum speciei capit individuacionem ab omni illo quo 5 
what causes it, cap h causacionem: et sic est dare eradus individualibus 

and tliat Ihe . r , . ! , . , 

form which singulanum secundum ydemptitatem numeralem unius 

a substalfce ve ^ ph.irium causarum a quibus individuacionem huius- 

is indivisible. m odi sorciuntur. Sed notandum quod quelibet forma 

substancialis mixti et specialiter anima quecunque, 10 
subiectum suum inmediatum actuans, est indivisibilis 
quo ad molem. Sed et illud declaratur alibi diffusius. 
3. So long as p x n U ibus 2, potest convinci quod, manente eodem 

an animal . ,. , r i i- i 

exists, its form animah, manet eadem rorma, a qua caput vel aliud 
sanTe^buwfs organum habet propriam quantitatem. Et per consequens, i5 

matter may }j cet nova materia adveniat vel antiqua defiuat, tamen 
vary, , . , 

manet eadem pars quantitativa tn numero secunuum 

formam, cum manet eadem forma in numero licet 

materia varietur. Nec exinde sequitur migracio formc 

and must do vel eius incorruptibilitas alium inlinitans. Quamlibet 20 

therefore a at"a er g° partem quantitativam | primo aucti sensibilem ma- Bi38 

certain timc. ne ntem eandem in numero secundum formam, oportet 

, Digestion m a liq ua na rte temporis augmentari. 

bcj;ms in tlic * l \ , . , . , 

mouth and Nec obest quotlibet elementorum tn humtdorum 

it conttaues in inimicicias generari, cum sita prima digestione in ore 20 

the liyer and et stomacho, et senarato in puro terrestri ac per in- 
thc midnrt (?) . .' l . x ,,.,.. 

whencc a part testtna demisso, oportet m epate celebran digestionem 

lS the P bladder n - t0 secundam subtili, a quo in epato mitricori expulso a 

and it venibus ad vesicam; et x° in corde alimento decocto, 
tcrminates m . . ,.."....... - 

the heari. vel subttlius pnmo virtus regittva distnbuit per artertes .0 

in the capillary et venas spiritus triplices cum sanguine membris augen- 

^an^actfon dis, quantum exigunt de natura. Et adhuc in venis 

going on which ca pillaribus secundum rorem causabilium et glutinum 

is thc last * .,. . .,, . , 

compiiment of est quantum sensibihs destillacto, et membrorum attrac- 
augmentation. c j Q ^ a j motus augmentacionis ultimum complementum. 35 
Et sic semper manet membrum spermaticum aparentibus 



3. unt'tos B. ; ib. finlis B. 24. hunoi-* 5 B. 27. tolebrari B. 

28. sub"" B; ib. ago B; ib. mit'co'i B. 33. ca 1 » cambium (?) B. 

28. Mitricori and below, mit' il '. I have rcndered this as the 
'mulriff, but only on account of the peculiar resemblance of 
sound with the word, for I have not succeeded in finding it 
anywherc. The whole passagc is very corrupt. 



CAP. IX. LOGICA. 113 

contractum, humido cibali comixtum; sic quod nun- Thc scmen, 
quam est pars huiusmodi secundum formam ex pure e ' V pareiits he 

cibali humido integra, sed ex humido seminali quod always rcmains 
, . °,. • , • , ■ '" the bodv, 

est subiectum lnmediatum ct essenciale vite vel anime. combined with 
5 Forme quidem complexionalcs inducuntur in cambium, produced^bv 

quod continuatum cum mcmbro augmentato, nec augetur, alimentation; 

n . . . . , l , , ° ' and this 

nec membn materia; scd membrum manens ldem, non compound 

secundum materiam, sed sccundum formam multiplica- huthour^is the 

tam per totam materiam antiquam et novam, est per immediate 
.... . . n ,. l . subject of lifc. 

10 assimilacionem tactum maius; et quamdiu manet vis Thc mattcr of 

assimilativa mitriti ut membrum secundum terre dya- [ tS eif ^ncreased- 
metrum fiat maius, tamdiu manet augmentacionis no- but t,,c toi ' m 

, . ' . . . ■ e • 1 (or soul ) takes 

tencia. Unde, sicut vis vini per aque lnrusionem adeo new matter to 

ebetatur quod non sufhciat ulterius aquam commutare; ' membeMs Ch 
i?sic vis augmentativa, per infusionem cibalis huiusmodi, increased bv 

. . . . r . . , ' assimilation, so 

paulative remittitur; ut m puens quidem propter lon^ as the 

membrum molle, commixtioni obediens, sic quod propter power of^thc 

virtutis fortitudinem est aucmentacio satis velox. Et ad midriff remains 

. , ,. , ... entire. 

terminum status augmentati, claudtcante calore, assimila- But this 

20 cionem complctant, in adipem vel arvinam animam; et de- forced?m?nishes 

mum in seminio, mortificatis cornoralis snermaticis, detkiit ;IS mo ! c mattcr 
...,.,' , • , ,• , • 1S assimilated. 

cibale humidum cum humido naturali, quo usque subiec- 

tum anime sit consumptum ad imum naturale. 

Et patet quod augmentacio differt a nutricione, a Augmentation 

2? mixtione, et a corporis inanimati assimilacione. A from^mitrition 

nutricionc, cum sit maioracio, et sic nutricio; a mix- as ir implies it 

tione, cum auctum non ut sic confunditur, sed quan- combination, 

tificatur; ct ab inanimati assimilacione, quia nutrimen- whlch is' 

tum digerit, preparat, distribuit, et ad sui complementum increased 
• tt 1 • 1 • • • < • merely gains 

• i o convcrtit. unde, si lapis aut vinum haberet vim attra- quantity; and 

hendi humidum cibale, et convertendi ad sui conser- erowth of 

vacionem, ut habent vivencia, proprie augerentur. Nunc inanimate 
c ' ,• , • ll » n gs on 

autem ht totum novum, et naturabter decst virtus et account of the 

organum, cum natura in fin] animatis non intendit v p r oduces. S " 
B t38 h talem finem I . 



e 



Ex tstis tamcn potest caven error in quo quondam I( lsa mistak 

... , , • . •, , ■ • • . •, • to think tnat 

uesipui, quod humuium cibale sit m aucto tnbibi- the alimentary 

tum, usque ad coextensionem alimente cum aucto; ""noT ' S 

et sic humidum cibale foret eiusdem complexionis vel distinguished 

r trom the being 

which it 



nourishes : 



5. canibm B. 11. mit'" B; ib. terram B. 17. ct pro sic B. 

19. calore est B. 20. armna B. 21. fe nin B; ib. morti 1 ' 8 B. 23. <)fup in 
adim m B. 29. di'git = dirigit ? B. 34. animatis B. 36. in quod, B. 

8 



Il 4 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

temperancia cum humido naturali quod natura ex pro- 

for then man pria materia et virtute informativa in matrice dirigit. Et 

immortal l by s i c r osset homo pro statu lapsus naturaliter perpetuari, 

nature, thc cum an j ma foret indifferens habere humidum naturale 
subject ot htc . . ..... 

being vel humidum cibale pro subiecto: quod est lmpossibue. ? 

TiumouTgiven Oportet ergo quod sit unum essenciale subiectum 
by nature and v j te ve j anime, cui cibale humidum sit continens, et 

that supplied .,,,,. ,..,.. 

by food. lllud subiectum oportet debuitan continue, cum com- 
contrary^^this mixtio sit tam tenera quod necessitatur dissolvi et ab 
first subject extrinseco dissolvente et ab intrinseco; sic quod, posita 10 

of vitality must . . . 

be continuaily optima conservacione possibih nature sic tenere, dum 
the^ixmre of medium continens celum cum suis qualitatibus sic ipsam 
fresh ciements, respiciant, est inevitabile quin vel ocius vel in fine sue 

until the time r , . , . - 

of dissoluticn peryodi corrumpatur. Sed sicud segetes mrra annum 
just^aTwe see naturaliter maturescunt, et, quantumcumque bene servate, i5 
thatcorn ripens a( j u ltimum dissolvuntur; sic senciendum est de homine 

in the spacc . ,. . 

of a year, but et de quocunque animah. In quohbel enim anno solan, 
made^to livc deditus optimo regimini, inevitabiliter veterascit. Tunc 

longer. vero foret accio tardissima inter calorem naturalem et 
And there . . ... 

is besides an humidum 2 m moctonem ceh per medtum continuitatis 20 

aCt celestial et nutrimentum appositum instrumentaliter transmu- 
sphcres on the tatis, et istam mutacionem celi limitantis periodes, ex 

human body, 7 . . r . 

limiting its 2° De generacione. [Hoc] pretermittunt pueri, putantes 
to whichTomc ex proporcionis equalitate, vel eius diminucione, accionem 
pay no j n m ixto posse cessare similiter, vel remitti, vel tardari 23 

attcntion, . r . -. . ' 

thinking it eciam ad omnino [nonj gradum. Sed mduDie oportet 

indefinitely tunc prohibere celum diftorme, ne sic, secundum di- 

weakencd. V ersos angulos radiorum variatorum in fortitudine, 

currat sibi opposito in circuitu, et percuciat sic varie 

partes mixti; et quod partes hominis uniformis mix- 3n 

tionis haberent continue alimentum eis adequatum : 

quod est impossibile propter necessitatem et omogenia- 

rum parcium, et propter inpossibilitatem motuum qui- 

bus paulative partes alimentum attrahunt, conglutinant, 

extendunt. 35 

Thc alimentary Sicud ergo humidum unctuosum, superfusum liquori, 
humours . . . ,. . . . . . 

hinder this non tmpedit simphciter eius consumpcionum, sed miti- 
aC spiieres. 1C g at j SIC huiusmodi cibale non impedit simpliciter 
If the heavens consumpcionem huiusmodi radicalis. Quod si celum 



2. mat'ce B. 11. te"' e B. i3. vtia notia? B. 20. ijti» B. 

23. Hoc dee.it B. 26. adomio; tb. 11011 deest B. 29. i n fhioto B; 

ib. pcrtuciai 15. 36. Ach lno B. 38. sed yro sic B. 



CAP. IX. LOGICA. 115 

staret, et elementa in homine essent ad tantam vyere 

equalitatem propcrcionaliter sublimata quod non and*"" 5 

dissolveretur per accionem ab intrinseco, nec elements in 

. . perfect 

egerent influencia celi ad regulandum modum sue equilibrium 

5peryodi, nec extrinseco alimento, tunc, inquam, thenmarfcould 

compatitur secum, ymmo consequitur mortalis cor- not on, y, 
r 7 J . * . escape death, 

poris ad anime unionem, non solum lnmortahtas, but death 
que est dispositio cum qua corpus hominis stat non impossible. 
mori; sed disposicio cui repugnat mortem succedere H °w far such 

' r . . .... conditions are 

10 vel coesse. De istis autem disposicionibus, quomodo possibie, is a 
sunt philosophice possibiles, est teologorum discutere. ^tteoiogy? 
Ouo potest caveri error quo creditur auctum, a We must not 

. ... . . , . suppose that 

B 1 3<i b principio | augmentationis usque ad nnem, continue this movement 
augeri. Tunc enim foret omne auctum per tempus CO ntinual from 
i5sensibile summe magnum; quia si in quolibet eius in- tirst t0 ,ast ' 

D . . . . for then the 

stanti intrinseco per continuacionem cibalis humidi, body wouid 
eciam secundum minimum naturale, foret tanta quan- thaii the^whole 
titas novi corporis aquisita, oporteret ut agregatum in world; 

r " ' * ° ° it must takc 

fine servatum excederet totum mundum. Oportet ergo place at 
20 quod in certis instantibus, finitis eciam nobis, licet jnstants, by no 

incoenitis, fiant continuaciones minutarum parcium ali- m . eans infinite 

& . ' r . 111 number, 

menti. Et per consequens oportet quod finite mu- and thus it is 

. . ^ • • composed, 

taciones mstantanee pnncipient motum augmentacionis, according to 

quem commentator ponit componi ex multis motibus Averrhoes, ot 
" . . many 

25 et multis quietibus. Unde superfluum est credere quod movements and 

,., . ... rests. 

augmentacio pro quohbet mstanti a suo prmcipio us- There are 

que ad finem maneat continue, cum multis morulis different acts 
" » .. which prepare 

intercisis. Sunt motus augmentacionem preparatorii, it, none of 

ut alteratio, motus localis, rarefaccio, condensacio, com- augmentation, 

3o mixtio, nutricio, et conversio alimenti: ex quibus (ut bllt a 

> . ' . . necessary 

principiis) augmentacio resultat. Nullus enim illorum accompani- 
y • , ^. . ment thereof. 

motuum est augmentacio vel eius pars quantitativa, 

sed requisite ad augmentacionem concomitans. 

Et quantum ad continuacionem augmentacionis tem- During the 

35 poralem, dicitur ut supra, quod ipsa est adequate per ^if^^cfoes 

tempus compositum ex instantibus intercisis, et pro not take plape, 
... ..... . , it merelv 

mensuns medns non existit; in quibus tamen haoet remains in 

disposicionem vel potenciam propinquam ad existenciam ab< ^s" c ^ so 

actualem. Et correspondenter dicitur de servacione, conservation. 



5. tt iuq^ B. 6. mortalitas B. 10. coec B. 18. oportet; ut 

deest B. 21. in concretis B. 23. augonis B. 28. p£ato'y B. 

3o. nut'co B. 

8* 



Il6 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

That que ex magna augmentacione elicitur. Nec movet 

angmcntatioii q UO( j augmentacio vel ens post sui corrupciohem 

rccommcncc reincipit; quia talia successiva, tempore discontinua, 

disappearing, 2 m partes frequenter desiniunt et incipiunt sicut con- 

noihine; tinua, licet non possint, postquam totaliter deticerent, 5 

for wc know reincinere eadem in numero. Nec illud negabitur cir- 

lliat undulatorv ' ,. . ,. 

movcmcnt, ' cumspecte ab aliquo qui concedit tremorem, sonum, 
JuRin^ Ar saltum vel motum aliquem ex reflexis motibus agre- 

W ■ I I n I I J y^ • v\. ^ * •* 

are not catum. Sicud ereo procressus vel saltus per stadium 

continual ° . . , ° .' ,, . . 

motions. requint multas quietes tnterpollatas requtsitas pri- i<> 
marie ad partes posteras, et ex omnibus illis fit una 
progressio agregata seu cumulata; sic proporcionaliter 
lt is a coiicctivc j e auementacione est ponendum. Unde, qui negat 

cntity, like & \ , » 1 o 

sotind, talem motum, negare debet omnem sonum, omnem 
or a peopie, or j u t acervum Evidencias autem que videntur i5 

a heap ot r i ' 

things. Jn oppositum militare, facillimum est deceptis solvere. 

Objections. Primo quidem creditur, sed nimis erronee, quod 

movemcnt, motus in instanti preterito vel futuro eo non est quod 

past or tuture • n instanti deest. 2° false creditur quod motus 
is non-existent. n 

2. Evcry talis non est nisi secundum quamlibet eius partem sic 20 

movement . 011 •.. »-i 

must eithcr bc vere continuus. Sed hoc non saptt vere ponenttbus 

continuous 01- com p OS i c i on em continui ex non quantis, et ponentibus 
not be at all. 1 _ -.'.,, 

Our system omne totum ex partibus esse collectim, omnes tllas 

solves thcsc r „ , 

very easily. quantumcunque fuennt separate. 3 probatur erronee 
3 ' If . a j quod, si motus pro dato instanti non fuerit, pro hoc 20 

movcment does M > t ....,'. 

not exist at a tunc est quies sibi opposita; tunc non simihter vel si est, 
S its contrary' sicud et quies; et, quia motus et quies sunt contraria, 
existsthcn; tunc e idem subiecto duo opposita I simul insunt:Bt 

two contranes . r r_ 1 _ 

in the ignorando quod duo opposita, sicut suts temponbus, 
same subjcct. . . , . , . , _ 

But two stcut et suis locts, utrobique sunt sic stmul. .->o 

contraries can Quarto, caveri debet de subiecto motus augmen- 

exist m their . . . . 

time and place. tacionis, ne credatur ipsum esse mole continuum aut 

4. We must /-. 1 • • • . • i 

guard against quantum. Condam entm putavi tstam ractonem ue- 

thinkins that naonstrative nrocederc per omnem partem antiquam 
the subject ot ' r . . . . 

the aucti est quies augmentacionts continuencta, et per 35 

aucmentalivc . ., . ,. . . 

force is a omnem partem assimilacione altmentt noviter generatam. 

continuous jr sl ec j am continue aucmentacionis privacio, quo ad 
quantitv. B . * ' ^ . 

Jt is said that omnem punctum augendt, est conttnue augmentacionis 
it were so, no privacio, et per consequens non est possibile aliquid 
increase wouid au g er i; cum hoc oporteat, si aliud debet augeri, oportet 40 



2. mlens pro vel ens B. 16. ddecept? (?) B. 26. t^ B. 3i. c'co 
pro quarto B. h. aut non B. 37— 3<j. Est - ct (!) 15. 



CAP. IX. LOGICA. 117 

quod per totum sit continue nori gradus talis motus. But the 

»t ii- j i- u' r .. • smillest 

Nec valet dicere quod aliqms motus multiphcetur; quia possible 

per idem quilibet; et sic per idem nullus foret difformis subject of this 

r w *" n ' r torce lmplies 

quo ad subiectum ; sed habens motum non movetur, that one 

- m-l u- t^» u- .. » indi visible 

5 cum motus qmhbet sit ubique. Et hic oportet notare degree of 

minimum subiectum augmentabile, et per ipsum oportet augmentation 

intelligere gradum augmentacionis mole indivisibilem multiplied, like 

. . c ,. . l ,. , !•- c ■ ,• all other torms 

multiplicari, ut dictum est de alns lormis, que indi- individuated 
viduacionem suscipiunt a subiecto, et quotquot sunt by their 

r . . subjects. 

iopartes huiusmodi primo aucte, tot sunt augmentaciones Certain parts 

mole indivisibiles que constituunt totum motum. compouncf 

Unde, ad coenoscendum fundamentum huius materie, 0, 'S ans > a|ld 

, , . otners are 

oportet scire quod parcium hominis sunt quedam sim- elementary 

plices, et alie ex eis composite. Simplices autem To the first 

iSspermatice sunt os, cartilago, et ligamentum, nervus, belong bones, 

arteria, et vena; et quandoque non spermatice, ut tendons, 

, , • -ii 1-.. -^ • nerves, arteries 

caro, pingwedo, adeps, auxongia, villus. h.t lta scien- an d veins; 

dum de medulla, pilis, et unewibus, que ab aliquibus also flesh, fat, 

' r ^ 7 ' l J . anuvilli; 

vocantur membra, et ab aliis partes superflue. Cuius- each 

2olibet enim talium quelibet pars quantitativa per se nature with 6 

sensibilis [esfj eiusdem racionis cum toto. Ideo di- ""-' w,1ole - 
cuntur simplices quo ad alias quantitates. Unde vene, 
corda, panniculus, et cuncta que sunt mere spermatica, 
musculus et lacertus, que sunt partim spermatica di- 
2? cuntur consimilia; quia multum accedunt ad omo- 
geneitatem membrorum simplicium. 

Membra autem composita sunt, que ex istis quanti- To the second 

tative specialiter componuntur, et ex illis integrantur : composed of 

membra officialia, intrinseca et extrinseca ; ut cor, ce- t,,e . ", rs ,!'. t 

3orebrum, epar, testiculi, caput, brachium, tibie, cum sibi the liver, the 

similibus. Post 3 S quidem digestiones, generatis 4 or head, the'arm, 

humoribus et 3 b " s spiritibus, augentur tres manieres xhe^latter are 

membrorum constancium. Sed membra simplicia et augmented by 

, ... , . • digestion, 

membra consimilia, membra composita communiter; b„ t tlie f or mer 

3? et cum quodlibet istorum membrorum habent quotlibet h , ^a i-*t s "i h aV 

cannot be 



augmented. 



(). quodquod B. 10. aucta B. 16. vere or non (?) B. 17. auxugi B. 
21. est deal B. 23. paniclus B ; ib. canctis B. 3|. gut' B. 35. habetB. 

1 b. It is not easv to understand what Wyclif means by 
spermaticus. Possibly the word signiries those tissues, that 
(as he supposes) have been formed directly from the semen; 
and then we must understand in the same sense the expressions 
'membrum spermaticum', and 'humidum seminale' which he 
says is the rirst (or directr) subject of the augmentative force. 



Il8 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

partes quantitativas (quia elementa) que non potuerunt 

augeri; sicud ubique est non gradus motus nature in- 

Everywhere mobilis, et tamen ubique est motus mundi. Sic ergo 

placeTy means ubique per subiectum primo auctum est augmentacio, 

ofthefirst cum uniformiter quelibet pars quanta primo aucti pro 5 

subject of ^ . . r l . 

augmentation, tempore augmentacionis augetur proprie; et per con- 
bemg^necessary sequens habet in se augmentacionem | huiusmodi B 140" 
that the rest successive; vel aliter est principium intrinsecum ita 

should mcrease . r . r . .. 

m itself. aucti, et tunc habet augmentacionem multiphcatam per 
Yet the rest se totum. Et patet auod assumptum argumenti peccat 10 

mcrcti scsin . 

one sense, in materia, cum multa membra antiqua augentur, 

thou fo t '- n does et per consequens partes quantitative inaugmentabiles 

another; as non subiciantur quieti ab augmentacione, cum eius 

God has . ? ° . _ 

essentiai oppositum non sit nattim formahter messe. Lonce- 
pr soul C of in he he ditur tamen quod tam per partem novam quam peri3 
sinner, whiie p ar tem antiquam est au^mentacio modo suo, et simul 

He is absent J ? c . 

from it by His cum hoc eius pnvacio, stcud Deus qui natus est m- 
grace " esse menti per graciam, deest menti peccatrici ob eius 
culpam, licet assit secundum eius essencialem conser- 
vanciam. Sic augmentacio deest elemento secundum 20 
formalem et denominativam inherenciam, licet insit 
secundum naturalem causanciam. 
The rapidity of Et quo ad velocitatem motus augmentacionis, di- 
measured by Cltur q uod attenditur penes quantitatem aquisitam 
the size primo aucto, in comparacione ad tempus. Non enim 25 

acqiured, and r * . . . 

the time taken ; est continue nova quantitas per totum, ut sompniavi 

quando negavi composicionem continui ex non quantis. 

so too for £r t proporcionaliter dicendum est de rarefaccione. Illud 

exnansion. . * r , , , . 

enim rarefit velocius quod per equale tempus vel mmus 
Timc is occupat cum corpore inbibito plus. Et tantum de situ 30 
thefirst^anci corporeo. Et de tempore notandum est primum in- 
last instant; s tans et ultimum; et in mediis instantibus dicendum 

dunng the ' . . 

interval est motum esse ? vel 2 m existenciam mutari, aut mu- 

«oiii" C oii'Ui tatum esse, vel secundum disposicionem aut potenciam 

not complete. propinquam in suis causis proporcionaliter, sicud motus 35 

dicitur inesse corporibus. 

Of AUeration: p_ t j e istis incidit tractandum de velocitate motus 
iis velocity. ,.._,. . _• ■ 

Properly alteracionis. Sed primo, supposita commum noticia 
speaking, this 

3. S c B. 26. nowa B. 33. exua^ B. 

37. Alteratlon afccn sounds badly here, hardly agreeing with the 
usiial English sense of tbe word; but the other expressions - 
change, mutation, modification, &c. — do not render tbe precise 
meaning any better. It is a material, but not substantial change. 



CAP. IX. LOGICA. I IQ 

de alteracione, quod est et quid est, notandum quod being a 

solum substancia sensibilis est proprie alterabilis, cum movement 

totum genus motus successivi sensibile commune sit. ,. only 

D . . . matter can be 

Substancie autem sensibiles, ut forme et matene; et altered; 

5 intclligencie sunt alterabiles alteracione communiter u beingl 6 " 

dicta, acquirendo bonitates, sciencias, et alias quali- „ «ndergo 

' . ? . • • alteration m a 

tates spirituales non habentes contraria, sed privative wide sense. 

opposita. Sed fundamentaliter cognoscendo substanciam 

alterabilem, oportet cognoscere materiam vel formam 

ioet earum composicionem, cum substancia sit prior 

accidente, cognicione et definicione et tempore. Quo There is one 

... , . • • matcrial 

ad noticiam, ymaginandum est lgitur unam essenciam essence, 

corpoream, in principio productam, esse cx indivisi- ^ 1 ^ 1 ^,,'/ 1 J lle 

bilibus composita, et occupare omnem locum possibilem composed of 

, . ,. • , •, noints, lilling 

i.i nec esse secundum eius partem aliquam corruptihilem, a ll space, and 

nisi forte per divisionem vel separacionem unius par • mcorruptible, 

* ' * except ln so 

tis a reliqua. Sed cum oportet illam totam essen- far as one of 

, , . , ,.- i- its parts may 

ciam habere quamcunque partcm talem aitqualiter ^e separated 

continuatam, patet quod illa essencia simpliciter est trom an °ther. 

' i n i We conceive 

20 incorruptibilis; et illa essencia primo fuisse concipitur that this 

. . ,. . ... essence was 

sub racione qua ens simphciter, et nec ut tgnis vel fn-stiy mere 

aer, vel cuiuscunque alterius generis vel speciei; j lls b t e a " g {i 1c 

quomodo gramatici dicunt pronomen singulare meram singular 

i • r> i , -i i • i • -j » personal 

substanciam. Sed philosophi, ultenus considerantes, pronoun 

B 140'' quamlibet | talem essencialem essenciam esse unum ^g"^*,™^ 16 

absolutum cui per se competit substare accidentibus, Philosophers 

tribuunt sibi substancialitatem. Et post modo, con- substance or 

siderata eius extensione, attribuunt sibi corporeitatem body^because 

quam Linconiensis vocat lucem. Et 3° formam generis extension. 

.... .. , . .. , .. , , • Matter, torm, 

io proximi, ut ammahtatem, lapiditatem vel aliud nuius- an j C ompound, 

modi. Et quarto, considerata racione sufficienti, at- are S o 1 ! t g f nt 

tribuunt sibi forma specialissimam ; ideo dicunt philo- substance, but 

, . , . : .. . ,. c this corporal 

sophi quod substanciarum aha matena, alia rorma, substance is oi 

alia compositum ex hiis. Unde substancia corporea, ngtn^/^the 

35 que est genus, non univocatur, nisi et composicione compound. 

ex materia et forma. Sed quando loquimur de ma- 

terie et forma tantum, vocamus ipsas ipostases, vel 

naturas, vel supposita. 

Considerando ergo specialiter partem sublunarem Restricting our 

,. . . , . , / , speculations 
40 mundi esse m potencia ad esse lgnem vel aerem (vel 

sic de aliis sensibilibus corporum), posuerunt potenciam 



25. quamlibet twice B. 29. luce" B. 35. composicionem R. 



120 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

to the esse talem materiam; et igneitatem, aeritatem vel la- 
sublunary • , • . / _ • , ... . c „ 

world we see pideitatem (et sic de alns), esse formam. Et compo- 

,h of it mar P be X Sllum qualitative ex hiis, quod est composicio, vocant 
tire, air, &c. : ignem, lapidem, vel aliquod tale. Et istam potenciam 

this possibilitv ,, • ........ 

is matter — ■ eternam, que nullam speciem corpons sibi determinat, 5 
a irn!.« De Ar ;. vocant materiam primam, fundamentum nature, vel, 
form; and the secundum grecos, ylen; et formam dicunt subsistenciam 

resulting whole , • ... 

is fire, air, &c. ve i usiasim; compositum vero ex hns vocant super- 
different and all stans> Quarum quelibet differt a reliqua, et omnes 

three are the ille sunt eadem singularis essencia; ut materia prima, 10 
essence. vel potencia dicens relacionem ad formam vel actum, 

^first^out of e est primum horum trium. ex quo procedit actus. cum 

which claudit contradiccionem quod talis materialis potencia 
necessarilv ■ c i • , , ,• 

proceeds form ; sit sine rorma vel actu. sicud econtra claudit contra- 

"be without" 1 «Jicci 01161 " 1 " 1 aliquam formam corpoream fore sine ma- i5 
matter; nor teria; et claudit contradiccionem illa duo reponi, nisi 

can the two be , .. ... l 

withom the sequatur ex hns composicio vel compositum, quorum 
compound. trium quodlibet est eadem essencia singularis vel 

essencia corporea. 
hfve^once Unde, inter alias occupaciones varias quas habui, 20 

fancied that doleo de solicitudine mea superflua, vmaeinando for- 

matter and . , , L 7 j a 

torm were mam et matertam esse absolutas res quarum utramque 
separabfe posicionem existere per se, et ex illis coextensis resul- 

realities, tare unum ad aliqualem motum quo duo liquida yma- 
torming a , . .,./ 

compound by ginantur ad mvicem commiscen. Et lllis superad-2? 

twoMiquids* d ' L ^ accidencia, tanquam res abstractas que possunt 
with per se cxistere; sed procul a me ista posicio! Quelibet 

snnperadded ,.. . . , . 

accidents: ergo talis substancia, vel corporea essencia ; est trina, 
tnis e opfnfon. et l ier conse quens non ultimum singulare, cum sit 

Every bodily multorum singulorum, scilicet materia et forma et 3o 
substance is .... , 

not one, but earum connexio ad lnvicem, que vocatur complementum, 

three. composicio, vel quietacio aut finis intrinsecus. 

almifting that' Sec ^ diversimode locuti sunt philosophi in illa ma- 

the same teria; ut Plato voluit I concedere eandem materiam vel B141 
matter (or . ,, • , , , , 

essence) is now essenciam quam appellavit hylen, tenebram, vel caos, 3? 

hre '&c W 31r ' nunc ^ ore ignern, nunc aerem, et sic de ceteris ele- 
mentis ac mixtis; quia in nulla accione nature super- 
additur negativa essencia absoluta 2 111 totum, eo quod 
generacio esset tunc creacio, et corrupcio esset an- 

is tolerable, nichilacio. Et est sentencia huius viri satis bona 40 
sicut et sentencia philosophorum ponencium latenciam 



7. ypostasim i>i full pro ylen B. 21. ydo B. 23. poit om B. 

24. motu B. 



CAP. IX. LOGICA. 12 1 

formarum, negancium generacionem esse in corporibus, 
sed solum alteracionem. 

Sed sermo Aristotelis est michi placencior, quia ma- but I prefer 
teria est eterna cum illa essencia, sed forma et com- ^tinK^that 
5 positum simul inceperunt. Et sic salvatur generacio matter is 

, . ... . . ., c eternal, but 

substancie, et tolhtur annichuacio cum creacione rorme tnat f orm an j 

e\tense compound 

e.Mcubc. ... . began 

Sed contra illud tripliciter argumentatur: pnmo simultaneously. 
per hoc quod cuiuslibet corporis materia et forma ar guments 
iosunt partes integrantes, et per consequens non ista T Matter^and 
tria sunt eadem essencia singularis, cum totum sit per- form are parts; 

- . ,. . . c,- ... thev cannot 

feccius quam ahquod elementorum suorum. Simihter, expo- t hefefore be 

sitorie sequitur quod quelibet talis substancia generata fuit ii^o^oJ?; 

eterna a parte ante, creata in principio instanti tem- hand 

i.iporis, eo quod tam essencia quam materia, que est i s efernalf 

idem corpus, sic se habent; et ex alio latere sequitur lf m ^j er t '? s s0 - 

quod tam essencia illa quam materia sunt naturaliter identical with 

generabiles et corruptibiles; quia tam forma quam r on^the 

compositum est corruptibile, et utrumque illorum est other, on 
* . . ... . account ot tms 

20 essencia illa: ergo, illa essencia est corruptibihs. Si- identity, matter 

... . .,, , - , i-i . is corruptible. 

mihter, mxta lllud sequitur quod generabile est m- m And we 

generabile, corruptibile incorruptibile, sive sensibile in- nave al J. sorts 

sensibile, calidum non calidum; et sic de quotlibet contradictions 

oppositis predicatis. Nam illa essencia est ingenera- "same^essence 

2?bilis, incorruptibilis est, et generabile, et corruptibile; is matter, form 
' r . . and compound. 

quia illud compositum quod mcepit esse per quantum- 

libet; quia tempus post illam essenciam; et alias cor- 

rumpetur, illa essencia manente. Et conformiter patet 

(cum ignis sit calidus, et materia prima eius non calida), 

3o si essencia eadem sit utrumque, tunc calidum est non 

calidum: et sic de aliis oppositis. 

Quantum ad primum dicitur quod prima conse- An&wers I. 

quencia non valet, sed bene sequitur quod illa tria torm^merely 

differunt ab invicem; quod verum est. Sicut igitur differ among 

7 n ° . themselves, and 

35 pars quantitative differt a suo toto, tam quo ad sin- from the wnoie 
gularem essenciam quam quo ad suppositum (sed pars p| r t whicl^is 
quantitativa est simultanea); sic pars qualitativa ,he same 

" i essence as 

mediat in hoc, sed differet a suo toto, sed est eadem tne whole. 
essencia. 

40 Differt autem iste modus trinitatis a trinitate anime This is a sort 

et a trinitate que Deus est, specialiter in hiis tribus. ^butlhe' 



distinction 



4. \\ B. 14. app u B; pu" B. 33. unde pro sed bene B. 

3/. fifnt" m B. 



122 JOHANNIS WYCLIF ■ CAP. IX. 

between it and Primo, in hoc quod claudit contradiccionem aliquod 

that of our • •,,- ... ■ • 

soul or of God suppositum lllius trinitatis esse non coevum cum quo- 
is threefold. lit>et eorum. Sed hic primum est eternum, et utrumque 

i. Matter is ... . 

eternal; form 2 olum coevum et corruptibile. 2° rn hoc quod pnmum 

and compound . , • „ m . ■ ,, 

exist in time; suppositum per se est, producit continue 2 m ; et ula o 
whereas in the amD o tercium ad intra, sine aliquo cum producente 

other Tnnities . ' t ' 

all three must alio in Deo, et sine aliquo preter Deum a producente 

coexist. . . , . ■»■•..•■•«. 

2. ln God m anima. Sed primum suppositum tn tnnitate corporea 
nothing, in the est potencia susceptiva, non potens actuari sine ex- 

hut'God, has trinseco efficiente; sed illis positis, sequitur ] 2 m forma- B 141 

an exlernal ... . _ . ,. , ,• 

inftuence on hter de natura rei. Qui autem dicunt quod rorma 
the emanation p 0tes t exu ; a materia per se, siccud cssencia a cornore, 

ot one from the r 1 ... 

other; while dicunt quod composicio est accidens utrique composi- 

for bodily r ■ 1 •* 

things it is torum, cum rorma prius creatur quam producitur a 

othervvise. na tura 2 :l . Sed eaudeant illi de invencionibus suis, i5 
As tor tnose o 

who say that quia puto me scire quod nunquam probabunt ma- 

matter and . . c , • • ■ 

form, essence tenam vel formam esse res distinctas ab essencia que 

'b L d se°arated n est illa 3*' 3° in lloc d ^ ert illa trinitas ab aliis supra- 
and that dictis, quod in ista 2 a res est perfeccior, quam l a et 
combination is . „ . „ r • 

a mere eius hnis; et 3' 1 est perleccior quam priores, curn sit 20 
a t h Clde eniov nnls eorum et sic reciproce causant se in diversis ge- 

their discovery. rteribus causandi. In trinitatibus vero prioribus tollitur 

3. Forrn is . . , ,. . , ,• , • ,, 
more perfect omnis accidentabtas untus ad aliud, omnrs excellencta 

than matter, j n p er feccione vel bonitate vel accione ad extra, omnis 

compound than reciproca causacio, et inequalitas in aliquo attrrbuto. 25 
either; whereas . , _ , • ,• , 

in ihe other Ad 2 m argumentum negatur conclusto et abud 

'Vhree^re" argumentum factum ad probandum illam ; sicud 

equaiiy perfect. n on sequitur: hoc esse fuit eternum, et hoc esse est 

II. We deny . ^ . . , . c • 

the conclusion; ignem esse : rgrtur, hoc esse rgnem fuit eternum. 

logical Igneitas autem (et per consequens ignis) inceperunt 3o 
sequence ist> . v . D ..£, 

wanting, there esse quando incepit esse quod hoc est /»;;/.s\ Et per 

terml toUie idem non sequitur quod materia illa vel natura genc- 
syllogism. ratur au t corrumpitur, quamvis illud compositum sic 

Nor does it . ... 

either follow se habet ; et sic de syllogismo expositorto. Et st que- 
generable 0" ratur cuius speciei est illa essencia, dicitur quod nunc 35 
corruptible. est individuum unius speciei et nunc alterius; et tunc 

Ot what * . ' . . 

species then is individuum non potest sic mutart; ab essencra enim 

tiiis cssciicc r • t • 1 • 

Sometimes of procedit tndividuum, cum stt esse substanciale essencie, 
one, and ut essenc i a u t huiusmodi est in aliqua specie. Ideo 

sometimes ol . * A 

another; dicunt autores quod tpsa ct materta non possunt de- 40 
monstrari, nec sunt quid, nec quantum, nec quale, ncc 



3. h' p'm 13. 4. quid(I) B. 26. ad pro aliud B. 3|. et B. 

3g. before essencia nec pro ut (?) B. 



CAP. IX. LOGICA. 123 

aliquid aliorum encium. Plato tamen demonstravit as Plato says. 

... i-ii • _!•' -j • • • But this does 

tllam, quod llla nunc est mdividuum unius speciei, et not provc tnat 

nunc alterius, quod est verum. Nec sequitur ex hoc oneeiement 
'. n . * will be anotner. 

quod ignis erit aqua: et sic de cetens. 

5 Et istis est quodammodo simile illud quod antiqui , The . 

" . . n . . n Incarnation is 

sanientes theologi dicunt de incarnacione Cristi, po- a case in point 
, , 1 Clirist is two 

nentes quod due nature sunt unum suppositum, sicud natureSj an j 

una- natura est 3' 1 supposita; et illarum naturarum one person; 

una est eterna (ut divinitas) et alia temporalis (ut 

10 humanitas). Nec sequitur verum incepisse esse, desiisse, The Word did 

1 c 1 c • +. • -ii 1 1 not begin, nor 

vel factum defuisse, etsi llla natura que est verbum e nd;yetthe 
sic se habet. Conceditur tamen quod ille homo qui ^"^"^the 
est verbum, est tempore creatura factus, minor patre; Word did. 

... . .,,- , • Tlie Man who 

et sic de quibuscumque que conveniunt llh numani- ; s tne vVord is 

1 3 tati. Et cum verbum sit illa humanitas, ipsum est a . C1 ' e ,?, t , ure ,' 

' r . . anu tnus tlie 

unum factum, una creatura; et sic de ceteris predi- Word is in this 

. . . , , . ■ 1 sense a 

B 142" catis per se substantivatis, et non de predicatis | tem- crcature too . 
poralibus substantivatis signo proprio verbi. Et sic Rf u ^J% m n a " t ' 
deitas est homo, sed non humanitas ; sic verbum as- humanity. for 

. , . , . ■ the Word did 

2osumpsit hommem, quia humanitatem, sed non personam. not ta | {c lipon 

Cristus tamen, qui est persona, est vere assumptus. kimself ' m e n 

sicud allibi diffuse declaravi. Non ergo sequitur: illa 

essencia est generabile et corruptibile naturaliter: ergo, 

sic generabilis et corruptibilis. Nam essencia significat 

25 absolute, ante eius genus, rem integram, sed natura 

significat concrete materiam vel formam, vel 3 , in- 

tegram essenciam esse hic vel illud in speciali. 

Ad 3 m , patet ex supradictis quomodo unum opposi- III. We have 

.. , ,. , ... alreadv pointed 

torum predicatur de rehquo, et quomodo non. INota out f, ow 

3otamen quod materia prima nec est calida nec est fri- be^Dredfcated" 

gida; et sic de aliis denominacionibus accidentalibus, of the same. 
. . , ,. ,. But primordial 

quamvis sit subiectum remotum huiusmodi qualitatum. ma tter is 

Omnis namque qualitas est forma qua subiectum est ^J^^i', 1 ,^ or 

formaliter accidentaliter quale; et sic est subiectum coid, &c. ; 

qualities are 
accidents 

18. videtur (?) pro verbi B. 20. j^am B. 21. _pa B. 24. non 

lamcn (?) pro nam B. 25. ems B. 26, 27. in tege B. 

3. Nec sequitur. WycliPs position will perhaps be clearer, 
if we state it in modern terms. The same essence that is now 
a mere mixture of oxygen and hydrogen, will be water; but it 
does not follow that water is a mere mixture of oxygen and 
hydrogen. Admit (as some chemists do) that there is only one 
primordial element, and Wyclifs assertion can extend to every- 
thing. 



124 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

belonging to esse quale, et non res que potest per se es? e Nam 

S fo rm - so universaliter infirmitas, vicium et talia ponuntur quali- 

matter is not tates; que si per se essent, haberent deum malum 

directly their ' n ' . ' 

subject. causam eorum. Ideo omnis quahtas, quantumcunque 
exist^by ° realis, ponit subiectum esse quale accidentaliter, sinc 5 
themsehes ; tor pi ur j p re ter illa que consecuntur ad hoc : ut lumen 

there are bad r r ^ 

qualities, potest esse subiectum capax esse dispositum ad videndum 

\ould be" visibile per aspectum luminosi; et illa disposicio vocatur 

created by a bad i umen s j ve su ffi c iat ostendere se ipsum distincte (ut 

Pnnciple. ...... . r - 

Light is the disposicio in mixto termtnato, que vocatur lumen re- 10 
seelng subject flexum); sive sufficiat confuse ostendere se et suum 
. £an s , e . e a , subiectum ; ut disposicio in medio dvaphano ad osten- 

visible thing by ..... l . • r 

means ot " dendum visibile extra medium, sicud que dicuntur 
^umfnous species lucis, que lumen dicitur, vel species illud que 
and is either similando coloris appellatur. Lux autem est forma sub- i5 

rellected . . rr 

or transmitted. stanciahs in per se lucido, vel accidens mseparabile, 

inseparable cum m ams s ^ accidens, et lucere est eius actus, et 

from the fervor est terminus in quo quietatur. Unde videtur 

luminous thing; . t n _ ^ 

and I was once michi quod ula que quondam credidi de migracione 
when^l^beHeved baminis et de eius realitate sunt inpossibilia. Stat ta- 20 

that light could men luminosum applicari medio et non illuminare illud, 
pass trom one . . . . .. ... 

subject to vel per mdisposicionem luminosi vel medn suscipientis 

another - vel medii intercepti. 

Heat js the Et sic caliditas est subiectum esse calidum. Hoc 

heing hot ot . . . 

a subject; but tamen lntelitgendum est equivoce; ut lgnis est calidus 25 

differem 2m naturalem proprietatem, cum ex iuxtaposicione et 

meanings. s Jtu atthomorum vel incoenitam habet efficaciam immu- 

natural tandi tactum, calefaciendo et disgregando. Et ex tali- 

^"eateHl/" Dus niodis miscendi atthoma habent Iapides terre, na- 

feeling ot heat sccncia et alia mixta specificas sufficiencias, virtutes, 3o 
and disagregate . r ' 

bodies: as lire. vel potencias occultas, que quahtates dicuntur. Sed 

2 property only S sec undo dicitur aliquid participative calidum, de quanto 

imparted and est mutativum tactus, ut mixtum icneum, quod non 
not natural; as . ^ . 

a body in ojiortet ad omnem punctum habere ignem, sed sufncit 

^muchfire. 18 q uo ^ spissius habeat quam sensus sufficit discernere : 35 
ut est aer eque calidus ut ignis; nec ignis natus est 
plus calefacere | aerem naturalem, cum deficit sibi B 142'' 
The two capacitas. Omnia igitur que sic sunt calida, dicuntur 

P formaliy bot. torma liter calida a caliditate in actu. Alia autem sunt 

11 a body efficienter aut virtualiter calida que habent efficaciam 40 
not liot ltself, , r . ,. . ^ 

produces heat caletaciendi a remotis, et tamen non lmmutarent 
from a distance 
(as the sun) 

10, 11. rerluxLim B. 27. fi ta B; ib. ?9gtaB. 32. aliud B. 35. lT,ous B. 



CAP. IX. LOGICA. 125 

tactum calefaciendo; etsi tangaritur: ut sol et alia this is not 
astra. Sed potencia, virtus et sufficiencia a qua cale- luperioi- 3 

faciunt, non vocantur caliditas, sed una qualitas super- , , qiiality. 

. ii- ,• • •' Having thc 

eminenctor. 3 modo dicuntur ahqua calida quo ad power to 

5 cfficaciam quam habent calefaciendo corpus animalis. ^he^nimal '" 
Et hoc dupliciter: vel ut sunt immutativa eustus, ut body; eithcr in 

r ' . & . ' . the tastc (as 

ptper, galanga, et ahe species: que certe calefactive pepper and 
immutant gustum et non tactum ; vel ut sunt mutativa ^therotcrnaT 

complexionis 2 m humores ceneratos ex illis; ut unum humours, as 
... , ,. .. , . . . certain 

lodicitur apud medtcos calidum et siccum, quamvis tactui mcdicincs. 

sit frigidum et humidum. Et conformes sunt divisiones 

de frigido, et humido, et sicco. Ex quibus patet quod Col £> w , et and 

. , . ... . n Dry have 

stat equivocando in denomtnacionibus caltdum esse similar 

frigidum, humidum et siccum ; et unum reliquo calidius meanil, gs. 

1 3 tot modis potest dici, quot modis dicitur calidum. 

Notetur ert;o denominacio univoca subiecti, et Wc mus , 1 in 

' . researchcs 
yideatur quante distant laterahter gradus denomi- keep to the 

nacionis a non gradu; et penes hoc mensuretur intensio wherf aTtcration' 
qualitatis; et penes intensionem qualitatis mensuretur occurs, and st-c 

. . ...... . . bv how much 

20 mtensio corpons simphcis, ipsum pnmo subiectantis. one degrec of a 
Et in mixto habente qualitates contrarias, oportet another^oPthc 

notare excessum dictum unius qualitatis supra alia, ut _ same - , 

. /• r Some sav tliat 

quidam asserunt ; et penes lllum excessum m com- in compounds 

paracione ad subiectum primum, attcnditur mixti intensio. ^the^excess^of 8 

25 Et quo ad velocitatem notant latitudinem qualitatis one quality 
... J over anothcr. 

acqutstte vel deperdtte 2 m se totum subiecto suo toto As for vdocity, 

primo; et penes illam in comparacione ad tempus timeand^the 

attenditur velocitas alteracionis. Et illi dicunt quod, extentofthe 

, qualitv gatned 

sicud non omne corpus est eque longum vel latum, _ or lost. 
3o sicud aliqua eius pars; sic nec qualitas quo ad eius quaifties^differ 
extensionem. Et sicud pars qualitatis est disnosicioni m cx , tent . so 

. .. . ! . that thc more 

ad operandum proporctonahter ad etus magnitudtnem extended the 

quam totum in comparacione ad eius magnitudinem, area^ter the 

sic pars qualitatis est suo toto intensior. In aliquibus quaiiiy. m 

. . . ^ proportion to 

35 tamen formts difformibus non oportet partem excedere its intensity in 

suum totum; quia tanta est accucies lancee, quanta wfjV certain 

est acucies sui cuspidis; et sic est de motu et aliis que exccptions. 

non habent formas positivas vel privativas inpedientes, 

accidentes denominare suum subiectum remotum eque 

40 intense sicut suum subiectum primum. 



1. tangalur B. 12. Pudo B. 17. Iati ter B. 18. intencio and so 
Dii B. 2i. habentcs B. 38. p'uatinas B. 



126 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

But I think Sed michi videtur probabile quod generaliter omne 

quality of the difformiter qualificatum, vel intensum quo ad subiectum, 

whole always est tantum intensum sicut aliqua eius pars quantitativa 
depends on . . . 

that of eacii tisque ad minimam partem cui gradus secundum mo- 

pait ' lem indivisibilis correspondet. Et sic | mixta dicuntur B 143* 

calida, frigida, vel humida, vel sicca, equivoce quo- 

dammodo respectu simplicium; cum qualitates ille 

remisse resultant ex mixtione simplicium ex quibus 

so that each resultant. Et minimum naturale habet unam quali- 

posshbl/part tatem 2 am mole indivisibilem ; quia per subiectum 10 

has a multiplicatam. Et nulla pars eius est adequatum sub- 

certain degree . r . ... . . . . . . 

of quality, iectum huius quahtatis. Et sic videtur cahditas lgnis, 

inextended °i ue est m g enere suo intensior caliditate aeris que est 

belonging disparis speciei ; sicut siccitas terre in eenere suo est 

entirely to the r . r . . . °. . . 

whole and mtensior frigiditate terre. Manet autem tn transicione i5 

each^part? subiectorum illud genus propinquum qualitatum huius- 

modi, et idem secundum subiectum essencie extra genus, 

non autem secundum idem individuum substancie. Et 

sic, racione raritatis aut densitatis, est unum elementum 

disposicius converti in sibi proximum quam in aliquid 20 

plus remotum. 

Qnalities may Nota eciam quod qualitates, tam prime quam se- 

^manner o? r cunde, suscipiunt multas denominaciones 2 m manieres 

action, so that accionum: ut calor in ferro est in aliquo activior calore 
tor some . . . ....... 

purposes heat tgnis purt. Jn alns autem calor humidi tgnei; et stc 23 

'active than i»> de ams qualitatibus, vocatis wulgariter primis, sicud 

fire, &c mixta imperfecta vocantur communiter elementa. Nec 

Aristotle s p e ccat suasio Aristotelis quod sunt quatuor elementa 

position, that secundum combinaciones 4 qualitatum. Sufficit enim 

the four . l 

elcments result quod iste 4° r contungactones non aut contrane, sed 3o 
combinations of omnes aue coningaciones qualitatum primarum faciunt 
the four contrarie. Ideo solummodo insunt in mixtis; nec at- 

quahties, is . . 

quite right, tendttur proporcionahtate absolute penes mtensionem 
contradlct!on° ve ^ multiplicacionem huiusmodi qualitatum respectu 

among these p ass j quam proporcionem motus alteracionis consequitur, 35 
quahties, tlius r " n ' r . . . . ^ . 

combined. sed penes sufncienciam hutusmodi quahtatum ex dis- 

posicione subiecti, ex influencia et aspectu celi, cum 

14. frigiditati B. i5. tru one fiblor^ B. 

28. It ought to be rather: 6 qualitatum; or, if we do tiot 
admit the negative qualities, 3 qualitatum. Thus: Earth: heavy, 
dry, and cold. Water: heavy, moist, and cold. Air: light, dry, 
and cold. Fire: light, dry, and hot. Perhaps 4 should be read 
as grammatically belonging to combinaciones. 



CAP. IX. LOGICA. 127 

similibus actuantibus accionem propter proporcionem 

voco ydoneitatem ad agendum. Et sic potest eadem 
qualitas dici intensiva quo ad denominaciones et ac- 
ciones multiplices. 
5 Nec obest idem inanimatum alterari per tempus, An inanimate 
cum essencia manet continue in quotcunque minucias continue thc 
sic divisa, et mixtum (quod est illa essencia alterata) same, yct 

. ....... . altcred to a 

licet quodlibet eius lndivisibiha corrumpuntur: quia ccrtain extent, 

pars illius mixti que remanet secundum disparem mix- c eS sence b 

iotionem recipit quotlibet qualitates 2 as : et illud mixtum „ remains. 

r * "■ . Sometimes thc 

alteratur 2 m partem. Et quandoque manet essencia essence of each 

• • ■ 1 c • element 

composicione [ut mj lumo, lgne, aqua, terra, et aere; remains 

quandoque non manet, illa divisa. Et sic simplicia in combination, 
~ . "■ .... sometimes 

mixta possunt variare mixtionis gradus, stante eadem separate 

- c •■ 1 , . • . • and there mav 

i^forma, quia ahter non haberet mtxtum permanenciam be various " 
acendo vel paciendo. degrees ot 

r ... . composition. 

Unde, pro leviori locucione m tlla materia, notandum, -yye maV) m ' 
secundum modum loquendi Platonis et scripture, tn ' s matte !'' 

n . . tollow Plato 

quod essencie possunt accipere denominaciones 2 m and Scripture, 
,• t-.^ • j" 1 • and say that 

20 species diversas. Et sic concedi potest quod tgnts est m . e ; s water, 

H 1 43 h aqua, terra, et sic de quotlibet speciebus. Vel ] si earth, &c. 

peripateticus ob favorem Aristotelis hoc negaverit, tunc contradict 

• . n j Aristotle, notc 

potest primo supponi totum esse suas partes. 2 quod triat tne ' w hole 
omnia, preterita vel futura, sunt. Et t.°, quod qui- 'f ' ts P ar . ts - ; 

' t ' j > t - t | lat w hat ts 

25 cunque numerus corporum sit corpus. Quibus sup- past or future, 

, • • j is ; and that 

posttis, potest dici quod corpus successivum, ex parti- a co iiection of 
bus viccisim generatis compositum, alteratur et recipit to u ie f is a 
quantumlibet dispares denominaciones 2 m partes huius- If so, a body 

,. i- • •■ , TT ^ composed of 

modi, licet non sit ahqua earumdcm. Ut, ponente different 

3o quod agregatum, ex corporibus quantumlibet disparium successive 

specierum successive generatum, apponatur combustioni, can rcceive 

tunc illud corpus successivum durat in calefaccione qualities, and 

aut combustione in casu per quotlibet annos. Sic enim rerr.ain the 

1 ^ . same; thus a 

dicit Aristoteles ignem crescere per apposicionem com- succession of 

„- , -i •!• ■ /» •' r- • 1 li-..- combustibles 

3o bustibihum mhnite. Et lta secundum polliticos manet burned is one 
idem collectivum, et eadem aqua mediterranea; et 2 m body that can 

' ^ ... continue 

Aristotelem idem manere eternum, que diversimode in burning for 

years, the 
Mediterranean 
changes and 
12. ut in deest; ignis fumus ; ib. aer B. 14. mixtio nia B. remains the 



same sea, 



2. Ad agendum. Some words arc evidently wanting here. 
5. Inanimatum. This paragraph deals with the difficulty of 
reconciling identity with change in non living things. The iden- 
tity of the soul, or form, as Wyclif has above pointed out, 
obviatcs this difficulty for living things. 



128 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

and things thai suis partibus alterantur. Non tamcn video quod idem 
"thefrparts 1 corpus stet simul quantumlibet parvum et magnum 

remain one diversifieri, sicud est simul 2 m partes dispariter quali- 
eternal bcing. . . , . . .. . 

Yet I do not ficatum ; quia quantthcacto respicit totahtatem sicud 

can ajfply to parvificacionem uniformitas; et sic de aliis multis, de 5 
M ie . quibus non sequitur: hoc est nniformale masnum vel 

denommations ^ ^ . . . ., " .. . 

ot'sma//and parvum (et sic de cetens denominacionibus condicio- 

We can say natis) 2 m partem: ergo hoc est similiter huiusmodi. Sed 

tlia.t a man 1S de qualitatum denominacionibus, concedimus hominem 

white, but not n . . 

that he is big, esse album, quia secundum partem, ut faciem. Sed to 

faceYs^so? tamen negamus hominem esse sic parvum vel magnum 

ut facies; quarum denominacionum distinctionem re- 

linquo posteris. 

Neither Redeundo ieitur ad pronosicionem dicitur quod nec 

matter nor p . ... 

torm is hot matcna prima nec forma est cahda, sed tam essencia 10 
thatboth the quam compositum ex materia et forma est calidum, 

primitive sicud compositum per se generatur et corrumpitur; 
essence and the . ,. r , , . 

ultimate quia taltter eadem oportet habere, tam matenam se- 

that P wit?ch h cundum quam subiectat calorem, quam formam quam 
hot (calidum). consequitur calor, a qua est subiectum calefactum. Et 20 

11 it werc n ' ^ . . ... 

possible tor si dicatur quod calor per se existens xoret cahdus et 

hCa itself e as S a calefactivus ; ergo, non oportet calidum dicere tam 

form it wonld ma teriam quam formam tamquam eius principium: hic 
mdeed be hot ; n . 7 . .. ,. 

but this is dtcttur quod claudit contradtccionem cahditatem esse 
A^difficulty: sme subiecto : ideo, si sic esset, tunc calefaceret et non =5 
how, if tirc- calefaceret; et econtra, quidquid volueris habere. Sed 

ncss can be , ,. ,. ... . 

either present concedttur calorem vel caliditatem esse cabdum, sicud 

°a r givcn" bodj" 1 quantitas quantum. Sed tunc supponit terminus con- 

can it be a C retus similiter, ut patet allibi. 

substantial . ' . l , . . . , « 

form? Ultenus quentur quomodo tgnettas (et sic de qua- ^o 

substantial . bbet forma substanciali extensa) non sit accidens, cum 

foi-m is denominat illam essenciam accidentaliter formatam, eo 
accidcntal . . 

as concerns quod tahs forma potest stbi advemre et abesse preter 
ma?te™ but U is e i us corrupcionem. Huic dicitur quod omnis forma 
itselfa substancialis est accidens materie prime et illi essencie, 33 

substance. 



Thc substantial sicud et humanitas est accidens verbo; utrumque tamen 
'srm is wh ' 
primarily 



est in se substancia, licet diversimode, et per con- 



sequens nulli inherens. Sed nulla esscncia, sub racione 
qua esscncia, dicit vel genus vel speciem substancie, 
cum oporteat I hoc fieri per substancialem substancie B i44 a 



2. sit B. 3. dimV B. |. tolitate B. 5._puifi" B. 6. unifore B 
7, s. toli^ B. H) av m (!) B. 14. Kcddcndo B. 26. frigefaceret B. 



CAP. UC. LOGICA. 



129 



qualitatcm, ut igneitatem, vel Iapideitatem. Unde, per ciassifics a 

hoc quod cst ignis, est species substancie; quia non being '" lts 

i . . 7 t piopcr species: 

est dare aliquam substanciam, speciem, vel qualitatem f or we can 

, • • . •,,• . . . , conceive 

substancie pnus mexistentem ilh essencie cui accideret nothing 

5 igneitas. Sed illa est prior quam caliditas, levitas, sic- S nu S aHtat ?l ° r 

citas, vel aliud accidens in communi. Ideo est sub- P r i° r to 

c 1 • ,-, i- fireness in a 

stancia faciens subiectum ahud, et non aliquantum, body; and it is 

vel aliqualem, vel alicuiusmodi formaliter. Ideo, que- ltse]f p . r , lor t0 

*■ . . . ' " cverything 

cumque forma prius naturaliter inexistit illi essencie, efse. 

ioest substancialis forma; et alie naturaliter consequentes 

sunt accidencia. Omne ergo formale quod nulli sub- Every form 

iecto accidit, nisi materie prime, est substanciale; ct that determines 

. ' on iy 

composito ex tali et materia accidunt accidencia tan- primordial 

1 i- ■ • • 1 t 1 ™ matter, is 

quam substancie ahcuius certe speciei. Unde 2 m gra- substantial; 

i^rnaticos, esse vel essencia dicit substanciam meram, a H others are 

modo quo pronomina et verba substantiva substanciam Being denotcs 

• n o i T, • • the substance: 

meram signihcant. Sed quilibet terminus rn genere generic terms 

per se supperaddit qualitatem propriam vel conve- add 1 uallties - 

nientem. 

20 Sed adhuc obicitur de induccione forme elemen- T ^. rc , . 

Difficulties 

tans, quomodo qualitates pnme mducuntur, et tam about the 

dispariter consecuntur formas elementares, nec non qu^alitks^tliat 

et fquomodol elementa sunt tam dispariter activa. Sed P r " ceed tron ' 

. . . r . the same 

pro lsto dicitur quod elementa, sicut et omnia corpora, elementary 

2D habent certas regulas agendi et quomodolibet aliter se We answer 

habendi, limitatas sibi a natura: ut ismis, sicud est , tnat eacn . 

~ ' . element has ns 

punssimum et perfectissimum elementum, sic est ma- own natural 

xime activum, et minime violenter susceptivum pere- 'xhi" is^see/ 

srine impressionis; ut non putrescit. non fk humidus best [ n nre . 

o . . . r ; . the 

-^ aut fngidus, sicud cetera elementa extranee disponuntur; purest ofall; 

, • , r ^ , n it neither rots 

ut terra numescit et caleht; aqua caleht et siccatur, nor is moist 

vel saltim induratur per coneelacionem; aer fricescit norcold, 

1 d •'_ & which is 

et putrescit, sicut duo elementa inferiora. Omnia contrary to its 

tamen illa sunt per improprias mixtiones corporum ear th may 

^ 3 extraneorum, dum oportet vel quo ad sensum totum Lie m01st and 

' ! " warm, &c. 

esse elementum. oniy becausc 

c j i u-^ -^ c ■ • 1 1 1 • • it ls not purc 

Sed dubitatur an aer sit ingidus, vel exalacio in- And so ot" the 

mixta; aqua, calida, vel igneum inmixtum; terra hu- other^elements. 

mida, vel aqueum imbibitum; et sic de mixtis, habentibus extremely 

,n 1 i- a , , ,,-, , probablc that it 

4 U elementa taha. Admodum probabue autem est quod W ater is hot, it 
terrea mixta inperfecta agregata sunt talia, et non 



10. cciam pro cst B. z3. <\VLomo<iodeest\i. 40. admo B. 41. tcrra B. 

9 



130 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

owes ii to fiery pura elementa. Non enim est possibile quod contraria 

particlcs , , , .... 

present; &c. sint extensa, sed dum unum elemcntum agit rn reli- 
How could quum, subito generantur ct corrumpuntur atthoma 2 m 

contrarv ^ ° } 

qualities totas quantitates et formas substanciales; et cum idem 
cold^and lieat quod dat formale dat tamen hoc correspondenter 5 

inwater)? quantum debitum est de loco, nisi inpediatur; hinc 
Thus heat ln n . . , 

earth or water apparet sensui errantt terreum vel aquum per tantum 

state- ™dwe esse calidum, cum violentum est activius in agendo 
have quam foret, ipso non violento; sicud patet per multa 

proofs that * ' r . ' J . \ 

such a state expenmenta, quibus scitur violentum vigorosius redu- 10 

'^acnvity, cere se aci dispositionem | naturalem, quam sufficit B 144* 

because of the n0 n violentatum agere. Agit tamen in virtute supe- 

tendency to . . . ° . a . . } 

return to the rioris regulantis. Et tdeo non mirum si dispanter 

YetThe same a S at cum disparibus circumstanciis. Apparent ergo 

element, in nobis qualitates esse per totum, cum tamen non sit t5 
dilierent . tt j ■ ■ j , 

circumstances, ita. Unde lgnis, agendo m terreum vel aqueum, non 

in "leTsame i nme diate producit ignem, sed resolvit materiam in 

way; vapores vel fumos, et sic subtiliat ad aerem ; et de- 

fire acting on . , . . 

wa ter mum mducit rormam tgnis. Non quidem est possibile 
not r °fire Ce but ^l 110 ^ forma substancialis sit reliqua remissior 2 m partes 20 
vapour, and eius intensivas, cum substancia non suscipit maius aut 

then takes lts . , •«•,• • , • , , • 

proper form. minus; sed partibniter mducitur quo ad subiectum. 

Et subito consecuntur qualitates nove in toto formas 

novas, cum impossibile sit qualitatem ultimam singu- 

larem in utroque elementorum manere symbolorum 25 

Thus the parcialem; ergo commixtione contrariorum dicuntur 
cle ™ a ^d ts to are elementa remissa, dum talia sunt mixta inperfecta, et 

have less non elementa. Et sic per rarefaccionem disponitur 

of their . , . . 

cssential matena ut sit sub rorma aerts vel tgnis; et econtra per 

ni^reamy Thev" condensacionem, ut sit sub forma aque vel terre, et 3° 

are not hoc frigus, constipans aerem, cenerat ex co aquam ; 

clcments but . , ° ' ,t, r ■ , ■ r 

combinations sicud econtra calidum rareraciens aut resolvens m fu- 

wit J 1 a£} 1 :* r , ary nios aut vapores, generat aerem aut ignem. Non 

tamen scio quod ex aliquo tali elemento inmediate 

generatur terra, sed ex commixto, quod est terrcum 35 

admodum. 

Thc arguments Et argumenta que arguunt in ista materia quod unum 
which assert . ,. ,,.,... 

that in this elementum consumeret rehquum, quod cahdum mducit 
case one p er totum frigidum, caliditate remissa (et sic de aliis) 



|. ide m B. 5. formi very illegible B; ib. \'<\ B. 7. ta m 15. 

14. Oportet B. :>3. noif(!) B. 26. fymblor^ ptal"" 1 ' B. 3j. im te B. 
36 admd B. 



CAP. IX. LOGICA. 131 

omnia supponunt elementa agere sine regula limitante, elcmcnt would 
et continue unum durancius tollerc de suo subtriplo, another^ionore 

et reliquum se habere, ut oportet, [adl sensum; racio ll , lc tact that a " 
1 ... ,./ r . .; L J . elemcnts tollow 

tamen contradicit tahbus ymagintbus. Probabtle tamen certain laws. 

? est quod elementa possunt taliter misceri in mixto, E p C Thaps be' V 

quod nunquam unum a^et in reliquum; ymmo quod so mixed that 

.« . . ^ J n . nonc ot thcm 

anima suthciat elevare corpus suum quantumhbet should act on 

celeriter; et omnia corpora mundi fiunt incorporalia, thaTthe^soul 
propter novum modum componendi illa ex atthomis, could act at 

• ,• V^ • , wlH on lts 

10 et cessacionem motus ceh. Quis ; queso, philosophus unresisting 

scit virtutes corporum quas possunt habere ex diversis bodles become 

mixtionibus et diversis formis, que adhuc latent in auasi 

., . l mcorporeal. 

viscenbus nature incognite: > 

Consimiliter ymaginandum est quod elementa, unita Wc mav 

, , , . , . r J suppose that 

todebito modo, constituunt tumos ac vapores; et 1II1 the elements 
grossati, tanquam mixta imperfecta, constituunt mixta forni vapours- 

grossiora, ut sulfur et argentum vivum, que principiant which, 
. . ,, , ,. ^ , , . ,. condenscd 

iapides et metalla secundum dispares gradus humidi, produce 
exalacionem terrestrem, et vaporem aqueum. Quod si q^Fcksnve"? 

20 aer et ignis habundancius participant in mixtis inuer- principles of 
c • ... .,. c ., .,. * stoncs and 

fectis, prmcipiant vegetabtha et sensibiha, secundum metais. 
quotlibet gradus. Unde, inter sensibilia animata et pred^ominatef 

B 145" inanimata, sunt quedam de quibus I dubitatur utrum plants a'nd 

. n , n I . . . ammated 

nutnuntur vel non ; ut iungus terre inter vegetabtha. beings are 

2 5 Et sensibilia sunt quedam de quibus dubitatur, utrum many^degrees 
habent motum dilacionis vel constriccionis a sensu ; ut °f perfection ; 

. ... . ' so that \ve 

spongia manna. Et sic mediant mter racionaha et may sometimes 
irracionalia illis minus perfecta. In omnibus ergo t he° case^of tne 
procedit natura ordinate, tam quo ad modum miscendi f un S us terrae 
n ex elementis et mixtis, ut resultet forma superaddita sponge) 
cum suis qualitatibus 2 is , quam quo ad modum du- Yivfor "fedf 
randi et recipiendi influenciam a celo; et breviter an< ? t] } er . e mav 

1 ,- , , be bcings 

quomodocumque naturaliter se habendi. between man 

Et conformiter ymaginandum est de generibus for- *of "all beings 
35 marum substancialium: ut iniima est forma elementaris, the lowest is 

c ..... tlie element ; 

et proxima iorma manimati mixtt, post quam iorma then come 

vegetabilis, 4 forma bruti, et 5 anima hominis. Et compoSs, 

in quotlibet istorum sunt multi gradus, 2' 11 quod plus P ,ant s. brutes, 
, . ° 1 x and men. 

vei minus recedunt ab extensione. Nam anima hominis 
4 o creatur a deo, et est multiplicata per totum hominem 

3. ad.deest B. 8. sunt B. 16. o°*ffati B. 20. pti tes B. 

24. untr'ut r B. 



24. Fungus terre. May not this be the truffle? 



9* 



132 JOHANNIS WYCLIF CAP. IX. 

incorporalis, cum cius propria opcracio non dependet 

Man's soni is a cornore. Forme vero brutorum perfectorum sunt 
immatenal :.,..'.,., , . ,. . 

that of the mdivisibiles, multiplicate per totum, sed requirunt cor- 

h ' "]' ntli vVs i b i e ' S ' P u s organicum ad suum esse, sicud non habent opera- 
but dependent cionem independentem ab organo corporali Verumtamen 3 

upon matter. . .',.,. . . . , . 

omnis anima multiphcata est cognitiva communis multi- 

plicati ut transcendentis et communium accidencium. Sed 

non est possibile animam distincte cognoscere sub- 

stanciam racionalem sub racione substancie, nec animam 

multiplicatam et separabilem substancialiter a corpore io 

Each superior sibi accidente. Et semper forma superior continet in- 

thoTeTnferlor feriorem; ut anima presupponit formas elementorum 

t0 jt - , et formas superadditas in partibus sui subiecti. Im- 

Astortnc 

forms of the possibile tamen est quod forme diversarum specierum 
are"aTa'bove y actuent primo eandem materiam, vel sint proximo per i5 
mentioned, eandem materiam adequate. Forme vero anulosorum 

extended m a l ,. 

ccrtain sense, sunt quodammodo extense, modo quo dictum est su- 
infinhesimally perius, sed solum finite in uno animali, cum una forma 
so;theparts req uirit certam multitudinem materie, recte dispositam 

cut must liave n / 

a certain size. ad cuiusquemhbet punctum esse lllam. Lt sic com- 20 

toelther as\he municant in actuando, sicut anime hominum habencium 
souls of men ^ u0 corda et ceteras partes geminatas supra diafragma, 

of whom the ... , . .. . 

body is doubic et sub diafragmate solum membra quaha convenirent 

above the ■ 1 • • 

waist. unl hommi. 

1 leave a Sed de omnibus istis relinquens subtihbus logicis et 25 

examfnation naturalibus profundum scrutinium, rogo perlegentes 
of ihis to the [\\ uc \ capitulum non condempnare vel deridere hec dicta 

learned, but r . '. . . 

beg thosc who tanquam [in]probabihter opimata. Scio enim quod mul- 
to condemnmc tts autoribus discreparant, et argumenta calculancium 

because 1 do interimunt multas opiniones et multas vmaginaciones 3o 
not agree with , * . . . . 

mo.dern modernorum. In omni namque ventatis examine prc- 

but :strive't« cellit racio, cum auctores trahendi sunt ad concor- 

reconcile the d an ciam racionis iuvamine, non e contra. Nam non 
dicta 01 the . . . 

ancicnts with dubium quin racio docuit Anstotelem, Platonem, Par- 

menidem et Democritum, vel quemcunque alium ho- 35 

minem, quidquid invenerit veritatis. 



1. lcor 1 B. 6. guus B. 7. tn'-P 1'»: ib. cniu" B. i5. p'o B. 

?o. ee ce (?) B. 28. in deest M. 3o. ifiuut B. 33. libace pro iu- 

vamine B. 



CAPITULUM DECIMUM. 

Sequitur iam ultimo de proposicionibus temporalibus Of temporal 

j /~> • , ■ .1 i i •• propositions. 

tractandum. Cuiusmodi sunt yppothetice adverbiis f| ie y are sucn 

temporis conulate, cum correspondenti actu anime I ; 2 S are i° ined 
1 r 7 r , I ' by an adverb 

R 145 1 ' ut sunt tales: Sors est qnando Plato est } priusquam " of time 
Plato est; postquam ipse est, fuit etc. Istarum autem ^Jjmfia" 'act 
propositionum veritates, quantitates et qualitates, co- „ ot . the , mind: 

11 ' * ^ A is ivhen B is. 

gnoscende sunt sicud proprietates localium. Idem enim They arc 

est dicere Sor est quando Plato est et dicere quod Sors sim cal l ° 

10 est in tempore vel in instanti in quo Plato est. propositions. 

Unde sophiste concedunt quo omne quod fuit, est ; According to 

et sic de fore; quia in magno tempore eterno. Et sic AH^that^vas 

sciunt dicere quandocunque talia fuerunt, sed nulla and that wijl 
■* . ... . be, is; 1. e. m 

pro precisa mensura, sicut tamen hmitatur m com- eternity; 

^muni modo loquendi. Nec sequitur: Ego scio ubi vel ^ei^an ythtag 

quando adequate hoc est : ergo sum ibi vel tunc ; sicud is, but not 

• r^ •; 1 -ji • cxactly, 

non sequttur: Ego video vel non video locum in quo according to 

Sor est : ergo, sum ibi. Scio quod chymera non est : ssn leof S when. 

ergo, scio chymeram que non est. In omnibus enim To know when 
?■. J ■ ,- „ , • r, • a tlnng takes 

2() talibus tenetur terminus subiectus 2° verbo lnnmte, piace is not to 

ita quod actus prioris verbi denotetur cadere super fn^Jc^ases' 
conclusionem, ut sit ille sensus exemplorum: Scio <fe the meaning of 

,. , , , , , .... the vcrbs 

aliquo loco vel quando quod hoc est ibi, vel tunc Sors knotv, &c. 
est; video de aliquo loco quod in illo estSors; scio de whofe °of the 
->~ aliqua chymera quod illa non est. Et sic de similibus. dependent 

~ . . J l . . ■ proposition. 

Non enim oportet omne scitum vel cognitum esse ubi- Nor is it true 
cunque quodlibet sciens ipsum vel cognoscens, sicud ^^UmviHs' 

nec oportet quodlibet signatum esse ubicunque suum wherever the 

., . . ..... - T knower is, 

signum est, sed sutncit quod sit ubihbet. Nam, for then 
Soiuxta sic opinantes, quidlibet esset ubique commulti- ^ouldbf 
plicatum cum Deo, qui ubique scit de quolibet quod everywhere 

1 1 1 -1 1 w 1 1 1 1 God, 



I. Cap. deesl; blank spacc for initial S. 9. qs pro quando B. 

18. ego B. 20. vocatur B. 22. exore B. 



134 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

ipsum est, et infinitas alias veritates; et per consequens 

aii distinction nullus locus esset, cum confuse quelibet pars loci esset 

Jisappear, 1 " ubicunque alia esset, sed omne subiectum vel accidens 

subject and esset inmobile, quia esset ubique: cum tamen ex alio 
accident would . . . . . 

be motionless latere sequitur quod omne accidens acquisitum alicm 5 

sit acquisitum cuilibet subiecto, et sic quodlibet agens 

sufficit quantumlibet distanter agere, movendo omnem 

substanciam, mota substancia una, eo quod omnem 

motum vel materiam motus quam haberet aliqua sub- 

This opinion stancia, haberet et quelibet. Ideo sic opinantes haberent 10 
is therefore . , AT , , ,• . 

inadmissible. pessimum mundum. iNon ergo est color ln hoc dtcto. 

Thrce Sed argumentatur tripliciter quod omnis veritas sit 

arguments m UD i que primo per hoc quod negaciones et affirmaciones 

lts tavour: " ' r f i o 

i. All truth, de posse preterito et futuro, sunt ubique per hoc quod 
""""wh" is° C ' sunt in Deo qui est ubique. Ergo multo magis affir- i5 
evervwhere, maciones positive que sunt in Deo principalius, sunt 

must also be . . r . ^ . . , 

everywhere; ubique, sicud accidencia eukaristie conceduntur a theo- 

negations and logis concomitanter multiplicari cum Cristo. Et multo 
assertions ot rnaeis humanitas Cristi esset ubique, et per idem 

what does not ° .... , . .. 

now exist, omnis substancia, cum vere rn lllo sit, commultiplicatur 20 

Thus Chrisfs cum l ^° ubique. Et sic conversaretur in celo, ymmo 
humanity and a nu n_ Ji staret . 
all substance 

would really be Similiter, te esse non est extensum, sicud nec te mo- 
2. eV f/ifl7 aman veri; et est alicubi, ex hoc quod est. Ergo est mul- 

is or moves, tiplicatum vel punctale ; et cum non sit racio quare 2? 

has 110 \ . r ' . . a 

extension in ahcubi multiplicatur^, quin per tdem ubique; ergo ubi- 

yet Kus? be 4 ue - Et per idem omnis veritas est ubique. Assumptum 
somewhere, pa t et ex hoc quod te esse per tempus abscisionis 

theretore lt is ' ^ . l . r . 

everywhere. brachn | tui ent adequate ubi est residuum corpons B 140 

tui, et non movebitur ad illum locum: ergo nunc est ibi; 3o 

conformiter mota parte tui, et residuo quiescente ad 

omnem punctum tui, foret tam motus quam quies 

contraria, quia ibi foret ita : et hoc movetur et quiescit. 

3. Wherevcr it Similiter ubicunque est ita quod homo est, ibi 

is true tliat ^ n 

a man is, there homo est ; sed ubique est lta quod homo est: ergo, .■>.-> 

theVrsHs tnie ubique homo est. Minor, ex hoc quod si hic non est 
everywhcre; ; ta quo j homo est, hic falsum est esse ita quod homo 

theretore the ^ • j 1 

second too. est, et per consequens falsum est esse lta quod homo 
est, ct sic non est verum quod homo est. Si ergo hic 
For c.od non est ita quod homo est, hic falsum est esse ita. Si 40 



knows all 



n. moduni B. 16. nc pro sunt 15. 20. sit (!) B. 28. ptg 

abfcifio B. 3(3. h' B. 3;. h' B. 3g. h' B. 40. h' B. 



CAP. X. LOGICA. 135 

ergo Deus ubique cognoscit omnem veritatem. tunc truth 

. . . ... evorvwhere, 

ubique cognoscitur et est cognita omnis veritas, et cum anc f so all 

esse cognitum sit res cognita, sequitur quod ubique sit truth is 

c y . . evervwnere. 

omnis veritas res cognita. Si ergo negative veritates 

5 sunt in omni loco, cum quelibet affirmacio habeat 

suam racionem essendi in quocunque tali loco, sequitur 

quamlibet afrirmacionem esse ubique, sicud ubique 

causat relaciones et quotlibet alias veritates; et per 

consequens est ibi secundum efficaciam et conser- 

10 vacionem. 

Ad istud dicitur quod tripliciter dicitur esse alicubi : these^note 

primo, potencialiter, sicud rex dicitur ubique esse in that to be 

, . . . iii- i- somewhere 

regno, ubi est eius potencia, vel habitus agendi et means either 

disponendi. Secundo presencialiter; sicud rex ubique t0 ^J^. 6 by 

i5dicitur esse in aula sua presens, dum habet actualem (as a king 

. . ..... , throughout his 

noticiam ex sua presencia que lbi sint, et ad omnem kingdom) 

punctum iilius cognoscitur esse presens. 3° modo es- °, r a by kj n l en n e 

sencialiter quo ad locum in quo est adequate. Et his hall), 

..... , , ,. . ,•- .. 1 • or by essence, 

michi videtur quod duo modi primt essendi alicubi fiiiing a certain 

20 sunt figurativi et negandi a loyco, si desit ibi modus ^he^first^two' 

essendi i° modo, quia tunc quidlibet esset ubique. Unde are 

,. . ,. . ,. , ■ • metaphvsical, 

Deus potenciahter et presencialiter est ubique, quia not feal, and 

essencialiter est ubique: quod cognoscitur ex hoc quod tWrd^Godis 

conservancia et causancia sua sint ubique, et diffbrmes everywhere in 

25 in diversis, sicud difformiter causat diversa: quod tan- senS cs, because 

tum sonat sicut hoc: conservancia vel causancia Dei est hls actlon in 

everywnere, 

difformis: quod nullo modo potest esse, nisi causancia and not the 

_ . , . , . . , , . ^, same 

Dei esset alicubi et per idem ubique. Cum ergo se- everywhere. 

quitur hic causat Deus: ergo, hic est causans Deus; et 

3o per consequens vel existens hic per essenciam, vel eius God is 

instrumentum medium causandi; patet, cum Deus in- *" imrne diate 

mediate causat ad omnem punctum mundi, est ad causeofall; 

omnem punctum mundi. Sol autem causat distanter „ th J:„ s " n ; ., 

* CaliSlIIgalJ 

ab illo per lumen vel aliam infiuenciam instrumentalem ; distance, acts 

„ . . , ,. . . ,. , . potentially 

3? ldeo dicitur esse potenciahter ubi causat, et non essen- h on]y 
cialiter. Sed est ordo secundum quem prius causat 
lumen sibi propius quam lumen sibi distancius: sed 
est longe aliter de causacione Dei. 

Ad primum argumentum audivi 4 responsiones, qua- To thc i st 

,. • , , • ^ ||-| • t 1 there are tour 

40 rum prima dicit quod tales ventates nulhbt sunt ; sed replies. 

in Deo causaliter. 2 a dicit quod sunt in Deo et in '• T ; ;at such 



12. pof B. i3. h^ = habet B. 17—18. =f=n r B. 21. quod pro 

quia B. 27. n B. 



136 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

God only as in mundo, sed in nulla parte mundi. y { dicit quod tales 

2. That they pretericiones et futuriciones solum sunt ibi ubi fuerunt 
'tn^ \" o?id d blt ve ^ erunt illa quorum sunt pretericiones vel futuriciones. 

in no part of 4.' 1 via dicit quod tales veritates sunt ubique, quia 

3. That these ubique inmediate causant quotlibet alias veritates; et 5 
t aS th an ar fUt nlvP er consec iUens, cum non habent instrumenta per que 

where they causant, sed inmediate per se ipsas, sequitur quod 
were or will be , • 1 o- • , ■ • 1 • ^ /-, 

tme . sunt ubi causant. | bt enim ahquis esset locus m quo B 140'' 

4. That they a non causaret, tunc totus ille locus distaret ab A, et 

are ' ' 

everywhere; per consequens ad omnem punctum illius loci causatur 10 

distancia inter ipsum et A; et cum utrumque extremum 

cuiuslibet relacionis causat 2 am relacionem, sequitur 

quod per illum locum causat A quotlibet relaciones; 

et sic est potencialiter A per illum locum; et cum non 

habet esse absolutum, vel instrumentum potenciale, aut 1 5 

alium modum essendi secundum quem foret alicubi, 

which I think sequitur quod sit ubique: et hoc videtur michi pro- 
probable. , , -, 
1 babile. 

For if we do f£|- s ; c conceditur affirmaciones positivas prius esse 
not distmguish ' r 

. between the ubique, sed non omnes, cum afhrmacio habens effectum 20 

me< J"/n| S ° replendi locum, vel informandi, solum est ubi informat. 
anywhere, and gj enmi equivoce accipiatur esse in loco, secundum 

take lt to ^ ••■,•• , r 

signify any quamcunque causacionem (dimittendo tamen famosiorem 
causation then m °dum essendi 2 m replecionem loci vel informacionem) 

everything is non video quin ad illum sensum posset concedi quod- 25 
evervwhere. x . x ^ 

But we must libet esse ubique; et sic esset corpus m loco a quo 
SP many^and 6 ^i sta ret et versus quem movetur. Sed quia loquendum 
think with the e st ut plures, et sapiendum ut pauci, conceditur quod 

tew; sowe r r J ' . n 

shail admit ihat nabens alium modum essendi quam per causacionem 
a >n ccrnun%aTe m aliquo loco, solum est ubi illo alio modo est; ut 3o 
is being in that replecione loci, actuacione in loco, vel alio tali affinio. 

spacc. 

So Chrisfs Unde negatur quod humanitas Cristi sit ubique, 

lumi not y 1S quamvis verbum, quod est illa humanitas, sit ubique; 

everywhere, negatur eciam quod quantitas vel qualitas corporea 
though that ^ . . \ . . ? ^ T l . 

which is correspondens Cnsti sit m Eukanstia. Nec sequitur 3o 

(the WordTis cx hoc °i uoci ihud corpus sit ibi non quantum nec 
^. so. quale, sed bene sequitur quod est illud quod non est 

Nor is thc * ai" ,• ^. • • 

quantity, &c. of quantum lbi. Alu tamen dicunt quod corpus Cristi est 

Chr inthe° quantum, et quale, et quomodocunque accidentatum in 

Eucharist; yet Eukaristia quo ad accidencia absoluta independencia 340 
the body is not * 

withoul si/c. 
Somc 
admit that 

r\. ubiquc B; ?l\ Si cnim aliquid esset | si cnim aliquis cssct B. 

3i. aii'11" ; (iiih B. 3.,. correspondentis B. 35. sequitur nec sequitur B. 



CAP. X. LOGICA. 137 

loco, sicud est in celo ubi extenditur; et sic omnis Christ's Body 
quantitas est tigura, vel numerus parcium, et omnis Eucharist^all 

continuacio parcium vel posicio (que est differencia the accidents 

r ... . tnat are 

quantitatis) cum ceteris qualitatibus, est concomitanter independent of 

5 in Eukaristia; sed non est sic de accidentibus respectivis. p ace 

Et ex hoc subtiliantur quotlibet conclusiones. 

Probabile vero videtur quod omnes partes correspon- But I think 
j r*. • • r-. 1 • • ■ ■ n that the 

dentes Cristi sunt 111 Eukanstia sine posicione, ngura, different parts 

vel quantitate harum continua, sicud humanitas Cristi of Chrisfs 

" . ..... . . Body are m 

I0 non concomitatur ubique existenciam Verbi quamvis sit the Host 

eadem persona; et quo ad permanenciam correspon- p sition,°iigure 

dentis transsubstanciati soleo dicere quod non anichi- or .IH 3 " 11 ? 7 ; 

\ . and that the 

iatur vel corrumpitur ex vi conversionis, sed manet bread is not 

, • • 1 • 1 annihilated, but 

unum corpus subiectans accidencia panis, quod voco remains a body 
i^corpus mathematicum in abstractum. Sicud enim sub- which is the 

' ■ f ... subject ot lts 

stancia prius non est ens quam est quid, sic panis accidents, and 

1 • which I call a 

pnus natura est corpus quam est panis vel cuius- ma thematical 

cunque alterius speciei specialissime. Et sic idem esse, bod .v- 

quod prius est panis, manet corpus sub illo gradu 

20 quidditatis generalis; sed non manet pure corpus Cristi 

nec panis pure. sed panis convertitur in corpus Cristi; 

quia panis manet corpus Christi sacramentaliter, existens 

sub illis accidentibus sub quibus formaliter panis fuit. 

Unde, quia panis non est corpus Cristi primarie The bread is 

' " * r . r . not Chnst s 

B 147" existens per illum situm, sed subordinatur ut sit Body, but is 

sacramentale signum corpori inibi principalius existenti ; sacram e enta i 

ideo non manet post conversionem panis; sicud quidam sign ot that 
r r l which exists 

dicunt propter talem causam elementa non manere m principally in 

mixtis in actu, sed tantum in potencia. Quia vero ista ca ; nn oYbe Mid 
^o materia isti loco est inpertinens, ideo non tracto eam to remain atter 

1 transub- 

ulterius, sed exspecto determinacionem tractare de stantiation. 
speciali quidditate illius sacramenti sensibilis remanentis. B Vrreleva h nt 118 

Accidens autem est sicud quelibet creatura est sub- matter, I prefer 

.,,. n . , dealmg with lt 

stancia, quia per se tlhs accidentibus que vtdemus separately. 

35 subiectata; quia aliter foret nimia sensus illusio. 



2. figa B. 3. que^B. 7—8. corr^ B. 25. per illum | per 

illum B. 21"). ibc? B. 

i5. Corpus mathematicum. See, as to the successive stages 
of Wyclifs opinions on the subject, De Benedicta Incarnatione, 
by Dr. Poole. Int. IX. 3i. Tractare. Wyclif kept his promise 
in De Eucharistia, but at a time when his ideas were much 
more developed than here. 



138 JOHANNIS WYCLIF CAP. X. 

\\"e ihus admit Redeundo ergo, concedendum est res esse valde 

ihat things arc • • 1 • ' -i_ 1 

said to be in equivoce in locis et temponbus, ut patet tam de 

different timcs corporalibus quam de spiritualibus. Res vero que simul 

most sunt corporalia et spiritualia dicuntur locari equivoce, 

equivocallv ; , , • . . . . - 

as iwe see for secundum disparem racionem verborum ; ut heroyci 3 
spirit, matter, sensibili modo dicuntur esse in celo, cum non solum 

compounds of causant in celo relaciones, sed supereminenter afficiuntur 
The soul is et laborant in terris circa celestia. Unde, secundum 

more where lts Lincolniensem, anima est verius cum illo cui atficitur 

ULM L C lo 1 I I ■ ' • I 

where its quam ubi informat; et illo modo dicunt philosophi 10 

bodv is; ■ . . ■• , . ,- . ,. ,. 

the power of virtutem visivam (et ahasj subito egredi et esse cum 
it^obect^and sentltls: q u °d s ane intellectum non habet calumpniam. 
may be said to Et sic aliqui vocantes species sensibiles in medio dicunt 
towards it. quod ipsum multiplicat se intensius per totum medium; 
lt -{?i spose - s the quia aliter non esset res principaliter naturalis, ubi- i5 
space to cunque videtur. Et sentencia illorum est unica cum 

become visible, •, - - , , • • ,• 

ponentibus species; quia nemo dubitat quin medium 

and this is the habet disposicionem ad causandum visionem ; et mediinn 

lmage that \ve , , r , . ' 

see confusedly. sic disponi est species illa quam homo sic confuse videt 

When we c , • , • , . ,- . ,. • - .. 

look in a ^ etl in speculo videt distincte disposicionem specuh 20 

glass, we see q Uam vocat ymago. Et sic videt speculum confuse quo 
ihe mirror s * J ° r " 

shape, size, &c. ad eius colorem vel figuram, sed distincte quo ad 

confuscdly and • 1 -n j • , i- • , 

its place situm. hed lllud cuius est ymago videt distincte quo ad 
distinctly; i sta et erranter quo ad situm. Tali ereo sensibili modo 

but conversely . 7 . . . ° 

for what wc est corpus Cristi in Eukaristia, et non extensive. Et 2 3 

see in it; • , • ....... 

and Chrisrs llJeo non oportet ipsum moveri, sed multiplican, ut 

Body in the s i t Jbi. 

Host ls thus. 

Nor does it Nec sequitur aliquod reliquum equiparari deo in 

follow that 1 /.. • • j • 1 -i -j 

anything is essendo ubique, quia lpse secundum nichu sui deest 
everywhere as a ]j a iiq UO p Un cto mundi; sed omne creatum ibi existens 3o 

Ood is, tor He . . 

is essencially causat inmediate et essencialiter ultimate; et taliter 
in everv point , ,• ,. ...,,., . , 

f ,he clauuit contradiccionem ahquid ahud esse ubique. Ideo, 

umverse; j e q Uan to sic causat omne causatum in aliquo loco, 

other things dicitur replere orbem terrarum, dum alia que sunt 

in imagination secundum solum fantasticam relacionis causacionem 35 

alicubi non dicuntur nec fantastice esse ibi; ideo nec 

active replent omnem locum ut deus, nec causant 

illud quod subiective replet locum. Ideo dicuntur ab 



5. hcroijci B. i^. inteusio r )!. 21. ygo H. 

5. Heroyci, i. e. the Saints. The first condition of canoni- 
zation is 'heroic virtue'. 



C AP. X. LOGICA. 



139 



aliquibus nusquam esse. Mundus autem cum sua and the world 
quantitate, licet sit ubique, hoc est ad omnem situm 'everywherf 11 

B 147" cum multis eius sitibus, desunt quotlibet I eius partes has not a " its 
. _, ,. , ' . , . temporal and 

temporales. ht hcet secundum se totum sit ubique ; local parts 

5 tamen pro quolibet instanti eius desunt quotlibet eius ^^fTimef '" 

partes. Sed secus est de deo. 

Ad 2 111 dico quod omne corporeum est extensum, To the _ ud we 

sicud et omne moveri corporeum. Nec sequitur; A ^w bodHyls^ 

adequate est sic in illo loco, et iain non est adequate in extended and is 

•,, , , , . , .,, . ihe movement 

10 iiio loco; ergOj movetur vel movebitur ad illum; quia of a body. 

antecedens potest verificari per ablacionem parcium A, Ibsent^rom 

cum hoc quod residuum illius A fuerit continue in isto a P |ace once 

1 tt j , i- 1 . occupied does 

loco. Unde non oportet ex antecedente tali quod A not necessariiy 

aquirat aliquem locum ; sed solum sit ibi secundum se chamre of 

tDtotum, ubi continue fuit eius pars per reliquam partis P |ace - 

ablacionem; ymmo stat animam multiplicari per ali- 

mentum advenie