(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Laxdaela saga"

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . qooqle . com/ 



Hosted by 



Google 



Hosted by 



Google 



Hosted by 



Google 



Hosted by 



Google 



Hosted by 



Google 






Verð: t kr. 



-F r^ a __ 



■^l 



Islendinga sögur. 

m 11. mm'^ ' 



^<3if^ '^^jiggSs e{3>' 



; t > K.I II n 1 1 1 i.i I ti ij 1 1 1 1 1 1 tt t 



I t-ij I t t r 1 1 1 1 ui I «.4(1 I r 



43 



Laxdæla saga. 



Búið hefir til iirentimar - 

Vaídimar Ásinundarson. 



Rfeykjaví'k. 

Kostnaðar^aður: Sigarður Kristjáiissoii. 



1895. 



'-'-':"" ' '•' « «^«" " « n V' tPiiitfciiii II líiM nDt.jM»m.| luir^i iMt.nM..Mi^ « »1 I mriir 



'Si 



-s 



m 



\-á 



^■'J 



\ 



Hosted by 



Google 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



BtJlÐ HEFIR TIL PRENTUNAB, 

VALD. ÁSMUNDARSON. 



-híiH— 4- 



RBYKJAVÍK. 

KOSTNAÐARMAÐUR: SIGURÐUB KRISTJÁNSSON. 
1895. 



Hosted by 



Google 



FÉLAGSPRENTSMIÐJAN. 



Hosted by 



Google 



FORMÁLl. 

Laxdæla saga hefir áðr komið út l)risvar á prenti, 
og eru það þ6 í rauniuni að eins tvær útgáfur. Fyrst 
er sagan prentuð i Khöfn 182ö og gefin út af nefnd 
Árna Magnússonar. Fylgir þeirri útgáfu latnesk þýðing 
eftir Dorleif GuðmundsBon Repp. í annað Binn er eagan 
endrprentuð eftir þessari útgáfu á Akrf^yri 1867 með for 
raála eftir dr. Jón Þorkelsson rektor. Dar er einungis 
breytt stafsetningu og fáeinar athiigaseindir settar neðan- 
máls. Driðja sinn er Laxdæla preDtuð í KaupmaunahÖfn 
1889—91 og gefin út af „Samfimd til udgivelse af gammel 
nordisk literatur''. Dr. Kr. Kálund hefir unnið að þeirri 
útgáfu og er híin nijög vönduð. 

Hin fyrri útgáfa er geíin út eftir skinnbðk þeirri i 
Safni Árna Magnússonar, nr. i32 fol.. sem nefud er Möð- 
ruvallabók, og er hennar nokkuð getið i formálanum 
fyrir Kormáks sögu. Möðruvallabók er talin rituð 
skömmu eftir 1300. 

Jón Sigurðsaon hefir ætlað að gefa út Laxdælu eftir 
Möðruvallabók mcð stafsctningu handriteins. Textinn er 
fullbúinn til prentunar, og er það handrit nú i saíni 
hans á LandBbókasafuinu nr. 125 fol. 

Annnð aðalhandrit bögunnar enn Mööruvallabók er 



Hosted by 



Google 



ly 

komið af VatDshyrnu, skinnbók, sem brann í Kaupmanna- 
höfn 1728. Afskriftir af þvi handriti hafa verið litt 
kunnar þar til er Káland gaf út Laxdælu. Hann hefir 
gefið söguna út eftir handriti, sem eflaust er afskrift af 
Vatnshyrnu. Detta handrit er nr. 225, 4to., í safni is- 
lenzka BókmentafélagsinB i Khöfn, og hefir Hákon kaupr" 
maðr Bjarnason á Biidudal gefið það félaginu. Þctta er 
mjög merkilegt handrit, enn á það vandar endann. — 
Annað handrit samkynja (ættað frá Vatnshyrnu) er 
og i sama safni. nr. 310; 4to., sem Sigmundr Mattíasson 
á Seyðisfirði (n(i i Ameríku) hefir gefið félaginu. Þar er 
endir sögunnar óskaddr, og er þannig til heil afskrift af 
Laxdælu úr Vatnshyrnu. Þetta virðist einnig vera gott 
handrit. Dr. Kálund hefir þó ekki notað það við útgáfu 
Bina af Laxdælu, af þvi að hann vissi ekki af þvi fyrr 
ean um seinan. 

Að þessi tvö pappírehandrit af Laxdælu hafa geymzt 
í eign einstakra mauna hér á landi fram á vora daga, 
sannar bæði, að menn glata ekki öliu sliku hér, svo að 
nauðsyn beri til að eópa því öllu úr iandi og hitt, að 
merkileg pappírshandrit af fornritum geta enn dulizt hér 
á iftndi. 

Auk þessara hinna helztu handíita af Laxdælu eru til 
ýms brot af henni á. skinni erlendis og mörg pappírs- 
handrit. Þau handrit af Laxdælu, sem eru hér á Lands- 
bókasafninu, eru, að sögn Pálma Pálssonar, aðstoðarbók- 
varðar, öll komin af Möðruvallabók, og sama er að segj i 
um þau tvö handrit af sögunní, sem eru i safni Bók- 
mentafélagsins i Rcykjavik (A 9 a (= B III 3 a) og B 39). 



Hosted by 



Google 



Er annað þeirra skrifað af Eioari BjarnaByni á Mælifelli, 
enn hitt mun vera frá 18. öld. 

Elzta brot af Laxdæhi er í Safni Á. M. nr. 162 D2, 
eitt skinnblað, sem talið er ritað á síðari Mut 13. aldar. 
Annað elzta brot af Laxdælu er í 162 Di í aama safni, 
og er ])að eldra enn Möðruvallabók (ritað um 1300), enda 
ber að mestu saman við hana. 

Likindi eru til, að handrit það sem D2 er úr sé uá- 
komnast elzta frumriti Laxdælu, enn öll þau handrit, 
sem talin cru sl^yld D2, eru anuaðhvort svo breytt eða 
6hei], að sa^an verðr ekki gefiu út eftir þeim. 

Stafsetningin á D2 er mjög foruleg. Þar er gerðr 
greinarmunr á œ og œ, eagneudingin st er þar sk, ð cr 
ritað í staðinn fyrir d, t. d. i fjölði og sœmð, -legi' er 
ritað í staðinn fyrir -ligr (sem annars er algengt i hinum 
yngri íornritum, enn er níi aftr orðiö -legr) 0. s. frv. 

Sú útgáfa, sem hér kemr af Laxdælu, er að mestu 
prentuð eftir Kálunds útgáfU; nema orðum hefir verið 
breytt á stöku síað, einkum þar sem álitið var, að hand- 
rita orðamunrinn neðanmáls væri réttari enn textinn. 

Stuttr kafli í enda söguunar, sem Káiund hefir tilfært 
aftan við formála útgáfu sinnar eftir hdr, nr, 310 4to í 
safni ísl. Bókmcntafél. i Kböfh, hefir ekki verið tekiun 
til greina við þeasa útgáfu, úr þvi ekki var kostr á að 
nota alt handritið, sem að iikindum er þess vert, að þvi 
væri gaumr gefinn. Þess má þó geta, að þar er orða- 
munr nokkur. Bolli sogir við Þorstein (á bls. 260 i 
þesöari útgáfu) : ^ek gef mér lítit um slika hhiti, man ok 
eigi torveldi at ryðja þessu þegar í dóm kemr. Þatmtm 



Hosted by 



Google 



VI 

ok sannara, sagði Þorsteinn, at hafa eigi hér þessa gjöf 
við, því at ek mnnda hafa gefit þér hrossin^ þö at eigi 
hefði þetta i orðit . . .". „jÞá kýstu þat^^, sagði Þor- 
steinn, „er öllum oss gegnir verr, þvi ai þótt Helgi sé 
litilsverðr ^ þd er hann mér þó hendilangr'' . 

Aldr Laxdæla sögu má uokkud ráda af D2, það er aö 
segja, hve snenima sagan hefir verið færð í letr, enn 
glöggvast Bést það á ýmsu í sögunni sjólfri, svo og þvi, 
að Eyrbyggja saga vitnar til Laxd:tla sögu, enQ Eyr- 
bygg.ja saga er talin rituð um VAbO. í 78. kap. Lax- 
dælu (á 243. bls. í þessari útgáfu) er nefndr Ketill 
Herraundarson, „er ábóti var að Helgafeiii", enn Ketill 
ábóti dó 1220. — Sagan er því fyrst skrásett á árunum 
milli 12í^0 og 1250. Höfundrinn hefir að öllum líkindum 
verið prestr við BreiðafjÖrð sunnanfram eða munkr á 
Helgafelli. 

Þvi vcrðr ekki neitað, að frásögnin i Laxdælu er ekki 
allstaðar áreiðanleg i söguiegu tiiliti, og hafa þvi þeir 
menn, sera á síðari árum hafa risið upp erlendis til að 
gera sögur vorar tortryggilcgar, véfengt hana i mörgum 
atriðum. Frásagnirnar uiu Ketil flatnef, hirðmcnBku 
Höskuldar, Hröts og Óláfs pá, móðerni Óláfs pá og ferð 
hans til írlands, vist Kjartans með Óláfi konungi 
Tryggvasyni og vinátta hans og Ingibjargar konungs 
eystur, þykir þeira alt ósennilcgt. Enn engin gild rök 
eru færð gegn þessura atriðum. Þá þykja þeir Hrapp- 
arnir grunsamlegir raenn, einkanlega þar sem hinn þriðji 
Hrappr er i Njálu, og þeir eru allir lyndislíkir, enn ekki 
er óeðliiegt, að menn, sem bera saraa nafU; geti oft verið 



Hosted by 



Google 



vn 

líkir, með því að þeir eru oft af sömu ætt. Þá 
þykja sumar frásagnirnar um Þorkel Ejrjóifsson miðr 
trúlegar, einkanlega það, að hann iiafi ætlað að byggja 
svo stóra kirkju að Helgafeili sem kirkjan var íNiðarósi, 
og er það fært á móti, að kirkjuviðrinn hafi ekki getað 
verið svo mikill, þar sem sagan segir, að viðrinn hafi 
verið dreginn norðan „raeir enn á tuttugn hestum" 
(þrjátiu hestum" hafa eum hdr., sbr. hinar eldri 
útg. af Laxdælu, og er það tekið upp í þessa útgáfu). 
Enn þótt hestarnir hefði ekki verið yfir 20, hefði mátt 
draga á þeim mikla viðu, þar sem Þorkell var að flutn- 
ingnuiJi frá þvi skömmu eftir jól og fram á langafóstu, 
enda er líklegt, að sleðar hafi að einhverju leyti verið 
notaðir til að aka viðunum. Það þykir ennfremr ótrúlegt, 
að Óláfr konungr hafi verið svo Btórgjöfull við Þorkel 
sem sagan segir, að bann hafi gefið honum „tíu tigi 
marka brenda silfrs" (þ. e. um 30000 kr. i vorum pen- 
ingum). Enn sagan fullyrðir heldr ekkert um það, segir 
það einungis ,,al8agt". 

Eins og þegar er sagt, hafa flestar þessar rengingar 
við lítil rök að styðjast. Öðru máli er að gegna um það, 
sem eagan segir frá Bolia Bollasyni. Þar er auðsjáan- 
lega ranghermt og ýkt. Eftir er Bolli Bollason kemr til 
Bögunnar, gerist sagan miklu óáreiðilegri enn áðr, og þá 
fer tímatalið mjög út um þúfur. 

Upphaflega hefir Laxdæla saga ekki verið lengri enn 
til enda 78. kap., enda er svo í handritum þeim sem næst 
standa hinni elztu gerð sögunnar, sem enda kapitulann 
með þessum orðum: „Ok lýkr þar nú sögunni". Bolla 



Hosted by 



Google 



vm 

þáttr, sem hefst með 79. kap., er BÍðar tilbúinn, enn þó 
ekki miklu yngri enn sagan. Þessi þáttr er alveg óá- 
reiðilegr; að minsta kosti vóru þeir menn, sem við hann 
koma, fyrir löngu dauðir, þegar Bolli BoUason var uppi. 
Höfundrinn hefir verið norðlenzkr og llklega átt heima 
í Svarfaðardal eða þar í grend. 

Frásögn Laxdælu um utanför Hrúts er blönduð málum, 
þannig, að það sem Laxdæla segir um dvöl hans i Noregi, 
á við hina fyrri dvöl hans þar raeðan hann var ungr 
(sbr. Njálu). Enn frásagnírnar um Kjartan er Util á- 
Btæða til að rengja, þótt söguritarinn dragi ef til vill 
nokkuð haus taum, þar eem óláfs Bögu Tryggvasonar 
ber Baman við frásögn Laxdælu. 

í nokkurum pappírshandritum, eem virðast skyld hinu 
elzta handritsbroti af Laxdælu, er frásögnin um sverð- 
stuldinn 1 Hjarðarholti nokkuð frábrugðin hinni venju- 
legu sögu. Þar stendr bvo i einu hdr. (og fleirum með 
nokkurum orðamun): 

Óláfr mœlti: ;,Hér skulu vit fara kyrt at þessu máli 
ok þetta ekki i hávaða hafa, svá hér verði heinaspjöll at, 
því at fáir munu hafa verit i þessu illrœði^ en?i göng- 
um nú ók lítum eftirhoðsmenn^ og ef þessi maðr verðr á 
vegi þinum eða okkrum, er sverðit hefir gert þjófstolit, 
þá munu vit finna mikinn hvimt á honum, enri ef nökk- 
urir hafa skotizt i hurt, þeir er setit hafa at hoði váru 
um hríð, þá gera þeir œrit Ijósa greiðslu um þetta mál". 
Siðan lita þeir feðgar yfir liðit ok saknaþriggja manna, 
Pórólfs Ósvifrssonar ok sona ÞórhöUu. Pá lét Óláfr 
ríða eftir þeim; þar til valðist Beinir hinn sterki við 



Hosted by 



Google 



IX 

fimta mann. Snjór var fallinn, svá at sá til spora. 
Ok þá er þeir Beinir koma inn at Fdskrú^ (önnur hdr. 
hafa Ljáshirð), sá þeir hvar þeir Þórólfr f&ru; þeir sjá 
þá ok eftirreiðina. Þeir Þórólfr vóru þá komnir inn 
til Eálsaklifs (^eða Hálgaklifs, önnur hdr.: Hagaklifs) 
ok sneru þá hm i skóginn. Þeir Beinir söttu þá fast 
eftir; har þat eitt þá við, at eigi varð fundr þeira, at 
keldótt var at riða ok skógóft; enn þeir Þórólfr höfðu 
þá hleypt hestana ok taka þá á fœti undan. Beinir 
fann sverðit konungsriaut í keldu ofan hert. Þeir sneru 
heim eftír þat. Tók Kjartan við sverðinu". 

Þessi írásögn er að eumu leyti Bennilegri enn hin venjn- 
lega frásögn, enda er hún fornleg, og að hún eé gömul 
má ráða af því, að hún ketrir fram í hinu færeyska kvæði 
„Kjartanstættir", sem hlýtr að vera mjög gamalt. Énda 
benda orðin i Fornmannasögum II 226 á þessa frásögn, 
þar sem stendr „er eftir þeim var riðit". Það eitt er 
athugavert við þessa frásögu, að hér er Beinir hinn sterki 
nefndr i stað Áns hvíta. 

Dr. Kálund gerir iítið úr áreiðiieik Laxdælu i sögulegu 
tilliti, enn virðist fara of langtí^sumura atriðum. Þannig 
er fráleitt að segja, að það sé „romantisk udsmykning", 
sem „aldrig har hart noget tilsvarende pá laland", að 
Guðrún Ósvífrsdóttir hafi átt laukagarð. Lankagarða er 
viða getið hér á landi i íornöid, og á Hólum i Hjalta- 
dal er nefndr laukagarðr fram á daga Jóns bÍBkups Ara- 
sonar. Sæmundr Eyjóifsson heldr, að Jaukagarðr' hafi 
verið alment nafn á matjurtagarði (Búnaðarrit VII 9.). 

Tímatals villur eru talsverðar i Laxdælu, og kemr 



Hosted by 



Google 



X 

tímatal hennar víða ekki heim við önnur sögurit, svo 
sem Noregs konunga sögur og ísl. Annála. Einkum er 
það skeikult, sem snertir viðburði og menn i öðrum lönd- 
um. Þó kemr Laxdælu saman við fornensk eða írsk forn- 
rit þannig, að þan geta manna, sem Laxdæla nefnir, svo 
sem Dorsteins rauðs (Oistin), sem fellr um 875 o. fl. Mýr- 
kjartans nafnið er irskt konunganafn (Muircertach). Einn 
af þeim konungum, er báru þetta nafa, var hötuðkonungr 
á tímabilÍDU 926—943, enn aðrir eru smákonungar, er 
sumir vóru uppi um sama leyti. Einn af þeim var drep- 
inn 963. Ekkert er á móti því, að Melkorka gæti verið 
dóttir einhvers af þessum konungum. 

í timatals ágrip það sem stendr hér aftan við formál- 
ann eru þau ártöl sett, sem líklegust þykja, enn áreiðan- 
leg má ekki telja Lema sum af þeim. Einkum er tima- 
talið óáreiðanlegt i siðara hlut sögunnar, eftir er Bolli 
Bollason kemr til sögunnar, enda er óvíst nær hann er 
fæddr. Mun hann vera fæddr fyrr enn i sögunni segir. 
Víg Helga HarðbeinsBonar og Þorgils Höllueonar hljóta 
að hafa farið fram fyrr enn sagan segir, enda er ólik- 
legt að hefndin eftir Bolla hafi dregizt mörg ár. Sama 
er að segja um gifting Þorkels Eyjólfssonar. Utanför 
Þorkels Eyjólfssonar og Gcllis sonar hans hefir og verið 
nokkuru fyrr enn sagan segir. 

Enn eins og áðr er sagt, koma Fornmannasögur víða allvel 
heim við Laxdælu, svo sem frásagnirnar um þá Kjartan 
og Bolia. Bolla Þorleikssyni er enda lízt greinilegar i 
Fornmannasögum enn i Laxdælu. í Fornmannasögum 
stendr: 



Hosted by 



Google 



XI 

„Bolli var mikíll maðr vexti ok allstyrkr, fríðr sýnum, 
réttnefjaðr ok heldr langleitr, þykkvarraðr ok þó ekki 
munnljótr, grunneygðr ok þó ekki opineygðr, ok lágu fagrt 
augun. Ljósjarpr var hann á hár; manna hermannUg- 
astr ok hinn mesti skartsmaðr". 

Af því að efnið i Laxdælu er svo skáldlegt, hefir það 
orðið yrkisefni útlendra skálda. Hið elzta kvæði út af 
Laxdælu eru Kjartansþættir (Kjartanstættir), gamalt fær- 
cyskt kvæði^ sem prentað cr i ,.Færöiske kvæder", sem 
(it eru gefin af V. U. Hammershaimb. Þá má og nefna 
pjónleik eftir Oehlenschlæger „Kjartan og Gudrún" og 
söguljóð eftir hið nafnkunna enska ekáld William Morris 
„The Lovers of Gudrún" o. fl. Loks hefir Brynjólfr Jóns- 
son frá Minnanúpi ort eöguljóðin „Guðrún Ósvífrsdóttir", 
eem prentuð eru í Reykjavik 1892. — Rímur af Lax- 
dæla Bögu hefir ort séra Eiríkr -Bjarnason, síðast prestr á 
Hvalsnesi (f 1791), 50 að tölu, og er handrit af þeim 1 
eafni Jóns Sigurðssonar á Landsbókasafninu, nr. 46 4to. 
— í rímum þessum, sem séra Eiríkr hefir ort í elli sinni 
á Seltjarnarnesi, er frásögnin lík og í þeim handrita- 
flokki Laxdælu, sem einna er elztr að kyni. Dar er lika 
Bögnin um sverðstuldinn i Hjarðarholti samkvæm þeirri, 
cr tilfærð er hér að framan. 

Höfundr Laxdælu hefir verið ágætr söguritari að mörgu 
leyti, og eru ýmsir kaflar i sögunni mæta vel ritaðir. 
Lyndiseinkunnir kvennanna, Guðrúnar Ósvífrsdóttur, 
Hrefnu, Þorgerðar Egilsdóttur og Þuriðar Óláfsdóttur 
eru skýrlega eýndar. Mörg af samtölunum eru ágætlega 
rituð, svo sem samtal Guðrúnar við Snorra Sturluson um 



Hosted by 



Google 



xn 

hefndÍDa eftir Bolla og Bamtal hennar við Þorgils HöUu- 
Bon um sama efni. Þá eru og mannlýBÍngarnar skemtilegar, 
svo sem lýsingarnar á mönnum þeim er sóttu Helga 
HarðbeinsBon, þótt þær lýsingar sé ef til vill ekki fylli- 
lega samkvæmar þeim tíma, er sagan gerðistá. 

Jón Sigurðsson heldr, að höfundr Laxdælu gæti verið 
Brandr prior hinn fróði, eða Guðmundr prestr Brandsson 
i Hjarðarholti (f 1151), sem var mjög merkr maðr og í 
biskupskjörum með Klængi. Sá Guðmundr var sonr 
Brands Gisla sonar, Eyjólfs sonar, Þorkels sonar Alviðru- 
kappa, Þórðar sonar, Haralds sonar hárfagra ? (sbr. Land- 
námu 11, 27). — Þ6 þykir Jóni Sigurðesyni einna likleg- 
ast að sagan i þeirri mynd, sem hún nú er í, væri Bamin 
af Torfa presti Guðmundarsyni, sem var prestr i Hjarð- 
arholti um 1230. Það kemr líka bezt heim við þann 
tíma, er sagan er fyrst i letr færð. 

Gunnars þáttr Þiðranda bana hefir áðr verið gefinu út 
með Laxdælu; fylgir bæði í Kaupmannahafnarútg<áfunui 
fyrri og i Akreyrarútgáfunni, enn ekki í útgáfu Kálunds. 
Með þvi að þessi þáttr er alveg sérstakr og aðalviðburð- 
irnir i honum fara fram i AuBtfirðingafjOrðuugi, langt 
frá þeim stöðum, er Laxdæla saga gerðist á, var ekki 
ástæða til að láta hann fylgja sögunni, þótt Bolla þáttr 
sé hafðr með, af þvi hann fylgir Bögunni í flestum hand- 
ritum. 

Annars er bvo til ætlazt, að allir slikir ^þættir' komi 
út i sérstökum bindum af þessum ÍBlendingasögum, og er 
þvi von á þeim, eða nokkurum af þeim, áðr mjög langt 
líðr. 



Hosted by 



Google 



xm 

Staða-rannsóknir Sigurðar Vigfóssonar, sem lesa má 
um á víð og dreif i Árbók Fornleifafélagsins, koma allyel 
heim að þvi er kemr tii Laxdæla sögn. Staðalýsingarnar 
og örnefnin standa heima við það sem nú er, nema 
hvað ekógarnir, sem sagau talar nm, eru nú að mestu 
eyddir, enda hafa þegar verið eyddir i fornöld. í Döium 
var og rauðablástr mikill i fornöld, eem fundizt hafa 
raenjar af á þessari öld, svo sem rauðablástrssmiðjan í 
Ljárskógum, sem lýst er i Árbók fornleifafélagsins, og 
hefir það eitt með öðru spilt skógunum. 



Hosted by 



Google 



TÍMATAL. 



Unnr djúpúðga kemr til íslands . . um 

Unnr djúpuðga deyr — 

Fæddr Óláfr pái — 

Ólafr pái fer í fóstr að Goddastöð- 

um 7 vetra — 

Druknun Þorsteins surts 950 

um 



Utkoma Hrúts 

Melkorka giftist Þorbirni skrjúp. 
Utanferð Óláfs pá ... 

Óláfr pái heimsækir Harald konung' 
gráfeld og Gunnhildi. Fer til 
írlands og íinnr Mýrkjartan 
konung afa sinn og fer síðan 
til Noregs 

(í)láfr pái er með Noregs konungi 
um vetrinn og fer um vorið 
til íslands 

Óláfr pái giftist Þorgerði . . 

Eeistr bær i Hjarðarholti . . . 

Höskuldr Dala-Kollsson deyr 

Fæddr Kjartan Óláfsson . . . 



892. 
900. 
938. 

945. 

—60. 

945. 

955. 



955—57. 



957 


—58 


um 


959 


— 


960 


— 


97;> 


— 


970 



Hosted by 



Google 



XV 

Óláfr pái fer utan í annað sinn . um 975. 
Fæddr Þorkell Eyjólfsson . . . . — 979. 
Utanför Kjartans og Bolla .... 996—97. 
Kjartan dvelr i Noregi. Útkoma 

Bolla með Gizuri og Hjalta . . 997—99. 
Kristni lögtekin á alþingi .... 1000. 

Útkoma Kjartans 1001- 

Haustboð í Hjarðarholti. Gripastuldr . 1002. 

Vig Kjartans Óláfssonar 1003. 

Fæddr Porleiki' Bollason . . . 1001 — 1003. 

Dauði Óláfs pá 1006. 

Vig Bolla Þorleikssonar 1007. 

Guðrún Ósvifrsdóttir fiytr að Helga- 

felli 1008. 

Yig Helga Harðbeinssonar . . . f^wlOlO? 
Dauði Ósvífrs og Gests Oddleifssonar — 1010? 
Vig Þorgils Plöllusonar ... . — 1010? 
Guðrún Ósvífrsdóttir giftist Þorkeli 

Eyjólfss.yni — lOlo? 

(Utanför Þorkels Eyjólfssonar). 

Druknan Þorkels Eyjólfssonar . . . 1026. 

Útkoma Bolla Bollasonar 1030. 

Dauði Snorra goða 1031. 

Dauði Gellis Þorkelssonar .... 1073. 

Eins og áðr er sagt, er það víst, að víg 
Helga Plarðbeinssouar, Yig Þorgils Höllusonar 
og gifting Guðrúnar Ósvifrsdóttur hefir verið 
fyrr enn i sögunni segir, og niildl líkindi eru 



Hosted by 



Google 



XVI 

til, að Guðrún hafl giftzt Þorkatli Eyjólfssyni 
1008, eða sama árið og Mn fluttist að Helga- 
felK og hafl þau þá farið að búa þar. Væri 
nú Gellir sonr þeirra fæddr 1008 eða 1009, þá 
kemr það vel heim, að hann væri 12 ára, er 
Þorkell Eyjólfsson fór til Noregs með hann, og 
að það hafl verið 1020, því að þá var Óláfr kon- 
ungr í Niðarósi um vetrinn, og enn fremr kemr 
það heim við það sem annálar segja, að Gellir 
dæi hálfsjötugr 1073. 



Hosted by 



Google 




Laxdæla saga. 



llLetill flatnefr hét niaðr, son Bjarnar bunu. 
Hann var hersir ríkr í Noregi ok kynstórr. 
Hann i)jó í Raumsdal i Raunisdælafylki: þat er 
inilli Sunnmærar ok Norðmærar. Ketill flat- 
nefr átti Yngvildi, dóttur Ketils veðrs, ág-æts 
manns; þeira l;)örn váru fimni; liét einn Björn 
enn austræni, annarr Helgi ' bjrjlan. Þórunn 
ii.yrna hét dóttir Ketils, er átti Helgl hinn magri 
son Eyvindar austmanns ok E.aförtu dóttur 
Kjarvals Irakonungs. Unnr en djúpúðga var 
enn dóttir Jvetiis, er átti Óláfr livíti Ing- 
jaldsson, Fróðasonar ens frækna, er Svertlingar 
drápu. J(3runn mannvitsljrekka hét enn d<')ttir 
Ivetils. Hon var m(3ðir Ketils hins fisloia, er 
nam hrnd í Ivirkjubæ. Hans son var Ásbjijrn, 
faðir Þorsteins, föður Surts, íoður Sighvats lög- 
S(")gumanns. 

■ 2. Á ofanverðum d(3gum Ketils h(3fst ríki 
Harakls konungs hins hárfagra, svá at engi 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



fylkiskonungr þreifst í landinu né annat stór- 
menni, nema liann réði einn nafnbótum þeira. 
Enn er Ketill fregn þetta, at Haraldr konungr 
hafði honum slikan kost ætlat sem öðrum ríkis- 
mönnum at hafa frændr óbætta, enn gerr þó at 
leigumanni sjálfr, — síðan stefnir bann þing við 
frændr sína, og lióf svá mál sitt: „Kunnig 
hafa yðr verit skifti vár Haralds konungs, ok þarf 
eigi þau at inna, þvi at oss berr meiri nauð- 
syn til að ráða^ímr vandkvæði þau, er vér eig- 
um fyrir hðndum. Sannspurðan hefi ek fjandskap 
Haralds konungs til vár. Sýnist mér svá, at 
vér munim eigi þaðan trausts biða; lízt mér 
svá sem oss sé tveir kostir gervir, at flýja 
land eða vera drepnir hverr í sinu rúmi; em 
ek ok þess fúsari at hafa slíkan dauðdaga sem 
frændr mínir,^enn eigi vil ek yðr leiða i svá 
mikil vandkvæði með einræði mínu, því at mér 
er kunnlgt skaplyndi frænda minna ok vina, a t 
þér vilit eigi við oss sldljast, þótt mannraun sé 
í nökkur at fylgja mér". Björn son Ketils svar- 
ar: „Skjótt mun ek birta minn vilja. Ek vil 
gera að~T[æ:mum göfigrá manna ok flýja land 
þetta; þykkjumst ck e"kki af þvi vaxa, þótt ek 
bíða heiman þræla Haralds konungs, ok elti^eir 
oss af eignum várum eða þiggja af þeim dauða 
með öllu''. At þessu var gerr góðr rómr ok 
þótti drengilega tahit. Pctta^ráð var bundit, 
at þeir mundu af hxndi fara, því at sjmr Ketik 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAOA. 



fýstu þessa mjök, enn engi mælti á móti. Bjöm 
ok Helgi vildu til íslands fara, því at þeir 
þóttust þaðan mart fýsilegt fregit hafa; sögðu 
þar landkosti góða, ok þurfti ekki fé at kaupa; 
kölluðu vera hvalrétt mikinn ok laxveiðar, enn 
fiskastöð öllum missarum. Ketill svarar: ,,í þá 
veiðistöð kem ek aldregi á gamals aldri". SagðiKet- 
ill""prsína ætlan, at hann var fúsari vestr um haf; 
kvaðst þar virðast mannlífi gott. Yáru honum þar 
viða lönd kunnig, þvi at hann hafði þar víða herjat. 
3. Eftir þetta hafði Ketill boð ágætt. Þá 
gifti hann Pórunni hyrnu dóttur sína Helga hin- 
um magra, sem fyrr var ritat. Eftir þat býr 
Ketill ferð sína 6r landi vestr um haf. Unnr 
dóttir hans fór með honum ok margir aðrir 
frændr hans. Synir Ketils heldu þat sama sum- 
ar til íslands ok Helgi magri niágr þeira. Björn 
Ketilsson kom skipi sinu vestr i Breiðafjörð, ok 
siglcli inn eftir firðinum ok nær hinu syðra 
landinu, þar til er fjörðr skarst inn í landit; 
enn fjall hátt stóð á nesinu fyrir innan fjörðinn. 
Enn éy~ lá skamt frá landinu. Björn segir, at 
þeir mundu eiga þar dvöl nökkura. Björn gekk 
á land upp með nökkura menn, ok reikaði fram 
með sjónum; var þar skamt í milli fialls ok 
fjöru; Eonum þótti þar byggilegt. Par fann 
Björn reknar öndvegissúlur sinar í einni vík; 
þótti þeim þá ávísat um bústaðinn. Siðan tók 
Björn sér þar land alt á millum Stafár ok Hraun- 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SA(íA. 



fjarðar, ok bjó þar er síðan heitir í Bjarnar- 
liöfn. Hann var kallaðr Björn enn austræni. 
Hans kona var Gjaflaug, dóttir Kjallaks ens 
gamla; þeira synir váru þeir Óttarr ok Kjall- 
akr. Hans son var Þorgrínir, faðir Víga-Styrs 
og Vermunclar, enn dóttir Kjallaks hét Helga; 
hana átti Vestarr á Eyri, son Þórólfs blöðru- 
skalla, er nam 'Eyn. Þeira son var Þorlákr 
faðir Steinþórs á Eyri. Helgi bjólan kom skipi 
sinu fyrir sunnan land, ok nam Kjalarnes alt 
á milJi Kollafjarðar ok Hvalfjarðar, ok bjó at 
Esjubergi til elli. Helgi hinn magri kom skipi 
sínu fyrir norðan land ok nam Eyjafjörð allan 
á milli Sigluness ok Reynisness ok bjó í Krist- 
nesi. Frá þeim Helga ok Þórunni er komit 
Eyfirðingakyn. 

4. KetiII flatnefr kom skipi sínu við Skot- 
land ok fekk góðar viðtökur af tignum mönn- 
um, því að hann var frægr maðr ok stórættaðr, 
ok ].)uðu honum þann ráðakost þar, sem hann 
vildi hafa. KetiII staðfestist þar ok annat frænd- 
lið hans nema Þorsteinn dótturson hans. Hann 
lag'ðist þeö:ar í hernað ok herjaði víða um Skot- 
land ok fekk jafnan sigr. Síðan gerði hann 
sætt við Skota, og eignaðist hálft Skotland, ok 
varð konungr jíiy. Hann átti Þuríði E^^vindar- 
dóttur, systur Helga ens magra. Skotar heldu 
eigi lengi sættina, því at þeir sviku hann í 
tr^^gð. Svá segir Ari Þorgilsson enn fróði um 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



líílát Þorsteins, at liann felli á Katanesi. Unnr 
djúpúðga var á Katanesi, er Þorsteinn fell son 
liennar; ok er lion frá þat. at Þorsteinn var 
látinn, enn faðir hennar andaðr, þá þóttist hon 
þar enga nppreist fá mnndu. Eftir þat lætr 
lion gera knörr^rskúgi á laun ; ok er skipit var 
algert, þá 5Jó hon skipit ok hafði auð fjár. Hon 
Iiafði i brott með sér alt frændlið sitt þat er á 
lifi var, ok þykkjast menn varla dæmi til íinna, 
at einn kvenmaðr liaíi komizt í Ijrott 6r þvilík- 
um ófriði með jafnmiklu fé ok íoruneyti. Má 
af þvi marka, at hon var mikit afbi'agð ann- 
arra kvenna. Unnr hafði ok með sér marga 
þá menn, er mikils váru vcrðir ok stórættaðir. 
Maðr er nefndr Kollr, er einna var mest verðr 
af förune^'ti Unnar; kom mest til þess ætt hans; 
hann var hersir at nafni. Sá maðr var ok i 
ferð með Unni, er Hörðr hét; hann var enn 
stórættaðr maðr ok mikils verðr. Unnr heldr 
skipinu í Orkneyjar, þegar cr hon var Ijúiu; þar 
dvaldist hon litla hríð. Þar gifti hon Gró, 
dóttur Þorsteins rauðs; hon var móðir Greilaðar, 
cr Þorfinnr jarl átti, son Torf-Einars jarls, son- 
ar Rögnvalds Mæra jarls; þcira son var Hlöð- 
vér, faðir Sigurðar jarls, föður Þorfinns jarls, ok 
er þaðan komit kyn ailra Orknc^ánga jarla. 
Eftir þat helt Unnr skipi sinu til Fære^'ja, ok 
átti þar enn nöldvura dvöl; þar gifti hon aðra 
dóttur Þorsteins; sú hét Ólof; þaðan cr komit k^^n 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



Mt ágæzta í því landi, er þeir kalla Götu- 
skeggja. 

5. Nú býst Unnr i brott ór Færeyjum, ok 
lýsir því fyrir skipverjum sínum, at hon ætlar 
til Islands; hon heíir með sér Óláf feilan son 
Porsteins rauðs^ ok systur hans þær er ógiftar 
váru. Eftir þat lætr hon í haf, ok verðr vel 
reiðfara, ok kemr skipi sínu fyrir sunnan land 
á Vikrarskeið. Þar brjóta þau skipit í spán. 
Menn allir heldust oIf~fé. Síðan fór hon á 
fund Helg:a bróður síns með tuttugu menn. Ok 
er hon kom þar, gekk hann á mót henni ok 
bauð henni til sín við tíunda mann. Hon svar- 
ar reiðuleg"a ok kvaðst eigi vitat hafa at hann 
væri slíkt lítilmenni, ok ferr í brott. Ætlar 
hon nú at sækja heim Björn bróður sinn í 
Breiðafjörð ; ok er hann spyrr til ferða hcnnar, 
þá ferr hann í mót henni með fjölmenni, ok 
fagnar henni vel, ok bauð henni til sin með 
öllu liði sinu, því at hann kunni veglyndi systur 
sinnar. Pat líkaði henni allvel, ok þakkaði 
honum stórmensku sína. Hon var þar um vetr- 
inn, ok var henni veitt it stíjrmannligsta, 
því at ofni váru gnóg enn eigi fé sparat. 
Ok um várit fór hon yfir Breiðafjörð ok kom 
at nesi nökkuru, ok átu þar dagverð; þar er 
siðaií kallat Dögurðarnes, ok gengr þar af Meðal- 
fellsströnd. Síðan helt hon skipi sínu inn eftir 
Hvammsfirði ok kom þar at nesi einu ok átti 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



þar dvöl nökkura. Þar tapaði Unnr kambi 
sínum; þar heitir síðan Kambsnes. Eftir þat 
fór hon um alla Breiðafjarðardali, ok nam sér 
lönd svo víða sem hon vildi. Siðan helt Unnr 
skipi sinu i fjarðarbotninn; váru þar reknar á 
land öndvegissúlur hennar. Þótti henni þá auð- 
vitað, hvar hon skyldi bíistað taka. Hon lætr 
bæ reisa þar er síðan heitir i Hvammi ok b^^gði 
þar. Þat sama vár, er Unnr setti bú saman í 
Hvammi, fekk Kollr Þorgerðar dóttur Þorsteins 
rauðs. Þat boð kostaði Unnr; lætr hon Þor- 
gerði heiman fylgja Laxárdal allan, ok setti 
hann þar bú saman fyrir sunnan Laxá. Yar 
Kollr hinn mesti tilkvæmdamaðr. Þeira son 
var Höskuldr. 

6. Eftir þat gefr Unnr fleirum mönnum af 
landnámi sinu. Herði gaf hún Hörðadal allan 
íit til Skrámuhlaupsár. Hann bjó á Hörðaból- 
stað ok var mikill merkismaðr ok kynsæll. 
Hans son var Ásbjörn auðgi, er bjó i Örn(31fs- 
dal á Ásbjarnarstöðum; hann átti Þorbjörgu 
dóttur Miðfjarðar-Skeg'gja. Þeira dóttir var 
Ingibjrjrg, er átti Ilhigi enn svarti; þeira synir 
váru þeir Hermundr ok Gunnkiugr ormstunga; 
þat er kallat Gilsbekkingakyn. Unnr mælti 
við sina menn: „Nú slvulu þér taka ömbun 
verka yðvarra; skortir oss nú ok eigi föng til 
at gjalda yðr starf yðvart ok góðvilja. Enn 
yðr er þat kunnigt, at ek hefi frelsi gefit þeim 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAOA. 



maiiiii, er Erpr heitir, sjm Melduns jarls; fór 
þat fjarri um svá stórættaðan mann, at ek vilda 
at hann bæri þrælsnafn". Siðan gaf Unnr 
honum Sauðafellslönd á millum Tunguár ok 
Miðár. Hans börn váru þau Ormr ok Ásgeirr, 
Gunnbjörn ok Halldís, er átti Dala-Álfr. Sökk- 
ólfl gaf hon Sökkólfsdal ok bjó hann þar til 
elli. Hundi hét lausingi hennar; hann var 
skozkrat ætt; honum gaf hon Hundadal. Ósk 
hét hin fjórða dóttir Þorsteins rauðs; hon var 
nKjðir Þorsteins surts ens spaka, er fann sumar- 
auka. Þórhildr hét en fimta dóttir Þorsteins. 
Hon var móðir Álfs i Dölum ; teli- mart manna 
kyn sitt til hans. Hans dóttir var Þorgerðr 
kona Ara Mássonar á Reykjanesi, Atla sonar, 
Úlfs sonar ens skjálga ok Bjargar Eyvindar- 
dóttur, systur Helga ens magra; þaðan eru 
komnir Reyknesingar. Vigdís hét en sétta dóttir 
Þorsteins rauðs ok þaðan eru komnir Höfða- 
menn í Eyjafirði. 

7. Óláfr feilan var yngstr barna Þorsteins. 
Hann var mikill maðr ok sterkr, fríðr sýnum 
ok atgervimaðr enn mesti; hann mat Unnr um 
fram alla menn, ok lýsti því fyrir mönnum, at 
hon ætlaði Oláfi allar eignir eftir sinn dag í 
Hvammi. Unnr gerðist þá mjök ellimíjð; hon 
kallaði til sín Óláf feilan ok mælti: „Þathcfir 
mér komit í hug, frændi, at þú munir staðfesta 
ráð þitt ok kvænasf'. Óláfr tók þvi vel ok 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



kveðst hennar forsjá Uíta mundu um þat mál. 
Unnr mælti: „Svá hefl ek helzt ætlat, at boð 
þitt muni vera at áliðnu sumri þessu, því at 
þá er auðveldast at afla allra tilfang"a, því at 
þat er nær minni ætlan, at vinir várir muni þá 
mjök fjölmenna hingat, þvi at ek ætla þessa veizlu 
síðasta at búa". Óláfr svarar: „Petta er vel 
mælt; enn þeirar einnar konu ætla ek at fá, 
at sú ræni þik hvárki fé né ráðum''. Þat sama 
hausí felíir"óláfr feilan Álfdísar; þeira boð var 
1 Hvammi. Unnr hafði mikinn fékostnað f^TÍr 
veizlunni, þvi at hon lét víða bjóða ti^um 
mönnum 6r öðrum sveitum. Hon bauð Binii 
bróður sínum ok Helga br(3ður sínum bjólan; 
kómu þeir fjölmennir. Þar kom Dala-Kollr 
mágr hennar ok Hörðr ór Hörðadal ok mart 
annat stórmenni. Boðit var allfjölment, ok kom 
þó hvergi nærri svá mart manna sem Unnr 
hafði boðit fyrir þvi at E3"^firðingar áttu farveg 
langan. Elli sótti þá fast at Unni, svá at hon 
reis ekki upp fyrir miðjan dag, enn hon lagðist 
snemma niðr. Engum manni le^lFði hon at 
sækja ráð at sér þess á milli er hon fór at sofa 
á kveldit ok hins er hon var klædd; reiðulega 
svarar hon, ef nökkur spurði at mætti^ hennar. 
Þann dag svaf Unnr i lengra lagi, enn þó var 
hon á fótum, er boðsmenn kómu, ok gekk á 
móti þeim ok fagnaði frændum sinum ok vinum 
með sæmd; kvað þá ástsamlega gert hafa, er 



Hosted by 



Google 



10 LAXDÆLA SAGA. 



þeir höfðu sótt þangat langan veg — „nefni 
ek til þess Björn ok Helga, ok öllum vil ek 
yðr þöj^ kunna, er hér eruð komnir". Síðan 
gekk Unnr inn í skála ok sveit mikil með 
henni. Ok er skáKnn var alskipaðr fanst 
mönnum mikit um, hversu veizla sír'var sköru- 
leg. Þá mælti Unnr: „Bj^^i'n kveð ek at'þessu 
brrjður minn ok Helga ok aðra frændr mina ok 
vini ; bólstað þenna með slíkum búnaði, sem nú 
megu þér sjá, sel ek í hendr Óláfl frænda mínum 
til eignar ok forráða". Eftir þat stóð Unnr upp 
ok kvaðst ganga mundu til þeirar skemmu, sem 
hon var vön at sofa í; bað at þat sk^ddi hverr 
hafa at skemtan, sem þá væri næst skapi, enn 
mungát skjddi skemta alþýðunni. Svá segja 
menn, at Unnr hafi verit bæði há ok þrekleg; 
hon gekk hart- utar eftir skálanum; fundust 
mönnum orð um, at konan var enn virðuleg. 
Drukku menn um kveldit, þangat til at m'onnum 
þótti mál at sofa. Enn um daginn eftir gekk 
Óláfr feilan til svefnstofu Unnar frændkonu 
sinnar; ok er hann kom í stofuna, sat Unnr 
upp við hægindin. Hon var þá önduð. Gekk 
Óláfr eftir þat í skála ok sagði tíðendi þessi. 
Pótti mönnuni mikils um vert, hversu Unnr 
hafði haldit virðingu sinni til dauðadags; var 
nú drukkit alt saman brullaup Óláfs ok erfi 
Unnar. Ok enn síðasta dag boðsins var Unnr 
flutt til haugs þess er henni var búinn. Hon 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



11 



var lögð í skip í hauginum, ok mikit fé var 
í haug lagt með henni ; var eftir þat aftr kast- 
aðr haugrinn. Óláfr feilan tók þá við búi í 
Hvammi ok allri fjárvarðveizlu at ráði þeira 
frænda sinna, er hann höfðu heimsótt. Enn er 
veizluna þrýtr gefr Óláfr stórmannlegar gjafir 
þeim mönnum, er þar váru mest virðir áðr á 
brott fóru. Óláfr gerðist rikr maðr ok höfðingi 
mikill; hann bjó í Hvammi til elli. Börn þeira 
Óláfs ok Álfdísar váru Pórðr gellir, er átti 
Hróðnýju dóttur ]\Iiðfjarðar-Skeg:gja — þeira synir 
váru þeir Eyjólfr grái, Pórarinn fylsenni, Þor- 
kell kuggi; — dóttir Óláfs feilans var Þóra, 
er átti Þorsteinn þorskabitr, son Þrjrólfs mostr- 
arskeggs; þeira sjnir váru Börkr enn digi'i ok 
Þorgrímr faðir Snorra geða. — Helga hét önnur 
dóttir Óláfs, hana átti Gunnarr Hlífarson — 
þeira dóttir var Jófríðr, er átti Þóroddr son 
Tungu-Odds, enn síðan Þorsteinn Egilsson; Þór- 
unn hét enn dóttir hans; hana átti Hersteinn 
son Þorkels Blund-Ketilssonar; — Þórdís hét 
hin þriðja dóttir Óláfs; hana átti Þórarinn 
Ragabróöir lögsögumaðr. — í þann tima, er 
Óláfr bjó í Hvammi, telsT Dala-Ivollr mágr hans 
sótt ok andaðist. Höskuldr son Kolls var á 
ungum aldri, er faðir hans andaðist; hann var 
fyrr fullkominn at hyggju enn vetratölu. Hösk- 
uldr var vænn maðr' ok ger^^Iegr. Hann tók 
við föðurleifð siiíni ok bíii; er sá bær við hann 



Hosted by 



Google 



12 LAXDÆLA SAGA. 



kenclr, er Kollr hafði búit á; hann var kallaðr 
síðan á Hösknldsstöðum. Brátt varð Höskuldr 
vinsæll í búi sínu, því at margar stoðar runnu 
undir, bæði frændr ok vinir, er Kollr faðir hans 
hafði sér aflat. Enn Þorgerðr Porsteinsdóttir 
móðir Höskulds var þá enn ung kona ok en væ-nsta. 
Hon nam eigi yndi á íslandi eftir dauða Kolls; 
lýsir bon því fyrir Höskuldi syni sínum, at hon 
vill fara utan með fjárhlut þann sem hon hlaut. 
Höskuldr kvaðst þat mikit þykkja, cf þau skulu 
skilja, enn kvaðst þó eigi mundu þetta gera at 
nióti henni, heldr enn annat. Síðan kaupir 
Höskuldr skip hálft til handa móður sinni, er 
uppi stóð i Dögurðarnesi. Réðst Þorgerðr þar 
til skips með miklum fjárhlut. Enn eftir þat 
sigiir Þorgerðr á haf ok verðr skip þat vel 
reiðfara ok kemr við Noreg. Þorgerðr átti i 
Noregi mikit ætterni ok niarga göfga fræ.ndr; 
þeir fögnuðu henni vel ok buðu henni alla 
kosti þá sem hon vildi með þeim þiggja. Hon 
Þorgerðr tók því vel ok segir, at þat er hennar 
ætlan at staðfestast þar í landi. Þorgerðr var 
eigi lengi^ ekkja áðr maðr varð til at biðja 
hennar. Sá er nefndr Herjúlfr; hann var lendr 
maðr at virðingu, auðigr ok mikilsvirðr. Her- 
jólfr var mikill maðr ok sterkr; eklvi var hann 
fríðr maðr sýnum ok þó enn sköruligsti í yíir- 
bragði; allra manna var hann bezt vígr. Ok 
er atþessummálum varsetit, átti Þorgerðr svör at 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 13 

veita, er hon var ekkja; ok með frænda sinna 
ráði veikst hon eigi undan þessum ráðahag' ok 
giftist Þorgerðr Herjólfl, ok ferr heim til bús 
með honum; takast með þeim góðar ástir. 
Sýnir Porgerðr þat brátt af sér, at hon er enn 
mesti skörungr; ok þykkir ráðahagr hans nú 
miklu betri enn áðr ok virðulegri, er hann 
hefir fengið slíkrar konu sem Þorgerðr var. 

8. Þau Herjólfr ok Þorgerðr höfðu eigl 
lengi ásamt verit áðr þeim varð sonar auðit. 
Sá sveinn var vatni ausinn ok nafn gefit, ok 
var kallaðr Hrútr. Hann'var snemmindis mik- 
ill ok sterkr, er hann óx upp; var hann ok 
hverjum manni betr í vexti, hár ok herðibreiðr, 
miðmjór ok limaðr vel með höndum ok fótum. 
Hfútr var allra manna fríðastr sýnum, eftir 
því sem verit höfðu þeir Þorsteinn móðurfaðir 
hans eða KetiII flatnefr; enn mesti var hann 
atgervimaðr fyrir allra hluta sakir. Herjólfr 
t(')k sótt ok andaðist; þat þ(3tti m(3nnjim mikill 
skaði. Eftir þat fýstist Þorgerðr til íslands 
ok vildi vitja Höskulds sonar síns, því at hon 
unni honúm um alla menn fram, enn Hrútr var 
eftir með frændum sinum vel settr. Þorgerðr 
V)jó ferð sína til íslands ok sælEif' heim Hösk- 
uld son sinn í Laxárdal. Hann tók sæmilega 
við móður sinni; átti hon auð fjár ok var með 
Höskuldi til dauðada2:s. Fám vetrum síðar tók 



Hosted by 



Google 



14 LAXDÆLA SAGA. 

Þorgerðr banasótt ok andaðist. Höskuldr tók 
fé alt, enn Hrútr bróðir hans átti hálft. 

9. í þenna tíma réð Noregi Hákon Aðal- 
steinsfóstri. Höskuldr var hirðmaðr hans ; hann 
var jafnan sinn vetr hvárt með Hákoni kon- 
ungi eða at búi sínu ; var hann nafnfrægr maðr 
bæði í Noregi ok á íslandi. Björn hét maðr; 
hann bjó í Bjarnaríirði ok nam þar land; við 
hann er kendr fjörðrinn. Sá fjörðr skerst í 
land norðr frá Steingrímsfirði, ok gengr þar 
fram háls í miUi. Björn var stórættaðr maðr, 
ok auðigr at fé. Ljúfa hét kona hans; þeira 
dóttir var Jórunn; hon var væn kona ok ofláti 
mikill; hon var ok skörungr mikill í vitsmun- 
um. Sá þótti þá kostr beztr i öllum Vestfjörð- 
únL Af þessi konu hefir Höskuldr frétt, ok 
þat með, at Björn var beztr bóndi a^^SUum 
Ströndum. Höskuldr reið heiman með tíunda 
mann, ok sækir heim Björn bónda í Bjarnar- 
fjörð. Höskuldr fekk þar góðar viðtökur, þvi 
at Björn kunni góö skil á honum. Siðan vekr 
Höskuldr bónorð, enn Björn svarar því vel, ok 
kveðst þat hyggja, at dóttir hans mundi eigi 
vera betr gift, enn veik þíj til henuar ráða. 
Enn er þetta mál var við Jórunni rætt, þá 
svarar hon á þá leið: „Þann einn spurdaga 
höfum vér til þin Höskuldr, at vér viljum þessu 
vel svara, því at vér hyggjum, at fyrir þeiri 
konu sé vel sét, er þér er gift, enn þó mun 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 15 



faðir minn mestu af ráða, því at ek mun því 
samþykkjast hér um, sem hann vill". Enn 
hvárt sem at þessum málum var setit leng-r eða 
skemr, þá varð þat af ráðit, at Jórunn var 
fóstnuð Höskuldi með miklu fé; skyldi brullaup 
þat vera á Höskuldsstöðum. Eiðr Höskuldr nú 
í brott við svá búit ok heim til bús síns, ok 
er nú heima til þess er boð þetta sk^ddi vera; 
sækii^ Björn norðan til boðsins með fríðu föru- 
neyti. Höskuldr hefir ok marga fyrir boðsmenn, 
bæði vini sina ok frændr, ok er veizla. þessi 
hin sköruligsta; enu er veizluna þraut^Þá ferr 
hverr heim til sinna heimkynna með góðri vin- 
áttu ok sæmilegum gjöfum. Jórunn Bjarnardótt- 
ir sitr eftir á Höskuldsstöðum, ok tekr við bús- 
umsýslu með Höskuldi; var þat brátt auðsét á 
hennar högum, at hon mundi vera vitr ok vel 
at sér ok margs vel kunnandi, ok heldi" skap- 
stór jafnan; vel var um samfarar þeira Hösk- 
ulds ok ekki mart hversdagiega. Höskuldr 
gerist nú höfðingi mikill. Hann var ríkr ok 
kappsamr, ok skorti eigi fé; þótti hann í engan 
stað minni fyrir sér enn KoIIr faðir hans. Hösk- 
uldr ok Jórunn höfðu eigi lengi ásamt verit 
áðr þeim varð barna auðit. Son þeira var nefndr 
Þorleikr; hann var elztr barna þeira; annarr 
hét Bárðr. Dóttir þeira hét Hallgerðr, er síðan 
var kölluð langbrók; önnur dóttii' þeira hét 
Þuríðr. Öll váru böru þeira efnileg. Þorleikr 



Hosted by 



Google 



16 LAXDÆLA SAGA. 



var mikiU maðr ok sterkr ok enn sýniligsti, 
fálátr ok óþýðr; þótti mönnum sá svipr um 
hans skaplyndi sem hann mundi verða engi 
jafnaðarmaðr. Höskuldr sagði þat jafnan, at hann 
mundi mjök líkjast í ætt þeira Strandamanna. 
Bárðr Höskuldsson var ok skörulegr maðr sýnum 
ok vel sterkr; þat bragð hafði hann á sér sem 
hann mundi líkari verða föðurfrændum sínum. 
Bárðr var hægr maðr í uppvexti sinum ok vin- 
sæH maðr. Höslvuldr unni honum mest allra 
barna sinna. Stóð nú ráðahagr Höskulds með 
miklum blóma ok virðingu. Penna tíma gifti 
Höskuldi* Gró systur sina Véleiíi gamla. Þeira 
son var Hólmg'öngu-Bersi. 

10. Hrappr hét maðr, er bjó i Laxárdal 
fyrir norðan ána gegnt Höskuldsstöðum.'" Sá 
bæ.r hét síðan á Hrappsstöðum ; þar er nu auðn. 
Hrappr var Sumarliða son ok kallaðr Víga- 
Hrappr; hann var skozkr at föðurætt, enn móð- 
urkyn hans var alt í Suðreyjum, ok þar var 
hann fæðing^i; mildll maðr var hann ok sterkr; 
ekki vildi hann láta sinn hlut, þó at manna 
munr væri nökkurr, ok fyrir þat or hann var 
ódæll, sem ritat var, enn vildi ekki ])æta 
þat er hann misgerði, þá íiýði hann vestan um 
haf ok keypti sér þá jörð er hann l)jó á; kona 
hans hét Vigdís, ok var Hallsteins dóttir; son 
þeira hét Sumarliði. Bróðir hennar hét Þor- 
steinn surtr, er þá bjó í Pórsnesi, sem fyrr var 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 17 



ritat; var þar Sumarliði at fóstri, ok var enn 
efniligsti maðr. Porsteinn hafði verit kváng- 
aðr; kona hans var þá önduð. Dætr átti hann 
tvær; hét önnur Guðriðr, enn önnur Ósk. Þor- 
kell trefill átti Guðriði, er bjó í Svignaskarði ; 
hann var höfðingi mikill ok Aitringr; hann var 
Rauða-Bjarnarson, enn Ósk dóttir Þorsteins var 
gefin breiðfirzkum manni; sá hét Þórarinn. 
Hann var hraustr maðr ok vinsæll, ok var með Þor- 
steini mági sínum, því at Þorsteinn var þá hnig- 
inn ok þurfti umsýslu þeira mjök. Hrappr var 
flestum mönnum ekki skaj[)feldr, ok var hann 
ágangssamr við nábúa siíía; veik hann á þat 
stundum fyrir þeim, at þeim mundi þungbýlt 
verða í nánd honum, ef þeir heldi nökkurn 
annar fyrir betra mann enn hann. Enn bændr 
allii ':óku eitt ráð, at þeir fóru til Höskulds, 
ok sögðu honum sin vandræði. Höskuldr bað 
sér segja, ef Hrappr gerir þeim nökkutmein, — 
„þvi hvárki skal hann ræna mik mönnum né fé". 
11. Þórðr goddi hét maðr, er bjó í Lax- 
árdal fyrir norðan á. Sá bær heitir siðan 
á Goddastöðum. Hann var 'auðmaðr mikill. 
Engi átti hann börn. Keypt hafði hann jörð 
þá er hann bjó á. Hann var nábúi Hrapps, 
ok fekk oft þungt af honuni. Höskuldr sá um 
með honum, svá at hann helt bústað sínum. 
Vigdis hét kona hans, ok var Ingjalds dóttir 
óláfs sonar feilans. Bróðurdóttir var hon Þórð- 



Hosted by 



Google 



18 



LAXDÆLA SAGA. 



ar gellis, enn systurdóttir Pórólfs rauðnefs frá 
Sauðafelli. Pórólfr var hetj^a mikil ok átti góða 
kosti. Frændr hans géfigif þangat jafnan til 
trausts. Vigdís var meir gefin til fjár enn 
brautargengis. Pórðr átti þræl þann, er út kom 
með honum; sá hét Ásgautr. Hann var mikill 
maðr ok gervilegr, enn þótt hann væri þræll 
kallaðr, þá máttu fáir taka hann til jafnaðar- 
manns við sik, þótt frjálsir héti, ok vel kunni 
hann at þjóna sínum yíirmanni. Fleiri átti 
Pórðr þræla, þó at þessi sé einn nefndr. Por- 
björn hét maðr; hann bjó í Laxárdal it næsta 
Pórði upp frá bæ hans ok var kallaðr skrjúpr; 
auðigr var hann at fé; mest var þat í gulli ok 
silfri; mikill maðr var hann vexti ok rammr 
at afli; engi var hann veifiskati við aíþýðu 
manns. Höskuldi Dala-Kollssyni þótti 'þat "á- 
vanta um rausn sína, at honum þótti bær sinn 
húsaðr verr enn hann vildi. Siðan kaupir hann 
skip at hjaltneskum manui. Pat skip stóð uppi 
í Blönduósi. Pat skip býr hann, ok l^^sir því, 
at hann ætlar utan, enn Jórunn varðveitir bíi 
ok börn þeira. Nú láta þeir i haf, ok gefr þeim 
vel ok tóku Noreg heldr sunnarlega, kómu við 
Hörðaland, þar sem kaupstaðrinn í Björgvin er 
síðan. Hann setr upp sldp sitt, ok átti þar 
mikinn frænda afla, þótt eigi sé hér nefndir. Pá 
sat Hákon konungr í Vikinni. Höskuldr fór 
ekki á fund Hákonar konungs, því at frændr 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAHA. 



hans tóku þar við honum báðum höndum. Var 
kyrt allan þann vetr. 

12. Pat varð til tíðenda um sumarit öndveit- 
at konungr fór í stefnuleiðangr austr í Brenn- 
eyjar, ok gerði frið fyrir land sitt, eftir því 
sem lög stóðu til it þriðja hvert sumar. Sá 
fundi' skyldi vera lagðr höfðingja í milli at 
se^ þeim málum, er konungar áttu um at 
dæma. Pat þótti skemtanarför at sækja þann 
fund, þvi at þangat kómu menn nær af öllum 
löndum, þeim er vér höfum tíðendi af. Hösk- 
uldr setti fram skip sitt; vildi hann ok sækja 
fund þenna, því at hann hafði eigi fundit kon- 
ung á þeim vetri. Pangat var ok kaupstefnu 
at sækja. Fundr þessi var allfjölmennr; þar 
var skemtan mikil, drykkjur ok leikar ok alls 
kyns gleði. Ekki varð þar tU stórtiðenda; 
marga hitti Höskuldr þar frændr sína þá sem 
1 Danmörku váru. Ok einn dag, er Höskuldr 
g-ekk at skemta sér með nökkura menn, sá 
hann tjald eitt skrautlegt fjarri öðrum búðum. 
Höskuíclr ■ gekk þangat: ok í tjaldit, ok sat þar 
maðr fyrir i guðvefjar klæðum, ok hafði gerzk- 
an hatt á höfði. Höskuldr spurði þann mann 
at nafni. Hann nefndist GiIIi, — „enn þákann- 
ast margir við ef heyra kcnningarnafn mitt; ek 
em kalla^r GiIIi enn gcrzki". Höskuldr kvaðst oft 
hafa heyrt hans getit ; kallaði hann þcira manna 
auðgastan, sem verit höfðu i kaupmannalögum. 



o* 



Hosted by 



Google 



20 LAXDÆLA SAGA. 



Þá mælti Höskulclr: „Þú munt hafa þá hluti 
at selja oss, er vér viljum kaupa?" Gilli spyrr, 
hvat þeir vilja kaupa förunautar. Höskuldr 
segir, at hann vill kaupa amlTátt nökkura, — „cf 
þú heíir at selja". Gilli svarar: „Par þykizt 
þér leita mér meinfanga um þetta, er þér falið 
þá hluti, er þér ætlið mik eigi til hafa, 
enn þat er þó eigi ráðit, hvárt svá berr til". 
Höskuldr sá, at um þvera búðina var fortjald. 
Þá lyfti Gilli tjaldinu, ok sá Höskuldr, at tðlf 
konur sátu fyrir innan tjaldit. Þá mælti GiIIi, 
at Höskuldr sk^ddi þangat ganga ok líta á, ef 
hann vildi nökkura kaupa af þessum konum. 
Höskuldr gerir svá. Þær sátu allar saman um 
þvera bíiðina. Höskuldr hyggr at vandlega at 
konum þessum; hann sá at kona sat út við 
tjaldskörina; sú var illa klædd. Höskuldi leizt 
konan fríð sýnum ef nökkut mátti á sjá. Þá 
mælti Höskuldr: „Hversu dýr skal sjá kona, 
ef ek vil kaupa?" GiIIi svarar: „Þú skalt 
reiða fyrir hana þrjár merkr silfrs". „vSvá virði 
ek", segir Höskuldr, „sem þú munir þessa ambátt 
gera heldr dýrlagða, þvi at þetta er þriggja 
verð". Þá svarar GiIIi: „Rétt segir þú þat, 
at ek mct hana d^hrra enn aðrar; kjós nú ein- 
hverja af þcssum cllifu ok gjalt þar fyrir mörk 
silfrs, enn þcssi sé cftir í minni eign". Hösk- 
uldr segir: „Vita mun ek fyrst, hversu mikit 
silfr er í sjoð þeim, cr ck hefiábelti mér", — 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. '-^1 



/ 



biðr Gilla taka vágina, enn hann leitar að sjóðn- 
um. Þá niælti GilIT: „Þetta mál skal fara 
óvélt af minni hendi, því at á er Ijóðr mikiU 
um ráð konunnar; vil ek at þúvitir þátVHösk- 
uldr, áðr vit sláim kaupi þessu". Höskuldr 
spyrr, livat þat væri. Gilii svarar: „Kona 
þessi er ómála; hefi ek marga vega leitat mála 
við liana, ok hefi ek aldri fengit orð af henni; 
er þat at vísu mín ætlan, at þessi kona kunni 
eigi at mæla". Þá segir Höskuldr : „Lát fram 
reizluna ok sjám, hvat vegi sjóðr sá er ek hefi 
he?r~^GilIi gerir svá. Eeiða níi silfrit ok váru 
þat þrjár merkr vegnar. Þá mælti Höskuldi': 
„Svá hefir nú tiltekizt, at þetta niun verða 
kaup okkart; tak þíi fé þetta til þin, enn ek 
mun taka við konu þessi; kalla ek at þú hafir 
drengilega af þessu máli haft, þvi at visu vildir 
þú mik eigi falsa i þessu". Síðan gekk Hösk- 
uldr heim til búðar sinnar; þat sama kveld 
rekti Höskuldr hjá henni. Enn um morguninn 
eftir, er menn fóru í klæði sín, mælti Hösk- 
uldr: „Litt sér stórlæti á Idæðabúnaði þeim, 
er GiIIi enn auðgi hefir þér fengit; er þat ok 
satt at honum var meiri imm at Idæða tólf 
enn mér eina". Siðan lauk Höskuldr upp kistu 
eina ok tók upp góð kvenmanns klæði ok seldi 
henni; var þat ok allra manna mál, at henni 
semdi góð klæði. Enn er höfðingjar höfðu þar 
mælt þeim málum, sem þá stóðu lög til, var 



Hosted by 



Google 



2iá LAXDÆLA SAGA. 



slitit fundi þessum. Síðan gekk Höskuldr á 
fund Hákonar konungs ok kvaddi hann virðu- 
lega, sem skaplegt var. Konungr sá við honum 
ok mælti: „Tekit mundu vér hafa kveðju þinni 
Höskuldr, þóttu hefðir nökkuru fyrr oss íagnat, 
ok svá skal enn vera". 

13- Eftir þetta tók konungr með allri blíðu 
Höskuldi ok bað hann ganga á sitt skip, — „ok 
ver mcð oss meðan þú vill í Noregi vera". 
Höskuldr svarar: „Haíið þökk fyrir boð yð- 
vart, enn nú á ek þetta sumar mart at starfa; 
hefir þat mjök til haldit, er ek hefi sváTTengi 
dvalizt at sækja yðvarn fund. at ek ætlaða at 
afla mér húsaviðar". Konungr bað hann halda 
skipinu til Vikrinnar. Höskuldr dvaldist með 
konungi um hríð. Konungr fekk honum húsa- 
við ok lét ferma skipit. Þá mælti konungr til 
Höskulds: „Eigi skal dvelja þik hér með oss 
lengr enn þér likar, enn þó þykir oss vand- 
fengit ma.nns í rúm þitt". Síðan leiddi kon- 
ungr Höskuld til skips ok mælti: „Át sóma- 
manni hefi ek þik reyndan, ok nær er þat 
minni ætlan, at þú siglir nú it síðasta sinn af 
Noregi, svá at ek sjá hér ^^^firmaðr". Konungr 
dró gullhring af hendi sér, þann er vá mörk, 
og gaf Höskuldi, ok sverð gaf hann honum 
annan grip, þat er til kom hálf mörk gulls. 
Höskuldr þakkaði konungi gjafirnar, ok þann 
allan sóma, er hann hafði fram lagit. Síðan 



\ 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. í^3 



stígT Höskuldr á skip sitt ok siglir til hafs. 
Þeim byrjaði vel ok kómu at fyrir sunnan 
land; sigldu síðan vestr fyrir Rej^kjanes ok 
svá fyrir Snæfellsnes ok inn í Breiðafjörð. 
Höskuldr lendi í Laxárósi; lætr þar bera farm 
af skipi sínu ok setja upp skipit fyrir innan 
Laxá ok gerir þar hróf at, ok sér þar tóftina 
sem hann lét gera hróflt. Þar tjaldaði hann 
búðir, ok er þat kairaðr Búðardalr. Síðan lét 
Höskuldr fiytja heim viðinn, ok var þat hægt, því 
at eigi var löng leið. Kíðr Höskuldr eftir þat 
heim við nökkura menn ok fær viðtökur góðar, 
sem ván er; þar hafði ok fé vel haldizt síðan. 
Jórunn spurði, hver kona sú væri, er í för var með 
honum. Höskuldr svarar: „Svá mun þér þykkja, 
sem ek svara þér skætingu; ek veit eigi nafn 
hennar''. Jórunn mælti: ,,Þat mun tveimr 
skifta, at sá kvittr mun loginn, er fyrir mik 
er kominn, eða þú munt hafa talat við hana 
jafnmart sem spurt hafa hana at nafni''. Hösk- 
uldr kvaðst þess eigi þræta mundu, ok segir 
henni it sanna, ok bað þá þessi konu virkta 
ok kvað þat nær sínu skapi, at hon væri heilha 
þar at vistarfari. Jórunn mælti: ,.Eigi mun 
f ek deila við frillu þína, þá er þíi hefir flutt af 
Noregi, þótt hon kynni eigi góðar návistir, enn 
nú þykki mér þat allra sýnzt, ef hon er bæði 
dauf ok mállaus-'. Höskuldr svaf hjá húsfre^ju 
sinni hverja nðtt síðan hann kom heim, enn 



Hosted by 



Google 



24 LAXDÆLA SAGA. 



hann var fár við friUuna. Öllum mönnum var 
auðsætt stórmensku-mót á lienni, ok svá þat, 
at hon var engi afglapi. Ok á ofanverðum vetri 
þeim fæddi frilla Höskulds sveinbarn. Síðan 
var Höskuldr þangat kallaðr, ok var honum 
sýnt barnit; sýndist honum sem öðrum, athann 
þóttist eigi sét hafa vænna barn né stórmann- 
legra. Höskuldr var at spurðr, hvat sveinn- 
inn skyldi heita. Hann bað sveininn kalla 
Óláf, því at þá hafði Óláfr feilan andazt litlu 
áðr, móðurbróðir hans. Óláfr var afbragð 
flestra barna. Höskuldr lagði ást mikla við 
sveininn. Um sumarit eftir mælti Jórunn, at 
frillan mundi upp taka verknað nökkurn eða 
fara 1 brott ella. Höskuldr bað hana vinna 
þeim hjónum ok gæta þar við sveins síns. Enn 
þá er sveinninn var tvævetr, þá var hann al- 
mæltr ok rann einn saman, sem fjögra vetra 
gömul börn. Þat var til tíðenda einn morgun 
er Höskuldr var gengin út at sjá um bæ sinn; 
veðr var gott; skein sól ok var litt á loft 
komin; hann heyrði mannamál; hann gekk 
þangat til, sem lækr fell fyrir túnbrekkunni ; 
sá hann þar tvá menn ok kendi; var þar 
Óláfr sonr hans ok móðir hans; fær hann þáf 
skilit, at hon var eigi mállaus, því at hon tal- 
aði þá mart við sveininn. Síðan gekk Hösk- i 
uldr at þeim ok spyrr hana at nafni, ok kvað 
henni ekki mundu stoða at dyljast lengr. Hon 



Hosted by 



Google 



LAXDÆÍ.A ^AOA. 25 



kvað svá vera skyldu. Setjast þau niðr á tún- 
brekkuna. Síðan mælti hon: „Ef þú vill nafn 
mitt vita, þá heiti ek Melkorka". Höskuldr 
bað hana þá segja lengra ætt sina. Hon svar- 
ar: „Mýrkjartan heitir faðir minn; hann er 
konungr á írlandi. Ek var þaðan hertekin fimt- 
án vetra gömul". Höskuldr kvað hana helzti 
lengi hafa þagat yfir svá góðri ætt. Síðan 
gekk Höskuldr inn ok sagði Jórunni hvat til 
nýlundu hafði gerzt í ferð hans. Jórunn kvaðzt 
eigi vita, hvat hon segði satt; kvað sér ekki 
um kynjamenn alla, ok skilja þau þessa ræðu; 
var Jórunn hvergi betr við hana enn áðr, enn 
Höskuldr nökkuru fleiri; ok litlu síðar er Jór- 
unn gekk at sofa, togaði Melkorka af henni, 
ok lagði skóklæðin á gólfit. Jórunn tók sokk- 
ana ok ke^^rði um höfuð henni. Melkorka reidd- 
ist ok setti hnefann á nasar henni, svá at blóð 
varð laust. Höskuldi^ kom at ok skildi þær. 
Eftir þat lét hann Mclkorku í brott fara, 
ok fekk henni þar bústað uppi í Laxárdal; þ'^r 
heitir síðau- á Melkorkustöðum, — þar er nú 
auðn, — þat er fyrir sunnan Laxá. Setr Mel- 
korka þar bú saman; fær Höskuldr þar til 
bús alt þat er hafa þurfti, ok fór Óláfr son 
þeira með heuni. Brátt sér þat á Óláfi, er hann 
óx upp, at hann mundi verða mikit afbragð 
annarra manna fyrir vænleiks sakii' ok kurt- 
eisi. 



Hosted by 



Google 



26 LAXDÆLA SAGA. 



14. Ingjalclr hét maðr; hann bjó í Sauðeyj- 
um; þær liggja á Breiðafirði. Hann var kall- 
aðr Sauðeyjargoði. Hann var auðigr maðr ok 
mikiU fyrir sér. Hallr hét bróðir hans; hann 
var mikill maðr ok efnilegr. Hann var félítill 
maðr. Engi var hann nytjungr kallaðr af flest- 
um mönnum. Ekki váru þeir bræðr samþykk- 
ir oftast; þótti Ingjakli Hallr lítt vilja sik 
semja í sið clugancli manna, eniinHalIi þótti 
Ingjalclr lítt vilja sitt ráð hefja til þroska. 
Veiðistöð sú liggr á Breiðafirði;""'er Bjarneyyar 
heita; þær e.yjar eru margar saman ok váru 
mjök gagnauðgar. í þann tíma sóttu menn 
þangat mjök til veiðifangs; var ok þar fjöl- 
menni mjök öllum missarum. Mikit þótti spök- 
um mönnum unclir því, at menn ætti gott sam- 
an í útverjum; var þat þá mælt, at mönnura 
yrði ógæfra um veiðifang, ef missáttir yrði; 
gáfu ok flestir menn at því góðan gaum. Þat 
er sagt eitthvert sumar, at Hallr broclir Ingjalcls 
SauðeyjargGða kom í Bjarneyjar ok ætlaði til 
fangs; hann tcjk sér skipan með þeim manni er 
Pcjrólfr hét. Hann var breiðflzkr maör, ok hann 
var nálega lausingi einn félauss, ok þó. frá- 
legr maðr. Hallr er þar um hríð, olv þ^^kkist 
hann mjök fyrir öðrum mönnum. Þat var eitt 
kvelcl at þeir koma at landi Hallr ok Þórólfr, 
ok skylclu skifta fengi sínu; vildi Hallr bæði 
kjósa ok deila, því at hailn þóttist þar meiri 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



27 



maðr fyrir sér. Þórólfr vildi eigi láta sinn 
hlut, ok var allstórorðr; skiftust þeir nökkurum 
orðum við, ok þótti sinn veg hvárum; þrífr þá 
Hallr upp högg-járn, er lá hjá honum, ok ^dll 
færa í höfuð Þórólíi; nú hlaupa meiín i milli 
þeira ok stöðva Hall, enn hann var enn óð- 
asti, ok gat þo engu á leið komit at því sinní^ 
ok ekki varð fengi þeira skift. Réðst nú Þór- 
ólfr á brott um kveldit, enn Hallr tók einn 
upp fang þat er þeir áttu báðir, þvi at þá kendi 
at rikismunar. Fær nú Hallr sér mann i stað 
Þórólfs á skipit ok heldr nú til fangs sem áðr. 
Þórólfr unir illa við sinn hlut; þykkist hann mjök 
svívirðr vera í þeira skiftum; er hann þar þó 
í eyjunum ok hefir þat at vísu í hug sér at rétta 
þenna krók, er honum var svá nauðulega beygðr. 
Hallr uggir ekki at sér, ok hugsar þat, at eng- 
ir menn muni þora at halda til jafns við hann 
þar í átthaga hans. Þat var einn góðan veðr- 
dag, at Hallr reri ok váru þeir þrír á skipi; 
bitr vel á um daginn; róa þeir heim at kveldi 
ok eru mjök kátir. Þórólfr heflr njósn af athöfn 
Halls um daginn, ok er staddr í vörum^um 
kveldit, þá er þeir Hallr koma at landl Hallr 
reri í hálsi fram ; hann hleypr fyrir borð ok ætl- 
ar at taka við sldpinu, ok er hann hleypr á 

tland, þá er Þórólfr þar næj' staddr ok höggr 
|til hans þegar; kom höggit á hálsinn við herð- 
arnar ok fýkr af höfuðit. Þórólfr snvr á brott 



Hosted by 



Google 



28 



LAXDÆLA SAGA. 



eftir þat, enn þeir félagar Halls styrma yflr hon- 
nm. Spyrjast nú þessi tíðendi nm eyjarnar, víg 
Halls, ok þykkja þat mikil tíöendi, því at maðr 
var kynstórr, þótt hann hefði engi anðnnmaðr 
verit. /Þórólfr leitar nn á brott ór eyjnnnm, 
því at hann veit þar engra þeira manna ván, er 
skjóli mnni skjóta yflr hann eftir þetta stórvirki. 
Hann átti þar ok enga frændr, þá er hann mætti 
sér transts af vænta, enn þeir menn sátu nær, 
er vís ván var at nm lif hans mundu sitja, ok 
höfðu mikit vald, svá sem var Ingjaldr Sauð- 
eyjargoði bróðir Halls. Þórólfr fekk sér flutn- 
ing inn til meginlands. Hann ferr mjök huldu 
höfði. Er ekki afsagt hans ferð áðr hann kemr 
einn dag at kveldi á Goddastaði. Vigdís kona 
Þórðar godda var nökkut skyld Þórólfl, ok 
sneri hann þvi þangat til bæjar; spurn hafði 
Þórólfr af því áðr, hversu þar var háttat, at 
Vigdís var meiri skörungr í skapi enn Þórðr 
bóndi hennar; ok þegar um kveldit er Þórólfr 
var þar kominn, gengr hann til fundar við Vig- 
disi, ok segir heuni til sinna vandræða ok biðr 
hana ásjá. Vigdis svarar á þá leið hans máli: 
„Ekki dyljumst ek við skuldleika okkra; þykki 
mér ok þann veg at eins verk þetta, er þú 
heflr nnnit, at kalla þik ekki at verra dreng 
enn þó sýnist mér svá sem þeir menn muni veð 
setja bæði sik ok fé sitt, er þér veita ásjá, 
svá stórir menn sem hér munu veita eftirsjár; 



1 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 29 



enn Þórðr bóndi minn", segir hon, „er ekki 
gargmBnni mikit, enn órráð vár kv^nna verða 
jafnan með lítilli forsjá ef nökkurs þarf við, 
enn þó nenni ek eigi með öllu at vikjast und- 
an við þik, alls þú heíir þó hér til nökkurrar 
ásjá ætlat". Eftir þat leiðir Vigdís hann í úti- 
búr eitt, ok biðr hann þar bíða sín; setr hon 
þar lás fyrir. Síðan gekk hon til Þórðar ok 
raælti: „Hér er kominn maðr til gistingar sá 
er Þórólfr heitir, enn hann er skyldr mér nökk- 
ut; þæ.ttist hann þurfa hér lengri dvöl ef þú 
vildir at svá væri". Þórði kvaðst ekki vera 
um manna setur; bað hann hvílast þar um dag- 
inn eftir, ef honum væri ekki á höndum, enn 
verða i brottu sem skjótast elligar. Vigdis svar- 
ar: „Veitt hefl ek honum áðr gisting, ok mun 
ek þau orð eigi aftr taka, þótt hann eigi sér 
eigi jafna vini alla". Eftir þat sagði hon Þórði 
vígit Halls, ok svá þat at Þórólfr hafði vegit 
hann, er þá var þar kominn. Þórðr varð styggr 
við þetta; kvaðst þat víst vita, at Ingjaldr mundi 
mikit fé taka af honum fyrir þessa björg, 
er nú var veitt honum, — „ef hér hafa hurðir 
verit loknar eftir þessum manni". Vigdis svarar: 
„Eigi skal Ingjaldr fé taka af þér fyrir einnar 
nætr björg, þvi at hann skal hér vera i allan 
vetr". Þórðr mælti : „Þann veg máttu mér 
mest upptefla, ok at móti er þat mínu skapi, 
at slíkr óhappamaðr sé hér". Enn þó var Þór- 



Hosted by 



Google 



30 LAXDÆLA SAGA. 



ólfr þar um vetrinii. Þetta spurði Ingjaldr, er 
eftir bróður sinn átti at mæla. Hann býr ferð 
sina i Dali inn at áliðnum vetri, setti fram 
ferju er liann átti. Þeir váru tólf saman; þeir 
sigla vestan útnyrðing hvassan ok lenda i Lax- 
árósi um kvelditT-setja upp ferjuna, enn fara á 
Goddastaði um kveldit, ok koma ekki á óvart; 
er þar tekit vel við þeim. Ingjaldr brá Þórði 
á mál ok sagði honum erendi sitt, at hann kveðst 
þar hafa spurt til Þórólfs bróðurbana síns. Þórðr 
kvað þat engu gegna. Ingjaldr bað hann eigi 
þræta, — „ok skulu vit eiga kaup saman, at þú sel 
mér manninn fram ok lát mik eigj þurfa þraut 
til, enn ek heíi hér þrjár merkr silfrs, eFþu 
skalt eignast; upp mun ek ok gefa þér sakir 
þær, er þú hefir gert á hendr þér í björgun 
við Þórólf'. Þórði þótti féit fagrt, enn var 
heitit uppgjöf um sakir þær, er hann hafði áðr 
kvítt TTÍésíp at hann mundi féskurð af hljóta. 
Þórðr mælti þá: „Nú mun ek sveipa af fyr- 
ir mönnum um tal okkart, enn þetta mun þó 
verða kaup okkart". Þeir sváfu til þess er á- 
leið nóttina ok var stund til dags. 

15. Síðan stóðu þeir Ingjaldr upp ok klædd- 
ust. Vigdis spurði Þórð, hvat í tali hefði verlt 
með þeim Ingjaldi um kveldit. Hann kvað þá 
mart talat hafa, enn þat samit, at uppi skyldi 
vera rannsókn, eun þau ór málinu, cf Þórólfr 
hittist eigr])ar, — „lét ek nú Ásgaut þræl minn 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 31 



fylgja manmiium á brott". Vigdísi kvaðst ekki 
vera um lygi; kvað sér ok leitt vera, að Ing- 
jaldr snakaði um Ms hennar, enn bað hann þó 
þessu ráða; síðan rannsakaði Ingjaldi' þar 
ok hitti eigi þar manninn. í þann tíma kom 
Ásgautr aftr, ok spurði Vigdis hvar hann skild- 
ist við Þórólf. Ásgautr svarar: ,,Ek fylgda 
honum til sauðahúsa várra, sem Pórðr mælti 
fyrir". VigdísTnælti : „Mun nökkut meir á 
götu Ingjalds enn þetta, þá er hann ferr til 
skips? ok eigi skal tilhætta, hvárt þeir hafa 
eigi þessa ráðagerð saman borit í gærkveld; vil 
ek at þú farir þegar, ok fylgir honum i brott 
sem tiðast; skaltu fylgja honum til Sauðafells 
á fund Pórólfs. Með því at þú gerir svá sem 
ek býð þér, skaltu nökkut eftir taka; frelsi 
mun ek þér gefa ok fé þat, at þú sér færr 
hvert er þú vill". Ásgautr játtaði því, ök fór 
til sauðahússins ok hitti þar~ Pórólf ; hann bað 
þá fara á brott sem tiðast. 1 þenna tima ríðr 
Ingjaldr af Goddastöðum, því at hann æthiði at 
heimta þá verð fyrir silfrit, ok er hann var 
kominn ofan frá bænum, þá sjá þeir tvá 
menn fara í móti sér, ok v.ar þar Ásgautr 
ok Pórólfr. Petta var snimma um morgininn, 
svá at lítt var l^^st af degi. Peir Ásgautr ok 
Pórólfr váru komnir í svá milvinn klofa, at 
Ingjaklr var á aðra hönd, enn Laxá á aðra 
hönd. Áin var ákaflega mikil; váru höfuðísar 



Hosted by 



Google 



32 LAXDÆLA SAGA. 



at báðum megin, enn gengin upp eftir miðju, ok 
var áin allill at sækja. Þórr31fr mælti við Ás- 
gaut : „Nú þykki mér sem vit munim eiga tvá 
kosti fyrir höndum; sá er kostr annarr, at| bíða 
þeira bér við ána ok verjast eftir því sem okkr 
endist hreysti til ok drengs^kapr; enn þó er þess 
meiri ván, at þeir Ingjaldr sæki líf okkart 
skjótt; sá er annarr kostr at ráða til árinnar, 
ok mun þat þykkja þó enn með nökkurri hættu". 
Ásgautr biðr hann ráða; kvaðst nú ekki munu 
við hann skiljast, — „hvert ráð sem þú vill upp- 
taka hér um". Þórólfr svarar: „Til árinnar 
munu vit leita" — og svá gera þeir; búa sik 
sem léttilegast. Bftir þat ganga þeir ofan fyrir 
höfuðísinn ok leggjast til sunds, ok með þvi at 
menn váru hraustir, ok þeim varð lengra lífs 
auðit, þá komast þeir yfir ána ok upp á höfuð- 
isinn öðrum megin. Þat er mjök jafnskjótt er 
þeir eru komnir yfir ána, at Ingjaldr kemr at 
öðrum megin at ánni ok forunautar hans. Þá 
tekr Ingjaldr til orða ok mælti til förunauta 
sinna: „Hvat er nú til ráðs? Skal ráða til 
árinnar eða eigi"? Þeir sögðu at hann mundi 
ráða, sögðust ok hans forsjá mundu hlíta at; þó 
sýndist þeim áin óyfirfærileg. Ingjaldr kvað svá 
vera, — „ok munu vér frá hverfa ánni". Enn 
er þeir Þórólfr sjá þetta, at þeir Ingjaldr ráða 
eigi til árinnar, þá vinda þeir fyrst khæði sin 
ok búa sik til göngu, og ganga þann dag allan; 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 33 



koma at kveldi til Sauðafells. Þar var vel við 
þeim tekit, því at þar var allra manna gisting. 
Ok þegar um kveldit gengr Ásgautr á fund 
Pórólfs rauðnefs, ok sagði honum alla vöxtu 
sem á váru um þeira erindi, at Vigdís frænd- 
kona lians hafði þenna mann sent honum til 
halds ok trausts, er þar var kominn ; sagði hon- 
um alt, hvé farit hafði með þeim Þórði godda; 
þar með berr hann fram jartegnir þær, er Yig- 
dís hafði sent til Þórólfs. Królfr svarar á þá 
leið: „Ekki mun ek dyljast við jartegnir þess- 
ar; mun ek at vísu taka við þessum manni 
at orðscnding hennar; þykki mér Yigdísi þetta 
mál drengilega hafa farit; er þat mikill harmr, 
at þvilík kona skal hafa svá óskörulegt gjaforð; 
skaltu Ásgautr dveljast hér þvílíka hrið^sem 
þér líkar*'. Ásgautr kvaðst ekki lengi þar 
mundu dveljast. Þórólfr tekr níi við nafna 
sinum og gerist hann hans fylgdarmaðr, enn 
þeir Ásgautr skiljast góðir vinir, ok ferr Ás- 
gautr heimleiðis. Nú er at segja frá Ingjaldi, 
at hann snýr heim á Goddastaði, þá er þeir 
Þórólfr höfðu skilizt; þar váru þá komnir menn 
af næstum bæjuni at orðsending Yigdísar; váru 
þar eigi færi karkir fyrir enn tuttugu. Enn 
er þeir Ingjaldr koma a bæinn, þá kaUar hann 
Þórð til sín ok mælti við hann : „Ódreugilega 
hefir þér farit til vár, Þórðr'', segir hann, ,,þvi 
at vér höfum þat fyrir satt, at þú hafir mann- 



Hosted by 



Google 



34 LAXDÆLA SAGA. 



inum á brott skotit". Þórðr kvað lianii eigi 
satt hafa á hönduni sér um þetta mál; kemr 
nú upp öll þeira ráðagerð, Ingjalds ok Þórðar; 
vill Ingjaldr nú liafa fé sitt, þat er hann hafði 
fengit Þórði i hendr. Vigdis var þá nær stödd 
tali þeira, ok segir þeim farit hafa sem makle^ var; 
biðr Þórð ekki halda á fé þessu, — ,,því at 
þú Þórðr", sagði hon, „heflr þessa fjár ódrengi- 
lega aflat". Þórðr kvað hana þessu ráða mundu 
vilja. Eftir þetta gengr Vig-dís inn ok til erkr 
þeirar er Þórðr átti, ok flnnr þar i niðri digr- 
an fésjóð; hon tekr upp sjóðinn ok gengr út 
með ok þar til er Ingjaldr var, ok biðr hann 
taka við fénu. Ingjaldr verðr við þetta létt- 
brúnn ok réttir höndina at móti fésjóðnum. 
Vigdís hefr upp fésjóðinn ok rekr á nasar hon- 
um, svá at þegar fell blóð á jörð; þar með 
velr hon honum mörg hæðilcg orð, ok þat með 
at hann skal þetta fé aldregi fá síðan; biðr 
hann á brott fara. Ingjaldi' sér sinn kost þann 
hinn bezta at verða á brottu sem fyrst, ok ger- 
ir hann svá, ok léttir eigi ferð sinni fyrr enn 
hann kemr heim, ok unir illa við sína ferð. 

16. í þenna tima kemr Ásgautr heim. Vig- 
dís fagnar honum vel, ok frétti hversu g(3ðar 
viðtökur þeir hefði at Sauðafelli. Hann lætr 
vel yfir, ok segir henni ályktarorð þau er Þór- 
ólfr hafði mælt. Henni hugnaðist þat vel, — 
„hefir þú nú, Ásgautr", segir hon, „vel farit 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAfíA. 



35 



með þínu efni ok trúlega; skaltu nú ok vita 

skjótlega til livers þú hefir unnit; ek gef þér 

frelsi, svá at þú skalt frá þessum degi frjáls 

maðr heita; liér með skaltu taka við fé þvi er 

Þórðr tók til höfuðs Þórólfi frænda mínum; er 

nú féit betr niðr komit". Ásgautr þakkaði 

henni þá gjöf með fögTum orðum. Þetta 

sumar eftir tekr Ásgautr sér fari í Dögurðar- 

nesi, ok lætr skip þat í haf; þeir fá veðr stór 

ok ekki langa útivist, taka þeir Noreg; siðan 

ferr Ásgautr til Danmerkr ok staðfestist þar 

ok þótti hraustr drengr, ok endir þar sögu frá 

honum. Enn eftir ráðagerð þeira Þórðar godda 

ok Ingjalds Sauðeyjargoða, þá er þeir vildu ráða 

bana Þórólfi frænda Vigdisar, lét hon þar fjand- 

skap i móti koma, ok sagði skilit við Þórð 

godda, ok fór hon til frænda sinna ok sagði 

þeim þetta. Þórðr gellir tók ekki vel á þessu 

ok var þó kyrt. Vigdis hafði eigi meira fé á 

brott af Goddastöðum emi gripi sína. Þeir 

Hvammverjar létu fara orð um, at þeir ætluðu 

sér helming fíár þess, er Þórðr goddi hafði at 

varðveltá. Hann verðr við þetta klökkr mjök, 

ok ríðr þegar á fund Höskulds ok" segii^ hon- 

um til vandræða sinna. Höskuldr mælti: 

„Slvotit hefir þér þá skelk i bringu, er þú hefii' 

eigi átt at etja við svalnikit ofrefli*'. Þá banð 

Þórðr Höskulcli fé til liðveizlu ok kvaðst eigi 

mundu smátt á sjá. Höskuldr segir: ,.Eeynt 
! 3* 



Hosted by 



Google 



36 



LAXDÆLA SAGA. 



er þat, at þú viU at engi maðr njóti fjár þíns, 
svá at þú sættist áþat". Þórðr svarar: „Eigi 
skal nú þat þó, því at ek vil gjarna, at þú 
takir handsölum á öllu fénu. Síðan vil ek 
bjóða (3láíi syni þinum til fóstrs ok gefa hon- 
um alt fé eftir minn clag-, því at ek á engan 
erfingja hér á landi, ok hygg ek at þá sé betr 
komit féit heldr enn frændr Vigdisar skelli 
hrömmum yfir". Þessu játtaði Höskuldr ok lætr 
binda fastmælum. Þetta líkaði Melkorku þungt; 
þótti fóstrit oflágt. Höskuldr kvað hana eigi 
sjá kunna, — „er Þórðr gamall maðr ok barn- 
lauss, ok ætla ek Óláfi alt fé eftir hans dag; 
enn þú mátt hitta hann ávalt er þú vilt". 
Síðan tók Pórðr við Óláfi sjau vetra gömlum 
ok leggr við hann mikla ást. Þetta spyrja 
þeir menn er mál áttu við Þórð godda, ok 
þótti nú fjárheimtan komin fastlegar enn áðr. 
Höskuldr sendi Þórði gelli góðár gjafir ok bað 
hann eigi styggjast við þetta, því at þeir máttu 
engi fé heimta af Pórði fyrir laga sakir; kvað 
Yigdísi engar sakir hafa fundit Pórði, þær er 
sannar væri, ok til brautgangs mætti metast, 
— ,,ok var P(jrðr cigi at verr mentr, þótt 
hann leitaði sér nökkurs ráðs at koma þeim 
manni af sér, er settr var á fé hans, ok svá 
var sökum horfinn sem hrísla eini''. Enn er þessi 
orð k(3mu til Píjrðar frá Híiskuldi ok þar með 
stórar fégjafir, þá sefaðist Þöyöt gellir, ok 



Hosted by 



Google [ 



LAXDÆLA SA(íA. 37 



kvaðst þat hyggja, at þat fé væri vel komit, 
er Höskulclr varðveitti, ok tók við gjöfum, ok 
var þetta kyrt siðan ok um nökkuru færa enn. 
áðr. Óláfr vex upp með Þórði g'odda ok gerist 
mikill maðr ok stcrkr; svá var hann vænn 
maðr, at eigi fekst hans jafningi. Þá er hann 
var tólf vetra gamall, reið hann til þings, ok 
þótti mönnum þat mikit erendi ór öðrum sveit- 
um, at undrast, hversu hann var ágætlega skap- 
aðr. Þar eftir helt Óláfr sik at vápnabúnaði 
ok klæðum. Var hann þvi auðkendr frá öllum 
mönnum. Miklu var ráð Þórðar godda betrá 
síðan Óláfr kom til hans. Höskulcb gaf hon- 
um kenningarnafn, ok kallaði pá. Þat nafn fest- 
ist við hanii. 

17. Þat er sagt, frá Hrapp, at hann gerð- 
ist úrigr viðreignar; veitti nú nábúum sínum 
svá mikinn ágang, at þeir máttu varla halda 
hlut sinum fyrir honum. Hrappr gat ekki fang 
á Þórði fengit síðan Óláfr færðist á fætr. 
Hrappr hafði skaplyndi it sama enn orkan 
þvarr, þvi at elli sótti á hendr honum, svá at 
hann lagðist i rekkju af. Þá kallaði Hrappr 
til sín Vigdísi konu sina okmælti: „Ekki hefi 
ek verit kvellisjúkr^', segir hann, „er ok þat 
líkast, at þessi S(jtt skili várar samvistur; enn 
þá at ek em andaðr, þá vil ek mér láta gröf 
grafa í eldhúsdyrum, ok skal mik niðr setja 
standanda þar i dyrunum ; má ek þá enn vendi- 



Hosted by 



Google 



38 



LAXDÆLA SAGA. 



legar sjá yfir hýbýli mín". Eftir þetta deyr 

Hrappr. Svá var með öllu farit sem hann hafði 

fyrir sagt, því at hon treystist ei^i öðru. Enn 

svá illr sem hann var viðreignar, þá er hann 

lifði, þá jók nú miklu við, er hann var dauðr, 

því at hann gekk mjök aftr. Svá segja menn, 

at hann deyddi flest hjón sín í aftrgöngunni. 

Hann gerði mikinn ómaka þeim flestum er í 

nánd bjuggu; var eyddr bærinn á Hrappsstöð- 

um. Vigdís kona Hrapps réðst vestr til Þor- 

steins surts bróður síns ; tr3k hann við henni ok 

fé hennar. Nú var enn sem fyrr, at menn fóru 

á fund Höskulds ok sögðu honum til þeira vand- 

ræða, er Hrappr gerir mönnum, ok biðja hann 

nökkut ór ráða. Höskuldr kvað svá vera skyldu, 

ferr með nökkura menn á Hrappsstaði ok lætr 

grafa upp Hrapp ok færa hann i brott þar er 

sizt væri fjárgangr i nánd eða mannaferðir. 

Eftir þetta nemast af heldr aftrgöngur Hrapps. 

Sumarliði son Hrapps tók fé eftir hann, ok var 

bæði mikit ok frítt. Sumarliði gerði bú á 

Hrappsstöðum um várit eftir, ok er hann hafði 

þar litla hrið búit, þá tók hann ærsl ok dó litlu 

síðar. Nú á Vigdís móðir hans at taka þar ein 

fé þetta alt; hon vill eigi fara til landsins á 

Hrappsstöðum ; tekr nú Þorsteinn surtr fé þetta 

undir sik til varðveizlu. Þorsteinn var þá 

hniginn nökkut ok þó enn hraustasti ok vel 

hress. 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 39 



18. í þann tíma hófust þeir upp til mann- 
yirðingar í Þórsnesi frændr Þorsteins, Börkr 
enn digri ok Þorgrímr bróðir hans. Brátt fanst 
þat á, at þeir bræðr yildu þá vera þar mestir 
menn ok mest metnir, ok er Þorsteinn finnr 
þat, þá viU hann eigi við þá bægjast; lýsir því 
fyrir mönnum, at hann ætlar at skifta um bú- 
stað, ok ætlaði at fara b^^gðum á Hrappsstaði 
i Laxárdal. Þorsteinn surtr bjó ferð sina af 
várþingi, enn smali var rekinn eftir ströndinni. 
Þorsteinn skipaði ferju ok gokk þar á með 
tólfta mann; var þar Þórarinn mágr hans, ok 
Ósk Þorsteinsdóttir ok Hildr hennar dóttir, er 
enn fór með þeim, ok var hon þrevetr. Þor- 
steinn tók útsjnining hvassan; sigla þeir inn at 
straumum í þann straum, er hét Kolkistustraumr ; 
sá er í mesta lagi þeira strauma, er á Breiða- 
flrði eru; þeim tekst siglin.gin ógreitt; heklr 
þat mest til þess, atþávar komit útfall sjávar, 
enn b}TÍnn ekki vinveittr, þvi at skúraveðr var 
á, ok var hvast veðrit, þá er rauf, enn vind- 
litið þess í miDi. Þórarinn st^h'ði, ok hafði ak- 
taumana um herðar sér, því at þröngt var á 
skipinu; var hirzlum mest hlaðit ok varð hár 
farmrinn, enn h'^ndin váru nær; gekk skipit 
lítit, því at straumrinn gerðist óðr at móti; 
síðan sigla þeir á sker upp ok brutu eldsii at. 
Þorsteinn bað feUa seglit sem skjótast; bað 
nfenn taka forka ok ráða af skipinu. Þessa 



Hosted by 



Google 



40 LAXDÆLA SAGA 



ráðs var freistat ok clugði eigi, því at svá var 
djúptábæði borð, at forkarnir kendu eigi niðr, 
ok varð þar at biða atfalls; fjarar nú undan 
skipinu. Þeir sá sel í strauminum um daginn, 
meira miklu enn aðra. Hann fór i liring um 
sldpit uni daginn, ok var ekki fitjaskammr; 
svá sýndist þeim öllum sem mannsaugu væri í 
honum. Porsteinn bað þá skjóta selinn. Þeir 
leita við ok kom fyrir ekki. Síðan fell sjór 
at. Ok er nær hafði, at skipit mundi fljóta, 
þá rekr á hvassviðri mikit ok hvelfir skipinu, 
ok drukkna nú menn allir, þeir er þar váru á 
skipinu, nema einn maðr. Þann rak á land 
með viðum; sá hét Guðmundr; þar heita siðan 
Guðmundareyjar. Guðriðr átti at taka arf eft- 
ir Þorstein surt föður sinn, er átti Þorkeli 
trefill. Þessi tíðendi spyrjast víða, druknun 
Þorsteins surts ok þeira manna, er þar höfðu 
látizt. Þorkcll sendir þegar orð þessum manni 
Guðmundi, er þar hafði á land komit, ok er 
hann kemr á fund Þorkels, þá slæ-r Þorkell 
við hann kaupi á laun, at hann skyldi svá 
greina frásögn um líflát manna, sem hann segði 
fyrir. Þvi játti Guðmundr. Heimtir nú Þor- 
kell af honum frásögn um atburð þenna, svá 
at margir mcnn váru hjá. Þá segir Guðmundi* 
svá, kvað Þorstcin hafa fyrst druknat, þá Þór- 
arin mág hans, — þá átti Hildr at taka féit, 
því at hon var dóttir Þórarins, — þá kvað 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. ^l 



hann meyna drukna, því at þar næst var Ósk 
hennar arfl, móðir hennar, ok lézt hon þeira 
síðast; bar þá féit alt unclir Þorkel trefil, því 
at Guðríðr kona hans átti fé at taka eftir 
S3^stur sína. Nú reiðist þessi frásögn af Þor- 
katli ok hans mönnum, enn Guðmundr hafði áðr 
nökkut öðruvis af sagt. Nú þótti þeim frændum 
Þórarins nökkut efanleg sjá saga, ok kölluð- 
ust eigi mundu trúnað á leggja raunarlaust, 
ok töldu þeir sér fé hálft við Þorkel, enn Þor- 
kell þykkist einn eiga ok bað gera til skirslu 
at sið þeira. Þat var þá skírsla í þat mund, 
at ganga skyldi undir jarðarmen, þat er torfa 
var ristin ór velli. Skyldu endarnir torfunnar 
vera fastir i vellinum, enn sá maðr, er skirsl- 
una skyldi fram flytja, skjddi þar ganga undir. 
Þorkell treflll grunar nökkut, hvárt þannig mun 
farit hafa um liflát manna, sem þeir Guðmundr 
höfðu sagt it síðara sinn. Ekki þóttust heiðn- 
ir menn minna eiga i ábyrgð, þá er slíka hluti 
slvyldi fremja, enn níi þ^'kkjast eiga ki'istnir 
menn, þá er skírslur eru gervar. Þá varð sá 
skíiT, er undir jarðarmen gekk, ef torfan fell 
eigi á hann. Þorkell gerði ráð við tvá menn, 
at þeir skyldi sik láta á skilja um einhvern 
hlut ok vera þar nær staddir, þá er skírslan 
væri frömd ok koma við torfuna svá mjök, at 
allir sæi at þeir feldi hana. Eftir þetta ræðr 
sa til, er skírsluna skyldi af höndum inna, ok 



Hosted by 



Google 



42 



LAXDÆLA SAGA. 



jafnskjótt sem liaim var kominn undir jarðar- 
menit, hlaupast þessir menn at mót með vápn- 
um, sem til þess váru settir, mætast þeir hjá 
torfubugnum ok liggja þar fallnir, ok fellr 
ofan jarðarmenit sem ván var. Siðan hlaupa 
menn í millum þeira ok skilja þá; var þat auð- 
velt, því at þeir börðust með engum háska. 
Þorkell treíill leitaði orðróms um skírsluna; 
mæltu nú allir hans menn, at vel mundi hlítt 
hafa, ef engir hefði spillt. Síðan tók Þorkell 
lausafé alt, enn löndin leggjast upp á Hrapps- 
stöðum. 

19. Nú er frá Höskuldi at segja, at ráð 
hans er virðulegt; var hann höfðingi mikill. 
Hann varðveitti mikit fé, er átti Hrútr Her- 
jólfsson bróðir hans. Margir menn mæltu þat, at 
nökkut mundu ganga skorbildar í fé Höskulds, 
ef hann skyldi vandlega útgjalda móðurarf hans. 
Hrútr er hirðmaðr Haralds konungs Gunnhild- 
arsonar, ok hafði af honum mikla virðing; 
helt þat mest til þess, at hann gafst bezt i öll- 
um mannraunum; enn Gunnhildr drotning lagði 
svá miklar mætr á hann, at hon helt engan 
hans jafningja innan hirðar, hvárki í orðum né 
öðrum hlutum. Enn þó at mannjafnaðr væri 
hafðr ok til ágætis manna talat, þá var þjat 
öllum mönnum auðsætt, at Gunnhildi þótti 
hyggjuleysi til ganga eða öfund, ef nökkuru'm 
manni var til Hrúts jafnat. Með því at Hrútr 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAÖA. 43 



átti at vitja til íslands fjárhlutar mikils ok 
göfigra frænda, þá fýsist hann at vitja þess; 
býr nú ferð sína til íslands. Konungr gaf hon- 
um skip at skilnaði ok kallaðist hann reynt 
hafa at góðum dreng. Gunnhildr leiddi Hrút 
til skips ok mælti : ,,Ekki skal þetta lágt mæla 
at ek hefi þik reyndan at miklum ágætismanni, 
því at þú hefir atgervi jafnframt hinum beztum 
mönnum hér í landi, enn þú hefir vitsmuni 
langt um fram". Síðan gaf hon honum guU- 
hring: ok bað hann vel fara; brá siðan skikk- 
junni at höfði sér ok gekk snúðigt heim til 
bæjar; enn Hrútr stigr á skip ok siglir í haf 
Honum byrjaði vel ok tók Breiðafiörð. Hann 
siglir inn at eyjum. Siðan siglir hann inn 
Breiðasund ok lendir við Kambsnes ok bar 
bryggjur á land. Skipkváman spurðist ok svá 
þat, at Hríitr Herjólfsson var st}himaðr. Ekki 
fagnar Höskuldr þessum tíðendum ok eigi fór 
hann á fund hans. Hrútr setr upp skip sitt 
ok býr um. Þar gerði hann bæ, er siðan heitir 
á Kambsnesi. Síðan reið Hrútr á fund Hösk- 
ulds ok heimtir móðurarf sinn. Höskuldr kvaðst 
ekki fé eiga at gjalda, kvað eigi móður sína 
hafa farit félausa af íslandi, þá er hon kom 
til móts við Herjólf Hrúti líkar illa ok reið 
í brott við svá búit. Allir frændr Hrúts gera 
sæjnAIega til hans aðrir enn Höskuldr. Hríitr bjó 
þrjál vetr á Kambsnesi ok heimtir jafnan fé at 



Hosted by 



Google 



^4 LAXDÆLA SAOA. 



Höskuldi á þingum eða öðrum lögfundum ok 
var vel talaðr; kölluðu þat flestir, at Hrútr 
hefði rétt at mæla; enn Höskuldr flutti þat, at 
Þorgerðr var eigi at hans ráði gift Heijólfi; 
enn lézt vera lögTáðandi móður sinnar, ok skilja 
við þat. Þat sama haust eftir fór Höskuldr at 
heimboði til Þórðar godda. Þetta spyrr Hrútr 
ok reið hánn á Höskuldsstaði við tólfta mann. 
Hann rak á brott naut tuttugu; jafnmörg lét 
hann eftir. Síðan sendi hann mann til Hösk- 
ulds ok bað segja, hvort eftir fé var at leita. 
Húskarlar Höskulds hlupu þegar til vápna, ok 
váru ger orð þeim er næstir váru ok urðu þeir 
flmtán saman; reið hverr þeira svá sem mátti 
hvatast. Þeir Hrútr sá eigi fyrr eftirreiðinay 
enn þeir áttu skamt til garðs á Kambsnesi. 
Stíga þeir Hrútr þegar af baki ok binda hesta 
sína, ok ganga fram á mel nökkurn ok sagði 
Hrútr, at þeir mundu þar við taka; kvaðst þat 
hyggja, þótt seint gengi fjárheimtan við Hösk- 
uld, at eigi skyldi þat spyrjast, at hann rynni 
fyrir þrælum hans. Förunautar Hrúts sögðu, 
at liðsmunr mundi vera. Hriitr kvaðst þat ekki 
hirða; kvað þá því verrum förum fara skyldu 
sem þeir væri fleiri. Þeir Laxdælir hljópu nú 
af hestum sínum ok bjuggust nú við. Hrútr 
bað þá ekki meta muninn ok hleypr í móti 
þeim. Hann hafði hjálm á höfði, enn sWerð 
brugðit í hendi, enn skjöld í annarri. Hanij var 



HostedbyGoOgle \ 



LAXDÆLA SAGA. 45 



vígr allra manna bezt. Svá var Hrútr þá óðr, 
at fáir gátu fylgt honum. Börðust vel hvárir- 
tveggju um hríð, enn brátt fundu þeir Laxdæl- 
ir þat, at þeir áttu þar eigi við sinn maka, 
sem Hrútr var, því at þá drap hann tvá menn 
í einu athlaupi. Síðan báðu Laxdælir sér griða. 
Hrútr kvað þá víst hafa skyldu grið. Hús- 
karlar Höskulds váru þá allir sárir, þeir er uppi 
stóðu; enn fjórir váru drepnir. Ha^útr fr3r heim 
ok var nökkut sárr, enn förunautar hans litt 
eða ekki, því at hann hafði sik mest frammi 
haft. Er þat kallaðr Orrostudalr síðan þeir börð- 
ust þar. Síðan lét Hrútr afhöggva féit. Þat 
er sagt. frá Höskuldi, at hann kippir mönnum 
at sér, er hann spyrr ránit, ok reið hann heim. 
Pat var mjök jafnskjótt, at húskarlar hans 
koma heim; þeir sögðu sinar ferðir ekki sléttar. 
Höskuldr verðr við þetta óðr, ok kveðst ætla 
at taka eigi oftar af honum rán ok manntjón; 
safnar hann mönnum þann dag allan at sér. 
Siðan gekk Jórunn híisfreyja til tals viö hann 
ok spyrr at um ráðagerð hans. Hann segir: 
„Litla ráöagerð heíir ek stofnat, enn giarna 
vilda ek, at annat væri oftar at tahi enn um 
dráp JbLÚskarhi minna''. Jórunn svarar: „Þessi 
ætlan er ferleg, ef þú ætlar at drepa slikan 
mann, sem bróðir þinn er; enn sumir menn 
kallai at eigi sé sakleysi í, þótt Hrútr hefði fyrr 
þetta fé heimt; hefir hann þat nú sýnt, athann 



Hosted by 



Google 



46 LAXDÆLA SAGA. 



vill ei^ vera hornungr lengr þess er liann átti, 
eftir þvi sem liann átti kyn til. Nú mun 
hann hafa eigi fyrr þetta ráð upp tekit, at etja 
kappi við þik, enn hann mun vita sér nökkurs 
trausts ván af hinum meirum mönnum, því at 
mér er sagt, at farit munu hafa orðsendingar 
i hljóði milli Þórðar gellis ok Hrúts; mundi 
mér slíkir hlutir þykkja isjáverðir; mun Þórði 
þykkja gott at veita at slíkum hlutum, er svá 
brýn eru málaefni; veiztu ok þat, Höskuldr, síð- 
an er mál þeira Þórðar godda ok Vigdísar urðu, 
at ekki verðr slík bliða á með ykkr Þórði gelli 
sem áðr, þóttu kæmir í fyrstu af þér með fé- 
gjöfum fjandskap þeira frænda; h^^gg ek ok 
þat, Höskuldr", segir hon, „at þeim þykkir þú 
þar raunmjök sitja yfir sínum hlut ok son þinn 
Óláfr. Nú þætti oss hitt ráðlegra, at þú byðir 
Hrúti bróður þinum sæmilega, því at þar er 
fangs ván af frekum úlfl; vænti ek þess, at 
Hrútr taki því vel ok líklega, því at mér er 
maðr sagðr vitr; mun hann þat sjá kunna, 
at þetta er hvárstveggja ykkar sómi". Hösk- 
uldr sefaðist mjök við fortölur Jórunnar; þykkir 
honum þetta vera sannlegt. Fara nú menn í 
milli þeira, er váru beggja vinir, ok berci^ sætt- 
arorð af Höskulds hendi til Hrúts, enn Hrútr 
tók því vel; kvaðst at visu vilja sernja við 
Höskuld; kvaðst þcss löngu hafa verit ^úinn, 
at þeir semdi sína frændsemi eftir þvi sem. vera 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 47 



ætti, ef Höskuldr vildi honum rétts unna. 
Hrútr kvaðst ok Höskuldi vilja unna sóma fyr- 
ir afbrigði þau, er hann hafði gert af sinni 
hendi. Eru nú þessi mál sett, ok samit í milli 
þeira bræðra Höskulds ok Hrúts; taka þeir 
nú upp frændsemi sína góða heðan í frá. Hrútr 
gætir nú bús síns ok gerist mildll maðr fyrir 
sér, enn ekki var hann afskiftinn um flesta 
hluti, enn vildi ráða því er hann hlutaðist til. 
Hrútr þokaði nú bústað sínum ok bjó þar sem 
nú heitir á ' Hrútsstöðum alt til elli ; hof átti 
hann í túninu, ok sér þess enn merki; þat er 
nú kallat TröUaskeið; þar er nú þjóðgata. 
Hrútr kvángaðist ok fekk konu þeirar er Unnr 
hét, dóttir Marðar gígju. Unnr gekk frá hon- 
um; þar af hefjast deilur þeira Laxdæla ok 
Flj(3tshlíðinga. Aðra konu átti Hrútr þá er 
Þorbjörg hét; hon var Ármóðsdóttir. Átt hefir 
Hrútr hina þriðju konu ok nefnum vér hana 
eigi. Sextán sonu átti Hrútr ok tíu dætr við 
þessum tveim konum. Svá segja menn, at Hrútr 
væri svá á þingi eitt sumar, at fjórtán synir 
hans væri með honum ; því er þessa getit, at þat 
þótti vera rausn mikil ok afli ; allir váru gervi- 
legiii synir hans. 

20. Höskuldr sitr nú í búi sínu ok gerist 
hnio'inn á enn efra aldi', enn synir hans eru 
nii iþroskaðir. Þorleikr gerir bú á þeim bæ. 
er heitir á Kambsnesi, ok leysir Höskuldi' út fé 



Hosted by 



Google 



48 LAXDÆLA SAGA. 



hans. Eftir þetta kvángast hann, ok fekk konu 
þeirar er Gjaílang liét, dóttir Arnbjarnar Sleitu- 
Bjarnarsonar ok Þorlaugar Pórðardóttur frá 
Höfða. Þat var göfigt kvánfang; var Gjaflaug 
væn kona ok ofláti mikill. Þorleikr var engi 
dældarmaðr ok enn mesti garpr. Ekki lagðist 
mjök á með þeim frændum Hrúti ok Þorleiki. 
Bárðr son Höskulds var lieima með feðr sin- 
um; hafði hann þá umsýslu ekki minnr enn 
Höskuldr. Dæ,tra Höskulds er liér eigi getit 
mjök; þó eru menn frá þeim komnir. Óláfr 
Höskuldsson er nú ok frumvaxti, ok er allra 
manna friðastr s}hium, þeira er menn hafi sét. 
Hann hjó sik vel at vápnum ok klæðum. Mel- 
korka móðir Óláfs bjó á Melkorkustöðum, sem 
fyrr var ritat. Höskuldr veik meir af sér um- 
sjáum ráðahag Melkorku enn verit hafði; kvaðst 
honuni þat þykkja ekki siðr koma til Oláfs son- 
ar hennar; enn Óláfr kvaðst henni veita skyldu 
sína ásjá, slíka sem hann kunni at veita henni. 
Melkorku þykkir Höskuldr gera svívirðilega tiJ 
sín; hefir hon þat í hug sér, at gera þá hluti 
nökkura, er honum þætti eigi betr. Þorbjörn 
skrjúpr hafði mest veitt umsjá um bú Mel- 
korku; vakit hafði hann bónorð við hana, þá er 
hon hafði skamma stund búit, enn Mel- 
korka tók því fjarri. Skip stóð uppi á Borð- 
eyri i Hrútafirði. Órn hét st^TÍmaðr. Flfann 
var hirðmaðr Haralds konungs GuDnhiIdarsonar. 



Hosted by 



Google j 



LAXDÆLA SAOA. 49 



Melkorka vekr tal við Óláf son sinii þá er þau 

finnast, at hon viU at hann fari utan at vitja 

frænda sinna göfngra — „þvi at ek hefi þat 

satt sagt, at Mýrkjartan er at visn faðir 

minn ok er hann konnngr íra; er þér ok hægt 

at ráðast til skips á Borðeyri". Óláfr segir: 

„Talat hefi ek þetta fyrir fööuT niinnm, ok hefir 

hann lítt á tekit; er þanneg ok fjárhag fóstra 

míns háttat, at þat er meir i löndum ok kvikfé, 

onn hann eigi islenzka vöru liggjandi f}TÍr". 

Melkorka svarar: „Eigi nenni ek at þú sér 

ambáttar sonr kallaðr lengr, okefþat nemr ^ið 

förinni, at þú þykkist hafa fé oflítit, þá mun 

elí heldr þat til vinna, at giftast Þorbirni, ef 

þú ræðst þá til ferðar, heldr enn áðr; þvi at 

ek ætla at hann leggi fram vöruna, svá sem 

þú kant þér þörf til, ef hann náir ráðahag við 

mik; er þat ok til kostar, at Höskuldi muni 

þá tveir hlutir illa líka, þá er hann spyrr 

hvárttveggja, at þú ert af hindi farinn, enn ek 

]iLanni gift". Óláfr bað móður sína eina ráða. 

Síðan ræddi Óhífr við Þorbjörn, at hann vildi 

taka vöru af honum at láni ok gera mikit at. 

Þorbjörn svarar: „Þat mun þvi at eins, nema 

ek ná ráðahag \ið Melkorku, þá væntir mik, 

at þjér sé jafnheimilt mitt fé, sem þat er þú 

hefi:^- at varðveita". Óláfr kvað þat þá mundu 

at jráði gert; töluðu þá nieð sér þá hluti, 

er beir vildu, ok skvldi þetta fara alt af hljóði. 
^ " 4 ' 



Hosted by 



Google 



50 LAXDÆLA SAGA. 



Höskuldr ræddi við Óláf, at hann mundi ríða 
tíl þings með honum. Óláfr kvaðst þat eigi 
mega fyrir búsýslu; kvaðst vilja láta gera lamb- 
liaga við Laxá. Höskuldi líkar þetta vel, er 
hann vill um búit annast. Síðan reið Höskuldr 
til þings, enn snúit var at bruUaupi á Lamba- 
stöðum ok réð Óláfr einn máldaga. Óláfr tók 
þrjá tigu hundraða vöru af óskiftu, ok skjddi þar 
ekki fé fyrir koma. Bárðr Höskuldsson var at 
brullaupi ok vissi þessa ráðagerð með þeim. 
Enn er boði var lokit, þá reið Óláfr til skips 
ok hitti Örn stýrimann ok tók sér þar fari. 
Enn áðr enn þau Melkorka skildist, selr lion í 
bendr Óláfi fingrgull mikit ok mælti: „Þenna 
grip gaf faðir minn mér at tannfé, ok vænti 
ek at hann kenni, ef hann sér". Enn fekk 
hon honum i hönd knif ok belti, ok bað hann 
selja fóstru sinni, — „get ek at hon dylist 
eigi við þessar jartegnir". Ok enn mælti Mel- 
korka: „Heiman hefi ek þik búit svá sein ek 
kann bezt ok kent þér irsku at mæla, svá at 
þik mun þat eigi skifta, hvar þik berr at ír- 
landi*'. Nú skilja þau cftir þetta. Þegar kom byrr 
á, er (3láfr kom til skips, ok sigla þeir þegar í haf 
21. Nú kemr Höskuklr heim af þingi ok 
spyrr þessi tíðendi. Honum líkar heklr þijing- 
k^ga; enn með því at vandamenn hans áttu 
hkit í, þá sefaðist hann ok lét vera kyrt. 
Þeim Óláfi byrjaði vel ok tóku Noreg. Örn 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



51 



fýsir Óláf at fara til hirðar Haralds konungs; 
kvað hann gera til þeira góðan sóma, er ekki 
váru betr mentir enn Óláfr var. Óláfr kvaðst 
þat mundu af taka. Fara þeir Óláfr ok Örn 
nú til hirðarinnar ok fá þar góðar viðtökur, 
Vaknar konungr þegar við Óláf fyrir sakir 
frænda hans, ok bauð honum þegar með sér 
at vera. Gunnhildr lagði mikil mæti á Óláf, 
er bon vissi, at hann var bróðurson Hrúts; enn 
sumir menn köUuðu þat, at henni þætti þó 
skemtan at tala við Óláf, þótt hann nyti ekki 
annarra at. Óláfr ógladdist er á leið vetrinn. 
Örn spyrr, hvat honum væri til ekka. Oláfr 
svarar: „Ferð á ek á höndum mér at fara 
vestr um haf, ok þætti mér mikit undir, at þú 
ættir hlut i, at sú yrði farin sumarlangt^'. Örn 
bað Óláf þess ekki fýsast; kvaðst ekki vita 
vánir skipa þeira, er um haf vestr mundu 
ganga. Gunnhildr gekk á tal þeira ok mælti: 
„Nú heyri ek ykkr þat tala, sem eigihefirfyrr 
við borit, at sinn veg þykkir hvárum". óláfr 
fagnar vel Gunnhildi ok læ^tr eigi niðr falla 
talit. Siðan gengr Örn á brott, eun þau Gunn- 
hildr taka þá tal; segir Óláfr þá ætlan sina 
ok ^^á hvat honum hí við, at koma fram ferðinni; 
segist vita með sannendum, at M^h'kjartan kon- 
ungr var móðurfaðir hans. Pá mælti Gunn- 
hilcjr: „Ek skal fá þér styrk til ferðar þess- 
ar,' at þú megir fara svá ríkulega sem 

4* 



Hosted by 



Google 



52 



LAXDÆLA SAGA. 



l)ú vilt". Oláfr þakkar henni orð sín. Síðan 
lætr Gunnhildr búa skip ok fær menn til; bað 
Óláf ákveða, live marga mcnn hann vill hafa 
með sér vestr um hafit. Enn Óláfr kvað á sex 
tig-u manna ok kvað þó þykkja miklu skifta, 
at þat lið væTÍ líkara hermönnum enn kaup- 
mönnum. Hon kvað svá vera skyldu; ok er 
Örn einn nefndr með Óláfi til ferðarinnar. Þetta 
lið var allvel búit. Haraldr konungr ok Gunn- 
hildr leiddu iMf til skips, ok sögðust mundu 
leggja til með honum hamingju sína með vingan 
þeiri annarri, er þau höföu til lagt; sagði Har- 
aldr konungr, at þat mundi auðvelt, því at 
þau kölluðu engan mann vænlegra hafa komit 
af Islandi á þeira dögnm. Þá spurði Haraldr 
konungr, hvé gamall maðr hann væri. Óláfr 
svarar: „Níi em ek átján vetra". Konungr 
mælti: „Miklir ágætismenn eru slíkt sem þú 
ert, því at þú ert enn lítit af barnsaldri, ok 
sæk þegar á várn fund, er þú kemr aftr". Síð- 
an bað konungr ok Gunnhildr Óláf vel fara. 
Stigu síðan á skip, ok sigla þegar á haf; 
þeim byrjaði illa uni sumarit; hafa þeir þokur 
miklar, enn vinda litla ok óhagstæða þá sem 
váru, rak þá víða um hafit; váru þeir flefetir 
innan borðs at á kom hafvilla. Þat varð um 
síðir, at þoku hóf af höfði, ok gerðust vindar 
á; var þá tekit til segls. Tókst þá umræöa, 
hvert til írlands mundi at leita ok urðu menn 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



53 



eigi ásáttir á þat. Örn var til móts, enn mestr 
hlnti manna mælti i gegn, ok kváðu Örn allan 
villast, ok sögðu þá ráða eiga er fleiri váru. 
Siðan var skotit til ráða Óláfs, enn óláfr seg- 
ir: „Pat vil ek, at þeir ráði sem hygnari eru; 
því verr þykki mér sem oss muni cluga lieimskra 
manna ráð, er þau koma fleii^i saman. Þótti 
þá ór skorit, er Óláfr mælti þetta, ok réð Örn 
leiðsögu þaðan i frá. Sigia þeir þá nætr ok daga, 
ok hafa jafnan byrlítit. Þat var einliverja 
nótt, at varðmenn hljópu upp ok báðu menn 
vaka sem tiðast; kváðust sjá land svá nær sér, 
at þeir stungu nær stafni at, enn seglit var 
uppi ok alllitit veðrit at. Menn hlaupa þegar 
upp, ok bað Örn beita á brott frá landinu ef 
þeir mætti. Óláfr segir: „Bkki eru þau efni 
á um várt mál, þvi at ek sé at boðar eru 
alt fyrir skutstafn, ok felli seglit sem 
tíðast; enn gerum ráð vár, þá er Ijóss 
dagr er ok menn kenna land þetta*'. Siðan 
kasta þeir akkerum, ok hi'ifa þau þegar við. 
Mikil er umræ^ða um nóttina, hvar þeir mundu 
at komnir; enn er Ijóss dagr var, kendu þeir 
at þat var íiiand. Örn mælti þá: „Þat hygg 
ek,' at vér hafim ekki góöa atkvámu, því at 
þetta er fjarri höfnum þeim eða kaupstöðum, 
eriútlendir menn skulu hafa frið, þvi at vér 
erftm nú fjaraðir uppi svá sem hornsil, ok nær 
ælfla ek þat lögum þeira íra, þótt þeir kalli fé 



Hosted by 



Google 



54 



LAXDÆLA SAGA. 



tetta, er vér höfum með at fara, með sínum 
föngum, því at heita láta þeir þat vágrek, er 
niinnr er fjarat frá skutstafni". Óláfr kvað 
ekki til mundu saka, — „enn sét liefi ek, at mann- 
safnaðr er á land upp í dag;, ok þeim írum 
þykkir um vert skipkvámu þessa; hugða ek at 
í dag, þá er fjaran var, at hér gekk upp óss 
við nes þetta, ok fell þar óvandlega sjór út ór 
ósinum. Enn ef skip várt er ekki sakat, þá 
munum vér skjóta báti várum ok flytja skip 
várt þangat". Leira var undir, þar er þeir 
höfðu legit um strengina, ok var ekki borð 
sakat í skipi þeira. Flytjast þeir Óláfr þangat 
ok kasta þar akkerum. Enn er á líðr daginn, 
þá drífr ofan mannfjöldi mikill til strandar. 
Síðan fara tveir menn á báti til skipsins. Þeir 
spyrja, hverir fyrir ráði skipi þessu. Óláfr 
mælti ok svarar á írsku, sem þeir mæltu til, 
Enn er trar vissu, at þéir váru norrænir menn, 
þá beiðast þeir laga, at þeir skyldu ganga frá 
fé sínu, ok mundi þeim þá ekki gert til an- 
visla, áðr konungr ætti dóm á þeira máli. ()~ 
láfr kvað þat lög vera, ef engi væri túlkr með 
kaupmönnum — „enn ek kann yðr þat með sönnu 
at scgja at þetta eru friðmcnn; cnn þó m'unu 
vér eigi uppgefast at rjreyndu". írar æpa þá 
heróp, ok vaða út á sjóinn ok ætla at kiða 
upp skipit undir þeim; var ekki djúpara, Inn 
þeim tók undir hendr, eða í bróklinda þeim'er 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



55 



stærstir váru. Pollrinn var svá djúpr, þar er 
skipit flant, at eigi kendi niðr. Óláfr bað þá 
brjóta npp vápn sin ok fjdkja á skipinn alt á 
millum stafna. Stóðu þeir ok svá þykt at alt 
var skarat með skjöldum. Stóð spjótsoddr út 
hjá hverjum skjaldarsporði. Óláfr o^ekk þá fram 
í stafninn ok var svá búinn, at hann var í 
brynju ok bafði hjálm á höfði gullroðinn. Hann 
var girðr sverði ok váru gullrekin hjöltin. Hann 
hafði krókaspjót i hendi höggtekið ok allgóð 
mál í. Rauðan skjöld hafði hann fyrir sér, ok 
var dregit á leó með gulli. Enn er írar sjá 
viöbúning þeira, þá skýtr þeini skelk i bringu 
ok þykkir þeim eigi jafnauðvelt féfang, sem 
þeir hugðu til. Hnekkja Irar nú ferðinni ok 
hhiupa saman i eitt þorp. Siðan kemr kurr 
mikill i lið þeira, ok þykkir þeim nú a.uðvitat, 
at þetta var herskip, ok muni vera miklu fleiri 
skipa ván. Gera nú skyndilega orð til kon- 
ungs ; var þat ok hægt, þvi at konungr var þá 
skamt i brott þaðan á veizlum. Hann riðr þeg- 
ar með sveit manna þar til sem skipit var. Eigi 
var lengra á millum landsins ok þess, er skipit 
flaut, enn vel mátti nema tal millum manna. 
Ofti'höfðu írar veitt þeim árásir með skotum 
ok Iv^arð þeim Óláfl ekki mein at. Óláfr stóð 
me() þessum búningi, sem fyrr var ritat, ok 
fanst mönnum mart um, hversu skörulegr sjá 
maálr var, er þar var sldpsforingi. Enn or 



Hosted by 



Google 



•"'^^ LAXDÆLA. SAGA. 



skipverjar Óláfs sjá mikit ricldaralið ríða til 
þeira ok var it fræknligsta, þá þagna þeir, 
þvi at þeim þótti mikill liðsmunr við at eiga. 
Enn er Óláfr heyrði þenna kur, sem i sveit 
hans g-erðist, bað hann þá herða hugina, — „því 
at nú er gott efni í váru máli, heilsa þeir tr- 
ar nú Mýrkjartani konungi sínum". Siðan riðu 
þeir svá nær skipinu, at livárir máttu skilja, 
Iivat aðrir töluðu. Konungr spyrr, hverr skipi 
stýrði. Óláfr segir nafn sitt, ok spurði, hverr 
sá væri enn vasklegi riddari, er hann átti þá 
tal við. Sá svarar: „Ek heiti Mýrkjartan". 
Óláfr mælti: „Hvárt ertu konungr íra?" Hann 
kvað svá vera. Pá spyrr konungr almæJtra 
tíðenda. Óláfr leysti vel ór þeim tíðendum 
öllum, er hann var spurðr. Þá spurði konungr, 
hvaðan þeir hefði út látit, eða hverra menn 
þeir væ-ri. Ok enn spyrr konungr vandlegar 
um ætt Óláfs enn fyrrum, því at konungr 
fann, at þessi maðr var ríklátr ok vildi eigi segja 
lengra enn hann spurði. Óláfr segir: „Þat 
skal yör kunnigt gera, at vér ýttum af 
Noregi, enn þetta eru hirðmenn Haralds kon- 
ungs Gunnhildarsonar, er hér eru innan borðs. 
Enn yðr er þat frá ætt minni at segja, hiprra, 
at faðir minn býr á íslandi, er Höskuldr ]}eit- 
ir, — hann er stórættaðr maðr — , enn mó'ður- 
kyn mitt vænti ek at þér munið sét hafa íieira 
enn ek, því at Melkorka heitir móðir min,^ ok 



Hosted by 



Google I 



LAXDÆLA SAGA. 57 



er mér sagt með sönnu, at hon sé dóttir þín, 
konungr, ok þat liefir mik til rekit svá langrar 
ferðar, ok liggr mér nú mikit við, liver svör þíi 
veitir mínu máli". Konungr jþagnar ok á tal 
við menn sína; spyrja vitrir menn konung, livat 
gegnast muni i þessu máli, er sjá maðr segir. 
Konungr svarar: „Auðsætt er þat á Óláfi þess- 
um, at liann er stórættaðr maðr, hvái-t sem 
hann er várr frændi eða eigi, ok svá þat, at 
hann mælir allra manna bezt irsku". Eftir 
þat stóð konungr upp ok mælti: ,.Nú skal 
veita svör þínu máli, at ek vil öllum yðr grið 
gefa skipverjum; enn um frændsemi þá, er þú 
telr við oss, munu vér tala fleira, áðr enn ek 
veita þvi andsvör". Siðan fara bryggjur á 
land, ok gengr Óláfr á land ok förunautar 
hans af skipinu. Finst þeim írum nú mikit 
um, hversu vigiegii^ þessir menn eru. Fagnar 
Oláfr þá konungi vel, ok tekr ofan hjálminn 
ok I^Ht konungi; enn konungr tekr honum þá 
með allri blíðu. Taka þeir þá tal með sér; 
flytr Óláfr þá enn sitt mál af nýju ok talar 
bæði langt erendi ok snjalt. Lauk svá málinu, 
at haiin kvaðst þar hafa gull þat á hendi, er 
Melkdrka seldi honum at skilnaði á Islandi, — „ok 
sagði'svá, at þú, konungr, gæfir henni attann- 
fé''. .Konungr tók við ok leit á gullit ok gerð- 
ist rauðr mjök ásýndar. Síðan mælti konungT: 
,,Sanpar eru jai'tegnir; enn fjTÍr engan mun 



Hosted by 



Google 



58 LAXDÆLA SAGA 



eru þær ómerkilegri, er þú hefir svá mikitætt- 
arbragð af móður þinni, at vel má þik þar af 
kenna. Ok fyrir þessa hluti, þá vil ek at vísu 
við ganga þinni frændsemi, Óláfr, at þeira 
manna vitni, er hér eru hjá ok tal mitt heyra; 
skal þat ok fylgja, at ek vil þér bjr3ða til hirð- 
ar minnar með alla þína sveit; enn sómi yð- 
varr mun þar við liggja, hvert mannkaup mér 
þykkir í þér, þá er ek reyni þik meir". Síð- 
an lætr konungr fá þeim hesta til reiðar, 
enn hann setr menn til at búa um skip 
þeira ok annast varnat þann er þeir 
áttu. Konungr reið þá til Dýflinnar, ok 
þykkja mönnum þetta mikil tíðendi, er þar var 
dótturson konungs i för með honum, þeirar er 
þaðan var fyrir löngu hertekin, fimtáQ vetra 
gömul. Enn þó brá fóstru Melkorku mcst við 
þessi tíðendi, er þá lá í kör ok sótti bæði at 
stríð ok elli; enn þó gekk hon þá staflaust á 
fund Óláfs. Þá mælti konungr til Óláfs : „Hér 
er nú f(3stra Melkorku ok mun hon 'vilja hafa 
tíðendasögn af þér um hennar hag". Óláfrtók 
við henni báðum höndum ok setti kerlingu á 
kné sér ok sagði, at fóstra hennar sat lí góð- 
um kostum á íslandi. Þá seldi Óláfr Ihenni 
knífinn ok beltit ok kendi kerling gripina ok 
varð grátfegin; kvað þat bæði vera, at sonr 
Melkorku var skörulegr, — „enda á hann til 
þess varit". Var kerling hress þann vetr scallan. 



i 



Hosted by 



Googk 



LAXDÆLA SAGA. 59 



Konungr var lítt í kyrrsæti, því at þá var 
jafnan herskátt um vestrlönd; rak konungr af 
sér þann vetr víkinga ok úthlaupsmenn. Var 
Óláfr með sveit sína á konungs skipi ok þótti 
sú sveit heldr úrig viðskiftis, þeim er í móti 
váru. Konungr hafði þá tal við Óláf ok hans 
félaga ok alla ráðagerð, því at honum reyndist 
Óláfr bæði vitr ok framgjarn í öllum mann- 
raunum. Enn at áliðnum vetri stefndi kon- 
ungr þing ok varð allfjölment. Konungr stóð 
upp ok talaði. Hann hóf svo mál sitt: „Pat 
er yðr kunnigt, at hér kom sá maðr 1 fjTra 
haust, er dótturson minn er, enn þó stór- 
ættaðr í föðurkyn; virðist mér Óláfr svá mikill 
atgervimaðr ok skörungr, at vér eigim eigi 
slíkra manna hér kost. Níi vil ek bjóða honum 
konungdóm eftir minn dag, því at Óláfr er 
l)etr til yfirmanns fallinn enn minir synir". Ó- 
láfr þakkar honum boð þetta með mikilli snild 
ok fögrum orðum, enn kvaðst þó eigi mundu á 
hætta, hversu synir hans þykiu þat, þá er Mýr- 
kjartans misti við; kvað betra vera at fá skjóta 
sæmd ,enn langa svivirðing; kvaðst til Noregs 
fara válja, þegar skipum væri óhætt at halda 
á milljum landa; kvað móður sína mundu hafa 
lítit yndi, ef hann kæmi eigi aftr. Konungr 
bað Óláf ráða. Siðan var slitit þinginu. Enn 
er skip Óláfs var albúit, þá fylgir konungr Ó- 
láfi til skips ok gaf honum spjót guUrekit ok 



/ 



Hosted by 



Google 



60 LAXDÆLA SAOA. 

sverð búit ok niikit fé annat. Óláfr beiddist 
at flytja fóstru Melkorku á brott með sér. 
KonungT kvað þess enga þörf ok fór bon eigi. 
Stigu þeir Óláfr á skip sitt, ok skiljast þeir 
konungr með allmikilli vingan. Eftir þat sigia 
þeir Óláfr á haf. Peim byrjaði vel ok tóku 
Noreg, ok er Óláfs för allfræg; setja nú upp 
skipit. Fær Óláfr sér hesta ok sækir nú á 
fund Haralds konungs með sinu föruneyti. 

33. Óláfr Höskuldsson kom nú til liirðar Har- 
alds konungs ok tók konungr honum vel, 
enn Gunnhildr miklu betr. Pau buðu lionum til 
sin ok lögðu þar mörg orð til. Óláfr þiggr þat, 
ok fara þeir Örn báðir til konungs hirðar. Leggr 
konungr ok Gunnhildr svá mikla virðing á Óláf, 
at engi útlendr maðr hafði slika virðing af þeiin 
þegit. Óláfr gaf konungi og Gunnhildi marga 
fáséna gripi, er hann hafði þegit á írlandi vestr. 
Haraldr gaf Óláíi at jólum öll klæði skorin af 
skarlati. Sitr nú Óláfr um kyrt um vetrinn, 
ok uni várit, er á leið, taka þeir tal niilli sín 
konungr ok Óláfr; beiddist Óláfr orlofs af kon- 
ungi at fara út til íslands um sumarit. , „Á ek 
þangat at vitja", segir hann, „göfugra frænda". 
Konungr svarar: „Pat væri mér næst sldapi, at 
þú staðfestist með mér ok tækir hér allan 
ráðakost slíkan, scm þú vilt sjálfr". ()Iáfr þakk- 
aði konungi þann S(jma, er hann bauð honum, 
enn kvaðst þ(j gjarna vilja fara til íslands, ef 



Hosted by 



Googk 



LAXDÆLA SAGA. 61 



þat yæri eigi at móti konungs vilja. Þá svar- 
ar konungr: „Eigi skal þetta gera óvinveitt 
við þik, Óláfr; fara skaltu í sumar út til íslands, 
því at ek sé, at hugir þinir stancla til þess 
mjök: enn enga önn né starf skaltu hafa fyrir 
um búnað þinn; skal ek þat annast". Eftir þetta 
slvilja þeir talit. Haraldr konungr lætr fram 
sctja skip um várit; þat var knörr; þat skip 
var bæði mikit ok gott; þat skip lætr konungr 
ferma með viði ok búa með öllum reiða; ok er 
skipit var búit, lætr konungr kalla á Óláf ok 
mælti: ,,Petta skip skaltu eignast Óláfr; vil 
ek eigi, at þú siglir af Noregi þetta sumar svá, 
at þíi sér annarra farþegi''. Óláfr þakkaði kon- 
ungi með fögrum orðum sina stórmensku. Eftir 
þat b3^r Óláfr ferð sína, ok er hann er búinn 
ok byr gefr, þá sigiir Óláfr i haf ok skiljast 
þeir Haraldr konungr með hinum mesta kær- 
k-^ik. Oláíi byrjaði vel um sumarit. Hann kom 
skipi sínu i Hrútafjörð á Borðeyri. Skipkoma 
spyrst brátt ok svá þat, hverr st^TÍmaðr er. 
Höskuldr fregn útkvámu Óhífs sonar síns ok 
verðr feginn mjök ok ríðr þegar norðr til Hrúta- 
fjarðarj með nökkura menn; verðr þar fagna- 
fundr með þeim feðgum; bauð Höskuldr Óláfi 
til sín;^ hann kvaðst þat þiggja mundu. Óláfr 
setr upp skip sitt, enn fé hans er norðan flutt. 
Enn er þat er sýslat, riðr Óhífr norðan láð 
tólfta mann ok heim á Höskuldsstaði. Höskuldr 



Hosted by 



Google 



62 LAXDÆLA SAGA. 

fagnar blíðlega syni sínum. Bræðr hans taka 
ok með blíðu við honum ok allir frændr hans; 
þó var flest um með þeim Bárði. Óláfr varð 
frægr af ferð þessi. Pá var ok kunnigt gert 
kynferði Óláfs, at hann var dótturson Mýrkjart- 
ans írakonungs. Spyrst þetta um alt land ok 
þar með virðing sú, er ríkir menn höfðu á 
hann lagt, þeir er hann hafði heimsótt. Óláfr 
hafði ok mikit fé út haft, ok er nú um vetr- 
inn með feðr sínum. Melkorka kom brátt á fund 
Óláfs sonar sins. Óláfr fagnar henni með allri 
bliðu. Spyrr hon mjök margs af írlandi; fyrst 
at feðr sínum ok öðrum frændum sínum. (Jláfr 
segir slíkt, er hon spyrr. Brátt spurði hon, ef 
fóstra hennar lifði. (Jláfr kvað hana at vísu lifa. 
Melkorka spyrr þá, hví hann vildi eigi veita 
henni eftirlæti þat, at flytja hana til íslands. 
Þá svarar Óláfr: „Ekki fýstu menn þess, 
móðir, at ek flytta fóstru þina af Irlandi". ,,Svá 
má vera", segir hon. Þat fanst á, at henni 
þótti þetta mjök í móti skapi. Þau Melkorka 
ok Þorbjörn áttu son einn, ok er sá nefndr 
Lambi; hann var mikill maðr ok sterkr ok 
glíkr feðr sínum yflrlits ok svá at skaplyndi. 
Enn er Óláfr hafði verit um vetr á íslandi 
ok er vár kom, þá ráða þeir feðgar um ráða- 
gerðir sínar. „Þat vilda ek Óláfr'', segir Hösk- 
uldr, „at þér væri ráðs leitat ok tækir síðan 
AÚð búi fóstra þíns á Goddastöðum; er þar enn 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. ö3 



fjárafli mikill ; veittir síðan unisýslu um bú þat 
með minni umsjá". Óláfr svarar: „Lítt hefi 
ek þat hugfest hér til; veit ek eigi, hvar sú 
kona sitr, er mér sé mikit happ í at geta; 
máttu svá til ætla, at ek mun framarla á horfa 
um kvánfangit; veit ek ok þat gerla, at þú 
munt þetta eigi fyrr hafa upp kveðit, enn þú 
munt hugsat hafa, hvar þetta skal niðr koma'\ 
Höskuldr mælti: „Rétt getr þú. Maðr heitir 
Egill. Hann er skalla-Grímsson. Hann býr á 
Borg i Borgarfirði. Egill á sér dóttur, þá er 
Þorgerðr heitir; þessarrar konu ætla ek þér til 
handa at biðja, því at þessi kostr er albeztr í 
öllum Borgarfirði ok þó at víðara væri; er þat 
ok vænna, at þér jröi þá efling at mægðum við 
þá Mýramenn''. Oláfr svarar: „Þinni forsjá 
mun ek hlíta hér um, ok vel er mér at skapi 
þetta ráð, ef við gengist; enn svá máttu ætla 
fyrir, ef þetta mál er uppborit ok gangist eigi 
við, at mér mun illa lika''. Höskuldr segir: 
„Til þess munum vér ráða at bera þetta mál 
upp". Óláfr biðr hann ráða. Líðr nú til þings 
framan. Höskukb býst nú heiman ok fjölmennir 
mjök. Óláfr son hans er í för með honum. 
Þeir tjalda búð sína. Þar var fjölment. Egill 
skalla-i&rímsson var á þingi. AUir menn höfðu 
á niáli^ er Óláf sá, hversu fríðr maðr hann var 
ok fyrírmannlegr. Hann var vel biiinn at vápn- 
um ok klæðum. 



Hosted by 



Google 



64 LAXDÆLA SAGA. 



23. Þat er sagt- einn dag, er þeir feðgar 
Höskuldr ok Óláfr gengu frá búð ok til fundar við 
Egil. Egill fagnar þeim vel, því at þeir Hösk- 
uldr váru mjök málkunnir. Höskuldr vekr nú 
bónorðit fyrir hönd Óláfs ok biðr Þorgerðar. 
Hon var ok þar á þinginu. Egill tók þessu 
máli vel; kvaðst hafa góða frétt af þeim feðg- 
um, — „veit ek ok Höskuldr", segir Egill, ,,at 
þú ert ættstórr maðr ok mikils verðr, enn Óláfr 
er frægr af ferð sinni; er ok eigi kynlegt, at 
slíkir menn ætli framarla til, því at hann skort- 
ir eigi ætt né fríðleika; enn þó skal nú þetta 
við Þorgerði ræða, þvi þat er engum manni 
færi at fá Þorgerðar án hennar vilja". Hösk- 
uldr mælti: ,,Þat vil ek, EgiII, at þú ræðir þetta 
við dóttur þína". EgiII kvað svá vera skyldu. 
EgiU gekk nú til fundar við dóttur sina ok 
tóku þau tal saman. Þá mælti EgiII: „Maðr 
heitir Óláfr ok er Höskuldsson, ok er hann nú 
frægstr maðr einn hverr. Höskuldr faðir hans 
hefir vakit bónorð fyrir hönd Óláfs ok beðit 
þín. Hefi ek því skotit mjök til þinna ráða; 
vil ek nú vita svör þín; enn svá lízt oss, sem 
slíkum málum sé vel felt at svara, því at þetta 
gjaforð er göfugt". Þorgerðr svarar: „Þ.at hefi 
ek þik heyrt mæla, at þú ^mnir mér mestí barna 
þinna; enn nú þykki mér þú þat ósanna^ ef þú 
vill gifta mik ambáttarsyni, þótt hann sé vænn 
ok mikill áburðarmaðr". EgiII segir: „Eigi 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 65 



ertu um þetta jafiifréttin semuiii annat; hefirþú 
eigi þat spurt, at hann er dótturson Mýrkjart- 
ans Irakonungs? Er hann miklu betr borinn 
í móðurkyn enn föðurætt, ok væri oss þat þó 
fullboðit". Eigi lét Þorgerðr sér þat skilj- 
ast. Nú skilja þau talit, ok þykkir nökkut 
sinn veg hváru. Annan dag eftir gengr Egill 
til bíiðar Höskulds ok fagnar Höskuldr hon- 
um vel. Taka nú tal saman. SpyiT Höskuldr, 
hversu gengit hafi bónorðsmálin. EgiII lét lítt 
3^fir: segir alt, hversu farit hafði. Höskuldr 
kvað fastlega horfa, — ,,enn þó þyldíi mér þér 
vel fara". Ekki var Óláfr við tal þeira. Eft- 
ir þat gengr EgiII á brott. Fréttir Óláfr nú 
hvat liði bónorðsmálum. Höskuldr kvað sein- 
lega horfa af hennar hendi. (Jláfr mælti: ,,Kú 
er sem ek sagða þér, faðir, at mér mundi illa 
líka, ef ek fenga nökkur svívirðingarorð at 
móti; réttu meir, er þetta var upp borit; níi 
skai ek ok því ráða, at eigi skal hér niðr falla; 
er þat ok satt, at sagt. er, at úlfar eta annars 
erindi; skal nú ok ganga þegar til búðar Egils". 
Höskuldr bað hann því ráða. Oláfr var búinn 
á þá leið, at hann var í skarlatsklæðum, er 
Haraldr konungr hafði geflt houum. Hann 
hafði á höfði hjálm gullroðinn ok sverð búit í 
hendi, i er Mýrkjartan konungr hafði gefit honum. 
Níi ganga þeir Höskuldr ok Óláfr til bíiðar 
Egils; gengr Höskuldr fyrir enn (Máfr þegar 



Hosted by 



Google 



ÖÖ LAXDÆLA SAGA. 



eftir. Egill fagnar þeim vel, ok sezt Höskuldr 
niðr hjá honum, enn Óláfr stóð upp ok litaðist 
um. Hann sá hvar kona sat á pallinum i búð- 
inni. Sú kona var væn ok stórmannleg ok 
vel búin; vita þóttist hann, at þar mundi vera 
Þorgerðr dóttir Egils. Óláfr gengr at pallinum 
ok sezt niðr hjá henni. Þorgerðr heilsar þessum 
manni, ok spyrr, hverr hann sé. Óláfr segir 
nafn sitt ok föður sins — „mun þér þykkja 
djarfr gerast ambáttarsonrinn, er hann þorir 
at sitja hjá þér ok ætlar at tala við þik". 
Þorgerðr svarar: „Þat muntu hugsa, at þú 
munt þ3^kkjast hafa gert meiri þoranraun 
enn tala við konur". Siðan taka þau tal milli 
sin, ok tala þau þann dag allan. Ekki heyra 
aðrir menn til tals þeira, ok áðr þau sliti tal- 
inu er til heimtr EgiII ok Höskuldr. Tekst 
þá af nýju ræða um bónorðsmálit Óláfs. Víkr 
Þorgerðr þá til ráða föður síns. Var þá þetta 
mál auðsótt ok fóru þá þegar festar fram. 
Varð þeim þá unt af metorða Laxdælum, þvi 
at þeim skyldi færa heim konuna. Var ákveðin 
brullaupsstefna at Höskuldsstöðum at sjau vikum 
sumars. Eftir þat skilja þeir EgiII ok Höskuldr 
ok ríða þeir feðgar heim á Höskuldsstaði, ok 
eru heima uni sumarit, ok er alt kyrt. I Síðan 
var stofnat til boðs á Höskuldsstöðum, o\i ckki 
til sparat, enn ærin váru efni. Boðsmenn 
koma at ákveðinni stefnu. Váru þeir Borg- 



Hosted by 



Googlé 



LAXDÆLA SAGA. ^7 



firðingar allfjölmennir. Var þar Egill ok Þor- 
steinn son hans. Þar var ok brúðr í fór ok 
valit lið ór heraðinu. Höskuldr hafði ok fjöl- 
ment fyrir. Veizla var allsköruleg; váru menn 
með gjöfum á brott leiddir. Þá gaf Óláfr 
Agli sverðit Mýrkjartansnaut ok varð Egill all- 
léttbrúnn við gjöfina. illt var þar tiðendalaust. 
ok fara menn heim. 

24. Þau Óláfr ok Þorgerðr váru á Hösk- 
uldsstöðum, ok takast þar ástir miklar. Auðsætt 
var þat öllum mönnum, at hon var skörungr mikill, 
enn fáskiftin hversdaglega; enn þat varð fram at 
koma, er Þorgerðr vikli, til hvers sem hon hlut- 
aðist. Óláfr ok Þorgerðr váru ýmist þann vetr 
á Höskuldsstöðum eða með fóstra hans. Um 
várit tók Óláfr við bíii á Goddastöðum. Þat 
sumar tók Þórðr goddi sótt þá, er hann leiddi 
til bana. Óláfr lét verpa haug eftir hann i 
nesi því, er gengr fi'am i Laxá, er Drafnarnes 
heitir. Þar er garðr hjá ok heitir Haugsgarðr. 
Siðan drífa menn at Óláfi ok gerðist hann höfð- 
ingi mikill. Höskuklr öfundaði þat ekki, því 
at hann vildi jafnan, at Óhífr væri at kvaddr 
öUum stórmálum. Þat var bú risulegast i Lax- 
árdal, ^r Óhifr átti. Þeir váru ])ræðr tveir með 
(')hifi, p hvárrtveggi hét Án; var annarr kall- 
aðr Áíi enn hvíti, enn annarr Án svarti; Beinir 
enn storki var enn þriði; þessir váru smiðar 
Óhlfs ok allir hraustir menn. Þorgerðr ok 



Hosted by 



Google 



68 



LAXDÆLA SAÖA. 



Oláfr áttu dóttur er Þuríðr hét. Lendur þær 
er Hrappr hafði átt, lágu í auðn, sem fyrr var 
ritat. Óláfi þóttu þær vel liggja; ræddi fyrir 
föður sínum eitt sinn, at þeir mundi gera 
menn á fund Trefils með þeim erendum, at 
Óláfr vill kaupa at honum löndin á Hrapps- 
stöðum ok aðrar eije^nir þær er þar fylgja. 
Pat var auðsótt, ok var þessu kaupi slungit, 
þvi at Trefill sá þat, at honum var betri ein 
kráka i hendi enn tvær i sk(3gi. Var þat at 
kaupi með þeim, at Óláfr sk^ddi reiða þrjár 
nierkr silfrs fyrir löndin. Enn þat var þó ekki 
jafnaðarkaup, því at þat váru viðar lendur ok 
fagrar ok mjök gagnauðgar. Miklar laxveiðar 
ok selveiðar fylgdu þar; váru þar ok skógar 
miklir nökkuru ofar enn Höskuldsstaðir eru, 
fyrir norðan Laxá. Þar var höggvit rjóðr i 
skóginum, ok þar var nálega til gers at ganga, 
at þar safnaðist saman fé Óláfs, hvárt sem veðr 
váru betri eða verri. Þat var á einu hausti, 
at i því sama holti lét (Jláfr bæ reisa ok af 
þeim viðum, er þar váru höggnir í skóginum, 
cnn sumt hafði hann af rekaströndum. Pessi 
bær var risulegr. Húsin váru auð um vetrinu. 
Um várit eftir fór Óláfr þangat bygðum, iok ]ét 
áðr saman reka fé sitt ok var þat mikilJfjöIdi 
orðinn, því at engi maðr var þá auðgkri at 
kvikfé í Breiðafirði. Óláfr sendir nú orlð feðr 
sínum, at hann stæði úti ok sæi ferð hans þá 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 69 



er hann fór á þenna nýja bæ, ok hefði orðheill 
fyrir. Höskuldr kvað svo vera skyldu. Óláfr 
skipar nú til : lætr reka undan fram sauðfé þat er 
skjarrast var; þá fór búsmali þar næst. Síðan 
váru rekin geldneyti; klyfjahi'oss fóru í síðara 
lagi. Svá var skipat mönnum með fé þessu, 
at þat skyldi engan krók rísta. Var þá ferðar- 
broddrinn kominn á þenna bæ enn nýja, er 
Oláfr reið ór garði af Goddastöðum, ok var 
hvergi hlið í milli. Höskuldr stóð úti með 
heimamenn sina. Þá mælti Höskuldr, at Óláfr 
son hans skyldi þar velkominn ok með tíma á 
þenna enn nýja bólstað — „ok nær er þat 
mínu hugboði, at þetta gangi eftir, at lengi sé 
hans nafn uppi". Jórunn húsfreyja segir: „Hefir 
ambáttarson sjá auð til þess, at uppi sé hans 
nafn". Þat var mjök jafnskjótt, at húskarhar 
höfðu ofan tekit klyfjar af hrossum ok þá reið 
(Jláfr í garð. Þá teki' hann til orða: ,,Nú 
skal mönnum skeyta forvitni um þat, er jafnan 
heflr verit um rætt í vetr, hvat sjá bær skal 
heita; hann skal heita í Hjarðarholti". Þetta 
þótti mönnum vel til fundit af þeim atburðum, 
er þar höfðu orðit. Óláfr setr nú bú saman í 
Hjarðarholti; þat varð brátt risulegt; skortl þar 
ok engi hlut; óxu nú mjök metorð Óláfs; báru 
til þess margir hlutir; var Óláfr manna vin- 
sælstr, því at þat er hann skifti sér af um 
mál iiíanna, þá undu allir vel við sinn hlut. 



Hosted by 



Google 



70 LAXDÆLA SAGA. 



Faðir hans helt honum mjök til virðing:ar. Óláfi 
var ok mikil efiing at tengdum við Mýramenn. 
Óláfr þótti göfgastr sona Höskulds. Þann vetr, 
er Óláfr bjó fyrst í Hjarðarholti, hafði hann 
mart hjóna ok vinnumanna; var skift verkum 
með húskörlum; gætti annarr geldneyta, enn 
annarr kúneyta. Fjósit var brott í skóg eigi 
allskamt frá bænum. Eitt kveld kom sá maðr 
at Óláfi, er geldne^^ta gætti, ok bað hann fá til 
annan mann at gæta nautanna — ,,enn ætla 
mér önnur verk". Óláfr svarar: „Pat vil ek 
at þú hafir en sömu verk þín". Hann kvaðst 
heldi' brott vilja. „Ábóta þykki þér þá vant", 
segir Óláfr; „nú mun ek fara i kveld með þéf, 
er þú bindr inn naut, ok ef mér þykkir nökkur 
várkunn til þessa, þá mun ek ekki at telja, 
— eUa muntu finna á þinum hlut í nökkuru''. 
Óláfr tekr i hönd sér spjótit gullrekna, konungs- 
naut, gengr nú heiman ok húskarl með honum; 
snjór var nökkurr á jörðu; koma þeir til fjóss- 
ins ok var þat opit. Ræddi Óláfr at húskarl 
skyldi inn ganga — ,,enn ek mun reka at þér 
nautin, cnn þú bitt cftir". Húskarl gengr at 
fjósdurunum. Óláfr finnr eigi fyrr, enil hann 
hleypr i fang honum. Sp3^rr Óláfr, hvíí hann 
færi sváfæltilega. Hann svarar : „Hrappr ^tendi' í 
fjósdurunum ok vildi fálma til mín, enn ek em 
saddr á fangbrögðum við hann". Óláfr; gengr 
þá at durunum ok leggr spjótinu til*^ hans. 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 71 



Hrappr tekr höndum báðum um fal spjótsins 
ok snarar af út, svá at þegar brotnar 
skaftit. Óláfr vill þá renna á Hrapp, enn 
Hrappr fór þar niðr, sem hann var kominn. 
Skilr þar með þeim; hafði Óláfr skaft, enn 
Hrappr spjótit. Eftir þetta binda þeir Óláfr 
inn nautin ok ganga heim síðan. Óláfr sagði 
níi húskarli, at hann mun honum eigi sakir á 
gefa þessi orðasemi. Um morgininn eftir ferr 
Óláfr heiman ok þar til er Hrappr hafði dysj- 
aðr verit, ok lætr þar til grafa. Hrappr var 
þá enn ófúinn. Þar íinnr Óláfr spjót sitt. 
Siðan lætr hann gera bál; er Hrappr brendr á 
báli; ok er aska hans flutt á sjá út. Heðan 
frá verðr engum manni mein at aftrgöngu 
Hrapps. 

25. Níi er at segja frá sonum Höskulds. 
Þorleikr Höskuldsson hafði verið farmaðr mik- 
ill ok var með tignum mönnum, þá er hann 
var í kaupferðum, áðr hann settist í bú, ok 
þótti merkilegr maðr; verit hafði hann ok í 
víkingu, ok gaf þar góða raun fyrir karlmensku 
sakir. Bárðr Höskuldsson hafði ok verit far- 
maðr, l)k var vel metinn, hvar sem hann kom, 
því atlhann var enn bezti drengr ok hófsmaðr 
um alti Bárðr kvángaðist ok fekk breiðfirzkr- 
ar konlti, er Ástríðr hét; var hon kyngóð. Son 
Bárðar var Pórarinn, enn dóttir hans Guðu}^, 
er átti' Hallr son víga-Styrs, ok er frá þeim 



Hosted by 



Google 



72 LAXDÆLA SAGA. 



kominn mikill áttbogi. Hrútr Herjólfsson gaf 
frelsi þræli sínum,* þeim er Hr(31fr hét. ok þar 
meö fjárhlut nökkurn ok bústað at landamæri 
þeira Höskulds, ok lágu svá nær landamerkin, 
at þeim Hrýtlingum hafði yfirskotizt um þetta, 
ok höfðu þeir settan lausingjann í land Hösk- 
ulds. Hann græddi þar brátt mikit fé. Hösk- 
uldi þótti þetta mikit í móti skapi, er Hrútr 
hafði sett lausingjann við eyra honum; bað 
lausingjann gjalda sér fé fyrir jörðina, þá er 
hann bjó á, — því at þat er mín eign". Laus- 
inginn ferr til Hríits, ok segir honum alt tal 
þeira. Hrútr bað hann engan gaum at gefa 
ok gjalda ekki fé Höskuldi. „Veit ek eigi", 
segir hann, „hvárr okkar átt heflr land þetta". 
Ferr nú lausinginn heim ok sitr i búi sínu rétt 
sem áðr. Litlu siðar ferr Porleiki^ Höskulds- 
son at ráði föður síns með nöklmra menn á bæ 
lausingjans, taka hann ok drepa, enn Porleikr 
eignaði sér fé þat alt ok föður sínum, er laus- 
inginn hafði grætt. Petta spurði Hrútr, ok 
líkar illa ok sonum hans. Þeir váru margir 
þroskaðir, ok þótti sá frændabálkr óárennilegr. 
Hrútr leitaði laga um mál þetta, hvereu fara 
æ.tti, ok er þetta mál var rannsakat if lög- 
mönnum, þá gekk þeim Hrúti lítt í hag, o í mátu 
menn þat mikils, er Hrútr hafði sett ausing- 
jann niðr á óleyfðri jörðu Höskulds., ok hafði 
hann grætt þar fé; hafði Þorleikr drep't hann 



HostedbyGoOgíp 
\ 



LAXDÆLA SAGA. 73 



á ei^um þeira feðga. Undi Hrútr illa yið 
sinn Uut ok var þó samt. Eftir þetta lætr 
Þorleikr bæ gera at landamæri þeira Hrúts ok 
Höskulds, ok heitir þat á Kambsnesi. Þar bjó 
Þorleikr um hríð, sem fyrr var sagt. Þorleiki' 
gat son við konu sinni. Sá sveinn var vatni 
ausinn ok nafn gefit ok kallaðr Bolli. Var 
liann enn vænligsti maðr snemma. 

36. Höskuldr Dala-Kollsson tók sótt 
í elli sinni; liann sendi eftir sonum sínum 
ok öðrum frændum. Ok er þeir kómu, 
mælti Höskuldr við þá bræðr Bárð ok Þor- 
leik: „Ek hefi tekit þjnigd nökkura; liefi ek 
verið ósóttnæmr maðr; hygg ek, at þessi sótt 
muni leiða mik til bana, enn nú er, svá sem 
ykkr er kunnig^., at þit eruð menn skilgetnir 
ok eiguð at taka allan arf eftir mik, enn sá 
er son minn enn þriði, at eigi er eðliborinn. 
Níi Yil ek beiða 3'kkr bræðr, at Oláfr sé leiddr 
tilarfs ok taki fé at þriðjungi við ykki'"'. Bárðr 
svarar fyiTÍ ok sagði, at hann mundi þetta 
geTa e^'tir því sem fauir iians vildi, — „því at ek 
væ.nti mér sóma af Oláfi í alla staði, þvi heldr 
sem h^ann er férikari''. Þá mælti Þorleikr: 
er þat minum vilja, at Óláfr sé arf- 
^gerr; hefir Ohlfr ærit fé áðr; hefir þíi, 
kr marga þína muni til gefna ok lengi 
^^fnat með oss bræðruni; mun ek eigi 
/þann sóma með sjálfvild, er ek em 




Hosted by 



Google 



74 



r.AXDÆLA SAGA. 



til borinn". Höskuldr mælti: „Eigi munu þit 
vilja ræna mik lögum, at ek gefa tólf aura 
syni mínum, svá stórættaðum í móðurkyn, sem 
Óláfr er". Þorleikr játtar því. Síðan lét Hösk- 
uldr taka gullhring Hákonarnaut, hann vá 
mörk, ok sverðit konungsnaut, er til kom hálf 
mörk gulls, ok gaf Óláfi syni sínum, ok þar 
með giftu sína ' ok þeira frænda; kvaðst eigi 
fyrir því þetta mæla, at eigi vissi hann, at hon 
hafði þar staðar numit. Óláfr tekr við gripun- 
um ok kvaðst til mundu hætta, hversu Þor- 
leiki líkaði. Honum gazt illa at þessu, ok þótti 
Höskuldr hafa haft undirmál við sik. Óláfr 
svarar: „Eigi mun ek gripina lausa láta, Þor- 
leikr, því at þú leyfðir þvílika fégjöf við vitni; 
mun ek til þess hætta, hvárt ek fæ haldit". 
Bárðr kvaðst vilja samþykkja ráði feðr síns. 
Eftir þetta andaðist Höskuldr. Þat þí3tti mik- 
ill skaði, fyrst at upphafi sonum hans ok öll- 
um tengdamönnum þeira ok vinum. Synir hans 
láta verpa haug virðulegan eftir hann. Lítit 
var fé borit í haug hjá honum. -Enn fer^því 
var lokit, þá taka þeir bræðr tal um þat, at 
þeir muni efna til erfis eftir föður sinn,kþví at 
þat var þá tízka í þann mund. Þá mllti/ Ó- 
láfr: „Svá lízt mér sera ekki megi svíJ.cjifc.y^t 
at þessi veizlu snúa, ef hon skal svj hg 

verða, sem oss þætti srjma; cr nú m Mt 

haustit, enn ekki auðvelt at afla fang; tm 



Hosted by 



4 



LAXDÆLA SAOA. 



75 



ok flestuin mönnum þykkja torvelt, þeim er 
langt eign til atsækja, á hanstdegi, okvisván, 
at margir komi eigi, þeir er vér vildim helzt 
at kæmi. Mnn ek nú til þess bjóðast i sumar 
á þingi, at bjóöa mönnnm til boðs þessa; mnn 
ek leggja fram kostnað at þriðjnngi til veizl- 
nnnar". Þessn játta þeir bræðr, enn Óláfrferr 
nn heim. Þeir Þorleila- ok Bárðr skifta fé með 
sér; hlýtr Bárðr föðurleifð þeira, þvi at til þess 
heldu fleiri menn, þvi at hann var vinsælli. 
Þorleikr hlaut meir lausafé. Vel var með þeim 
bræðrum Óláfi ok Bárði ok blitt, enn heldr 
stygt með þeim Óláfi ok Þorleiki. Nn liðr sjá 
enn næsti vetr ok kemr sumar, ok liðr at þingi. 
Bnast þeir Höskuldssynir nú til þings. Var 
þat brátt auðsætt, at Óláfr mundi mjök vera 
fyrir þeim bræðrum. Ok er þeir kómu til þings, 
tjalda þeir búð sína ok bjuggust um vel ok 
kurteislega. 

27. Þat er sagt einn dag, þá er menn 
ganga til Lögbergs, þá stendr Óláfr upp, ok 
kveðr sér hljóðs ok segir mönnum fyrst frá- 
faUr-föður síns — „ern hér nú margir menn, 
-frændr'hans ok vinir. Nú er þat vili bræðra 
minna, at ek bjóða yðr til erfis eftir Hösknld 
föður A^árn, öllnm goðorðsmönnum, þvi at þeir 
mniui flestir enir gildari menn, er í tengdnm 
Vtlru l>undnir við hann ; skal ok þvi lýsa, at 
engi pal g.iafalaust á brott fara enna meiri 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAOA. 



nianiia. Þar með viljum vér bjóða bændum ok 
hverjum er þiggja vill, sælum ok veslum; skal 
sækja hálfsmánaðar veizlu á Höskuldsstaði, þá 
er tíu vikur eru til vetrar", Ok er Óláfrlauk 
sínu máli, þá var góðr rómr gerr, ok þótti 
þetta erendi stórum skörulegt. Ok er Óláfr 
kom heim til búðar, sagði hann bræðrum sin- 
um þessa tilætlan. Þeim fanst fátt um, ok 
þótti ærit mikit við haft. Eftir þingit ríða 
þeir bræðr heim. Líðr nú sumarit. Bíiast þeir 
bræðr við veizlunni. Leggr Óláfr til í3hneppi- 
lega at þriðjungi, ok er veizlan búin með hin- 
um beztum föngum. Var niikit til aflat þessar 
veizlu, því at þat var ætlat, at fjölment mundi 
koma. Ok er at veizlu kemr, er þat sagt, at 
flestir virðingamenn koma, þeir sem heitit höfðu. 
Var þat svá mildt fjölmenni, at þat er sögn 
manna flestra, at eigi skyrti níu hundruð. 
Þessi hefir önnur veizla fjölmennust verit á ís- 
landi, enn sú önnur, er Hjaltasynir gerðu erfl 
eftir föður sinn; þar váru tólf hundruð. Þessi 
veizla var en sköruligsta at öllu, okfeTigu þeir 
bræðr mikinn sóma, ok var óláfr mest fyrii"- 
maðr. Óláfr gekk til móts við báða bræðr-sinB; 
um fégjafir; var ok gefit öUum virðingamönn- 
um. Ok er flestir nienn váru í brottu farnir, 
þá víkr Óláfr til máls við Þorleik bróOur sinn 
ok mælti: „Svá er, frændi, sem þér eiLkunn- 
igt, at með okkr hefli^ verit ekki mak; níi 



ak; 



HostedbyGoOgle 



LAXDÆLA SAGA. 77 



vilda ek til þess mæla, at vit betraðim frænd- 
semi okkra ; veit ek, at þér mLÍsIíkar, er ek tók 
við gripum þeim, er faðir minn gaf mér á 
deyjanda degi; nú ef þú þykkist af þessu van- 
haldinn^ þá vil ek þat vinna til heils hugar 
þins, at frjstra son þinn, ok er sá kallaðr æ 
minni maðr, er öðrum fóstrar barn". Þorleikr 
tekr þessu vel, ok sagði sem satt er, at þetta 
er sæmilega boðit. Tekr nú Óláfr við BoIIa, 
syni Þorleiks. Þá var hann þrevetr. Skiljast 
þeir nú með enum mesta kærleik, ok ferr 
Bolli heim í Hjarðarholt með Óláfi. Þorgerðr 
tekr vel við honum; fæðist Bolli þar upp, ok 
unna þau honum eigi minna enn sínum börn- 
um. 

38. Óláfr ok Þorgerðr áttu son. Sá sveinn 
var vatni ausinn ok nafn gefit. Lét Óláfr kalla 
hann Kjartan eftir M}Tkjartani móðurföður sín- 
um. Þeir BoIIi ok Kjartan váru mjök jafn- 
a'amlir. Enn áttu þau fleiri börn. Son þeira 
hét Steinþórr ok Halldórr, Helgi, ok Hösk- 
uldr hét enn yngsti son Óláfs. Bergþóra hét 
dóttir þeira Óláfs ok Þorgerðr ok Þorbjörg. 
í)II vá« börn þeira mannvæn, er þau óxu upp. 
í þenna tima bjó hólmgöngu-Bersi i Saurbæ, 
á þeim bæ, er í Tungu heitir. Hann ferr á 
fund Óláfs ok 1)auð Halldóri s}mi hans til fóstrs. 
Þat i^ggr Óláfr ok ferr Halldórr heim með 
honum. Hann var þá vetrgamall. Þat sumar 



Hosted by 



Google 



78 LAXDÆLA SAUA. 

tekr Bersi sótt ok liggr lengi sumars. Þat er 
sagt einn dag, er menn váru at heyverki í 
Tungu, enn þeir tveir inni Halldórr ok Bersi, 
— lá Halldórr i vöggu, — þá felir vaggan 
undir sveininum ok hann ór vöggunni á gólfit. 
Þá mátti Bersi eigi til fara. Þá kvað Bersi 
þetta : 

(1) Liggjum báðir 

í lamasessi 

Halldórr ok ek, 

höfum ougi þrek; 

veldr clli mér, 

eun œska þér, 

þess bdtnar þér, 

enn þcygi mér. 

Siðan koma menn ok taka Halldór upp 
af gólfinu, enn Bersa batnar. Halldórr fæddist 
þar upp ok var mikill maðr ok vasklegr. 
Kjartan Óláfsson vex upp beima í Hjarðarliolti. 
Hann var allra manna friðastr, þeira er fæðst 
hafa á íslandi : hann var mikilleitr og velfar- 
inn í andliti, manna bezt eygðr ok Ijóslitaðr; 
mikit hár hafði hann, ok fagrt sem silki, ok 
fell með lokkum, mikill maðr ok sterkr, eftir 
sem verit hafði EgiII móðurfaðir hans, wa Þór- 
ólfr. Kjartan var hvcrjum manni bctr á sik 
kominn svá at allir undruðust, þcir cr sá hann; 
betr var hann ok vígr cnn flcstir menif. aðrir; 
vcl var hann hagr ok syndr manna bc2ít >r.vllar 
íþróttir hafði hann mjök umfram aðra mcnn; 



Hosted by 



Godgle 



LAXDÆLA SA(JA. 79 



hverjum manni var hann lítillátari, ok vinsæll, 
svá at hvert barn unni honum; hann var létt- 
úöigr ok mildi^ af fé. Óláfr unni mest Kjartani 
allra barna sinna. Bolli fóstbróðir hans var 
mikill maðr; hann gekk næst Kjartani um all- 
ar iþróttir ok atgervi; sterkr var hann ok friðr 
sýnum, kurteislegr ok enn hermannligsti, mikill 
skartsmaðr. Þeir unnust mikit fóstbræðr. Sitr 
Oláfr nú at búi sinu svá at vetrum skifti eigi 
allfám. 

29. Þat er sagt eitt vár, at Óláfr lýsti því fyrir 
Þorgerði, at hann ætlar utan, — „vil ek, at 
þú varðveitir bú okkart ok börn". Þorgerðr 
kvað sér litit vera um þat, enn Óláfr kvaðst 
ráða mundu. Hann kaupir skip, er uppi stóð 
vestr í Vaðli. Óláfr fór utan um sumarit, ok 
kemr skipi sínu við Hörðaland. Þar bjó sá 
maðr skamt á land upp, er hét Geirmundr gnýr, 
ríkr maðr ok auðigr ok víkingr mikill ; ódældar- 
maðr var hann ok hafði nú sezt um kyrt, ok var 
Iiirðmaðr Hákonar jarls ens rika. Geirmundr ferr 
til skips ok kannast brátt við Óláf, því at hann 
hafði^yrt hans getit. Geirmundr býðr Óláíi 
ti leð svá marga menn, sem hann vildi. 

^ \r Óláfr, ok ferr til vistar með sétta 

n Hásetar Óláfs vistast þar um Hörða- 

li eirmundr veitir Óláii vel. Þarvarbær 

r: lOk mart manna. Var þar gleði mikil 

UJii "vctÆnn. Enn er á leið vetrinn, sagði Ó- 

/ 



Hosted by 



Google 



80 LAXDÆLA SAC5A. 



láfr Geirinundi skyn á um erendi sin, at hann yill 
afla sér húsaviðar; kvaðst þykkja mikit undir 
at hann fengi gott viðaval. Geirmundr svarar: 
„Hákon jarl á bezta mörk, ok veit ek víst, ef 
þú kemr á hans fund, at þér mun sú innan 
handar, þvi at jarl fagnar vel þeim mönnum, 
er eigi eru jafnvel mentir sem þú, Óláfr, ef 
hann sækja heim". Um várit byrjar Óláfrferð 
sína á fund Hákonar jarls; tók jarl við honum 
ágæta vel ok bauð Óláfi með sér at vera svá 
lengi sem hann vildi. Óláfr segir jarli, hversu 
af stóðst um ferð hans — „vil ek þess beiða 
yðr, herra, at þér létið oss heimila mörk yðra 
at höggva húsavið". Jarl svarar: „Ósparat 
skal þat, þóttu fermir skip þitt af þeim viði, 
er vér munum gefa þér, því at vér hyggjum, 
at ossi sæki eigi heim hversdaglega slikir menn 
af íslandi". Enn at skilnaði gaf jarlhonum exi 
gullrekna, ok var þat en mesta gersemi. Skild- 
ust siðan með enum mesta kærleik. Geirmundr 
skipar jarðir sínar á laun ok ætlar út til ís- 
lands um sumarit á skipi Oláfs. Leynt hefir 
hann þessu alla menn. Eigi vissi 01 '^^ '"^""^ 
enn Geirmundr flutti fé sitt til skips (1 
var þat mikill auðr. óláfr mælti: „Eigi ^ 

þú fara á mínu skipi, ef ek hefða fy: 
því at vera ætla ek þá munu nökku 
landi, at betr gegndi, at þik sæi aldri,- 
er þú ert hér kominn við svá inikit fé, þá 



Hosted by 






Google 



LAXDÆLA SAGA. 81 



nenni ek eigi at reka þik aftr sem búrakka*'. 
(jreirmundr segir: „Eig-i skal aftr setjast, þóttu 
sér helclr stórorðr; því at ek ætla at fá at vera 
.yðvarr farþegi". Stíga þeir Óláfr á skip ok 
sigla í haf. Peim byrjaði vel, ok tóku Breiða- 
fjörð; bera nú br^^g-gjur á land í Laxárósi. 
Lætr Óláfr bera viðu af skipi ok setr upp 
skipit í hróf þat er faðir hans hafði gera látit. 
óláfr bauð Geirmundi til vistar með sér. Þat 
sumar lét Óláfr gera eldhús i Hjarðarholti 
meira ok betra enn menn hefði fyrr sét. Yáru 
þar markaðar ágætlegar sögur á þiliviðinum 
ok svá á ræfrinu. Var þat svá vel smiðat, at 
þá þótti miklu skrautlegra, er eigi váru tjöldin 
uppi. Geirmundr var fáskiftinn hversdaglega, 
óþýðr við flesta; enn hann var svá búinn jafn- 
an, at hann hafði skarlatskyrtil rauðau ok 
gráfeld yztan ok bjarnskinnshúfu á höfði, 
sverð í hendi; þat var mikit vápn ok gott, 
tannhjölt at; ekki var þar borit silfr á, enn 
brandrinn var hvass ok beið hvergi ryð á. 
Þetta sverð kallaði hann Fótbít, ok lét þat aldr- 
egi hendi firr ganga. Geirmundr hafði skamma 
hrið þar verit, áðr hann feldi hug til Þuríðar, 
dóttur Óláfs, ok vekr hann bónorð við (Jláf, 
enn hann veitti afsvör. Síðan berr Geirmundr 
fé undir Þorgerði, til þess at hann næði ráðinu. 
Hon tók við fénu, þvi at eigi var smám fram- 
lagt. Síðan vekr Þorgerðr þetta mál við (3láf. 



Hosted by 



Google 



82 LAXDÆLA SAGA. 



Hon segir ok sína ætlan, at dóttir þeira muni 
eigi betr verða gefln, — „þvi at hann er garpr 
mikiU, auðigr ok stórlátr". — Þá svarar Óláfr: 
„Eigi skal þetta gera í móti þér heldr enn 
annat, þótt ek væra fúsari at gifta Þuriði öðr- 
um manni". Þorgerðr gengr í brott ok þ^^kkir 
gott orðit sitt erendi; sagði nú svá skapat 
Geirmundi. Hann þakkaði henni sín til- 
lög ok skörungskap. Vekr nú Geirmundr bón- 
orðit í annat sinn við Oláf, ok var þat nú auð- 
sótt. Eftir þat fastnar Geirmundr sér Þuríði, 
ok skal boð vera at áliðnum vetri í Hjarðar- 
holti. Þat boð var alltjölment, því at þá var 
algert eldhúsit. Þar var at boði Úlfr Ugga- 
son, ok hafði ort kvæði um Oláf Höskuldsson 
ok um sögur þær, er skrifaðar váru á eldhús- 
inu, ok færði hann þar at boðinu. Þetta kvæði 
er kallat Húsdrápa ok er vel ort. Oláfr laun- 
aði vel kvæðit. Hann gaf ok stórgjafir öllu 
stórmenni, er hann hafði heim sótt. Þótti Ó- 
láfr vaxit hafa af þessi veizlu. 

80. Ekki var mart um í samförum þeira 
Geirmundar ok Þuríðar; var svá af beggja 
þeira hendi. Þrjá vetr var Geirmundr með 
Óláfi, áðr hann fýstist í brott ok lýsti því, at 
Þuríðr mundi eftir vera ok svá dóttir þeira, 
er Gróa hét. Sú mær var þá vetrgömul; enn 
fé vill Geirmundr ekki eftir leggja. Þetta lik- 
ar þeim mæðgum stórilla, ok segja til Óláfs, 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 83 



enn Óláfr mælti þá: „Hvat er níi Þorgerðr? 
er austmaðrinn eigi jafnstórlátr nú sem um 
haustit, þá er hann bað þik mægðarinnar" ? 
Kómu þær engu á leið við Óláf, því at hann 
var um alla Muti samningarmaðr ; kvað ok mey 
skyldu eftir vera, þar til er hon kynni nökk- 
urn farnað. Enn at skilnaði þeira Geirmundar 
gaf Óláfr honum kaupskipit með öllum reiða. 
Geirmundr þakkar honum vel, ok sagði gefit 
allstórmannlega. Síðan býr hann skipit ok 
siglir út ór Laxárósi léttan landnyrðing, ok 
fellr veðrit, er þeir koma íit at eyjum. Hann 
liggr út við Öxney hálfan mánuð, svá at hon- 
um gefr eigi í brott. í þenna tima átti Óláfr 
heimanför at annast um reka sína. Siðan kall- 
ar Þuríðr dóttir hans til sín hiiskarla; bað þá 
fara með sér. Hon hafði ok með sér meyna; 
tíu váru þau saman. Hon lætr setja fram ferju, 
er Óláfr átti. Þuríðr bað þá sigla ok róa út 
eftir Hvammsfirði. Ok er þau koma út at ey- 
jum, bað hon þá skjóta báti útbyrðis, er stóð á 
ferjunni. Þuríðr sté á bátinn ok tveir menn 
aðrir, enn hon bað þá gæta skips er eftir váru, 
þar til er hon kæmi aftr. Hon tók mejma í 
faðm sér ok bað þá róa yfir strauminn, þar til 
er þau iiiætti ná skipinu. Hon greip upp naf- 
ar ór stafnlokinu, ok seldi í hendr f(3runaut sín- 
um öðrum; bað hann ganga á knarrarbátinn 
ok bora, svá at (3færr væri, ef þeir þyrfti skjótt 



Hosted by 



Google 



84 LAXDÆLA SA<íA 



til at taka. Síðan lét hon sik flytja á land ok 
hafði meyna i faðmi sér; þat var í sólar upp- 
rás. Hon gcngr út eftir bryggju ok svá i skipit. 
Allir menn váru í svefni. Hon gekk at húð- 
fati því er CTeirmundr svaf í. Sverðit Fótbitr 
hekk á hn^^kkistafnum. Puríðr setr nú meyna 
Gróu í húðfatit, enn greip upp Fótbít ok hafði 
með sér. Síðan gengr hon af skipinu ok til 
förunauta sinna. Nú tckr mærin at gráta. Við 
þat vaknar Gcirmundr ok sezt upp ok kennir 
barnit, ok þykkist vita, af hverjum rifjum vera 
mun. Hann sprettr upp ok vill þrifa sverðit 
ok missir, sem ván var; gcngr út á borð ok 
sér, at þau róa frá skipinu. Geirmundr kallar 
á menn sina ok bað þá hlaupa í bátinn ok róa 
eftir þeim. Þeir gera svá, ok er þeir cru skamt 
komnir, þá finna þeir at sjár kolblár fcllr at 
þeim; snúa nú aftr til skips. Þá kallar Geir- 
mundr á Þuríði ok bað hana aftr snúa ok fá 
honum sverðit Fðtbit, — „cnn tak við mcy þinni 
ok haf heðan með henni fé svá mikit sem þú 
vilt". Puríðr segir: „Pykki þér betra enn 
eigi at ná sverðinu?" Gcirmundr svarar: 
„Mikit fé læt ck annat, áðr mér þykkir betra 
at missa svcrðit". Hon mælti: „Pá skaltu 
aldri fá þat; hcfir þér mart ódrengilega farit 
til vár; mun nú skilja með okkr". Pá mæJti 
Geirmundr: „Ekki happ mun þér í verða, at 
hafa með þér sverðit". Hon kvaðst til þess 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAG.A. 85 



muiidu hætta. „Þat læt ekþáum mælt", segir 
CTeirmundr, „at þetta sverð verði þeim manni 
at bana í ^^ðvarri ætt, er mestr er skaði at ok 
óskaplegast komi við". Eftir þetta ferr Puríðr 
heim í Hjarðarholt. Óláfr var ok þá heim kom.- 
inn ok lét lítt yfir hennar tiltekju; enn þó var 
kyrt. Þuríðr gaf Bolla frænda sínum sverðit 
Fótbít, þvi at hon unni honum eigi minna enn 
Ijræðrum sinuni; bar Bolli þetta sverð lengi 
síðan. Eftir þetta byrjaði þeim Geirmundi; 
sigla þeir i haf, ok koma við Noreg um haustit. 
Þeir sigla á einni nótt i boða fyrir Staði; t}hi- 
ist Geirmundr ok öll skipshöfn hans. Ok lýkr 
þar frá Geirmundi at segja. 

81. Óláfr Höskuldsson sat i bíii sínu i 
miklum sóma, sem fyrr var ritat. Guðmundr 
hét maðr Sölmundarson. Hann bjó í Ásbjarnarnesi 
norðr i Yíðidal. Guðmundr var auðigr maðr; 
hann bað Þuríðar, ok gat hana með mildu fé. 
Þuriðr var vitr kona ok skapsti.)!* ok skörungr 
mikill. Hallr hét son þeira ok Barði, Steinn 
ok Steingrímr. Guðrún hét dóttir þeira ok Ó- 
lof Þorbjörg, dóttir Oláfs, var kvenna vænst 
ok þrekleg; hon var kölluð Þorbjörg digra, ok 
var gift vestr i Vatnsfjörð Ásgeiri Knattarsyni. 
Hann var göfugr maðr. Þeira son var Kjartan, 
faðir Þorvalds, föður Þórðar, föður Snorra, 
f(3ður Þorvalds. Þaðan er komit Vatnsíirðinga 
kyn. Síðan átti Þorbjörgu Vermundr Þor- 



Hosted by 



Google 



86 



LAXDÆLA SAGA. 



grímsson; þeira dóttir var Þorflnna, er átti 
Þorsteinn Kuggason. Bergþóra Óláfsdóttir var 
gift vestr 1 Djúpafjörð Pórhalli goða. Þeira 
son var Kjartan, faðir smið-Sturlu. Hann var 
fóstri Þórðar Gilssonar. Óláfr pái átti marga 
kostgripi í gangandi fé. Hann átti uxa góðan, 
er Harri hét, apalgrár at lit, meiri enn önnur 
naut. Hann hafði fjögr horn; váru tvau mikil 
ok stóðu fagrt, et þriðja stóð i loft upp, et 
fjórða stóð ór enni ok niðr fjT-rir augu honum; 
þat var brunnvaka hans; hann krapsaði sem 
hross. Einn fellivetr mikinn gekk hann ór 
Hjarðarholti ok þangað sem nú heita Harra- 
staðir í Breiðafjarðardali ; þar gekk hann um 
vetrinn með sextán nautum, ok kom þeim 
öllum á gras; um várit gekk hann heim í 
haga þar sem heitir Harraból í Hjarðarholts- 
landi. Þá er Harri var átján vetra gamall, 
þá fell brunnvaka hans af höfði honum, ok 
þat sama haust lét Óláfr höggva hann. Ena 
næstu n(3tt' eftir dreymdi Óláf, at kona kom 
at honum; sú var mikil ok reiðuleg. Hon tók 
til orða: „Er þér svefns?" Hann kvaðst 
vaka. Konan mælti: „Þér er svefns, enn þó 
mun fyrir hitt ganga. Son minn heíir þíi drepa 
látit ok koma ógerviligan mér til handa, ok 
fyrir þá sök skaltu eiga at sjá þinn son al- 
blóðgan af mínu tilstilli; skal ek ok þann til 
velja, er ek veit at þér er ófalastr". Síðan 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 87 



hvarf hon á brott. Óláfr vaknaði ok þóttist 
sjá svip konunnar. Óláíi þótti mikils um vert 
dranminn ok segir vinum sinum ok varð ekki 
ráðinn, svá at honum liki. Þeir þóttu honum 
bezt um tala, er þat mæltu, at þat væri draum- 
skrök, er fyrir hann hafði borit. 

33. Ósvifr hét maðr, ok var Helgason, Ótt- 
ars sonar Bjarnar sonar ens austræna Ketils 
sonar flatnefs, Bjarnar sonar bunu. Móðir Ó- 
svífrs hét Niðbjörg', hennar móðir Kaðlin, dóttir 
göngu-Hrólfs öxna-Þórissonar; hann var hersir 
ágætr austr i Vík; því var hann svá kallaðr, 
at hann átti eyjar þrjár ok átta tigu yxna í 
hverri. Hann gaf eina eyna ok j^xnina með 
Hákoni konungi, ok varð sú gjöf allfræg. Ó- 
svifr var spekingr mikill; hann bjó at Laug- 
um i Sælingsdal. Laugabær stendr fyrir norð- 
an Sælingsdalsá gegnt Tungu. Kona hans hét 
Þórdís, dóttir Þjóðólfs lága. Óspakr hét son 
þeira, annarr Helgi, þriði Vancbáðr, fjórði 
Torráðr, fimti Pórólfr. Allir váru þeir vigleg- 
ir menn. Guðrún hét dóttir þeira; hon var 
kvenna vænst, er upp óxu á íslandi, bæði at 
ásjánu ok vitsmunum. Guðríin var kurteis 
kona, svá at i þann tima þótti alt barnavipr, 
þat er aðrar konur höfðu í skarti hjá henni. 
Allra kvenna var hon kænst ok bezt orði farin ; 
hon var örlynd kona. Sú kona var á vist með 
Ósvifri, er Þórhalla hétokvar kölluð en málga; 



Hosted by 



Google 



88 LAXDÆLA SAGA. 



hon var nökkut skyld Ósvífri. Tvá sonu átti 
hon; hét annarr Oddr, enn annarr Steinn; þeir 
váru knálegir menn ok váru mjök gTJótpálar fyrir 
búi Ósvifrs. Málgir váru þeir sem móðirþeira, enn 
óvinsælir ; þó höfðu þeir mikit hald af sonum Ó- 
svifrs. í Tungu bjó sá maðr, er Þórarinn hét, 
son Póris sælings; hann var góðr búandi. Þór- 
arinn var mildll maðr ok sterkr; hann átti 
lendur góðar, enn minna lausafé. Ósvifr vildi 
kaupa at honum lendur, því at hann hafði 
landeklu, enn fjölda kvikfjár. Þetta fór fram, 
at Ósvifr keypti at Þórarni af landi hans alt frá 
Gnúpuskörðum ok eftir dalnum tveim megin 
til Stakkagils; þat eru góð lönd ok kostig. 
Hann hafði þangat selför. Jafnan hafði hann 
hjónmart; var þeira ráðahagr enn virðuligsti. 
Vestr í Saurbæ heitir bær á Hóli; þar bjuggu 
mágar þrír. Þorkell hvelpr ok Knútr váru 
bræðr ok ættstórir menn. Mágr þeira átti bú 
með þeim, sá er Þórðr hét. Hann var kendr 
við móður sína ok kallaðr Ingunnarson. Faðir 
Þórðar var Glíimr Geirason. Þórðr var vænn 
maðr ok vasklegr, gerr at sér, ok sakamaðr 
mikill Þí3rðr átti systur þeira Þorkels, er 
Auðr hét; ekki var hon væn kona né gervileg. 
Þórðr unni henni lítit; hafði hann mjög slægzt 
til fjár, þvi at þar stóð auðr mikill saman. 
Var bú þeira gott, síðan Þórðr kom til ráða 
með þeim. 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 8^ 



33. Gestr Oddleifsson bjó vestr á Barða- 
strönd í Haga. Hann var höfðingi mikill ok 
spekingr at viti, framsýnn um marg"a hluti, 
vel vingaðr við alla ena stærri menn, ok 
niargir sóttu ráð at honum. Hann reið hvert 
sumar til þings, ok hafði jafnan gistingarstað á 
Hóli. Einhverju sinni bar enn svá til, at Gestr 
reið til þings ok gisti á Hóli. Hann býst um 
morgininn snimma, því at leið var löng; hann 
ætlaði um kveldit í Þ^iíkvaskíjg til Ármóðs, 
mágs síns; hann átti Þórunni systur Gests: 
þeira synir váru þeir Órnólfr ok Halldórr. 
Gestr ríðr nú um daginn vestan ór Saurbæ ok 
kemr til Sælingsdalslaugar ok dvelst þar um 
hríð. Guðrún kom til laugar ok fagnar vel 
Gesti frænda sinum. Gestr tók henni vel ok 
taka þau tal saman, ok váru þau bæði vitr 
ok orðig. Enn er á líðr daginn, mælti Guð- 
rún: „Þat vilda ek, frændi, at þú riðir til 
vár í kveld með allan flokk þinn; er þat ok 
vili feðr mins, þótt hann unni mér virðingar 
at bera þetta erendi, ok þat með, at þú gistir 
hér hvert sinn, er þú riðr vestr eða vestan'^ 
Gestr tók þessu vel, ok kvað þetta skörulegt 
erendi; enn kvaðst þó mundu ríða, svá sem 
hann hafði ætlat. Guðríin mælti: „Dre^ant 
hefir mik mart í vetr, enn fjórir eru þeir draum- 
ar, er niér afla mikillar áhyggju, enn engi maðr 
hefir þá svá ráðit, at mér liki, ok bið ek þó 



Hosted by 



Google 



^^ LAXDÆLA SAGA. 



eígi þess, at þér sé í vil ráðnir". Gestr mælti 
þá: „Seg þú drauma þina; vera má, at vér 
gerim af nökkut". Guðrún segir: „Úti þótt- 
umst ek vera stödd við læk nökkurn ok hafða 
ek krókfald á höfði ok þótti mér illa sama, 
ok var ek fúsari at breyta faldinum, enn margir 
töldu um, at ek skylda þat eigi gera. Enn ek 
hlýdda ekki á þat, ok greip ek af höfði mér 
faldinn ok kastaði ek út á lækinn, okvarþessi 
draumr eigi lengri". Ok enn mælti Guðrún: 
„Þat var upphaf at öðrum draum, at ek þótt- 
umst vera stödd hjá vatni einu; svá þótti mér, 
sem kominn væri silfrhringr á hönd mér, ok 
þóttumst ek eiga ok einkarvel sama. Þótti mér 
þat vera allmikil gersemi ok ætlaða ek lengi 
at eiga, ok er mér váru minstar vánir, þá rendi 
hringrinn af hendi mér ok á vatnit, ok sá ek 
hann aldri síðan. Þótti mér sjá skaði miklu 
meiri, enn ek mætta at glíkendum ráða, þótt 
ek hefða einum grip týnt. Síðan vaknaða ek". 
(xestr svarar þessu einu: „Era sjá draumr 
minni". Enn mæJti Guðrún: „Sá er enn þriði 
draumr minn, at ek þóttumst hafa gullhring á 
hendi ok þóttumstek eigahringinn, ok þótti mér 
bættr skaðinn ; kom niér þat í hug, at ek munda 
þessa hrings lengr njóta enn ens fyrra; enn cigi 
þótti mér sjá gripr því betr sama, sem gull er 
dýrra enn silfr. Síðan þóttumst ek falla ok 
vilja styðja mik með hendinni. enn gullhringrinn 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



91 



mætti steini nökkurum ok stökk í tvá Muti, ok 
þótti mér dreyra ór hlutunum. Þat þótti mér 
líkara harmi enn skaða, er ek þóttumst þá bera 
eftir; kom mér þá í hug, at brestr hafði verit 
á hringnum, ok þá er ek hugða at brotunum 
eftir, þá þóttumst ek sjá fleiri brestina á, ok 
þótti mér þó sem heill mundi, ef ek hefða betr 
til gætt, ok var eigi þessi draumr lengri". 
(Testr svarar: ,.Ekki fara í þurð draumarnir". 
()k enn mælti Guðrún: ,.Sá var enn íjórði 
draumr minn, at ek þóttumst hafa hjálm á 
höfði af gulli ok var settr mjök gimsteinum. 
Ek þóttumst eiga þá gersemi; enn þat þótti 
mér helzt at, at hann var nökkurs til þungr; 
því at ek fekk varla valdit, ok bar ek halt 
höfuðit, ok gaf ek þó hjálminum enga sök á 
þvi, ok ætlaða ekki at lóga honum, enn þó 
steyptist hann af höfði mér ok út á Hvamms- 
fjörð, ok eftir þat vaknaða ek Eru þér nú 
sagðir draumarnir allir*'. Gestr svarar: ,.Glögt 
fæ ek sét, hvat draumar þessir eru, enn mjök 
mun þér samstaft þykkja, þvi at ek mun næsta 
einn veg alla ráða: bændr mantu eiga fióra, 
ok væntir niDv þá, er þíi ert enum f}TSta gift, 
at þat sé þér ekki girndarráð. Þar er þú þótt- 
ist hafa mikinn fald á höfði ok þótti þér illa 
sama, þar muntu litit unna honum, ok þar er 
þú tókst af höfði þér faldinn ok kastaðir á 
vatnit, þar muntu ganga frá honum. Því kalla 



Hosted by 



Google 



^^ LAXDÆLA SAGA. 



menn á sæ kastat, er maðr lætr eign sína ok 
tekr ekki 1 mót". Ok enn mælti Gestr: „Sá 
var draumr þinn annarr, at þú þóttist hafa 
silfrhring á hendi; þar muntu vera gift öðr- 
um manni ágætum; þeim muntu unna mikit 
ok njóta skamma stund; kemr mér ekki þat 
at rjvörum, þóttu missir hann mcð diaiknun, 
ok eigi geri ek þann draum Icngra. Sá var 
enn þriði draumr þinn, at þú þóttist hafa gull- 
hring á hendi. Þar muntu ciga enn þriðja 
bónda. Ekki mun sá því meira verðr, semþér 
þótti sá málmrinn torgætri ok dýrri, enn nær 
er þat mínu hugboði, at í þat mund muni orðit 
siðaskifti, ok mun sá þinn bóndi hafa tekit 
við þeim sið, er vér hyggjum at miklu sé 
háleitari. Enn þar er þér þótti hringrinn 
í sundr stökkva, nökkut af þinni vangeymslu, 
ok sátt blóð koma ór hlutunum, þá mun sá þinn 
bóndi vera veginn; muntu þá þykkjast giögt 
sjá þá þverbresti, er á þcim ráðahag hafa vcr- 
it". Ok enn mælti Gestr: „Sá er enn fjórði 
draumr þinn, at þú þóttist hafa hjálm á höfði 
af gulli ok settr gimsteinum, ok varð þér þung- 
bærr; þar munt þú eiga enn fjíjrða bðnda. Sá 
mun vera mestr höfðingi, ok mun bcra heldr 
ægishjálm yíir þér. Ok þar er þér 'þ(3tti hann 
steypast út á Hvammsfjörð, þá man hann þann 
sama fjörð fyrir hitta á enum efsta dcgi síns 
lífs. Geri ek nú þcnna draum ekki lengra". Guð- 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



rúnu setti clreyrrauða, meðan draumarnir váru 
ráðnir; enn engi hafði hon orð um. fjir eun 
Gestr lauk sínumáli. Þá segir Guðríin: „Hitta 
mundir þú fegri spár i þessu máli, ef svá væri 
i hendr þér búit af mér, enn haf þó þökk fyr- 
ir, er þú heíir ráðit draumana. Enn mikit er 
til at hyggja, ef þetta alt skal eftir ganga-'. 
Guðrún bauð þá Gesti af nýju, at hann skyldi 
þar dveljast um daginn; kvað þá Ósvifr maii; 
spakle.gt tala mundu. Hannsvarar: „Eiða mun 
ek sem ek hefiákveðit. Enn segja skaltu föð- 
ur þinum kveðju mína, ok seg honum þau min 
orð, at koma mun þar, at skemmra mun í milli 
Inistaða okkarra Ósvífrs, ok mun okla* þá hæ.ot 
um ta,], ef okkr er þá le^^ft at talast við^\ Sið- 
an fór Guðrún heim, enn Gestr reið í brott ok 
mæ-tti heimanmnni Óláfs við túngarð. Hann 
bauð Gesti í Hjarðarholt at orðsending Óláfs. 
(xestr kvaðst vilja finna Óláf um daginn, enn 
gista í Pykkvaskógi. Snýr húskarl þegarheim 
ok segir Óláfi svá skapat. Óláfr lét taka hesta, 
ok reið hann í móti Gesti við nökkura menn. 
Þeir Gostr finnast inn við sjá. Óláfr fagnar 
honum vel ok bauð honum til sín með allan 
rtokk sinn. Gestr þakkar honum boðit ok 
kvaðst ríða mundu á bæinn ok sjá h^H^ýlihans, 
cnn gista Ármóð. Gestr dvaldist litla hrið ok 
sá þó viða á bæinn ok lét vel 3^fir; kvað eigi 
þar fé til sparat bæ^iar þess. Óláfr reið á 



Hosted by 



Google 



^•1 LAXDÆLA SAGA. 



leið með Gesti til Laxár. Þeir fóstbræðr höfðu 
verit á sundi uin daginn. Eéðu þeir Óláfssyn- 
ir mest fyrir þeiri skemtun; margir váru ung- 
ir menn af öðrum bæjum á sundi. Þá hlupu 
þeir Kjartan ok Bolli af sundi, er flokkrinn 
reið at; váru þá mjök klæddir, er þeir Gestr 
ok Óláfr riðu at. Gestr leit á þessa ena ungu 
menn um stund, ok sagði Óláfi, hvar Kjartan 
sat ok svá BoUi, ok þá rétti Gestr spjótshal- 
ann at sérhverjum þeira Óláfssona, ok nefndi 
þáalla, erþar váru; enn margir váru þar aðrir 
menn allvænlegir, þeir er þá váru af sundi 
komnir, ok sátu á árbakkanum hjá þeim Kjai-tani. 
Ekki kvaðst Gestr þekkja ættarbragð Óláfs á 
þeim mönnum. Þá mælti Óláfr: „Eigi má of- 
sögum segja frá vitsmunum þínum, Gestr, er 
þú kennir óséna menn, ok þat vil ek at þú 
segir mér, hverr þeira enna ungu manna mun 
mestr verða fyrir sér". Gestr svarar: „Þat 
mun mjök ganga eftir ástriki þinu, at um Kjart- 
an mun þykkja mest vert, meðan hann er uppi". 
Síðan keyrði Gestr hestinn ok reið i brott, enn 
nökkuru síðar ríðr Þórðr hinn lági, son hans, 
hjá honum ok mælti: „Hvat berr nú þess við, 
faðir minn, er þér hrynja tár?" (xcstr svarar: 
„I^arfleysa er at segja þat, enn eigi nenni ek 
at þegja yfir því, er á þínum dögum mun fram 
koma, enn ekki kemr mér at ðvörum, þótt Bolli 
standi yfir höfuðsvörðum Kjartans, ok hann vinni 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAHA. 95 



sér þá ok höfuðbana, ok er þetta ilt at vita uin 
svá mikla ágætismenn". Síðan riðu þeir til 
þings, ok er kyrt þingit. 

34. Þorvaldr hét maðr, son Halldórs Garp- 
dalsgoða, Hann bjó í Garpsdal í Gilsfirði, auð- 
igr maðr ok eng-i hetja. Hann bað Guðrúnar 
Ósvifrsdóttur á alþingi, þá er hon var fimtán 
vetra gömul. Þvi máli var eigi fjarri tekit, 
enn þó sagði Ósvífr, at þat mundi á kostnm 
finna, at þau Guðrún váru eigi jafnmenni. Þor- 
valdr talaði óharðfærilega, kvaðst konu biðja, 
enn ekki fjár. Síðan var Guðrún föstnuð Þor- 
valdi ok réð Ósvifr einn máldaga, ok svá var 
skilt, at Guðrún skyldi ein ráða fyrir fé þeira, 
þegar er þau koma i eina rekkju ok eiga alls 
helming, hvárt er samfarar þeira væri lengri 
eða skemmri. Hann skyldi ok kaupa gripi til 
handa henni, svá at engi jafnfjáð kona ætti 
betri gripi, enn þó mætti hann halda búi sinu 
fyrir þær sakir. Riða menn nú heim af þingi. 
Ekki var Guðrún at þessu spurð, ok hekii' gerði 
hon sér at þessu ógetit, ok var þó kyit. Brúð- 
kaup var i Garpsdal at tvímánuði. Litt unni 
Guðrún Þorvaldi ok var erfið i gripakaupum. 
Yáru engar gersimar svá miklar á Vestfjörðum. 
at Guðrúnu þætti eigi skaplegt at hon ætti, 
enn galt þó fjandskap Þorvaldi, ef hann keypti 
eigi, hversu d^h-ar seni metnar váru. Þórðr 
Ingunnarson gerði sér dátt við þau Þorvald ok 



Hosted by 



Google 



LAXPÆLA SAGA. 



Guðrúnu ok var þar löngum, *ok fell þar mörg 
umræða á um kærleika þeira Þórðar ok Guð- 
rúnar. Þat var eitt sinn, at Guðrún beiclcli 
Porvald gripa kaups. Þorvaldr kvað hana ekki 
hóf at kunna, ok slrj hana kinnhest. Þá mælti 
Guðríin: „Nú gaftu mér þat er oss konum 
þykkir miklu skifta, at vér eigim vel at gert, 
enn þat er litaraft gott, ok af hefir þú mik 
ráðit brckvisi við þik". Þat sama kveld kom 
Þórðr þar. Guðrún sagði honum þessa svivirð- 
ingu ok spurði hann, hverju hon skyldi þetta 
launa. Þórðr brosti at ok mælti: „Hér kann 
ek gott ráð til. Gerðu honum skyrtu og braut- 
gangs höfuðsmátt, ok seg skilit við hann fyrir 
þessar sakir". Eigi mælti Guðrím i móti þessu, 
ok skilja þau talit. Þat sama vár segir Guð- 
rún skilit við Þorvald, ok fór heim til Lauga. 
Síðan var gert féskifti þeira Þorvalds ok Gluð- 
rúnar, ok hafði hon helming fjár alls, ok var 
nú meira enn áðr. Tvá vetr höfðu þau ásamt 
verit. Þat sama vár seldi Ingunn land sitt i 
Króksfirði, þat seni síðan heitir á Ingunnarstöð- 
um, ok fór vestr á Skálmarnes; hana hafði átt 
Glíimr Geirason, sem fyrr var ritat. í þenna 
tima bjó Hallsteinn goði á Hallsteinsnesi fyrir 
vestan Þorskafjörð; hann var ríkr raaðr ok meðal- 
lagi vinsæJl. 

35. Kotkell hét maðr, er þá hafði út komit 
fyrir litlu. Gríma hét kona hans. Þeira synir 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 97 



váru þeir Hallbjörii slíkisteinsauga ok Stíg'andi. 
Pessir menn yáru suðreyskir. ÖU váru þau 
mjök fjölkunnig ok enir mestu seiðmenn. Hall- 
steinn goði tók við þeim ok setti þau niðr at 
Urðum í Skálmarfirði, ok var þeira bygð ekki 
vinsæl. Þetta sumar fór Gestr til þings ok fór 
á skipi til Saurbæjar, sem bann var vanr. 
Hann gisti á Hóli í Saurbæ. Þeir mágar léðu 
honum hesta sem fyrr var vant. Þórðr Ing- 
unnarson var þá í för með Gesti, ok kom til 
Lauga í Sælingsdal. Guðnm Ósvífrsdóttir reið 
til þings ok fylgdi henni Þórðr Ingunnarson. 
Þat var einn dag, er þau riðu yflr Bláskóga- 
heiði, — var á veðr gott; þá mælti Guðríin: 
,,Hvárt er þat satt, Þórðr, at Auðr kona þín 
er jafnan í brókum ok setgeri í, enn vafit spjörr- 
um mjök í skúa niðr?" Hann kvaðst ekki 
hafa til þess fundit. ..Lítit bragð mun þá af', 
sogir Guðrún, „ef þú finnr eigi, ok fyrir hvat 
skal hon þá heita bróka-Auðr?*' Þórðr mælti: 
,,Vér ætlum hana litla hríð svá hafa verit kall- 
aða". Guðrím svarar: „Hitt skiftir hana enn 
lueira, at hon eigi þetta nafn lengi síðan". 
Eftir þat kómu menn til þings; er þar alt tið- 
endalaust. Þórðr var löngum í búð Gests ok 
talaði jafnán við Guðrúnu. Einn dag spurði 
Þórðr Ingunnarson Guðrúnu, hvat konu varðaði, 
ef hon væri í brókum jafnan svá sem karlar. 
Guðrim svarar: „Slíkt víti á konum at skapa 



Hosted by 



Google 



98 I.AXDÆLA SAGA. 



fyrir þat á sitt hóf sem karlmanni, cf liann 
hefir höfuðsmátt svá mikla, at sjái geirvörtur 
hans berar, brantg'angssök hvárttveggja". Þá 
mælti Þórðr : „Hvárt ræðr þú mér, at ek segi 
skilit við Anði hér á þingi eða i heraði, ok 
geri 'ek þat við fleiri manna ráð, þvi at menn 
ern skapstórir, þeir er sér mun þykkja mis- 
boðit í þessn?" Guðrún svarar stunclu síðar: 
„Aftans bíðr óframs sök". Þá spratt Þórðr 
þegar npp ok gekk til Lögbergs ok nefndi sér 
vátta at. Hann segir skilit við Auði, ok fann 
þat til saka, at hon skarst i setgeirabrækr sem 
karlmenn. Bræðrum xluðar likar illa ok er þó 
kyrt. Þórðr ríðr af þingi með þeim (Jsvífrs 
sonnm. Bnn er iVuðr spyrr þessi tíðendi, l)á 
mæJti hon: 

„Vel er ek veit þat, 
var ek ciu um látin". 

Síðan reið Þórðr til féskiftis vestr til Saur- 
bæjar með tólfta mann ok gekk þat greitt, því 
at Þ(3rði var óspart um, hversn fénu var skift. 
Þórðr rak vestan til Lauga mart l)úfé. Síðau 
bað hann Guðrúnar. Var honum þat mál auíV 
sótt við íJsvíf, enn (TUurÍDi mælti ekki í möti 
Brnllaup skyldi vora at Laugum at Itíundu viku 
sumars ; var sú veizla allsköruleg. Samf ör þeira. 
Þórðar ok Guðriinar var góð. Þat eittholttij, 
at þeir Þorkell hvelpr ok Knútr f(3ru eigi mál- 
um á hendr Þ()rði Ingunnarsyni, at þeir fengu 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. ^^ 



eigi stj^rk tiL Ánnat sumar eftir höfðu Hóls- 
iiienii selför í Hvamnisdal; var Auðr at seli. 
Laugamenn höfðu selför í Lambadal; sá gengr 
vestr í fjöll af Sælingsdal. Auðr spyrr þann 
mann, er smalans gætti, hversu oft hann fjnái 
smalamann frá Laugum. Hann kvað þat jafn- 
an vera, seni liklegt. var, því at háls einn var 
á milli seljanna. Pá mælti Auðr: ,.Þú skalt 
hitta i dag smalamann frá Laugum ok máttu 
segja mér, hvat manna er at vetrhúsum eða i 
seli, ok ræð alt vingjarnlcga til P(3rðar, sem 
þú átt at gera''. Sveinninn heitr at gera svá 
sem hon mæ4ti. Enn um kveldit, er smahimaör 
kom heim, spurði Auðr tiðenda. Smalainaðr- 
inn svarar: ,,Spurt heíi ek þau tiðendi, er þér 
munu þykkja góð, at nú er breitt hvilugólf milli 
rúma þeira Pórðar ok (xuðrimar; þvi at hon er 
i seli, enn hann hcljast á skálasmið, ok eru 
þeir Ósvífr tvcir at vctrhiisunr\ ,,YcI hcfir þú 
njósnaf', scgir hon, ,,ok haf söðjat hcsta tvá er 
mcnn fara at sofa''. Suialasvcinn gerði scm hon 
i)auð, ok nökkuru fyrir S(')IarfalI sté Auðr á 
bak, ok var hon þá at vísu í l)r(')kuuL Smala- 
sveinn reið öðrum hesti ok gat varla fylgt 
h(3nni; svá knúði hon fast reiðina. Hon reið 
suðr yfir Sæ.lingsdalshciði, ok nam cigi staðar 
fyrr cnn undir túngarði at LojjguuL Þá sté 
Iion af baki, enn bað suialasveininn gæta hcst- 
anna, meðan hon gcngi til húss. Auðr gckk 



Hosted by 



Google 



100 LAXDÆLA SAGA. 



at dyrum ok var opin hurð; hon gekk til eld- 
húss ok at lokrekkju þeiri, er Þórðr lá í ok 
svaf. Var Jiurðin fallin aftr, enn eigi lokan fyr- 
ir. Hon gekk i lokrekkjuna, enn Þórðr svaf 
ok horfði í loft upp. Þá vakti Auðr Þórð, enn 
hann snerist á hliðina, er hann sá, at maðr 
var kominn. Hon brá þá saxi ok lagði á Þórði 
ok veitti honum áverka mikla, ok kom á hönd- 
ina hægri, ok varð hann sárr á báðum g*eir- 
vörtum; svá lagði hon til fast, at saxit nam í 
beðinum staðar. Síðan gekk Auðr brott ok til 
hests ok hljóp á bak ok reið heim eftir þat. 
Þórðr vildi upp spretta, er hann fekk áverk- 
ann, ok varð þat ekki, þvi at hann uiæddi blóð- 
rás. Við þetta vaknaði Ósvífr ok spyrr, hvat 
títt væri. Enn Þórðr kvaðst orðinn fyrir á- 
verka nökkurum. Ósvífr spyrr, ef hann vissi 
hverr á honum hefði unnit, ok stóð upp, ok 
batt um sár hans. Þórðr kvaðst ætla, at þat 
hefði Auðr gert. (Jsvífr bauð at riða eftir 
henni; kvað hana fámenna til mundu hafa farit 
ok væri henni skapat víti. Þórðr kvað þat 
fjarri skyldu fara; sagði hana slíkt hafa atgcrt 
sem hon átti. Auðr kom heim í sólar upprás, 
ok spurðu þeir bræ.ðr hennar, hvert hon hefui 
farit. Auðr kvaðst farit hafa til Lauga, ok sagði 
þeim hvat til tíðenda hafði gerzt í förum henn- 
ar. Þeir létu vel yíir, ok kváðu of lítit mundu 
at orðit. Þórðr lá lengi i sárum, ok greru vel 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 101 



bringu sárin, enn sú hönclin varö honum hvergí 
betri til taks enn áðr. Kyrt var nú uni vetr- 
inn. Enn eftir um várit kom Ingunn móðir 
Pórðar vestan af Skálmarnesi. Hann tók vel 
við henni. Hon kvaðst vilja ráðast undir ára- 
burð Pórðar; kvað hon Kotkel ok konu hans 
ok sonu gera sér óvært í fjárránum ok fjölkyngiy 
enn hafa mikit traust af Hallsteini goða. Pórðr 
veikst skjótt við þetta mál, ok kvaðst hafa 
skyldu rétt af þjófum þeim, þótt Hallsteinn væri 
at móti; snarast þegar til ferðar við tiunda 
nmnn. Ingunn f(jr ok vostr með honum. Hann 
hafði ferju 6r Tjaldanesi. Siðan heldu þau 
vestr til Skálmarness. P(3rðr lét flj^tja til skips 
alt lausafé, þat er móðir hans átti þar, enn 
smahi skyldi reka fyrir innan fjörðu. Tólf váru 
þau alls á skipi. Par var Ingunn ok önnur 
kona. Pórðr kom til b?^jar Kotkels með tíunda 
mann. Synir þcira Kotkels váru eigi heima. 
Síðan stefndi hann þeim Kotkatli ok Grimu ok 
sonum þeira um þjofnað ok fjölkyngi ok lét 
varða sk(3ggang. Hann stefndi sökum þeim til 
alþingis, ok fór til skips eftir þat. Pá kí'nnu 
þeir Hallbjörn ok Stigandi heim, er Pórðr var 
kominn frá landi, ok þo skamt. Sagði Kotkell 
þá sonum sinum, hvat þar hefði i gerzt. Peir 
bræðr urðu óðir við þetta, ok kváðu menn ekki 
hafa fyrr gengit i berhögg við þau um svá 
mikinn fjandskap. Siðan lét Kotkell gera seið- 



Hosted by 



Google 



102 LAXDÆLA SAGA. 



lijall Tnikinn; þan færðust þar á upp öll; þau 
kváðu þar harðsnúin fræði; þat váru galdr- 
ar. Pví næ.st laust á hríð mikilli. Þat fann 
Þórðr Ing'unnarson ok hans förunautar, þar sem 
hann var á sæ staddr, ok til hans var gert 
veðrit. Keyrir skipit vestr fyrir Skálmarnes. 
Þórðr sýndi mikinn hraustleik i sæliði. Þat sá 
þoir menn, er á landi váru, at hann kastaði 
því öllu, er til þunga var, utan mönnum; væntu 
þeir menn, er á landi váru, Þórði þá landtöku, 
þvi at þá var aífarit þat sem skerjóttast var. 
Siðan reis boði skamt frá landi, sá er engi 
maðr mundi at fyrr hefði uppi verit, ok laust 
skipit svá, at þegar horfði upp kjölrinn. Par 
druknaði Pórðr ok alt föruneyti hans, enn 
skipit braut í spón; ok rak þar kjölinn, er síð- 
an heitir Kjalarey. Skjöld Þórðar rak í þá ey, 
cr Skjaldarey er kölluð; lilv Þórðar rak þar 
þegar á land ok hans förunauta. Var þar 
haugr orpinn at líkum þeira, þar er síðan heit- 
ir Haugsnes. 

36. Þessi tíðendi sp^ajast víða ok mælast 
illa fyrir. Þóttu þat ólífismenn, er slíka fjöl- 
kyngi frömdu, sem þau Kotkell höfðu þá lýst. 
Mikit þótti Guðrúnu at um líílát Þórðar, ok 
var hon þá eigi heil ok mjök framat. Guðrún 
fæddi svein; sá var vatni ausinn ok kallaðr 
Þórðr. í þenna tíma bjó Snorri goðí at Helga- 
felli. Hann var frændi Ósvífrs ok vin; áttu 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 103 



þau Guðrún þar mikit traust. Þangat fór Snorri 
goði at heimboði. Pá tjáði Guðrún þetta vand- 
kvæði fjTÍr Snorra^ enn hann kvaðst mundu 
veita þeim at málum, þá er honum sýndist, enn 
bauð Guðrúnu barnfóstr til hugganar við hana. 
Þetta þá Guðrún ok kvaðst hans forsjá hlíta 
mundu. Þessi Þórðr var kallaðr köttr, faðir 
Stiifs skálds. Síðan ferr Gestr Oddleifsson á 
fund Hallsteins goða, ok gerði honum tvá kosti: 
at hann skyldi reka í brott þessa fiölkunnigu 
menn, ella kvaðst hann mundu di-epa þá. — 
,.ok er þó of seinat". Hallsteinn kaus skjótt, 
olv bað þau heldr i brott fara, ok nema hvergi 
staðar fyrir vestan Dalaheiði, ok kvað réttara, 
at þau væri drepin. Siðan fóru þau Kotkell í 
brott ok höfðu eigi meira fé enn stóðhross fjögr; 
var hestrinn svartr; hann var bæði mikill ok 
vænn ok reyndr at vígi. Ekki er getit um 
ferð þeira, áðr þau koma á Kambsnes til Þor- 
leiks Höskuldssonar. Haun falar at þeim hross- 
in, því at hann sá, at þat váru afreksgripir. 
Kotkell svarar: „Gera skal þér kost á þvi; 
tak við hrossunum, enn fá mér bústað nökkurn 
hér i nánd þér". Þorleikr mælti: „Munu þá 
eigi heldr dýrhrossin? því at ek hefi þat spurt, 
at þér munuð eiga heldr sökótt hér í heraði''. 
Kotkell svarar: „Þetta muntu mæla til Lauga- 
manna". Þorleiki' kvað þat satt vera. Þá 
mælti Kotkell: ,,Þat horfir þó nökkut annan 



Hosted by 



Google 



104 LA.XDÆLA SAOA. 



veg við um sakir við Guðrúnu ok bræðr henn- 
ar, enn þér hefir sagt verit; hafa menn ausit 
hrópi á oss fyrir enga sök, ok þigg stóðhrossin 
f^TÍr þessar sakir; ganga ok þær einar sögur 
frá þér, at vér munim eigi uppi orpin fyrir 
sveitarmönnum hér, ef vér höfum þitt trausf'. 
Þorleikr slæst nú i málinu ok þóttu honum fögr 
hrossin; enn Kotkell flutti kænlega málit. Þá 
tók Þorleikr við hrossunum. Hann fekk þeim 
bústað á Leiðólfsstöðum í Laxárdal. Hann 
birgði þau ok um búfé. Þetta spyrja Lauga- 
menn, ok vilja synir Ósvifrs þegar gera til þeira 
Kotkels ok sona hans. Ósvifr mælti: „Höf- 
um vér nú ráð Snorra goða ok spörum þetta 
verk öðrum; því at skamt mun líða, áðr búar 
Kotkels munu eiga spánýjar sakir við þá, ok 
mun, sem vert er^ Þorleiki mest mein at þeim; 
munu þeir margir hans óvinir af stunclu, er 
hann hefir áðr haft stunclan af; enn eigi mun 
ek letja yðr at gera slíkt mein þeim Kotkatli, 
sem yðr líkar, ef eigi verða aðrir til at elta 
þau ór heraði eða taka af lífi með öllu, um þat 
er þrír vetr eru liðnir". Guðrún ok bræ-ðr 
hennar sögðu svá vera skyldu. Ekki unnust 
þau Kotkell mjök fyrir, enn hvártki, þurftu þau 
um vetrinn at kaupa hey né mat, ok var sú 
bygð óvinsæl. Eigi treystust menn at raska 
kosti þeira fyrir Þorleiki. 

37. Þat var eitt sumar á þingi, er Þorleikr 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 105 



sat í búð sinni, at maðr einn mikill gekk í 
búðina inn. Sá kyaddi Þorleik, enn hann tók 
kveðju þessa manns, ok spurði hann at nafni, 
eða hvaðan haan væri. Hann kvaðst Eldgrímr 
heita ok búa í Borgarfirði á þeim bæ, er heita 
Eldgrimsstaðir, enn sá bær er í dal þeim er 
skerst vestr í fjöll milli Múla ok Grisartungu. 
Sá er nú kallaðr Grimsdalr. Þorleito segir: 
„Heyrt hefi ek þín getit at þvi, at þú sér ekki 
litilmenni". Eldgrímr mælti: „Þat er erendi 
mitt hingat, at ek vil kaupa at þér stóðhrossin 
þau en dýru, er Kotkell gaf þér i fyrra sum- 
ar". Þorleikr svarar: „Eigi eru föl hrossin". 
Eldgrímr mælti: „Ek býð þér jafnmörg stóð- 
hross við, ok meðalauka nökkurn, ok munu 
margir mæla, at ek bjóða við tveun verð''. 
Þorleiki* mælti: „Engi em ek mangsmaðr; því 
at þessi hi^oss fær þú aldregi, þóttu bjóðir við 
þrenn verð". Eldgrimr mælti: „Eigi mun þat 
logit, at þú munt vera st(jrr ok einráðr; munda 
ek þat ok vilja, at þú hefðir óríflegra verðit, 
enn níi hefir ek þér boðit, ok létir þú hrossin 
eigi at síðr". Þorleikr roðnaði mjök ^ið þessi 
orð ok mælti: „Þurfa muntu, Eldgrímr, at ganga 
nær, ef þú skalt kúga af mér hi^ossin". Eld- 
grimr mælti: „Óliklegt þ^^kki þér þat, at þú 
munir verða halloki fyrir mér; enn þetta sum- 
ar mun ek fara at sjá hrossin, hvárr okkarr 
sem þá hlýtr þau at eiga þaðan i frá>'. Þor- 



Hosted by 



Google 



106 LAXDÆLA SA^A. 



leikr segir: „Gerr sem þú heitr, ok bjóð mér 
engan liðsmun". Síðan skilja þeir talit. Þat 
mæltu menn, er hej^rðu, at hér væri maklega 
ákomit um þeira skifti. Síðan fóru menn heim 
af þingi, ok var alt tíðendalaust. Pat var einn 
morgin snimma, at maðr sá út á Hrútsstöðum 
at Hrúts bónda Herjólfssonar, enn er hann kom 
inn, spurði Hríitr tíðenda. Sá kveðst engi tíð- 
endi kunna at seg;ja önnur, enn hann kveðst 
sjá mann ríða handan um vaðla ok þar til, er 
hross Þorleiks váru, — ,,ok sté maðrinn af baki, 
ok höndlaði hrossin". Hrútr spurði, hvar hross- 
in væri þá. Húskarl mælti: „Vel höfðu þau enn 
haldit haganum, þau stóðu jafnt í engjum þínum 
f^air neðan garð". Hrútr svarar: „Þat er satt, 
at Þorleikr frændi er jafnan (jmeskinn um beit- 
ingar, ok enn þykki mér likara, at eigi sé at 
hans ráði hrossin rekin á brott". Síðan spratt 
Hrútr upp í skyrtu ok línbrókum, ok kastaði 
yfir sik grám feldi ok hafði í hendi bryntröll 
gullrekit, er Haraldr konungr gaf honum. Hann 
gekk út nökkut snúðigt ok sá, at maðr reið 
at hrossunum fyrir neðan garð. Hrútr gekk í 
móti honum ok sá, at Eldgrímr rak hrossin. 
Hríitr heilsaði honum. Eldgrímr tók kveðju 
hans, ok heklr seint. Hrútr spurði, hvert hann 
skyldi reka hrossin. Eldgrímr svarar: „Ekki 
skal þik því leyna; enn veit ek frændsemi nieð 
ykkr Þorleiki; enn svá em ek eftir hrossunum 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



107 



koininii, at ek ætla honiim þau aldri síðan. 
Hefi ek ok þat efnt, sem ek hét honum á þingi, 
at ek hefi ekki nieð fjölmenni farit eftir hross- 
imnnr'. Hrútr segir: „Engi er þat frami, þóttu 
takir hross i brott, enn Þorleikr liggi i rekkju 
sinni ok sofi; efnir þú þat þá bezt, er þit yrðuð 
á sáttir, ef þú hittir hann, áðr þú ríðr ór her- 
aði með hrossin". BklgTÍmr mælti: „Ger þú 
Porleik varan við, ef þíi vill, því at þú mátt 
sjá, at ek hefi svá heiman búizt, at mér þótti 
vol, at fund okkarn Þorleiks bæri saman^', — 
ok hristi krókaspj(3tit, er hann hafði i hendi; 
hann hafði ok hjálm á höfði, ok var gyrðr 
sverði, skjöld á hlið; hann var i brynju. Hrútr 
mælti : „Heldr mun ek annars á ieita, enn fara 
á Kambsnes, þvi at mér er fótr þungr; enn 
eigi mun ek láta ræna Þorleik, ef eiv hefi föng 
á þvi, þótt eigi sé mart i frændsemi okivarri". 
Eldgrimr mæiti: „Er eigi þat, at þú ætlir at 
taka af mér hrossin"? Hrútr svarar: ,.Gefa vil 
ek þér önnur stóðhross til þess, at þii iátir 
þossi iaus, þótt þau sé eigi jafngóð sem þessi". 
Eldgrimr mælti: ..Bezta taiar þíi, Hrútr, enn 
með því at ek hefi komit höndum á hrossin 
[^orieiks, þá muntu þau hvártki piokka af mér 
með míitugjöfum né heitan". í^á svarar Hrútr: 
,,Þat hygg ek, at þíi kjósir þann liiut tii handa 
báðum oivkr, er verr muni gegna". Eidgrimr 
viil nú skiija, ok hrökkvir hestinn ; enn er Hrútr 



Hosted by 



Google 



108 LAXDÆLA SAGA. 



sá þat, reiddi hann upp bryntröllit ok setr 
milli herða Eldgrími, svá at þegar slitnaði 
brynjan fyrir, enn bryntröllit liljóp út um bring- 
una; fell Eldgrímr dauðr af hestinum, sem ván 
var. Síðan huldi Hrútr hræ hans. Þar heitir 
Eldgrimsholt suðr frá Kambsnesi. Eftir þetta 
riðr Hrútr ofan á Kambsnes, ok segir Þorleiki 
þessi tíðendi. Hann brást reiðr við, ok þótt- 
ist vera mjök svívirðr í þessu tilbragði; enn 
Hrútr þóttist hafa sýnt við hann mikinn vin- 
skap. Þorleikr kvað þat bæði vera, at hon- 
um hefði ilt tilgengit, enda mundi eigi gott 
i móti koma. Hrútr kvað hann mundu því ráða; 
skiljast þeir með engri bliðu. Hrútr var þá 
áttræðr, er hann drap Eldgrím, ok þótti hann 
míkit hafa vaxit af þessu verki. Ekki þótti 
Þorleiki Hríitr þvi betra af verðr, at hann væri 
miklaðr af þessu verki; þ(3ttist hann glögt skilja, 
at hann mundi hafa borit af Eldgrími, ef þeir 
hefði reynt með sér, svá lítit sem fyrir hann 
lagðist. Fór Þorleikr nú á fund landseta sinna 
Kotkels ok Grimu, ok bað þau gera nökkurn 
hlut, þann er Hrúti væri svívirðing at. Þau 
tóku undir þetta léttlega, ok kváðust þess vera 
albúin. Síðan ferr Þorleikr heini. Enn litlu síð- 
ar gera þau heimanferð sína Kotkell ok Gríma, 
ok synir þeira. Þat var um nótt; þau f(3ru á 
bæ. Hrúts ok gerðu þar seið mikinn. Enn er 
seiðlætin kómu upp, þá þ(3ttust þeir eigi skilja, 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. lOí^ 



er inni váru, hverju gegna mundi; enn fögr 
var sú kveðandi at heyra. Hrútr einn kendi 
þessi læti, ok bað engan mann út sjá á þeiri 
nótt, — „ok haldi hverr vöku sinni, er má, 
ok mun oss þá ekki til saka, ef svá er með 
farit". Enn þó sofnuðu allir menn. Hrútr 
vakti lengst, enn sofnaði þó. Kári hét son Hrúts, 
er þá var tólf vetra gamall, ok var hann efni- 
legastr sona Hrúts. Hann unni honum mikit. 
Kári sofnaði nær ekki, því at til hans var leikr 
gerr; honum gerðist ekki mjök vært. Kári 
spratt upp ok sá út; hann gekk á seiðinn ok 
fell þegar dauðr niðr. Hrútr vaknaði um morg- 
ininn ok hans heimamenn, ok saknaði sonar 
síns. Fanst hann örendr skamt frá durum. 
Þetta þótti Hrúti enn mesti skaði, ok lét verpa 
haug eftir Kára. Síðan riðr hann á fund Ó- 
láfs Höskuldssonar, ok segir honum þau tíðendi, 
er þar höfðu gerzt. Óláfr varð óðr við þessi 
tíðendi, ok segir verit hafa mikla vanhyggju, 
er þeir höfðu látit setja slik illmenni et næsta 
sér, sem þau Kotkcll váru. Sagði ok Þorleik 
hafa sér illan hlut af deilt af málum við Hrút; 
enn kvað þó meira at orðit, enn hann mundi 
vilja. Óláfr kvað þá þegar skyldu drepa þau 
Kotkel ok konu hans ok sonu, — ,,er þó of- 
seinat nú". ' Peir Óláfr ok Hrútr fara með 
fimtán menn. Bnn er þau Kotkell sjá manna- 
reið at bæ sínum, þá taka þau undan í fjall 



Hosted by 



Google 



110 LAXDÆLA SAGA. 

upp. Þar varð Hallbjörn slíkisteinsauga tekinn 
ok dreg-inn belgr á höfuð honuni; þegar yáru 
þá fengnir nienn til gæzlu við hann, enn sumir 
sóttu eftir þeini Kotkatli ok Grímu ok Stiganda 
upp á fjallit. Pau Kotkell ok Gríma urðu á- 
hend á hálsinum milli Haukadals ok Laxárdals. 
Váru þau þar barið grjóti i hel, ok var þar 
ger at þeim dys ór grjóti, ok sér þess merki, 
ok heitir þat Skrattavarði. Stígandi tók undan 
suðr af hálsinum til Haukadals, ok þar hvarf 
hann þeim. Hrútr ok synir hans fóru til sjávar 
með Hallbjörn. Þeir settii fram skip ok reru 
frá landi með hann; siðan tóku þeir belg af 
höfði honum, enn bundu stein við hálsinn. Hail- 
björn rak þcá skygnur á landit, ok var augn;i- 
]ag hans ekki gott. Þá mælti Hallbjörn: „Ekki 
var oss þat tímadagr, er vér fræridr kómum á 
Kambsnes þetta til móts við Þorleik. „Þat ma.di 
ek um", segir hann, „at Þorleikr cigi þar fá 
skemtanardaga heðan í frá ok öllum verði þun^-- 
býlt, þeim sem í hans rúm setjast". Mjr^k 
þykkir þetta ákvæ.ði á hafa hrinit. Siðan 
drektu þeir honum ok reru til hmds. Litlu 
síðar ferr Hrútr á fuud- Óláfs frænda sins, olv 
segir honum, at hann viU eigi hafa svá Ijúit 
við Þorleik, ok bað hann fá sér menn til a.t 
sækja hcim Þorleik. Óláfr svarar: „Þetta 
samir cigi, at þér frændr leggizt hendr á: hcílr 
þetta tckizt ógiftusamlega Þorleiki til handar. 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. lU 



Viljum vér heldr leita um sættir með ykkr; 
hefir þú oft þins hluta beðit vel ok leng-i", 
Hrútr segir: „Ekki er sliks atleita; aldri mun 
um heilt með okki^ gTóa, ok þat munda ek vilja, 
at eigi byggjm vit báðir lengi i Laxárdal heð- 
an i frá". Óláfr svarar: „Eigi mun þér þat 
verða hlýðisamt, at ganga framar á hendr Por- 
leiki, enn mitt leyfi er til; enn ef þú gerir þat, 
þá er eigi ólíldegt, at mæti dalr hrjli*'. Hrútr 
þykkist nú skilja, at fast mun fyrirvera. Ferr 
heim, ok líkar stórilla. Ok er kyrt at kalla, Ok 
sitja inenn um kyrt þau missari. 

38. Nú cr at segja frá Stíganda. Hann 
gerðist útilegumaðr ok illr viðreignar. Þórðr 
hét maðr, hann bjó í Hundadal; hann 'v^ar auð- 
igT maðr ok ekki mikibnenni. Pat varð til ný- 
lundu um sumarit í Hundadal, at fé nytjaðist 
illa, enn kona gætti fjár þar. Pat fundu menn, 
at hon varð gripa auðig ok hon var löngum 
horfin, svá at menn vissu cigi hvar hon var. 
Pórðr bóndi lætr hcnni nauðga til sagna, ok er 
hon verðr hrædd, þá segir hon, at maðr kcnir 
tii fundar við hana, — ,,sá cr mikill", scgir 
hon, ,,ok sýnist mér vænlcgr*'. Pá spyrr Pórðr 
hvcrsu brátt sá maðr mundi koma til fandar 
við hana. Hon kvaðst vænta, at þat mundi 
brátt vcra. Eftir þctta fcrr Pórðr á fund Ó- 
láfs ok scgir!honum, at Stígandi mun cigi langt 
þaðan í brott; biðr hann til fara mcð sina 



Hosted by 



Google 



112 LAXDÆLA SAGA. 



ineiin ok ná honnm. Óláfr bregðr við skjótt 
ok ferr í Hundadal; er þá ambáttin heimt til 
tals við hann, Spyrr þá Óláfr, hvar bæli Stíg- 
anda væri. Hon kvaðst þat eigi vita. Óláfr 
bauð at kaupa at henni, ef hon kæmi Stíganda 
í færi við þá; þessu kaupa þau saman. Um 
daginn ferr hon at fé sínu; kemr þá Stígandi 
til móts við hana; hon fagnar honum vel ok býðr 
at skoða í höfði honum. Hann leggr höfuðit í 
kné henni ok sofnar skjótlega. Þá skreiðist 
hon undan höfði honum ok ferr til móts við þá 
Óláf, ok segir þeim, hvar þá var komit. Fara 
þeir til Stíganda ok ræða um með sér, at hann 
skal eigi fara sem bróðir hans, at hann skyldi 
þat mart sjá, er þeim yrði mein at; taka nú 
belg ok draga á höfuð honum. Stigandi vakn- 
aði við þetta ok bregðr nú engum viðbrögðum, 
því at margir menn váru nú um einn; rauf 
var á belgnum, ok getr Stigandi sét öðrum 
megin í hlíðina ; þar var fagrt landsleg ok gras- 
loðit; enn því var líkast, sem hvirfilvindr kæmi, 
at sneri um jörðinni, svá at aldregi síðan kom 
þar gras upp. Þar heitir nú á Brennu. Siðan 
berja þeir Stíganda grjóti í hel, ok þar var 
hann dysjaðr. Óláfr efnir vel við ambáttina, 
ok gaf henni frelsi, ok f(3r hon heim í Hjarðar- 
holt. Hallbjörn slíkisteinsauga rak upp ór brimi 
litlu síðar enn honum var drekt. Þar heitir 
Knarrarnes, sem hann var kasaðr, ok gekk 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 113 



hann aftr mjök. Sá maðr er nefndr, er Þor- 

kell skalli hét; liann bjó í Pykkvaskógi á fóð- 

urleifð sinni; hann var fuBhu^ mikill ok rammr 

at afli. Eitt kveld var vant kýr í Þykkva- 

skógi; fór Þorkell at leita ok húskarl hans með 

honum ; þat var eftir dagsetr, enn tunglskin var 

á. Þorkell mælti, at þeir mundu skifta með sér 

leitinni ; ok er Þorkell var einn saman staddr, þá 

þóttist hann sjá á holtinu f^w sér kú, ok er 

hann kemr at, þá var þat Slikisteinsauga, enn 

eigi k^T. Þeir runnust á allsterklega; fór Hall- 

björn undan, ok er Þorkel varði minst, þá 

smýgr hann niðr í jörðina ór höndum honum. 

Eftir þat fór Þorkell heim. Húskarlinn var 

heim kominn ok hafði hann fundit kúna; ekki 

varð síðan mein at Hallbirni. Þorbjörn skrjúpr 

var þá andaðr ok svá Melkorka; þau liggja 

bæði í kumli í Laxárdal, enn Lambi son þeii^a 

bjó þar eftir. Hann var garpr mikill ok hafði 

mikit fé. Meira var Lambi virðr af mönnum 

enn faðir hans fyrir sakir móðurfrænda sinna; 

vel var í frændsemi þeira Óláfs. Liðr nú enn 

næsti vetr eftir dráp Kotkels. Um várit eftir 

hittíist þeir bræðr, Óláfr ok Þorleikr; spurði 

Óláfr, hvárt Þorleikr ætlaði at halda búi sínu. 

Þorleikr segir, at svá var. Óláfrmælti: „Hins 

vilda ek beiða yðr, frændi, at þér breytið ráða- 

hag yðrum ok færið utan; muntu þar þykkja 

sómamaðr, sem þú kemr; enn ek hygg um 

8 



Hosted by 



Google 



114 LAXDÆLA SAGA. 



Hrút frænda okkarn, at hann þykkist kulda af 
kenna af skiftum yðrum; er mér lítit um, at 
hætta til lengr, at þit sitizt svá næ.r; er Hrútr 
aflamikill, enn synir hans ofsamenn einir ok 
garpar; þykkjumst ek vant við kominn fyrir 
frændsemis sakir, ef þér deilið illdeildum, frændr 
minir*'. Þorleikr mælti: „Ekki kvíði ek þvi, 
at ek geta eigi haldit mér réttum fyrir Hrúti 
ok sonum hans, ok mun ek eigi fyrir þvi af 
landi fara ; enn ef þér þykkir miklu máli skifta, 
frændi, ok þykkist þú þar um í miklum vanda 
sitja, þá vil ek gera fyrir þín orð; þvi at þá 
unda ek bezt mínu ráði, er ek var utanlendis; 
veit ek ok, at þú munt ekki at verr gera til 
BoIIa sonar míns, þó at ek sjá hvergi i nánd, 
ok honum ann ek mest manna". Oláfr svarar: 
„Þá hefir þú vel af þessu máli, ef þú gerir 
eftir bæn minni; ætla ek mér þat at gera heð- 
an í frá sem hegat til, er til BoIIa kemr, ok 
vera til hans eigi verr enn til minna sona-'- 
Eftir þetta skilja þeir bræðr með mikilli blíðu. 
Þorleikr selr nú jarðir sínar ok verr fénu til 
utanferðar; hann kaupir sldp, er uppi stóð í 
Dögurðarnesi. Enn er hann var búinn með 
öllu, sté hann á skip út ok kona hans ok ann- 
at skuldalið. Skip þat verðr vej reiðfara ok 
taka Noreg um haustit; þaðan ferr hann suðr 
til Danmerkr, þvi at hann festi ekki ^mdi í 
Noregi; váru látnir frændr hans ok vinir, enn 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. Hó 



sumir ór landi reknir. Síðan helt Þorleikr til 
Gautlands. Þat er flestra manna sögn, at Þor- 
leikr ætti lítt við elli at fást, ok þótti þó mik- 
ilsverðr, meðan hann var uppi. Ok lúkum vér 
þar sögu frá Þorleiki. 

39. Þat var þá jafnan tíðhjalat í Breiða- 
fjarðardölum um skifti þeira Hrúts ok Þor- 
leiks, at Hrútr hefði þun^ af fengit Kotkatli 
ok sonum hans. Þá mælti Ósvífr til Guðrúnar 
ok bræðrahennar — bað þau á minnast, hvárt 
þá væri betr ráðit, at hafa þar lagit sjálfa sik 
í hættu við heljarmenn slíka, sem þau Kotkell 
váru. Guðrún mælti: „Eigi er sá ráðlauss, 
faðir, er þinna ráða á kost". Oláfr sat nú í 
búi sínu með miklum sóma, ok cru þar allir 
synir hans heima ok svá Bolli frændi þeira ok 
fóstbróðir. Kjartan var mjök íytít sonum 0- 
láfs. Þeir Kjartan ok Bolli unnust mest; fór 
Kjartan hvergi þess er eigi f^'lgxli Bolli honum. 
Kjartan fór oft til Sælingsdalslaugar; jafnan 
bar svá til, at Guðríin var at laugu; þótti 
Kjartani gott at tala við Guðrúnu, því at 
hon var bæði vitr ok málsnjöll. Þat var 
allra manna mál, at með þeini Kjartani ok 
Guðrúnu þætti vera mest jafnra^ði þeira manna, 
cr þá óxu upp. Vinátta var ok mikil með þeini 
í Uáfi ok Ósvífri, ok jafnan heimboð, ok ekld 
því minnr, at kært gerðist mcð enum yngrum 
mönnum. Eitt sinn ræddi Óláfr við Kjartan: 



Hosted by 



Google 



116 LAXDÆLA SAGA. 



„Eigi veit ek", se^r hanii, „hví mér er jafnan 
svá Imgstætt, er þú ferr til Lauga ok talar við 
Guðrúnu; enn eigi er þat fyrir þvi, at eigi 
þætti mér Guðrún fyrir öUum konum öðrum, 
ok hon ein er svá kvenna, at mér þykki þér 
fuUkosta. Nú erþat hugboð mitt, enn eigi vil 
ek þess spá, at vér frændr ok Laugamenn berim 
eigi allsendis gæfu til um vár skifti". Kjartan 
kvaðst eigi vilja gera í móti vilja föður síns> 
þat er hann mætti við gera; enn kvaðstvænta^ 
at þetta mundi betr takast, enn hann gat til. 
Heldr Kjartan teknum hætti um ferðir sínar; 
fór Bolli jafnan með honum. Líða nú þau miss- 
ari. 

40. Ásgeirr hét maðr ok var kallaðr æði- 
kollr. Hann bjó at Ásgeirsá í Viðidal; hann 
var son Auðunar skökuls. Hann kom fyrst sinna 
kynsmanna til íslands; hann nam Víðidal. 
Annarr son Auðunar hét Þorgrímr hærukollr; 
hann var faðir Ásmundar, föður Grettis. Ás- 
geirr æðikollr átti fimm börn. Son hans hét 
Auðunn, faðir Ásgeirs, föður Auðunar, föður 
Egils, er átti Úlfeiði dóttur Eyjólfs ens halta; 
þeira son var Eyjólfr, er veginn var á alþingí. 
Annarr son Ásgeirs hét Þorvaldr. Hans dóttir 
var Dalla, er átti Isleifr byskup; þeira sonvar 
Gizorr byskup. Enn þriði son Ásgeirs hét 
Kálfr. Allir váru synir Ásgeirs vænlegir menn. 
Kálfr Ásgeirsson var þann tíma 1 förum ok 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 117 



þótti enn nýzti maðr. Dóttir Ásgeirs hét Þur- 
íðr. Hon var gift Þorkatli kugga, syni Þórðar 
gellis; þeira son var Þorsteinn. Önnur dóttir 
Ásgeirs hét Hrefna; hon var vænst kvenna 
norðr þar í sveitum ok vel vinsæl. Ásgeirr 
var mikill maðr fyrir sér. Þat er sagt eitt 
sinn, at Kjartan Óláfsson byrjaði ferð sína 
suðr til Borgarfjarðar; ekki er getit um ferð 
hans fyrr enn hann kom til Borgar. Þar bjó 
þá Þorsteinn Egilsson móðurbróðir hans. BoUi 
var i ferð með honum, þvi at svá var ástúðigt. 
með þeim fóstbræðrum, at hvárgi þóttist nýta 
mega, at þeir væri eigi ásamt. Þorsteinn tók 
við Kjartani með allri blíðu; kvaðst þökk kunna, 
at hann væri þar lengr enn skemr. Kjartan 
clvelst at Borg um hiíð. Þetta sumar stóð skip 
uppi í Gufuárósi. Þat skip átti Kálfr Ásgeii^s- 
son. Hann hafði verit um vetrinn á vist með 
Þorsteini Egilssyni. Kjartan segir Þorsteini í 
hljóði, at þat var mest erendi hans suðr þangat, 
at hann vildi kaupa skip hálft at Kálfi — „er 
mér á því hugr at fara utan'', — ok spyrr 
Þorstein, hversu honum virðist Kálfr. Þor- 
steinn kvaðst hyggja, at hann væri góðr di'engr 
— „er þat várkunn mikil, frændi", segir Þor- 
steinn, „at þik fýsi at kanna annarra manna 
siðu; mun þin ferð verða merkileg með nöldv- 
uru móti. Eigu frændr þinir mikit í hættu, 
hversu þér tekst ferðin". Kjartan kvað vel 



Hosted by 



Google 



118 LAXDÆLA SAGA. 



takast munu. Síðan kaupir Kjartan skip hálft 
at Kálfi, ok gera helmingarfélag. Skal Kjart- 
an koma til skips, þá er tiu vikur eruafsumri. 
Gjöfum var Kjartan útleiddr frá Borg. Ríða 
þeir BoUi heim síðan. Enn er Óláfr frétti 
þessa ráðabreytni, þá þótti honum Kjartan þessu 
hafa skjótt ráðit, ok kvaðst þó eij^ bregða 
mundu. Litlu síðar riðr Kjartan til Lauga, ok 
segir Guðrúnu utanferð sína. Guðrún mælti: 
„Skjótt hefir þú þetta ráðit, Kjartan". Hefir 
hon þar um nökkur orð, þau er Kjartan mátti 
skilja, at Guðrún lét sér ógetit at þessu. Kjart,- 
an mælti: „Lát þér eigi þctta mislíka; ek skal 
gera annan hlut, svá at þér þykki vel". Guð- 
rún mælti: „Entu þetta; þvi at ek mun brátt 
yfir því lýsa". Kjartan bað hana svá gera. 
Guðrún mælti: „Þá vil ek fara utan með þér 
í sumar, ok hefir þú þá yfirbætt við mik þetta 
bráðræði; þvi at ekki ann ek íslandi". „Pat má 
eigi vera", segir Kjartan; „bræðr þinir eru 6- 
ráðnir, enn faðir þinn gamall, ok eru þeir allri 
forsjá sviftir, ef þú ferr af landi á brott, ok 
bíð mín þrjá vetr". Guðrún kvaðst um þat 
mundu engu hoita, ok þótti sinn veg hváru 
þeira, ok skildu með því. Reið Kjartan heim. 
Oláfr reið til þings um sumarit. Kjartan reið 
með föður sínum vestan ór Hjarðarholti, ok 
skildust i Norðrárdal. Þaðan reið Kjartan til 
skips, ok BoIIi frændi hans var í för með hon- 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 119 



iim. Tíu váru þeir íslenzkir merin saman alls, er í 
ferð váru með Kjartani ok engi vildi skiljast við 
Kjartan fyrir ástar sakir. Eíðr Kjartan til skips við 
þetta föruneyti. Kálfr Ásgeirsson fagnar þeim vel. 
Mikit fé höfðu þeir utan Kjartan ok Bolli. Halda 
þeir nú á búnaði sinum, ok þegar er býr gaf, 
sigla þeir út eftir Borgarfirði léttan byr ok 
góðan, ok síðan í haf. Þeim bj'rjaði vel, tóku 
Noreg norðarla, ok halda inn til Þrándieims, 
ok hittu þar menn at máli ok spurðu tíðenda. 
Peim var sagt, at höfðing'jaskifti var orðit í 
hmdinu. Var Hákon jarl frá fallinn, enn Óláfr 
konungr Tryggvason til kominn, ok hafði allr 
NoregT fallit í hans vald. óláfr konungr bauð 
siðaskifti í Noregi. Gengu menn allmisjafnt 
undir þat. Þ^ir Kjartan lögðu inn til Niðaróss 
skipi sinu. 1 þenna tima váru margir menn 
íslenzkir í Noregi. þeir er virðingamenn váru. 
Lágu þar fyrir bryggjunum þrjú skip, er ís- 
lenzkir menn áttu öll. Eitt skip átti Brandr 
enn örvi, son Vermundar Þorgrimssonar. Annat 
skip átti Hallfreðr vandræðaskáld. Þriðja skip 
áttu bræðr tveir; hét annarr Bjarni, enn ann- 
arr Þórhallr; þeir váru synir Breiðár-Skeggja 
austan ór Fljótshlið. Þessir menn allir höfðu 
ætlat um sumarit út til íshmds, enn konungr 
hafði higt farbann fyrir sldp þessi öll; því at 
þeir vildu eigi taka við sið þeim er hann bauð. 
AUir islenzkir menn fagna vel Kjartani, enn 



Hosted by 



Google 



120 LAXDÆLA SAGA. 



þó Brandr bezt; því at þeir váru mjök kunnir 
áðr. Báru nú íslendingar saman ráð sín, ok 
kom þat ásamt með þeim, at nita sið þeim er 
konungr bauð, ok höfðu þessir allir samband, 
þeir sem fyrr váru nefndir. Þeir Kjartan lögðu 
nú skipinu við bryggjur ok ruddu skipit, ok 
störfuðu fyrir fé sínu. Óláfr konungr var í 
bænum. Hann spyrr skipkvámu þessa ok þat 
með, at þar munu þeir menn margir á skipi, 
er mikilhæfir eru. Þat var um haustit einn 
góðan veðrdag, at menn fóru ór bænum cil 
sunds á ána Nið; þeir Kjartan sjá þetta. Þá 
mælti Kjartan til sinna félaga, at þeir mundu 
fara til sundsins at skemta sér um daginn. 
Þeir gera svá. Einn maðr lék þar miklu bezt. 
Þá spyrr Kjartan Bolla, ef hann vili freista 
sunds við bæjarmanninn. Bolli svarar: „Ekki 
ætla ek þat mitt færi". „Eigi veit ek, hvar 
kapp þitt er nú komit", segir Kjartan, „ok 
skal ek þá til". Bolli svarar: „Þat máttu 
gera, ef þér likar". Kjartan fleygir sér nú út 
á ána ok at þessum manni, er bezt er sund- 
færr, ok færir niðr þegar, ok heldr niðri um 
hríð; lætr Kjartan þenna upp, ok cr þeir hafa 
eigi lengi uppi verit, þá þrifr sá maðr til 
Kjartans ok keyrir hann niðr ok eru niðri ekld 
skemr, enn Kjartani þótti hóf at; koma enn 
upp; engi höfðust þeir orð við. Et þriðja sinn 
fara þeir niðr, ok eru þeir þá miklu lengst 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 121 



niðri; þykkist Kjartan nú eigi skilja, hversu 
sjá leikr mun fara, ok þykkist Kjartan aldri 
komit liafa í jafn-rakkan stað fyrr; þar kemr 
at lyktum, at þeir koma upp ok leggjast til 
lands. Pá mælti bæjarmaðrinn: ,.E[verr er 
þessi maðr?" Kjartan sagði nafn sitt. Bæjar- 
maðr mælti: „Þú ert sundfærr vel, eða ertu 
at öðrum íþróttum jafnvel búinn sem at þessi?" 
Kjartan svarar ok lieldr seint: „Þat var orð 
á, þá er ek var á íslandi, at þar færi aðrar 
eftir; enn nú er lítils um þessa vert". Bæjar- 
maðr mælti: „Þat skiftir nökkuru, við hvern 
þú heflr átt; eða hvi spyrr þú mik engis?" 
Kjartan mælti: „Ekki hirði ek um nafn þitt". 
Bæjarmaðr segir: „Bæði er, at þú ert gervi- 
legr maðr, enda lætr þú allstórlega; enn eigi 
því siðr skaltu vita nafn mitt, eða við hvern 
þú hefir sundit þreytt. Hér er Oláfr konungr 
Tryggvason". Kjartan svarar engu, ok snýr 
þegar í brott skikkjulauss. Hann var í skarlats- 
kyrtli rauðum. Konungr var þá mjök klæddr; 
hann kallar á Kjartan ok bað hann eigi svá 
skjótt fara. Kjaitan víkr aftr ok heldr seint. 
Þá tekr konungr af herðum sér skikkju góða 
ok gaf Kjartani; kvað hann eigi skikkjulausan 
skyldu ganga til sinna manna. Kjartan þakkar 
konungi gjöfina ok gengr til sinna manna ok 
sýnir þeim skikkjuna. Eldki létu hans menn 
vel yfir þessu; þóttu Kjartan mjök hafa gengit 



Hosted by 



Google 



122 



LAXDÆLA SAGA. 



á konungs vald; ok erníikyrt. Veðráttu gerði 
harða um haustit; váru frost mikil ok kuldar. 
Heiðnir menn segja þat eigi undarlegt, at 
veðrátta léti illa — „geldr at nýbreytni konungs 
ok þessa ens nýja siðar, er goðin hafa reiðzt". 
íslendingar váru allir saman um vetrinn í bæn- 
um; var Kjartan mjök fyrir þeim. Veðrátt 
batnar, ok kómu menn fjölment þá til bæjar- 
ins at orðsending Óláfs konungs. Margir menn 
höfðu við kristni tekit í Þrándheimi, enn hinir 
váru þó miklu fleiri, er í móti váru. Einn 
hvern dag átti konungr þing í bænum út á 
e.yrum, ok talaði trú fyrir mönnum, langt er- 
endi ok snjalt. Þrændr höfðu her manns, ok 
buðu konungi bardaga í mót. Konungr kvað 
þá vita skyldu, at hann þóttist átt hafa við 
meira ofrefli, enn berjast þar við þorpara í 
Þrándheimi. Skaut þá bóndum skelk í bringu, 
ok lögðu alt á konungs vald, ok var mart fólk 
þá skírt. Enn síðan var slitit þinginu. Þetta 
sama kveld sendir konungr menn til herbergis 
Islendinga, ok bað þá verða vísa, hvat þeirtal- 
aði. Þeir gera svá; var þar inn at heyra glaumr 
mikill. Þá tók Kjartan til orða ok mælti til 
Bolla: „Hversu fúss ertu, frændi, at taka við 
trú þeiri, er konungr býðr?" Ekki em ek þess 
fúss", svarar Bolli, „því at mér lízt siðr þeira 
vcyklegr mjök". Kjartan spyrr: „Þótti .yðr 
konungrinn í engum hótum hafa við þá er eigi 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA 



123 



vildu undirganga hans vilja?" Bolli syarar: 
„At vísu þótti oss konungr ganga ór skugga 
um þat, at þeir mundu miklum afarkostum 
mæta af lionum''. „Engis manns nauðungar- 
maðr vil ek vera", segir Kjartan, „meðan ek 
má upp standa ok vápnum valda; þykki mér 
þat ok lítilmannlegt, at vera tekinn sem lamb 
ór stekk eða melrakki ór gildru; þykki mér 
hinn kostr miklu betri, ef maðr skal þó deyja, 
at vinna þat nökkut áðr, er lengi sé uppi liaft 
síðan". BoUi spyrr: „Hvat viltu gera?" 
,,Ekki mun ek því leyna", segir Kjartan, 
„brenna konunginn inni". „Ekki kalla ek þetta 
litilmannlegt", segir BoUi, „enn eigi mun þetta 
framgengt verða, at því er ek hygg; mun kon- 
ungr vera giftudrjúgr ok hamingjumikill; hann 
hefir ok örugg varðhöld dag ok nótt". Kjartan 
kvað áræðit flestum bila, þótt allgóðir karlmenn 
væri. Bolli kvað þat vant at sjá, hverjum 
hugar þyrfti at frýja; enn margir tóku undir, 
at þetta væri þarfleysutal. Ok er konungsmenn 
höfðu þessa varir orðit, þá fóru þeir í brott, 
ok segja konungi þetta tal alt. Um morgininn 
eftir vill konungr þing hafa. Er nú til stefnt 
öllum íslenzkum mönnum, ok er þingit var sett, 
þá stóð konungr upp, ok þakkaði mönnum 
þangatkvámu, þeim er hans vinir vildu vera 
ok við trú höfðu tekit. Hann heimti til tals 
við sik íslendinga. Konungr spyrr, ef þeir 



Hosted by 



Google 



124 LAXDÆLA SAGA 



vildi skirn taka. Þeir ræma þat litt. Konungr 
segir, at þeir mundi þann kost velja sér til 
handa, er þeim gegndi verr, — „eða hverjum 
yðrum þótti þat ráðlegast at brenna mik inni?" 
Þá svarar Kjartan: „Þat munu þér ætla, at 
sá muni eigi einurð til hafa við at ganga, er 
þat hefir mælt; enn hér máttu þann sjá". „Sjá 
má ek þik", segir konungr, „ok eigi smáráðan; 
enn eigi mun þér þess auðit verða at standa 
yfir höfuðsvörðum mínum, ok ærna hefir þú sök 
til þess, þóttu heitaðist eigi við fleiri konunga 
inni at brenna, fyrir þá sök, er þér væri et 
betra kent; enn fyrir þat er ek vissa eigi, hvárt 
hugr fylgdi máli þinu, enn drengilega við 
gengit, þá skal þik eigi af lífi taka fyrir þessa 
sök; kann ok vera, at þú haldir því betr trúna, 
sem þú mælir meir í móti henni enn aðrir: 
kann ek ok þat at skilja, at þat mun skips- 
höfnum skifta, at þann dag munu við trú taka, 
er þú lætr ónauðigr skirast; þykki mér ok á 
því likendi, at frændr yðrir ok vinir munu mjök 
á þat hlýða, hvat þér talið fyrir þeim, er þér 
komið út til íslands; er þat ok nær mínu hug- 
boði, at þú, Kjartan, hafir betra sið, er þú 
siglir af Noregi, enn þá er þú komt hegat. 
Farið nú í friði ok í griðum, hvert er þér vilið, 
af þessum fundi ; skal eigi pynda yðr til kristni 
at sinni; því at guð mælir svá, at hann vill, 
at engi komi nauðigr tilhans". Var góðr rómr 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



125 



gerr at máli konungs, ok þó mest af kristnum 
mönnum. Enn heiðnir menn mátu við Kjartan, 
at hann skyldi svara sem hann vildi. Þá mælti 
Kjartan: „Þakka viljum vér yðr, konungr, er 
þér geflð oss góðan frið, ok þanneg máttu oss 
mest teygja at taka við trúnni, at gefa oss 
upp stórsakir, enn mælið til alls í blíðu, þar 
sem þér hafið þenna dag alt ráð várt í hendi, 
er þér vilið, ok þat ætla ek mér, at taka því 
at eins Yiö trú i Noregi, at ek meta lítils Þór 
enn næsta vetr, er ek kem til íslands". Þá 
segir konungr ok brosti at: „Þat sér á }^- 
bragði Kjartans, at hann þykkist eiga meira 
traust undir afli sinu ok vápnum, heldr enn 
þar sem er Þórr ok Óðinn". Siðan var slitit 
þinginu. Margir menn eggjuðu konung, er 
stund var í miHi, at nauðga þeim Kjartani til 
trúarinnar, ok þótti óráðlegt at hafa svá marga 
heiðna menn nær sér. Konungr svarar reiðu- 
lega, kvaðst þat hyggja, at margir mundi þeir 
kristnir, er eigi mundu þeir jafnháttagóðir sem 
Kjartan eða sveit hans, — „ok skal slikra 
manna lengi bíða". Konungr lætr mart nyt- 
samlegt vinna þann vetr ; lætr hann Idrkju gera 
ok auka mjök kaupstaðinn; sú kirkja var ger 
at jólum. Þá mælti Kjartan, at þeir mundi 
ganga svá nær kirkju, at þeir mætti sjá at- 
ferði siðar þess, er kiistnir menn höfðu; tóku 
margir undir ok sögðu þat vera mundu mikla 



Hosted by 



Google 



126 LAXDÆLA SAOA. 



skemtaD. Gengr Kjartan nú með sína sveit ok 
Bolli ; þar er ok Hallfreðr í för ok mart manna 
af Islendingum. Konungr talaði trú fyrir mönn- 
um, bæði langt erendi ok snjalt, ok gerðu 
kristnir menn góðan róm at hans máli. Enn er 
þeir Kjartan váru gengnir í herbergi sín, tekst 
umræða mikil, hverneg þeim hefði á litizt kon- 
unginn nú, er kristnir nienn kalla næst enni 
mestu hátíð, — „því at konungr sagði, svá at 
vér máttum lieyra, at sá höfðingi hafi í nótt 
borinn verit, er vér skulum nú á trúa, ef vér 
gerum eftir þvi, sem konungr býðr oss". Kjart- 
an segir: „Svá leizt mér vel á konung ot 
fyrsta sinn, er ek sá hann, at ek fekk þat 
þegar skilt, at hann var enn mesti ágætismaðr, 
ok þat hefir haldizt jafnan siðan, er ek hefi 
hann á mannfundum sét, enu niiklu bezt leizt 
mér þó i dag á hann, ok öll ætla ek oss þar 
við liggja vár málskifti, at vér trúum þann vera 
sannan guð, sem konungr býðr, ok fyrir engan 
mun má konungi nú tiðara til vera, at ek taka 
við trúnni, enn mér er at láta skírast, ok þat 
eina dvelr, er ek geng nú eigi þegar á kon- 
ungs fund, er framorðit er dags, þvi at nú mun 
konungr }iir borðum vera, enn sá dagr mun 
dveljast, er vér sveitungar látum allir skírast". 
Bolli tók vel undir þetta ok bað Kjartan einn 
ráða þeira máli. Viðræðu þeira Kjartans hafOi 
konungr fyrri spurt, enn borðin væri i brottu; 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 127 



því at liann átti trúnað í hvers þeira herber^ 
enna heiðnu manna. Konungrinn verðr aUglaðr 
við þetta ok mælti: „Sannat hefir Kjartan 
orðskviðinn, at hátíðir eru til heilla beztar". 
Ok þegar uni morgininn snimma, er konungr 
gekk til kirkju, mætti Kjartan honum á stræt- 
inu með mikiUi sveit manna. Kjartan kvaddi 
konung með mikilli bliðu ok kvaðst eiga skyld 
erendi við hann. Konungr tók vel kveðju hans, 
ok kvaðst hafa spurt af et Ijósasta um hans 
erendi, — „ok mun þér þetta mál auðsótt''. 
Kjartan bað þá ekki dvala við at leita at vatn- 
inu ok kvað þó mikils mundu við þurfa. Kon- 
ungr segir ok brosti við: ,.Já, Kjartan", segir 
hann, „eigi mundi okkr hér um harðfæri skilja, 
þóttu værir nökkuru kaupdýrri''. Siðan váru 
þeir Kjartan ok Bolli skirðir ok öll skipshöfn 
þeira ok fjöldi annarra manna. Þetta var ann- 
an dag jóla fyrÍY tíðir. Siðan bauö konuugr 
Kjartani í jólaboð sitt ok svá BoIIa frænda 
hans. Pat er sögn íiestra manna, at Kjartan 
hafl þann dag gerzt handgenginn Óláfi kon- 
ungi, er hann var færðr ór hvítaváðum ok 
þeir BoIIi báðir. Hallfreðr var eigi skirðr þann 
dag, því at hann skildi þat til, at konungr 
sjálfr skyldi halda honum undir skirn. Kon- 
ungr lagði þat til annan dag eftir. Kjartan ok 
BoIIi váru með Óláfi konungi þat er eftir var 
vetrarins. Konungr mat Kjartan um fram alla 



Hosted by 



Google 



128 LAXDÆLA SAGA. 



menn fyrir sakir ættar sinnar ok atgervi, ok 
er þat alsagt, at Kjartan væri þar svá vinsæll, 
at hann átti sér engan öfundarmann innan 
hirðar. Var þat ok allra manna mál, at engi 
hefði slíkr maðr komit af íslandi sem Kjartan. 
BoUi var ok enn vaskasti maðr ok metinn vel 
af góðum mönnum. Líðr níi vetr sjá, ok er 
várar, búast menn ferða sinna, svá hverr sem 
ætlaði. 

41. Kálfr Ásgeirsson gen^ til fundar við 
Kjartan ok spyrr, hvat hann ætlaði ráða sinna 
um sumarit. Kjartan svarar: „Þat ætlaða ek 
helzt, at vit mundim halda skipi okkru til 
Englands, því at þangat er nú g'óð kaupstefna 
kristnum mönnum. Enn þó vil ek finna kon- 
ung, áðr enn ek ráða þetta til staðar, því at 
hann tók lítt á um ferð mína, þá er okkrvarð 
um rætt á vári". Síðan gekk Kálfr á brott, 
enn Kjartan til máls við konung ok fagnar 
honum vel. Konungr tók honum með blíðu ok 
spurði, hvat í tali hefði verit með þeim félög- 
um. Kjartan segir, hvat þeir hefði helzt ætlat. 
Enn kvað þó þat sitt erendi til konungs, at 
biðja sér orlofs um sína ferð. Konungr svarar: 
„Þann kost mun ek þér gera á því, Kjartan, 
at þú farir til íslands út í sumar ok brjótir 
menn til kristni þar annathvárt með styrk eða 
ráðum. Enn ef þér þykkir sú för torsóttleg, 
þá vil ek fyrir engan mun láta hendr af þér; 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 1^9 



því at ek virði, at þér sé betr hent at þjóna 
tignum mönnum, helclr enn gerast liér at kauþ- 
manni". Kjartan kaus heldr at vera með kon- 
ungi, enn fara til íslands ok boða þeim trúna, 
kvaðst eigi deila vilja ofrkappi við frændr 
sína, — „er þat ok líkara um föður minn ok 
aðra höfðingja, þá sem frændr mínir eru nánir, 
at þeir sé eigi at strangari i at gera þinn vilja, 
at ek sjá i yðru valdi i góðum kostum*'. Kon- 
ungr segir: ,,Þetta er bæði keyrit hyggilega ok 
mikilmannlega". Konungr gaf Kjartani öll 
klæði nýskorin af skarlati; sömdu honum þau, 
því at þat sögðu menn, at þeir hafi jafnmiklir 
menn verit, þá er þeir gengu undir mál, Öláfr 
konungr ok Kjartan. Óláfr konungr sendi til 
íslands hirðprest sinn, er þang-Brandr hét: hann 
kom sldpi sinu i Álftafjörð, ok var með Síðu- 
Halli um vetrinn at Þváttá, ok boðaði mönnum 
tríi, bæði með blíðum orðum ok hörðum refs- 
ingum. Þang-Brandr vá tvá menn, þá er mest 
mæltu i m(3ti. Hallr tók trú um várit ok var 
skírðr þváttdaginn fyrir páska ok öll hjón hans, 
ok þálétGizurr hvíti skirast ok Hjalti Skeggja- 
son ok margir aðrir höfðingjar. Enn þó váru 
þeir miklu fleiri, er i móti mæltu, ok gerðist 
þá trautt óhætt með heiðnum mönnum ok kristn- 
um. Gerðu höfðingjar ráð sitt, at þeir mundu 
drepa þang-Brand ok þá- menn, er honum vildu 
veita forstöð. Fyrir þessum ófriði stökk þang- 



Hosted by 



Google 



180 LAXDÆLA SAGA. 



Brandr til Noregs, ok kom á fund Óláfs kon- 
ungs, ok sagði honum, hvat til tíðenda hafði 
borit i sinni ferð, ok kvaðst þat hyggja, • at 
eigi mundi kristni viðgangast á íslandi. Kon- 
ungr verðr þessu reiðr mjök ok kvaðst þat 
ætla, at margir íslendingar mundu kenna á 
sínum hlut, nema þeir riði sjálfir á vit sín. 
Þat sama sumar varð Hjalti Skegg'jason sekr 
á þingi um goðgá. Runólfr Úlfsson sótti hann, 
er bjó í Dal undir Eyjafjöllum, enn mesti höfð- 
ingi. Þat sumar fór Gizurr utan ok Hjalti með 
honum, taka Noreg ok fara þegar á fund Ó- 
láfs konungs. Konungr tekr þeim vel ok kvað 
þá hafa vel ór ráðit ok bauð þeim með sér at 
vera, ok þat þiggja þeir. Þá hafði Svertingr 
son Eunólfs ór Dal verit í Noregi um vetrinn, 
ok ætlaði til íslands um sumarit; flaut þá skip 
hans fyrir bryggjum albúit ok beið byrjar. 
Konungr bannaði honum brottferð; kvað engi 
skip skyldu ganga til íslands þat sumar. Svert- 
ingr gekk á konungs fund ok flutti mál sitt, 
bað sér orlofs, ok kvað sér miklu máli skifta, 
at þeir bæri eigi farminn af skipinu. Konungr 
mælti ok var þá reiðr: „A'^el er, at þar sé son 
blótmannsins, er honum þykkir verra" — ok 
fór Svertingr hvergi. Var þann vetr alt tið- 
endalaust. Um sumarit eftir sendi konungr þá 
Gizur hvíta ok Hjalta Skeggjason til íslands 
at boða trú enn af nýju, enn hann tók fjóra 



Hosted by 



Google 



LA XDÆLA SAGA. 131 



menn at gíslum eftir: Kjartan Óláfsson, Hall- 

dór, son Guðmundar ens ríka, ok Kolbein son 

Þórðar Freys-goða ok Sverting, son Eunólfs ór 

Dal. Þá ræðst ok Bolli til farar með þeim 

Gizuri ok Hjalta. Síðan gengr hann at hitta 

Kjartan frænda sinn ok mælti: ,,Nú em ek 

búinn til ferðar, ok munda ek biða þín enn 

næsta vetr, ef at sumri væri lauslegra um þina 

ferð enn nú; enn vér þykkjumst hitt skilja, at 

konungr vill fyrir engan mun þik lausan láta. 

Enn höfum þat fyrir satt, at þú munir fátt 

þat, er á íslandi er til skemtanar, þá er þú 

sitrátali við Ingibjörgu konungs systur'^ Hon 

var þá með hirð Óláfs konungs ok þeira kvenna 

fríðust, er þá váru 1 landi. Kjartan svarar: 

,,Haf ekki slikt við; enn bera skaltu frændum 

várum kveðju mina ok svá vinuni". 

4:2. Eftir þat skiljast þeir Kjartan ok Bolli. 

Gizurr ok Hjalti sigia af Noregi ok verða vel 

rciðfara; koma at þingi i Vestmannaeyiar ok 

fara til meginlands; eigu þar stefnur ok tal 

við fnændr sina. Siðan fara þeir til alþingis ok 

töldu trú fyrir mönnum, bæði langt erendi ok 

snjalt, ok tóku þá allir menn tríi á íshmdi. 

Bolli reið í Hjarðarholt af þingi með óhífl 

fræ.nda sinum ; tðk hann við honum með mikiUi 

bliðu. Bolli reið til Lauga at skemta sér, þá 

er hann hafði litla hrið verit heima; var hon- 

um þar vel fagnat. Guðrún spurði vandlega um 

9* 



Hosted by 



Google 



lí^'^ LAXDÆLA SAGA. 



ferðir hans; enn því næst at Kjartani. Bolli 
lej^sti ofléttlega ór því ölln, er Guðrún spnrði; 
kvað alt tíðendalaust um ferðir sínar — „enn þat 
er kemr til Kjartans, þá er þat með miklum 
ágætum at segia satt frá hans kosti; því at 
hann er 1 hirð Óláfs konungs ok metinn þar 
nmfram hvern mann. Enn ekki kemr mér at 
óvörum, þó at hans haíi hér í landi litlar nytjar 
ena næstu vetr". Guðrún spyrr þá, hvárt nökkut 
heldi til þess annat enn vinátta þeira konungs. 
Bolli segir, hvert orðtak manna var á um vin- 
áttu þeira Kjartans ok Ingibjargar, konungs 
systur, ok kvað þat nær sinni ætlan, at kon- 
nngr mundi heldr gifta honum Ingibjörgu, enn 
láta hann lausan, ef því væri at skifta. Guð- 
rún kvað þat góð tíðendi — „enn því at eins 
er Kjartani fuUboðit, ef hann fær góða konu'', 
ok lét þá þegar falla niðr talit, gekk á brott 
ok var allrauð, enn aðrir grunuðu, hvárt henni 
þæ.tti þessi tíðendi svá góð, sem hon lét vel 
yflr. Bolli er heima í Hjarðarholti um sumarit 
ok hafði mikinn sóma fengit í ferð þessi; þótti 
öllum fræ-ndum hans ok kunningjum mikils ura 
vert hans vaskleik. Bolli hafði ok mikit fé út 
haft. Hann kom oft til Lauga ok var á tali 
við Guðrúnu. Eitt sinn spurði BoIIi Guðrimu, 
hversu hon mundi svara, ef hann bæði hennar. 
Þá segir Guðrún skjótt: „Ekki þarftu slikt at 
ræða, BoIIi, engum manni mun ek giftast, með- 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 133 



an ek spyrr Kjartan á lífl". BoUi svarar: 
„Pat hyggjum vér, at þú verðir at sitja nökk- 
ura vetr mannlaus, ef þú skalt bíða Kjartans; 
mundi liann ok kost liafa átt at bjóða mér þar 
um nökkut erendi, ef honum þætti þat allmiklu 
máli skifta". Skiftust þau nökkurum orðum 
við, ok þótti sinn veg hváru. Síðan riðr Bolii 
heim. 

43. Nökkuru siðar ræðir Bolli við Óláf 
frænda sinn ok mælti: ,,Á þá ieið er, frændi, 
komit, at mér væri á þvi hugr at staðfesta 
ráð mitt ok kvángast. Pykkjumst ek nú vera 
fullkominn at þroska; vilda ek til hafa þessa 
máls þitt orðafullting ok framkvæmd; þvi at 
þeir eru hér flestir menn, at mikils muuu virða 
þin orð". Óláfr svarar: „Þær eru flestar kon- 
ur, at vér munum kalla at þeim sé fullboðit, 
þar er þú ert; muntu ok eigi hafa þetta fyrr 
upp kveðit, enn þú munthafa statt fyrir þér, 
hvar niðr skal koma*'. Bolli segir: „Ekld 
mun ek mér ór sveit á brott biðja konu, með- 
an svá nálægir eru góðir ráðakostir. Ek vil 
biðja Guðrúnar ósvifrsdóttur'; hon er nú frægst 
kvenna". Óláfr svarar: „Par er þat mál, at 
ek vil engan hlut at eiga; er þér, BoIIi, þat í 
-engan stað ókunnara enn mér, hvert orðtak á 
var um kærleika með þeim Kjaitani ok Guð- 
rúnu. Enn ef þér þykkir þetta alliuiklu máli 
skifta, þá mun ek leggja engan meinleika til, 



Hosted by 



Google 



i34 LAXDÆLA SAGA. 



ef þetta semst meö yðr Ósvífri; eða hefir þú 
þetta mál nökkut rætt við Guðrúnu"? Bolli 
kvaðst hafa á vikit um sinnsakir, ok kvað hana 
hafa ekki mjök á tekit — „vænti ek þó, at 
Ósvífr muni mestu um ráða þetta mál". Ó- 
láfr kvað hann með mundu fara, sem honum 
líkaði. Eigi miklu síðar riðr Bolli heiman ok 
með honum synir Óláfs, Halldórr ok Steinþ(3rr; 
váru þeir tólf saman; þeir ríða til Lauga. Ó- 
svífr fagnar þeim vel ok synir hans. BoIIi 
kvaddi Ósvíf til máls við sik ok hefr upp bón- 
orð sitt ok bað Guðrúnar dóttur hans. Enn Ó- 
svífr svarar á þá leið: „Svá er sem þú veizt, 
BoIIi, at Guðrún er ekkja ok á hon sjálf svör 
fyrirsér. Enn fýsa mun ek þessa". Gengr nú 
Ósvífr til fundar við Guðrúnu, ok segir henrii, 
at — „þar er kominn BoIIi Þorleiksson, ok 
biðr þín; áttu nú svör þessa máls. Mun ek 
hér um skjótt birta minn vilja, at BoIIa mun 
eigi frá hnekt, ef ek skal ráða". Guðrún svar- 
ar: „Skjótlitit gerir þú þetta mál, ok ræddi 
BoIIi eitt sinn þetta mál fyrir mér, ok veik ek 
heldr af, ok þat sama er mér enn í hug". Þá 
segir Ósvífr: „Þá munu margir menn mæla, 
at þetta sé meir af ofsa mælt enn mikilli fyr- 
irhyggju, ef þú neitar slíkum manni sem BoIIi 
er; enn meðan ek em uppi, þá skal ek hafa 
forsjá fyrir yðr börnum mínuin um þá hluti, er 
ek kann gerr at sjá enn þér". Ok er Ósvífr 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 135 



tók þetta mál svá þvert, þá f}TÍrtók Guðrún eigi 
fyrir sína hönd, ok var þó en tregasta í ölln. 
Synir Ósvífrs fýsa þessa mjök; þykkir sér mikil 
slægja til mægða við Bolla. Ok livárt sem at 
þessum málum var setit lengr eða skemr, þá 
réðst þat af, at þar fóru festar fram ok kveðit 
á brullaupsstefnu um vetrnátta skeið. Siðan 
reið Bolli heim í Hjarðarholt ok seglr Óláii 
þessa ráðastofnun. Hann lætr sér fátt um finn- 
ast. Er Bolli heima, þar til er hann skal boðit 
sækja. Bolli bauð Óláfl frænda sínum, enn Ó- 
láfr var þess ekki ti,iótr, ok fór þó at bæn 
Bolhx. Veizla var virðuleg at Laugum. Bolli 
var þar eftir um vetrinn. Ekki var mait í 
samförum þeira Bolla af Guðrúnar hendi. Enn 
er sumar kom, þá gengu skip landa í milli. 
Pá spurðust þau tíðendi til Noregs af íslandi, 
at þat var alkristit; varð Oláfr konungr við 
þat allghxðr ok gaf Ie}ii öllum til Islands þeim 
mönnum, er hann hafði í gíslingum haft, ok 
fara hvert er þeim líkaði. Kjartan svaraði, þvi 
at hann var fyrir þeim mönnum öUum, er í 
gíslingu höfðu verit haldnir — „hafið mikla 
þökk, ok þann munum vér af taka, at vitja 
íslands í sumar". Pá segir Óláfr konungr: 
,,Eigi munum vér þessi orð aftr taka, Kjartan, 
enn þó mæltum vér þctta ekki síðr til annarra 
manna enn til þín; því at vér virðum svá, 
Kjartan, at þú hafir hér setit meir í vingan enn 



Hosted by 



Google 



136 LAXDÆLA SAGA. 



gíslingu. Vilda ek, at þú fýstist eigi út til ís- 
lands, þó at þú eigir þar göfga frændr; þvi at 
kost muntu eiga at taka þann ráðakost í Nor- 
egi er engi mun slíkr á íslandi". Þá svarar 
Kjartan: ,,Várr herra launi yðr þann sómaj 
er þér hafið til mín gert, síðan er ek kom á 3^0- 
vart vald. Enn þess væntir ek, at þér munuð 
eigi siðr gefa mér orlof enn þeim öðrum, er þér 
haflð hér haldit um hríð". Konungr kvað svá 
vera skyldu, enn segir sér torfengan slikan 
mann ótiginn sem Kjartan var. Pann vetr 
hafði Kálfr Ásgeirsson verit í Noregi, ok hafði 
áðr um haustit komit vcstan af Englandi mcð 
skip þeira Kjartans ok kaupcyri. Ok cr Kjart- 
an hafði fengit orlofit til íslandsferðar, halda 
þeir Kálfr á búnaði sínum. Ok cr skipit var 
albúit, þá gengr Kjartan á fund Ingi];)jargar 
konungs systur. Hon fagnaði honum vel, ok 
gefr rúm at sitja hjá sér ok taka þau tal sam- 
an. Segir Kjartan þá Ingi])jörgu, at hann hefir 
búit fcrð sina til íslands. Þá svarar hon: 
,,Meir ætlum vér, Kjartan, at þú hafir gcrt 
þctta við einræði þitt, enn menn hafl þik þessa 
eggjat, at fara i brott af Norcgi ok til íslands''. 
Enn fátt varð þeim at orðum þaðan í frá. í 
þcssu bili tckr Ingi])jörg til mjöðdrckku, cr 
stendr hjá henni. Hon tckr þar (3r motr hvítan 
gullofinn ok gcfr Kjartani, ok kvað Guðrúnu 
Ósvífrsdóttur hölzti gott at vefja honum at 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 137 



höfði sér, — „ok mu^tu henni gefa motrinn 
at bekkjargjöf ; vil ek, at þær íslendinga konur 
sjái þat, at sú kona er eigi þrælaættar, er þú 
hefir tal átt við í Noregi". Þar var guðvefjar- 
poki um utan; var þat enn ágætasti gripr. 
„Hvergi mun ek leiða þik'', sagði Ingibjörg, 
„far nú vel ok heill". Eftir þat stendr Kjart- 
an upp ok hvarf til Ingibjargar, ok höfðu menn 
þat fyrir satt, at þeim þætti fyrir at skiljast. 
Gengr nú Kjartan í brott ok til konungs, sagði 
konungi, at hann er þá búinn ferðar sinnar. 
Óláfr konungr leiddi Kjartan til skips ok íjöldi 
manns með honum, ok er þeir kómu þar scm 
sldpit iiaut ok var þá ein bryggja á hind, þá 
tók konungr til orða: „Hér er sverð, Kjartan, 
er þú skalt þiggja af mér at skilnaði okkrum; 
láttu þér vápn þetta fylgjusamt vera, þvi at ek 
vænti þess, at þíi verðir eigi vápnbitinn maðr, 
ef þú l^err þetta sverð". Pat var enn virðu- 
ligsti gripr ok búit mjök. Kjartan þakkaði 
konungi með fögrum orðum alla þá Scæmd ok 
virðiiig, er hann hafði honum veitt, mcðan 
hann hafði verit i Noregi. Þá mælti konungr: 
„Þess vil ek biðja þik, Kjartan, at þú haldir 
vel tríi þína". Eftir þat skiljast þeir konungr 
ok Ivjartan með miklum kæiieik. Gengr þá 
Kjartan út á skip. Ivonungr leit cftir honum 
ok mælti: „Mikit er at Kjartani kveðit ok 



Hosted by 



Google 



138 



LAXDÆLA SAGA. 



kyni hans, ok mun óhæ^ vera at gerða við for- 
lögum þeira". 

44. Þeir Kjartan ok Kálfr sigla nú í haf. 
Peim byrjaði vel ok váru litla hríð úti; tóku 
Hvítá í Borgarfirði. Þessi tíðendi spyrjast viða, 
útkváma Kjartans. Þetta fréttir Óláfr faðir 
hans ok aðrir frændr hans ok verða fegnir mjök. 
Ríðr Óláfr þegar vestan ór Dölum ok suðr til 
Borgarfjarðar. Verðr þar mikill fagnafundr 
með þeim feðgum. Býðr Óláfr Kjartani til sín 
við svá marga menn sem hann vildi. Kjartan 
tók þvi vel, kvaðst sér þá eina vist ætla at 
hafa á íslandi. Ríðr Óláfr nú heim í Hjarðar- 
holt, enn Kjartan cr at skipi um sumarit. Hann 
spyrr nú gjaforð Guðrúnar ok brá sér ekki við 
þat. Enn mörgum var á því kvíðustaðr áðr. 
Guðmundr Sölmundarson, mágr Kjartans, ok 
Þuríðr systir hans k(3mu til skips. Kjartan fagn- 
ar þeim vel. Ásgeirr æðikollr kom ok tilsldps 
at íinna Kálf son sinn. Þar var í ferð með 
honum Hrefna dóttirhans; hon var en fríðasta 
kona. Kjartan bauð Þuríði systur sinniathafa 
slikt af varningi sem hon vildi. Slíkt it sama 
niælti Kálfr við Hrefnu. Kálfr lýkr nú upp 
einni mikilli kistu ok bað þær þar til ganga. 
Um daginn gerði á hvast veðr, ok hljópu þeir 
Kjartan þá út at festa skip sitt, ok er þeir 
höfðu því lokit, ganga þeir heim til búðanna. 
Gengr Kálfr inn fyrri i bíiðina. Þær Þuríðr 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 1^^^ 



ok Hrefna hafa þá mjök brotit ór kistunni. Þá 
þrífr Hrefna upp motrinn ok rekr í snndr. Tala 
þær um, at þat sé en mesta gersemi. Þá seg- 
ir Hrefna, at hon vill falda sér við motrinn. 
Þuríðr kvað þat ráðlegt., ok nú gerir Hrefna svá. 
Kálfr sér þetta, ok lét eigi hafa vel til tekizt ok bað 
hana taka ofan sem skjótast, — því at sjá er einn 
svá hlutr, at vit Kjartan eigum eigi báðir saman"'. 
Ok er þau tala þetta, þá kemr Kjartan inn i búðina; 
hann hafði heyrt talþeiraoktókundir þegar okkvað 
ekki saka. Hrefna sat þá enn með faldinum. 
Kjartan hyggr at henni vandlega ok mælti: 
,,A^el þ3^kki mér þér sama motrinn, Hrefna*', 
segir hann, ,,ætla ek ok, at þat sé bezt fallit, 
at ek eiga alt saman motr ok mey". Þá svar- 
ar Hrefna: „Þat munu menn ætla, atþúmun- 
ir eigi kvángast vilja bráðendis, enn geta þá 
könu er þíi biðr". Kjartan segir, at eigi mundi 
mikit undir, hverja hann ætti, enn lézt engrar 
skyldu lengi vánbiðill vera — , ,.sé ek at þessi bún- 
aðr berr þér vel, ok er sannlegt at þú verðir 
mín kona". Hrefna tekr nú ofan faldinn ok 
selr Kjartani motrinn, ok hann varðveitir. Guð- 
niundr ok þau Þuríðr buðu Kjartani norðr þangat 
til sin til kynnisvistar um vetrinn. Kjartan hét 
ferð sinni. Kálfr Ásgeirsson réðst norðr með 
feðr sínum. Skifta þeir Kjartan níi félagi sinu 
ok fór það alt í makendi ok vinskap. Kjartan 
ríðr nú frá skipi ok vestr i Dali. Þeir váru 



Hosted by 



Google 



^^^ LAXDÆLA SAHA. 



tólf saman. Kemr Kjartan Iieim í Hjarðarholt, 
ok verða allir menn lionum fegnir. Kjartan 
lætr flytja fé sitt sunnan frá skipi um liaustit. 
Þessir tólf menn, er vestr riðu með Kjartani, 
váru allir í Hjarðarliolti um vetrinn. Þeir Óláfr 
ok Ósvífr heldu enum sama hætti um heim- 
boð. Skyldu sitt haust hvárir aðra heimsækja. 
Þetta haust skyldi vera boð at Laugum, enn 
Óláfr til sækja ok þeir Hjarðhyltingar. Guð- 
rún mælti nú við Bolla, at henni þótti hann 
eigi hafa sér alt satt til sag-t um útkvámu 
Kjartans. Bolli kvaðst þat sagt hafa, sem hann 
vissi þar af sannast. Guðrún talaði fátt til 
þcssa efnis. Enn þat var auðfynt, at hennilík- 
aði illa, því at þat ætluðu flestir menn, at henni 
væri enn mikil eftirsjá at um Kjartan, þó at 
honhyldiyfir. Líðr nú þar til, er haustboðitskyldi 
vera at Laugum. Óláfr bjóst til ferðar ok bað 
Kjartan fara með sér. Kjartan kvaðst mundu 
heima vera at gæta bús. Óláfr bað hann eigi 
þat gera at styggjast við frændr sína, — „minstu 
á þat, Kjartan, at þú hefir engum manni jafn- 
mikit unt sem BoIIa fóstbróður þinum. Er þat 
minn vili, at þú farir. Mun ok brátt semjast 
með ykkr frændum, ef þit finnizt sjálfir". Kjart- 
an gerir svá sem faðir hans beiðist, ok tekr 
hann níi upp skarlatsklæði sín, þau er Óláfr 
konungr gaf honum at skilnaði, ok bjó sik við 
skart. Hann gyrði sik með sverðinu konungs- 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 141 



naut. Hann hafði á Iiöfði hjálm guUroðinn ok 
skjöld á hlið rauðan, ok cbeginn á með gulli 
krossinn helgi. Hann hafði í hencli spjót, ok 
gullrekinn falrinn á. AUir menn hans váru 1 
litklæðum; þeir váru alls á þriðja tigi manna. 
Þeir ríða níi heiman ór Hjarðarholti ok fóru 
þar til er þeir kómu til Lauga. Var þar mikit 
fjölmenni fyrir. 

45. BoUi gekk í móti þeim Óláfi ok s^^nir 
Ósvífrs og fagna þeim vel. Bolli gekk at Kjart- 
ani ok mintist til hans. Kjartan tók kveðju 
hans. Eftir þat var þeim inn fylgt.. Bolli er 
við þá enn kátasti. Óláfr tók því einkar vel. 
enn Kjartan helclr fálega. Veizla fór vel fram. 
Bolli átti stóðhross þau, er bezt váru kölluð; 
hestrinn var mikill ok vænn ok hafði akli^egi 
brugðizt at vígi. Hann var hvítr at lit ok rauð 
e^^run ok topprinn. Þar fylgdu þrjú merhr^^ssi 
með sama lit sem hestrinn. Þessi hross vildi 
Bolli gefa Kjartani, enn Kjaitan kvaðst engi 
vora hrossamaðr ok vildi eigi þiggja. Óláfr bað 
hann við taka hrossunum — , ,.ok eru þetta ena 
virðuligstu .gjafir". Kjartan setti þvert nei fyrir. 
Skildust eftir þat nieð engri bliðu. Ok fóru 
Hjarðhyltingar heim, ok er nú kyrt,. Var Kjart- 
an heldr fár um vetrinn; nutu menn lítt tals 
hans: þótti Óláfi á því mikil mein. Þann vetr 
eftir jól býst Kjartan heiman, ok þeir tólf sam- 
an; ætluðu þeir norðr til heraða. Eiða nú 



Hosted by 



Google 



142 LAXDÆLA SAGA. 



leið sína, þar til er þeir koma í Víðidal norðr 
í Ásbjarnarnes, ok er þar tekit við Kjartani 
með enni mestu blíðu ok ölúð. Váru þar hý- 
býli en vegligstu. Hallr son Guðmundar var 
þá á tvítugs aldri. Hann var mjök í kyn þeira 
Laxdæla. Þat er alsagt, at eigi hafi verit al- 
vasklegri maðr í öllum Norðlendinga fjórðungi. 
Hallr tók við Kjartani frænda sínum með mik- 
iUi bliðu. Eru nú þegar leikar lagðir í Ás- 
bjarnarnesi, ok safnat víða til um lieruð. Kom 
til vestan ór Miðfirði, ok af Vatnsnesi ok ór 
Vatnsdal, ok alt utan ór Langadal. Varð þar 
mikit fiölmenni. Allir menn liöfðu á máli, 
hversu mikit afbragð Kjartan var annarra 
manna. Síðan var aflat til leiks ok beitist 
Hallr fyrir. Hann bað Kjartan til leiks — 
„vildim vér, frændi, at þú sýndir kurteisi þina 
1 þessu". Kjartan svarar: „Lítt hefi ek tamit 
mik til leika nú it næsta; því at annat var 
tiðara með Óláfi konungi; enn eigi vil ek synja 
þér um sinnsakir þessa". Býst nú Kjartan til 
leiks; var þeim mönnum at móti honum skipt, 
er þar váru sterkastir. Er nú leikit um dag- 
inn; hafði þar engi maðr við Kjartani hvárki 
afl né fimleik. Ok um kveldit, er leik var 
lokit, þá stendr upp Hallr Guðmundarson ok 
mælti: „Þat er boð föður míns ok vili um 
alla þá menn, er hingat hafa lengst sótt, at 
þeir sé hér allir náttlangt ok taki hér á morgin 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 143 



til skemtanar". Þetta erendi ræmdist vel ok 

þótti stórmannlega boðit. Kálfr Ásgeirsson var 

þar kominn ok var einkar kært með þeim 

Kjartani; þar var ok Hrefna systir hans ok 

helt allmjök til skarts. Var þar aukit hundrað 

manna á búi um nóttina. Um daginn eftir 

var þar skipt til leiks. Kjartan sat þá hjá 

leik ok sá á. Puríðr systir hans gekk til máls 

við hann ok mælti svá: „Pat er mér sagt, 

frændi, at þú sér heldr hljóðr vetrlangt; tala 

menn þat, at þér muni vera eftirsjá at um Guð- 

rúnu. Færa menn þat til þess, at engi blíða 

verðr á með ykkr Bolla frændum, svá mikit 

ástríki sem með ykkr hefir verit allar stundir. 

Ger svá vel ok hæfilega, at þú lát þér ekki 

at þessu þ^^kkja, ok unn frænda þínum góðs 

ráðs; þætti oss þat ráðlegast, at þú kvángaðist, 

eftir þvi sem þú mæltir í fyrra sumar, þótt 

þér sé eigi þat með öllu jamræði sem Hrefna 

er, því at þíi mátt eigi þat finna innan lands. 

Ásgeirr faðir hennar er göfugr maðr ok stór- 

ættaðr. Hann skortir ok eigi fé at friða þetta 

ráð ; er ok önnur dóttir hans gift ríkum manni. 

Þú hefir ok mér sagt, at Kálfr Ásgeirsson sé 

enn röskvasti raaðr; er þeira ráðahagr enn 

sköruligsti. Þat er minn vili, at þú takir tal 

við Hrefnu, ok væntir mik, at þér þykki þar 

fara vit eftir vænleik". Kjartan tók vel undir 

þetta, ok kvað hana vel mála leita. Eftir 



Hosted by 



Google 



144 LAXDÆLA SAGA. 



þetta er komit saman tali þeira Hrefnu; tala 
þau um daginn. Um kveldit spurði Þuríðr 
Kjartan, hversu lionum hefði virzt orðtak 
Hrefnu. Hann lét vel yfir; kvaðstkona þykkja 
vera en sköruligsta at öllu því er hann mátti 
sjá af. Um morgininn eftir váru menn sendir 
til Ásgeirs ok boðit honum í Ásbjarnarnes. 
Tókst nú umræða um mál þeira ok biðr Kjart- 
an nú Hrefnu dóttur Ásgeirs. Hann tekr þvi 
máli líklega, þvi at hann var vitr maðr ok 
kunni at sjá, hversu sæmilega þeim er boðit. 
Kálfr er þessa máls mjök flýtandi — „vil ek 
ekki láta til spara". Hrefna veitti ok eigi af- 
svör fyrir sína hönd, ok bað hon föður sinn 
ráða. Br nú þessu máli á leið snúit ok vátt- 
um bundit. Ekki lætr Kjartan sér annat líka, 
enn brullaup sé í Hjarðarholti. Þeir Ásgeirr 
ok Kálfr mæla ekki þessu í mót; er nú ákveð- 
in brullaupsstefna í Hjarðarholti, þá er flmm 
vikur eru af sumri. Eftir þat reið Kjartan 
heim með stórar gjaflr. Óláfr lét vel yflr þess- 
um tíðendum, því at Kjartan var raiklu kátari, 
enn áðr hann fór hciman. Kjartan fastaði þurt 
langaföstu, ok gerði þat at engis manns dæm- 
um hér á landi, því at þat er sögn manna, at 
hann hafl fyrstr manna fastat þurt hér innan- 
lands. Svá þótti mönnum þat undarlegr hlutr, 
at Kjartan lifði svá lengi mathuiss, at menn 
fóru langar leiðir at sjá hann. Með slíku móti 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA 145 



váru aðrir liættir Kjartans um fram aðra menn; 
síðan gengu af páskarnir. Eftir þat láta þeir 
Kjartan ok Óláfr stofna til veizlu mikillar. 
Koma þeir norðan Ásgeirr ok Kálfr at ákveð- 
inni stefnu ok Guðmundr ok Hallr, ok höfðu 
þeir-allir saman sex tigu n^anna. Þeir Kjartan 
höfðu ok mikit fjölmenni fyrir. Var sú veizla 
ágæt, því at viku var at boðinu setit. Kjartan 
gaf Hrefnu at linfé motrinn, ok var síi g;iöf 
allfræg, þvi at engi var þar svá vitr eða stór- 
auðigr, at slíka gersemi hefði sét eða átta. Enn 
þat er h^^gginna manna frásögn, at átta aurum 
gulls væri oíit í motrinn. Kjartan var ok svá 
kátr at boðinu, at hann skemti þar hverjum 
manni í tali sínu ok sagði frá ferðum sinum; 
þótti mönnum þar mikils um þat vert, hversu 
mikil efni þar váru til selcl, því at hann hafði 
lengi þjónat enum ágætasta höfðingja, Óláfi kon- 
urigi Tryggvas^mi. Enn þá er boðinu var slitit, 
valdi Kjartan góðar gjafir Guðmundi ok Halli 
ok öðru stórmenni; fengu þeir feðgar ihikinn 
orðstir af þessi veizlu. Tókust góðar ástir með 
þeim Kjartani ok Hrefnu. 

4Ö. Þeir Óláfr ok Osvífr heldu sinni vin- 
áttu, þótt nökkut væri þústr með enum ^mgrum 
mönnum. Þat sumar hafði óláfr heimboð hálf- 
um mánaði f^n^-ir vetr. (Jsvifr hafði ok boð 
stofnat at vetrnóttum. Bauð þá hvárr þeira 
öðrum til sín með svá mara-a menn sem þá þætti 

10 



Hosted by 



Google 



146 LAXDÆLA SAGA. 



hvárum mestr sómi at véra. Ósvífr átti þá 
fyrri boð at sækja til Óláfs ok kom liann at 
ákveðinni stundu í Hjarðarliolt. í þeiri ferð 
var BoUi ok Guðrún ok synir Ósvifrs. Um 
morgininn eftir ræddi kona ein um, er þær 
gengu utar eftir skál^num, hversu konum skyldi 
skipa í sæti. Pat bar saman ok Guðrún er 
komin gegnt rekkju þeiri, at Kjartan var vanr 
at liggja í. Kjaitan var þá at ok klæddist 
ok steypti yíir sik skarlatskyrtli rauðum. Þá 
mælti Kjartan til konu þeirar, er um kvenna 
skipanina hafði rætt, því at engi var annarr 
skjótari til at svara: „Hrefna skal sitja i önd- 
vegi ok vera mest metin at gervöllu, á meðan 
ek em á lííi". Enn Guðrún hafði þó áðr ávalt 
sldpat öndvegi í Hjarðarholti ok annarsstaðar. 
Guðrún heyrði þetta ok leit til Kjartans ok 
brá lit, enn svarar eng*u. Annan dag eftir 
mælti Guðrún við Hrefnu, at hon skyldi falda 
sér með motrinum ok sýna mönnum svá enn 
bezta grip, er komit hafði til íslaads. Kjartan 
var hjá ok þó eigi allnær ok heyrði, hvat 
Guðríin mælti. Hann varð skjótari til at svara 
enn Hrefna: „Ekki skal hon falda sér mcð 
motri at þessu boði, því at meira þykki mér 
skifta, at Hrefna eigi ena mestu gersemi, heldr 
enn boðsmenn hafi nú augnagaman af atsinni". 
Viku skyldi haustboð vera at Óláfs. Annan 
dag eftir ræddi Guðrún í hljóði til Hrefnu, at 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 1^7 



hon skyldi sýna henni motrinn. Hon kvað svá 

vera skyldn. Um daginn eftir ganga þær í 

útibúr þat, er gripirnir váru í. Lauk Hrefna 

upp kistu ok tók þar upp g'uðvefjarpoka, enn 

ór pokanum tók hon motrinn ok sýndi Guðrúnu. 

Hon rakti motrinn ok leit á um hrið ok ræddi 

hvárki um löst né lof ; siðan hirði Hrefna motr- 

inn, ok gengu þær til sætis sins. Eftir þat fór 

þar fram gleði ok skemtan; enn þann dag er 

boðsmenn skyldu i brott riða, gekk Kjartan 

mjök um sýslur at annast mönnum hestaskifti, 

þeim er langt váru at komnir, ok slikan farar- 

beina hverjum, sem hafaþurfti. Ekkihafði Kjartan 

haft sverðit konungsnaut í hendi, þá er hann 

hafði at þessu gengit; enn þó var hann sjaldan 

vanr at láta þat hendi firr ganga. Siðan gekk 

hann til rúms sins, þar sem sverðit hafði verit, 

ok var þá á brottu. Hann gekk þegar at segja 

feðr sínum þessa svipan. Óláfr mælti: ,,Hér 

skulum vér fara með sem hljóðast ok mun ek 

fá menn tíl njósnar í hvern flokk þeira er á 

brott ríða". Ok svá gerðí hann. Án enn hvíti 

skyldi ríða með liði Ósvifrs ok hugleiða afhvarf 

manna eða dvalar. Þeir riðu inn hjá Ljárskóg- 

um ok hjá bæjum þeim, er i Skógum heita, ok 

dvöldust hjá skóginum ok stigu þar af baki. 

Pórólfr son Ósvifrs fór af bænum ok nökkurir 

aðrir menn með honum; þeir hurfu i brott i 

hriskjörr nökkur, á meðan þeir dvöldust hjá 

10* 



Hosted by 



Google 



148 LAXDÆLA SAGA. 



skógimiiii. Án fylgdi þeim til Laxár, er fellr 
ór Sælingsdal, ok kvaðst hann þá mundu aftr 
hverfa. Eigi taldi Pórólfr mein á því, þótt 
hann hefði hvergi farit. Þá nótt áðr hafði fallit 
litil snæfölva, svá at sporrækt var. Án reið 
aftr til skógar ok rakti spor Þórólfs til keldu 
einnar eða fens; hann þreifar þar í niðr ok greip 
á sverðshjöltum. Án vildi hafa til vitni með sér um 
þetta mál, ok reið eftir Þórarni í Sælingsdalstungu, 
okhannfórtilmeðÁni, attaka upp sverðit. Bftir 
þat færði Án Kjartani sverðit. Kjartan vafði um díiki 
ok lagði niðr í kistu. Þar heitir Sverðskelda síðan, 
er þeir Þórólfr höfðu fólgit konungsnaut. Var nú 
látit kyrt yfir þessu, enn umgerðin fanst aldregi 
síðan. Kjartan hafði jafnan minni mætr á sverð- 
inu síðan enn áðr. Þetta lét Kjartan á sik 
bita, ok vildi eigi hafa svá búit. Óláfr mælti: 
„Láttu þetta ekki á þik bíta. Hafa þeir sýnt 
ekki góðan prett, enn þik sakar ekki; látum 
eigi aðra eiga at því at hlæja, at vér leggim 
slíkt til deilu, þar er til móts eru vinir ok 
frændr". Ok við þessar fortölur Óláfs.Iét 
Kjartan kyrt vera. Eftir þetta bjóst Óláfr at 
sækja heimboð til Lauga at vetrnóttum, ok 
ræddi um við Kjartan, at hann skyldi fara. 
Kjartan var trauðr til, ok hét þó ferðinni at 
bæn föður síns. Hrefna sk^ddi ok fara ok vildi 
heima láta motrinn. Þorgerðr húsfreyja spurði: 
„Hvénær skaltu upp taka slikan ágætisgrip, ef 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 1^9 



haim skal í kistum liggja, þá er þú ferr til 
boða?" Hrefna svarar: „Margir merm mæla 
þat, at eigi sé öryæna, at ek koma þar, at ek 
eiga færi öfnndarmenn enn at Laugum". Þor- 
gerðr segir: ,.Ekki leggjum vér mikinntrúnað 
á þá menn, er slikt láta fjúka hér i milli Msa". 
Enn með þvi at Þorgerðr fýsti ákaft, þá hafði 
Hrefna motrinn, enn Kjartan mælti þá eigi i 
mót, er hann sá, hversu móðir hans vildi. Eft- 
ir þetta ráðast þau til ferðar, ok koma þau til 
Lauga um kveldit ok var þeim þar vel fagnat. 
Þorgerðr ok Hrefna selja klæði sin til varð- 
veizlu. Enn um morgininn, er konur skj^ldu 
taka búnað sinn, þá leitar Hrefna at motrinum, 
ok var þá i brottu þaðan, sem hon hafði varð- 
veitt, ok er þá viða leitat, ok fanst eigi. 
Guðríin kvað þat likast, at heima mundi eftir 
hafa orðit motrinn, eða hon mundi hafa bíiit 
um óvarlega ok felt niðr. Hrefna sagði nú 
Kjartani, at motrinn var horfinn. Hann svarar 
ok kvað eigi hægt hlut i at eiga, at gæta til 
með þeim, ok bað hana nú láta vera kyrt; 
segir siðan föður sínum, um hvat at leika var. 
Óláfr svarar: „Enn vilda ek sem fyrr, at þú 
létir vera ok hjá þér liða þetta vandræði; mun 
ek leita eftir þessu i hljóði; þvi at þartilvilda 
ek alt vinna, at ykkr Bolla skildi eigi á; er 
um heilt bezt at binda, frændi", segii' hann. 
Kjartan svarar: „Auðvitat er þat, faðir, at þú 



Hosted by 



Google 



150 LAXDÆLA SAGA. 



muiiclir unna öllum hér af góðs hlutar; enn þó 
veit ek eigi, hvárt ek nenni at aka svá höllu 
fyrir Laugamönnum". Þann dag er menn 
skyldu á brott ríða frá boðinu, tekr Kjartan 
til máls ok segir svá: „Þik kveð ek at þessu, 
Bolli frændi, þú munt vilja gera til vár drengi- 
legar heðan í frá enn hingat til; mun ek þetta 
ekki í hljóðmæli færa, því at þat er nú at 
margra manna viti um hvörf þau er hér hafa 
orðit, er vér hyggjum, at í yðvarn garð hafi 
runnit. Á hausti, er vér veittum veizlu í Hjarð- 
arholti, var tekit sverð mitt; nú kom þat aftr, 
enn eigi umgerðin; nú hefir hér enn horfit sá 
gripr, er fémætr mun þykkja; þó vil ek nú 
hafa hvárntveggja". Þá svarar Bolli: „Eigi 
eru vér þessa valdir, Kjartan, er þú berr á 
oss; mundi oss alls annars af þér vara enn 
þat, at þú mundir oss stuld kenna". Kjartan 
segir: „Þá menn hyggjum vér hér í ráðum 
hafa verit um þetta, at þú mátt bætr á ráða, 
ef þú vill; gangi þér þörfum meir á fang við 
oss; höfum vér lengi undan eirt fjandskap yðr- 
um; skal nú því lýsa, at eigi mun svá búit 
hlýða". Þá svarar Guðrún máli hans okmælti: 
„Þann seyði raufar þú þar, Kjartan, at betr 
væri at eigi ryki ; nú þó at svá sé, sem þú seg- 
ir, at þeir menn sé hér nökkurir, er ráð hafi 
til þess sett, at motrinn skyldi hverfa, þá virði 
ek svá; at þeir hafi at sínu gengit ; hafi þér nú 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 1^1 



þat fyrir satt þar um sem yðr líkar, hyat af 
motrinum er or'ðit; enn ei^i þykki mér illa, þó 
at svá sé fyrir lionum hagat, at Hrefna hafl 
litla búningsbót af motrinum heðan í frá". 
Eftir þetta skilja þau heldr þunglega. Ríða 
þeir heim Hjarðhyltingar. Takast nú af heim- 
boðin. Var þó kyrt. at kalla. Ekki spurðist 
síðan til motrsins. Þat höfðu margir menn 
fyrir satt, at Þrjrólfr hefði brendan motrinn í 
eldi at ráði Guðrúnar systur sinnar. Þann yetr 
öndverðan andaðist Ásgeirr æðikollr. Tóku synir 
hans þar viö búi ok fé. 

47. Eftir jól um vetrinn safnar Kjartan at 
sér mönnum. Urðu þeir saman sex tigir manna. 
Ekki sagði Kjartan föður sínum, hversu af 
stóðst um ferð þessa; spurði Óláfr ok lítt at. 
Kjartan hafði með sér tjöld ok vistir. Ríðr 
Kjartan nú leið sína, þar til er hann kemr til 
Lauga. Hann biðr menn stíga af baki, ok 
mælti, at sumir skyldu ge^ona hesta þeira, enn 
suma biðr hann reisa tjöld. í þann tima var 
þat mikil tízka, at úti var salerni, ok eigi all- 
skamt frá bænum, ok svá var at Laugum. 
Kjartan lét þar taka dyrr allar á húsum ok 
bannaði öllum mönnum útgöngu, ok dreitti þau 
inni þrjár nætr. Eftir þat ríðr Kjartan heim 1 
Hjarðarholt, ok hverr hans förunauta til síns 
heimilis. Óláfr lætr illa yfir þessi ferð. Þor- 
gerðr kvað eigi lasta þurfa, ok sagði Lauga- 



Hosted by 



Google 



152 LAXDÆLA SAGA. 



menii til slíks gert hafa eða meiri svívirðingar. 
Þá mælti Hrefna: „Áttir þú, Kjartan, við 
nökkura menn tal at Laugnm?" Hann svarar: 
„Lítit var bragð at þvi" ; — segir liann, at þeir 
Bolli skiftust við nökkurum orðum. Þá mælti 
Bö-efna ok brosti við: „Þat er mér sannlega 
sagt, at þit Guðrún munið liafa við talazt, ok 
svá hefl ek spurt, hversu hon var búin, at 
hon hefði nú faldit sik við motrinum ok semdi 
einkar vel". Kjartan svarar ok roðnaði mjök 
við, — var mönnum auðfynt, at hann reiddist 
við, er hon hafði þetta í fleymingi — : „ekki 
bar mér þat f^TÍr augu, erþú segirfrá, Hrefna'', 
segir Kjartan, „mundi Guðrún ekki þurfa at 
falda sér motri, til þess at sama betr enn alhir 
konur aðrar". Þá hætti Hrefna þessu tali. 
Þeim Laugamönnum líkar illa, ok þótti þetta 
miklu meiri svívirðing ok verri, enn þótt Kjart- 
an hefði drepit mann eða tvá fyrir þeim. Váru 
þeir synir Ósvífrs óðastir á þetta mál; enn 
Bolli svafði heldr. Guðrún talaði hér fæst um; 
enn þó fundu menn þat á orðum hennar, at 
eigi væ.ri víst, hvárt öðrum lægi í meira rúmi 
enn henni. Gerist nú fuIHíomini] fjandskapr 
milli Laugamanna ok Hjarðhyltinga. Ok er á 
leið vetrinn, fæddi Hrefna barn ; þat var sveinn 
ok var nefndr Ásgeirr. Þórarinn bíiandi í 
Tungu lýsir því, at hann vildi selja Tungu land. 
Var þat bæði, at honum þurru lausafé, enda 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAOA. 



153 



þótti honum mjök vaxa þústr milli manna 1 
heraðinu, enn honum var kært við hváratveggju. 
Bolli þóttist þurfa at kaupa sér staðfestu, því 
at Laug-amenn höfðu fá lönd, enn fjölda fjár. 
Þau Bolli ok Guðrún riðu í Tungu at ráði Ó- 
svífrs; þótti þeim i hönd falla, at taka upp 
land þetta hjá sér sjálfum, ok bað Ósvifr þau 
eigi láta smátt slíta. Síðan réðu þau Þórarinn 
um kaup þetta ok urðu ásátt, hversu dýi-t 
vera skyldi, ok svá þat er í m(3ti skyldi vera, 
ok var mælt til kaups með þeim Bolla. Enn 
því var kaupit eigi váttum bundit, at eigi váru 
menn svá margir hjá, at þat þætti vera lögfult. 
Riða þau Bolli ok Guðrún heim eftir þetta. 
Enn er Kjartan. Óláfsson spyrr þessi tiðendi, 
ríðr hann þegar við tólfta mann ok kom í Tungu 
snemma dags; fagnar Þórarinn honum vel ok 
bauð honum þar at vera. Kjartan kvaðst heim 
mundu riða um kveldit, enn eiga þar dvöl 
nökkura. Þórarinn frétti at um erendi. Kjart- 
an svarar: „Þat er erendi mitt hingat, at 
ræða um landkaup þat nökkut, er þér Bolli 
hafið stofnat; þvi at mér er þat i móti skapi, 
ef þú selr land þetta þeim Bolla ok Guðrúnu''. 
Þórarinn kvað sér vanhenta annat, — „þvi at 
verðit skal bæði riflegt, þat er Bolli hefir mér 
fyrir heitit hmdit, ok gjaklast skjótt". Kjaitan 
mælti: „Ekki skal þik i skaða, þó at Bolli 
kaupi eigi landit, þvi at ek mun kaupa þvi- 



Hosted by 



Google 



154 LAXDÆLA SAGA. 



líku verði, ok ekki mim þér duga mjök í móti 
at mæla því sem ek vil vera láta. Því at þat 
mun á finnast, at ek vil Iiér mestu ráða í her- 
aði, ok gera þó meir eftir annarra manna skap- 
lyndi enn Laugamanna". Þórarinn svarar: 
„Dýrt mun mér verða drottins orð um þetta 
mál ; enn þat væri næst mínu skaplyndi, at kaup 
þetta væri kyrt, sem við Bolli liöfum stofnat". 
Kjartan mælti: „Bigi kalla ek þat landkaup, 
er eigi er váttum bundit; ger nú annathvárt, 
at þú handsalar mér þegar landit at þvilíkum 
kostum, sem þú hefir ásáttr orðit við aðra, eða 
bú sjálfr á landi þínu ella". Þórarinn kaus at 
selja honum landit. Váru nú þegar váttar at 
þessu kaupi. Kjartan reið heim eftir landkaupit. 
Þetta spurðist um alla Breiðafiarðardali. Et 
sama kveld spurðist þetta til Lauga. Þá mælti 
Guðrún: „Svá virðist mér, BoUi, sem Kjartan 
hafi þér gert tvá kosti nökkuru harðari enn 
hann gerði Þórarni, at þíi munt láta verða her- 
að þetta með litlum sóma, eða sýna þik á ein- 
hverjum fundi ykkrum nökkuru óslæra, enn þú 
hefir fyrr verit". BoIIi svarar engu ok gekk 
þegar af þessu tali. Ok var nú kyrt þat er eft- 
ir var langaföstu. — Enn þriðja dag páska reið 
Kjartan heiman við annan mann; fylgdi honlim 
Án svarti. Þeir koma í Tungu um dagi?in. 
Kjartan vill, at Þórarinn ríði með honum vejstr 
til Saurbæjar at játa þar skuldarstöðum, því' at 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 1-55 



Kjartan átti þar miklar fjárreiður. Þórariim 
var riðinn á annan bæ. Kjartan dvaldist þar 
um hríð ok beið hans. Þann sama dag var 
þar komin Þórhalla málga. Hon spyrr Kjartan, 
hvert hann ætlaði at fara. Hann kvaðst fara 
skyldu vestrtil Saurbæjar. Hon spyrr: „Hverja 
skaltu leið ríða?" Kjartan svarar: „Ek mun 
ríða vestr Sælingsdal, enn vestan Svínadal. 
Hon spurði, hversu lengi hann mundi vera. 
Kjartan svarar: ,,Þat er líkast, at ek ríða 
vestan fimtadaginn". „Mantu reka erendi 
mitt?" sagði Þórhalla, „ek á frænda vestr fyr- 
ir Hvítadal í Saurbæ.; hann hefir heitit mér 
hálfri mörk vaðmáls; vilda ek, at þú heimtir 
ok hefðir með þér vestan". Kjartan hét þessu. 
Síðan kemr Þórarinn heim ok ræðst til ferðar 
með þeim; ríða þeir vestr um Sælingsdalsheiði, 
ok koma um kveldit á H61 til þeira systkina. 
Kjartan fær þar góðar viðtökur, því at þarvar 
en mesta vingan. Þórhalla málga kom heim 
til Lauga um kveldit. Spyrja synir Ósvifrs, 
hvat hon hitti manna um daginn. Hon kvaðst 
hafa hitt Kjartan Óláfsson. Þeir spurðu, hvert 
hann ætlaði. Hon sagði slikt af, sem hon vissi, 
— „ok aldi-egi hefir hann verit vasldegri enn nú, 
ok er þat eigi kynlegt, at slikum mönnum 
þykki alt lágthjásér". Ok enn mælti Þórhalla: 
„Auðf^^nt þótti mér þat á, at Kjartani var ekki 
annat jafnlétt hjalat, sem um landkaup þeira 



Hosted by 



Google 



156 LAXDÆLA SAGA. 



Þórarins". Guðrún mælti: „Vel má Kjartan 
því alt gera djarflega, þat er lionum líkar, því 
at þat er reynt, at hann tekr þá enga ósæmd 
til, at neinn þori at skjóta skafti at móti hon- 
um". Bæði var hjá tali þeira Guðrúnar Bolli 
ok synir Ósvífrs. Þeir Óspakr svara fá ok 
heldr til áleitni við Kjartan, sem jafnan var vant. 
Bolli lét sem hann heyrði eigi, sem jafnan, er 
Kjartani var hallmælt, því at hann var vanr 
at þegja eða mæla i móti. 

48. Kjartan sitr enn fjrjrða dag páska á 
Hóli. Var þar en mesta skemtan ok gieði. Um 
nóttina eftir lét Án illa i svefni, ok var hann 
vakiðr. Þeir spurðu, hvat hann hefði dreymt. 
Hann svarar: „Kona kom at mér óþekkileg 
ok kipti mér á stokk fram. Honhafði i hendi 
skálm ok trog i annarri; hon setti fyrir brjóst 
mér skálmina ok reist á mér kviðinn allan ok 
tók í brott innyflin ok lét koma í staðinn hrís; 
eftirþatgekk hon út", segir An. Þeir Kjart- 
an hlógu mjök at drauminum ok kváðu hann 
heita skyldu Án hrísmaga. Þrifu þeir til hans 
ok kváðust leita skyldu, hvárt hrís væri í mag- 
anum. Þá mælti Auðr: „Eigi þarf at spotta 
þetta svá mjök; er þat mitt tillag, at Kjartan 
geri annathvárt, at hann dvelist hér lengr; enn 
ef hann viU ríða, þá ríði hann með meira lið 
heðan enn hingat". Kjartan mælti: „Vera 
kann, at yðr þykki Án hrísmagi mjök merki- 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. l'^7 



máll, þá er hann sitr á tali við yðr um dag- 
ana, er yðr þykkir alt sem vitran sé þat er 
hann dreymir ; ok f ara mun ek sem ek hefi áðr 
ætlat fyrir þessum draum". Kjartan býst 
snimma fimtadag i páskaviku ok Þorkell hvelpr " 
ok Knútr bróðir hans at ráði Auðar. Þeir 
riðu með Kjartani á leið alls tólf saman. Kjart- 
an kemr fyrir Hvítadal ok heimti vaðmál Þór- 
höllu málg'u, sem hann hét. Síðan reið hann 
suðr Svinadal. Þat var tíðenda at Laugum i 
Sælingsdal, at Guðnm var snemma á fótum, 
þegar er sólu var ofrat. Hon gekk þangat til 
er bræðr hennar sváfu; hon tók á Óspaki. 
Hann vaknaði skjótt við ok svá þeir fleiri bræðr; 
ok er Óspakr kendi þar systur sina, þá spurði 
hann, hvat hon vildi, er hon var svá snemma 
á fótum. Guðrún kvaðst vildu vita, hvat þeir 
vildu at hafast um daginn. Óspakr kvaðst mundu 
kyrru fyYÍY halda, — „ok er nú fátt til verkn- 
aðar". Guðrún mælti: „Gott skapl}Tidi hefðið 
þér fengit, ef þér værið dætr einshvers bónda, 
ok láta hvárki at yðr verða gagn né mein; enn 
slika svivirðing ok skömm sem Kjartan hefir 
yðr gert;, þá sofi þér eigi at minna, at hann 
ríði hér hjá garði við annan mann, ok hafa 
slíkir menn mikit svínsminni; þykld mér ok 
rekin ván, at þér þorið Kjartan heim at sækja, 
ef þér þorið eigi at finna hann nú, er hann 
ferr við annan mann eða þriðja, enn þér sitið 



Hosted by 



Google 



158 LAXDÆLA SAGA. 

heima ok látit vænlega, ok eruð æ hölzti marg- 
ir". Óspakr kvað hana mikit af taka, enn vera 
ilt til mótmæla, ok spratt hann npp þegar ok 
klæddist, ok hverr þeira bræðra at öðrum. 
Síðan bjuggust þeir at sitja fyrir Kjartani. Þá 
bað Guðrún Bolla til ferðar með þeim. Bolli 
kvað sér eigi sama fyrir frændsemis sakir við 
Kjartan, ok tjáði, hversu ástsamlega Óláfr 
hafði hann upp fæddan. Guðrún svarar: „Satt 
segir þú þat, enn eigi muntu bera giftu til at 
gera svá at öllum þykki vel, ok mun lokit 
okkrum samförum, ef þú skerst undan förinni^'. 
Ok við fortölur Guðrúnar miklaði Bolli fyrir 
sér fjandskap allan á hendr Kjartani ok sakir, 
ok vápnaðist síðan skjótt, ok urðu níu saman. 
Váru þeir fimm synir Ósvífrs: Óspaki^ ok 
Helgi, Vandráðr ok Torráðr, Þórólfr, Bolli enn 
sétti, Guðlaugr enn sjaundi, systurson Ósvífrs 
ok manna vænlegastr. Þar var Oddr ok Steinn, 
synir Þórhöllu málgu. Þeir ríðu til Svínadals 
ok námu staðar hjá gili því, er Hafragil heitir; 
bundu þar hestana ok settust niðr. BoIIi var 
hljóðr ura daginn ok lá uppi hjá gilsþreminum. 
Enn er þeir Kjartan váru komnir suðr um 
Mjósyndi ok rýmast tekr dalrinn, mælti Kjart- 
an, at þeir Þorkell mundu snúa aftr. Þorkell 
kvaðst ríða mundu, þar til er þrýtr dalinn. 
Ok þá er þeir kómu suðr um sel þau, er Norðr- 
sel heita, þá mælti Kjartan til þeira bræðra, at 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 159 



þeir skyldu eigi riðalengra, — „skal eigi Þór- 
ólfr þjófrinn at því hlæja, at ek þora eigi at 
ríða leið mína fámennr". Þorkell hvelpr svar- 
ar: „Þat munu vér nú veita þér, at ríða nú 
eigi lengra; enn iðrast munu vér þess, ef vér 
erum eigi viðstaddir, ef þú þarft manna við í 
dag". Þá mælti Kjartan: „Eigi mun BoIIi 
frændi minn slá banaráðum við mik; enn ef 
þeir Ósvífrssynir sitja fyrir mér, þá er eigi 
reynt, hvárir frá tíðendum eiga at segja, þó at 
ek eiga við nökkurn liðsmun". Siðan riðu þeir 
bræðr vestr aftr. 

49. Nú riðr Kjartan suðr eftir dalnum ok 
þeir þrír saman, Án svarti ok Þórarinn. Þor- 
kell hét maðr, er bjó á Hafratindum í Svína- 
dal. Þar er nú auðn. Hann hafði farit til 
hrossa sinna um daginn ok smalasveinn hans 
með honum. Þeir sá hváratveggju, Lauga- 
menn í f^TÍrsátinni, ok þá Kjartan, er þeir riðu 
eftir dalnum þrír saman. Þá mælti smala- 
sveinn, at þeir mundu snúa til móts við þá 
Kjartan; kvað þeim þat mikit happ, ef þeir 
mætti skirra vandi'æðum svá miklum, sem þá 
var til stefnt. Þorkell mælti: „Þegi skjótt", 
segir hann, „mun fóli þinn nökkurum manni 
líf gefa, ef bana verðr auðit; er þat ok satt at 
segja, at ek spari hváriga til, at þeir eigi nú 
svá ilt saman, sem þeim líkar; sýnist mér þat 
betra ráð at vit komim okkr þar, at okki* sé 



Hosted by 



Google 



160 LAXDÆLA SAGA. 



við engu hætt, enn yit megim sem gerzt sjá 
fundinn, ok haflm gaman af leik þeira. Þvi 
at þat ágæta allir, at Kjartan sé vígr hverjum 
manni betr; væntir mik ok, at hann þurfi nú 
þess; því at okkr er þat kunnigt, at ærinn er 
liðsmunr". Ok varð svá at vera sem Þorkell 
vildi. Þeir Kjartan ríða fram at Hafragili. 
Bnn i annan stað gruna þeir Ósvífrssynir, hvi 
BoUi mun sér hafa þar svá staðar leitat, er 
hann mátti vel sjá, þá er menn riðu vestan. 
Þeir gera nú ráð sitt, ok þótti sem BoUi mundi 
þeim eigi vera trúr, ganga at honum upp í 
brekkuna, ok brugðu á glimu ok á glens ok 
tóku í fætr honum ok drógu hann ofan fyrir 
brekkuna. Enn þá Kjart^an bar brátt at er 
þeir riðu hart, ok er þeir kómu suðr yfir gilit, 
þá sá þeir fyrirsátina ok kendu mennina. Kjart- 
an spratt þegar af baki ok sneri í móti þeim 
Ósvífrssonum. Þar stóð steinn einn mikill. 
Þar bað Kjartan þá við taka. Enn áðr þeir 
mættist, skaut Kjartan spjótinu, ok kom í 
skjöld Þórólfs fyrir ofan mundriðann, ok bar 
at honum skjöldinn við. Spjótit gekk í gegn- 
um skjöldinn ok handlcgginn f^^rir ofan olboga 
ok tók þar í sundr aflvöðvann. Lét Þórólfr 
þá lausan skjöldinn, ok var honum ónýt höndin 
um daginn. Síðan brá Kjartan sverðinu ok 
hafði eigi konungsnaut. Þórhöllu synir runnu 
á Þórarin, því at þeim var þat hlutverk ætlat. 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 161 



Var sá atgangr harðr, því at Þórariim var 

rammr at afli; þeir váru ok vel knáir; mátti 

þar ok varla í milli sjá, hvárir þar mundu 

drjúgari verða. Þá sóttu þeir Ósvífrs synir at 

Kjartani, ok Guðlaugr. Váru þeir sex, enn 

þeir Kjartan ok Án tveir. Án varðist vel ok 

vildi æ ganga fram fyrir Kjartan. Bolli stóð 

hjá með Fótbít. Kjartan hjó strjrt., enn sverðit 

dugði illa; brá hann þvi jafnan undir fót sér. 

Urðu þá hvárirtveggju sárir, Ósvífrs synir ok 

Án, enn Kjartan var þá enn ekki sárr. Kjartan 

barðist svá snart ok hraustlega, at þeir Ósvifrs 

synir hopuðu undan ok sneru þá þar at, sem 

Án var. Þá fell Án ok hafði hann þá barizt 

um hríð, svá at úti lágu iðrin. í þessi svipan 

hjó Kjartan fót af Guðlaugi fyrir ofan kné ok 

var honum sá áverki ærinn til bana. Þá sækja 

þeir Osvifrs synir fjórir Kjartan, ok varðist 

hann svá hraustlega, at hvergi fór hann á hæl 

fyrir þeim. Þá mælti Kjartan: „Bolli frændi, 

hvi fórtu heiman, ef þú vildir k^^rr standa hjá? 

ok er þér nú þat vænst, at veita öðrum hvár- 

um ok re^ma níi, hversu Fótbitr dugir". Bolli 

lét sem hann heyrði eigi. Ok er Óspakr sá, 

at þeir mundu eigi bera af Kjartani, þá eggjar 

hann Bolla á alla vega, kvað hann eigi mundu 

vilja vita þá skömm eftii^ sér, at hafa heitit 

þeim vigsgengi ok veita nú ekki, — „ok var 

Kjartan oss þá þungr í skiftum, er vér höfð- 

11 



Hosted by 



Google 



162 LAXDÆLA SAGA. 



um eigi jafnstórt til gert, ok ef Kjartan skal 
nú undan rekast, þá mnn þér, Bolli, svá sem 
oss, skamt til afarkosta". Þá brá BoUi Fótbít 
ok snýr nú at Kjartani. Þá mælti Kjartan til 
Bolla: „Víst ætlar þú nú, frændi, niðingsverk 
at gera, enn miklu þykki mér betra at þiggja 
banaorð af þér, frændi, enn veita þér þat". 
Síðan kastaði Kjartan vápnum ok vildi þá eigi 
verja sik, enn þó var hann litt sárr, enn ákaf- 
lega vígmóðr. Engi veitti Bolli svör máli 
Kjartans, enn þó veitti hann honum banasár. 
Bolli settist þegar undir herðar honum, ok and- 
aðist Kjartan i knjám Bolla. Iðraðist Bolli 
þegar verksins, ok lýsti vígi á hendr sér. Bolli 
sendi þá Ósvifrs sonu til heraðs, enn hann var 
eftir ok Þórarinn hjá likunum. Ok er þeir Ó- 
svífrs synir kómu til Lauga, þá sögðu þeir tíð- 
endin. Guðrún lét vel yfir, ok var þá bundit 
um höndina Þórólfs, greri hon seint ok varð 
honum aldregi meinlaus. Lík Kjartans var fært 
heim i Tungu. Siðan reið Bolli heim til Lauga. 
Guðrún gekk í móti honum ok spurði, hversu 
framorðit væri. Bolli kvað þá vera nær nóni 
dags þess. Þá mælti Guðrún: „Mikil verða 
hermdarverk; ek hefi spunnit tólf álna garn, 
enn þú hefir vegit Kjartan". Bolli svarar: „Þ(j 
mætti mér þat óhapp seint ór hug ganga, þóttu 
mintir mik ekkiáþat". Guðrún mælti: „Ekki 
tel ek slíkt með óhöppum; þótti mér sem þú 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA 163 



hefðir meiri metorð þaLn vetr, er Kjai-tan var 

í Noregi, enn nú er hann trað yðr undir fót- 

nm, þegar hann kom til íslands; enn ek tel 

þat þó síðast, er mér þykkir mest vert, at Hrefna 

mun eigi ganga hlæjandi at sænginni í kveld". 

Þá segír Bolli ok var mjök reiðr: „Ósýnt 

þykki mér, at hon föini meir við þessi tiðendi 

enn þú, ok þat grunar mik, at þú brygðir þér 

minnr við, þó at vér lægim eftir á vígvellinum, 

enn Kjartan segði frá tiðendum". Guðrún fann 

þá, at Bolli reiddist, okmælti: „Haf eldd slikt 

við, þvi at ek kann þér mikla þökk fyrir verk- 

it; þykki mér nú þat vitat, at þú vilt ekki 

gera í móti skapi mínu". Síðan gengu þeir 

Ósvífrssynir i jarðhús þat, er þeim var búit á 

laun, enn þeir ÞórhöIIusynir váru sendir út til 

Helgafells at segja Snorra goða þessi tiðendi, 

ok þat með, at þau báðu hann senda sér skjót- 

an styrk til liðveizlu á m(3ti Óláfi ok þeim 

mönnum, er eftirmál áttu eftir Kjartan. — Þat 

varð til tíðenda í Sælingsdalstungu þá nótt, er 

vígit hafði orðit um daginn, at Án settist upp, 

er allir hugðu at dauðr væri. Urðu þeir hrædd- 

ir, er vöktu yfir líkinu, ok þótti þetta undr 

mikit. Þá mælti Án til þeira: „Ek bið yðr 

í guðs nafni, at þér hræðizt mik eigi, þvi at 

ek hefi lifat ok haft vit mitt alt til þeirar 

stundar, at rann ámik ómeginshöfgi ; þá dreymdi 

mik en sama kona ok fyrr, ok þótti mér hon 

11* 



Hosted by 



Google 



164 



LAXDÆLA SAGA. 



nú taka hrísit ór magaiiUTii, enn lét koma inn- 
yflin i staðinn, ok yarð mér gott við þat skifti". 
Síðan váru bnndin sár þau, er Án hafði, ok 
varð hann heill, ok var síðan kallaðr Án hrís- 
magi. — Enn er Óláfr Höskuldsson spurði þessi 
tíðendi, þá þótti honum mikit at um víg Kjart- 
ans, enn þó bar hann drengilega. Þeir synir 
hans vildu þegar fara at Bolla ok drepa hann. 
Óláfr segir: „Þat skal fjarri fara; ermér ekki 
sonr minn at bættri, þó at Bolli sé drepinn, ok 
unna ek Kjartani um alla menn fram, enn eigi 
mátta ek vita mein BoUa. Enn sé ek yðr 
maklegri sýslu: fari þér til móts við Þ(3rhöllu- 
sonu, er þeir eru sendir til Helgafells at stefna 
liði at oss. Vel líkar mér, þótt þér skapið þeim 
slíkt víti, sem yðr likar". Síðan snarast 
þeir til ferðar Óláfssynir ok gengu á ferju, er 
Óláfr átti. Váru þeir sjau saman. Róa út 
eftir Hvammsfirði ok sækja knálega ferðina. 
Þeir hafa veðr lítit ok hagstætt. Þeir róa undir 
seglinu þar til er þeir koma undir Skorrey ok eigu 
þar dvöl nökkura ok spyrjast þar fyrir um 
ferðir manna. Ok litlu síðar sjá þeir skip róa 
vestan um fjörðinn; kendu þeir brátt mennina. 
Váru þar Þórhöllusynir. Leggja þeir Halldórr 
þegar at þeim; þar varð engi viðtaka, því at 
þeir Oláfssynir hljópu þegar út á skipit at 
þeim; urðu þeir Steinn handteknir ok höggnir 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 165 



fyrir borð. Þeir Óláfssynir snúa aftr ok þótti 
þeira ferð allsköruleg vera. 

50. Óláfr fór í móti líki Kjartans. Hann 
sendi menn suðr til Borgar at segja Porsteini 
Egilssjmi, ok þat með, at hann vildi hafa styrk 
af honum til eftirmáls, ef stórmenni slægist í 
móti með Ósvifrssonum ; þá kvaðst hann alt 
vildu eiga undir sér; slík orð sendi hann norðr 
i Víðidal til Guðmundar mágs síns ok þeira 
Ásgeirssona, ok þat með, at hann hafði lýst 
vígi Kjartans á hendi* öllum mönnum, þeim er 
í tilför höfðu verit, nema Óspaki Ósvifrssyni — 
hann var áðr sekr um konu þá er Aldís hét, 
hon var dóttir hólmgöngu-Ljóts af Ingjalds- 
sandi; þeira son var Úlfr, er siðan var stallari 
Haralds konungs Sigurðarsonar; hann átti Jór- 
unni Þorbergsdóttur; þeira son var Jón faðir 
Erlends himalda, fööur Eysteins erkibiskups. — 
Óláfr hafði lýst vígsökinni til Þ(3rsnessþings ; 
hann lét flytja heim lik Kjartans ok tjalda 3^r, 
því at þá var engi kirkja ger í Dölum. Enn er 
Óláfr spurði, at Þorsteinn hafði skjótt við brugðit 
ok hafði tekið upp mikit fjölmenni ok svá þeir 
Víðdælir, þá lætr Óláfr safna mönnum fyrir um 
alla dali. Var þat mikit fjölmenni. Síðan 
sendi Óláfr lið þat alt til Lauga ok mælti svá: 
„Þat er minn \ili, at þér verið Bolla, ef hann 
þarf, eigi verr enn þér fylgið mér, því at nær 
er þat minni ætlan, at þeir þykkist nökkut eiga 



Hosted by 



Google 



166 LAXDÆLA SAGA. 



eftir sínum hlut at siá við hann utanheraðs- 
mennirnir, ernúmunu brátt koma áhendr oss". 
Ok er þessu var skipat með þessum hætti, þá 
kómu þeir Þorsteinn ok svá Víðdælir, ok váru 
þeir enir óðustu. Eggjaði Hallr Guðmundarson 
mest ok Kálfr Ásgeirsson at ganga skyldi at 
Bolla ok leita Ósvífrssona, þar til er þeir fynd- 
ist, ok sögðu, at þeir mundu hvergi ór heraði 
farnir. Enn með því at Óláfr latti mjök at 
fara, þá váru borin á milli sáttmál, ok var 
þat auðsótt við BoIIa, því at hann bað Óláf 
einn ráða f^'^rir sína hönd. Enn Ósvifr sá engi 
sín efni at mæla í móti, því at honum kom 
ekki lið frá Snorra. Var þá lagðr sættarfundr 
í Ljárskógum. Kómu mál öll óskoruð undir Ó- 
láf; skyldi koma f^TÍr Yig Kjartans, svá sem 
Óláfi líkaði, fé ok mannsektir. Síðan var slitit 
sættarfundi. Eigi kom BoIIi til sættarfundar- 
ins, ok réð óláfr því. Gerðum skyldi upp lúka 
á Þórsnessþingi. Nú riðu þeir Mýramcnn ok 
Víðdælir i Hjarðarholt. Þorsteinn Kuggason 
bauð Ásgeiri syni Kjartans til fóstrs til hugg- 
anar við Hrefnu. Enn Hrefna fór norðr með 
bræðrum sínum ok var mjök harmþrungin; enn 
þó bar hon sig kurteislega, því at hon var við 
hvern mann létt í máli. Engan tók Hrefna 
mann eftir Kjartan. Hon lifði litla hríð, síðan 
er hon kom norðr, ok er þat sögn manna, at 
hon hafi sprungit af stríði. 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



167 



51. Lík Kjartans stóð uppi viku í Hjarðar- 
holti. Þorsteinn Egilsson hafði gera látit kirkju 
at Borg. Hann flutti lík Kjartans heim með 
sér, ok var Kjartan at Borg grafinn. Þá var 
kirkja nývígð ok í hvitaváðum. Siðan leið til 
Þórsnessþings. Váru þá mál til búin á hendr 
þeim Ósvífrssonum, ok urðu þeir allir sekir. 
Var gefit fé til, at þeir skylcli vera ferjandi, 
enn eigá. eigi útkvæmt, meðan nökkurr Óláfs- 
sona væri á clögum eða Ásgeirr Kjart-ansson. 
Enn Guðlaugr systrson Ósvifrs skylcli vera 6- 
gilclr fyrir tilför ok fyrirsát við Kjartan. Ok 
engar sk^^Idi Þórólfr sæmdir hafa fyrir áverka 
þá er hann hafði fengit. Eigi ^ildi Óláfr láta 
sækja BoIIa, ok bað hann koma fé fyrir sik. 
Þetta likaði þeim Halldóri ok Steindóri stórilla, 
ok svá öllum sonum Óláfs, ok kváðu þungt 
mundu veita, ef Bolli skyldi sitja samheraðs 
við þá. Óláfr kvað hlýða munclu, meðan hann 
væri á fótum. Skip stóð uppi í Bjarnarhöfn, 
er átti Auðun festargarmr. Hann var á þing- 
inu ok mælti: ,,Þat er til kostar, at þessa 
manna sekt mun eigi minni í Noregi, ef ^ánir 
Kjartans lifa". Þá segir ósvifr: „Þú, festar- 
hundr, munt verða eigi sannspár; þvi at S}Tiir 
minir munu vera virðir mikils af tignummönn- 
um, enn þú, festargarmr, munt fara í troUendr 
i sumar. Auðun festargarmr fór utan þat sum- 
ar, ok braut sldpit við Færeyjar. Þar týndist 



Hosted by 



Google 



168 LAXDÆLA SAGA. 



hvert inannsbam af skipinu; þótti þat mjök 

hafa á hrinit, er Ósvifr hafði spát. Ósvífrs- 

synir fóru utan þat sumar, ok kom engi þeira 

út síðan. Lauk þar eftirmáli, at Óláfr þótti 

hafa vaxit af því, at hann lét þar með beini 

ganga, er maklegast var, þar er þeir váru Ó- 

svifrssynir; enn hlifði Bolla fyrir frændsemis 

sakir. Óláfr þakkaði mönnum vel liðveizlu. 

Bolli hafði landkaup í Tungu at ráði Óláfs. 

Þat er sagt, at Óláfr lifði þrjá vetr, síðan 

Kjartan var veginn. Enn síðan, er hann var 

allr, skiftu þeir synir hans arfi eftir hann. Tók 

Halldórr bústað í Hjarðarholti. Þorgerðr móðir 

þeira var með Halldóri. Hon var mjök heift- 

arflngin til Bolla, ok þótti sár fóstrlaunin. 

53. Þau Guðrún ok Bolli settu bú saman 

um várit í Sælingsdalstungu ok varð þat brátt 

risulegt. Þau Bolli ok Guðrún gátu son. Þeim 

sveini var nafn gefit ok kallaðr Þorleikr. Hann 

var vænn sveinn snemma, ok vel fljótlegr. Hall- 

dórr Óláfsson bjó í Hjarðarholti, sem fyrr var 

ritat. Hann var mjök fyrir þeim bræðrum. 

Þat vár, at Kjartan var veginn, tók Þorgerðr 

Egilsdóttir vist frændsveini sínum með Þor- 

katli at Hafratindum. Sveinninn gætti þarfjár 

um sumarit. Honum var Kjartan mjök harm- 

dauði sem öðrum. Hann mátti aldri tala til 

Kjartans, svá at Þorkell væri hjá, þvi at hann 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 1^9 



mælti jafnan iUa til hans, ok kvað hann verit 
hafa hvitan mann ok huglausan, ok hermdi 
hann oft eftir, hvemeg hann hafði við orðit á- 
verkann. Sveininum varð at þessu illa getit, 
ok ferr i Hjarðarholt ok segir til Halldóri ok 
Porgerði, ok bað þau viðtöku. Þorgerðr bað 
hann vera í vist sinni til vetrar. Sveinninn 
kvaðst eigi hafa þrótt til at vera þar lengr, — 
„ok mundir þíi mik eigi biðja þessa, ef þú 
vissir, hversu mikla raun ek hefi af þessu". 
Pá gekst Porgerði hugr við harmtölur hans, 
ok kvaðst mundu láta honum uppi vist fyrir 
sina hönd. Halldórr segir: „Gef ekki gaum 
sveini þessum, því at hann er ómerkr". Pá 
svarar Porgerðr: Litils er sveinn verðr", segir 
hon, „enn Porkatli hefir alls kostar illa farit 
þetta mál, því at hann ^ássi fyrii^sát Lauga- 
manna fyrir Kjartani ok vildi eigi segja hon- 
um. Bnn gerði sér af gaman ok skemtan af 
viðskiftum þeira, enn hefir síðan lagt til^ mörg 
óvingjarnleg orð. Mun yðr fjarri fara bræðr- 
um, at þér munið þar til hefnda leita, sem 
ofrefli er fyrir, er þér getið eigi launat sín til- 
lög slikum mannfýlum sem Porkell er". Hall- 
dórr svarar fá hér um, enn bað Porgerði ráða 
vist sveinsins. Fám dögum síðar riðr Halldórr 
heiman ok þeir nökkurir menn saman. Hann 
ferr til Hafratinda ok tók hús á Porkatli. Var 
Porkell leiddr íit ok di'epinn, ok varð hann ó- 



Hosted by 



Google 



170 LAXPÆLA SAGA. 



drengilega við sitt líflát. Engu lét Halldórr 
ræna, ok fór heim við svá búit. Vel lét Þor- 
gerðr yflr þessu verki, ok þótti minning sjá 
betri enn engi. Þetta sumar var kyrt at kalla, 
ok var þó et fæsta með þeim Bolla ok Óláfs- 
sonum; létu þeir bræðr et ólinligsta við BoUa. 
Enn hann vægði í öllu fyrir þeim frændum, 
þess er bann minkaði sik i engu, því at hann 
var enn mesti kappsmaðr. Bolli hafði fjölment, 
ok helt sik ríkmannlega, því at eigi skorti fé. 
Steindórr Óláfsson bjó á Dönustöðum i Laxár- 
dal. Hann átti Þuríði Ásgeirsdóttur, er átt 
hafði Þorkell kuggi. Þeira son hét Steindórr, 
er kallaðr var gróslappi. 

53. Enn næsta vetr eftir andlát (Jláfs 
Höskuldssonar, þá sendir Þorgerðr Egilsdóttir 
orð Steindóri syni sínum at áliðnum vetri, at 
hann skyldi koma á fund hennar. Ok er þau 
mæðgin hittast, segir hon honum skil á, at 
hon vjll fara heiman ok vestr til Saurbæjar at 
hitta Auði vinkonu sína. Hon segir Halldóri, 
at hann skal fara. Þau váru fimm saman. 
Halldórr fylgdi móður sinni. Fara níi til þess 
er þau koma fyrir bæinn í Sælingsdalstungu. 
Þá sneri Þorgerðr hestinum upp at bænum ok 
spurði: „Hvat heitir bær sjá?" Halldórr 
svarar: „Þess spyrr þíi eigi af því, móðir, at 
eigi vitir þú áðr; sjá bær heitir í Tungu". 
„Hverr býr hér", segir hon? Hann svarar: 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



17i 



„Veiztu þat inó(5ir". Þá segir Þorgerðr ok 
blés yið: „Veit ek at yísu", segir hon, „at 
hér hjT Bolli bróðurbani j^ðvarr, ok furðu 6- 
líkir urðu þér 3^ðruni frændum göfgum, er þér 
vilit eigi hefna þvílíks bróöur sem Kjartan var, 
ok eigi mundi svá gera Egill móðurfaðir 3^ð- 
varr, ok er ilt at eiga dáðlausa sonu; ok víst 
ætla ek yðr til þess betr fekla, at þér værið 
dætr föður yðvars ok værið giftar: kemr hér 
at því, Halldórr, sem mælt er, at einn er auð- 
k^isi ættar hverrar, ok sú er mér auðsæzt 6- 
gifta Óláfs, at honum glaptist svá mjök sona- 
eignin; kveð ek þik af því at þessu, Halldórr", 
segir hon, ,.at þú þykkist mest fyi'ir jömm 
bræðrum. Nú munum vér aftr snúa, ok var 
þetta erendit mest, at minna yðr á þetta, ef 
þér m^mdið eigi áðr". Þá svarar Halldórr: 
,.Ekki munum vér þér þat kenna, móðir, þótt 
oss líði ór hug þetta. Halklórr svarar hér fá um, 
ok þó þrútnaði honum mjök móðr til BoUa. 
Líðr nú vetr sjá, ok er sumar kemr, þá líðr 
framan til þings. Halklórr lýsir þingreið sinni 
ok þeir bræðr hans; ríða þeir með mikinnflokk 
ok tjakla búð þá, er Óláfr hafði átt; var þingit 
kjYt> ok tíðendalaust. Þeir váru á þingi norð- 
an Viðdælir, synir Guðmundar Sölmundarsonar. 
Barði Guðmundarson var þá átján vetra gam- 
all. Hann var mikill maðr ok sterkr. Óláfs- 
synir bjóða Barða frænda sinum heim með sér 



Hosted by 



Google 



172 



LAXDÆLA SAGA. 



ok leggja til þess mörg orð. Hallr Guðmundar- 
son var þá eigi hér á landi. Barði tók þessu 
vel, þvi at ástúðigt var með þeim frændum. 
Riðr nú Barði vestr af þingi með þeim Óláfs- 
sonum; koma þeir heim i Hjarðarholt, ok er 
Barði þar um sumarit, þat sem eftir var. 

54. Nú segir Halldórr Barða í hljóði, at 
þeir bræðr ætla at fara at Bolla, ok sögðust 
eigi lengr þola frýju móður sinnar — „er ekki 
því at leyna, Barði frændi, at mjök var undir 
heimboði við þik, at vér vildim hér til hafa 
þitt liðsinni ok brautargengi". Þá svarar Barði: 
„lUa mun þat fyrir mælast, at ganga á sættir 
við frændr sina, enn í annan stað sýnist mér 
BoUi torsóttlegr; hann hefir mart manna um 
sik, enn er sjálfr enn mesti garpr; þar skortir 
ok eigi vitrlegar ráðagerðir, er þau eru Guð- 
rún ok Ósvifr; þykki mér við þetta alt saman 
óauðsóttlegt". HaUdórr segir: „Hins munu 
vér þurfa, at torvelda ekki þetta mál fyrir oss; 
hefi ek ok þetta eigi fyrr upp kveðit, enn þat 
mun framgengt verða, at vér munum til leita 
hefndanna við BoUa; vænti ek ok, frændi, at 
þú skerist eigi undan ferð þessi með oss''. 
Barði svarar: „Veit ek, at þér mun ósannlegt 
þykkja, at ek víkjumst undan; mun ek þat ok 
eigi gera, ef ek sé, at ek fæ eigi latt". „Pá 
hefir þíi vel af máU", segir HaUdórr, „sem ván 
var at". Barði sagði, at þeir mundu verða ráðum 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 173 



at at fara. Halldórr kvaðst spurt hafa, at 
BoUi hafði sent heiman menn sína, suma norðr 
til Hrútafjarðar til skips, enn suma út á strönd, 
— „þat er mér ok sagt., at Bolli sé at seli í 
Sælingsdal, ok sé þar ekki fleira manna enn 
húskarlar þeir er þar vinna hej^verk; sj^'nist 
mér svá sem eigi muni í annat sinn sýnna at 
leita til fundar við Bolla enn nú". Ok þetta 
staðfesta þeir með sér Halldórr ok Barði. Maðr 
hét Þorsteinn svarti; hann bjó í Hundadal 1 
Breiðafjarðardölum, vitr maðr ok auðigr. Hann 
hafði verit langan tíma ^ánr Óláfs pá. Systir 
Þorsteins hét Solveig; hon var gift þeim manni 
er Helgi hét ok var Harðbeinsson. Helgi var 
mikill maðr ok sterkr ok farmaðr mikiU; hann 
var nýkominn þá út, ok var á vist með Þor- 
steini mági sínum. Halldórr sendir orð Þor- 
steini svarta ok Helga mági hans. Enn er 
þeir kómu í Hjarðarholt, segir Halldórr þeim 
ætlan sína ok ráðagerð ok bað þá til ferðar 
með sér. Þorsteinn lét illa y&r þessi ætlan — 
„er þat enn mesti geigr, at þér' frændr skuluð 
drepast niðr á leið fram; eru nú fáir slíkir 
menn i yðvarri ætt sem Bolli er". Enn þó at 
Þorsteinn mælti slíkt, þá kom fyrir ekki. 
Halldórr sendir orð Lamba föðurbróður sínnm, 
ok er hann kom á fund Halldórs, þá sagði 
hann honum ætlan sína. Lambi fýsti mjök, at 
þetta skyldi fram ganga. Þorgerðr húsfreyja 



Hosted by 



Google 



174 LAXDÆLA SAGA. 



var ok mikiU hvatamaðr at þessi ferð skyldi 
takast; kvaðst aldri hefnt þykkja Kjartans, 
nema Bolli kæmi fyrir. Eftir þetta búast þeir 
til ferðar. í þessi ferð váru þeir Óláfs synir 
fjórir, enn íimti var Barði. Þessir váru Óláfs 
synir: Halldórr ok Steindórr, Helgi ok Hösk- 
uldr; enn Barði var son Guðmundar; sétti 
Lambi, sjaundi Þorsteinn, átti Helgi mágr hans, 
níundi An hrismagi. Porgerðr réðst ok til 
ferðar með þeim ; heldr löttu þeir þess, ok kváðu 
slíkt ekki kvennaferð. Hon kvaðst at vísu 
fara skyldu — „þvl at ek veit gerst um yðr 
sonu mína, at þuríi þér brýningina". Peir segja 
hana ráða mundu. 

55. Eftir þat ríða þeir heiman ór Hjarðar- 
holti níu saman. Porgerðr var en tíunda. Pau 
ríðainn eftir fjörum ok svá til Ljárskóga; þat var 
öndverða nótt; létta eigi fyrr enn þau koma í 
Sælingsdal, þá er nökkut var mornat. Skógr 
þykkr var í dalnum í þann tið. Bolli var þar 
í seli, sem Halldórr hafði spurt; selin stóðu við 
ána, þar sem nú heita BoIIatóftir. Holt mikit 
gengr fyrir ofan selit ok ofan at Stakkagili; 
milli hlíðarinnar ok holtsins er engi mikit, er 
í Barmi heitir. Par unnu húskarlar BoIIa. 
Þeir Halldórr ok hans förunautar riðu at Öxna- 
gróf yfir RánarvöUu, ok svá fyrir ofan Ham- 
arengi; þat er gegnt selinu; þeir vissu at mart 
manna var 1 selinu; stíga af baki, ok ætluðu 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA 



175 



at bíða þess, er menn færi frá selinu til verks. 
Smalamaðr Boila fór at fé snemma um morg*- 
ininn uppi í lilíðinni; hann sá mennina í skóg- 
inum ok svá hrossin, er bundin váru. Hann 
grunar, at þetta muni eigi vera friðmenn, er 
svá leynilega fóru. Hann stefnir þegar heim 
et gegnsta til selsins ok ætlar at segja Bolla 
kvámu manna. Hallclórr var skygn maðr. Hann 
sér, at maðrinn hleypr ofan ór hliðinni ok stefndi 
til selsins. Hann segir förunautum sínum, at þat 
mun vera smalamaðr BoIIa, — ,,ok mun hafa 
sét ferð vára; skulum vér nú gera í móti hon- 
um ok láta hann engri njósn koma til selsins". 
Þeii- gerðu sem hann mælti fyrir. An hrís- 
magi varð þeira skjótastr ok getr farit svein- 
inn, tekr hann upp ok keyrir niðr; þat fall 
varð á þá leið, at hryggrinn brotnaði í sundr 
í sveininum. Síðan riðu þeir at selinu; selin 
váru tvau: svefnsel ok bíir. BoIIi hafði verit 
snemma á fótum um morgininn ok skipat til 
vinnu, enn lagizt þá til svefns, er húskarlar 
fóru i brott. Þau váru tvau í selinu, BoIIi ok 
Guðrim. Þau vöknuðu við dyninn, er þeir hlupu 
af baki; heyrðu þau ok, er þeir ræddu um, 
hverr fyrstr skyldi inn ganga í selit at BoIIa, 
BoIIi kendi mál Halldórs ok fleiii þeira föru- 
nauta. BoIIi mælti við Guðrúnu ok bað hana 
ganga (3r sclina í brott, ok segir, at sá einn mundi 
fundr þeira verða, er henni mundi ekki gaman at 



Hosted by 



Google 



176 LAXDÆLA SAGA. 



verða. Guðrún kvaðst hyggja, at þau ein tíð- 
endi mundi þar verða, at hon mundi sjá mega, 
ok kvað Bolla ekki mundu mein at sér, þótt 
hon væri nær honum stödd. BoUi kvaðst þessu 
ráða vilja, ok svá var, at Guðrún gekk út ór 
selinu. Hon gekk ofan fyrir brekkuna til læk- 
jar þess er þar fell, ok tók at þvá léreft sin. 
BoUi var nú einn í selinu; hann tók vápn sín, 
setti hjálm á höfuð sér, ok hafði skjöld fyrir 
sér, enn sverðit Fótbít í hendi ; enga hafði hann 
brynju. Þeir Halldórr ræða nú um með sér, 
hversu at skal orka; því at engi var fúss at 
ganga inn i selit. Þá mælti Án hrismagi: 
„Eru þeir menn hér i ferð, er Kjartani eru 
skyldari at frændsemi enn ek; enn engi mun 
sá, at minnisamara muni vera um þann atburð, 
er Kjartan lézt enn mér. Var mér þat þá i 
hug, at ek var heim færðr í Tungu ódauðr at 
einu, enn Kjartan var veginn, at ek munda 
feginn vinna Bolla mein, ef ek kæmumst i færi. 
Mun ek fyrstr inn ganga í selit". Þá svarar 
Þorsteinn svarti: „Hreystimannlega er slíkt 
mælt; enn þó er ráðlegra at rasa eigi fyrir ráð 
fram, ok fari menn nú varlega, því at Bolli 
mun eigi kyrr fyrir standa, er at honum er 
sótt. Nú þótt hann sé fáliðr fyrir, þá munu 
þér þar ván eiga snarprar varnar. Því at Bolli 
er bæði storkr ok vig'fimr. Hefir hann ok sverð 
þat er örugt er til vápns. Síðan gengr Án inn 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAOA. 177 



í selit hart ok skjótt, ok liafði skjöldinn yflr 
höfði sér ok sneri fram enu mjóra. Bolli hjó 
til hans með Fótbit ok af skjaldarsporðinnj ok 
þar með klanf hann Án i herðar niðr; fekk 
hann þegar bana. Siðan gekk Lambi inn; hann 
hafði hlif fyiir sér, enn sverð brugðit í hendi. 
í því bili kipti Bolli Fótbit ór sárinu, ok bar 
þá af honum skjöldinn. Þá lagði Lambi í h^r 
Bolla, ok varð þat mikit sár. Bolli hjó i móti 
á öxl Lamba, ok rendi sverðit ofan með sið- 
unni; hann varð þegar óvigr, ok aldri siðan 
varð honum höndin meinlaus, meðan hann lifði. 
í þessarri svipan gekk inn Helgi Harðbeinsson, ok 
hafði í hendi spjót þat, er alnar var löng fjöðr- 
in, ok járni vaíit skaftit. Enn er Bolli sér 
þat, þá kastar hann sverðinu, enn tók skjöld- 
inn tveim höndum, ok gekk fram at selsd}T- 
unum i móti Helga. Helgi lagði til Bolla með 
spjótinu, i gegnum skjöldinn ok sjálfan hann. 
Bolli hallaðist upp at selsvegginum, Nú þustu 
menn inn í selit, HaUdórr ok bræðr hans. Þor- 
gerðr gekk ok inn í selit. Pá mælti BoUi: 
,,Þat er nú ráð, bræðr, at ganga nær 
enn hér til". Kvaðst þess vænta, at þá mundi 
skömm vörn. Þorgerðr svarar máli hans, ok 
sagði eigi spara þurfa at ^inna ógrunsamlega 
at við Bolla; bað þá ganga milli bols olv höf- 
uðs. BoUi stóð þá enn upp við selsvegginn ok 
helt at sér kyrtlinum, at eigi hlypi út iðrin. 

12 



Hosted by 



Google 



178 



LAXDÆLA SAGA. 



Þá hljóp Steindórr Óláfsson at Bolla ok hjó til 

hans með exi mikilli á hálsinn við herðarnar, 

ok gekk þegar af höfuðit. Þorgerðr bað hann 

heilan njóta handa; kyað nú Guðrúnu mundu 

eiga at búa um rauða skör BoUa um hríð. 

Eftir þetta ganga þeir út ór selinu. Guðrún 

g-engr þá neðan frá læknum ok til tals við þá 

Halldórr, ok spurði, hvat til tíðenda hafði gerzt 

í skiftum þeira Bolla. Þeir segja slikt sem 1 

hafði gerzt. Guðrún var í námkyrtli, ok við 

vefjarupphlutr þröngr, enn sveigr mikiU á höfði. 

Hon hafði knýtt um sik blæju ok váru í niörk 

blá ok tröf fyrir enda. Helgi Harðbeinsson 

gckk at Guðrúnu ok tr3k blæjuendann, ok þerði 

blóð af spjótinu því enu sama, er hann lagði 

Bolla í gegnum með. Guðrún leit til hans ok 

brosti við. Þá mælti Halldórr: „Þetta er ill- 

mannlega gert ok grimmlega". Helgi bað 

hann eigi þatharma, — „því at ek hyggþat", segir 

hann, — „at undir þessu blæjuhorni búi minn 

höfuðsbani". Síðan tóku þeir hesta sína ok 

riðu í brott. Guðrún gekk á veg með þeini 

ok talaði við þá um hríð. Síðan hvarf hon aftr. 

56. Þat ræddu þeir förunautar Halldórs, at 

Guðrúnu þætti lítit dráp BoUa, er hon slóst á 

leiðiorð við þá, ok átti alt tal við þá, svá sem 

þeir hefði ekki at gert, þat er henni væ-ri í 

móti skapi. Þá svarar Halldórr : „Ekki er 

þat mín ætlan, at Guðriinu þykki lítit lát Bolla; 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA ?AGA. 179 



hygg ek, at henni gengi þat nieii' til leiðiorðs 

við oss, at hon vildi vita sem gerzt, hverir 

menn hefði verit í þessi ferð ; er þat ok ekki 

ofmæli, at Guðrún er mjök fyrir öðrum.konum 

um allan skörungsskap. Þat er ok eftir ván- 

um, at Guðrúnu þykki mikit lát Bolla; þvi at 

þat er satt at segja, at eftir slika menn er 

mestr skaði, sem Bolli var, þó at vér frændr 

bærim eigi giftu til samþ^^kkis". Eftir þetta 

ríða þeir heim í Hjarðarholt. Pessi tíðendi 

spyrjast brátt víða, ok þðttu mikii. Var Bolli 

et mesta harmdauði. Guðrún sendi þegar menn 

á fund Snorra goða; því at þar þóttust þau 

Ósvífr eiga alt traust, er Snorri var. Snorri 

brá við skjótt orðsending Guðrúnar, ok kom í 

Tungu við sex tigu manna. Guðrún var fegin 

kvámu hans. Hann bauðst at leita um sætt- 

ir; enn Guðrúnu var litit um þat, at játa þvi 

fyrir hönd Þorleiks, at taka fé fyrir yig BoUa 

— „þykki mér þú, Snorri, þat liðsinni mér 

mest veita", segir Guðrún, ,.at þú skiftir bústöð- 

um við mik, svá at ek sitja eigi samtýnis við 

þci Hjarðhyltinga^'. í þenna tíma átti Snorri 

deilur mildar við þá Eyrbyggja. Snorri kvaðst 

þotta mundu gera f^^rir vinfengis sakir við 

Guðrúnu, enn þó muntu, Guðrún, þessi missari 

verða at búa í Tnngu". Býst nú Snorri i brott 

ok gaf Guðrún honum virðulegar gjafir. Eiðr 

nú Snorri heim, ok var kyrt at kalla þau miss- 

12* 



Hosted by 



Google 



180 LAXDÆLA SAGA. 



ari. Enn næsta vetr eftir víg BoUa fæddi 
Guðrún barn; þat var sveinn. Sá var Bolli 
nefndr. Hann var snimma mikill ok vænn, 
Guðrún unni honum mikit. Ok er vetr sá liðr 
af ok vár kom, þá ferr fram kaup þat, sem 
rætt hafði verit, at þau myndu kaupa um lönd 
Snorri ok Guðrún. Réðst Snorri í Tungu ok 
bjó þar, meðan hann lifði. Guðrún ferr til 
Helgafells ok þau Ósvífr, ok setja þar bú sam- 
an risulegt; vaxa þar upp synir Guðrúnar Þor- 
leikr ok Bolli. Þorleikr var þá fjogurra vetra 
gamall, er Bolli var veginn faðir hans. 

57. Maðr hét Þorgils ok var Hölluson, enn 
þvi var hann kendr við móður sína, at hon 
lifði lengr enn faðir hans; hann hét Snorri ok 
var son Álfs ór Dölum. Halla móðir Þorgils 
var dóttir Gests Oddleifssonar. Þorgils bjó í 
Hörðadal á þeim bæ., er í Tungu heitir. Þor- 
gils var mikill maðr ok vænn ok enn mesti 
ofláti; engi var hann kallaðr jafnaðarmaðr. Oft 
var heldr fátt með þeim Snorra goða; þótti 
Snorra Þorgils hlutgjarn ok áburðarmikilL Þor- 
gils gaf sér mart til erenda út í sveitina; hann 
kom jafnan til Helgafells, ok bauð sik til um- 
sýslu með Guðrímu. Hon tók á því vel at 
eins, ok lítit af öllu. Þorgils bauð heim Þor- 
leiki syni hennar, ok var hann löngum í Tungu, 
ok nam lög at Þorgísli, því at hann var enn 
lögkænsti maðr. í þenna tíma var í förum 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



181 



Þorkell Eyjólfsson; hann yar enn frægsti maðr 
ok kynstórr, ok var liann mikill vin Snorra 
goða. Hann var ok jafnan með Þorsteini 
Knggasyni frænda sínum, þá er hann var út 
hér. Ok eitt sinn er Porkell átti skip uppi 
standanda í Vaðli á Barðaströnd, þá varð at- 
burðr sá í Borgarfirði, at son Eiðs ór Ási var 
veginn af sonum Helgu frá Kroppi. Hét sá 
Grímr, er vegit hafði, enn bróðir hans Njáll; 
hann drukknaði í Hvitá litlu siðar. Enn Grímr 
varð seki- skógarmaðr um vígit, ok lá hann 
úti á fjöllum, er hann var i sektinni; hann 
var mikill maðr ok sterkr. Eiðr var þá mjök 
gamlaðr, er þetta var tíðenda; varð af þvi at 
þessu gerr engi reki. Mjök lögðu menn til 
orðs Porkatli Eyjólfssyni, er hann rak eigi 
þessa réttar. Um várit eftir, þá er Porkell 
hafði búit skip sitt, ferr hann suðr um Breiða- 
fjörð, ok fær sér þar hest, ok ríðr einn saman, 
ok léttir eigi ferðinni, fyrr enn hann kemr i 
Ás til Eiðs frænda síns. Eiðr tók \ið honum 
feginsamlega. Porkell segir honum sitt erendi, 
at hann vill leita til fundar við Grím skógar- 
mann hans; spyiT þá Eið, ef hann vissinöld^ut 
til, hvar bæli hans mundi vera. Eiðr svarar: 
„Eldd em ek þess fúss; þykki mér þíi miklu 
til hætta, hversu ferðin tekst, enn at eiga við 
heljarmann slikan, sem Grímr er. Ef þú vill 
fara, þá far þíi við marga menn, svá at þú 



Hosted by 



Google 



182 



LAXDÆLA SAOA. 



eigir alt undir þér". „Þat þykki mér engi 
frami", segir Þorkell, „at draga fjölmenni at 
einum manni; enn þat vilda ek, at þú léðir 
mér sverðit Sköfnuno;, ok vænti ek þá, at ek 
skyla bera af einhleypingi einum, þótt hann sé 
vel at sér búinn". ,,Þú munt þessu ráða", 
segir Eiðr, ,,enn ekki kemr mér þat á óvart, 
þóttu iðrist eitthvert sinn þessa einræðis; enn 
með því at þú þykkist þctta gera fyrir mínar 
sakir, þá skal þér eigi þessa varna, er þú beið- 
ir, því at ek ætla Sköfnung vel niðr kominn, 
þóttu berir hann. Enn sú er náttúra sverðins, 
at eigi skal sól skína á hjöltin, ok honum skal 
eigi bregða, svá at konur sé hjá. Ef maðr fær 
sár af sverðinu, þá má þat sár eigi græða, 
nema lyfsteinn sá sé riðinn við, er þar fylgir". 
Þorkell kvaðst þessa ætla vandlega at gæta, 
ok tekr við sverðinu enn bað Eið vísa sér leið þangat 
sem Grímr ætti bæli. Eiðr kvaðst þat helzt 
ætla, at Grímr ætti bæli norðr á Tvídægru við 
Fiskivötn. Síðan ríðr Þorkell norðr á heiðina 
þá leið, er Eiðr vísaði honum, ok er hann sótti 
á heiðina mjök langt, sér hann hjá vatni einu 
miklu skála ok sækir þangat til. 

58. Nú kemr Þorkell til skálans, ok sér 
hann þá, hvar maðr sitr við vatnit við einn 
lækjarós ok dró fiska; sá hafði feld á höfði. 
Þorkell stígr af baki ok bindr hestinn undir 
skálavegginum. Síðan gengr hann fram at 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 183 



vatninu, þar sem maðrinn sat. Grímr sá skngg- 
ann mannsins, er bar á vatnit, ok sprettr hann 
npp skjótt. Þorkell er þá kominn mjök svá 
at honum, ok höggr til hans; höggit kom á 
höndina fyrir ofan úlflið, ok var þat ekki mikit 
sár. Grímr rann þegar á Porkel ok takast 
þeir fangbrögðum; kendi þar brátt aflsmunar, 
ok fell Þorkell ok Grímr á hann ofan. Þá 
spurði Grímr, hverr þessi maðr væri. Þorkell 
kvað hann engu skifta. Grímr mælti: ,,Nú 
hefir öðruvis orðit, enn þíi mundir ætlat hafa, 
því at nú mun þitt líf vera á mínu valdi". 
Þorkell kvaðst ekki mundu sér friðar biðja, — 
,,þvi at mér hefir ógiftulega tekizt". Grímr 
sagði ærin sín óhöpp, þótt þetta liði undan; 
„mun þér annarra forlaga auðit verða^, enn 
deyja á okkrum fundi, ok vil ek þér líf gefa; 
enn þú launa því sem þú vill". Standa þeir 
nú upp báðir ok ganga heim til skálans. Þor- 
kell sér, at Grimmæðir bk')ðrás; teki' þá Sköfn- 
ungs-stein ok ríðr, ok bindr við hönd Grims, 
ok tók þegar allan sviða ok þrota ór sárinu. 
Þeir váru þar um nóttina. Um morgininn býst 
Þorkell í brott ok spyrr, ef Grímr vili fara 
með honum. Hann kveðst þat at visu vilja. 
Þorkell snýr þegar vestr ok kemr ekki á fund 
Eiðs; léttir ekki fyrr enn hann kemr i Sæl- 
ingsdalstungu. Snorri goði fagnar honum með 
mikilli bliðu. Þorkell sagði honum, at ferð sjá 



Hosted by 



Google 



184 LAXDÆLA SAGA. 



hafði illa tekist. Snorri kvað hafa vel orðit, 
— „lízt mér giftusamlega á Grim; vil ek at 
þú leysir hann vel af hendi. Væri þat nú mitt 
ráð, vinr, at þú létir af ferðum ok fengir þér 
staðfestu ok ráðakost, ok gerist höfðingi, sem 
þú átt kyn til". Þorkell svarar; „Oft hafa 
mér vel gefizt yður ráð", ok spurði, ef hann 
hefði um hugsat, hverrar konu hann skyldi 
biðja. Snorri svarar: „Þeirar skaltu konu 
biðja, er beztr kostr er, enn þat er Guðrún Ó- 
svífrsdóttir". Þorkell kvað þat satt vera, at 
ráðahagrinn var virðulegr — „enn mikit þykkí 
mér á liggja ofstæki hennar", segir hann, „ok 
stórræði; hon mun vilja hefna láta Bolla bónda 
sins. Þar þykkist í ráðum vera með henni 
Þorgils Hölluson, ok má vera, at honum sé eigi 
allr getnaðr at þessu; enn vel er mér Guðrún 
at skapi". Snorri mælti: „Bk mun í því bind- 
ast, at þér mun ekki mein verða at Þorgísli, 
ok meiri ván þykki mér, at nöldtur umskifti 
sé orðin um hefndina Bolla, áðr þessi missari 
sé Kðin". Þorkell svarar: „Vera kann, at 
þetta sé eigi tóm orð, er þú talar nú; enn um 
hefnd BoUa sé ek ekki líklegra nú enn fyrir 
stundu, nema þar snarist nökkurir enir stærri 
menn í bragð". Snorri mælti: „Vellikar mér, 
at þú farir enn utan í sumar; sjám þá, hvat 
við berr". Þorkell kvað svá vera skyldu, ok 
skiljast þeir við svá búit. Fór Þorkell vestr 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



185 



yfir Breiðafjörð ok til skips. Hanii flutti Griin 
utan með sér; þeim byrjaði vel um sumarit ok 
tóku Noreg sunnarla. Þá mælti Þorkell til 
Grims: „Kunnigr er þér málavöxtr ok atburð- 
ir um félagsskap okkarn; þarf þat ekki at tjá; 
enn gjarna vilda ek, at hann seldist með minn- 
um vandræðum út enn áhorfðist um kríð; enn 
at hraustum manni hefi ek þik reynt, ok fyrir 
þat vil ek þik svá af höudum leysa sem ek hafa 
aldri þungan hug á þér haft. Kaupeyri mun 
ek þér fá svá mikinn, at þú megir ganga í 
hraustra manna lög; enn þú nem ekki staðar 
norðr hérílandi, þvi at frændr Biðs eru marg- 
ir í kaupförum, þeir er þungan hug hafaáþér", 
Grimr þakkaði honum þessi orð, ok kvaðst eigi 
beiða mundu kunna jafnframarla, sem hann 
bauð. At skilnaði gaf hann Grimi góðan kaup- 
eyri; töluðu þat margir, at þetta væri geii: all- 
stórmannlega. Síðan fór Grimr í Vik austr ok 
staðfestist þar; hann þótti mikill maðr fyrir 
sér, ok endast þar frá Grími at segja. — Þor- 
kell var í Noregi um vetrinn ok þótti vera 
mikils háttar maðr; hann var stórauðigr at fé 
ok enn mesti ákafamaðr. Nú verðr þar frá at 
hverfa um stund, enn taka til út á íslandi ok 
heyra, hvat þar gerist til tíðenda, meðan Þor- 
kell er utan. 

59. Guðrún Ósvifrsdóttir fór heiman þat 
sumar at tvimánaði ok inn i Dali; hon reið i 



Hosted by 



Google 



186 



LAXDÆLA SAGA 



Þykkvaskóg. Þorleikr var þá ýmist 1 Þykkva- 
skógi með þeim Ármóðs ' sonum, Halldóri ok 
Örnólfi, stundum var hann 1 Tungu með Þor- 
gísli. Sömu nótt sendi Guðrún mann til Snorra 
goða, at hon viU finna hann þegar um daginn 
eftir. Snorri brá skjótt við, ok reið þegar við 
annan mann, þar til at hann kom til Hauka- 
dalsár. Hamarr stendr fyrir norðan ána, er 
Höfði heitir; þat er í Lækjarskógs landi. í 
þeim stað hafði Guðrún ákveðit at þau Snorri 
skyldu finnast. Þaukómu þar mjökjafnsnemma. 
Fylgdi ok einn maðr Guðrúnu; var þat Bolli 
Bollason; hann var þá tólf vetra gamall; enn 
fullkominn var hann at afli ok hyggju, -svá at 
þeir váru margir, er eigi biðu meira þroska, 
þó at alrosknir væri; hann bar þá ok Fótbít. 
Þau Snorri ok Guðrún tóku þegar tal; enn 
Bolli ok förunautar Snorra sátu á hamrinum 
ok hugðu at mannaferðum um heraðit. Ok er 
þau Snorri ok Guðrím höfðu spurzt tíðenda, þá 
frétti Snorri at erendum, hvat þá hefði nýlega 
við borit, er hon sendi svá skyndilega orð. 
Guðrím mælti: „Þat er satt, at mér er þessi 
atburðr spánnýr, er ek mun nú upp bera, enn 
þó varð hann fyrir tólf vetrum; því at um 
hefndina Bolla mun ek nökkut ræða; má þér 
þat ok ekki at óvörum koma, þvi at ek hefi 
þik á mint stundum. Mun ek þat ok fram 
bera, at þú hefir þar til heitit mér nökkurum 



Hosted by 



Google 



LAXDÆL.\ SAOA. 187 



styrk, ef ek biða með þolmmæði; enii nú þykki 
mér rekin ván, at þú munir gaum at gefa 
váru máli. Nú hefir ek beðit þá stund, er ek 
fæ mér skap til ; enn þó vilda ek hafa heil ráð 
af yðr, hvar hefnd þessi skal niðr koma". 
Snorri spurði, hvar hon hefði helzt ætlat. Guð- 
rún mælti: „Þat er minn vili, at þeir haldi 
eigi allir heDu Óláfs synir". Snorri kvaðst þat 
banna mundu at fara á hendr þeim mönnum, 
er mest váru virðir í heraðinu, enn náfrændr 
þeira, er nær munu ganga hefndunum, ok er 
alt mál, at ættvíg þessi takist at". Guðrún 
mælti: ,,Þá skal fara at Lamba ok drepa hann; 
er þá af einn, sá er illfúsastr er". Snorri 
svarar: „Er sök við Lamba, þótt hann væri 
drepinn, enn eigi þykki mér Bolla hefnt at 
heldr, ok eigi mun þeira Bolla slikr munr gerr 
1 sættum, sem vert er^ ef þeim vígum er sam- 
an jafnat". Guðriin mælti: ,,Vera kann, at 
vér fáim ekki jafnmæli af þeim Laxdælum, enn 
gj'alda skal nú einnhverr afráð, í hverjum dal 
sem hann býr; skal ok nú þar at sniia, er Por- 
steinn svarti er; því at engi hefir sér verra 
hlut af deilt þessum málum enn hann". Snorri 
mælti: „Slikt er Þorsteinn í sökum við yðr 
seni þeir menn, er i tilför váru vigs Bolla ok 
unnu ekki á honuni; enn þú lætr þámenn sitja 
hjá kyrra, er mér þykkir sem i meira lagi sé 
hefnd í, enn hafi þ(3 borit banaorð af Bolla, er 



Hosted by 



Google 



188 LAXDÆLA SAGA. 



Helgi er Harðbeinsson". Guðrún mælti: „Satt 
er þat, enn eigi má ek vita, at þessir menn 
siti nm kyrt allir, er ek liefi áðr þenna fjand- 
skap miklat á^ hendr". Snorri svarar: „Ek 
sé þar gott ráð til; þeir Lambi ok Porsteinn 
sknln vera í ferð með sonum þinum, ok er 
þeim Lamba þat maklegt friðkaup ; enn ef þeir 
vilja eigi þat^ þá mun ek ekki mæla þáundan, 
at eigi skapi þér þeim slikt víti sem yðr likar". 
Guðrún mælti: „Hverneg skal at fara at koma 
þessum mönnum til ferðar, er þú hefir upp 
nefnt"? Snorri mælti: „Þat verða þeir at 
annast, er fyrir skulu vera ferðinni", Guðrún 
mælti: „Par munu vér hafa þína forsjá á því, 
hverr ferðinni skal stjórna ok fyrir vera". 
Þá brosti Snorri ok mælti: „Hér hefir þú 
kyrit manntil". Guðrúnmælti: „Þetta muntu 
tala til Þorgils" ? Snorri segir svá vera. Guð- 
rún mælti: „Rætt hefi ek þetta áðr við Þor- 
gils, ok er sem þvi sé lokit; því at hann gerði 
þann einn kost á, er ek vilda ekki á lita; enn 
ekki fór Þorgils undan at hefna BoUa, ef hann 
næði ráðahag við mik; enn þess er borin ván, 
ok mun ek því ekki biðja hann til þessarrar 
ferðar". Snorri mælti: „Hér mun ek gefaráð 
til, fyrir því at ek fyrirman Þorgisli ekki þess- 
ar ferðar. Honum skal at vísu heita ráðahag, 
ok gera þat þó með undirmálum þeim at þú 
sér engum manni samlendum gift öðrum enn 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 189 



Þorgísli, ok þat skal enda, því at Þorkell Ey- 
jólfsson er nú eigi hér á landi, enn ek hefi 
honnm ætlat þenna ráðahag". Gnðrún mælti: 
„Sjá mnn hann þenna krók". Snorri svarar: 
„Sjá mnn hann víst eigi, þvi at Þorgils er meir 
reyndr at ákafa enn vitsmnnnm. Ger þenna 
máldaga við fára manna yitni; lát hjá vera 
Halldór fóstbróðnr hans, enn eigi Örnólf, þvi 
at hann er vitrari, ok kenn mér, ef eigi dngir". 
Eftir þetta skilja þan Gnðrún talit, ok bað 
hvárt þeira annat vel fara. Eeið Snorri heim, 
enn Gnðrnn i Þykkvaskóg. Um myrgininn 
eftir riðr Gnðrnn ór Þykkvaskógi, ok s}Tiir 
hennar með henni, ok er þan ríða út eftir 
Skógarströnd, sjá þan, at menn ríða eftir þeim. 
Þeir ríða hvatan, ok koma skjótt eftir, ok var 
þar Þorgils Höllnson; fagna þar hvárir öðrnm 
vel. Riða nú öll saman nm daginn út til Helga- 
fells. 

60. Fám nóttnm síðar enn Gnðrnn hafði 
heim komit, heimti hon sonn sína til máls við 
sik í lankagarð sinn; enn er þeir koma þar, 
sjá þeir, at þar várn breidd niðr linklæði, skyrta 
ok linbrækr; þan várn blóðng mjök. Þá mælti 
Gnðrím : „Þessi sömn klæði, er þit sjáið hér, 
frýja ykkr föðnrhefnda; nú mnn ek ekki hafa 
hér nm mörg orð, því at ekki er ván at þit 
skipizt af framhvöt orða, ef þit ihngið ekki 
við slíkar bendingar ok áminningar". Þeim 



Hosted by 



Google 



lí^O LAXDÆLA SAGA. 



bræðrum brá mjök við þetta, er Guðrún mælti, 
enn svöruðu þó á þá leið, at þeir hafa verit 
ungir til hefnda at leita ok forystulausir ; kváð- 
ust hvárki kunna ráð gera fyrir sér né öðrum 

— „ok muna mættim vit, hvat vit höfum lát- 
it". Guðrún kvaðst ætla, at þeir mundu meir 
hugsa um hestavíg eða leika. Eftir þetta gengu 
þeir í brott. Um nóttina eftir máttu þeir bræðr 
eigi sofa. Þorgils varð þess varr ok spurði, 
hvat þeim væri. Þeir segja honum alt tal 
þeira mæðgina ok þat með, at þeir mega eigi 
bera lengr harm sinn ok frýju móður sinnar, 

— „viljum vér til hefnda leita", sagði Bolli, 
„ok höfum við bræðr nú þann þroska, at menn 
munu mjök á leita við okkr, ef vit hefjum 
eigi handa". Um daginn eftir taka þau tal 
með sér Porgils ok Guðrún, enn Guðrún hóf 
svá mál sitt: „Svá þykki mér, Þorgils, sem 
synir mínir nenni eigi kyrrsetu þessi lengr, 
svá at þeir leiti eigi til hefnda eftir föður sinn; 
enn þat hefir mest dvalit hér til, at mér þóttii 
þeir Þorleikr ok Bolli of ungir hér til at standa 
í mannráðum. Enn ærin hefir nauðsyn til verit 
at minnast þess nökkuru fyrr" Porgils svar- 
ar: „Pví þarftu þetta mál ekki við mik at 
ræða, at þú hefir þvert tekit at ganga meö 
mér; enn alt er mér þat samt i hug ok fyrr, 
þá er vit höfum þetta átt at tala; ef ek nái 
ráðahag við þik, þá vex mér ekki i augu at 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA 191 



stinga af eJimhverii þeira eða báða tvá, þá er 
næst gengu vígi Bolla". Guðrún mælti: „Svá 
þykki niér sem Þorleiki virðist engi jafnvel til 
fallinn at vera fyrirmaðr, ef þat skal nökkut 
vinna, er til harðræða sé; enn þik er ekki því 
at leyna, at þeir sveinarnir ætla at stefna at 
Helga Harðbeinssyni berserkinum, er sitr í 
Skorradal at bíii sínu ok uggir ekki at sér". 
Þorgils mælti: „Aldregi liirði ek, hvárt hann 
heitir Helgi eða öðru nafni, þvi at hvárki þykki 
mér ofrefli at eiga við Helga eða einnhvem 
annan; er um þetta mál alt rætt fyrir mína 
hönd, ef þú heitr með váttum at giftast mér, 
ef ek kem hefndum fram með sonum þinunr'. 
Guðrún kvaðst þat efna mundu alt, er hon yrði 
á sátt, þótt þat væri við fára manna vitni 
gert, ok sagði hon, at þetta mundi at ráði gert. 
Guðrún bað þangcit kalla Halldór fóstbróður 
hans ok þá sonu sína. Þorgils bað ok Örnólf 
við vera. Guðrún kvað þess enga þörf, — 
„eru mér meiri grunir á um trúleika Örnólfs 
við þik, enn ek ætla þér vera*'. Þorgils bað 
hana ráða. Níi koma þeir bræðr á fimd Guð- 
rúnar ok Þorgils; þar var Halldórr i tali með 
þeim. Guðrún segir þeim nú skyn á, at — 
„Þorgils hefir heitit at gerast f^TÍrmaðr ferðar 
þeirar, at veita heimferð at Helga Harðbeins- 
syni með sonum míuum at hefna BoUa; heflr 
Þorgils þat til mælt ferðarinnar, at hann næði 



Hosted by 



Google 



192 LAXDÆLA SAGA. 



ráðahag við mik. Nú skírskota ek því við 
vitni yðru, at ek heit Porgísli, at giftast eng- 
um maiiiii öðrum samlendum enn honum; enn ek 
ætla ekki at giftast i önnur lönd". Þorgils 
þykkir nú þetta vel mega fyrir bita, ok sér 
hann ekki i þetta. Slita þau nú þessu tali. 
Þetta ráð er nú fullgert, at Þorgils skal til 
ferðar ráðast. Býst hann frá Helgafelli ok 
með honum synir Guðrúnar; ríða þeir innídali 
ok fyrst heim í Tungu. 

61. Enn næsta drottinsdag var leið, ok reið 
Þorgils þangat með flokki sínum. Snorri goði 
var eigi á leið; var þar fjölmenni. Um daginn 
heimti Þorgils tiF tals við sik Þorstein svarta 
ok mælti: „Svá er, sem þér er kunnigt, at 
þú vart í tilför með Óláfssonum, þá er veg- 
inn var BoIIi; hefir þú þær sakir óbætt við þá 
sonu hans. Nú þó at síðan sé langt liðit, er 
þeir atburðir urðu, þá ætla ek þeim eigi ór 
minni liðit við þá menn, er í þeiri ferð váru. 
Nú virða þeir bræðr svá sem þeim sami þat 
sízt, at leita á við Óláfssonu fyrir sakir frænd- 
semi; er nú þat ætlun þeira bræðra, at venda 
til hefnda við Helga Harðbeinsson, því at hann 
veitti BoIIa banasár. Viljum vér þess biðja 
þik, Þorsteinn, at þú sér i ferð^þessi með þeim 
bræðrum ok kaupir þik svá í frið ok i sætt". 
Þorsteinn svarar: „Eigi samir mér þetta, at 
sæta vélræðum við Helga mág minn; vil ek 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 193 



miklu heldr gefa fé til friðar mér, svá at þat 
þykkí góðr sómi". Þorgils segir: „Lítit ætla 
ek þeim um þat bræðrum, at gera þettatilfjár 
sér; þarftu ekki í því at dyljast, Þorsteinii, at 
þú munt eiga tvá kosti fyrir höndum, at ráð- 
ast til ferðar eða sæta afarkostum, þegar er 
þeir megu við komast; vilda ek ok, at þú tæk- 
ir þenna kost, þótt þér sé vandi á við Helga; 
verðr hverr fyrir sér at sjá, er menn koma í 
slíkt öng-þveiti". Þorsteinn mælti: ,,Mun gerr 
fleirum slikr kostr, þeim er í sökum eru yið 
sonu Bolla? Porgils svarar: „Um slíkan kost 
niun Lambi eiga at kjósa". Þorsteinn kvaðst 
þá betra þykkja, ef hann skyldi eigi verða um 
þetta einlagi. Eftir þat kallar Þorgils Lamba 
til móts við sik ok biðr Þorstein heyra tal þeira 
ok mælti: „Slíkt sama mál vil ek við þik ræða, 
Lambi, sem ek hefi upp borit við Þorstein; 
hverja sæmd viltu bjóða sonum BoIIa fyrir sak- 
arstaði þá, er þeir eigu ^að þik? því at þat er 
oss með sönnu sagt, at þíi ynnir á BoIIa; ferr 
þat saman, at þíi ert sakbitinn i meira lagi, 
f^^rir því at þú eggiaðir mjök, at BoIIi væri 
drepinn; var ok við þik í meira lagi várkunn, 
þegar er leið sonu Óláfs''. Lambi spurði, hvers 
beitt mundi vera. Þorgils svarar, at slikr 
kostr mundi honum gerr sem Þorsteini, at ráð- 
ast í ferð með þeim bræðrum. Lambi segir: 
„Ilt þykki mér friðkaup í þessu ok ódrengilegt; 

13 



Hosted by 



Google 



194 LAXDÆLA SAGA. 



em ek ófúss þessar farar". Þá mælti Por- 
steinn: „Eigi er einsætt, Lambi, at skerast 
svá skjótt undan ferðinni, þvi at hér eigu stór- 
ir menn i hlut, ok þeir er mikils eru verðir, 
enn þykkjast lengi bafa setit yfir skörðum hlut; 
er mér sa^ um sonu BoUa, at þeir sé þorska- 
vænlegir menn ok fullir ofrkapps, enn eigu 
mikils at reka; megum vér ekki annat ætla, 
enn leysast af nökkuru eftir slík stórvirki. 
Munu menn ok mér mest til ámælis leggja 
þetta fyrir sakir tengda með okkr Helga ; þykki 
mér ok sem svá verði flestum gefit, at alt láti 
fjörvi firri; verðr því vandræði fyrst at hrinda, 
er bráðast kemr at höndum". Lambi mælti: 
„Auðheyrt er þat, hvers þú fýsir, Þorsteinn, 
ætla ek þat vel fallit, at þú ráðir þessu, ef 
þér sýnist svá einsætt, þvi at lengi höfum við 
átt vandræða félag mikit saman; vil ek þat 
til skilja, ef ek geng at þessu, at þeir frændr 
mínii' Óláfssynir siti kyrrir ok í friði, ef hefnd 
gengr fram við Helga". Þorgils játtar þessu 
fyrir hönd þeira bræðra. Réðst nú þetta, at 
þeir Þorsteinn ok Lambi skulu ráðast með Þor- 
gísli til ferðar ; kváðu á mcð sér, at þeir skyldu 
koma þriðja dag snimma í Tungu í Hörðadal. 
Eftir þetta skilja þeir; ríðr Þorgils heim um 
kveldit i Tungu. Líðr nú sjá stund, er þeir 
höfðu ákveðit, at þeir skyldu koma á fund 
Þorgils, er til ferðar váru ætlaðir með honum; 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA 1^'^ 



þriðja myrginiiiii fyrir sól koma þeir Þor- 

steinii ok Lambi í Tungu. Fagnar Þorgils 

þeim vel. 

63. Þorgils býst nú heiman, ok ríða þeir 

upp eftir Hörðadal tíu saman. Þar var Þor- 

gils Hölluson flokkstjóri. Þar váru í ferð synir 

Bolla, Bolli ok Þorleikr. Þórðr köttr var enn 

fiórði, bróðir þeii'a; íimti Þorsteinn svarti, sétti 

Lambi, sjaundi ok átti Halldórr ok Örnólfr, 

níundi Sveinn, tiundi Húnbogi; þeir váru synir 

Álfs ór Dölum. Þessir váru allir víglegir; þeir 

ríða leið sína upp til Sópandaskarðs ok j&r 

Langavatnsdal, ok svá yfir Borgarfjörð þveran. 

Þeir riðu at Ej^jarvaði yfir Norðrá, enn at 

Bakkavaði yfir Hvítá skamt frá bæ ofan; riðu 

þeir Reykjardal, ok svá yfir hálsinn til Skorra- 

dals, ok svá upp eftir skóginum i nánd bæn- 

um at Yatnsliorni; stíga þar af hestum sinum; 

var þá mjök kveldit áliðit. Bærinn at Vatns- 

horni stendr skamt frá vatninu fyrir sunnan 

ána. Þorgils mælti þá við förunauta sína, at 

þeir mundu þar vera um nóttiiia, — ,,ok mun 

ek fara heim til bæjarins á nj(3sn at forvitnast, 

Iivárt Helgi sé heima; mér er sagt, at Helgi 

hafi heldi' fáment oftast, cnn sé allra manna 

varastr um sik ok hvíli í rammlegri lolo-ekkju''. 

Förunautar Þorgils báðu hann f3TÍr sjá, Gerir 

Þorgils nú klæðaskifti; steypir af sér kápu 

blárri, enn tók yfir sik váskufl einn grán; hann 

13* 



Hosted by 



Google 



196 LAXDÆLA SAGA. 



ferr heim til bæjarins, ok er hann var kominn 
nálega at garði, þá sér hann mann ganga í 
móti sér, ok er þeir finnast, mælti Þorgils: 
„Þér mnn ek þykkja ófróðlega spyrja, félagi, 
hvar em ek kominn i sveit? eða hvat heitir 
bær sjá? eða hverr býr hér?" Maðrinn svarar: 
„Þú munt vera furðu heimskr maðr ok fávíss, 
ef þú hefir eigi heyrt getit Helga Harðbeins- 
sonar, ens mesta garps ok mikilmennis". Þor- 
gils spyrr þá, hversu góðr Helgi væri viðtakna, 
ef ókunnir menn koma til hans, ok þeir er mjök 
þurfa ásjá. Hann svarar: „Gott er þar satt 
frá at segja, því at Helgi er et mesta stór- 
menni bæði um manna viðtökur ok annan skör- 
ungskap". Hvárt er Helgi nú heima?" segir 
Þorgils, „ek vilda skora á hann til viðtöku". 
Hinn spyrr, hvat honum væri á höndum. Þor- 
gils svarar: „Ek varð sekr í sumar á þingi; 
vilda ek níi leita mér trausts nökkurs til þess 
manns, er mikill væri fyrir sér; vilda ek þar í 
mót veita honum fjlgi mína ok þjónostu; 
skaltu nú fylgja mér heim til bæjarins til fund- 
ar við Helga". „Vel má ek þat gera", segir 
hann, „at fylgja þér heim, því at heimul mun 
þér gisting hér vera náttlangt; enn ekki muntu 
Helga finna, því at hann er eigi heima". Þá 
spyrr Þorgils, hvar hann væri. Hann svarar: 
„Helgi er í seli sínu, þar er heitir i Sarpi". 
Þorgils spyrr, hvar þat væri eða hvat manna 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 197 



væri með honum. Hann kvað þar vera son 
hans Harðbein ok tvá menn aðra, ersekirváru 
ok hann hafði við tekit. Þorgils bað hann vísa 
sér sem gegnst til selsins, — „því at ek vil 
þegar hitta Helga, er ek nái honum ok reka 
erendi mitt". Húskarlinn gerði svá, at hann 
vísaði honum leiðina, ok eftir þat skilja þeir. 
Snýr Porgils í skóginn ok til förunauta sinna, 
ok segir þeim, hvers hann hefir viss orðit um 
hagi Helga — „munuvithér dveljast náttlangt 
ok venda ekki fyrr til selsins enn á morgin". 
Þeir gera sem hann mælti fyrir, Um morgininn 
riðu þeir Þorgils upp eftii" skóginum, þar til 
er þeir kómu skamt frá selinu; þá bað Þorgils 
þá stíga af hestunum ok eta dagverð, ok svá 
gera þeir. Dveljast þar um hrið. 

63. Nú er at segja, hvat tíöenda er at sel- 
inu, at Helgi var þar ok þeir menn með hon- 
um, sem fyrr var sagt. Helgi ræ.ddi um morg- 
ininn við smalamann sinn, at hann skyldi fara 
um skóga í nánd selinu ok hyggja at manna- 
ferðum eða hvat hann sæi til tiðenda, — „erfltt 
hafa draumar veitt i nótt". Sveinninn ferr 
eftir því sem Helgi mælti. Hann er horfinn 
um hríð, ok er hann kemr aftr, þá spyrr Helgi, 
hvat hann sæi til tíðenda. Hann svarar: „Sét 
hcfi ek þat, at ek ætla at tíðendum muni 
gegna". Helgi spyrr, hvat þat væri. Hann 



Hosted by 



Google 



198 LAXDÆLA SAGA. 



kvaðst sét hafa menn eigi allfá, — „ok hjgg 
ek vera munu ntanheraðsmenn". Helgi mælti: 
„Hvar váru þeir, er þú sátt þá? eðahvat höfð- 
nst þeir at? eða hngðir þú nökkut at klæða- 
búnaði þeira eða yíirlitum?" Hann svarar: 
„Ekld varð mér þetta svá mjök umfelmt, at 
ek hugleiddak eigi slika hluti, því at ek vissa, 
at þú mundir eftir spyrja". Hann sagði ok, 
at þeir væri skamt frá selinu, ok þeir átu 
þar dagverð. Helgi spyrr, hvárt þeir sæti í 
hvirfingi eða hverr út frá öðrum. Hann kvað 
þá í hvirfingi sitja i söðlum. Helgi mælti: 
„Seg mér nú frá yfirlitum þeira; vil ek vita, 
ef ek mega nökkut ráða at likendum, hvat 
manna þetta sé". Sveinninn mælti: „Þar sat 
maðr i steindum söðli ok í blári kápu; sá var 
mikill ok drengilegr, vikóttr ok nökkut tann- 
berr". Helgi segir: „Þenna mann kenni ek 
gerla at frásögn þinni; þar hefir þú sét Þor- 
gils Hölluson vestan ór Hörðadal; eða hvat 
mun hann vilja oss kappinn?" Sveínninn mæJti : 
„Þar næst sat maðr i gyldum söðli; sá var í 
skarlatskyrtli rauðum ok hafði gullhring á 
hendi, ok var knýtt gullhlaði um höfuðhonum; 
sá maðr hafði gult hár, ok liðaðist alt á herðar 
niðr; hann var Ijóslitaðr ok liðr á nefi, ok nökk- 
ut hafit . upp framan nefit, eygðr allvel, bláeygr 
ok snareygr ok nökkut skoteygr, ennibreiðr ok 
fullr at vöngum; hann hafði brímaskurð áhári, 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 199 



ok hann var vel vaxinri nm herðar ok þykkr 
undir hönd; hann hafði allfagra hönd ok sterk- 
legan handlegg, ok alt var hans látbragð kurt- 
eislegt, ok því orði lýk ek á, at ek hefi engan 
mann sét jafnvasklegan at öllu; hann var ok 
unglegr maðr, svá at honum var ekki grön 
vaxin; s}hidist mér sem þrútinn mundi vera af 
trega". Pá svarar Helgi: ,,Vendilega heflrþú 
at þessum manni hugat; mun ok mikils um 
þenna mann vert vera; enn ekki mun ek þenna 
mann sét hafa; þó mun ek geta til, hverr hann 
er; þat hygg ek, at þar hafi verit Bolli Bollason; 
þvi at þat er mér sagt, at hann sé efnilegr maðr". 
Þá mælti sveinninn: „Þá sat maðr í smeltum 
söðli ; sá var i gulgrænum kyrtli; hann hafði mikit 
fingrgull á hendi; sá maðr var enn friðasti 
sýnum, ok mun enn vera á ungum aldri, jarpr 
á hárslit, ok ferr allvel hárit, ok at öllu var 
hann enn kurteisasti maðr". Helgi svarar: 
„Vita þykkjumst ek, hverr þessi maðr mun 
vera, er þú hefir nú frá sagt; þar mun vera 
Þorleikr Bollason, ok ertu sk^hT maðr ok glögg- 
þekkinn". Sveinninn segir: „Þar næst sat ungr 
maðr, hann var i blám kyrtli ok i svörtum brókum 
ok gyrðr í brækr ; sá maðr var réttleitr ok hvítr 
á hárlit ok vel farinn i andliti, grannlegr ok 
kurteislegr". Helgi svarar: „Þenna mann 
kenni ek, ok hann mun ek sét hafa, ok mundi 
þá vera maðrinn allungr; þar mun vera Þórðr 



Hosted by 



Google 



200 LAXDÆLA SAGA. 



Þórðarson, fóstri Snorra goða, ok hafa þeir 

knrteist lið mjök Vestfirðingarnir ; hvat er enn 

þá?" Þá mælti sveinninn: „Þá sat maðr í 

skozkum söðli, hárr i skeggi ok skolbrúnn 

mjök, svartr á hár ok skrúfhárr, ok heldr ó- 

sýnilegr, ok þó garplegr; hann hafði yfir sér 

fellikápu grá". Helgi segir: „Glögt sé ek, 

hverr þessi maðr er; þar er Lambi Þorbjarnar- 

son ór Laxárdal, ok veit ek eigi, hvi hann er 

í för þeira bræðra". Sveinninn mælti: „Þá 

sat maðr í standsöðli, ok hafði yzta heklu blá 

ok silfrhring á hendi; sá var búandlegr ok 

heldr af æsku aldri, dökkjarpr á hár ok hrökk 

mjök; hann hafði örr i andliti". „Nú vesnar 

mjök frásögnin", sagði Helgi, „þar muntu 

sét hafa Þorstein svarta mág minn, ok vist 

þykki mér undarlegt, er hann er i þessi ferð, 

ok eigi munda ek veita honum slika heimsókn, 

eða hvat er enn þá?" Hann svarar: „Þá sátu 

tveir menn, þeir váru líkir sýnum, ok mundu 

vera miðaldra menn ok enir knáligstu, rauðir 

á hárlit ok freknóttir í andliti ok þó vél sýn- 

um". Helgi mælti: „Gerla sldl ek, hverir 

þessir menn eru: þar eru þeir Ármóðssynir, 

fóstbræðr Þorgils, Halldórr ok Örnólfr, ok ertu 

skilvíss maðr; eða hvárt eru nú taldir þeir 

menn, er þú sátt?" Hann svarar: „Litlu mun 

ek nú við auka: þá sat þar næst maðr ok 

horfði út ór hringinum; sá var í spangabrynju 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 201 



ok hafði stálhúfu á höfði, ok var barmriiiii 
þverrar handar breiðr; liaEn hafði öxi Ijósa um 
öxl, ok mundi vera alnar fyrir munn; sjá maðr 
var dökklitaðr ok svarteygr ok enn víkingligsti*'. 
Helgi svarar: „Þenna mann kenni ek glögt 
at frásögn þinni; þar hefir verit Húnbog^ enn 
sterki, son Álfs ór Dölum, ok vant er mér at 
sjá, hvat þeir vilja, ok mjök hafa þeii^ valda 
menn til ferðar þessar". Sveinninn mælti: „Ok 
enn sat maðr þar et næsta þessum enum sterk- 
lega manni; sá var svartjarpr á hár, þykkleitr 
ok rauðleitr ok mikill í brúnum, hár meðal- 
maðr". Helgi mælti: ,,Hér þarftu eigi lengra 
frá at segja; þar hefir verit Sveinn, son Álfs 
ór Dölum, bróðir Húnboga; ok betra mun oss 
at vera eigi ráðlausum fyrir þessum mönnum; 
því at nær er þat minni ætlan, at þeir muni 
vilja hafa minn fund, áðr þeir losni ór heraði, 
ok eru þeir menn i för þessi, er várn fund 
munu kalla skaplegan, þó at hann hefði nökk- 
uru fjTT at hendi komit. Nú skulu konur þær, 
sem hér eru at selinu, snarast í karlföt ok taka 
hesta þá, er hér eru hjá selinu, ok riða seni 
hvatast til vetrhúsa; kann vera, at þeir sem 
nær oss sitja þekki eigi, hvárt þar riða karlar 
eða konur; munu þeir þurfa litils tóms at Ijá 
oss, áðr vér munum koma mönnum at oss, ok 
er þá eigi sýnt, hvárra vænna er". Konurnar 
ríða í brott fjórar saman. Þorgils grunar, at 



Hosted by 



Google 



202 LAXDÆLA SAGA. 



njósn mnni borin vera frá þeim ok til Helga, 
ok bað þá taka hesta sina ok riða at sem tið- 
ast, ok svá gerðu þeir, ok áðr þeir stigi á bak, 
reið maðr at þeim þjóðsýnlega. Sá var litiU 
vexti ok allkviklátr; hann var margeygr fnrðu- 
lega ok hafði færilegan liest. Þessi maðr kvaddi 
Þorgils kunnlega. Þorgils spyrr liann at nafni 
ok kynferði ok svá, hvaðan hann væri kominn. 
Hann kveðst Hrappr heita ok vera breiðflrzkr 
at móðurkyni, — „ok þar hefi ek upp vaxit; 
hefl ek nafn Víga-Hrapps ok þat með nafni, at 
ek em engi dældarmaðr, þó at ek sé lítillvexti; 
enn ek em sunnlenzkr at föðurkyni; hefl ek 
nú dvalizt þar nökkura vetr, ok allvel heflr 
þetta til borit, Þorgils, erekhefi þik hér ratat; 
þvi at ek ætlaða þó þinn fund at sækja, þó at 
mér yrði um þat nökkuru torsóttara ; enn vand- 
kvæði eru mér á hendi ; ek hefi áðr orðit mis- 
sáttr við húsbónda minn; hafða ek af honum 
viðfarar ekki góðar, enn ek hefi þat af nafni, 
at ek vil ekki sitja mönnum slikar hneisur, ok 
veitta ek honum tilræði; enn þó get ek, at 
annathvárt hafl teldt lítt eða eldti; enn litla 
stund var ek þar til raunar siðan, þvi at 
ek þóttumst hirðr, þegar ek kom á bak 
hesti þessum, er ek tók frá bónda". Hrappr 
segir mart, enn spurði fás, enn þó varð 
hann brátt varr, at þeir ætluðu at stefna 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. ^^^ 



at Helga, ok lét hann vel 3^r því ok sagði, at 
hans skal eigi á bak at leita. 

64. Þeir Þorgils tóku reið mikla, þegar 
þeir kómu á bak, ok riðu nú fram ór skógin- 
um. Þeir sá fjóra menn ríða frá selinu; þeir 
hleyptu ok allmildt. Þá mæltu sumir föru- 
nautar Þorg:ils, at ríða skyldi eftir þeim sem 
skjótast. Þá svarar Þorleikr BoUason : „Koma 
munu vér áðr til selsins ok vita, hvat þar sé 
manna; því at þat ætla ek siðr, at hér sé 
Helgi ok hans f^dgdarmenn ; sýnist mér svá 
sem þetta sé konur einar". Þeir váru fleiri, 
er í móti mæltu. Þorgils kvað Þorleik ráða 
skyldu; því at hann vissi, at Þorleikr var 
manna skygnastr; sníia nú at selinu. Hrappr 
hleypir fram fyrir ok dúði spjót-sprikuna, er 
hann hafði í hendi, ok lagði fram fyrir sik, ok 
kvað þá vera alt mál at reyna sik. Verða 
þeir Helgi þá eigi fyrr varir við, enn þeir Þor- 
gils taka á þeim selit. Þeir Helgi lúka aftr 
hurðina ok taka vápn sin. Hrappr hleypr þeg- 
ar upp á selit ok spurði, hvárt skoUi væri inni. 
Helgi svarar: ,,Fjnr þat mun þér ganga, sem 
sá sé nökkut skæðr, er hér b^^r inni, at hann 
muni bíta kunna nær greninu'', — ok þegar 
lagði Helgi spjóti út um selsglugginn ok í 
gegnum Hrapp; fell hann dauðr til jarðar af 
spjótinu. Þorgils bað þá fara varlega ok gæta 
sín við slysum, — „því at vér höfum ærin efni 



Hosted by 



Google 



204 LAXDÆLA SAGA. 



til at vinna selit ok Helga, þar sem hann er 
nú kominn, því at ek hygg, at hér sé fátt 
manna fyrir". Selit var gert um einn ás, ok 
lá hann á gaflhlöðum, ok stóðu út af ásendarn- 
ir, ok var einart þak á húsinu ok ekki gróit. 
Þá mælti Þorgils, at menn skyldu ganga at 
ásendunum ok treysta svá fast, at brotnaði, eða 
ella gengi af innraf tarnir ; enn sumir skyldu 
geyma dyranna, ef þeir leitaði íit. Fimm váru 
þeir Helgi inni í selinu; Harðbeinn son hans 
var þar; hann var tólf vetra gamall; ok smala- 
maðr hans ok tveir menn aðrir, er þat sumar 
höfðu komit til hans ok váru sekir; hét ann- 
arr Þorgils, enn annarr Eyjólfr. Þorsteinn 
svarti stóð f^TÍr selsdurunum ok Sveinn son 
Dala-Álfs; enn þeir aðrir förunautar rifu af 
ræfrit af selinu, ok höfðu þeir þar skipt liði 
til; tók annan ásenda Húnbogi enn sterki ok 
þeir Ármóðs synir, enn þeir Þorgils ok Lambi 
annan ásenda ok þeir synir Guðrúnar; treysta 
þeir nú fast á ásinn ok brotnaði hann i sundr 
í miðju, ok í þessi svipan lagði Harðbeinn út 
atgeiri ór selinu, þar sem hurðin var brotin; 
lagit kom i stálhúfu Þorsteins svarta, svá at i 
enninu nam staðar; var þat mjök mikill áverki. 
Þá mælti Þorsteinn þat er satt var, at þar 
váru menn fyrir. Því næst hljóp Helgi út um 
dyrnar svá djarflega, at þeir hrukku fyrir cr 
næstir váru. Þorgils var þá nær staddr ok 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. ^05 



hjó eftir honum með sverði ok kom á öxlina; 
varð þat mikill áverki. Helgi snerist þá í 
móti ok hafði í hendi viðaröxi. Helgi mælti: 
,,Enn skal þessi enn gamli þora at sjá í mót 
vápnnm", — ok fleygði öxinni at Þorgisli ok 
kom öxin á fót honum, ok varð þat mikit sár. 
Ok er Bolli sá þetta, þá hleypr hann at Helga 
ok hafði í hendi Fótbít ok lagði í gegnum 
Helga; var þat banasár hans. Þeir fylgdar- 
menn Helga hlaupa þegar ór selinu ok svá 
Harðbeinn. Þorleikr BoUason víkr i móti Ey- 
jólfi; hann var sterkr maðr. Þorleikr hjó til 
hans með sverði ok kom á lærit fyrir ofan kné 
ok tók af fótinn; fell hann dauðr til jarðar, 
enn Híinbogi enn sterki hleypr í móti Þorgisli 
ok hjó til hans með öxi, ok kom á hrygginn, 
ok tók hann sundr í miðju. Þórðr köttr var 
nær staddr, þar er Harðbeinn hljóp íit, ok vildi 
þegar ráða til hans. BoIIi hleypr til, er hann 
sá þetta, ok bað eigi veita Harðbeini skaða, — 
,,skal hér engi maðr vinna klækis-verk, ok skal 
Harðbeini grið gefa". Helgi átti annan son, 
er Skorri hét; sá var at fóstri á Englandi 1 
Reykjardal enum syðra. 

65. Eftir þessi tíðendi ríða þeir Þorgils í 
brott ok yflr hálsinn til Reykjardals, ok lystu 
þar vígum þessum; riðu siðan ena sömu leið 
vestr, sem þeir höfðu vestan riðit; léttu eigi 
sinni ferð, fyrr enn þeir kómu i Hörðadal. 



Hosted by 



Google 



20t5 LAXDÆLA SAGA. 



Peir segja nú þessi tíðendi, er gerzt höföu í 
för þeira; varð þessi ferð en frægsta, ok þótti 
þetta mikit stórvirkl, er slikr kappi hafði fallit 
sem Helgi var. Þorgils þakkar mönnum vel 
ferðina, ok slíkt et sama mæltu þeir bræðr 
BoUasynir. Skiljast þeir menn nú, er i ferð 
höfðu verit með Þorgísli. Lambi ríðr vestr til 
Laxárdals ok kemr fyrst í Hjarðarholt ok sagði 
þeim frændum sinum innilega frá þessum tið- 
endum, er orðit höfðu i Skorradal. Þeir létu 
illa yíir hans ferð ok töldu mjök á hendr hon- 
um; kváðu hann meir hafa sagzt i ætt Por- 
bjarnar skrjúps enn Mýrkjartans írakonungs. 
Lambi reiddist mjök við orðtak þeira ok kvað 
þá kunna sik ógerla, er þeir veittu honum á- 
tölur, — „þvi at ek hefl dregit yðr undan 
dauða", segir hann. Skiftust þeir siðan fám 
orðum við; þvi at hvárumtveggjum líkaði þá 
verr enn áðr. Riðr Lambi heim til bús sins. 
Þorgils Hölluson riðr út til Helgafells, ok með 
honum synir Guðrúnar ok fóstbræðr hans, Hall- 
dórr ok Örnólfr. Þeir kómu siðla um kveldit 
til Helgafells, svá at allir menn váru i rekkjum. 
Guðrim riss upp ok bað menn upp standa ok 
vinna þeim beina. Hon gengr til stufu ok heils- 
ar Þorgísli ok öllum þeim, ok spurði þá tíð- 
enda. Þorgils tók kveðju Guðrúnar. Hann 
hafði þá lagt af sér kápuna ok svá vápnin, ok 
sat þá upp til stafa. Þorgils var i rauðbrún- 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 207 



um kyrtli ok hafði um sik breitt silfrbelti. 
Guðrún settist niðr í bekkinn hjá honum. Þá 
kvað Þorgils vísu þessa: 

(2) Sóttum heim at Helga. 
Hrafn létum ná svelga. 
Ruðum farröðule eiki, 
þá er fylgdum Þorleiki. 
Þrjá létum þar falla 
þjóðnýta gervalla 
hjálms allkæna þolla. 
Hefnt teljum nú Bolla. 

Guðrún spurði þá vendilega at þessum tiðend- 
um, er orðit höfðu í för þeira. Þorgils sagði 
slikt, er hon spurði. Guðrún kvað ferðina orðna 
ena snöfmiigstu ok bað þá hafa þökk fyriv. 
Eftir þat er þeim beini veittr, ok er þeir váru 
mettir, var þeim fylgt til rekkna; sofa þeir af 
nóttina. Um daginn eftír gengr Þorgils til 
tals við Guðrúnu ok mælti: „Svá er háttat 
sem þú veizt, Guðrún, at ek hefi fram komit 
ferðinni, þeiri er þú batt mik til; tel ek þat 
fullmannlega af höndum int, vænti ek ok, at ek 
hafa þvi vel vart; þú munt þat ok muna, 
hverjum hlutum þú hefir mér heitit þar í mót; 
þykkjumst ek nú til þess kaups kominn''. Þá 
mælti Guðrún: „Ekki hefir siðan svá langt 
liðit, er vit ræddumst við, at mér sé þat ór 
minni liðit; ætla ek ok þat eina f}TÍr mér, at 
efna við þik alt, þat er ek varð ásátt, eða 
hvers minnir þik um, hversu mælt var með 



Hosted by 



Google 



208 LAXBÆLA SAGA. 



okkr?" Þorgils kvað hana muna mundu. Guð- 
rún svarar: „Þat liygg ek, at ek héta þér 
því at giftast engum manni samlendum öðrum 
enn þér, eða viltn nökkut mæla i móti þessu ?" 
Þorgils kvað hana rétt muna. „Þá er vel", 
segir Guðrún, „ef okkr minnir eins um þetta 
mál; vil ek ok ekki lengr draga þetta fyrir 
þér, at ek ætla þess eigi auðit verða, at ek sjá 
þín kona; þykkjumst ek enda við þik öll á- 
kveðin orð, þó at ek giftumst Þorkatli Eyjólfs- 
syni, þvi at hann er nú eigi hér á landi". Þá 
mælti Þorgils ok roðnaði mjök: „Gerla skil 
ek, hvaðan alda sjá renn undir; hafa mér það- 
an jafnan köld ráð komit; veit ek, at þetta 
eru ráð Snorra goða". Sprettr Þorgils upp 
þegar af þessu tali, ok var enn reiðasti; gengr 
til förunauta sinna ok sagði, at hann vill í brott 
ríða. Þorleiki likar iUa, er svá var hagat, at 
Þorgisli var eigi geð á, enn Bolli samþykkist 
hér um vilja móður sinnar. Guðrún kvaðst 
gefa skyldu Þorgísli góðar gjafir ok blíðka hann 
svá. Þorleikr kvað þat ekki tjá mundu, — 
„því at Þorgils er miMu skapstærri maðr, enn 
hann muni hér at smáhlutum lúta vilja". Guð- 
rím kvað hann þá heima huggast skyldu. Þor- 
gils ríðr við þetta frá Helgafelli ok með hon- 
um fóstbræðr hans; kemr hann heim í Tungu 
til bús síns ok unir stórilla sínum hlut. 

66. Þann vetr tók Ósvífr sótt ok andaðist. 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. '^09 



Þat þótti mannskaði miMll, því at hann hafði 
verit enn mesti spekingr. Osvífr var graflnn 
at Helgafelli, því at Guðrún hafði þar þá látit 
gera kirkju. Á þeim sama vetri fekk sótt 
Gestr Oddleifsson, ok er at honum leið sóttin, 
þá kallaði hann til sín Þórð lága, son sinn, ok 
mælti: „Svá segir mér hugr um, at þessi sótt 
muni skilja vára samvistu. Ek vil mik láta 
færa til Helgafells, þvi at sá staðr mun verða 
mestr hér í sveitum ; þangat hefl ek oft Ijós 
sét". Eftir þetta andaðist Gestr. Vetrinn hafði 
verit kuldasamr, ok váru islög mikil, ok hafði 
langt lagt út Breiðafjörð, svá at eigi mátti á 
skipum komast af Barðaströnd. Lík Gests stóð 
uppi tvær næ-tr i Haga; enn þá sömu nótt 
gerði á veðr svá hvast, at ísinn rak allan frá landi; 
enn um daginn eftir var veðr gott ok lygnt. 
Þórðr tók skip ok lagði á lik Gests ok fara 
þeir suðr um daginn yfir Breiðafjörð ok koma 
um kveldit til Helgafells. Var þar vel tekit 
við Þórði, ok er hann þar um nóttina. Um 
morgininn var niðr sett lík Gests, ok hvildu 
þeir Ósvífr í einni gröl Kom nú fram spá- 
sagan Gests, at skemra var i milli þeira, enn 
þá er annarr var á Barðaströnd enn annarr i 
Sælingsdal. Þórðr enn lági ferr heim, þegar 
hann er búinn; enn næstu nótt eftir gerði á 
æðiveðr; rak þá ísinn allan at landi; helt því 
lengi um vetrinn, at ekki mátti þar á skipum 

14 



Hosted by 



Google 



210 LAXDÆLA SAÖA. 



fara. Þóttu at þessu mikil merki, at svá gaf 
til at fara með lík Gests, at hvárki var fært 
áðr né síðan. 

67. Þórarinn hét maðr, er bjó í Langadal; 
hann var goðorðsmaðr ok ekki rikr. Son hans 
hét Auðgísl; hann var frálegr maðr. Þorgils 
Hölluson tók af þeim feðgum goðorðit, ok þótti 
þeim þat en mesta svívirðing. Auðgísl fór á 
fund Snorra goða ok sagði honum þenna ó- 
jafnað ok bað hann ásjá. Snorri svaraði vel 
at einu, ok tók litinn af öllu ok mælti: „Ger- 
ist hann Höllu-slappi nú framgjarn ok áburðar- 
mikill. Hvárt mun Þorgils enga þá menn fyrir 
hitta, at eigi muni honum alt vilja þola? Er 
þat víst auðsætt, at hann er mikill maðr ok 
knálegr, enn komit hefir orðit slíkum mönnum 
1 hel sem hann er". Snorri gaf Auðgisli öxi 
rekna, er hann fór í brott. Um várit fóru þeir 
Þorgils HöIIuson ok Þorsteinn svarti suðr til 
Borgarfjarðar, ok buðu bætr sonum Helga ok 
öðrum frændum hans; var sæzt á þat mál ok 
var ger góð sæmd. Galt Þorsteinn tvá hluti 
bóta vígsins, enn Þorgils skyldi gjalda þriðjung, 
ok skyldi greiða á þingi. Þetta sumar reið 
Þorgils til þings, ok er þeir kómu á hraunit 
at VöIIum, sá þeir konu ganga í móti sér; sú 
var mikil harðla. Þorgils reið í móti henni, 
enn hon veik undan, ok kvað þetta: 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



211 



(3) Kosti fyrðar, 

ef framir þykkjast, 
ok varist við svá 
vélum Snorra; 
engi mun við varast; 
vitr er Saorri. 

Síðan gekk hon leið sína. Þá mælti Þorgils: 
„Sjaldan fór svá, þá er vel vildi, at þú færir 
þá af þingi, er ek fór til þings". Þorgils riðr 
nú á þingit ok til búðar sinnar, ok var kyrt 
öndvert þingit. Sá atbnrðr varð einnhvern dag 
nm þingit, at fest várn út klæði manna til 
þerris. Þorgils átti blá hekln; hon var breidd 
á búðarvegginn. Menn heyrðn, at heklan kvað 
þetta : 

(4) Hangir vát á. vegg, 
veit hattkilau bragð, 
þvigit oftar fiurr, 
þeygi dyl ek, at hon viti tvau. 

Þetta þótti et mesta nndr. Enn næsta dag* 
eftir gekk Þorgils vestr }^r ána, ok slvyldi 
gjalda fé sonnm Helga; hann sezt niðr á hölk- 
nit fyrir ofan biíðirnar; með honnm var Hall- 
dórr fóstbróðir hans ok fleiri váru þeir saman, 
Þeir synir Helga kómn til mótsins. Þorgils 
rekr nú at telja silfrit. Auðgisl Þórarinsson 
gekk þar hjá, ok 1 þvi er Þorgils nefndi tiu, 
þá hjó Auðgísl til hans, ok allii" þóttust heyra, 
at höfuðit nefndi ellifu, er af fauk hálsinum. 
Auðgísl hljóp til Vatnsfirðingabúðar, enn Hall- 

14* 



Hosted by 



Google 



-1'-^ LAXDÆLA SAGA. 



dórr hljóp þegar eftir honum, ok hjó hann í 
búðardurunum til bana. Þessi tíðendi kómu til 
búðar Snorra goða, at Þorgils HöUuson var 
veginn. Snorri segir: „Eigi mun þér 
sldlizt hafa; Þorgils Hölluson mun vegit hafa". 
Maðrinn segir: „Enda fauk höfuðit af bolnum". 
„Þá má vera, at satt sé", sagði Snorri. Sæzt 
var á Yíg þessi, sem í sögu Þorgils HöUusonar 
segir. 

68. Þat sama sumar, er Þorgils HöUuson 
var veginn, kom skip í Bjarnarhöfn; þat átti 
ÞorkeU Eyjólfsson; hann var þá svá auðigr 
maðr, at hann átti tvá knörru í förum; annarr 
kom í Hrútafjörð á Borðeyri, ok var hvárr- 
tveggi viði hlaðinn. Ok er Snorri goði spurði 
útkvámu Þorkels, riðr hann þegar til skips. 
ÞorkeU tók við honum með aUri bUðu. Þor- 
keU hafði ok mikinn drykk á skipi sínu; var 
veitt aUkappsamlega; varð þeim ok mart talat. 
Spurði Snorri tíðenda af Noregi. ÞorkeU segir 
frá öUu vel ok merldlega. Snorri segir í mót 
þau tíðendi, sem hér höfðu gerzt, meðan Þor- 
kell hafði utan verit. „SjmcUst mér nú þat 
ráð", segir Snorri, „sem ek rædda f^w þér, 
áðr þú fórt utan, at þú tækir þik ór förum ok 
settist um kyrt ok aflaðir þér kvánfangs þess 
ens sama, sem þá var orði á komit". ÞorkeU 
svarar: „SkU ek, hvar þú ferr, ok alt er mér 
sUkt et sama nú í hug, sem þá ræddum vit; 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. ^IB 



því at eigi fyririnan ek mér ens göfgasta ráðs, 
ef þat má við gangast*'. Snorri mælti: „Til 
þess skal ek boðinn ok búinn at ganga með 
þeim málum fyrir þína hönd; er nú ok afráð- 
inn hvárrtveg'gi hlutrinn, sá er þér þótti tor- 
sóttlegastr, ef þú skyldir fá Guðrúnar, at Bolla 
er hefnt, enda er Þorgils frá ráðinn". Þorkell 
mælti: „Djúpt standa ráð þín, Snorri, ok at 
vísu vil ek at venda þessu máli". Snorri var 
at skipi nökkurar nætr; siðan tóku þeir skip 
teinært, er þar flaut við kaupskipit, ok bjugg- 
ust til ferðar, hálfrþriði togr manna; þeir fóru 
til Helgafells. Guðrún tók við Snorra ágæta 
vel; var þeim veittr allgóðr beini, ok er þeir 
höfðu verit þar eina nótt, þá kallar Snorri til 
tals við sik Guðrúnu ok mælti: „Svá er mál 
með vexti, at ek hefi ferð þessa veitt Þorkatli 
Eyjólfssyni vin minum; er hann nú hér kom- 
inn, sem þú sér, enn þat er erendi hans hingat 
at hefja bónorð við þik. Er Þorkell göfugr 
maðr; er þér ok alt kunnigt um ætt hans ok 
athæfi ; skortir hann ok eigi fé ; þykkir oss hann 
nú einn maðr líkastr til höfðingja vestr hingat, 
ef hann vill sik til þess hafa; hefii' Þorkell 
mikinn sóma, þá er hann er út hér, enn miklu 
er hann meira virðr, þá er hann er 1 Noregi 
með tignum mönnum". Þá svarar Guðrún: 
„Synir minir munu hér mestu af ráða, Þorleiki* 
ok Bolli, enn þú ert svá enn þriði maðr, Snorri, 



Hosted by 



Google 



214 LAXDÆLA SAGA 



at ek mun mest þau ráð undir eiga, er mér 
þykkja allmiklu máli skifta, því at þú hefir 
mér lengi heilráðr verit". Snorri kvaðst ein- 
sætt þykkja, at hnekkja Þorkatli eigi frá. Eftir 
þat lét Snorri kalla þangat sonu Guðrúnar; 
hefir þá uppi við þá málit ok tjár, hversu mik- 
iU styrkr þeim mætti verða at Þorkatli fyrir 
sakir fjárafla hans ok forsjá, ok taldi þar um 
mjúklega. Þá svarar BoIIi: „Móðir mín mun 
þetta glöggvast sjá kunna ; vil ek hér um henn- 
ar vilja samþykkja; enn víst þykkir oss ráð- 
legt at virða þat mikils, er þér fl^^tit þetta mál, 
Snorri, því at þú hefir marga hluti stórvel gert 
til vár". Þá mælti Guðrún: „Mjök munum 
vér hlíta forsjá Snorra um þetta mál, því at 
oss hafa þín ráð heil verit". Snorri fýsti í 
hverju orði, ok réðst þat af, at ráðahagr skyldi 
takast með þeim Guðrúnu ok Þorkatli; bauð 
Snorri at hafa boð inni. Þorkatli líkaði þat 
vel, — „því at mik skortir eigi föng til at 
leggja fram, svá sem yðr líkar". Þá mælti 
Guðrún: ,,Þat er vili minn, at boð þetta sé 
hér at Helgafelli; vcx mér ekki þat fyrir aug- 
um at hafa hér kostnað fyrir; mun ek hvárki 
til þess krefja Þorkel né aðra, at leggja starf 
á þetta". „Oft sýnir þú þat, Guðrún", segir 
Snorri, „at þú ert enn mesti kvenskörungr". 
Verðr nú þat af ráðit, at brullaup skal vera at 
Helgafelli at sex vikum sumars. Fara þeir 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SÁGA. ^l^ 



Snorri ok Þorkell við þetta á brott; fór Snorri 
heim, enn Þorkell til skips; er hann ýmist nm 
sumarit í Tnngu eða við skip. Líðr til boðs- 
ins. Guðrún heíir mikinn viðrbímað ok tilöflun. 
Snorri goði sótti þessa veizlu með Þorkatli ok 
höfðu þeir nær sex tigu manna, ok var þat lið 
mjök valit, því at flestir menn váru í litklæð- 
um. Guðrún hafði nær hundrað fyrirboðs- 
manna. Þeir bræðr Bolli ok Þorleikr gengu í 
mót þeim Snorra ok með þeim f^TÍrboðsmenn. 
Er Snorra allvel fagnat ok hans förunej^ti. Er 
nú tekit við hestum þeira ok klæðum ; var þeim 
f^^lgt i stufu; skipuðu þeir Þorkell ok Snorri 
bekk annan, þann er æðri var, enn boðsmenn 
Guörúnar enn óæðra bekk. 

69. Þetta haust hafði Gunnarr Þiðranda- 
bani verit sendr Guðrúnu til trausts ok halds; 
hon hafði ok við honum tekit, ok var lejnit 
nafni hans. Gunnarr hafði sekr orðit um vig 
Þiðranda Geitissonar ór Krossavik, sem segir í 
sögu Njarðvikinga. Fór hann mjök huldu höfði, 
þvi at marg'ir stórir menn veittu þar eftirsjár. 
Et fjTsta kveld veizlunnar, er menn gengu til 
vatns, stóð þar maðr mikill hjá vatninu; sávar 
herðimikill ok bringubreiðr ; sá maðr hafði hatt 
á höf ði. Þorkell spurði, hverr hann væri. Sá nefnd- 
istsvásemhonumsýndist. Þorkell segir: „Þúmunt 
segja eigi satt; værir þú likari at frásögn Gunn- 
ari Þiðrandabana; ok ef þíi ert svá mikil kempa, 



Hosted by 



Google 



216 



LAXDÆLA SAGA. 



sem aðrir segja, þá muntu eigi vilja leyna nafni 
þínu". Þá svarar Gunnarr: „Allkappsamlega 
mælir þú til þessa; ætla ek mik ok ekki þurfa 
at dyljast fyrir þér; heflr þú rétt kenclan 
manninn, eða hvat hefir þú mér hugat at heldr?" 
Þorkell kvaðst þat vilja mundu, at hann vissi 
þat brátt. Hann mælti til sinna manna, at þeir 
skyldu handtaka hann. Enn Guðrún sat innar 
á þverpalli ok þar konur hjá henni ok höföu 
lín á höfði, enn þegar hon verðr vör við, stígr 
hon af brúðbekkinum ok heitr á sina menn at 
veita Gunnari lið; hon bað ok engum manni 
eira, þeim er þar vildi óvísu lýsa. Hafði Guð- 
rún lið miklu meira; horfðist þar til annars, 
enn ætlat hafði verit. Snorri goði gekk þar í 
milli manna, ok bað lægja storm þenna, — „er 
þér Þorkell einsætt at leggja ekki svá mikit 
kapp á þetta mál; máttu sjá, hversu mikill 
skörungr Guðrún er, ef hon berr okkr báða 
ráðum". Þorkell lézt því hafa heitit nafnasín- 
um Þorkatli Geitissyni, at hann skyldi drepa 
Gunnar, ef hann kæmi vestr á sveitir, — ,,ok 
er hann enn mesti vinr minn". Snorri mælti: 
„Miklu er þér meiri vandi á at gera eftir vár- 
um vilja; er þér ok þetta sjálfum höfuðnauð- 
s}^, því at þú fær aldri slíkrar konu sem Guð- 
rún er, þótt þú leitir víða". Ok við umtölur 
Snorra ok þat með, at hann sá, at hann mælti 
satt, þá sefaðist Þorkell, enn Gunnari var i 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA 217 



brott fylgt um kveldit. Veizla fór þar vel 
fram ok skörulega; ok er boði var lokit, búast 
menn í brott. Þorkell gaf Snorra allfémiklar 
gjaflr ok svá öllum virðingamönnum. Snorri 
bauð beim Bolla Bollasyni ok bað hann vera 
með sér öllum þeim stundum, er honum þætti 
þat betra. BoIIi þiggr þat ok ríðr heim í Tungu. 
Þorkell settist nú at Helgafelli ok tekr þar við 
búsumsýslu; þat mátti brátt sjá, at honum var 
þat eigi verr hent enn kaupferðir. Hann lét 
þegar um haustit taka ofan skála, ok varð upp 
gerr at vetri, ok var hann mikill ok risulegr. 
Ástir takast miklar með þeim Þorkatli ok Guð- 
rúnu. Líðr fram vetrinn. Um várit eftir spyrr 
Guðrím, hvat hann \ili sjá fyrir Gunnari Þið- 
randabana. Þorkell kvað hana mundu fyrir 
því ráða, — „heflr þíi tekit þat svá fast, at þér 
mun ekki at getast, nema hann sé sæmilega af 
höndum leystr. Guðríin kvað hann rétt geta, 
— „vil ek", sagði hon, „at þú geflr honum 
skip, ok þar með þá hluti, sem hann má eigi 
missa at hafa". Þorkell svarar ok brosti við: 
„Eigi er þér lítitíhug um mart, Guðrún", seg- 
ir hann, „ok er þér eigi hent at eiga vesal- 
menni; er þat ok ekki við þitt æði; skal þetta 
gera eftir þínum vilja". Ferr þetta fram. 
Gunnarr tók við gjöfinni allþakksamlega — 
„mun ek aldri svá langhendr verða, at ek fá 
yðr launat þann sóma allan, sem þit veitit mér''. 



Hosted by 



Google 



218 lAXDÆLA SAGA. 



Fór Gunnarr utan ok kom við Noreg. Eft- 
ir þat fór hann til búa sinna. Gunnarr var 
stórauðigr ok et mesta mikilmenni ok góðr drengr. 
70. Þorkell Eyjólfsson gerðist höfðingi mik- 
ill. Helt hann sér mjök til yinsælda ok virð- 
ingar. Hann var maðr heraðsríkr ok mála- 
maðr mikill; þingdeilda hans er hér þó ekki 
getit. Þorkell var ríkastr maðr í Breiðafirði, 
meðan hann lifði, þegar er Snorra leið. Þor- 
kell sat vel bæ sinn; hann lét gera öU hús at 
Helgafelh* stór ok rammleg; hann markaði ok 
grundvöll til kirkju, ok lýsti þvi, at hann ætl- 
aði sér at sækja kirkjuviðinn. Þau Þorkell ok 
Guðrím áttu son; sá er nefndr Gellir; hann var 
snemma enn efnilegasti. Bolli BoUason var ýmist 
í Tungu eðaatHelgafelli; var Snorra til hans allvel. 
Þorleikr bróðir hans var at Helgafelli. Váru þeir 
bræðr miklir menn ok enir knáligstu, ok hafði 
BoIIi alt fyrir. Vel var Þorkatli til stjúpbarna 
sinna. Guðrún unni BoIIa mest allra barna 
sinna. BoIIi var nú sextán vetra, enn Þorleikr 
tuttugu. Þá ræddi Þorleikr við Þorkel stjúp- 
föður sinn ok móður sina, at hann vildi utan 
fara, — „leiðist mér at sitja heima sem kon- 
um; vilda ek, at mér væri fengin fararefni". 
Þorkell svarar: „Ekki þykkjumst ek verit 
hafa mótgerðasamr ykkr bræðrum, síðan er 
tengdir várar tókust ; þykki mér þetta en mesta 
várkunn, at þik fýsi at kanna siðu annarra 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 219 



manna, því at ek vænti at þú þykkir vaskr 
maðr, hvar sem þú kemr með dugandi mönn- 
um". Þorleikr kvaðst ekki mnndu hafa mikit 
fé, — „því at ósýnt er", hversu mér gætist 
til; em ek ungr ok í mörgu óráðinn". Þor- 
kell bað hann hafa svá sem hann vildi. Síðan 
kaupir Þorkell í skipi til handa Þorleiki, er 
uppi stóð í Dögurðarnesi ; fylgir Þorkell hon- 
um til skips ok bjó hann at öUu vel heiman. 
Fór Þorleikr utan um sumarit. Skip þat kemr 
til Noregs. Var þá lands höfðingi Óláfr kon- 
ungr enn helgi. Þorleikr ferr þegar á fund 
Óláfs konungs. Hann tók vel við honum ok 
kannaðist við k^raferði hans ok bauð honum til 
sín. Þorleikr þektist þat. Er hann með kon- 
ungi um vetrinn ok gerðist hirðmaðr hans; 
virði konungr hann vel. Þótti Þorleikr enn 
vaskasti maðr ok var hann með Óláíi konungi 
svá at vetrum skifti. Nú er at segja frá Bolla 
Bollasjmi. Þá er hann var átján vetra gamall 
um várit, ræddi hann við Þorkel mág sinn ok 
þau móður sína, at hann vill, at þau leysi föð- 
urarf hans. Guðrím spyrr, hvat hann ætlaðist 
fyrir, er hann kallaði til fjár í hendr þeim. 
Bolli svarar: „Þat er vili minn, at konu sé 
beðit til handa mér; vilda ek, Þorkell mágr, 
segir Bolli, at þú værir mér þar um flutnings- 
maðr, at þat gengi fram". Þorkell spurði, 
hverrar konu hann vildi biðja. Bolli svarar: 



Hosted by 



Google 



'^20 LAXDÆLA SAGA. 



„Kona heitir Þórdís, hon er dóttir Snorra goða; 
hon er svá kvenna, at mér er mest um at eiga; 
ok ekki mun ek kvángast í bráð, ef ek nái 
eigi þessu ráði; þykki mér ok mikit undir, at 
þetta gangi fram". Porkell svarar: „Heimolt 
er þér, mágr, at ek ganga með máli þessu, ef 
þér þykkir þat máli skifta; vænti ek, at þetta 
mál verði auðsótt við Snorra, því at hann mun 
sjá kunna, at honum er vel boðit, þar er þú 
ert". Guðrún mælti: „Þat er skjótt at segja, 
Þorkell, at ek vil til þess láta engan hlut spara, 
at Bolli fái þann ráðakost, sem honum líkar; 
er þat bæði, at ek ann honum mest, enda hefir 
hann öruggastr verit i þvi minna barna, at 
gera at mínum vilja". Þorkell lézt þat ætla 
fyrir sér, at leysa Bolla vel af hendi — „er 
þat fyrir margs sakir maklegt, því at ek vænti 
þess, at gott verði mannkaup í BoUa". Litlu 
siðar fara þeir Þorkell ok Bolli ok váru saman 
mjök margir menn; fara þar til er þeir koma 
í Tungu. Snorri tók vel við þeim ok blíðlega; 
eru þar enar mestu ölværðir af Snorra hcndi. 
Þórdís Snorradóttir var heima með feðr sínum; 
hon var væn kona ok merkileg; ok er þeir 
höfðu fár nætr verit 1 Tungu, þá berr Þorkell 
upp bónorðsmálin ok mælir til mægðar við 
Snorra fyrir hönd BoUa, enn til samfara við 
Þórdísi dóttur hans. Þá svarar Snorri : „Slíkra 
mála er vel leitat, sem mér er at þér ván; 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 221 



vil ek þessu máli vel svara, því at mér þykkir 
Bolli enn mannvænsti maðr, ok sú kona þykki 
mér vel gift er honum er gift; enn þat mun 
þó mestu um stýra, hversu Þórdísi er um gefit; 
því at hon skal þann einn mann eiga, athenni 
sé vel at skapi". Þetta mál kemr fyrir Þór- 
disi, enn hon svarar á þá leið, at hon m.undi 
þar um hlíta forsjá föður síns: kvaðst fúsari 
at giftast Bolla í sinni sveit, enn ókunnum 
manni lengra í brott. Ok er Snorri fann, at 
henni var ekki þetta í móti skapi, at ganga 
með Bolla, þá er þetta at ráði gert, ok fóru 
fostar fram; skal Snorri hafa boð þat inni ok 
skal vera at miðju sumri. Við þetta ríða þeir 
Þorkell ok Bolli heim til Helgafells, ok er nú 
Bolli heima, þar til er at brullaupsstefnu kemr. 
Búast þeir nú heiman Þorkell ok Bolli, ok þeir 
menn með þeim, er til þess váru æthiðir; var 
þar fjölmenni mikit ok et sköruligsta lið. 
Riða nú leið sína ok koma í Tungu; eru þar 
allgóðar viðtökur; var þar mildt fjöhnenni ok 
veizla en virðuligsta, ok er veizluna þr^Hr, bú- 
ast menn í brott. Snorri gaf Þorkatli gjafar 
sæmilegar ok þeim Guðrúnu báðum, slíkt sama 
öðrum vinum sínum ok frændum; ríðr nú hverr 
til síns heimilis þeira manna er þetta boð hafa 
sótt. Bolli var í Tungu, ok tókust brátt góðar 
ástir með þeim Þórdísi. Snorri higði ok mikla 
stund á at veita BoUa vel, ok var til hans hvar 



Hosted by 



Google 



2'^"^ LAXDÆLA SAGA 



betr enii til sinna barna. BoUi þektist þat vel, 
ok er þau missari í Tungu í góðu yfirlæti. Um 
sumarit eftir kom skip af hafi í Hvitá; þat 
skip átti hálft Þorleikr BoIIason, enn hálft áttu 
norrænir nienn. Ok er BoIIi spyrr útkvámu 
bróður síns, ríðr hann þegar suðr til Borgar- 
fjarðar ok til skips; verðr hvárr þeira bræðra 
öðrum feginn; er BoIIi þar svá at nóttum skift- 
ir; síðan ríða þeir báðir bræðr vestr til Helga- 
fells. Þorkell tekr við þeim með allri blíðu, 
ok þau Guðrún bæði, ok buðu Þorleiki þar at 
vera um vetrinn, ok þat þiggr hann. Þorleikr 
dvelst at Helg-afelli um hríð; ríðr síðan til 
Hvítár, ok lætr setja upp skipit, enn flytja 
vestr varnað sinn. Þorleiki hafði gott orðit til 
fjár ok virðingar; þvíathann hafði gerzt hand- 
genginn enum tignasta manni, Óláfi konungi. Var 
hann nú at Helgafelli nm vetrinn, enn BoIIi í 
Tungu. 

71. Þenna vetr finnast þeir bræðr jafnan ok 
höfðu tal með sér^ ok hvárki hendu þeir gam- 
an at leikum né annarri skemtan; ok eitt sinn 
er Þorleikr var í Tungu, þá töluðu þeir bræðr 
svá at dægrum skifti. Snorri þóttist þá vita, 
at þeir mundu stórt nakkvat ráða. Þá gekk 
Snorri á tal þeira bræðra. Þeir fögnuðu hon- 
um vel, ok létu þegar falla niðr talit. Hann 
tók vel kveðju þeira. Síðan mæJti Snorri: 
„Hvat hafl þit í ráðagerðum, er þit gáið hvárki 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 223 



svefns né matar?" BoUi svarar: „Þetta eru 
ekki ráðagerðir, því at þat tal er með litlum 
merkjum, er vér eigum at tala. Ok er Snorri 
fann, at þeir vildu leyna hann því öUu, er 
þeim var i skapi, enn hann grunaði þó, at þeir 
mundu um þat mest tala, er stór vandræði 
mundu af gerast, ef fram gengi, — mælti 
Snorri til þeira: „Hitt grunar mik nú, sem 
þat muni hvárki hégómi né gamanmál, er þit 
munuð lengstum um tala, ok virði ek ykkr til 
várkunnar, þótt svá sé, ok gerið svá vel ok 
segið mér ok leynið mik eigi; munu vér eigi 
allir verr kunna um ráða þetta mál, þvi at ek 
mun hvergi í móti standa, at þat gangi fram, 
er ykkarr sómi vaxi við". Þorleiki þótti Snorri 
vel undir taka; sagði hann í fám orðum ætlan 
þcira bræðra, at þeir ætla at fara at þeim Ó- 
láfssonum, ok þeir skyldi sæta afarkostum; 
segja sik þá ekki til skorta, at hafa jafnan hlut 
af þeim Óláfssonum, er Þorleikr var handgeng- 
inn Óláfi konungi, enn Bolli kominn í mægðii' 
við slikan höfðingja sem Snorri er. Snorri 
svarar á þá leið: „Ærit hefir komið fyrir víg 
Bolla, er Helgi var Harðbeinsson fyrir goldinn; 
eru hölzti mikil vandræði manna áðr orðin, þó 
at staðar nemi um síðir". BoUi segir þá: 
„Hvat er nú, Snorri, ert-u eigi jafnhvass í lið- 
veizlunni, sem þíi lézt fyrir litlu? ok eigi mundi 
Þorleikr þér enn þessa ætlan sagt hafa, ef 



Hosted by 



Google 



224 LAXDÆLA SAOA. 



hann hefði nökkut við mik um ráðizt, ok þar 
er þú telr Helga hafa komit í hefnd fyrir 
Bolla, þá er mönnum þat kunnigt, at fé kom 
fyrir yíg Helga, enn faðir minn er óbættr". 
Enn er Snorri sá, at hann fekk þeim eigi talit 
hughvarf, þá býðst Snorri til at leita um sættir 
með þeim Óláfssonum, helclr enn manndráp tæk- 
ist; ok þvi játta þeir bræðr. Siðan reið Snorri 
i Hjarðarholt með nökkura menn. Halldór tók 
vel við honum ok bauð honum þar at vera. 
Snorri kvaðst heim mundu ríða um kveldit, — 
„enn ek á við þik skylt erendi". Síðan taka 
þeir tal, ok lýsir Snorri yiir erendum sínum, 
at hann kvaðst þess orðinn varr, at þeir Bolli 
ok Þorleikr undu eigi lengr, at faðir þeira 
væri bótlauss af þeim Óláfssonum, — „enn nú 
vilda ek leita um sættir ok vita, ef endir yrði 
á ógiftu yðvarri frænda". ■ Halldórr tók þessu 
ekki fjarri ok svarar: „Harðla kunni^ er mér, 
at Þorgils HöIIuson ok BoIIas^^nir ætluðu at 
veita mér árás eða bræðrum mínum, áðr enn 
þú snerir hefndinni fyrir þeim, svá at þaðan 
af sýndist þeim at drepa Helga Harðbeinsson; 
hefir þú þér deilt góðan hlut af þessum mál- 
um, hvat sem þú hefir til lagt um en fyrri 
skifti vár frænda". Snorri mælti: „Miklu 
þykki mér skifta, at gott vcrði mitt erendi ok 
hér kæmi því á leið, er mér er mestr hugr á, 
at tæ^kist góðar sættir með yðr frændum; því 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 225 



at mér er kunnigt skaplyndi þeira manna, er 

málum eiga at skifta við yðr, at þeir munu 

þat alt vel halda, er þeir verða á sáttir". Hall- 

dórr svarar: „Þessu vil ek játta, ef þat er 

vili bræðra minna, at gjalda fé fyrir víg Bolla, 

slíkt sem þeir menn dæma, er til gerðar eru 

teknir; enn undan vil ek skilja sektir allar ok 

svá goðorð mitt, svá staðfestu; slikt et sama 

þær staðfestur, er bræðr minir búa á; vil ek 

ok til skilja, at þeir eigi þær at frjálsu fyrir 

þessa málalykt; taka ok sinn mann hvárir til 

gerðar". Snorri segir: „Vel ok skörulega er 

þetta boðit; munu þeir bræðr þenna kost taka, 

ef þeir vilja at nökkuru hafa mín ráð". Siðan 

reið Snorri lieim ok segir þeim bræðrum, hvert 

orðit bafði hans erendi, ok svá þat, at hann 

mundi við skiljast þeira mál með öllu, ef þeir 

vildu eigi játta þessu. Bolli bað hann fyrir 

ráða, — „ok vil ek, Snorri, atþér dæmið f^o-ir 

vára hönd". Þá sendir Snorri orð Halldóri, at 

þá var ráðin sættin; bað hann kjósa mann til 

gerðar til móts við sik. Halldórr kaus til gerð- 

ar fyrir sina hönd Steindór Þorláksson af Eja-i; 

sættarfundr sk^ddi vera at Dröngum á Skóga- 

strönd, þá er fiórar vikur eru af sumri. Þor- 

leikr Bollason reið til Helgafells, ok var alt 

tiðendalaust um vetrinn. Ok er leið at þeiri 

stundu, er ákveðit var um fundinn, þá kom 

Snorri goði með þeim BoIIasonum, ok váru alls 

15 



Hosted by 



Google 



226 LAXDÆLA SAGA. 



flmtán saman; jafnmargir kómu þeir Steindórr 
til mótsins. Tóku þeir Snorri ok Steindórr tal 
ok urðu ásáttir um mál þessi. Eftir þat luku 
þeirfésekt; enn eigi er hér ákveðit, hversu mikit 
þeir gerðu; frá því er sa^ at fé galzt vel ok 
sættir váru vel haldnar. Á Þórsnesþingi váru 
gjöld af hendi int. Halldórr gaf BoUa sverð 
gott, enn Steindórr Óláfsson gaf Þorleiki skjöld; 
var þat ok góðr gripr, ok var síðan slitit þing- 
inu, ok þóttu hvárirtveggju hafa vaxit af þess- 
um málum. 

72. Eftir þat er þeir höfðu sæzt Bolli ok 
Þorleikr ok Óláfssynir, ok Þorleikr hafði verit 
einn vetr á íslandi, þá lýsti Bolli þvi, at hann 
ætlaði utan. Snorri latti þess ok mælti: „Oss 
þykkir mikit í hættu, hversu þér tekst; enn ef 
þik fýsir fleira at ráða, enn nú ræðr þú, þá 
vil ek fá þér staðfestu ok gera þér bú, ok þar 
með fá þér í hendr manna forræði ok halda 
þér til virðingar í öllu; vænti ek, at þat sé 
auðvelt, þvi at flestir menn leggja góðan hug 
til þín". BoIIi svarar: „Þat hefi ek lengi haft 
í hug mér, at ganga suðr um sinnsakir; þykkir 
maðr við þat fávíss verða, ef hann kannar 
ekki víðara enn hér ísland". Ok er Snorri sér 
þat, at BoIIi hefir statt þetta fyrir sér, at ekki 
mundi tjá at letja, þá býðr Snorri honum at 
hafa fé svá mikit, sem hann vildi, til ferðar- 
innar. BoIIi játtar því at hafa féit mikit, — 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



227 



„vil ek'^ sagði hann, „engis manns miskunnar- 
maðr vera hvárki hér né utanlendis". Síðan 
riðr BoUi suðr til Borgarfjarðar ok til Hvítár, 
ok kaupir skip þat hálft at þeim mönnum, er 
þat áttu. Eiga þeir bræðr þá saman skipit. 
Ríðr Bolli síðan vestr heim. Þau Bolli ok Þór- 
dís áttu eina dóttur; sú hét Herdís; þeiri mey 
bauð Guðrún til fóstrs. Hon var þá vetrgömul, 
er hon fór til Helgafells. Þórdís var ok löng- 
um þar; var Guðrún ok allvel til hennar. 

73. Nú fóru þeir bræðr báðir tH skips. 
Bolli hafði mikit fé utan. Þeir bjuggu nú skipit, 
ok er þeir váru albúnir, létu þeir i haf. Þeim 
byrjaði ekki skjótt, ok höfðu útivist langa, tóku 
um haustit Noreg, ok kómu norðr við Þránd- 
heim. Óláfr konungr var austr í landi ok sat 
í Víkinni, ok hafði hann þar efnat til vetrsetu. 
Ok er þeir bræðr spurðu þat, at konungr 
mundi ekki koma norðr til Þrándheims þat 
haust, þá segir Þorleikr, at hann vill leita 
austr með landi ok á fund Óláfs konungs. 
BoIIi svarar: „Lítit er mér um þat, at rekast 
milli kaupstaða á haustdegi; þykki mér þat 
mikil nauð ok ófrelsi. Vil ek hér sitja vetr- 
langt í bænum. Er mér sagt, at konungr mun 
koma norðr í vár; enn ef hann kemr eigi, þá 
mun ek ekki letja, at vit farim á hans fund". 
BoIIi ræðr þessu; ryðja þeir nú skip sitt ok 
taka sér bæjarsetu. Brátt fanst þat, at BoIIi 

15* 



Hosted by 



Google 



'-^28 LAXDÆLA SAGA. 



mundi vera maðr framgjarn ok vildi vera fyr- 
ir öðrum mönnum; honum tókst ok svá, því 
at maðrinn var örlátr; fekk hann brátt mikla 
virðing í Noregi. Bolli helt sveit um vetrinn 
í Þrándheimi ok var auðkent, hvar sem hann 
gekk til skytninga, at menn hans váru betr 
búnir at klæðum ok vápnum enn annat bæjar- 
fólk; hann skaut ok einn fyrir sveitunga sína 
alla, þá erþeir sátu i skytningum; þar eftir fór 
annat örlæti hans ok stórmenska. Eru þeir 
bræðr nú í bænum um vetrinn. Þenna vetr 
sat Óláfr konungr austr í Sarpsborg, ok þat 
spurðist austan, at konungs var ekki norðr 
ván. Snemma um várit bjuggu þeir bræðr skip 
sitt ok fóru austr með landi. Tókst þeim greitt 
ferðin, ok kómu austr til Sarpsborgar, ok fóru 
þegar á fund Óláfs konungs; fagnar konungr 
vel Þorleiki hirðmanni sínum ok hans föru- 
nautum. Síðan spurði konungr, hver sá væri 
enn vörpulegi maðr, er í göngu var með Þor- 
leiki. Enn hann svarar: „Sá er bróðir minn 
ok heitir Bolli". ,,At vísu er hann skörulegT 
maðr", segir konungr. Eftir þat bauð konungr 
þeim bræðrum at vera með sér; taka þeir þat 
með þökkum, ok eru þeir með konungi um 
várit. Er konungr vel til Þorleiks sem fyrr, 
enn þó mat hann Bolla miklu meira, því at 
konungi þótti hann mikit afbragð annarra 
manna. Ok er á, leið várit, þá ræða þeir bræðr 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 



229 



uin ferðir sínar; spurði Þorleikr, hvárt Bolli 
vili fara út til íslands um sumarit, — „eða 
viltu vera í Noregi lengr" ? BoUi svarar: „Ek 
ætla mér hvárki; ok er þat satt at segja, at 
ek hafða þat ætlat, þá er ek fór af íslandi, at 
eigi skyldi at spyrja til min í öðru húsi; ^^1 
ek nú, frændi, at þú takir við skipi okkru". 
Þorleiki þótti mikit, ef þeir skulu skilja, — 
„enn þú, Bolli, munt þessu ráða sem öðru". 
Þessa sömu ræðu báru þeir f^TÍr konung, enn 
hann svarar á þá leið: „Viltu ekki, Bolli, 
dveljast með oss lengr"? segir konungr, „þætti 
mér hinn veg bezt, er þú dveldist með mér um 
hrið; mun ek veita þér þvilika nafnbót, sem 
ek veitta Þorleiki bróður þínum". Þá svarar 
Bolli: „Allfúss væra ek, herra, at bindast yðr 
á hendr, enn fara vil ek fyrst þangat, sem ek 
hefi áðr ætlat, ok mik hefir lengi til fýst, enn 
þenna kost vil ek gjarna taka, ef mér verðr 
aftrkvámu auðit". „Þú munt ráða ferðum þín- 
um, BoUi", segir konungr, „þvi at þér eruð um 
flest einráðir íslendingar; enn þó mun ek því 
orði á lúka, at mér þykkir þú, BoIIi, hafa 
komit merkilegastr maðr af íslandi um mina 
daga". Ok er BoIIi hafði fengit orlof af kon- 
ungi, þá býst hann til ferðar ok gekk á kugg 
einn, er ætlaði suðr til Danmerkr; hann hafði 
ok mikit fé með sér; fóru ok nökkurir menn 
með honum af hans förunautum. Skildust þeir 



Hosted by 



Google 



230 LAXDÆLA SAGA. 



Óláfr konungr nieð mikilli vináttu; veitti kon- 
ungr BoUa góðar gjafar at skilnaði. Þorleikr 
var þá eftir með Óláfl konungi, enn BoUi fór 
ferðar sinnar þar til er hann kemr suðr til 
Danmerkr; hann er þar um vetrinn í Danmörku 
ok fekk þar mikinn sóma af rikum mönnum; 
hann helt sik ok þar at engu óríkmannlegar enn 
þá er hann var í Noregi. Ok er Bolli hafði 
verit einn vetr í Danmörku, þá byrjar hann 
ferð sina út í lönd ok léttir eigi fyrr ferðinni, 
enn hann kemr út i Miklagarð. Hann var litla 
hríð þar áðr hann kom sér í Væringjasetu; 
höfum vér ekki heyrt frásagnir, at neinn Norð- 
maðr hafi fyrr gengit á mála með Garðskon- 
ungi enn BoUi Bollason. Var hann í Mikla- 
garði mjök marga vetr ok þótti enn hraustasti 
maðr í öllum mannraunum, ok gekk jafnan 
næst enum fremstum. Þótti Væringjum mik- 
ils vert um Bolla, meðan hann var í Mikla- 
garði. 

74. Nú er þar til máls at taka, at Porkell 
Eyjólfsson sitr í höfðingskap sínum. Gellir son 
þeira Guðrúnar óx upp heima þar; hann var 
snemma drengilegr maðr ok vinsæll. Pat er 
sagt eitt sinn, at Porkell sagði Guðrúnu draum 
sinn: „Pat dreymdi mik", segir hann, „at ek 
þóttumst eiga skegg svá mikit, at tæki um 
allan Breiðafjörð". Porkell bað hana ráða 
drauminn. Guðrún spurði: „Hvat ætlar þú 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAOA. 



231 



þenna dranm þýða" ? „Auðsætt þykki mér þat, 
at þar mun standa ríki mitt um allan Breiða- 
fjörð". „Vera má, at svá sé", segir Guðrún, 
„enn heldr munda ek ætla, at þar mundir þú 
drepa skeggi í Breiðafjörð niðr". Pat sama 
sumar setr Þorkell fram skip sitt ok býr til 
Noregs. Gellir son hans var þá tólf vetra gam- 
all; hann fór utan með feðr sínum. Porkell 
lýsir því, at hann ætlar at sækja sér kirkjuvið, 
ok siglir þegar á haf, er hann var búinn. Hann 
hafði hæga útivist ok eigi allskamma; taka 
þeir Noreg norðarla. Pá sat Óláfr konungr í 
Prándheimi. Porkell sótti þegar á fund Óláfs 
konungs ok með honum Gellir son hans. Peir 
fengu þar góðar viðtökur. Svá var Porkell 
mikils metinn af konungi þann vetr, at þat er 
alsagt, at konungr gaf honum eigi minna fé 
enn tíu tigi marka brends silfrs. Konungr gaf 
Gelli at jólum skildgu, ok |var þat en mesta 
gersemi ok ágætr gripr. Pann vetr lét Óláfr 
konungr gera kirkju í bænum af viði; var þat 
stofnat allmikit mustari ok vandað alt til. Um 
várit var viðr sá til skips fluttr, er konungr 
gaf Porkatli; var sá viðr bæði mikill ok góðr, 
því at Porkell gekk nær. Pat var einn morgin 
snemma, at konungr gekk íit við fá menn; 
hann sá mann uppi á kirkju þeiri, er i smíð 
var þar í bænum. Hann undraðist þetta mjök, 
því at morni var minnr fram komit, enn smið- 



Hosted by 



Google 



232 LAXDÆLA SAQA. 



ar váru vanir upp at standa. Konungr kendi 
manninn; var þar Þorsteinn Eyjólfsson ok lagði 
mál við öll en stærstu tré, bæði bita ok staf- 
lægjur ok uppstöðutré. Konungr sneri þegar 
þangat til ok mælti: „Hvat er nú, Þorkell^ 
ætlar þú hér eftir at semja kirkjuvið þann er 
þú flytr til íslands"? Þorkell svarar: „Satt 
er þat, herra". Þá mælti Óláfr konungr: 
„Högg þú af tvær alnar hverju stórtré, ok mun 
sú kirkja þó ger mest á íslandi". Þorkell 
svarar: „Tak sjálfr við þinn, ef þú þykkist 
ofgefit hafa, eða þér leiki aftrmund at, enn ek 
mun ekki alnarkefli af honum höggva; mun ek 
bæði til hafa atferð ok eljun at afla mér ann- 
an við". Þá segir konungr ok allstillilega: 
„Bæði er, Þorkell, at þú ert mikils verðr, enda 
gerist þú nú allstórr; því at vist er þat ofsi 
einum bóndasyni at keppast við oss; enn eigi 
er þat satt, at ek fyrirmuna þér viðarins, ef 
þér verðr auðit at gera þar kirkju af; þvi at 
hon verðr eigi svá mikil, at þar muni of þitt alt 
inni liggja. Enn nær er þat mínu hugboði, at 
menn hafi litla nytsemd viðar þessa, ok fari 
því firr, at þú getir gert neitt mannvirki ór 
viðinum". Eftir þat skilja þeir ræðuna; snýr 
konungr 1 brott, ok fanst þat á, at honum þótti 
verr, er Þorkell vildi at engu hafa, þat er 
hann lagði til. Lét konungr þat þó ekki við 
veðri komast; skildust þeir Þorkell með mikl- 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 233 



um kærleik. Stígr Þorkell á skipfjöl ok lætr 
í haf. Þeim byrjaði yel, ok váru ekki leugi 
úti. Þorkell kom skipi sínu i Hrútafjörð. Hann 
reið brátt frá skipi ok heim til Helgafells. 
Allir menn urðu honum fegnir. Hafði Þorkell 
fengit mikinn sóma i þessi ferð. Hann lét upp 
setja skip sitt ok um búa, ok fekk kirkjuvið- 
inn til varðveizlu þar er vel var kominn, því 
at eigi varð norðan fluttr um haustit, því at 
hann átti starfsamt jafnan. Þorkell sitr nú 
heima um vetrinn í búi sínu. Hann hafði jóla- 
drykkju at Helgafelli, ok var þar fjölmenni 
mikit, ok með öllu hafði hann mikla rausn 
þann vetr, enn Guðrún latti þess ekki ok sagði 
til þess fé nýtt vera, at menn miklaði sik af, 
ok þat mundi ok á frami'eitum, er Guðrúnu 
skyldi til fá um alla stórmensku. Þorkell 
miðlaði marga góða gripi þann vetr vinum sin- 
um, er hann hafði út haft. 

75. Þenna vetr eftir jól bjóst Þorkell heim- 
an norðr til Hrútafjarðar at flytja norðan viðu 
sína. Riðr hann fyrst inn i Dali ok þaðan i 
Ljárskóga til Þorsteins frænda sins ok aflar 
sér manna ok hrossa. Hann ferr siðan norðr 
til Hrútafjarðar ok dvelst þar um hrið ok hefir 
ætlan á um ferðina; safnar at sér hestum þar 
um fjörð, þvi at hann vildi eigi fleiri farar at 
gera, éf svá mætti takast. Varð þetta ekki 
skjótt. Þorkell var í starfi þessu fram á langa- 



Hosted by 



Google 



234 LAXDÆLA SAGA. 



föstu; hann kemr þessu starfi til vegar; hann 
dró viðinn norðan meir enn á þrjátiu hestum, 
ok lætr liggja viðinn á Ljáeyri. Siðan ætlaði 
hann at flytja á skipi út til Helgafells. Þor- 
steinn átti ferju mikla, ok ætlaði Porkell þat 
skip at hafa, þá er hann færi heimleiðis. Þor- 
kell var í Ljárskógum um föstuna, því at ást- 
úðigt var með þeim frændum. Þorsteinn ræddi 
við Þorkel, at þat mundi vel hent, at þeirfæri 
í Hjarðarholt, — „vil ek fala land at Halldóri, 
því at hann hefir lítit lausafé, síðan hann galt 
þeim BoUasonum í fóðurbætr; enn þat land er 
svá, at ek vilda helzt eiga". Þorkell bað hann 
ráða; fara þeir heiman ok váru saman vel 
tuttugu menn. Þeir koma í Hjarðarholt; tók 
Halldórr vel við þeim ok var enn málreifasti. 
Fátt var manna heima, því at Halldórr hafði 
sent menn norðr í Steingrímsfjörð; þar hafði 
komit hvalr, er hann átti í. Beinir enn sterki 
var heima; hann einn lifði þá þeira manna, er 
verit höfðu með Óláfi föður hans. Halldórr 
hafði mælt til Beinis, þegar er hann sá reið þeira 
Þorsteins: „Gerla sé ek erendi þeira frænda; 
þeir munu fala land mitt at mér, ok ef svá er, 
þá munu þeir heimta mik á tal. Þess get ek, 
at á sína hönd mér setist hvárr þeira, ok ef 
þeir bjóða mér nökkum ómaka, þá vertu eigi 
seinni at ráða til Þorsteins enn ek tilÞorkels; 
hefir þú lengi verit trúr oss frændum. Ek hefi 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 235 



ok sent á ena næstn bæi eftir mönnum; vilda 
ek, at þat hæfðist mjök á, at lið þat kæmi ok 
vér slitim talinu". Ok er á leið daginn, ræddi 
Þorsteinn við Halldór, at þeir skyldu ganga 
allir saman á tal, — „eigum vit erendi við 
þik". Halldórr kvað þat vel fallit. Þorsteinn 
mælti við fórunauta sína, at ekki þyrfti þeir 
at ganga með þeim ; enn Beinir gekk með þeim 
ekki at siðr, því at honum þótti mjök eftir því 
fara sem Halldórr gat til. Peir gengu mjök 
langt á brott i túnit. Halldórr hafði yfir sér- 
samda skikkju ok á nist löng sem þá var titt 
Halldórr settist niðr á vöUinn, enn á sína hönd 
honum hvárr þeira frænda ok þeir settust ná- 
lega á skikkjuna, enn Beinir stóð yfir þeim ok 
hafði öxi mikla í hendi. Þá mælti Þorsteinn: 
„Þat er erendi mitt hingat, at ek vil kaupa 
land at þér. Legg ek þetta því nú til um- 
ræðu, at nú er Þorkell frændi minn við; þætti 
mér okkr þetta vel hent, þvi at mér er sagt, 
at þú hafir ógnógleg lausafé, enn land dýrt 
undir. Mun ek gefa þér í móti þá staðfestu, 
at sæmileg sé, ok þar í milli, sem vit verðum 
á sáttir". Halldórr tók ekki svo fiarri í fyrstu, 
ok intust þeir til um kaupakosti, ok er þeim 
þótti hann ekki Qarri taka, þá feldi Þorkell 
sik mjök ^áð umræðuna ok vildi saman færa 
með þeim kaupit. Halldórr dró þá heldr f}TÍr 
þeim, enn þeir sóttu eftir þvi fastara, ok þar 



Hosted by 



Google 



236 LAXDÆLA.SAGA. 



kom um síðir, at þess íirr var, er þeir gengu 
nær. Þá mælti Þorkell: „Sér þú eigi, Þor- 
steinn frændi, hversu þetta ferr? Halldórr 
hefir þetta mál dregit fyrir oss i allan dag, 
enn vér höfum setit hér at hégóma hans ok 
ginningum; nú ef þér er hugr á landkaujji, 
þá munum vér verða at ganga nær". Þor- 
steinn kvaðst þá vilja vita sinn hluta; bað nú 
Halldórr ór skugga ganga, hvárt hann vildi 
unna honum landkaupsins. Halldórr svarar: 
„Ek ætla, at ekki þurfi at fara myrkt um þat, 
at þú munt kauplaust heim fara í kveld". Þá 
segir Þorsteinn: „Ek ætla ok ekki þurfa at 
fresta því, at kveða þat upp, er fyrir er hugat, 
at þér eru tveir kostir hugðir, þvi at vér þykk- 
jumst eiga undir oss hærra hlut fyrir liðsmun- 
ar sakir; er sá kostr annarr, at þú gerir þetta 
mál með vild ok haf þar i mót vinfengi várt; 
enn sá er annarr, at sýnu er verri, at þú rétt 
nauðigr fram höndina ok handsala mér Hjarð- 
arholts land". Enn þá er Þorsteinn mælti svá 
framt, þá sprettr Halldórr upp svá hart, at 
nistin rifnaði af skikkjunni, ok mælti: „Verða 
mun annat fyrr, enn ek mæla þat, er ek vil 
eigi". „Hvat mun þat"? spyrr Þorsteinn. 
„Bolöx mun standa í höfði þér af enum versta 
manni, ok steypa svá ofsa þínum ok ójafnaði". 
Þorkell svarar: „Þetta er illa spát, ok vænt- 
um vér, at eigi gangi eftir, ok ærnar kalla ek 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 237 



nú sakar til, þóttu, Halldórr, látir land þitt ok 
hafir eigiféfyrir". Þá svarar Halldórr: „Fyrr 
muntu spenna um þöngulshöfuð á Breiðafirði, 
enn ek handsala nauðigr land mitt". Halldórr 
gengr nú heim eftir þetta. Þá drifa menn at 
bænum, þeir er liann hafði eftir sent. Þor- 
steinn var enn reiðasti, ok vildi þegar veita 
Halldóri atgöngu. Þorkell bað hann eigi þat 
gera, — „ok er þat en mesta óliæfa á slíkum 
tiðum, enn þegar þessi stund liðr af, þá mun 
ek ekki letja, at oss lendi saman". Halldórr 
kvaðst þat ætla, at hann mundi aldri vanbú- 
inn við þeim. Eftir þetta riðu þeir í brott ok 
ræddu mart um ferð þessa með sér. Þorsteinn 
mælti, kvað þat satt vera, at þeira ferð var en 
dáligsta, — „eða hví varð þér svá bilt, Þor- 
kell frændi, at ráða til Halldórs ok gera hon- 
um nökkura skömm"? Þorkell svarar: „Sáttu 
eigi Beini, er hann stóð yfir þér með reidda 
öxina? ok var þat en mesta ófæra, því at þeg- 
ar mundi hann keyra öxina í höfuð þér, er ek 
gerða mik liklegan til nökkurs". Ríða þeir nú 
heim i Ljárskóga. Líðr nú föstunni ok kemr 
en efsta vika. 

76. Á skírdag snemmendis um morgininn 
býst Þorkell til ferðar. Þorsteinn latti þess 
mjök, — ,,því at mér lízt veðr ótrúlegt", sagði 
hann. Þorkell kvað veðr duga mundu et bezta, 
— ,,ok skaltu níi ekki letja mik, frændi, þvi 



Hosted by 



Google 



'^88 LAXDÆLA SAGA. 



at ek vil heim fyrir páskana". Nú setr Þor- 
kell fram ferjuna ok hlóð. Þorsteinn bar jafn- 
skjótt af utan sem Þorkell hlóð ok þeir föru- 
nautar hans. Þá mælti Þorkell: „Hættu nú 
frændi, ok heft ekki ferð vára; eigi fær þúnú 
ráðit þessu at sinni". Þorsteinn svarar: „Sá 
okkarr mun nú ráða, er verr mun gegna, ok 
mun til mikils draga um ferð þessa". Þorkell 
bað þá heila hittast. Gengr Þorsteinn nú heim 
ok er ókátr mjök. Hann gengr til stufu, ok 
biðr leggja undir höfuð sér ok svá var gert; 
griðkonan sá, at tárin runnu ofan á hægindit 
ór augum honum. Enn litlu síðar kom vinds- 
gnýr mikill á stufuna. Þá mælti Þorsteinn: 
„Þar megum vér nú heyra gnýja bana Þor- 
kels frænda". Nú er at segja frá ferð þeira 
Þorkels. Þeir sigla um daginn út eftirBreiða- 
firði ok váru tíu á skipi; veðrit tók at hvessa 
mjök ok gerði enn mesta storm, áðr létti. Þeir 
sóttu knálega ferðina, ok váru þeir menn enir 
röskustu. Þorkell hafði með sér sverðit Sköfn- 
ung ok var þat í stokki. Þeir Þorkell sigla, 
þar til er þeir kómu at Bjarnarey; sá menn 
ferðina af hvárutveggja landinu, enn er þeir 
váru þar komnir, þá laust hviðu í seglit, ok 
hvelfdi skipinu. Þorkell druknaði þar ok allir 
þeir menn, er með honum váru. Viðuna rak 
víða um eyjar; hornstafina rak í þá ey, er 
Stafey heitir síðan. Sköfnungr var festr við 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 239 



innviðuna í ferjnnni; hann hittist við Sköfn- 
nngsey. Enn þat sama kveld, er þeir Þorkell 
höfðu druknat um daginn, varð sá atburðr at 
Helgafelli, at Guðrún gekk til kirkju, þá er 
menn váru farnir í rekkju, ok er hon gekk i 
kirkjugarðshliðit, þá sá hon draug standa fyrir 
sér. Hann laut yfir hana ok mælti: „Mikil 
tíðendi, Guðrún", sagði hann. Guðrún svarar: 
„Þegi þú yfir þeim þá, armi". Gekk Guðrún 
til kirkju, svá sem hon hafði áðr ætlat, ok er 
hon kom til kirkjunnar, þá þóttist hon sjá, at 
þeir Þorkell váru heim komnir ok stóðu úti 
fyrir kirkju. Hon sá, at sjár rann ór klæðum 
þeira. Guðrún mælti ekki við þá ok gekk inn 
í kirkju ok dvaldist þar slíka hríð, sem henni 
sýndist; gengr hon síðan inn til stufu, því at 
hon ætlaði, at þeir Þorkell mundu þangat 
gengnir; ok er hon kom i stufuna, þá var þar 
ekki manna. Þá brá Guðrúnu mjök í brún um 
atburð þenna allan jafnsaman. Föstudag enn 
langa sendi Guðrún menn sina at forvitnast 
um ferðii' þeira Þorkels, suma inn á strönd, 
enn suma um eyjar; var þá rekinn viða kom- 
inn um eyjarnar ok svá til hvárrartveggju 
strandar. Þváttdaginn fyrir páska spurðust tíð- 
endin ok þóttu vera mikil, þvi at Þorkellhafði 
verit mikill höfðingi. Þorkell hafði átta vetr 
ens fimta tigar, þá er hann druknaði, enn þat 
var fjórum vetrum fyrr, enn enn heilagi Óláfr 



Hosted by 



Google 



240 LAXDÆLA SAGA. 



konuiigr fell. Guðrúnu þótti mikit fráfall Þor- 
kels, enn bar þó skörulega af sér. Fátt eina 
náðist af kirkjuYÍðinum. Gellir var þá fjórtán 
vetra gamall; hann tók þá til búsumsýslu með 
móður sinni ok tók við manna forráði. Var 
þat brátt auðsætt á honum, at hann var vel til 
fallinn til fyrirmanns. Guðrún gerðist trúkona 
mikil. Hon nam fyrst kvenna saltara á Is- 
landi. Hon var löngum um nætr at kirkju á 
bænum sinum. Herdís Bolladóttir fór jafnan 
með henni um nætrnar. Guðrún unni mikit 
Herdísi. Þat var sagt einhverja nótt, at me}Tia 
Herdisi dreymdi, at kona kæmi at henni; sú 
var í vefjarskikkju ok faldin höfuðdúki; ekki 
sýndist henni konan svipleg. Hon tók til orða: 
„Seg þú þat ömmu þinni, at mér hugnar illa 
við hana, þvi at hon bröltir allar næ.tr á mér 
ok fellir á mik di'opa svá heita, at ek brenn 
af öll. Enn þvi segi ek þér til þessa, at mér 
líkar til þín nökkuru betr, enn þó svifr enn 
nökkut kynlegtyflr þik; enn þó munda ek við 
þik semja; ef mér þætti eigi meiri bóta vant, þar 
sem Guðrún er". Síðan vaknaði Herdís ok 
sagði Guðrúnu drauminn. Guðríinu þótti góðr 
fyrirburðrinn. Um morgininn eftir lét Guðrún 
taka upp fjalar ór kirkjugólfinu, þar sem hon 
var vön at falla á knébeð. Hon lét grafa þar 
niðr i jörð. Þar fundust undir bein; þau váru 
blá ok illileg; þar fanst ok kinga ok soiðstafr 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 241 



mikill. Þóttust meiin þá vita, at þar mundi 
verit hafa völuleiði nökkut. Váru þau bein 
færð langt i brott, þar sem sizt var manna 
vegr. 

77. Þá er fjórir vetr váru liðnir frá drukn- 
un Þorkels Eyjólfssonar, þá kom skip i Eyja- 
fjörð; þat átti BoUi Bollason; váru þar á flestir 
norrænir hásetar. Bolli hafði mikit fé út ok 
marga dýrgripi, er höfðingjar höfðu gefit hon- 
um. Bolli var svá mikill skart-smaðr, er hann 
kom út ór för þessi, at hann vildi engi klæði 
bera nema skarlatsklæði ok pellsklæði ok öll 
vápn hafði hann gullbúin. Hann var kallaðr 
Bolli enn prúði. Hann lýsti því fyrir skipver- 
jum sinum, at hann ætlaði vestr til heraða 
sinna, ok feklv skip sitt ok varnað í hendr 
skipverjum sínum. BolJi ríðr frá skipi við tólfta 
mann ; þeir váru allir í skarlatsklæðum fylgdar- 
menn BoIIa ok riðu í gyldum söðlum; allir 
váru þeir listulegir menn, enn þó bar Bolli af. 
Hann var í pellsklæðum, er Garðskonungr hafði 
gefit honum; hann hafði jzUi skarlatskápu 
rauða; hann var gjYÖv Fótbít, ok váru at hon- 
um hjölt gullbúin ok meðalkaflinn gulli vafiðr; 
hann hafði gyldan hjálm á höfði ok rauðan 
skjöld á hlið ok á dreginn riddari með gulli; 
hann hafði glaðel i hendi, sem titt er í útlönd- 
um, ok hvar sem þeir tóku gistingar, þá gáðu 
konur engis annars enn horfa á BoUa ok skart 

1(3 



Hosted by 



Google 



242 LAXDÆLA SAGA. 



hans ok þeira félaga. Með slíkri kurteisi ríðr 
Bolli vestr i sveitir, alt þar til er hann kom til 
Helgafells með liði sínn; varð Guðrún allfeg-in 
Bolla syni sinum. Dvaldist Bolli þar eigi lengi, 
áðr hann reið inn í Sælingsdalstungu ok hittir 
Snorra mág sinn ok Þórdísi konu sína. Varð 
þar mikill fagnafundr. Snorri bauð Bolla til 
sín með svá marga menn, sem hann vildi. BoIIi 
þektist þat, ok er hann með Snorra um vetr- 
inn ok þeir menn, sem norðan riðu með hon- 
um. BoIIi varð frægr af ferð þessi. Snorri 
lagði eigi minni stund nú á at veita BoIIa 
með allri blíðu ena fyrr, er hann var mcð 
honum. 

78. Enn er BoIIi hafði verit einn vetr á 
Islandi, þá tók Snorri goði sótt. Sú sótt fór 
ekki ótt. Snorri lá mjök lengi, ok er sóttin 
óx, heimti Snorri til sín frændr sína ok nauð- 
leytamenn. Þá mælti hann til BoIIa: „Þat er 
vili minn, at þú takir hér við búi ok manna- 
forræði eftir dag minn; ann ek þér eigi verr 
virðingar enn mínum sonum ; er sá ok nú minn 
sonr eigi hér á landi, er ek hygg at þeira verði 
mestr maðr, er HaUdórr er". Síða,n andaðist 
Snorri. Hann hafði þá sjau vetr ens sjaunda 
tigar. Þat var einum vetri eftir fall Óláfs 
konungs ens helga; svá sagði Ari prestr enn 
fróði. Snorri var í Tungu grafinn. BoIIi ok 
Þórdís tóku við búi í Tungu, sem Snorri hafði 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 243 



mælt ; létu synir Snorra sér þat vel líka. Varð 
BoUi mildlhæfr maðr ok vinsæll. Herdís Bolla- 
dóttir óx upp at Helgafelli ok var hon allra 
kvenna vænst; hennar bað Ormr son Hermund- 
ar niugasonar, ok var hon gefin honum; þeira 
son var Koðrán, er átti Guðrúnu Sigmundar- 
dóttur; sonr Koðráns var Hermundr, er átti 
IJIfheiði dóttur Eúnólfs Ketils sonar byskups; 
þeira synir váru Ketill, er ábóti var at Helga- 
felli, ok Hreinn ok Koðrán ok Styrmir; dóttir 
þeira var Þórvör, er átti Skeggi Brandsson, 
ok er þaðan komit Skógverja kyn. Óspakr 
hét son BoIIa ok Þórdísar; dóttir Óspaks var 
Guðrún, er átti Þórarinn Brandsson: þeira son 
var Brandr, er setti stað at Húsafelli; Iians 
son var Sighvatr prestr, er þar bjó lengi. 
Gellir Þorkelsson kvángaðist; hann fekk Val- 
gerðar dóttur Þorkels Ai^asonar af Reykjanesi. 
Gellir fór utan ok var með Magnúsi konungi 
enum góða ok þá af honum tólf aura gulls ok 
mikit fé annat. Synir Gellis váru þeir Þorkell 
ok Þorgils; sonr Þorgils var Ari enn fróði; 
son Ara hét Þorgils; hans son var Ari ejin 
sterki. Nú tekr GuOrún mjök at eldast ok 
lifði við slíka harma, scm nú var frá sagt um 
hríð. Hon var fyrst nunna á íslandi ok ein- 
setukona; er þat ok almæJi, at Guðrún hafi 
vcrit göfgust jafnborinna kveuna hér á landi. 
Frá því er sagt eitthvert sinn, at Bolli kom 

16* 



Hosted by 



Google 



244 LAXDÆLA SAGA. 



til Helgafells, því at Guðrúnu þótti ávalt gott^ 
er haiiii kom at finna hana. Bolli sat hjá móð- 
nr sinni löngum ok varð þeim mart talat. Þá 
mælti Bolli: „Muntu segja mér þat, móðir, at 
mér er forvitni á at vita? Hverjum hefir þú 
manni mest unt" ? Guðrún svarar: „Þorkell 
var maðr ríkastr ok höfðingi mestr, enn engi 
var maðr gervilegri enn Bolli ok allbetr at 
sér. Þórðr Ingunnarson var maðr þeira 
vitrastr ok lagamaðr mestr. Þorvalds get ek at 
engu". Þá svarar BoUi: „Skil ek þetta gerla, 
hvat þú segir mér frá því, hversu hverjum var 
farit bænda þinna, enn hitt verðr enn ekki 
sagt, hverjum þú ynnir raest; þarftu nú ekki 
at leyna því lengr". Guðrún svarar: - „Fast 
skorar þú þetta, sonr minn", segir Guðrún, 
„enn ef ek skal þat nökkurum segja, þá mun 
ek þik helzt velja til þess". Bolli bað hana 
svá gera. Þá mælti Guðrún: „Þeim var ek 
verst, er ek unna mest". „Þat hyggjum vér", 
svarar Bolli, „at nú sé sagt alleinarðlega", ok 
kvað hann vel hafa gert, er hon sagði þetta, 
er hann forvitnaði. Guðrún varð gömul kona, 
ok er þat sögn manna, at hon yrði sjónlaus. 
Guðrún andaðist at Helgafelli ok þar hvílir 
hon. Gellir Þorkelsson bjó at Helgafelli til 
elli, ok er mart merkilegt frá honum sagt; 
hann kemr ok við margar sögur, þótt hans sé hér 
lítt getit. Hann lét gera kirkju at Helgafelli 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 245 



virðulega mjök, svá sem Arnórr jarlaskáld 
váttar í erfidrápu þeiri, er hann orti nm Gelli, 
ok kveðr þar skýrt á þetta. Ok er Gellir var 
nökkut hniginn á enn efra aldr, þá býr liann 
ferð sína af íslandi. Hann kom til Noregs ok 
dvaldist þar eigi lengi, ferr þegar af landi á 
brott ok gengr suðr til Eóms, sækir heim enn 
helga Pétr postola. Hann dvelst í þeiri ferð 
mjök lengi; ferr síðan sunnan ok kemr í Dan- 
mörk; þá tekr hann sótt ok lá mjök lengi ok 
fekk alla þjónostu. Síðan andaðist hann, ok 
hvílir í RóJskeldu. Gellir liafði haft Sköfnung 
með sér, ok náðist liann ekki síðan; enn 'hann 
liafði verit tekinn ór haugi Hrólfs kraka. Ok 
er andlát Gellis spurðist til íslands, þá tók 
Þorkell son lians við föðurleifð sinni .at Helga- 
felli, enn Þorgils annarr son Gellis di'uknaði 
ungr á Breiðafirði ok allir þeir, er á skipi 
váru með honum. Þorkell Gellisson var et 
mesta nytmenni, ok var sagðr manna fróð- 
astr. 



Hosted by 



Google 



79. í þann tíma er Bolli Bollason bjó í 
Tungu ok nú var áðr frá sagt, þá bjó norðr í 
Skagafirði á Miklabæ Arnórr kerlingarnef, son 
Bjarnar Þórðarsonar frá Höfða. Þórðr hét 
maðr, er bjó á Marbæli. Guðrún hét kona 
hans; þau váru vel at sér ok höfðu gnótt fjár; 
son þeira hét Óláfr ok var hann ungr at aldri 
ok allra manna efnilegastr. Guðrún kona Þórð- 
ar var náskyld Bolla Bollasyni; var hon systr- 
ungr hans; Óláfr son þeira Þórðar var heitinn 
eftir Óláíi pá í Hjarðarholti. Þórðr ok Þor- 
valdr Hjaltasynir bjuggu at Hofi i Hjaltadal; 
þeir váru höfðingjar miklir. Maðr hét Þór- 
ólfr, ok var kallaðr stærimaðr; hann bjó í 
Þúfum; hann var óvinveittr í skapi ok æði- 
maðr mikill; hann átti griðung grán ólman. 
Þórðr af Marbæli var í förum með Arnóri. 
Þórólfr stærimaðr átti frændkonu Arnórs, enn 
hann var þingmaðr Hjaltasona; hann átti ilt 
við búa sína ok lagði þat í vanda sinn; kom 
þat mest til þeira Marbælinga; graðungr hans 
gerði mönnum mart mein, þá er hann kom ór 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 247 



afréttum ; meiddi hann fé manna, enn gekk eigi 
nndan grjóti; hann braut ok andvirki ok gerði 
mart ilt. Þórðr af Marbæli liitti Þórólf at 
máli, ok bað hann varðveita graðung sinn, — 
„viljum vér eigi þola lionum ofríki". Þórólfr 
lézt eigi mundi sitja at fé sínu; ferr Þórðr 
heim við svá búit. Eigi miklu síðar getr Þórðr 
at líta, hvar graðungrinn hefir brotit niðr torf- 
stakka hans. Þórðr hle^^pr þá til ok hefir 
spjót í hendi, ok er boli sér þat, veðr hann 
jörð, svá at upp tekr um klaufir. Þórðr leggr 
til hans, svá at hann fellr dauðr ájörð. Þórðr 
hitti Þórólf, ok sagði honum at boli var dauðr. 
„Þetta var lítit frægðarverk", svarar Þórólfr, 
,.enn gera munda ek þat vilja, er þér þætti 
eigi betr". Þórólfr var málóði ok heitaðist í 
hverju orði. Þórðr átti heimanferð fyi^ir hönd- 
um. Óláfr son hans var þá sjau vetra eða 
átta; hann fór af bænum með leik sínum ok 
gorði sér hús, sem börnum er títt, enn Þórólfr 
kom þar at honum; hann lagði sveininn í gegn- 
um með spjóti; síðan fór hanu heim ok sagði 
konu sinni. Hon sagði: „Þetta er ilt verkok 
ómannlegt,; mun þér þetta illu reifa". Enn er 
hon tók á honum þungt, þá fór hann í brott 
þaðan ok létti eigi fyrr enn hann kom á Mikla- 
bæ- til Arnórs; fréttust þeir tíðenda. Þórólfr 
sagði honum víg Óláfs, — „sé ek þar nú 
til trausts sem þér eruð sakir mágsemdar". 



Hosted by 



Google 



248 LAXDÆLA SAGA. 



„Eigi ferr þú sjándi eftir nm þeniia Mut", 
sagði AxQÓrr, „at ekmuna virða meira mágsemd 
við þik enn virðing mína ok sæmd, ok ásjá 
áttu hér engrar ván af mér". Fór Þórólfr 
npp eftir Hjaltadal til Hofs, ok fann þá Hjalta- 
sonu ok sagði þeim, hvar komit var hans máli, 
— „ok sé ek hér nú til ásjá sem þit eruð". 
Pórðr segir: „Slikt eru níðingsverk, ok mun ek 
enga ásjá veita þér um þetta efni". Þorvaldr 
varð um fár; fær Þórólfr ekki af þeimatsinni; 
reið hann i brott ok upp eftir Hjaltadal til 
Reykja; fór þar í laug; enn um kveldit reið 
hann ofan aftr ok undir virkit at Hoíi, ok 
ræddist við einn saman, svá sem annarr maðr 
væri fyrir ok kveddi hann ok frétti, hverr þar 
væri kominn. „Ek heiti Þórólfr", kvað hann. 
„Hvert vartu farinn? eða hvat er þér á hönd- 
um?" spyrr launmaðrinn. Þórólfr sagði tilfelli 
þessi öll, eftir þvi sem váru, — „bað ek Hjalta- 
sonu ásjá", segirhann, „sakir nauðsynja minna". 
Þessi svarar, er fyrir skyldi vera: „Gengit er 
nú þaðan, er þeir gerðu erfit, þat et fjölmenna, 
er tólf hundruð manna sátu at, ok ganga slíldr 
höfðingjar mjök saman, er nú vilja eigi veita 
einum manni nökkura ásjá". Þorvaldr var úti 
staddr ok heyrði talit; hann gengr þangat til 
ok tók í tauma hestsins, ok bað hann af baki 
stíga, — „enn þó er eigi virðingarvænlegt við 
þik at eiga fyrir sakir fólsku þinnar". 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 249 



80. Nú er at segja frá Þórði, er haim kom 
heim ok frá víg sonar síns ok harmaði þat 
mjök. Guðrún kona hans mælti: „Þat er þér 
ráð at lýsa vígi sveinsins á höiid Þórólfl, enn 
ek mun ríða suðr til Tungu ok finna Bolla 
frænda minn, ok vita, hvem styrk hann viU 
veita okkr til eftirmáls". Þau gerðu svá, ok 
er Guðrún kom í Tungu, fær hon þar viðtökur 
góðar. Hon segir Bolla víg Óláfs sonar síns 
ok beiddi, at hann tæki við eftirmálinu. Hann 
svaraði: „Eigi þj'kM mér þetta svá hæglegt 
at seilast til sæmdar í hendr þeim Norðlending- 
um; fréttist mér ok svá til, sem maðrinn muni 
þar niðr kominn, at ekki muni hægt eftir at 
leita". Bolli tók þó við málinu um síðir ok 
fór Guðrún norðr ok kom heim; hon sagði 
Þórði bónda sinum, svá sem nú var komit, ok 
líðr nú svá fram um hríð. Eftir jól um vetr- 
inn var lagðr fundr í Skagafirði at Þverá, ok 
stefndi Þorvaldr þangat Guðdala-Starra; hann 
var vinr þeira bræðra. Þorvaldr fór til þings- 
ins við sína menn, ok er þeir kómu fyrir Urð- 
skriðuhóla, þá hljóp ór hlíðinni ofan at þeim 
maðr; var þar Þórólfr; réðst hann i ferð með 
þeim Þorvaldi, ok er þeir áttu skamt til Þver- 
ár, þá mælti Þorvaldr við Þórólf: „Níi skaltu 
hafa með þér þrjár merkr silfrs, ok sitja hér 
upp frá bænum at Þverá; haf þat at marki, at 
ek mun snúa skildi minum ok at þér holinu, 



Hosted by 



Google 



2f)0 LAXBÆLA SAGA. 



ef þér er fritt, ok mátta þá fram ganga; skjöldr- 
inn er hvítr innan". Ok er Þoryaldr kom til 
þing-sins, hittust þeir Starri ok tóku tal saman. 
Porvaldr mælti: ,.Svá er mál með vexti, at 
ek vil þess beiða, at þú takir við Þórólfi stæri- 
manni til varðveizlu ok trausts ; mun ek fá þér 
þrjár merkr silfrs ok vináttu mína". „Þar er 
sá maðr", segir Starri, „er mér þykkir ekki 
vinsæll, ok óvíst, at honum fylgi haming-ja; 
enn sakir okkars vinskapar, þá vil ek við hon- 
um taka". „Þá gerir þú vel", segir Þorvaldr; 
sneri hann þá skildinum ok frá sér hvolfinu, ok 
er Þórólfr sér þat, gengr hann fram, ok tók 
Starri við honum. Starri átti jarðhús í Guð- 
dölum, því at jafnan váru með honum skógar- 
menn; átti hann ok nökkut sökótt. 

81. Bolli Bollason býr til vígsmálit Óláfs; 
hann býst heiman ok ferr norðr til Skagafjarð- 
ar með þrjá tigi manna; hann kemr á Mikla- 
bæ, ok er honum þar vel fagnat; segir hann, 
hversu af stóð um ferðir hans, — „ætla ek at hafa 
fram vígsmálit nú á Hegranessþingi á hendr 
Þórólfi stærimanni; vilda ek, at þú værir mér 
um þettamál liðsinnaðr". Arnórr segir: „Ekki 
þykki mér þú Bolli, vænt stefna út, er þú 
sækir norðr hingat við slika ójafnaðarmenn, 
sem hér er at eiga; munu þeir þetta mál meir 
verja með kappi enn réttindum; enn ærin nauð- 
syn þykkir mér þér á vera ; munu vér ok freista 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAOA. 



251 



at þetta mál gan^ frain". Arnórr dregr at 
sér fjölmenni mikit; ríða þeir Bolli til þingsins. 
Peir bræðr fjölmenna mjök til Hegranessþings ; 
þeir liafa frétt nm ferðir Bolla; ætla þeir at 
yerja málit; ok er menn koma til þingsins liefir 
Bolli fram sakir á hendr Þórólfi; ok er til 
varnar var boðit, gengu þeir til Þorvaldr ok 
Starri við sveit sina, ok hugðu at eyða málinu 
fyrir Bolla með styrk ok ofríki. Enn er þetta 
sér Arnórr, gengr hann í milli með sina sveit 
ok mælti: ,,Þat er mönnum einsætt, at færa 
hér eigi svá marga góða menn í vandræði sem 
á horfist, at menn skyli eigi ná lögum um 
mál sin, er ok ófallit at fylgja Þórólfi um þetta 
mál; muntu Þorvaldr ok óliðdrjúgr verða, ef 
reyna skal". Þeir Þorvaldr ok Starri sáu nú, 
at málit mundi fram ganga, því at þeir höfðu 
ekki liðsafla við þeim Arnóri, ok léttu þeir frá. 
Bolli sekti Þórólf stærimann þar á Hegraness- 
þingi um víg Óláfs frænda síns, ok fór við þat 
heim. Skildust þeir Arnórr með kærleikum. 
Sat Bolli i búi sinu. 

83. Þorgrímr hét maðr; hann átti skip uppi 
standanda í Hríitafirði; þangat reið Starri ok 
Þórólfr við honum. Starri mælti við stýrimann: 
„Hér er maðr at ek vil at þú takir við ok 
flytir út, ok hér eru þrjár merki' silfrs, er þú 
skalt hafa ok þar með vináttu mina". Þor- 
grímr mælti: „Á þessu þykki mér nökkur 



Hosted by 



Google 



2^2 LAXDÆLA SAGA. 



vandi, hversu af hendi verðr leyst; enn við á- 

skorun þína mun ek við honum taka; enn þó 

þykki mér þessi maðr vera ekki giftuvænle^r". 

Pórólfr réðst nú i sveit með kaupmönnum ; enn 

Starri ríðr heim við svá búit Nú er at segja 

frá Bolla; hann hugsar um efni þeira Þórólfs, 

ok þykkir eigi verða mjök með öllu fylgt, ef 

Þórólfr skal sleppa ; frétti hann nú, at hann er 

til skips ráðinn. Bolli býst heiman; setr hann 

hjálm á höfuð sér, skjöld á hlið, spjót hafði 

hann í hendi, enn gyrðr sverðinu Fótbit; hann 

ríðr norðr til Hrútafjarðar, ok kom i þat mund 

er kaupmenn váru albúnir. Var þá ok vindr 

á kominn. Ok er BoUi reið at búðardurunum, 

gekk Þórólfr út í þvi ok-hafði húðfat í fangi 

sér. Bolli bregðr Fótbít, ok leggr í gegnum 

hann. Fellr Þór(3Ifr á bak aftr í búðina inn, 

enn BoIIi hleypr á hest sinn. Kaupmenn hljópu 

saman ok at honum. BoIIi mælti: „Hitt er yðr 

ráðlegast, atláta nú vera kyrt, því at yðrmun 

ofstýri verða at leggja mik við velli; enn vera 

má, at ek kvista einnhvern yðvarn eða alla 

tvá, áðr ek em feldr". Þorgrímr segir: „Ek 

hygg, at þetta sé satt". Létu þeir vera kyrt, 

enn BoIIi reið heim, ok hefir sótt mikinn frama 

í þessi ferð; fær hann af þessu virðing mikla, 

ok þótti mönnum farit skörulega. Hefir sektan 

manninn í öðrum fjórðungi, enn síðan riðit 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAOA. 253 



einn saman í hendr rjvinum sínum ok drepit 
hann þar. 

83. Um sumarit á alþingi fundust þeir BoUi 
ok Guðmundr enn ríki ok töluðu mart. Þá 
mælti Guðmundr: „Þyí yil ek lýsa, Bolli, at 
ek vil við slíka menn vingast, sem þér eruð; 
ek vil bjóða þér norðr til mín til hálfsmánaðar 
veizlu, ok þykki mér betr, at þú komir". Bolli 
svarar, at vísu vill hann þiggja sæmdir at 
slikum manni, ok hét hann ferðinni. Þá urðu 
ok fleiri menn til at veita honum þessi vingan- 
armál Arnórr kerlingarnef bauð Bolla ok til 
veizlu at Miklabæ. Maðr hét Þorsteinn; hann 
bjó at Hálsi; hann var sonr Hellu-Narfa; hann 
bauð Bolla til sín, er hann færi norðan, ok 
Þórðr af Marbæli bauð Bolla. Fóru menn af 
þinginu ok reið Bolli heim. Þetta sumar kom 
skip í Dögurðarnes ok settist þar upp. Bolli 
tók til vistar í Tungu tólf kaupmenn; váru 
þeir þar um vetrinn, ok veitti Bolli þeim all- 
stórmannlega. Sátu þeir um kyrt fram yfir 
jól; enn eftir jól ætlar Bolli at vitja heimboð- 
auna norðr, ok lætr hann þá járna hesta ok 
býr ferð sína; váru þeir átján í reið; váru 
kaupmenn allir vápnaðir. BoUi reið í blári 
kápu, ok hafði í hendi spjótit konungsnaut et 
g"óða. Þeir riða nú norðr, ok koma á Marbæli 
til Þórðar; var þar allvel við þeim tekit; sátu 
þrjár nætr í miklum fagnaði. Þaðan riðu þeir 



Hosted by 



Google 



254 LAXDÆLA SAGA 



á Miklabæ til Arnórs ok tók hann ágætlega 
vel við þeim. Var þar veizla en bezta. Þá 
mælti Arnórr: „Vel hefir þú gert, Bolli, er 
þú hefir mik beimsótt; þykki mér þú liafa lýst 
í því við mik mikinn félagsskap; skulu eigi 
eftir betri gjafir með mér, enn þú skalt þiggja 
mega; mín vinátta skal þér ok heimol vera; 
enn nökkurr grunr er mér á, at þér sé eigi 
allir menn vinhollir 1 þessu heraði; þykkjast 
sviftir vera sæmdum; kemr þat mest til þeira 
Hjaltasona; mun ek nú ráðast til ferðar með 
þér norðr á Heljardalsheiði, þá er þér farið 
heðan". BoUi svarar: „Þakka vil ek yðr, 
Arnórr bóndi, alla sæmd, er þér gerið til min 
nú ok fyrrum; þykki mér ok þat bæta várn 
flokk, at þér ríðit með oss; enn alt hugðum 
vér at fara með spekt um þessi heruð, enn ef 
aðrir leita á oss, þá má vera, at vér leikim þá 
enn nökkut í mót". Síðan ræðst Arnórr til 
ferðar með þeim, ok ríða nú veg sinn. 

84. Nú er at segja frá Þorvaldi, at hann 
tekr til orða við Þórð bróður sinn: „Vita 
muntu, at Bolli ferr heðra at heimboðum; eru 
þeir nú at Arnórs átján saman ok ætla norðr 
Heljardalsheiði". „Veit ek þat", svarar Þórðr. 
Þorvaldr mælti: „Ekki er mér þó um þat, at 
Bolli hlaupi hér svá um horn oss, at vér finnim 
hann eigi; því at ek veit eigi hverr minni sæmd 
hefir meir niðr drepit enn hann". Þórðrmælti: 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 5^55 



„Mjök ertu íhlutunarsamr ok meir enn ek vilda, 
ok ófarin muncli þessi, ef ek réða; þykki mér 
óvíst, at Bolli sé ráðlauss fyrir þér". „Eigi 
mun ek letjast láta", svarar Þorvaldr, „enn þú 
munt ráða ferð þinni". Þórðr mælti: „Eigi 
mun ek eftir sitja, ef þíi ferr, bróðir, enn þér 
munu vér eigna alla virðing, þá er vér hljótum 
í þessi ferð, ok svá, ef öðruvís berr til". Þor- 
valdr safnar at sér mönnum, ok verða þeir 
átján saman, ok ríða á leið fyrir þá Bolla ok 
ætla at sitja fyrir þeim. Þeir Amórr ok Bolli 
ríða níi með sína menn, ok er skamt var í 
milli þeira ok Hjaltasona, þá mælti Bolli til 
Arnórs: „Mun eigi þat nú ráð, at þér hverfit 
aftr? hafi þér þó fylgt oss et drengiligsta ; 
munu þeir Hjaltasynir ekki sæta fláráðum við 
mik". Arnórr mælti: „Eigi mun ek enn aftr 
hverfa; því at svá er sem annarr segi mér, at 
Þorvaldr muni til þess ætla at hafa fund þinn, 
eða hvat sé ek þar upp koma? blika þar eigi 
skildir við? ok munu þar vera Hjaltasynir; enn 
þó mætti nú svá um búast, at þessi þeira ferð 
yrði þeim til engrar virðingar, enn megi met- 
ast fjörráð við þik". Nú sjá þeir Þorvaldr 
bræðr, at þeir BoIIi eru hvergi liðfæri enn 
þeir, ok þykkjast sjá, ef þeir sýna nökkura 
óhæfu af sér, at þeira kostr mundi mikit versna, 
sýnist þeim þat ráðlegast at snúa aftr, alls 
þeii' máttu ekki sínum vilja fram koma. Þá 



Hosted by 



Google 



256 



LAXDÆLA SAGA 



mælti Þórðr: „Nú fór sem mik varði, at þessi 
ferð mundi verða hæðileg, ok þætti mér enn 
betra lieima setit; höfum sýnt oss í fjandskap 
við menn, enn komið engu á leið". Þeir Bolli 
riða leið sína; fylgir Arnórr þeim upp á heið- 
ina, ok skildi hann eigi fyrr við þá, enn hall- 
aði af norðr; þá hvarf hann aftr, enn þeir riðu 
ofan eftir Svarfaðardal ok koma á bæ þann, 
er á Skeiði hét; þar bjó sá maðr, er Helgihét; 
hann var ættsmár ok illa í skapi, auðigr at fé; 
hann átti þá konu, er Sig-ríðr hét; hon var 
frændkona Þorsteins Hellu-Narfasonar; hon var 
þeira skörungr meiri. Þeir BoIIi litu heygarð 
hjá sér; stigu þeir þar af baki ok kasta þeir 
fyrir hesta sína ok verja til heldr litlu, enn þó 
helt Bolli þeim aftr at heygjöfinni — „veit ek 
eigi", segir hann, „hvert skaplyndi bóndi hefir". 
Þeir gáfu heyvöndul, ok létu hestana grípa í. 
Á bænum heima gekk út maðr ok þegar inn 
aftr ok mælti: „Menn eru við heygarð þinn, 
bóndi, ok reyna desjarnar". Sigríðr húsfreyja 
svarar: „Þeir einir munu þeir menn vera, at 
þat mun ráð at spara eigi hey við". Helgi 
hljóp upp í óðafári ok kvað aldrihana skyldu þessi 
ráða, at hann léti stela heyjum sínum. Hann 
hleypr þegar sem hann sé vitlauss ok kemr þar 
at sem þeir áðu. BoIIi stóð upp er hann leit 
ferðina mannsins, ok studdist við spjótit kon- 
ungsnaut, ok þegar Helgi kom at honum, mælti 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 257 



haim: „Hverir eru þessir þjófamir, er mér 
bjóða ofríki, ok stela mik eign miniii, ok rifa 
i snndr hey mitt fyrir faraskjóta sina?" BoUi 
segir nafn sitt. Helgi svarar: ,,Þat er óliðlegt 
nafn ok mnntu vera óréttvíss". „Vera má, at 
svá sé", segir Bolli, „enn hinu skaltn mæta, 'er 
réttvísi er i". Bolli keyrði þá hestana frá hey- 
inu ok bað þá eigi æja leng-r. Helgi mælti : 
„Ek kalla yðr hafa stolit mik þessu, sem þér 
hafið haft, ok gert á hendr yðr skóggangssök" . 
,,Þú munt vilja, bóndi", sagði Bolli, „at vér 
komim fyrir oss fébótum við þik, ok hafir þú 
eigi sakir á oss; mun ek gjalda tvenn verð 
fyrir hey þitt". „Þat ferr heldr fiarri", svarar 
hann, „mun ek framar á hyggja um þat, er vér 
skiljum". BoUi mælti: „Eru nökkurir hlutir 
þeir, bóndi, er þú vilir hafa i sætt af oss?" 
„Þatþ^-kki mérveramega, svarar Helgi, at ek 
vili spjót þat et gullrekna, er þú hefir i hendi". 
„Eigi veit ek", sagði Bolli, „hvárt ek nenni 
þat til at láta; hefi ek annat nökkut heldr fyr- 
ir þvi ætlat; máttu þat ok varla tala, at beið- 
ast vápns ór hendi mér. Tak heldr annat fé 
svá mikit, at þú þykkist vel haldinn af". 
„Fjarri ferr þat", svarar Helgi, „er þat ok bezt 
at þér svarið sliku fyrir, sem þér hafið til 
gert". Siðan hóf Helgi upp stefnu ok stefndi 
Bolla um þjófnað, ok lét varða skóggang. Bolli 
stóð ok heyrði til ok brosti við lítinn þanu. 

17 



Hosted by 



Google 



258 LAXDÆLA SAGA. 



Enn er Helgi hafði lokit stefnunni, mælti hann : 
„Nær fórtu heiman?" BoUi sagði honum. Þá 
mælti bóndi: „Þá tel ek þik hafa á öðrum 
alizt meir enn hálfan mánuð". Helgi hefr þá 
upp aðra stefnu ok stefnir Bolla um verðgang; 
ok er þvi var lokit þá mælti Bolli: „Þú hefir 
mikit við, Helgi, ok mun betr fallit at leika 
nökkut í móti við þik". Þá hefr Bolli upp 
stefnu ok stefndi Helga um illmæli við sik, ok 
annari stefnu um brekráð til fjár síns. Þeir 
mæltu förunautar hans at drepa skyldi skelmi 
þann. Bolli kvað þat eigi skyldu. Bolli lét 
varða skóggang. Hann mælti eftir stefnuna: 
„Þér skuluð færa heim húsfreyju Helga kníf 
ok belti, er ek sendi henni, því at mér er sagt 
at hon hafi gott eina lagt til várra haga". 
Bolli riðr nú 1 brott, enn Helgi er þar eftir. 
Þeir Bolli koma til Þorsteins á Háls ok fá 
þar góðar viðtökur; er þar búin veJzla fríð. 

85. Nú er at segja frá Helga, at hann kemr 
heim á Skeið, ok segir húsfreyju sinni, hvat 
þeir Bolli höfðu við ázt. „Þykkjumst ek eigi 
vita", segir hann, „hvat mér verðr til ráðs at 
eiga við slíkan mann, sem Bolli er, enn ek em 
málamaðr engi; á ek ok ekki marga, þá er 
mér muni at málum veita". Sigríðr húsfreyja 
svarar: „Þú ert orðinn mannfóli mikill; hefir 
átt við ena göfgustu menn ok gert þik at undri; 
mun þér ok fara, sem maklegt er, at þú munt 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. '^59 



hér fyrir uppgefa alt fé þitt ok sjálfan þik'*. 
Helgi heyrði á orð hennar ok þóttu iU vera^ 
enn grunaði þó, at satt inundi vera, því at hon- 
um var svá farit, at hann var vesalmenni, ok 
þó skapillr ok heimskr; sá hann sik engi færi 
hafa til leiðréttu, enn mælt sik í ófæru; barst 
hann heldr illa af fyrir þetta alt jafnsaman. 
Sigríðr lét taka sér hest ok reið at finna Por- 
stein frænda sinn Narfason, ok vóru þeir Bolli 
þá komnir; hon heimti Þorstein á mál ok sagði 
honum, í hvert efni komit var. „Þó hefir slikt 
illa til tekizt", svarar Porsteinn, Hon sagði 
ok, hversu vel Bolli hafði boðit, eða hversu 
heimsklega Helga fór; bað hon Þorstein eiga i 
allan hlut, at þetta mál greiddist. Eftir þat fór 
hon heim. Enn Þorsteinn kom at máli við 
Bolla: „Hvat er um, vinr", segir hann, „hvárt 
hefir Helgi af Skeiði sýnt fólsku mikla við þik? 
vil ek biðja, at þér leggið niðr fjnv mín orð 
ok virðið þat engis, því at ómæ.t eru þar af- 
glapa orð". Bolli svarar: „Þat er vist, atþetta 
cr engis vert; mun ek mér ok ekki um þetta 
gefa". „Þá vil ek, sagði Þorstcinn, „at þér 
gefið honum upp þetta fyrir mína skyld ok 
hafiðþarfyrir mína vináttu". ,.Ekki mun þetta 
til neins váða horfa", sagði Bolli, „lét ek mér 
fátt um finnast, ok bíðr þat várdaga''. Þorsteinn 
mælti: „Þat mun ek sýna, at mér þykkir máli 
skifta, at þetta gangi eftir minum vilja; ek vil 

17* 



Hosted by 



Google 



260 



LAXDÆLA SAGA. 



gefa þér hest, þanii er beztr er hér í sveitum, 
ok eru tólf saman hrossin". BoUi svarar: „Slíkt 
er allvel boðit, enn eigi þarftu at leggja hér 
svá mikla stund á; ek gaf mér litit nm slikt; 
mun ok lítit af verða þá er í dóm kemr". 
„Þat er sannast", sagði Þorsteinn, „at ek vil 
selja þér sjálfdæmi fyrir málit". Bolli svarar: 
„Þat ætla ek sannast, at ekki þurfi um at leit- 
ast, þvi at ek vil ekki sættast á þetta mál". 
„Þá kýstu þat er öllum oss gegnir verst", sagði 
Þorsteinn, „þótt Helgi sé lítilsverðr, þá er 
hann þó í venzlum bundinn við oss; þá munu 
vér hann eigi upp gefa undir vápn yður, siðan 
þú vill engis mín orð virða. Enn at þeim at- 
kvæðum at Helgi hafði í stefnu við þik, lízt 
mér þat engi sæmdarauki, þó at þat sé á þing 
borit". Skildu þeir Þorsteinn ok Bolli heldr 
fálega; ríðr hann í brott, ok hans félagar, ok 
er ekki getit, at hann sé með gjöfum í brott 
leystr. 

86. Bolli ok hans förunautar kómu á Möðru- 
vöUu til Guðmundar ens rika; hann gengr i 
m.óti þeim með allri blíðu ok var enn glaðasti. 
Þar sátu þeir hálfan mánuð í góðum fagnaði. 
Þá mælti Guðmundr til Bolla: „Hvat er til 
haft um þat, hefir sundi'þykki orðit með yðr 
Þorsteini?" BoIIi kvað litit til haft um þat, 
ok tók annat mál. Guðmundr mælti: „Hverja 
leið ætlar þíi aftr at ríða?" „Ena sömu", 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 2öi 



svarar BolK. Guðmundr mælti : „Letja yil ek 
yðr þess,, því at mér er svá sa^, at þit Þor- 
steinn hafið skilit fálega; ver heldr hér með 
mér ok ríð suðr í vár, ok látum þá þessi mál 
ganga til vegar". Bolli lézt eigi mundu oregða 
ferðinni fyrir hót þeira, — „enn þat hugða ek, þá 
er Helgi fóKt lét sem heimsklegast ok mælti 
hvert óorðan at öðru við oss ok vildi hafa 
spjótit konungsnaut ór hendi mér fyrir einn 
heyvöndul, at ek skylda freista, at hann fengi 
ömbun orða sinna; hefi ek ok annat ætlat fyrir 
spjótinu, at ek munda heldr gefa þér ok þar 
með gullhringinn, þann er stólkonungrinn gaf mér; 
hygg ek nú, at gripirnir sé betr niðr komnir, 
enn þá at Helgi hefði þá". Guðmundr þakkaði 
honum gjafir þessar ok mælti: „Hér munu 
smærri gjafir i móti koma, enn verðugt. er''. 
Guðmundr gaf Bolla skjöld gulllagðan ok gull- 
hring ok skikkju; var í henni et dýrsta klæði, 
ok búin öll, þar er bæta þótti; allir váru grip- 
irnir mjök ágætir. Pá mælti Guðmundr: „Illa 
þykki mér þíi gera, BoIIi, er þú vill ríða um 
Svarfaðardal". BoIIi segir þat ekki skaða 
munu. Riðu þeir í brott ok skilja þeir Guð- 
mundr við ehum mestum kærleikum. Peir BoIIi 
ríða nú veg sinn út um Galmarströnd. Um 
kveldit kómu þeir á þann bæ, er at Krossum 
heitir. Par bjó sá maðr, er Óttarr hét. Hann 
stóð úti; hann var sköllóttr ok í skinnstakki. 



Hosted by 



Google 



262 LAXDÆLA SAGA. 



Óttarr kvaddi þá vel, ok bauð þeim þar at vera. 
Þat þiggja þeir. Var þar góðr beini ok bóndi 
enn kátasti; váru þeir þar um nóttina. Um 
morgininn, er þeir Bolli váru ferðar búnir, þá 
mælti Óttarr: „Vel hefir þú gert, BoUi, er þú 
hefir sótt lieim bæ minn; vil ek ok sýna þér 
litit tillæti, gefa þér gullliring ok kunna þökk 
at þú þiggir; hér er ok fingrgull, er fylgja 
skal". Bolli þiggr gjafirnar ok þakkar bónda. 
Óttarr var á hesti sínum því næst, ok reið fyr- 
ir þeim leiðina, þvi at fallit hafði snjór lítill 
um nóttina. Þeir ríða nú veg sinn út til 
Svarfaðardals, ok er þeir hafa eigi lengi riðit, 
snerist hann við Óttarr, ok mælti til BoIIa: 
„Þat mun ek sýna, at ek vilda, at þíi værir 
vin minn; er hér annarr gullhringr, er ek vil 
þér gefa; væra ek yðr velviljaðr í því, er ek 
mætta; munu þér ok þess þurfa". BoIIi kvað 
bónda fara stórmannlega til sín, — „enn þó 
vil ek þiggja hringinn". „Þá gerir þú vel", 
segir bóndi. 

87. Níi er at segja frá Þorsteini af Hálsi. 
Þegar honum þykkir ván, at BoIIi muni norð- 
an ríða, þá safnar hann mönnum ok ætlar at 
sitja fyrir BoIIa, ok vill nú, at verði umskifti 
um mál þeira Helga. Þeir Þorsteinn hafa þrjá 
tigi manna, ok ríða fram til Svarfaðardalsár ok 
setjast þar. Ljótr hét maðr, er bjó á VöIIum 
í Svarfaðardal. Hann var höfðingi mikill ok 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 263 



vinsæll ok málamaðr mLÍkill; þat var búningr 
hans hversdaglega, at hann hafði svartan kyrtil 
ok refði í hendi, enn ef hann bjóst til víga, 
þá hafði hann blán kyrtil ok öxi snaghyrnda; 
var hann þá heldr ófrýnlegr. Þeir BoUi riða 
út eftir Svarfaðardal; fylgir Óttarr þeim út nm 
bæinn at Hálsi ok at ánni út. Þar sat fyrir 
þeim Þorsteinn við sina menn, ok þegar er Ótt- 
arr sér fyrirsátina, bregðr hann við ok keyrir 
hest sinn þvers í brott. Þeir Bolli ríða at 
djarflega, ok er þeir Þorsteinn sjáþat ok hans 
menn, sprettaþeir npp; þeir váru sínum megin 
ár hvárir, enn áin var leyst með löndnm, enn 
íss flant á miðri; hleypa þeir Þorsteinn 
út á ísinn. Helgi af Skeiði var ok þar, ok 
eggjar þá fast, ok kvað nú vel, at þeir BoUi 
re^mdi, hvárt honum væri kapp sitt ok metnaðr 
einhlítt, eða hvárt nökkurir menn norðr þar 
mundu þora at halda til móts \áð hann, — 
,,þarf nú ok eigi at spara at di'epa þá alla; 
mun þat ok leiða öðrum'', sagði Helgi, ,,at veita 
oss ágang". BoIIi heyrir orð Helga, ok sér, 
hvar hann er kominn út á ísinn. BoUi skýtr 
at honum spjóti, ok kemr á hann miðjan; fellr 
hann á bak aftr í ána, enn spjótit flýgr í bakk- 
ann öðrum megin, svá at fast var, ok hekk Helgi 
þar á niðr í ána. Eftir þat tókst þar bardagi 
enn skarpasti; BoIIi geugr at svá fast, at þeir 
hrökkva undan, er nær váru; þá sótti fram 



Hosted by 



Google 



264 LAXDÆLA SAGA. 



Þorsteiim í móti Bolla, ok þegar þeir fundust, 
höggr Bolli til Þorsteins á öxlina, ok varð þat 
mikit sár; annat sár fekk Þorsteinn á fæti; 
sóknin var en harðasta. Bolli varð ok sárr 
nökkut ok þó ekki mjök. Nú er at segja frá 
Óttari. Hann ríðr upp á VöUu til Ljóts, ok 
þegar þeir finnast, mælti Óttarr: „Eigi er nú 
setuefni, Ljótr", sagði hann, „ok íjlg þú nú 
virðing þinni, er þér liggr laus fyrir". „Hvat 
er nú helzt í þvi, Óttarr" ? „Ek hygg, at þeir 
berist hér niðri við ána Þorsteinn af Hálsi ok 
Bolli, ok er þat en mesta hamingja at skirra 
vandræðum þeira". „Ljótr mælti: „Oft sýnir 
þú af þér mikinn drengskap". Ljótr brá við 
skjótt ok við nökkura menn, ok þeir Öttarr 
báðir; ok er þeir kómu til árinnar, berjast þeir 
Bolli sem óðast. Váru þá fallnir þrir menn af 
Þorsteini. Þeir Ljótr ganga fram í meðal þeira 
snarlega, svá at þeir máttu nær eldd at haf- 
ast. Þá mælti Ljótr: „Þér skuluð skilja þeg- 
ar í stað", segir hann, „ok er þó níi ærit at 
orðit; vil ek einn gera miHi yðvar um þessi 
mál, enn ef því neita aðrirhvárir, þá skulu vér 
veita þeim atgöngu". Enn með því at Ljótr 
gekk at svá fast, þá hættu þeir at berjast; ok 
því játtu hvárirtveggju, at Ljótr skyldi gera 
um þetta þeira i milli. Skildust þeir við svá 
búit. Fór Þorsteinn heim, enn Ljótr býðr þeim 
Bolla heim með sér, ok þat þiggr hann. Fóru 



Hosted by 



Google 



LAXDÆLA SAGA. 265 



þeir Bolli á Völlu til Ljóts. Þar heitir í Hesta- 
nesi, sem þeir höfðii barizt. Óttarr bóndi skild- 
ist eigi fyrri við þá Bolla, enn þeir kómn heim 
með Ljóti. Gaf Bolli honum stórmannlegar 
gjaflr at skilnaði ok þakkaði honnm vel sitt 
liðsinni; hét Bolli Óttari sinni vináttu. Fór 
hann heim til Krossa ok sat í búi sínu. 

88. EftJr bardagann í Hestanesi fór BoHi 
heim með Ljóti á Völlu yíö alla sína menn, 
enn Ljótr bindr sár þeira, ok greru þau skjótt, 
því at gaumr var at gefinn. Enn er þeir váru 
heilir sára sinna, þá stefndi Ljótr þing fjöl- 
ment; riðu þeir Bolli á þingit; þar kom ok 
Þorsteinn af Hálsi við sina menn. Ok er þingit 
var sett, mælti Ljótr: ,,Nú skal ekki fresta 
uppsögn um gerð þá, er ek hefi samit milli 
þeira Þorsteins af Hálsi ok BoUa. Hefl ekþat 
upphaf at gerðinni, at Helgi skal hafa fallit 
óheilagr fyrir illyrði sin ok tiltekju við BoUa; 
sárum þeira Þorsteins ok BoIIa jafna ek sam- 
an; enn þá þrjá menn, er fellu af Þorsteini, 
skal Bolli bæta, enn fyrii^ fjörráð við BoIIa ok 
fyrirsát skal Þorsteinn greiða honum fimtán 
hundruð þriggja alna aura. Skulu þeir at þessu 
alsáttir". Eftir þetta var slitið þinginu. Segir 
BoIIi Ljóti, at hann mun ríða heimleiðis ok 
þaklsiar honum vel alla sina liðveizlu, ok skift- 
ust þeir fögrum gjöfum ^ið ok skildu ^áð góð- 
an vinskap. BoUi tók upp bú Sigiíðar á Skeiði, 



Hosted by 



Google 



266 LAXDÆLA SAGA. 



því at hon vildi fara vestr með honum; riða 
þau veg sinn, þar til er þau koma á Miklabæ 
til Arnórs. Tók hann harðla vel við þeim; 
dvöldust þar um hrið, ok sagði BoUi Arn- 
óri alt um skifti þeira Svarfdæla, hversu farit 
hafði. Arnórr mælti: „Mikla heill hefir þú til 
borit um ferð þessa við slíkan mann sem þú áttir, 
þar er Þorsteinn var;. er þat sannast um at 
tala, at fáir eða engir höfðingjar munu sótt hafa 
meira frama ór öðrum heruðum norðr hingat 
enn þú, þeir sem jafnmarga öfundarmenn áttu 
hér fyrir". Bolli ríðr nú i brott af Miklabæ 
við sina menn ok heim suðr; tala þeir Arnórr 
til vináttu með sér af nýju at skilnaði; enn er 
Bolli kom heim i Tungu, varð Þórdís húsfreyja 
hans honum fegin; hafði hon frétt áðr nökkut 
af orrostum þeira Norðlendinga, ok þótti mikit 
i hættu, at honum tækist vel til; sitr BolK nú 
í búi sínu með mikilli virðingu. Pessi ferð 
Bolla var ger at nýjum sögum um allar sveit- 
ir, ok töluðu allir einn veg um, at slik þrjtti 
varla farin hafa verit nálega; óx virðing hans 
af sliku ok mörgu öðru. Bolli fekk Sigríði 
gjaforð göfugt ok lauk vel við hana, ok höfum 
vér eigi heyrt þessa sögu lengri. 



Hosted by 



Google 



VÍSNASKÝRINGAR- 267 



Vísnaskýringar. 



1 (HólmgriJng-u-Bersi). Yísa þessi er einnig í Kor- 
máks sögu, og er auðskilin. 

2 (Þorgrils HöUuson). Yísan er auðskilin, Farröðuls 
er tilgáta dr. Finns Jónssonar fyrir fagrröð^ds, Bem i 
haDdrituuum stendr: farröðull, skjöldr; eiki, tré, vöndr; 
farröðuls eiJd, sverð. 

3 (Kona, fylgja Þorgeirs). Þessi visa þarf ekki skýr- 
ingar við. 

4 (Heklan). HattMlan er vist kápuhöttrinn ; getið 
hcfir verið til, að -kilaii væri skylt -MU i einkili (sbr. 
kila á sænsku og kjæle á dönsku), einkavinr, enn það 
er óliklegt; væri -kílan = kýlan, gæti það verið hatt- 
skýlan, enda stendr ^hattsk.' i Vatnshyrnu handritinu. 
Pvígit er: því-eigi at. 

Hugsunin er ekki Ijós. Yirðist vera: 

Kápan hangir vot á, Yegg, hettan veit bragð, þvi eigi 
oftar þur(?) Eg dyl þess eigi, að hún viti tvö (brögð). 
(Annað: vélráð Snorra, að fá Þorgils til að vega Helga 
Harðbeinsson, og hitt: banaráð Snorra við Þorgils). 



Hosted by 



Google 



Nöfn. 

(Talan^er blaðsíðutala). 



Aldís LjótBdóttir 165. 
Álfdís (en barreyska) 9, 11. 
Álftafjörðr (austanlands) 

129. 
ÁlfríDölum 8, 180, 195,201. 
Án enn hvíti 67, 147, 148. 
Án svarti, hrismagi 67, 

154, 156, 159, 161, 163, 

174-177. 
Ari Másson 8. 
Ari ÞorgilsBon cnn fróði 4, 

242. 
Ari ÞorgilsBon enn sterki 

242. 
Ármóðr ór Þykkvaekógi 

(Þorgrimsson) 89, 93. 
Ármóðssynir (Þorgrímsson- 

ar) 200, 204. 
Ai'nbjörn sleitu-Bjarnarson 

48. 
Arnórr jarlaskáld 245. 
Arnórr Bjarnarson kerling- 

arnef 24Ö— 248, 250,251, 

253—256, 266. 



Ásbjarnarnee, bær i Húna- 

v.s. 85, 142, 144. 
ÁsbjarnarBtaðir, bær i Mýra- 

Býslu 7. 
ÁBbjörn auðgi Harðarson 7. 
Ásbjörn Ketils son ens 

fiakna 1. 
Ásgautr þræll 18, 30—35. 
Ásgeirr æðikollr Auðunar- 

son 116, 138, 143—145, 

151. 
ÁBgeirr Auðunarson Ásgeirs 

sonar æðikoUs 116. 
ÁBgeirr ErpsBon 8. 
Ásgeirr Kjartansson 151, 

166. 
Ásgeirr Knattarson 85. 
ÁBgeirsá, bær i Húnavatns- 

sýslu 116. 
ÁBgeirssynir Auðunar sonar 

165. 
Ásmundr Þorgrims son hæru- 

kolls 116. 
Áss, bær í Borgarfj.s. 181. 



Hosted by 



Google 



NÖFN. 



269 



Ástríðr, kona Bárðar Hösk- 

uldssonar 71. 
Auðgísl (Auðgils) Þórar- 

insson 210—211. 
Auðr, kona Þórðar Ingi- 

mundarsonar 88, 97 — 

100, 156—157, 170. 
Auðun Ásgeirs son æðikolls 

116. 
Auðun Ásgeirsson Auðunar- 

sonar 116. 
Auðun festargarmr 167. 
Auðun skökull (Bjarnarson) 

116. 

Bakkavað á Hvítá 195. 
Barðaströnd 89, 181, 209. 
Birði Guðmundarson 85, 

171—174. 
Bárðr Höskuldsson 15, 16, 

48, 50, 62, 71, 78—75. 
B.irmr, engi í Sælingsdal 

i Dalas. 147. 
Boinir can storki, húekarl 

Óláfs pá 67, 234, 237. 
Bergþóra Óiáfsdóttir 77, 86. 
Bersi (Véleifsson, hólm- 

göntju-Bersi) 16, 77, 78. 
Bjarnarey (Lambey?) i 

Hvaramsíitði 238. 
Bjarnarfjörðr i Strandas. 

14. 
Bjarnarhöfn, bær i Snæfells- 

uess. 4, 167, 212. 
Bjarnarey á Breiðafirði 26. 



Bjarni Skeggjason 119. 

Björg Eyvindardóttir 8. 

Björn í Bjarnarfirði 14, 15. 

Björn buna 1. 

BjÖrn Ketilsson enn aust- 
ræni 1 — 4, 6. 

Björgvin, bær i Noregi 18. 

Bláskógaheiðr (við Þing- 
vallarsveit) 97. 

Blönduóes i Húnav.s. 18. 

Bollasynir Þorleikssonar 
206, 224, 225, 234. 

Bollatóftir í Sælingsdal 174. 

BoUi Bollason 180, 186, 
190, 205, 213—215, 217 
—230, 241—244, 247, 
249—266. 

Bolli Þorleiksson 73, 77, 
79, 85, 94, 114-120, 
122, 123, 126—128, 131 
— 135, 140, 146, 149, 
i50, 152—154, 156, 158 
—168, 171—180, 186- 
189, 192—195, 207. 

Borðeyrr við Hrfitafjörð 48, 
61, 212. 

Borg, bær á Mýrum 63, 
117, 165. 

Borgarfjörðr (sunnanlands) 
63, 105, 117, 119, 138, 
181, 195, 210, 222, 227. 

Borgfirðingar 66. 

Brandr Vermundarson enn 
örvi 119, 120. 

Breiðár-Skeggi 119. 



Hosted by 



Google 



270 



NÖFN. 



Breiðafjarðardalir 7, 86, 

115, 154, 163. 
Breiðasund i Hvammsfirði 

43. 
Breiðifjörðr 3, 6, 23, 26, 

39, 43, 68, 81, 181, 185, 

209, 218, 230, 231, 237, 

245. 
BreDna, örnefni i Hunda- 

dal i Dalae. 112. 
Brenneyjar úti fyrir Gaut- 

elfar ósi 19. 
Búðardalr í Dalas. 23. 
Bær i Borgarfirði 195. 
Börkr Dorsteinsson enn digri 

11, 39. 

Dala-Álfr = Álfr í Dölum. 
Dalaheiðr i Dalaeýslu 103. 
Dala-Kollr = Kollr. 
Dalir ( = Breiðaíjarðardalir) 

8, 30, 138, 139, 165, 

180, 185, 192, 195, 201, 

233. 
Dalla EJorvaldedóttir 116. 
Dalr ( = Stóri-Dalr) uudir 

EyjafjöUum 130, 131. 
Danmörk 19, 35, 114, 229, 

230, 245. 
Djúpifjörðr í Barðastr.s. 86. 
Drafnarnes ( = Lambastaða- 

nee) i Laxárdal 67. 
Drangar, bær við Hvamms- 

fjörð 225. 



Dyflinn (=Dublin), borg á 

írlaudi 58. 
Dögurðarnes, ues við 

Hvammsfjörð 6, 12, 35, 

114, 219, 253. 
Dönustaðir, bær i Laxár- 

dal 170. 

Egill Auðunarsou 116. 
EgiU Bkalla-GrímssoD 63 — 

67, 78, 171. 
Eiðr ór Ási Skcggjason 

181—183. 
Einarr Rögnvaldsson (Torf- 

Einarr) jarl 5. 
Eldgrímr 105—108. 
EldgrÍQisbolt 108. 
England 128. 
England, bær í Borgarfj.s. 

205. 
Erlendr Jónseon himaldi 

165. 
Erpr Meiduns son jarls 8. 
Efljuberg, b;^r i Kjósars. 4. 
Eyfirðingar 9. 
Eyjrifjöll í Rangárv.s. J30. 
Eyjafjörðr 4. 
Eyj'irvad á Norðrá 195. 
Eyjúlfr, sekr niaðr 'J04. 
Eyjólfr Eyjólfs bou ein 

halta 116. 
Eyj61frennhaltiGuðmundar- 

son 116. 
Eyjólfr Þórðarsou grái 11. 



Hosted by 



Google 



NOFN. 



271 



Eyrr ( = Hallbjarnarcyri) í 
Snæfellsness. 4, 225. 

Eysteinn Erlendsson erki- 
byskup 165. 

Eyvindr austmaðr (Bjarnar- 
son) 1. 

Fiskivötn, áTvídægru 182. 
Fljótshlíd 119. 
Fljóttíhlíðingar 47. 
Færeyjar 5, 6, 167. 

Galmarströnd ( = Árskógs- 

strönd) i Eyjafj.s. 261. 
Garpsdalr 95. 
ÍTautlaud 115. 
Geirmundr gnýr 79 — 85. 
Gellir Þorkelsson 218, 231, 

240, 243, 245. 
Gestr Oddleifsson 89—94, 

97, lO.i, 180, 209, 210. 
Gilli enn gerzki 19 — 21 
Gilsfjörðr inn úr Breiða- 

firði 95. 
Gizorr íslcifsson byskup 

116. 
Gizorr hvíti Teitsson 129 

—131. 
Gjaflaug Arnbjarnardóttir 

48. 
Glúmr Gcirason 88, 96. 
Gníipuskörð öru. i Dalas. 88. 
Goddastaðir, bær í Laxár- 

dal í Dalas. 17, 28, 30, 

31, 33, 35, 62, b7, 69. 



Grettir Ásmundarson 116. 
Grima; kona Kotkels 96, 

101—104, 108—110. 
Grímr Helgaeon 181 — 185. 
Grímsdalr i Borgarf. 105. 
GrísartungaiBorgarfj.s. 105. 
Gróa Geirmundardóttir 82 

—84. 
Gróa Kolsdóttir 16. 
Gróa Þorsteinsdóttir 5. 
Guðdnla-Starri = Starri 

Eiríksson. 
Guðdalir, bær i Skagafirði 

250. 
Guðlaugr, systrson Osvifrs 

158, 161, 167. 
Guðmundareyjar íiti fyiir 

Hvammsfiröi 40, 
Guðmundr, háseti 40, 41. 
Guðmundr eun riki Eyjólfs- 

eon 1.^1, 253, 260. 261. 
Guðmundr Sölmundarsou 

85, 138 139, 142, 145, 

165, 171, 174. 
Guðný Bárðardóttir 71. 
Guðríðr Þoreteiusdóttir 17, 

40, Al. 
Guðrún Guðmundardóttir 

85. 
Guðrún i Marbæli 246, 

249. 
Guðrún ðspaksdóttir 243, 
Guðrún Ósvifrsdóttir 87, 89 

—93, 95—99, 102—104. 

115, 116, 118, 131—136, 



Hosted by 



Google 



272 



NOFN. 



138, 140, 146, 147, 149 
—154, 156—158, 162, 
163, 168, 172, 175—176, 
178—180, 185—192, 206 
—208, 213—222, 227, 
230, 233, 239, 240, 242, 
244. 

Guðrún Sigmundardóttir 
243. 

Gufuáróss í Borgarfirði 117. 

Gunnarr Hlífarson 11. 

Gunnarr Þiðrandabani 215 
—218. 

Gunnbjörn Erpsson 8. 

Gunnbildr konungamóðir 
42, 43, 51, 52, 56, 60. 

Gunnlaugr ormatunga 111- 
ugaeon 7. 

Göngu-Hrólfr = Hrólfr 
Öxna-Þ6rÍ8son. 

Hafragil, gil i Svínadal i 

Dalas. 158, 160. 
Hafratindar, bær í Svínadal 

í Dalas. I5y. 
Hagi, bær á Barðaetrönd 

89, 209. 
Hákon konungr (Haraldr?) 

87. 
Hákon konungr Aðalsteins- 

fóstri 14, 18, 22. 
Hákon jarl 79, 80, 119. 
Halla Gestsdóttir 180. 
Hallbjörn slíkisteinsauga 



Kotkelsson 97, 101, 110, 

112, 113. 
Halldía Erpsdóttir 8. 
Halldórr Ármóðsson 89, 

186, 189, 191, 195, 200, 

206, 211. 
Halldórr (Heðinssou) Garps- 

dalsgoðí 95. 
HalldórrGuðmundarson 131. 
Halldórr Óláfsson 77, 78, 

134, 164, 167—178, li2-t 

—226, 234—237. 
H'illdórr Snorrason 242. 
Hallfreðr vandræðaskáld 

119, 126, 127. 
Hallgerðr langbrók 15. 
Ha'.lr Guðmundarsou 8ö, 

142, 145, 166, 172. 
HallrafSiðu (= Síðu-Hal'.r) 

Þorsteinsson lHd. 
Hallr viga-Styrs3on 71. 
Hallsteinn goði (ÞórólfBSon) 

96, 101, 103. 
Hallsteinsnes. bær við 

Þorskatjörð í Barðastr.ti. 

96. 
Háls. bær i Svarfaðardal i 

Eyjdfj.s. 253, 258, 262, 

264. 265. 
Haraarengi í Sælingsdal 

174. 
Haraldr konungr enu hár- 

fagri 1, 2, (nefndr Há- 

kon) 87. 
Haraldr konungr Gunnhild- 



Hosted by 



Google 



NÖFN. 



273 



arson 42, 48, 61, 62, 6ö, 

60, 61, 65, 106. 
Haraldr konungr Sigurðar- 

Bon 165. 
Harðbeinn Helgaeon 197, 

204, 205. 
Harraból, ömefni i Hjarðar- 

holtslandi 86. 
Harrastaðir, bær i Miðdöl- 

um i Dalas. 86. 
Haugsgarðr, örnefni i Lax- 

árdal 67. 

HaugBnee i Barðastr.s. 102. 

Haukadalr, sveit i Dalas. 
110 

Haukadalsá, á 1 Dalas. 186. 

Hegranesþing, vor þingstaðr 

i Skagafirði 254, 255. 
Helgafell, bær i Snæfells- 

neBB. 102, 163, 164, 180, 

189, 192, 206, 209, 213, 

214, 217, 218, 221, 222, 

226, 227, 23B, 234, 239, 

242, 244, 246. 
Helga KjallakBdóttir 4. 
Helga frá Kroppi 181. 
Helga Óláfsdóttir feilans 11. 
Helgi Eyvindarson enn 

magri 1, 3, 4, 8. 
Helgi Harðbeinsson 173, 

174, 177, 178, 188, 191 

—207. 
Helgi bjólan KetilBson 1, 

3, 4, 6, 9, 10. 
Helgi Óláfsson 77, 174. 



Helgi Óávifrsson 87, 158. 
Helgi á Skeiði 256—263, 

265.; 

Heljardalsheiðr milli Skaga- 
flarðar og Svarfaðardals 
254. 

HeUu-Narfi = Narfi (Áb- 
brandsson). 

Herdls BoUadóttir 227, 240, 
243. 

Herjólfr, lendr maðr i Nor- 
egi 12, 13. 

Hermundr lUugason 7, 243. 

Hermundr Koðránsson 243. 

Hersteinn Þorkelsson 11. 

Hestanes i Svarfaðardal 265. 

Hildr Þórarinsdóttir 39, 40. 

Hjaltadalr i Skagafirði 246, 
248. 

Hjaltasynir 76, 246, 248, 
254, 255. 

Hjalti Skeggjason 129—131. 

Hjarðarholt, bær i Laxár- 
dal i Dalns. 69, 70, 77, 
78, 81, 82, 85, 86, 93, 
112, 118, 131, 132, 135, 
138, 140, 141, 144, 146, 

151, 166, 168, 172—174, 
179, 206, 224, 234, 236, 
246. 

Hjarðhyltingar 140, 151, 

152, 167, 179. 
Hiöðvér Þorfinns son jarls 5. 
Hof, bær i Hjaltadal 246, 

248. 

18 



Hosted by 



Google 



274 



NÓFN. 



Hóll (=SaurhóllX bær i 

Saurbsfe 88, 97, 165. 156. 
HólmgÖngu Bersi = Bersi 

(Véleifsson). 
Hólmgöngu-Ljótr = Ljótr 

(Þorgrimsson) 165. 
Hrappr 202, 203. 
Hrappr Sumarliðason (Viga- 

Hrappr) 16, 17, 37, 38, 

68, 70, 71, 202. 
Hrappsstaðir, bær i Laxár- 

dal 23, 38, 39, 42, 68. 
Hrefna Ásgeirsdóttir 117, 

138, 139, 143—149, 152, 

163, 166. 
Hreinn Hermundarson 243. 
Hróðný Skeggjadóttir 11. 
Hrólfr lausingi 72. 
Hrólfr konungr kraki 245. 
Hrólfr ( = Göngu-Hrólfr) 

Öxna-Þórisson 87. 
Hrútafjörðr 48, 61, 233, 

251, 252. 
Hrútr Herjólfsson 13, 42— 

48, 51, 72, 73, 106—111, 

114, 115. 
Hrútsstaðir, bær i Laxár- 

dal, nú i eyði 47, 106. 
Hrýtlingar 72. 
Húnbogi Álfsson enn sterki 

195, 201, 204. 
Hundadalr, afdalr úr Mið- 

dölum i Dalas. 8, 111. 

173. 
Hundi leyflingi Unnar 8. 



Húsafell, bær i Borgarfj.s. 

243. 
Hvalfjörðr 4. 
Hvaramr, bær i Hvamms- 

sveit i Dalas. 7—9, 10. 
Hvammsdalr i Saurbæ i 

Dalas. 99. 
Hvammsfjörðr 6, 83, 92, 

164. 
Hvitá i Borgarfirði 138, 

181, 195, 222, 227. 
Hvitidalr, dalr og bær i 

Saurbæ i Dalas. 155, 157. 
Höfðamenn 8. 
Höfði á Höfðaströnd i Skagaf. 

48, 246. 
Höfði ( = Gálghamarr) klettr 

við Haukadalsá i Dalas. 

186. 
Hörðabólataðr (= Hörðaból), 

bær í Dalas. 7. 
Hörðadalr ( = Hörðudalr), 

dalr i Dalas. 7, 9, 180, 

195, 198, 205. 
Hörðaland ( = Söndre Berg- 

enhusamt) i Noregi, 18, 

79. 
Hörðr, fylgjari Unnar 7, 9. 
Höskuldr (Dala-) Kollsson 

7, 11—25, 35—38, 42— 

50, 61, 63—67, 69, 70, 

72—75. 
Höskuldr Óláfs son pá 77, 

144. 



Hosted by 



Google 



NOFN. 



275 



Höskuldsstaðir, bær í Lax- 
árdal í Dalas. l'J, 15, 16, 
44, 61, 66—68, 76. 

Höskuldssynir 75. 

IUugi enn svarti (Hallkels- 

son) 7. 
Ingibjörg Tryggvadóttir 

konungs systir 131, 132, 

136, 137. 
Ingjaldr Sauðeyjargoði 26, 

28—35. 
Ingjaidösandr, sveit i Isa- 

fjarðars. 165. 
Ingunnarstaðir, bær i Geira- 

dai i Daias. 96. 
Ingunn (Þórólfsdóttir) 96, 

101. 
írar 1, 49, 53—^7, 65. 
írland 25. 50, 53, 60, 62. 
ísland 3, 6, 12, 13, 14, 43, 

52, 56—58, 60, 62, 76, 

78, 80, 87, 116, 118, 

119, 121, 124, 125, 128 

—131, 135, 136, 138, 

185, 226, 2-d9, 232, 240, 

243, 245. 
ísleifr byskup 116. 
íslendingar 120, 122, 123, 

126, 129, 180, 137. 

Jófríðr Guunarsdóttir 11. 
Jóu Úlfssou 165. 
Jórunn Bjarnadóttir 14, 15, 
18, 23, 25, 45, 46, 69. 



Jórunn Ketiledóttir 1. 
Jórunn ÞorbergBdóttir 165. 

Kaðlín gönguHrólfsdóttir 

87. 
Kálfr Ásgeirsson 116, 117, 

128, 136, 138, 139, 143 

—145, 166. 
Kambnes, nee og bær við 

Hvammsfjörð i Dalas. 7, 

43, 44, 47, 73, 103, 107, 

110. 
Kári Hrútsson 109. 
Katanes ( = Caithness), 

norðaustrtangi Skotlands 

5. 
KetiU Bjarnarson flatnefr 

1—4, 13. 
KetiU enn fiskni (fiflski) 1. 
KetiU Hermundarson 243. 
KetiU veðr 1. 
Kirkjubær, bær á. Siðu i 

Skaftaf.s. 1. 
Kjalarey á Breiðafirði 102. 
Kjalarnes 4. 
KjaUakr euu gamli 4. 
Kjartan Ásgeirsson 85. 
Kjartan Óláfsson 77—79, 

94, 115—129, 131—133, 

185—169, 171. 176. 
Kjartan ÞórhaUason 86. 
Kjarvalr ( = Cearbhalh) íra- 

konungr 1. 
Kuarrarnes, Örnefni i Dalas. 
112. 

18* 



Hosted by 



Google 



276 



NÖFN. 



Knútr, mágr Þórðar Ing- 

unnarBOuar 88. 
Koðrán Hermundarson 243. 
Koðrán Ormsson 243. 
Kolbeinn Þórðarson 131. 
KolkistuBtraumr ( = KoU- 

köBtungr ?), straumr milli 

Oláfseyjar og lands 39. 
Kollafjörðr 4. 
Kollr (Dala-Kollr) 5, 7, 9, 

11, 12, 15. 
Kotkell 96, 101—105, 108 

—110, 113, 115. 
Kristsnes, bær i Eyjafirði 4. 
Króksfjörðr, sveit i Barða- 

strandars. 96. 
Kroppr, bær i Borgarfjarð- 

ars. 181. 
Krossar, bær á Árskógs- 

strönd i Eyjafl.s. 261. 
Krossavik, bær i Vopna- 

firði 215. 

Lambadalr, afdair úr Sæl- 

ingsdal i Dalae. 99. 
Lambastaðir, bær í Laxár- 

dal i Dalas. 50. 
Lambi Þorbjarnarson 62, 

113, 173, 174, 177, 187, 

188, 193—195, 200, 204, 

206. 
Langavatnedalr, cyðidalr i 

Mýras. 195. 
Langidair, sveit i Húnav.B. 

210. 



Laugar, bær i SælÍDgsdal i 

Dalas. 87, 96—100, 116, 

118, 131, 132, 134, 140, 

141, 148—155, 157, 162, 

165. 
Laxá, á i Laxárdal i Dalas. 

7, 23, 25, 31, 32, 50, 67, 

68, 94, 
Laxárdalr, sveit í Dalas. 7, 

13, 16—18, 25, 39, 67, 

104, 110, 111, 113, 170, 

200, 206. 
Laxáróss i Dalas. 23. 30, 

81, 83. 
Laxdæiir 45, 47, 66, 142, 

187. 
Leiðólfsstaðir, bær í Lax- 

árdal 104. 
Ljá, á i Daias. 93. 
Ljáoyrr við Ljá i Dalas. 

234. 
Ljárskógar, bær i Dalas. 

147, 166, 174, 233, 234» 

237. 
Ljótr (Þorgrímsson, hólm- 

göngu-Ljótr) 165. 
Ljótr á VöUum 262, 264— 

265. 
Ljúfa kona Bjarnar i Bjarn- 

arf. 14. 
Lækjarskógar, bær í Dalas. 

186. 

Magnús konungr enn góði 
243. 



Hosted by 



Google 



NOFN. 



277 



Marbæli, bær í óatandsblíð 

í Skagafirði 246, 247, 

253. 
Mirbælingar 246. 
Meðalfellströnd ( == Fell8- 

strönd), sveit í Dalas. 6. 
Meldun jarl 8. 
Melkorka Mýrkjartans dótt- 

ir íra konnngs 25, 36, 

48—50, 56, 58, 60, 62, 

113. 
Melkorknstaðir, eyðibýli i 

Laxárdal i Dalas. 25,48. 
Miðá, á i Miðdölum i 

Dalas. 8. 
Miðfjarðar-Skeggi = Skeggi 

Bjarnarson. 
Miðqörðr i Húnav.s. 142. 
Miklibær, bær i Ósiands- 

hlið i Skagalj.s. 246— 

247, 250, 253, 254, 266. 
Mikligarðr ( = KonBtantino- 

pel) 230. 
Mjósyndi, örnefui i Svina- 

dal i Daias. 158. 
Múli ( = Múlakotemúli) i 

Borgarfj.s. 105. 
Mýramenn 63. 70, 166. 
Mýrkjartan (=Muircertacb) 

irskr konungr 25, 49, 51, 

56, 59, 62, 77, 206. 
Mæri ( = Norðmæri) í Nor- 

egi 5. 
Mörðr gigja 47. 



Narfi ( = HeIIu-Narfi, As- 

brandsson) ^53. 
Nið, á, eem fellr i Þránd- 

heímsQörð i Noregi 120. 
NiðarósB ( = Þrándheimr, 

Trondhjem), bær i Nor 

egi 119. 
Njáll Helguson 181. 
Njarðvikingar 215. 
NorðlendÍDgaflórðungr 142. 
Norðlendingar 249. 
Norðmæri i Noregi 1. 
Nordrá, á í Norðrárdal i 

Mýras. 195. 
Norðrárdalr, sveit i Mýras. 

118. 
Norðrsel, forn sel i Svina- 

dal í Dalas. 158. 
Noregr 1, 12, 14, 18, 22, 

23, 35, 50, 56, 59—61, 

85, 114, 119, 124, 130, 

131, 135—137, 163, 167, 

185, 212, 213, 218, 219, 

227—231, iá45. 

Oddr ( = Tungu-Oddr) Ön- 

undarson 11. 
Oddr ÞórhöUuson 88, 158. 
Óðinn 125. 
Óláír feilan Þorsteínsson 6, 

8—11, 24. 
Óláfr konungr enn helgi 

Haraldsson 219, 220, 223, 

227—228, 230—232,242. 
Óláfr hviti Ingjaldsson 1. 



Hosted by 



Google 



278 



NOFN. 



Óláfr pái HöskDldsson 24, 
26, 36, 37, 46, 48—71, 
73—77, 79—83, 85—87, 
93—94, 110—116, 118, 
131, 133—136, 138, 140, 

141, 144—149, 151, 168, 
164—168, 171, 173, 193, 
234, 246. 

Oláfr konungr Tryggvason 
119—156, 135-137,140, 

142, 146. 

Óláfr Þórðarson 246—247, 
249—251. 

Óláfseynir 94, 164, 165, 
167, 170, 174, 187, 192, 
193, 223, 224, 226. 

Ólof Guðmundardóttir 85. 

Ólof Dorsteinedóttir 5. 

Orkneyjar 5. 

Ormr Erpsson 8. 

Ormr Hermundarson 243. 

Orrostudalr, örnefni í Dalas. 

45. 

Óflk Þorsteins dóttir rauðs 8. 

Óflk Þorsteins dóttir surts 17. 

Óspakr BoUason 243. 

Óspakr Óflvífrsson 87, 156, 
158, 161, 165. 

Ósvifr Helgason 67, 93, 95, 
99, 100, 102, 104, 115, 
134, 135, 145—147, 162, 
153, 166, 158, 161, lt)7, 
172, 179, 180, 209. 

Ósvifrflsynir 98, 169—162, 
166—167. 



Óttarr Bjarnarson 4. 
Óttarr á Krossum 261 — 
265. 

Pétr postoli 245. 

Rafarta Kjarvalsdóttir 1. 
Ránarveliir, örnefni i Sæl- 

ingsdal í Dalas. 174. 
Raumsdalr 1. 
Raumsdælafylki 1. 
Reykir, bær í Hjaltadal í 

Skagafj.8. 248 
Reykjanes i Barðastr.s. 8. 
Reykjanes í GuUbringus. 

23. 
Reykjardalr enn syðri ( = 

Lundarreykjadalr) i Borg- 

arfj.s. 195, 205. 
Reyknesingar 8. 
Reynisnes ( = Gjögratá) við 

Eyjafjörð 4. 
Róiskelda (Hróarskelda = 

Roskilde), bær i Dan- 

mörku 245. 
Róm ( = Roma), borg á 

ítaliu 245. 
Rúnólfr Ketilsson 243. 
Rúnólfr Úlfsson 243. 
Rögnvaldr Mærajarl 6. 

Sarpr, (sel i sögunni, nú) 
bær i Skorradal 196. 

Sarpsborg, bær i Noregi við 
Glommen 228. 



Hosted by 



Google 



NÖFN. 



279 



Sauðafell, bær í Miðdölum 

i Dalas. 8, 18, 31, 33, 34. 
Sauðeyjar á Breiðafirði 26. 
Saurbær, sveit í Dalas. 77, 

88, 97, 98, 164, 170. 
Sighvatr Brandeson 243. 
Sighvatr Surtsson 1. 
Siglunes við Eyjafjörð 4, 
Sigríðr kona Helga á Skeiði 

256, 258, 259, 266. 
Sigurðr jarl Hlöðviseon 5. 
Skagafjörðr 246, 249, 250. 
Skálmarfjörðr í jBarðastr.s. 

97. 
SkálmarneB í Barðastr.s. 96, 

101, 102. 
Skeggi BrandsBon 243. 
Skeggi = Breiðár Skeggi 

119. 
Skeggi Bjarnarson ( = Mið- 

fjarðar-Skeggi) 7, 11. 
Skjaldarey á Breiðafirði 102. 
Skógarströnd, sveit i Snæ- 

fellsnesB. 189. 
Skorradalr, sveit i Borgar- 

g.B. 191, 195, 206. 
Skorrey á Breiðafirði 164. 
Skorri Helgason 205. 
Skotar 4. 
Skotland 4. 

Skrámuhlaupaá í Dalas 7. 
Skrattavarði, örnefni í Dalaa. 

110. 
Sköfnungsey 239, 
Snorri Álfsson 180. 



Snorri Þórðarson 85. 
Snorri Þorgrimsson goði 

11, 102, 103, 163. 179— 

181, 183, 184, 186—189, 

200, 208, 210, 212—218, 

220. 226, 242. 
Snætellsnes 23. 
Sólveig kona Helga Harð- 

beinssonar 173. 
Sópandaskarð, milli Langa- 

vatnsdals og Hörðadals i 

Dalas. 195. 
Staðr ( = Stadtland), höfði 

milli Sunnmæris og Fjarða 

i Noregi 85. 
Stafá, á i HelgaíellsBveit i 

Snæfellsness. 3. 
Stakkagil i Sælingsdal i 

Dalas. 88, 174. 
Starri ( = Guðdala-Starri) 

Eiríksson 249—252. 
Steindórr (Steiuþórr) Þor- 

láksson á Eyri 225, 226. 
Steingrímr Guðmundarson 

85. 
Steingrimflfjörðr 14, 234. 
SteÍDþórr (Steindórr) Óláfs- 

Bon 77, 134, 167, 170, 

174, 178, 226. 
Steinþórr Steinþórsson gró- 

slappi 170. 
Stigandi Kotkelsson 97. 
Strandameun 16. 
Strandir = Strandaaýsla 14. 
Stúfr Þórðarson skáld 103. 



Hosted by 



Google 



280 



NOFN. 



Sturla Kiartansson (sraið- 

Sturla) 86. 
Styrmir Hermundarson 243. 
Styrr Þorfi^rímBBon (víga- 

Styrr) 47. 
Suðreyjar ( = Hebride8) við 

Skotland 16. 
Sumarliði Hrappsson 16, 38. 
Sunnmæri i Neregi 1. 
Surtr Þorsteinsson 1. 
Svarfaðardalr i Eyjafj.s. 

256, 261—263. 
Svarfaðardalsá 263. 
Svarfdælar 266. 
Sveinn Álfsson 195. 
Sverðskelda 148. 
Svertingr Rúnólfsson 130. 
Svertlingar 1. 
Svignaskarð, bær í Mýras. 

148. 
Svinadalr í Dalas. 155. 
Sælingsdalr í Dalas. 87, 97, 

99, 148, 155, 157, 173, 

174, 209. 
Sælingsdalsá 87. 
Sælingsdalsheiðr 99, 155. 
Sælingsdalslaug 89, 115. 
Sæliugsdalstunga, bær í 

Dalas. 148, 163, 168, 170, 

183, 242. 
Sökkólfr landnámsmaðr 8. 
Sökkólfsdalr i Dalas. 8. 

Tjaldanes, bær í Saurbæ i 
Dalas. 101. 



Torf-Einarr = Einar Rögn- 

valdsson. 
Torráðr ÓBVifrsson 87, 158. 
Tröllaskeið, örnefni i Dalas. 

47. 
Tunga, bær i Saurbæ i 

Dalas. 78. 
Tun^a, bær i Hörðudal í 

Dalas. 180. 186, 194, 

208. 
Tunguá, á, i Dalas. 8. 
Tungu-Oddr = Oddr Önund- 

arson. 
Tvídægra 182. 

Úlfheiðr Eyjólfsdóttir 116. 
Úlfheiðr Eönólfsdðttir 242. 
Úlfr Óspakeson 165. 
Úlfr Uggason 82. 
Unnr en djúpúðga Ketils- 

dóttir 1, 3, 5—10. 
Unnr Marðardóttir 47. 
Urðir, bær, nú i eyðí, á 

Skálmarnesi i Barðastr.B. 

97. 
Urðakriðubólar, örn. milli 

Svaðastaða og Hofstaða 

i Blönduhlíð í Skagaf. 

249. 

Vaðill 79, 181. 
Valgerðr Þorgilsdóttir 243. 
Vaudráðr Ósvifrseon 87. 
Vatnsdalr, sveit í Húnav.s. 
142. 



Hosted by 



Google 



NÖFN. 



281 



VatDsfirðingabúð á alþingi 
211. 

VatnsQörðr, bær i ísafj.s. 

85. 
Vatnshorn, bær i Skorradal 

i Borgarfj.B. 195. 
Vatnsnes, sveit i Húnav.s. 

142. 
Véleifr gamli Þorgeirsson 

16. 
Vellir, bær i Svarfaðardal 

262, 264, 265. 
Vémundr Þorgrlmeson 4, 

85, 119. 
Vestarr Þórólfsson 4. 
Vestfirðingar 200. 
Vestfirðir 14, 95. 
Vestmannaeyjar 131. 
Víðdælir 166, 171. 
Viðidalr, sveit í Húnav.s. 

85, 116, 142, 165. 
Vifill, leysÍDgi Unnar 8. 
Viga-Hrappr= Hrappr Sum- 

arliðason. 
Víga-Styrr = Styrr Þor- 

grímsson. 
Vigdis Hallsteinsdóttir 16, 

37, 38. 
Vígdís Ingjaldsdóttir 17, 

28—31, 33—36, 46. 
VigdÍB Þorsteinsdóttir 8. 
Vik i Noregi (við Kristj- 

aniufjörð, einkum aust- 

anmegin) 18, 22, 87, 185, 

227. 



Vikrarskeið (? = Skeið, 
ströndin vestr af Ölfos- 
árós) 6. 

Væringjar 230. 

Yngvildr Ketilsdóttir 1. 

fJang-Brandr prestr 129, 

130. 
Þiðrandi Geitisson 215. 
Þjóðólfr lági (ór Höfn) 87. 
Þ6ra Óláfsdóttir feilans 11. 
Þórarinn Bárðarson 71. 
Þórarinn Brandsson 243. 
Þórarinn, breiðfirzkr maðr 

17, 39—41. 
Þórarinn í Laugadal 210. 
Þórarinn Raga-bróðir 11. 
Þórarinn Þórðarson fyls- 

enni 11. 
Þórarinn Þórieson 88, 148, 

152—154, 159,160—162. 
Þorbjörg Ármóðsdóttir 47. 
Þorbjörg digra Óiáfsdóttir 

77, 85. 
Þorbjörg Skeggjadóttir 7. 
Þorbjörn skrjúpr 18, 48, 

49, 62, 113, 206. 
Þórdis Óláfsdóttir 11. 
Þórdis Snorradóttir 220, 

221, 227, 242, 243, 266. 
Þórdis Þjóðólfadóttir 87. 
Þórðr Freysgfoði 131. 
Þórðr Gestsson enn lági 

94, 209. 



Hosted by 



Google 



282 



NÖFN. 



Þórðr öilsson 86. 

Þórðr goddi 17, 28—30, 33 

—37, 44, 46, 67. 
Þórðr Hjaltason 246, 248, 

254—256. 
Þórðr i Hundadal 111. 
Þórðr Ingunnarson 88, 95 

—102, 244. 
Þórðr af Marbæli 246, 247, 

249, 253. 
Þórðr gellir Óláísson 11, 

17, 18, 35, 36, 46, 117. 
Þórðr köttr Þórðarson 103, 

195, 199, 200, 205. 
Þórðr Þorvaldsson 85. 
Þorfinna Vermundardóttir 

86. 
Þorfinnr Einarsson jarl 5. 
Þorfinnr Sigurðarson jarl 5. 
Þorgerðr Álfsdóttir 8. 
Þorgerðr Egilsdóttir 6J — 

67, 77, 79, 81—83, 148, 

151, 168—171, 173, 177. 
Þorgerðr Óiáfsdóttir 77. 
Þorgerðr Þorsteinsdóttir 

rauðs 7. 
Þorgils, sekr maðr 204. 
Þorgils Arason af Reykja- 

nesi 243. 
Þorgils Arason hins fróða 

243. 
Þorgils Gellisson 243, 245. 
Þorgils Höiluson 180, 184, 

188—198, 203—208, 210 

—212, 224, 



Þorgrímr stýrimaðr 251. 
Þorgrímr hærukoUr Auðun- 

arson 116. 
Þorgrimr Kjallaksson 4. 
Þorgrimr Þorsteinsson 11. 
Þórhaila raálga 87, 155, 

157, 158. 

Þórhallr Skeggjason 119. 
Þórhildr Þorsteinsdóttir 

surts 8. 
Þórhöliusynir 160, 163, 164. 
Þórir sælÍDgr 88. 
Þórir ( = Öxna-Þórir) 87. 
Þorkell blund-Ketilsson 11. 
Þorkeil Eyjólfsson 181— 

185, 189, i^08, 212—221, 
230—241, 244. 

Þorkell Geitisson 216. 
Þorkell Gellisson 243. 
Þorkell á Hafratindum 159, 

160, 168, 169. 
Þorkell hvelpr 88, 98, 157, 

158, 159. 

Þorkell trefill rauða-Bjarn- 

arson 17, 40—42. 
Þorkell skalli 113. 
Þorkell Þórðaraon kuggi 

11, 170. 
Þorlákr Vestarsson (rétt : 

ÁBgeirsson) 4. 
Þorlaug Þórðardóttir 48. 
Þorleikr BoUason 168, 180, 

186, 195, 199, 203, 205, 
208, 215, 218, -219, 222 
—224, 226—229. 



Hosted by 



Google 



NÖFN. 



283 



Þorleikr Höskuldason 15, 

47,48,71—77, 103—106, 

111, 113—115. 
Þóroddr Tungu-Oddsson 11. 
Þórólfr 26—33, 35. 
Þórólfr blöðruekalli 4. 
Þórólfr Mostrarskegg 11. 
Þórólfr ÓsvifrBson 87, 147, 

148, 151, 158, 160, 162, 

167. 
Þórólfr rauðnefr 18, 31, 33. 
Þórólfr (skalia-Grímsson) 

78. 
Þórólfr stærimaðr 246—252. 
Þórr 125. 

ÞorskafjörðriBarðastr.s. 96. 
Þórsnes, nes i Snæfellsness. 

16, 39. 
Þórsnesþing 166, 226. 
Þorsteinn Ásbjarnarson 1. 
Þorsteinn Egilsson 11, 67, 

117, 165—167. 
Þorsteinn surtr Hallsteins- 

8on 8, 16, 17, 38—40. 
Þorsteinn Kuggason (Þor- 

kelsaon) 86, 117, 166, 

181, 234—238. 
Þorsteinn Narfason 253, 

256, 258—266. 
Þorsteinn rauðr óláfsson 

4—8, 13. 
Þorsteinn svarti 173, 174, 

176, 187, 188, 192—195, 

200, 204, 210. 



Þorsteinn þorskabítr Þór- 

óifsson 11. 
Þórunn Gunnarsdóttir 11. 
Þórunn hyrna Ketilsdóttir 

1, 3, 4. 
Þórunn Oddleifsdóttir 89. 
Þorvaldr Ásgeirsson 116. 
Þorvaldr Halidórsson 95, 

96, 244. 
Þorvaldr Hjaltason 247, 

248—251, 254—255. 
Þorvaldr Kjartansson 85. 
Þorvaldr Snorrason 85. 
Þórvör Hermundardóttir 

243. 
Þrándheimr ( =Trondbjem) 

í Noregi 119, 122, 227, 

231. 
Þrændir 122. 
Þíifur, bær i Óslandshiið i 

Skagaf. 246. 
Þuriðr Áegeirsdóttir 116, 

170. 
Þuríðr Eyvindardóttir 4. 
Þuriðr Höskuldödóttir 15. 
Þuriðr Óláfsdóttir 68, 81— 

85, 138, 139, 143, 144. 
Þváttá, bær i Álftafirði 

eystra 129. 
Þverá, bær i Blönduhlið i 

Skagafirði 249. 
Þykkviskógr, bær eða bæir 

i Dalas. 89, 93, 113, 

189. 



Hosted by 



Google 



284 NÖFN. 

Oin hirdmaðr Haralds kon- 

nngs 48, 50—63, 60. 
örnólfr Ármóðsson 89, 186, 

189, 191, 195, 200, 206. 
Örnólfsdalr, dalr og bær í 

Mýras. 7. 



Öxnagróf, örnefní i Ðalas. 

174. 
Öxna-Þórir = Dórir. 
öxney á Breiðafirði 83. 



Leiðréttin^ar. 

Bls, 84i: Gróu á að vera Gró. Bls. Sá^n: sverðit 
réttara sverðsins. Bls, SOe : gangandi íé á að vera gang- 
anda fé. Bls. 9523 ; sjá,; réttara er efiaust Ljá, þótt sjá 
stamdi i Möðruvallabók. BIs. 122i4,: Þrændr á að vera 
Þrændir. BU. lOðin: bæ á að vera Bæ. 



t_,,^^|g|^^wv^ 



dbyGoogle 



Hosted by 



Google 



■m 



^ Stefnip (T, 16.) getUT um útgáfutía. á íslend- 
ingasögum þa^nig: . ^ 

„íslendinga-BÖgur eru svo alkuonar, að^.það er 
óþarfi að lýsa þeim hjer; enginií sannur fslending- 
ur efast um ágætl þeirra, öllum er kunnus:t, að 
þær, ásamt öðrum förnsögum vorum, tafa víðsveer- 
ar um hinn menntaða' heim vaki^ uridrun og að- 
dáun fraégustu vísindamanna, og vegna þeirra höf- 
um vjer hl<^tið margan og mikinn heiður. Forn- 
sögúm vorumyeigum vjer^ mest að þakka, að vjer 
höfum haldið tungu feði;a vorra næstum óbreyttri 
í margar aldir, og þær hafa óefaö átt mikinn og 
' góðan þátti þvi að viðhálda þroki og þoli þjóð? 
,a|innar til að afbera állar þær hörmungar og kval- 
ir, sem á hana voru lagðar um langan aldur af 
náttúíunnar yöldum og vægðarlausnm kúgurum. 
Án forijsagna vprra mundi þjóð vor að líkiildum 
dauð úr'öllum'æðumogliðin undir lok fyrir löngu 
Biðan". . . , . 



XV 



Hosted by 



Google 



''/l:--''^ '''''J^-^'--r'r^f^thúí^.'- 



i\ttífi4.iti(i'W.*mt-4''m^m:t''^i^-»v^t»m^3'<t!ití»m ; 



Isleiidinga sögur. 



ttl 



12. 






Eyrbygrf ja sagá. 



Búiö he^r tit prejitunar 

Valdnnar Ásmundarson. 



Reykjavík. 

/ ' " ' ■ 

Kostnaðarmaðarr Sig*arður Kristjái^ssoD.. 

1895. 



I 



iiiiuiMiimiH.i..i' ji r'i.-.ii.i ii<m..i-ii i'.-i»i >i..i.n.-4>iici ^i-ar.i-jti-nirti.iMivH^iitma.'aaiai.ii.-ii-iL^iihimaaia «itHBt.-ijiM. t% j iv| MaByJ 



Hosted by 



Google 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA, 



BÚIÐ HEFIR TIL PRENTUNAR 

VALD. ÁSMUNDARSON. 



-HÍH- 



REYKJAVIK. 

KOSTNAÐARMAÐUR: SIGURÐUR KBISTJÁNSSON, 
1895. 



Hosted by 



Google 



FÉLAGSPRENTSMIÐJAN. 



Hosted by 



Google 



FORMALI. 

Eyrbyggja saga hefir þrisvar verið gefin út áðr ; 
i fyrsta sinni i Kaupmannahöfn 1787 af Grími Thorkelín 
með latneskum formála og latneskri þýðingu, 02: i öðru 
sinni gaf Guðbr. Vigfússon hana út í Leipzig 1864. í 
þriðja sinni gaf eéra Þorleifr Jónsson Pögu þessaút á Akreyri 
1882 eftir útgáfu G. Y., enn gat ekki lesið prótarkir eða 
haft eftirlit með útgáfunni, af þvi að hann var fjarri. Af 
þvi leiðir, að prentvillur eru æðimiklar í þeirri útgáfu. 
Auk þess eru kaflar úr sögunni prentaðir i „Antiquitates 
Americanae" og i „Grönlands historiske Mindesmærker". 
Á dönsku er sagan þýdd af N. M. Petersen í „Te- 
lændernes Færd hjemme og ude", og á ensku af hinu 
fræga skáldi Walter Scott (i ágripi). 

ÞesBÍ fjórða íugáfa sögunnar er prentuð eftir útgáfu 
Guðbrands Vigfússonar, enn af því stafsetning á útgáfu 
Þorleifs Jónssonar er nær stafsetning þeirri, sem fylgt er 
i þessum sagna útgáfum vorum, og af þvi að i henni eni 
og bættir leshættir, einkum eftir einu merku handriti, 
hefir hún að nokkuru leyti verið notuð. 

Séra Þorleifr Jónseon i Presthólum sendi raér fyrir 
skömmu Eyrbyggju, sem hann hafði búið til prentunar af 



Hosted by 



Google 



IV 

nýju, enn hún kom of seint til þess að hægt væri að hafa 
hana til samanburðar. 

Sagan er íyrst talin færð i letr litlu fyrir miðja 13. 
öld. Ffurarit hennar er glatað, eins og fiestra fornsagna 
vorra, enn hún var ásamt mörgum öðrum sögum á Vatns- 
hyrnu, sem brann í Kaupmannahöfn 1728. Eftir endrriti 
af Vatnshyrnu, sem er í safni Á. M., 448, 4to., hefir sag- 
an verið gefin út. — Enn auk þese er til mjög merkilegt 
brot af sögunni á skinnbók i bókasafni i Wolfenbuttei á 
Þýzkalandi; byrjar þar i miðjura 20. kap. og nær tii 
enda. — Bók þessari rændi Napoleon keisari eftir bar- 
dagann við Jena (180«), enn henni var skilað aftr. — Úr 
þessu handriti er að mestu orðamunr sá sem tekinn er 
upp i þessa útgáfu og Akreyrarótgáfuna. 

1 vísnaskýringuuura er að mestu fylgt skýringum Þor- 
leifs Jónssonar, sem eru aítan við Akreyrarútgáfuna, enn 
hann hefir aftr stuðzt við skýringar Guðbr. Vigfússonar. 
Visurnar munu margar vera afbakaðar meira eða 
minna, og er enginn hægðarleikr að lagfæra þær. 

Eyrbyggja saga hefir jafnan verið talin með hinum 
merkari ísiendinga sögum. Hún er mjög fjölskráðug að 
efni, og mun varla vera mjög breytt frá þvi, sem hún 
hefir verið i upphafi. 

Um áreiðileik Eyrbyggja sögu má hið sama segja sem 
um margar aðrar beztu sögur vorar, að ekki er ástæða 
til að véfengja hana yfirleitt eða i mörgum greinum. Sem 
áðr er sagt, er álitið að sagan, svo sem hún nú er, sé 
rituð um 1250, og er hón þá rituð 250—370 árum siðar 
enn sagan gerist, og hefir Sig. Vigfússon ritað um þetta 



Hosted by 



Google 



í ^Arbók fornleifafélagsins' 1888—92. — Eru þá líkindi 
til, að sagan hafi fyrr verið rituð, eða önnur sögurit sem 
hún hafi verið bygð á, enda er það víst, að breiðfirzkar 
Bögur hafa verið ritaðar um sama tímabil og þeasi saga 
gerðist á, sem nú eru glataðar. Orð söguritarans benda 
og jafnvel á, að hann hafi þekt slíkar sögur, þar sem 
hann tekr það fram á ýmsum stöðum, að sumir segi þetta 
og aðrir segi hitt, t. d. í 7. kap. : ^Þórólfr . . . fekk þeirr- 
ar konu er Unnr bét; segja sumir, at hon væri dóttir 
Þorsteins rauðs, enn Ari Þorfifilsson enn fróði telr hana 
eigi með hans börnum' — oglíkt þessu kemst höf. víða að 
orði. — 011 gerð sögunnar, og visurnar, sem í henni eru, 
sem fleetar munu upphaflegar, benda á, að hún sé snemma 
samin. 

Staðarannsóknir Fornleifafélagsins hafa i mörgum grein- 
um staðfest frásagnir Eyrbyggja sögu, þótt mjög sé alt 
orðið breytt á Snæfellsnesi k síð|Lri öldum og bygðin viða 
horfin, sem áðr var þar. 



.-— -^@t^(^- 



V 



Hosted by 



Google 



timátál. 

Landnám í Breiðafirði . . . . um 884 — 96. 
Útkoma Þórólfs Mostrarskeggs í Breiða- 

fjörð og landnám hans í Þórsnesi um 884. 
Útkoma Bjamar austræna og Hallsteins 

Þórólfssonar — 884. 

Útkoma Uðar djúpíiðgu 1 Breiðafjörð — 892. 
Landnám í Breiðafirði að norðan- 

verðu um 895—90. 

Fæddr Þorsteinn þorskabitr . . . . um 913. 
Andlát Þórólfs Mostrarskeggs ... — 918. 
Sett og haldið fyrsta alþing-i .... 930. 

Deila Þórsnesinga og Kjarleklinga á 

Þórsnesþingi um 932 — 34. 

Reistr bærinn að HelgafeUi . . . . um 935. 
Druknan Þorsteins Þorskabíts; fæddr 

Þorgrimr goði — 938. 

Þorgrímr goði kvæntist Þórdísi systur 

Gísla Súrssonar og flyzt vestr í 

Dýrafjörð — 960. 

Þorgrímr goði myrti Véstein mág Gísla 

Súrssonar. Yig Þorgríms goða 962 — 63. 



Hosted by 



Google 



vn 

Fæddr Snorri goði í nóvember ... 963. 

Utanför Snorra ura 977. 

Snorri goði kemr út aftr — 978. 

Snorri reisir bú að Helgafelli . . . — 978. 

Viðreign Þorgríms Kjarlakssonar o^ 
Bluga svarta. Andlát Þorgríms 
Kjarlakssonar — 980. 

Friðrik biskup og Þorvaldr Koðránsson 
hefja Mð fyrsta kristniboð á Is- 
landi. — Máhlíðingamál . . . . — 981. 

Mál Eiriks rauða við Þorgest gamla 
og sonu Þórðar gellis ; Eiríkr gerr 
útlægr og finnr Grænland . . . — 982. 

Snorri goði kvongast Ásdísi dóttur Víga- 

Styrs — 983. 

Þóroddr Snorrason borinn — 985. 

Viðreign Arnkels goða og Snorra goða um 986 — 93. 

Dráp Arnkels goða um 993. 

Eftirmál um vig Amkels ; tekið úr lög- 
um, að konur megi vera sakar- 
aðilar. Utanferð Þorleifs kimba, 
banamanns Arnkels — 994. 

Þorleifr kimbi kom aftr út. Útkoma 
Bjarnar Breiðvíkingakappa og Arn- 
bjarnar hins sterka bróður hans . — 996. 

Deilur Snorra goða og Eyrbyggja. Bar- 
dagi um haustið i iiftafirði. Orr- 
usta á Vigrafirði á jólaföstu . . — 997. 



Hosted by 



Google 



vm 

Bjöni Breiðvíkingakappi tekr aftr að 

hitta Þnríði á Fróðá . . . um 997—98. 

Sætt Snorra goða og Steinþórs á Eyri 
á Þórsnesþingi nm vorið. — Heim- 
sókn Snorra goða til Bjamar Breið- 
vikingakappa. Utanför Bjamar 
og hrakningr til Ameríkn 



um 998. 

— 1000. 

— 1000. 

— 1001. 
1007. 



Fundr Vinlands hins góða 
Ejristni lögtekin á alþingi 

Fróðár-undr 

Veginn Víga-Styrr í nóvember 
Snorri goði fer í Sælingsdalstungu, enn 

Guðrún ósvífrsdóttir aftr að Helga- 

felli um 1008. 

Viðreign við Óspak Glúmsson; Snorri 

fertil Bitru og berst við ræningja; 

drepinn Óspakr um 1010 — 12. 

Snorri goði deyr um vor, 67^2 ára 

gamaU um 1031. 



Hosted by 



Google 




Eyrbyggja saga. 



IvetiU flatnefr hét einn ágætr hersir í Xore^. 
Hann var sonr Bjarnar bunu Gríms sonar hersis 
ór Sog-ni. Ketill flatnefr var kvángaðr; hann 
átti In.^ldi dóttur Ketils veðrs, hersis af 
Eaumariki. Björn ok Helgi hétu synir þeira; 
enn dætr þeira váru þær Uðr hin djúpúðga, 
Þórunn hyrna ok Jórunn mannvitsbrekka. 
Björn son Ketils var fóstraðr austr á Jamta- 
landi með jarli þeim er Kjallakr hét, vitr maðr 
ok ágætr. Jarlinn átti son, er Björn hét, enn 
Gjaflaug: hét dóttir hans. Þetta var í þann 
tima, er Haraldr konungT enn hárfagri gekk 
til rikis í Noregi. Fyrir þeim ófriði ílýövi 
margir göfgir menn óðul sin af Noregi, sumir 
austr um Kjölu, sumir um haf vestr. Þeir váru 
sumir, er heldu sig á vetrum i Suðre^jum eða 
Orkneyjum, enn um sumrum herjuðu þeir í 
Noreg ok gerðu mikinn skaða í ríld Haralds 
konungs. Bændr kærðu þetta fyrir konuugi, 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 



ok báðu hann frelsa sik af þessum ófriði. Þá 
gerði Haraldr konungr þat ráð, at hann lét 
búa her vestr um haf, ok kvað Ketil flatnef 
skyldu höfðingja vera yflr þeim her. Ketill 
taldist undan, enn konungr kvað liann fara 
skyldu. Ok er Ketill sá, at konungr vill ráða, 
ræðst hann til ferðarinnar ok heflr með sér 
konu sína ok börn, þau sem þar váru. Enn 
er Ketill kom vestr um haf, átti hann nökkur- 
ar orrostur ok hafði jafnan sigr. Hann lagði 
undir sik Suðreyjar ok gerðist höfðingi yflr; 
sættist hann þá við hina stærstu höfðingja fyrir 
vestan haf ok batt við þá tengdir, enn sendi 
austr aftr herinn. Ok er þeir kómu á fund 
Haralds konungs, sögðu þeir, at Ketill flatnefr 
var höfðingi i Suðreyjum, enn eigi sögðust þeir 
vita, at hann di^ægi Haraldi konungi riki fyrir 
vestan haf. Enn er konungr spyrr þetta, þá 
tekr hann undir sik eignir þær er Ketill átti í 
Noregi. Ketill flatnefr gifti Uði dóttur sína 
Óleifl hinum hvíta, er þá var mestr herkonungr 
fyrir vestan haf; hann var son Ingjalds Helga- 
sonar, cnn móðir Ingjalds var Þóra, dóttir Sig- 
urðar orms í auga, Ragnars sonar loðbrókar. 
Pórunni h^Tuu gifti hann Helga hinum magra, 
syni Eyvindar austmanns ok Eaíurtu dóttur 
Kjarvals Jra konungs. 

2. Björn son Kctils flatu'i'fs var á Jamta- 
landi þar til or Kjallakr jarl andaðist. Hann 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 



fekk Gjaflaugar dóttur jarJs, ok fór síðan aust- 

an um Kjölj fyrst til Þrándheims ok síðan suðr 

um land ok tók undir sik eignir þær er faðir 

hans hafði átt; rak í braut ármenn þá er Har- 

aldr konungr hafði yfir sett. Haraldr konungr 

var þá í Víkinni, er hann spurði þetta, ok fór 

þá et efra norðr til Prándheims, ok er hann 

kom í Þrándheim, stefndi hann átta f^dkja þing, 

ok á þvi þingi gerði hann Björn Ivetilsson út- 

laga af Noregi, gerði hann dræpan ok tiltækjan, 

hvar sem hann væri fundinn. Eftir þetta sendi 

hann Hauk hábrók ok aðra kappa sina at drepa 

hann, ef þeir fyndi hann. Enn er þeir kómu 

suðr um vStaði, urðu vinir Bjarnar við varir 

ferð þeira ok gerðu honum njósn. Björn hljóp 

þá á skútu eina, er hann átti, með skuldalið 

sitt ok lausafé, ok fór undan suðr með landi, 

því at þá var vetrarmegn ok treystist hann 

eigi á haf at halda. Björn fór þar til er hann 

kom í ey þá er Mostr heitir ok liggr fyrir 

Sunnhörðalandi, ok þar t(')k við honum sá maðr, 

er Hrólfr hét, Ornúlfs son fiskreka. Þar var 

B.jörn um vetrinn á laun. Konungsmenn hurfu 

aftr, þá er þeir höfðu skipat eign Bjarnar ok 

st'^tta meun yfir. 

3. Hrólfr var höfðingi mikiU ok hinn mest 

rausnarmaðr; hann varðveitti þar í eyinni Pórs- 

huf, ok var milvill vin Þ(3rs, ok af þvi var hann 

Þúr(jlfr kallaðr. Hann var mikill maðr ok 

1* 



Hosted by 



Google 



EYRRYGnJA SAHA. 



sterkr, fríðr sýnum ok hafði skegg mikit; þvi 
var hanii kallaðr Mostrarskegg. Hann var göfg- 
astr maðr í eyinni. Um várit fekk Þórólfr 
Birni langskip gott ok skipat góðum drengjum, 
ok fekk Hallstein son sinn til fylgdar við 
hann, ok heldu þeir vestr um haf á vit frænda 
Bjarnar. Enn er Haraldr konungr spurði, at 
Þórólfr Mostrarskegg: hafði haldit Björn Ketils- 
son útlaga konung-s, þá gerði hann menn til 
hans ok boðaði honum af löndum, ok bað hann 
fara útlagan sem Björn vin hans, nema hann 
komi á konungsfund ok leggi alt sitt mál á 
hans vald. Pat var tíu vetrum síðar enn Ing- 
ólfr Arnarson hafði farit at byggja ísland, ok 
var sú ferð allfræg orðin, þvi at þeir menn, 
er kómu af íslandi, sögðu þar góða landakosti. 
4. Þórólfr Mostrarskegg' fekk at blóti miklu, 
ok gekk til fréttar við Pór ástvin sinn, hvárt 
hann skyldi sættast við konung eða fara af 
landi brott ok leita sér svá annarra forlaga, 
enn fréttin vísaði Þórólfl til íslands. Ok cftir 
þat fekk hann sér mikit hafskip, ok bjó þattii 
íslands ferðar, ok hafði með sér skuldalið sitt 
ok búferli. Margir vinir hans réðust til ferðar 
með honum. Hann tók ofan hofit, ok hafði með 
sér flesta viðu, þá er þar höfðu i verit, ok svá 
moldina undan stallanum, þar er Þórr hafði á 
setit. Síðan sigldi Þórólfr í haf ok byrjaði 
honum vel, ok fann landit, ok sigldi fyrir sunn- 



Hosted by 



Google 



EYEBYGGJA SAGA. 5 



an, vestr um Eeykjanes. Pá fell byrrinn, 
ok sá þeir, at skárust í landit inn firðir stórir. 
Pórólfr kastaði þá fyrir borð öndveg-issúlum 
sinum, þeim er staðit höfðu í hofinu; þar var 
Pórr skorinn á annarri. Hann mælti svá fyrir, 
at hann skylcli þar byggja á íslandi, sem Pórr 
léti þær á land koma. Enn þegar þær hóf 
frá skipinu, sveif þeim til ens vestra fjarðar- 
ins, ok þótti þeim fara eigi vánu seinna. Eftir 
þat kom hafgula; sigldu þeir þá vestr fyrir 
Snjófellsnes ok inn á fjörðinn. Peir sjá at 
fjörðrinner ákaflega breiðr ok langr, ok mjök 
stórfjöllótt hvárumtveggja megin. Pórólfr gaf 
nafn firðinum, ok kallaði Breiðafjörð. Hann 
tók land fyrir sunnan fjörðinn, nær mii)jum, ok 
lagði skipit á vág þann er þeir kölluðu Hofs- 
vág siðan. Eftir þat könnuðu þeir landit, ok 
fundu á nesi framanverðu, er var fyrir norðan 
váginn, at Þórr var á land kominn með súl- 
urnar. Pat var siðan kallat Pórsnes. Eftir 
þat fór Pórólfr eldi um landnám sitt utan frá 
Stafá ok inn til þeirar ár, er hann kallaði 
Pórsá, ok bygði þar skipverjum sínum. Hann 
setti bæ mikinn við Hofsvág, er hann kallaði 
á Hofsstöðum. Par lét hann reisa hof, ok var 
þat mikit hús; váru djTr á hliðvegginum ok 
nær öðrum endanum; þar fyrir innan stóðu önd- 
ugissúlurnar, ok váru þar í naglar; þeir hétu 
reginnaglar. Þar fyrir innan var friðstaðr mik- 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 



ill. Innar af hofinu var hús í þá líking sem 
níi er sönghús í kirkjum, ok stóð þar stalli á 
miðju gólfi sem altari, ok lá þar á hringr einn 
mótlauss, tvítögeyringr, ok skyldi þar at sverja 
eiða alla. Þann hring* skyldi hofgoði hafa á 
hendi sér til allra ra.annfunda. Á stallanum 
skyldi ok standa hleytbolli, ok þar í hleytteinn 
sem stökkull væri, ok skyldi þar stökkva með 
ór bollanum blóði því er hlaut var kallat; þat 
var þess konar blóð, er sæfð váru þau kvikendi, 
er goðunum var fórnat. Umhverfis stallann var 
goðunum skipat i afhúsinu. Til hofsins skyldu 
allir menn tolla .g-jalda, ok vera skyldir hofg-oða 
til allra ferða, sem níi eru þingmenn höfðin.ojum, 
enn goði skyldi hofi upp halda af sjálfs síns 
kostnaði, svá at eigi hrörnaði, ok hafa inni 
blótveizlur. 

Pórólfr kallaði Þórsnes milli VigTafjarðar 
ok Hofsvágs. í því nesi stendr eitt fjall; á 
þvi fjalli hafði Þórólfr svá inikinn átrúnað, at 
þangat skyldi engi maðr óþveginn lita, ok engu 
skyldi tortíma í fjallinu, hvárki fé né mönuum, 
nema sjálft gengi í brott. Þat fjall kallaði 
hann Helgafell ok trúði, athann mundi þangat 
fara þá cr hann dæi ok allir á nesinu hans frændr. Á 
tanganum nessins, sem Þórr hafði á land komit, 
lét hann hafa dóma alla, ok setti þar heraðs- 
þing; þar var ok svá mikill helgistaðr, athann 
vildi nieð engu móti láta saurga völlinn, ok eigi 



Hosted by 



Google 



EYRBYGí^JA SAGA. 



skyldi þar álfrek ganga, ok var haft til þess 
sker eitt, er Dritsker var kallat. Pórólfr gerð- 
ist rausnarmaðr mikill í bíii ok hafði fjölmenni 
með sér, því at þá var g*ott matar at afla af 
e^^jum ok öðru sjófangi. 

5. Nú skal segja frá Birni Ketilssyni flat- 
nefs, at liann sigldi vestr um haf, þá er þeir 
Þórólfr Mostrarskegg skildu, sem fyrr se.gir. 
Hann helt til Suðre^ga. Enn er hann kom vestr 
um haf, þá var andaðr Ketill faðir hans, enn 
hann fann þar Helga bróður sinn ok sj^str 
sínar, ok buðu þau honum góða kosti með sér. 
Björn varð þess víss, at þau höfðu annan á- 
tríinað, ok þótti honum þat litilmannlegt., er þau 
höfðu hafnat fornum sið, þeim er frændr þeira 
höfðu haft; ok nam hann þar eigi yndi, ok enga 
staðfestu vildi hann þar taka; var hann þó um 
vetrinn með Uði systur sinni ok Þorsteini syni 
hennar. Enn er þau fundu, at hann vildi eigi 
öðlast við frændr sína, þá kölluðu þau hann 
Björn enn austræna, ok þótti þeim illa, er hann 
vildi eigi þar staðfestast. 

6. Björn var tvá vetr í Suðreyjum áðr hann 
bjó ferð sína til íslands. Með honum var í ferð 
Hallsteinn Þórólfsson. Þeir tóku land í Breiða- 
firði, ok nam Björn land út frá Stafá milli ok 
Hraunsfiarðar með ráði Þórólfs. Björn bjó í 
Borgarholti í Bjarnarhöfn; hann var et mesta 
göfugmenni. Hallsteini Þórólfssyni þótti lítil- 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 



maniilegt at þiggja land af föður sínum, ok fór 
hann vestr yflr Breiðafjörð ok nam þar land 
ok bjó á Hallsteinsnesi. Nökkurum vetrum 
síðar kom út Uðr en djúpúðga ok var enn 
fyrsta vetr með Birni bróður sínum. Síðan nam 
hon öll Dala lönd í Breiðafirði, í milli Skraumu- 
hlaupsár ok Dögurðarár, ok bjó í Hvammi. Á 
þessum tíma bygðist allr Breiðifjörðr, ok þarf 
hér ekki at segja frá þeira manna landnámum, 
er eigi koma við þessa sögu. 

7. Geirröðr hét maðr, er nam land inn frá 
Þórsá til Langadals ok bjó á Eyri; með hon- 
um kom út Úlfarr kappi, er hann gaf land um- 
hverfis Úlfarsfell^ ok Finngeirr son Þorsteins 
öndurs; hann bjó iÁlftafirði; hans son var Þor- 
finnr, f aðir Þorbrands í Álftafirði. Vestarr hét maðr, 
son Þórólfs blöðruskalla; hann kom til íslands 
með föður sinn gamlan, ok nam land fyrir innan 
Urthvalafjörð ok bjó á Öndurðri eyri. Hans 
son var Ásgeirr, er bjó þar síðan. 

Björn hinn austræni andaðist fyrst þessa 
landnámsmanna, ok var heygðr við Borgarlæk. 
Hann átti eftir tvá sonu; annarr var Kjallakr 
hinn gamli, er bjó í Bjarnarhöfn eftir föður 
sinn. Kjallakr átti Ástríði dóttur Hrólfs hersis, 
systur Steinólfs hins lága; þau áttu þrjú börn. 
Þorgrímr goði var son þeira, ok Gerðr dóttir, 
er átti Þormóðr goði son Odds hins rakka. 
Þriðja var Helga, er átti Ásgeirr á Eyri. Frá 



Hosted by 



Google 



EYRBTGGJA SAGA. 



börnumKjallaks erkomin mikil ætt, ok eru þat 
kallaðir Kjallekling-ar. Óttarrliét annarr son Bjarn- 
ar ; hann átti Gró Geirleifsdr3ttur systur Oddleifs af 
Barðaströnd. Þeira synir váru þeir Helgi, faðir Ó- 
svifrshins spaka, ok Björn faðir Vigfúss i Drápuhlið. 
Vilgeirr hét hinn þriði son Óttars Bjamarsonar. 
Þórólfr Mostrarskegg kvángaðist í elli sinni, 
ok fekkþeirar konu, er Unnrhét; segja sumir, 
at hon væri dóttir Þorsteins rauðs, enn Ari 
Þorgilsson enn fróði telr hana eigi með hans 
börnum. Þau Þórólfr ok Unnr áttu son, er 
Steinn hét. Þenna svein gaf Þórólfr Þór, vin 
sinum, ok kallaði hann Þórstein, ok var þessi sveinn 
allbráðgerr. Hallsteinn Þórólfsson fekk Óskar 
dóttur Þorsteins rauðs. Þorsteinn hét son þeira. 
Hann fóstraði Þórólfr ok kaUaði Þorstein surt, 
enn sinn son kallaði hann Þorstein þorskabit. 
8. í þenna tíma kom út Geirriðr s^^stir 
Geirröðar á Eyri, ok gaf hann henni bústað í 
Borgardal fyrir innan Álftafjörð. Hon lét setja 
skála sinn á þjóðbraut þvera, ok skyldu allir 
menn ríða þar í gegnum; þar stóð jafnan borð 
ok matr á, gefinn hverjum er hafa vildi. Af 
sliku þótti hon et mesta göfugkvendi. Geirríði 
hafði átta Björn son Bölverks blindingatrjónu, 
ok hét þeira son Þórulfr; hann var vikingr 
mikill. Hann kom út nökkuru siðar enn móðir 
hans, ok var með henni hinn fyrsta vetr. Þór- 
ólfl þótti þat litit biiland, ok skoraði á Úlfar 



Hosted by 



Google 



^ö EYRBYGGJA SAGA. 



kappa til lancla, ok bauð honum hr31mgöng-u, 

því at hann var við aldr ok barnlauss. Úlfarr 

vildi heldr deyja enn vera kúgaðr af Þórólíi; 

þeir geng-u á hrjlm í Álftafirði ok fell Úlfarr, 

enn Þórólfr varð sárr á fæti ok gekk jafnan 

haltr síðan. Af þessu var hann kallaðr bægi- 

fótr. Hann gerði bú í Hvammi í Þórsárdal. 

Hann tók lönd eftir Úlfar ok var enn mesti 

ójafnaðarmaðr. Hann seldi lönd le.ysingjum 

Þorbrands í Álftafirði, Úlfari Úlfarsfell, enn 

Örlygi Örlygsstaði, ok bjoggu þeir þar lengi 

síðan. Þórólfr bægifótr átti þrjú börn. Arn- 

kell hét son hans, enn Gunnfríðr dóttir, er átti 

Þorbeinir á Þorl:)einisstr3ðum inn á Yatnshálsi, 

inn frá Drápuhlíð; þeira synir váru þeir 8ig- 

mundr ok Þorgils, enu hans dóttir var Þorgerðr 

er átti Vigfúss í Drápuhlíð. Önnur dóttir Þ(3r- 

ólfs bægifótar hét Geirríðr, er átti Þ(3rólfr son 

Herjólfs hölkinraza, ok bjoggu þau í Mávahlíð; 

þeira b(3rn váru þau Þ(3rarinn svarti ok Guðný. 

9. Þórr3Ifr Mostrarskegg andaðist á Hofs- 

stöðum. Þá tók Þorsteinn þorskabítr föðurleifð 

sína. Hann gekk at eiga Þ(3ru, d(3ttur Óláfs 

feilans, systur Þ(3rðar gellis, er þá bj6 i Hvammi. 

Þ(3rólfr var he^^gðr í Haugsnesi íit frá Hofs- 

stöðum. í þenna tíma var svá mikill ofsi Kjall- 

eklinga, at þeir þ(3ttust fyrir (3ðrum m(3nnum 

þar í sveit; váru þeir ok svá margir ættmenn 

Bjarnar, at engi frændabálkr var þá jafnmikill 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 11 

í Breiðafirði. Þá bjó barna-Kjallakr. frændi 
þeira, á Meðalfellsströnd, þar sem nú heitir á 
Kjallaksstöðum; hann átti marga sonu ok vel 
menta; þeir veittu allir frændum sinum fyrir 
sunnan fjörðinn á þingum ok mannfundum. Þat 
var eitt vár á Þórsnesþingi, at þeir mágar, 
Þorgrímr Kjallaksson ok Ásgeirr á Ej'ri, gerðu 
orð á, at þeir mundi eigi leggja drag undir o^- 
metnað Þrjrsnesinga, ok þat, at þeir mundi 
ganga þar örna sinna sem annarsstaðar á mann- 
fundum á o;rasi, þó þeir væri svá stollz, at þeir 
^erði lönd sín helgari enn aðrar jarðir í Breiða- 
flrði; lýstu þeir þá }^r því, at þeir mundu eigi 
troða skó til at ,2:anga þar í íitsker til álfreka. 
Enn er Þorsteinn þorskabítr varð þess varr, 
vildi hann eig-i þola, at þeir saurgaði þann völl, 
er Þórólfr faðir hans hafði tignat um fram aðra 
staði i sinni landeign; heimti hann þá at sér 
vini sína, ok ætlaði at verja þeim vígi völlinn, 
ef þeir hygðist at saurga hann. At þessu ráði 
hurfu með honum: Þorgeirr son Geirröðar á 
Eyri, ok Álftfirðingar: Þorfinnr ok Þorbrandr 
son hans, Þórólfr bægifótr ok margir aðrir þing- 
menn Þorsteins ok vinir. Enn um kvöldit, er 
Kjalleklingar váru mettir, tóku þeir vápn sin 
ok gengu út i nesit. Enn er þeir Þorsteinn sá, 
at þeir sneru af þeim veg, er til skersins lá, 
þá hljópu þeir til vápna, ok runnu eftir þeim 
með ópi ok eggjan. Ok er Kjalleklingar sá þat, 



Hosted by 



Google 



12 



EYRBYGGJA SAGA. 



hljópu þeir saman ok vörðu sik; enn Þórsnes- 
ingar gerðu svá harða atgöngu, at Kjalleklingar 
hrukku af vellinum ok í fjöruna; snerust þeir 
þá við, ok varð þar enn harðasti bardagi með 
þeim. Kjalleklingar váru færi ok höfðu ein- 
valalið. Nú verða viðvarir Skógstrendingar : 
Þorgestr hinn gamli ok Áslákr ór Langadal; 
þeir hljópu til ok gengu í milli, enn hvárir- 
tveggju váru hinir óðustu, ok fengu eigi skilit 
þá, áðr enn þeir hétu at veita þeim, er þeira 
orð vildi heyra til skilnaðarins, ok við þat urðu 
þeir skildir, ok þó með því móti, at Kjallek- 
lingar náðu eigi at ganga upp á völlinn, ok 
stigu þeir á skip, ok fóru brott af þinginu. 
Þar fellu menn af hvárumtveggjum, ok fleiri af 
Kjalleklingum, enn fjöldi varð sárr. Griðum 
varð engum á komit, því at hvárigir vildu þau 
selja, ok hétu hvárir öðrum atförum, þegar þvi 
mætti við koma. Völlrinn var orðinn alblóðugr, 
þar er þeir börðust, ok svá þar er Þórsnesing- 
ar stóðu meðan barizt var. 

10. Eftir þingit höfðu hvárirtvcggju setur 
fjölmennar, ok váru þá dylgjui' miklar moð 
þeim. Vinir þeira tóku þat ráð, at senda eftir 
Þ(3rði gelli, er þá var mestr höfðingi í Breiða- 
firði. Hann var frændi Kjaliekliriga, enn ná- 
mágr Þorsteins; þótti hann likastr til at sætta 
þá. Enn er Þórði kom þessi orðsending, fór 
hann til við marga menn ok leitar um sættir; 



Hosted by 



Google 



EYÍIBYGGJA SAGA. 13 



fann hann, at stórlan^ var í millum þeira 
þykkjn, enn þó fekk hann komit á ^riðum með 
þeim ok stefnulagi. Þar urðu þær málalyktir, 
at Þórðr sk^ddi gera um, með því móti, at 
Kjalleklingar skildu þat til, at þeir mundu ald- 
rigi ganga í Dritsker örna sinna, enn Þorsteinn 
skildi þat til, at Kjalleklingar skjlái eigi saurga 
völlinn nú heldr enn fyrr. Kjalleklingar köll- 
uðu alla þá hafa fallit óhelga, er fyrir Þorsteini 
höfðu fallit, fyrir þat, er þeir höfðu fyrr með 
þann hug at þeim farit at berjast. Enn Þórs- 
nesingar sögðu Kjalleklinga alla óhelga fyiir 
lagabrot þat, er þeir gerðu á helgaðu þingi. 
Enn þó at vandlega væri undir skilit gerðina, 
þá játaði Þórðr at gera, ok vildi heldr þat, enn 
þeir skildi ósáttir. Þórðr hafði þat upphaf 
gerðarinnar, at hann kallar, at sá skal hafa 
happ er hlotit hefir; kvað þar engi vig bæta 
skulu, þau er orðit höfðu á Þórsnesi, eða á- 
verka, enn völlinn kallar hann spiltan af heift- 
arblóði, er niðr hafði komit, ok kallar þá jörð 
níi eigi helgari enn aðra, ok kallar þá þvi 
valda er fyrri gerðust til áverka við aðra; 
kallaði hann þat eitt friðbrot verit hafa; sagði 
þar ok eigi þing skyldu vera síðan. Enn til 
þess at þeir væri vel sáttir ok vinir þaðan af, 
þá gerði hann þat. at Þorgrímr Kjallaksson 
skyldi halda upp hofinu at helmingi ok hafa 
hálfan hoftoll, ok svá þingmenn at helmingi, 



Hosted by 



Google 



14 



EYRBYGGJA SAGA. 



veita ok Þorsteini til allra mála þaðan af, ok 
styrkja hann til hveriga helgi sem hann vill 
á leg-gja þingit þar sem næst verði sett; hér 
með gifti Þórðr gellir Þorgrími Kjallakssyni 
Þórhildi frændkonu sína, dóttur Þorkels mein- 
akrs nábúa síns. Var hann af þvi kallaðr Þor- 
grímr goði. Þeir færðu þá þingit inn í nesit 
þar sem nú er. Ok þá er Þr3rðr gellir skipaði 
fjórðungaþing, lét hann þar vera fjórðungsþing 
Vestfirðinga ; skyldu menn þangat til sækja um 
alla Vestfjörðu. Þar sér enn dómhring þann 
er menn váru dæmdir i til blóts. í þeim hring 
stendr Þórssteinn, er þeir menn váru brotnir 
um, er til blóta váru hafðir, ok sér enn blóðs- 
litinn á steininum. Var á þvi þingi enn mesti 
helgistaðr, enn eigi var mönnum þar bannat at 
ganga örna sinna. 

11. Þorsteinn þorskabitr gerðist enn mesti 
rausnarmaðr; hann hafði mcð sér jafnan sex 
tigu frelsingja; hann var mikill atdráttamaðr, 
ok var jafnan í íiskiróðrum; hann lét fyrst 
reisa bæinn at HelgafoIIi ok færði þangat bú 
sitt, ok var þar hinn mesti hofstaðr í þat mund. 
Hann lét ok bæ, gera þar í nesinu, nær því seiu 
þingit hafði verit (sctt); þann hæ lét hann ok 
nijök vanda, ok gaf hann síðan Þorsteini surt 
frænda sínum; l)j(j hann þar síðan, okvarðhinn 
mesti spckingr at viti. Þorsteinn þorska];)ít]' 
átti son er kallaðr var Börkr (hinn) digri. Enn 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAííA, 15 



sumar þat, er Þorsteinn var hálfþrítugr, fædcli 
Þóra sveinbarn, ok var Grímr nefndr, er vatni 
var ausinn; þann svein gaf Þorsteinn Þór, ok 
kvað vera skyldu hofgoða, ok kallar hann Þor- 
grim. Þat sama haust fór Þorsteinn út í 
Höskullsey til fangs. Þat var eitt kveld um 
haustit, at sauðamaðr Þorsteins fór at fé fjair 
norðan Helgafeil ; hann sá, at fjallit laukst upp 
norðan; hann sá inn í fjallit elda stóra, ok 
heyrði þangat mikinn glaum ok hornaskvol, ok 
er hann hlýddi, ef hann næmi nökkur orðaskil, 
heyrði hann, at þar var heilsat Þorsteini þorska- 
bít ok förunautum hans, ok mælt, at hann skal 
sitja í öndvegi gegnt feðr sínum. Þenna fyrir- 
burð sagði sauðamaðr Þóru, konu Þorsteins, um 
kveldit. Hon lét sér fátt um íinnast, ok kallar 
vera mega, at þetta væri fyrirboðan stærri tíð- 
enda. Um morguninn eftir kómu menn utan 
6r HöskuIIsey, ok sögðu þau tíðendi, at Þor- 
steinn þorskabítr hafði druknat í fiskiróðri, ok 
þ(3tti mönnum þat mikill skaði. Þóra helt þar 
bú eftir, ok ræðst sá maðr til með henni, er 
Hallvarðr hét. Þau áttu son, er Már hét. 

12. Synir Þorsteins þorskabíts uxu þar upp 
heima með móður sinni ok váru hinir efnilegstu 
menn, ok var Þorgrimr fyrir þeim í öllu, ok 
var þegar höfðingi, er hann hafði aldr til. Þor- 
grímr kvángaðist vestr í Dýrafjörð, ok fekk 
Þórdísar Surtsdóttur, ok réðst hann þauR'at 



Hosted by 



Google 



l^ EYRBYGG.TA PAGA. 



vestr til mága sinna, Gísla ok Þorkels. Þor- 
grimr drap Véstein Vésteinsson at haustboði í 
Haukadal. Bnn annat haust eftir, þá er Þor- 
grímr var hálfþrítugr sem faðir hans, þá drap 
Gísli mágr hans hann at haustboði á Sæbóli. 
Nökkurum nóttum síðar fæddi Þórdís kona hans 
barn, ok var sá sveinn kallaðr Þorgrimr eftir 
feðr sínum. Litlu síðar giftist Þórdís Berki 
hinum digra, bróður Þorgríms, ok réðst hon til 
bús með honum til Helgafells; þá fór Þorgrímr 
son hennar í Álftafjörð, ok var þar at fóstri 
með Þorbrandi; hann var heldr ósvifr í æsk- 
unni, ok var hann af því Snerrir kallaðr, ok 
eftir þat Snorri. Þorbrandr i Álftafirði átti 
Þuríði dóttur Þorfinns sel-Þórissonar frá Eauða- 
mel. Þeir váru börn þeira: Þorleifr kimbi elztr, 
annarr Snorri, þriði Þóroddr, fjórði Þorfinnr, 
fimti Þormóðr. Þorgerðr hét dóttir þeira; þeir 
bræðr váru allir fóstbræðr Snorra Þorgrímsson- 
ar. í þenna tíma bjó i^rnkell, son Þórólfs bægi- 
f(3tar, á Bólstað við Vaðilshöfða. Hann var 
manna mestr ok sterkastr, lagamaðr mikill ok 
forvitri. Hann var góðr drengr, ok umfram 
alla raenn aðra þar í sveit at vinsældum ok 
harðfengi; hann var ok hofgoði ok átti marga 
þingmenn. Þorgrímr Kjallaksson bjó í Bjarn- 
arhöfn, sem fyrr var sagt, ok áttu þau Þór- 
hildr þrjá sonu: Brandr var elztr, hann bjó í 
Krossnesi við Brimlárhöfða; annarr var Arn- 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 17 



grímr; hann var mikill maðr ok sterkr, nef- 
mikiU, stórbeinóttr í andliti, rauðbleikr á bár 
ok vikóttr snimma, skolbrúnn, eygðr mjök ok 
vel; hann var ofstopamaðr mikill ok fullr ó- 
jafnaðar, ok fyrir því var hann Styrr kallaðr. 
Vermundf hét hinn yngsti son Þorgríms Kjall- 
akssonar; hann var hár maðr, mjór, ok fríðr 
sýnum; hann var kallaðr Vermundr enn mjóvi. 
Sonr Ásgeirs á EjTÍ hét Þorlákr; hann átti 
Þuríði dóttur Auðunar stota ór Hraunsíirði. 
Þau váru þeira börn: Steinþórr, Bergþórr, Þor- 
mrjðr, Þórðr bligr ok Helga. Steinþórr var 
framast barna Þorláks; hann var mikill maðr 
ok sterkr ok manna vápnfimastr, ok hinn mesti 
atgervismaðr ; hó^værr var hann hversdaglega. 
Steinþórr er til þess tekinn, at hinn þriði maðr 
hafl bezt verit vigr á íslandi með þeim Helga 
Droplaugarsyni ok Vémundi kögr. Þormóðr 
var vitr maðr ok stiltr vel. Þórðr bligr var 
ákafamaðr mikill. Bergþórr var }Tigstr ok þó 
enn efnilegsti. 

13. Snorri Þorgrímsson var þá fjórtán vetra, 
er hann f(3r utan með f()stbræðrum sínum Þor- 
leifi kimba ok Þóroddi. Börkr (enn) digri föð- 
urbr(3ðir hans galt honum fimm tigi silfrs til 
utanferðar. Þeir urðu vel reiðfari, ok k()mu til 
Noregs um haustit; þeii' váru um vetrinn á 
E.ogalandi. Snorri var með Erlingi Skjálgssyni 
á. S(3la, olt var Erlingr vel til hans, því at þar 



Hosted by 



Google 



18 EYRBYGGJA SAGA. 



hafði verit forn vinátta með liinum fyrrum 
frændum þeira, Hörða-Kára ok Þórólfi Mostrar- 
skegg. Um sumarit eftir fóru þeir til íslands, 
ok urðu siðbúnir; þeir höfðu harða útivist ok 
kómu litlu fyrir vetr í Hornafjörð. Enn er þeir 
bjoggust frá skipi Breiðfirðingarnir, þá skauzt 
þar mjök í tvau horn um búnað þeira Snorra 
ok Porleifs kimba. Þorleifr keypti þann hest, 
er hann fekk beztan; hann hafði ok steindan 
söðul allglæsilegan ; hann hafði búit sverð ok 
gullrekit spjót, myrkblán skjöld ok mjök gyldan, 
vönduð öll klæði; hann hafði þar ok til vart 
mjök öUum sínum fararefnum; enn Snorri var 
í svartri kápu, ok reið svörtu merhrossi góðu; 
hann hafði fornan trogsöðul, ok vápn litt til 
fegrðar búin; búnaðr Þórodds var þar á milli. 
Þeir riðu austan um Síðu, ok svá sem leið liggr 
vestr til Borgarfjarðar ok svá vestr um Flötur, 
ok gistu í Álftafirði. Eftir þat reið Snorri til 
Helgafells ok ætlar þar at vera um vetrinn. 
Börkr tók því seinlega, ok höfðu menn þat mjök 
at hlátri um búnað hans; tók Börkr svá á, at 
honum hefði óheppilega með féit farizt, er öllu 
var eytt. Þat var einn dag öndverðan vetr at 
Helgafelli, at þar gengu inn tólf menn alvápn- 
aðir; þar var E^^jólfr enn grái, frændi Barkar, 
sonr Þórðar gellis; hann ]}jó í Otradal vestr i 
Arnarflrði. Enn er þeir váru at tíðendum spurð- 
ir, þá sögðu þeir dráp Gísla Súrssonar, ok þoira 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 19 

manna, er látizt höfðu fyrir honum áðr hann 
fell. Við þessi tíðendi varð Börkr allgleymr, 
ok bað Þórdisi ok Snorra at þau skvldu fagna 
Eyjólfi sem bezt, þeim manni, er svá mikla 
skömm hafði rekit af höndum þeim frændum. 
Snorri lét sér fátt finnast um þessi tíðendi, enn 
Þórdis segir, at þá var vel fagnat — „efgrautr 
er gefinn Gíslabana". Börkr svarar: .'„Eigi 
hlutumk ek til málsverða". Börkr skipar Ey- 
jólfi i öndvegi, enn förunautum hans utar frá 
honum; þeir skutu vápnum sinum á gólfit. 
Börkr sat innar frá E^'jólfi, enn þá Snorri. Þór- 
dis bar inn grautartrygla á borð ok helt með 
á spónum, ok er hon setti fyrir Eyjólf, þá fell 
niðr spónn fyrir henni. Hon laut niðr eftir ok 
tók sverð hans Eyjólfs ok brá skjótt ok lagði 
síðan upp undir borðit ok kom i h^r E^jólfi, 
enn gaddhjaltit nam við borðinu, ok varð þó 
sáiit mikit. Börkr hratt fram borðinu, ok sló 
til Þórdísar. Snorri hratt Berki, svá at hann 
fell við, enn tók til imjður sinnar ok setti hana 
niðr hjá sér, ok kvað ærnar skapraunir hennar, 
þó hon væri óbarin. E^^jólfr hljúp upp ok hans 
menn, ok helt þar maðr á manni. Þar urðu 
þær málalyktir, at Börkr seldi Eyjólti sjálfda^mi? 
ok gerði hann niikit fé sér til handa fyrir á- 
verkann; fór hann við þat í l)rott. Af þessu 
(jx injök óþokki mcð þeim Berki ok Snorra. 
14. Á várþiníii um sumarit heimti Snorri 



Hosted by 



Google 



20 EYRBYGGJA SAGA. 



föðurarf sinii af Berki. Börkr svarar svá, at 
hann mundi gjalda honum föðurarf sinn, — 
„enn eigi nenni ek", segir hann, „at skifta 
Helgafelli sundr, enn ek sé, at okkr er eigi 
hent at eiga saman tvíbýli, ok vil ek leysa 
landit tilmín". Snorri svarar: „Pat þykki mér 
jafnlegast, at þú leggir land svá dýrt, enn ek 
kjósa hvárr okkarr leysa skal". Börkr hugsar 
þetta mál, ok hugðist svá, at Snorri mundi eigi 
lausafé hafa at gefa við landinu, ef skjótt 
skyldi gjalda, ok lagði hálft landit fyrir sex 
tigu silfrs, ok tók þó af áðr eyjarnar, því at 
hann hugðist litlu verði þær mundu fá, enn 
Snorri fengi aðra staðfestu; þat fylgdi ok, at 
þá skyldi þegar uppgjalda féit, ok leita eigi 
láns undir aðra menn til þess fjár, — „ok kjós 
þú nú, Snorri", sagði Börkr, „þegar í stað hvárt 
þú vill". Snorri svarar: „Þess kennir nú at, 
Börkr frændi, at þér þykkir ek févani, er þú 
leggr svá ódýrt Helgafellsland, enn undir mik 
kýss ek föðurleifð mína at þessu verði, ok rétt 
fram höndina ok handsala mér níi landit". 
„Eigi skal þat fyrr'', segir Börkr, „enn hverr 
penningr er fyrir goldinn". Snorri mælti til 
Þorbrands fóstra síns: „Hvárt selda ek þér 
sjóð nökkurn á hausti?" „Já", segir Þorbrandr, 
ok brá sjóðnum undan kápu sinni. Var þá 
talt silfrit ok goldit fyrir landit hverr penningr, 
ok var þá eftir í sjóðinum sex tigir silfrs. 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA ^l 



Börkr tók við fénu ok handsalar Snorra landit. 
Síðan mælti Börkr: „Silfrdrjúgari heflr þú nú 
orðit, frændi, enn vér liugðum ; vil ek nú, at \át 
gefim upp óþokka þann, er millim hefir farit, 
ok mun ek þat tilleggja til hlunnenda við þik, 
at vit skulum búa báðir samt þessi misserí at 
Helgafelli, er þú hefir kvikfjár fátt". Snorri 
svarar: „Pú skalt njóta kvikfjár þins okverða 
í brottu frá Helgafelli". Svá varð að vera sem 
Snorri vildi. Enn er Börkr var í brott búinn 
frá Helgafelli, gekk Þórdis fram ok nefndi sér 
vátta at þvi, at hon sagði skilit við Börk bónda 
sinn, ok fann þat til foráttu, at hann hafði 
lostit hana, ok hon vildi eigi liggja undir högg- 
um hans. Var þá skift fé þeira, ok gekk 
Snorri at fyrir hönd móður sinnar, því at hann 
var hennar erfingi; tók þá Börkr þann kost, 
er hann hafði öðrum ætlat, at hafa litit fyrir 
eyjarnar. Eftir þat fór Börkr i brott frá Helga- 
felli ok vestr á Meðalfellsströnd, ok bjó fyrst á 
Barkarstöðum milli Orrahváls ok Tungu. 

15. Snorri Þorgrimsson gerði bú at Helga- 
felli, ok var móðir hans fyrir innan stokk. Már 
Hallvarðsson, föðurbróðir Snorra, réðst þangat 
með mart búfé ok tók forráð fyrir búi Snorra; 
hafði hann þá et mesta rausnarbú ok fjölment. 
Snorri var meðahnaðr á hæð ok heldr grann- 
legr, fríðr sýnum, réttleitr ok Ijóslitaðr, bleik- 
hárr ok rauðskeggjaðr; hann var hógværr 



Hosted by 



Google 



22 EYRBY6GJA SAGA. 



hversdaglega ; fanii lítt á honum hvárt honnm 
þótti vel eða illa; hann var vitr maðr ok for- 
spár um marga hluti; langrækr ok heiftúðigr; 
heilráðr vinum sínum, enn óvinir hans þóttust 
heldr kulda af kenna ráðum hans. Hann varð- 
veitti þá hof ; var hann þá kallaðr Snorri goði; 
hann gerðist þá höfðingi mikill, enn ríki hans 
var mjök öfundsamt, því at þeir váru margir, 
er eigi þóttust til minna um komnir fyrir ættar 
sakir, enn áttu meira undir sér fyrir afls sakir 
ok prófaðrar harðfengi. Börkr digri ok Þór- 
dís Súrsdóttur áttu þá dóttur, er Þuríðr hét, 
ok var hon þá gift Porbirni enum digra, er 
bjó á Fróðá; hann var son Orms ens mjóva, 
er þar hafði búit ok numit Fróðár land. Þur- 
íði dóttur Ásbrands frá Kambi ór Breiðavík 
hafði hann áðr átta; hon var systir Bjarnar 
Breiðvíkingakappa, er enn kemr siðar við þessa 
sögu, ok Arnbjarnar ens sterka. Synir þeira 
Þorbjarnar váru þeir Ketill kappi ok Gunnlaugr 
ok Hallsteinn. Þorbjörn var mildll fyrir sér 
ok ósvifr við sér minni menn. Þá bjó í Máva- 
hlið Geirriðr dóttir Þórólfs bægifrjtar ok Þór- 
arinn svarti son hennar. Hann var mikill maðr 
ok sterkr, Ijótr ok hljóðlyndr, ok vel stiltr 
hversdaglega ; hann var kallaðr mannasættir. 
Hann var eigi fémikill, ok hafði þó bú gagn- 
samt. Svá var hann maðr óhlutdeilinn, at ó- 
vinir hans mæltu, at hann hefði eigi síðr kvenna- 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. ^3 



skap enn karla. Haim var kvángaðr maðr ok 
hét Auðr kona hans; Guðný var systir hans, 
er átti Vermundr mjóvi. í Holti út frá Máva- 
hliö bjó ekkja sú er Katla hét. Hon var fríð 
kona sýnum, enn eigi var hon við alþýðuskap. 
Oddr hét son hennar; hann var mikill maðr ok 
knár, hávaðamaðr mikill ok máligr, slysinn ok 
róg-samr. Gunnlaugr son Þorbjarnar digra var 
námgjarn; hann var oft i Mávahlíð ok nam 
kunnáttu at Geirriði Þórólfsdóttur, því at hon 
var margkunnig. Þat var einn dag er Gunn- 
laugr fór í Mávahlíð, at hann kom í Holt ok 
talaði mart við Kötlu, enn hon spurði hvárt 
hann ætlar þá enn í Mávahlíð — „ok klappa um 
kerlingar nárann?" Gunnlaugr kvað eigi þat 
sitt erendi, — ,,enn svá at eins ertu ung, Katla, 
at eigi þarftu at bregða Geirríði elli". Katla 
svarar: „Eigi hugða ek at þat mundi líkt vera, 
enn engu skiftir þat", segir hon, „engi þ^^kkir 
yðr nú kona nema Geirríðr ein, enn fleiri konur 
kunna sér enn nökkut enn hon ein". Oddr 
Kötluson fór oft með Gunnlaugi i Mávahlið, enn 
er þeim varð sið aftr farit, bauð Katla Gunn- 
laugi oft þar at vera, enn hann fór jafnan 
heim. 

16. Pat var einn dag öndverðan vetr þann 
er Snorri gerði fyrst bíi at Helgafelli, at Gunn- 
laugr Þorbjarnarson fór i Mávahlið ok Oddr 
Kötluson með honum. ÞaufGeirríðr ok Gunn- 



Hosted by 



Google 



24 EYRBYGGJA SAGA. 



laugr töluðu þá löngum um dagimi; ok er mjök 
leið á kveldit, mælti Geirríðr við Gunnlaug: 
„Þat vilda ek, at þú færir eigi heim í kveld, 
þvi at margir eru marlíðendr; eru ok oft flögð 
í fögru skinni, enn mér lizt nú eigi sem ham- 
ingjusamlegast á þik". Gunnlaugr svarar : „Eigi 
mun mik saka", segir hann, „er vér erum tveir 
saman". Hon svarar: „Ekki gagn man þér 
at Oddi verða, enda mantu sjálfr gjalda ein- 
ræðis þíns". Siðan gengu þeir út Gunnlaugr 
ok Oddr, ok fóru þar til er þeir kómu í Holt. 
Katla var þá komin í rekkju sína; hon bað 
Odd bjóða Gunnlaugi þar at vera; hann sagð- 
ist þat gert hafa, — „ok viU hann heim fara", 
segir hann. „Fari hann þá, sem hann heíir 
fyrir sér gert", segir hon. Gunnlaugr kom eigi 
heim um kveldit, ok var um rætt, at hans 
skyldi leita fara, enn eigi varð af. Um nótt- 
ina, er Þorbjörn sá út, fann hann Gunnlaug 
son sinn fyrir dyrum; lá hann þar ok var vit- 
lauss. Þá var hann borinn inn ok dregin af 
honum klæði; hann var allr blóðrisa um herð- 
arnar, enn hlaupit holdit af beinunum; lá hann 
allan vetrinn í sárum, ok var margrætt um 
hans vanheilsu; flutti þat Oddr Kötluson, at 
Geirríðr mun hafa riðit honum; segir, at þau 
hefði skilit í stuttleikum um kveldit, ok þat 
hugðu flestir menn at svá væri. Þetta vár um 
stefnudaga reið Þorbjörn í Mávahlíð, ok stefndi 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 25 



Geirríði um þat, at hon væri kveldriða ok hon 
hefði valdit meini Gunnlaugs. Málit fór til 
Þórsnessþings ok veitti Snorri goði Þorbimi, 
mági sinum, enn Amken goði varði málit fyrir 
Geirríði systur sína. Tylftarkviðr átti um at 
skilja, enn hvárrgi þeira Snorra né Amkels 
þótti bera mega kviðinn fjnr hleyta sakir við 
sækjanda ok varnaraðila; var þá Helgi Hof- 
garðagoði kvaddr tylftarkviðar, faðir Bjarnar, 
föður Gests, föður skáld-Refs. Amkell goði 
gekk at dómi, ok vann eið at stallahring at 
því, at Geirríðr hafði eigi valdit meini Gunn- 
laugs. Þórarinn vann eið með honum ok tíu 
menn aðrir, enn eftir þat bar Helgi af kviðinn 
ok ónýttist málit fyrir þeim Snorra ok Þor- 
birni ok fengu þeir af þessu óvirðing. 

17. Á þessu þingi deildu þeir Þorgrímr 
Kjallaksson ok synir hans við niuga svarta um 
mund ok heimanf^dgju Ingibjargar Ásbjamar- 
dóttur, konu niuga, er tin-Forni hafði átt at 
varðveita. Um þingit váru stormar miklir, svá 
at engi maðr mátti koma til þingsins af Meðal- 
fellsströnd; hamlaði þat mjök afla Þorgrims, 
at frændr hans kómu eigi. niugi hafði hundrað 
manna ok einvalalið, ok helt hann fram málun- 
um, enn Kjalleklingar gengu at dóminum ok 
vildu upp hleypa; var þá þröng mikil; áttu 
menn þá hlut í at skilja þá. Kom þá svá, at 



Hosted by 



Google 



26 EYRBYGGJA SAGA. 



tin-Forni greiddi féit at tölnm Illnga. Svá 
kvað Oddr skáld í Illnga-drápn : 

(1) Vestr vaa þröng á þingi 
Þórsness, með hug stórum 
höppum studdr þars hodda 
hjalraraddar stafr kvaddi. 
Snarráðan kom síðan 

— eætt vasat gor með létta — 
Forna sjóðs und fœði 

farmr dólgsvölu barma. 

Eftir þat létti npp storminnm, ok krjmu 
Kjalleklingar vestan af ströndinni; vildi Þor- 
grímr Kjallaksson þá eigi halda sættina ok 
veitti þeim Illnga atgöngn; tókst þar þá bar- 
dagi. Snorri goði bað sér þá manna til meðal- 
göngn ok kómn á griðnm með þeim. Þarfelln 
þrír menn af Kjalleklingnm, enn fjórir af Illuga. 
Styrr Þorgrímsson vá þar tvá menn. Svá segir 
Oddr í Illnga-drápn : 

(2) Drótt gekk sýnt á sættir 
evellendr enn þar fellu 
þremja svells fyr þoUi 
þrír andvöku randa, 

áðr kynframaðr kœmí 
kvánar fleggs við seggi 

— frægt gorðisk þat fyrða 
forráð — griðum Snorri. 

Hlugi þakkaði Snorra goða sína liðveizlu 
ok banð honum f^TÍr fé, enn hann kveðst eigi 
vildn laun fyrir hina fyrstn liðveizlu. Þábauð 
Hlugi honum heim með sér, ok þat þá Snorri, 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 



27 



ok fekk hann þá góðar gjafir; váru þeir Snorri 
ok Illugi þá vinir um hríð. 

18. Petta sumar andaðist Þorgrímr Kjallaks- 
son, enn Vermundr (enn) mjóvi, son hans, tók 
þá við búi í Bjarnarhöfn. Hann var vitr maðr 
ok stundar heilráðr. Styrr hafði þá ok búit um 
hríð undir Hrauni inn frá Bjarnarhöfn. Hann 
var vitr maðr ok harðfengr. Hann átti Por- 
björgu dóttur Þorsteins hreggnasa. Þorsteinn 
ok Hallr váru synir þeira. Ásdís hét dóttir 
þeira, drengileg kona ok heldr skapstór. Styrr 
var heraðríkr, ok hafði fjölment mjök. Hann 
átti sökótt við marga menn, því at hann vá 
mörg vig, enn bætti engi. 

Þetta sumar kom út skip í Salte}Tarósi, 
ok áttu hálffnorrænir menn. Hét Björn stýri- 
maðr þeira; hann fór til vistar á Eyri til Stein- 
þórs. Hálft skipit áttu suðreyskir menn, ok 
hét Álfgeirr stýrimaðr þeira; hann fór til vist- 
ar í Mávahlíð til Þórarins svarta, ok félagi hans 
með honum, er Nagli hét, milvill maðr ok fót- 
hvatr; hann var skozkr at k^mi. Þórarinn 
átti víghest góðan á fjalli. Þorbjörn digri átti 
ok st(3ðhross mörg saman, er hann lét standa 
í fjallhögum ok valdi hann hross um haustum 
til slátrs. Þetta haust gerðist þat til tiðenda, 
at eigi fundust hross Þorbjarnar, ok var viða 
leitat, enn haustit var heldr veðrhart. í önd- 
verðan vetr sendi Þorbjörn Odd Kötluson suðr 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 



um heiði undir Hraun. Þar bjó sá maðr, er 
spá-Gils hét. Hann var framsýnn ok eftirrýn- 
ingamaðr mikiU um stuldi, eða þá hluti aðra, 
er hann vildi forvitnast. Oddr spyrr, hvárt 
hrossum Þorbjarnar höfðu stolit útlendir menn, 
eða utanheraðsmenn, eða nábúar hans. Spá-Gils 
svarar: „Segðu svá Þorbirni, sem ek mæli, at 
ek hygg at hross hans muni eigi langt gengin 
ór högum þeira, enn vant er á menn at kveða, 
ok er betra at missa síns, enn stór vandræði 
hljótist af". Enn er Oddr kom til Fróðár, 
virðu þeir Þorbjörn sem spá-Gils hefði nökkur- 
ar sneiðir stungit Máhlíðingum um mál þessi; 
sagði Oddr ok, at hann hefði svá mælt, at þeir 
væri líkastir til hrossatöku, er sjálfir váru fé- 
vana, ok höfðu þó aukit hjónum ór því sem 
vandi var til. í þessum orðum þótti Þorbimi 
kveðit á Máhlíðinga. Eftir þetta reið Þorbjörn 
heiman við tólfta mann. Hallsteinn son hans 
var þar í för, enn KetiU kappi, annarr son hans, 
var þá utan lands. Þar var Þórir son Arnar 
af Arnarhváli, nábúi Þorbjarnar, hinn rösk- 
vasti maðr. Oddr Kötluson var í þessi ferð. 
Enn er þeir kómu í Holt til Kötlu, færði hon 
Odd son sinn í kyrtil móbrúnan, er hon hafði 
þá nýgert. Síðan fóru þeir í Mávahlið, ok var 
Þórarinn ok heimamenn í dyrum úti, er þeir 
sámannferðina; þeir kvöddu Þorbjörn ok spurðu 
tíðenda. Síðan mælti Þorbjörn: „Þat er várt 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. ^9 



erendi hingat, Þórarinn", segir hann, „at vér 
leitum eftir hrossnm þeim, er stolin vám frá 
mér í haust, viljum vér hér beiða rannsóknar 
hjá yðr". Þórarinn svarar: „Er rannsókn 
þessi nökkut með lögum upp tekin, eða haflð 
þér nökkura lögsjándr til kvadda, at skynja 
þetta mál, eða vili þér nökkur grið selja oss í 
rannsókn þessi, eða hafi þér nökkut víðara farit 
til rannsóknar?" Porbjörn svarar: „Ekki ætl- 
um vératvíðar þurfi þessa rannsókn atfremja". 
Pórarinn svarar: „Þá viljum vér þverlega 
þessar rannsóknar synja, ef þér vilið aflaga eft- 
ir leita ok upp hefja". Þorbjörn svarar: „Þá 
munum vér þat fyrir satt hafa, at þú sér sannr 
at sökinni, er þú vill þik eigi láta undan bera 
með ranns(jkninni". „Gerið þat sem j^ðr líkar", 
segir Þórarinn. Eftir þat setti Þorbjörn dura- 
dóm, ok nefndi sex menn í dóm; síðan sagði 
Þorbjörn fram sökina á hendr Þórarni um 
hrossatökuna. Þá gekk Geirríðr út i dyrnar 
ok sá hvat er títt var ok mælti: ,,0f satt er 
þat, er mælt er, at meir hefir þú, Þórarinn, 
kvennaskap enn karla, er þú skalt þola Þor- 
birni digra hverja skömm, ok eigi veit ek, hví 
ekáslikan son". Þá mælti Álfgeirr stýrimaðr: 
„Veita munum vér þér alt þat er vér megum, 
hvat sem þii vill upp taka". Þórarinn svarar: 
„Eigi nenni ek nú lengr hér at standa". Eftir 
þetta hlaupa þeir Þórarinn út, olt vilja hleypa 



Hosted by 



Google 



30 EYRBYGGJA SAGA. 



upp dóniinuin; þeir váru sjau saman ok sló þeg"- 
ar í bardaga. Þórarinn vá húskarl Þorbjarnar, 
enn Álfgeirr annan; þar fell ok húskarl Þór- 
arins. Ekki festi vápn á Oddi Kötlusyni. Auðr 
húsfreyja hét á konur at skilja þá, ok kastaðu 
þær klæðum á vápn þeira. Eftir þat gengr 
Þórarinn inn ok hans menn, enn þeir Þorbjörn 
riðu í brott ok sneru áðr málum til Þórsness- 
þings; þeir riðu upp með vágum ok bundu sár 
sin undir stakkgarði þeim er Kambgarðr heitir. 
í túninu í Mávahlið fanst hönd þar sem þeir 
höfðu barizt, ok var sýnd Þórarni; hann sá at 
þetta var konuhönd; hann spurði, hvar Auðr 
var; honum var sagt, at hon lá i sæng sinni. 
Þá gekk hann til hennar, ok spurði, hvárt hon 
var sár. Auðr bað hana ekki um þat hirða, 
enn hann varð þó viss, at hon var handhöggvin; 
kallar hann þá á móður sina, ok bað hana 
binda sár hennar. Þá gekk Þórarinn íit ok 
þeir félagar, ok runnu eftir þeim Þorbirni; ok 
er þeir áttu skamt til garðsins, heyrðu þeir 
mælgi til þeira Þorbjarnar, ok tök Hallsteinn 
til orða ok mælti: „Af sér rak Þórarinn rag- 
mælit i dag". „Djarflega barðist hann", segir 
Þorbjörn, „enn margir verða vasldr i einangrin- 
um, þó at lítt sé vaskir þess í milli". Oddr 
svarar: „Þórarinn mun vera hiun röskvasti 
maðr, enn slys mun þat þykkja, er hann henti, 
þá er hann hjó höndiua af konu sinni". „Var 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 31 



þat satt?" segir Þorbjörn. „Satt sem dagr", 
segir Oddr. Þá hljópu þeir upp ok gerðu at 
þessu mikla sköll ok Mátr. í þessu kómu þeir 
Þórarinn eftir ok varð Nagli skjótastr. Enn 
er hann sá, at þeir ofruðu vápnunum, glúpnaði 
hann, ok hljóp umfram ok í fjallit upp, ok varð 
at gjalti. Þórarinn hljóp at Þorbimi ok hjó 
með sverði í höfuðit ok klauf ofan í jaxla. 
Eftir þat sótti Þórir Arnarson at Þórarni við 
þriðja mann. Hallsteinn sótti Alfgeir við annan 
mann. Oddr Kötluson sótti félaga Álfgeirs við 
annan mann. Þrir förunautar Þorbjarnar sóttu 
tvá menn Þórarins, ok var bardagi þessi sóttr 
með miklu kappi. Þeira skifti fóru svá, at 
Þórarinn hjó fót af Þóri, þar er kálfi var digr- 
astr, enn drap báða förunauta hans. Hallsteinn 
fell fyrir Álfgeiri sárr til ólifis; enn er Þórar- 
inn var lauss, rann Oddr Kötluson við þriðja 
mann; hann var eigi sárr, því at eigi festi 
vápn á kyrtli hans. Allir lágu eftir aðrirföru- 
nautar þeira; látnir váru ok báðir húskarlar 
Þórarins. Þeir Þórarinn tóku hesta þeira Þor- 
bjarnar ok ríða þeim heim, ok sá þeir þá hvar 
Nagli hljóp hit efra um hlíðina; ok er þeir 
kómu í tíinit, sá þeir at Nagli var kominn 
fram um garðinn ok stefndi inn til Búlands- 
höfða. Þar fann hann þræla Þórarins tvá, er 
ráku sauði (3r höfðanuni. Hann segir þeim 
fundinn ok liðsmun hverr var; kallaðist hann 



Hosted by 



Google 



32 EYRBYGGJA SAGA. 



víst vita, at Þórarinn ok hans menn váru látn- 
ir, ok í því sá þeir, at menn riðu heiman eftir 
vellinum. Þá tóku þeir Þórarinn at hleypa, 
því at þeir vildu hjálpa Nagla, at hann hlypi 
eigi á sjó eða fyrir björg; ok er þeir Nagli sjá, 
at mennirnir riðu æsilega, hugðu þeir at Þor- 
björn mundi þar fara; trjku þeir nú rás af nýju 
allir inn til höfðans, ok runnu þar til er þeir 
koma þar sem nú heitir Þrælaskriða, þarfengu 
þeir Þórarinn tekit Nagla, því at hann var ná- 
lega sprunginn af mæði, enn þrælarnir hljópu 
þar fyrir ofan ok fram af höfðanum ok týnd- 
ust sem ván var, því at höfðinn er svá hár, at 
alt heflr bana þat sem þar ferr ofan. Síðan 
fóru þeir Þórarinn heim ok var Geirríðr í dyr- 
um, ok spyrr þá hvé farizt hefir. Þórarinn 
kvað þá vísu: 

(3) Varðak mik þars myrðir 
morðfárs vega þorði 

— hlaut örn af ná neyta 
nýjum — kvinna frýju. 
Barkak vægð at vígi 
valnaðrs i styr þaðra 

— mælik hól — fyr hœli 
hjaldrs goðs — of þat — sjaldan. 

Geirríðr svarar: „Segi þér víg Þorbjarn- 
ar?" Þórarinn kvað: 

(4) Knátti hjörr und hetti 
hræflóð bragar Móða 
rauk um sóknar sœki 
sliðrbeitr staðar leita, 



Hosted by 



Google 



EYRBYGaJA SAGA. 33 



blóð fell — enn vas váði 
vígtjalds næri — skaldi 

— va8 dœmisalr dóma 
dreyrafullr — um eyru. 

„Tekit hefir þá brýning-iii", sagði Geirríðr, 
„ok gangit inn, ok bindit sár yður". Ok svá 
yar. 

Nú er at segja frá Oddi Kötlusyni; hann 
fór þar til er hann kom til Fróðár ok sagði 
þar tiðendin; lét Þuriðr húsfreyja safna þá 
mönnum ok fara eftir likunum, enn flytja heim 
sára menn. Þorbjörn var í haug lagiðr, enn 
Hallsteinn son hans var græddr; Þórir af Am- 
arhváli var ok græddr ok gekk við tréfót sið- 
an; því var hann kallaðr Þórir viðleggr; hann 
átti Þorgrímu galdi*akinn ; þeii^a s}Tiir váru þeir 
Örn ok Valr, drengilegir menn. 

19. Eina nótt var Þórarinn heima i Máva- 
hlið; enn um morgininn spyrr Auðr Þórarin, 
hvert ráð hann ætlar fyrir sér — „vildim vér 
eigi úthýsa þér", segir hon, „enn hrædd em ek, 
at hér sé fleiri settir dyradómarnir í vetr, því 
at ek veit, at Snorri goði mun ætla at mæla 
eftir Þorbjörn mág sinn". Þá kvað Þórarinn: 
(5) Myiidit vitr i vetri 
vekjandi mik sekja 

— ák Hfhvötuð leyfðan — 
lögráns — of þat vá,nir, — 
ef niðbræði næðak 

nás valfaUins ásar 



Hosted by 



Google 



34 EYRBYGGJA SAGA. 



— Hugiiis létum uið njóta 
nágrundar — Verraundi. 

Þá mælti Geirríðr: „Þat er nú ráðlegast, 
at leita at slíkum tengdamönnum, sem Ver- 
mundr eða Arnkell bróðir minn". Þórarinn 
svarar: „Meiri ván, at hvárttveggja þurfi áðr 
lýkr þessum málum, enn þar munu vér þó fyrst 
á treysta, er Vermundr er". Ok þann sama 
dag riðu þeir allir, er at vígum höfðu verit, 
inn um fjörðu, ok kómu í Biarnarhöfn um kveldit 
ok gengu inn, er menn váru komnir í sæti. 
Vermundr heilsar þeim ok rýmdi þegar öndugit 
fyrir Þórarni. Enn er þeir höfðu niðr sezt, þá 
spurði Vermundr tíðinda. Þórarinn kvað: 

(ö) Skalk þrymviðuDQi þremja 

— þegi berr meðan — segja 

— ván es ísarns ásum 
erleiks — frá þvi gerla, 
hvé bjaldrviðir heldu 
baldeiidr við mik skjaldar 

— roðinh eák hrundar handa 
hnigreyr — lögum — dreyra. 

Hvat er þar frá at segja, mágr?", segir 
Vermundr. Þórarinn kvað: 

(7) S6ttu heim þeirs hættu . 
hjör-Nirðir mik fjörvi 

— gný!j6mi beit geymi 
geira stígs — at vigi; 
8vá goröu vér sveröa 
Bókuniðjuiig-uiu Þriðja 
slcitku liknri.r leiki 
lostigr fáa kosti. 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. ^"^ 



Guðný systir hans nam staðar á gólfinu 
ok|mælti: „Heflr þú nökkut varit^þik nú frýju- 
orðinu þeira út þar?" Þórarinn kvað: 

(8) Urðu vér at verja 

— vss ár drifin sára; 
hrafn naut hræva — gefnar 
bjaldrskýja mik frýju, 

þás við bjalm — á holmi — 
hrein míns föður sveini 
þaut andvaka unda 

— unnar benlœkir runnu — . 
Vermundr mælti: „Bratt þykki mér sem 

þér hafið við ázt". Þórarinn kvað: 

(9) Knáttu hjalmi hættar 
bjaldrs á mínum skjaldi 
Þrúðar vang8 euíi þunga 
þingtí spámeyjar singva, 
þáa bjú^röðull bóga 
baugs fyr óðaldraugi 

— Gjöll óx vápns á vöUum — 
varð blúðdrífinn Fróða. 

Vermundr mæJti: „Hvárt vissu þeir nú 
hvárt þú vart karlmaðr eða kona?'' Þórarinn 
kvað : 

(10) Reka þóttumk Rakna 
remmiskóðs við Móða 
kunnfáka hné kennir 
klámorð af mér horða, 
hvatki cs — Hildar gotna 
hrafu sleit af ná beitu 
feíks — við eína ieiku 
íí;T^]iiii.':r uni |">at mælir. 

Eftir þat segir í^órariiin tíðindin. Þá spurði 



Hosted by 



Google 



36 EYRBYGGJA SAGA. 



Vermundr: „Hví fórtu þá eftir þeim? þótti 
þér eigi ærit at orðit hit fyrra sinn?" Þórar- 
inn kvað: 

(11) Kveðit man Hrofts at heiftum 
hyrskerðir mér verða 

— kunnak áðr fyr Enni 
ylg teiti Bvá leita, — 

es hlautviðir hétu 

— hlœkendr þeirs ekil floekja 
eggjumk hófö — at hjöggak 
Hlín guðvefjar mína. 

„Várkunn var þat", segir Vermundr, „at 
þú stæðist þat eigi, enn hversu gáfust þér þeir 
(hinir) útlenzku menn?" Pórarinn kvað: 

(12) Nágöglum fekk Nagii 
nest dálega flestum; 
kafsunnu réð kennír 
klekkr í fjall at stekkva, 
heldr gekk hjalrai faldinn 

— hjaldrs — at vápna galdri 

— þurði eldr um aldir — 
Alfgeirr af hvöt raeiri. 

„Bar Nagli sik eigi allvel", kvað Ver- 
mundr. Þórarinn kvað: 

(13) Grátandi rann gætir 
geirastígs frá vígi 

— vasat grímu geymi 
góð ván friðar hánum — , 
Bvát merskyndir myndi 
menskiljandi vilja 

— hugði bjóðr á bleyði 
bifrstaups — á sjá hlaupa. 

Ok er Þórarinn hafði verit um nótt í 



Hosted by 



Google 



EYRBYaGJA SAGA. 37 



Bjarnarhöfn, þá mælti Vermundr: „Eigi man 
þér mér þykkja fara miMlmannlega, mágr, um 
liðveizlnna við þik; ek berr eigi traust til at 
taka við yðr, svá at eigi gangi fleiri menn í 
þetta vandræði, ok munu vér ríða inn í dag á 
Bólstað ok finna Arnkel frænda þinn, ok vita, 
hvat hann vill veita oss, því at mér sýnist 
Snorri goði þungr í eftirmálinu". „Þér skuluð 
ráða", segir Þórarinn. Ok er þeir váru á leið 

komnir, kvað Þórarinn: 

(14) Munu vér at vánim, 
Vermundr, glaðir stundum, 
auðarþoUr, áðr oUum 
auðvarpaðar dauða. 

Nú sjárak hitt, at hlæja, 
hör-Gerðr, munnm verða 

— leið erumk randa rauðra 
regn — fyr prúðum þegni. 

Þessu veik hann til Snorra goða. Þeir 
Yermundr ok Þórarinn riðu inn á Bólstað, ok 
fagnaði Árnkell þeim vel ok spyrr at tiðend- 

um. Þórarinn kvað: 

(15) Vas til hreggs at hyggja 
hrafnvÍDB á bœ mínum 

— þurði eldr um aldir — 
ugglegt — Munins tuggu — , 
þás á fyrða fuudi 

fran vikinga mána 
lind beit lögðis kindar 
liðu, Hogna vé gognum. 

Arnkell spyrr eftir atburðum um tíðindi 
þau, er Þórarinn sagði. Ok er hann hafði frá 



Hosted by 



Google 



B8 EYRBYGGJA SAGA. 



sagt sem var, þá mælti Arnkell: „Reiðst heflr 
þú nú, frændi, svá hógværr sem þú ert". 
Þórarinn kvað: 

(16) Hétu hirðinjótar 
haukaness til þessa 

— heftandi vask hciftar — 
hóglífan mik drífu ; 

oft kemr — alnar leiftra — 

— ævifús — ór dúsi 

— nú kná iörð til orða — 
œðiregfn — at fregna — . 

„Verða kann þat", segir Arnkell, — „enn 
þat vil ek við þik mæla, Þórarinn frændi, at 
þú ver með mér þar til er lýkr málum þess- 
um á nökkurn hátt; enn þó at ek gerumk 
nökkut gerkólfr í þessu boði, þá vil ek þat við 
þik mæla, Vermundr, at þú sér eigi við skiliðr 
mál þessi, þó at ek taka við Þórarni". „Skylt 
er þat", segir Vermundr, „at ek veita Þórarni 
þat er ek má, ei.gi at síðr, þótt þú sér fyrirmaðr 
at liðveizlu við hann". Þá mælti Arnkell: 
„Þat er mitt ráð, at vér sitim hér í vetr allir 
saman samtýnis við Snorra goða". Ok svá 
gerðu þeir, at Arnkell hafði fjölment um vetr- 
inn. Var Vermundr ýmist í Bjarnarhöfn eða 
með Arnkatli. Þórarinn helt hinum sömu skaps- 
höfnum ok var löngum hljóðr. Arnkell var 
híbýlaprúðr ok gleðimaðr mikill; þótti honum 
ok iUa, ef aðrir váru eigi jafnglaðir sem hann, 
ok ræddi oft um við Þórarin, at hann skyldi 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SÁGA. ^^ 

vera kátr ok ókvíðinii; lézt hafa spurt, at ekkjan 
at Fróðá bar vel af sér harmana, ok mun henni 
hlæglegt þykkia, ef þér berið yðr eigi vel". Þór- 
arinn kvað: 

(17) Skalat öldrukkin ekkja 

— ek veit at gat beitu 
hrafn af hræva efni — 
hoppfógr af því skoppa, 

at ek — hjördeggvar — hygga 

— hér es fjón komin Ijóna, 
haukr unir hörðum. leiki 
hræva, etriðs — á kvíðu. 

Þá svarar einn heimamaðr Arnkels: „Eigi 
veiztn fyiT enn í vár, er lokit er Þórsness- 
þingi, hversn einhlítr þú verðr þér í málnnnm", 
Þórarinn kvað: 

(18) Láta hitt, at hljóta 
haldendr mynim skjaldar 

— sœkjum ráð und ríkjan — 
rómuaamt ór dómi, 

nema ArnketiU órum 
orðgóðr við lof þjóðar 

— vel trúik grimu geymi 
galdrs — sakmálum haldi. 

30. Geirriðr húsfreyja i Mávahlíð sendi þau 
orð inn á Bólstað, at hon var þess vis orðin, 
at Oddr Kötluson hafi höggit höndina af xluði; 
kallaðist hafa til þess orð hennar sjálfrar, ok 
svá kvað hon Odd hafa þvi hælzt fyrir vinum 
sínum. Ok er þeir Þórarinn ok Arnkell he^Tðu 
þetta, riðu þeir heiman við tólfta mann íit til 



Hosted by 



Google 



^^ EYRBYGGJA SAGA. 



Mávahlíðar ok váru þar um nótt. Enn um 
morgininn riðu þeir út í Holt, ok er sén ferð 
þeira ór Holti. Þar var ekki karla fyrir fleira 
enn Oddr. Katla sat á palli ok spann garn; 
hon bað Odd sitja hjá sér, — „ok verhitnæsta 
mér". Hon bað konur sitja í rúmum sínum, 

— „ok verit hljóðar", kvað hon, „enn ek má hafa 
orð fyrir þeim". Ok er þeir ArnkeU kómu, 
gengu þeir inn þegar, ok er þeir kórnu í stofu, 
heilsaði Katla Arnkatli ok spurði at tíðindum. 
Arnkell kvaðst engi segja, ok sp^^rr, jhvar Oddr 
sé. Katla kvað hann farinn suðr til\Breiðavíkr, 

— „ok mundi hann eigi forðast fund þinn, ef 
hann væri heima, því at vér treystum þér vel 
um drengskapinn". „Vera má þat", segirArn- 
kell, „enn rannsaka viljum vér l r". „Þat 
skal sem yðr líkar", segir Katla, ok bað mat- 
selju bera Ijós fyrir þeim ok lúka upp búri; 
þat eitt er hús læst á bænum. Þeir sá, at 
Katla spann garn af rokki. Nú leita þeir um 
húsin ok finna eigi Odd, ok fóru brott eftir þat. 
Ok er þeir kómu skamt frá garðinum, nam 
Arnkell staðar ok mælti: „Hvárt mun Katla 
eigi hafa heðni veift um höfuð oss? ok hefir 
þar verit Oddr son hennar er oss sýndist rokkr- 
inn". „Eigi er hon ólíkleg til", segir Þórar- 
inn, „ok förum aftr'*'. Þeir gerðu svá. Ok er 
sást ór Holti, at þeir hurfu aftr, þá mælti 
Katla við konur: „Enn skulu þér sitja i rúm- 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 41 



um yðmm, enn vit Oddr munum fram ganga". 
Bnn er þau koma fram um dyrr, gekk hon í 
öndina gegnt útidyrum ok kembir þar Oddi 
syni sínum, ok skerr hár hans. Þeir Amkell 
hljópu inn í dyrnar, ok sá hvar Katla yar, ok 
lék at hafri sinum, ok jafnaði topp hans ok 
skegg ok greiddi flrjka hans. Þeir Arnkell 
gengu í stofu ok sá hverg-i Odd; lá þar rokkr 
Kötlu í bekknum. Þóttust þeir þá ^áta, at 
Oddr mundi eigi þar hafa verit; gengu ciðan 
út ok fórr. í brott; enn er þeir koma nær því 
sem fyrr hurfu þeir aftr, þá mælti Arnkell: 
„Ætli þér eigi, at Oddr hafi verit í hafrslik- 
inu?" „Eigi má vita", segir Þórarinn; „enn 
ef vér hverfum nú aftr, þá skulu vér hafa 
hendr á E du". Freista munu vér enn", segir 
Ai-nkell, „ok vita hvat i gerist". Ok snúa enn 
aftr. Enn er sén var ferðin, bað Katla Odd 
ganga með sér; enn er þau koma út, gekk 
hon til öskuhaugs, ok bað Odd leggjast niðr 
undir hauginn, — „ok ver þar, hvatki sem i ger- 
ist". Enn er þeir Arnkell k(3niu á bæinn, 
hljópu þeir inn, ok til stofu, ok sat Katla á 
palli ok spann. Hon heilsar þeim ok kvað þá 
þykkfarit gera. Arnkell kvað þat satt. Föru- 
nautar hans tóku rokkinn, ok hjoggu i sundr, 
Þá mælti Katla: „Eigi er nú þat heim at 
segja i kveld, at þér hafið eigi erendi haft 
hegat i Holt, er þér hjogguð rokkinn". Siðan 



Hosted by 



Google 



42 



EYRBYGGJA SAGA. 



gengu þeir Arnkell ok leituðu Odds úti ok inni, 
ok sá ekki kvikt, utan túngölt einn, er Katla 
átti, er lá undir liaugnum, ok fóru brott eftir 
þat; ok er þeir koma miðleiðis til Mávahliðar, 
kom Geirríðr í móti þeim ok verkamaðr lienn- 
ar, ok spyrr, hversu þeim hefði farizt. Þórar- 
inn sagði henni; hon kvað þá hafa varleitað 
hans Odds, — „ok vil ek enn at þér hverfið 
aftr, ok mun ek fara með yðr, ok mun ei^ 
mega með laufsegli at sigla þar sem Katla er". 
Síðan snúa þeir aftr. Geirríðr hafði blá skikkju 
yfir sér. Ok er ferð þeira var sén ór Holti, 
er Kötlu sagt, at nú væri fjórtán menn saman, 
ok einn í litklæðum. Þá mælti Katla: ,,Mun 
Geirríðr tröllit þar komin? ok mun þá eigi sjón- 
hverfingum einum mega við koma". Stóð hon 
þá upp af pallinum ok tók hægindin undan 
sér; var þar hlemíur undir ok holr innan pallr- 
inn; lét hon Odd þar i koma ok bjrj um sem áðr, 
ok settist á ofan, ok kvað sér vera heldr kynlegt. 
Enn er þeir (Arnkell) koma í stofu, þá varð 
eigi at kveðjum með þeim. Geirriðr varp af 
sér skikkjunni ok gekk at Kötlu ok tók sel- 
belg, er hon hafði haft með sér, ok færði hann 
á höfuð Kötlu; síðan bundu förunautar þeira at 
fyrir neðan. Pá bað Geirríðr brjóta upp pall- 
inn, ok var Oddr þar fundinn ok síðan bund- 
inn. Eftir þat váru þau færð inn til Búlands- 
höfða, ok var Oddr þar hengdr. Ok er hann 



Hosted by 



Google 



EYIÍBYGGJA SAGA. 43 



spornar gálgann, mælti Arnkell til hans: „Ilt 
hlýtr þú af þinni móður; kann ok vera, at þú 
eigir illa móðnr".' Katla mælti: ,,Vera má 
víst, at hann eigi eigi góða móðnr, enn eigi 
hlýtr hann af því ilt af mér, at ek vilda þat, 
enn þat væri vili minn, at þér hlytið allir ilt 
af mér; vænti ek ok, at þat mnn svá vera; skal 
nú ok eigi leyna yðr því, at ek hefir valdit 
meini Gunnlaugs Þorbjamarsonar, er þessi vand- 
kvæði hafa öll af hlotizt; enn þíi Arnkell", seg- 
ir hon, „mátt eigi af þinni móður ilt hljóta, er 
þú átt enga á lífi, enn um þat vilda ek at mín 
ákvæði stæðist, at þú hl}^ir þvi verra af feðr 
þínum, enn Oddr hefir af mér hlotið, sem þú 
hefir meira í hættu enn hann; vænti ek ok, at 
þat sé mælt áðr lýkr, at þú eigir iUan föður". 
Eftir þat börðu þeir Kötlu grjóti í hel þar und- 
ir höfðanum; síðan fóru þeir i Mávahlíð ok 
váru þar um nóttina, enn riðu heim eftir um 
daginn; spurðust níi þessi tíðendi öU jafnsam- 
an ok var engum harmsaga í. Líðr nú svá 
vetrinn. 

21. Eftir um várit var þat einn dag, at Arn- 
kell kallar á tal við sik Þórarin, frænda sinn, 
Vermund ok Alfgeirr, ok spurði, hver liðveizla 
þeim þætti vinveittust við sik, hvárt þeir færi 
til þings, — „ok kostim at því allra vina várra; 
kann vera, at þá sé annathvárt at menn sætt- 
ist, ok mun yðr þat verða féskylft, at bæta þá 



Hosted by 



Google 



44 



EYRBYGGJA SAGA. 



menn alla, er þar létust, eðafyrir sárum urðii; 
þat kann ok vera, ef á þingreiðina er hætt, at 
vandræðin aukist, ef málin eru með ofrkappi 
varin; hinn er annar kostr", segir hann, „at 
leggja á allan hug, at þér komizt utan með 
lausafé yðvart, enn þá leikist um lönd sem 
auðit er, þau sem eigi verða seld". Þeirar 
liðveizlu var Álfgeirr fúsastr. Þórarinn kvaðst 
ok eigi sjá efni sin til at bæta sakir þær allar 
með fé, er gerzt höfðu í þeim málum. Ver- 
mundr kvaðst eigi mundu skilja við Þórarin, 
hvárt er hann vildi at hann færi utan með 
honum eða veita honum vígsgengi hér á landi; 
enn Þórarinn kauss, at x^nkell veitti þeim til 
utanferðar. Siðan var maðr sendr út á Eyri 
til Bjarnar stýrimanns, at hann skyldi allan 
hug á leggja, at búa skip þeira sem fyrst mátti 
hann. 

33. Nú skal segja frá Snorra goða, at hann 
tók við eftirmálum um víg Þorbjarnar mágs 
síns; hann lét ok Þuríði systur sina fara heim 
til Helgafells, því at sá orðrómr lék á, at Björn, 
son Ásbrands frá Kambi, vendi þangat kvámur 
sínar til glapa við hana. Snorri þóttist ok sjá 
alt ráð þeira Arnkels, þegar er hann spurði 
skipbúnaðinn, at þeir mundi eigi ætla féb(jtum 
uppi at halda eftir vígin, við þat at engar váru 
sættir boðnar af þeira hendi, enu þó var kyrt 
alt fram til stefnudaga. Enn er sá tími kom, 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAOA. 45 



safnar Snorri mönnnni, ok reið inn í Álftafjörð 
með átta tigu manna, því at þat váru þá lög, 
at stefna heiman vígsök svá at vegendr heyrði, 
eða at heimili þeira, ok kveðja eigi búa til fyrr 
enn á þingi. Enn er ferðin Snorra var sén af 
Bólstað, þá ræddu menn um, hvárt þegar skyldi 
sæta áverkum við þá, því at fjölment var fyr- 
ir. Arnkell segir, at eigi skal þat vera, — „ok 
skal þola Snorra lög", segii' hann, ok kvað 
hann þat eitt at gera svá bíiit, er nauðsyn rak 
til. Ok er Snorri kom á Bólstað, váru þar 
engi áköst með þeim. Síðan stefndi Snorri 
Þórarni til Þórsnessþings, ok þeim öllum er at 
vígum höfðu verit. Arnkell hlýddi vel stefn- 
unni. Eftir þat riðu þeir Snorri i brott ok upp 
til TJlfarsfells. Ok er þeir váru á brott famir, 
kvað Þórarinn visu: 

(19) Eeat sem grepp fyr glœpi, 
grund fagrvita mundar, 
fúra fleygiáru 
frænings lögum ræni, 
ef sannvitendr sunnu 
— sék þeira lið meira; 
oss mcgni guð gagui — 
Gauts þekju mik eekja. 

Snorri goði reið upp um háls til Hrisa, ok 
svá til Drápuhliðar, ok um morguninn út til 
Svínavatns, ok svá til Hraunsfjarðar, ok þaðan 
sem leið liggr út tn Tröllaháls, ok létti eigi 
ferðinni fyrr enn við Salteyrarós. Enn er þeir 



Hosted by 



Google 



46 



EYRBYGGJA SAGA. 



kómu þar, varðveittu sumir austmennina, enn 
sumir brendu skipit, ok riðu þeir Snorri svá 
heim, at þetta alt var ^ert. Arnkell spyrr 
þetta, at Snorri hefir brent skipit; þá gengu 
þeir á skip, Vermundr ok Þórarinn, með nökk- 
ura menn, ok reru vestr um fjörð til Dögurð- 
arness; þar stóð skip uppi, er austmenn áttu; 
þeir Arnkell ok Vermundr keyptu þat skip, ok 
g*af Arnkell Þórarni hálft skipit, enn Vermundr 
bjó sinn hluta. Þeir fluttu skipit út í Dímun, 
ok bjoggu þar; sat Arnkell þar við til þess er 
þeir váru búnir, ok fór síðan með þeim út um 
Elliðaey, ok skildu þar með vináttu; sigldu 
þeir Þórarinn á haf, enn Arnkell fór heim til 
bús síns, ok lagðist sá orðrómr á, at þessi liö- 
veizla þætti hin sköruglegsta. Snorri goði fór 
til Þórsnessþings ok helt fram málum sinum; 
varð Þórarinn þar sekr ok allir þeir, er at víg- 
um höfðu verit; enn eftir þingit heimti Snorri 
sér slikt, er hann fekk af sektarfé, ok lauk svá 
þessuni málum. 

28. Vigfúss, son Bjarnar Ottarssonar, bjó í 
Drápuhlíð, sem fyrr segir; hann átti ÞorgcrOi 
Þorbeinisdóttur ; hann var gildr bóndi ok ú- 
dældarraaðr mikill. Með honum var á vist syst- 
urson hans, er Björn hét; hann var örorðr manr 
ok (jgegn. Um haustit eftir Máhlíðingaraál 
fundiist stóðhross Þorbjarnar digra á fjalli. ok 
hafði heí^triun eigi haldit högmu fvi'ir hí'Fri 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 47 



Þórarins ok liafði hrakit lirossiii, ok fuiidust 
öll dauð. Þetta sama haust áttu menn rétt 
iQöImenna í Tungu milli Laxá upp frá Helga- 
felli; þangat fóru til réttar heimamenn Snorra 
goða, ok var Már Hallvarðsson, föðurbróðir 
Snorra, fyrir þeim. Helgi hét sauðamaðr Snorra; 
hann lá á réttargarðinum. Bjöm, frændi Yig- 
fúss, hafði fjallstöng í hendi. Helgi dró sauði. 
Björn spurði, hvat sauð þat væri, er hann dró; 
enn er at var hugat, þá var mark Vigfúss á 
sauðnum. Björn mælti: „Slundasamlega dregr 
þú sauðina í dag, Helgi". „Hættara mun yðr 
þat", segir Helgi, „er sitið í afrétt manna*\ 
„Hvat mun þjófr þinn vita til '^þess'', segir 
Björn, ok hljóp upp við ok laust hann með 
stönginni, svá hann fell í óvit. Ok er Már sér 
þetta, brá hann sverði, ok hjó til Bjarnar ok 
kom á höndina upp við öxl ok varð þat mikit 
sár. Eftir þat hljópu menn í tvá staði, enn 
sumir gengu í milli ok skildu þá, svá at eigi 
varð fleii'a til tiðinda þar. Um morguninn eft- 
ir reið Vigfúss ofan til Helgafells ok beiddi 
bóta fyrir vansa þenna, enn Snorri segir, at 
hann kveðst eigi mun gera þeira atburða, er 
þar höfðu orðit. Þetta likar Yigfúsi illa, ok 
skyldu þeir með enum mesta styttingi. Um 
várit bjó Vigfúss áverkamálit til Þórsuessþings, 
eun Snorri drepit til óheigi við Björn, ok urðn 
þau iiiálalok, at Bjurii varO óheilagr af fruiu- 



Hosted by 



Google 



48 BYIÍBYGGJA SAGA. 



Uaupinu við Helga, ok fekk engar bætr fyrir 
áverkann; enn hann bar 1 fatla höndina jafnan 
síðan. 

34. Á þessu sama þingi sóttu þeir Þorgestr 
hinn gamli ok synir Þórðar gellis Eirík hinn 
rauða um víg sona Þorgests, er látizt höfðu 
um haustit, þá er Eirikr sótti setstokkana á 
Breiðabólstað, ok var þetta þing allfjölment. 
Þeir höfðu áðr haft setur fjölmennar. Eiríkr 
bjó um þingit skip til hafs í Eiríksvági í Öxna- 
ey; ok Y;.ittu þeir Eiríki, Þorbjörn Vífilsson ok 
víga-Styrr ok synir Þorbrands rjr Álftafirði ok 
Eyjólfr Æsuson ór Svíney, enn Styrr einn var 
á þinginu liðveizlumanna Eiríks, ok dró alla 
menn undan Þorgesti, þá er hann mátti. Styrr 
beiddi þá Snorra goða, at hann skyldi eigi fara 
at Eiríki eftir þingit með Þorgestlingum, ok 
hét Snorra í mót, at hann mun veita honum i 
annat sinn, þó hann eigi vandræði at halda; 
ok fyrir þessi heit Styrs leiðir Snorri hjá sér 
þessi málaferli. Enn eftir þingit fóru þeir Þor- 
gestr með mörgum skipum inn i eyjar, enn 
Eyjólfr Æsuson leyndi skipi Eiríks i Dímunar- 
vági ok kómu þeir Styrr ok Þorbjörn þar til 
móts við Eirík; gerðu þeir Eyjólfr ok Styrr þá 
eftir dæmum Arnkels, at þeir fylgdu Eiríki á 
sínni ferju hvárr þeira út um Elliðaey. í 
þeiri ferð fann Eiríkr rauði Grænland, ok var 
þar þrjá vetr, ok fðr síðan til íslands, ok var 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 49 



þar einn vetr, áðr hann fór at byggja Græn- 
land, enn þat var fjórtán vetrum fjvir kristni 
lÖ^ekna á íslandi. 

35. Nú er at segja frá þeim Vermundi ok 
Pórarni svarta, at þeir kómu af hafi norðr við 
Prándheimsminni, ok heldu inn í Þrándheim; 
þá réð Hákon jarl Sigurðarson fyrir Noregi, 
ok fór Yermundr til jarls ok gerðist honum 
handgenginn. Þ.órarinn fór vestr um haf þegar 
um haustit með Álfgeiri, ok gaf Vermundr 
þeim sinn hlut i skipinu, ok er Þórarinn eigi 
við þessa sögu heðan af. Hákon jarl sat at 
Hlöðum um vetrinn. Vermundr var með hon- 
um i kærleikum; var jarl vel til hans, því at 
hann vissi, at Vermundr var stórættaðr út hér. 
Með jarli váru bræðr tveir svænskir at ætt; 
hét annarr Halli, enn annarr Leiknir; þeir váru 
menn miklu meiri ok sterkari enn í þann tíma 
fengist þeira jafningjar í Noregi eða víðara 
annarstaðar; þeir gengu berserksgang, ok váru 
þá eigi í mannlegu eðli, er þeir váru reiðir, ok 
fóru galnir sem hundar ok óttuðust hvárki eld 
né járn, enn hversdaglega váru þeir eigi illir 
viðreignar, ef eigi var í móti þeim gert, enn 
þegar hinir mestu órskiftamenn, er þeim tók 
við at horfa. Eiríkr enn sigrsæli, Svíakonungr, 
hafði sent jarli berserkina, ok sett vamað á, 
at hann skyldi gera vel til þeira ok sagði sem 
var, at hit mesta fulltingi mátti at þeim verða, 



Hosted by 



Google 



50 EYRBYGGJA SAGA. 



ef til yrði gætt skapsmuna þeira. Um várit, 
er Vermundr Jiafði verit einn vetr með jarli, 
þá fýstist hani] til íslands, ok bað jarl gefa sér 
orlof til þeirar ferðar. Jarl bað hann fara sem 
hann vildi, ok bað hann hugsa um áðr, — ,,ef 
nökkurir eru þeir hlutir i minu valdi aðrir meir 
enn aðrir, er þú vill þiggja þér til framkvæmd- 
ar, enn báðum okkr til sæmdar ok virðingar". 
Enn er Vermundr hugsaði eftir, hverra hluta 
hann skal af jarli beiðast, þá kom honum i 
hug, at honum mundi mikillar framkvæmdar 
afia á Islandi, ef hann hefði slíka eftirgöngu- 
menn, sem berserkirnir váru, ok staðfestist þat 
í skapi hans, at hann mundi leita eftir, efjarl- 
inn vildi fá honum berserkina til eftirgöngu; 
enn þat bar til, or hann beiddist þessa, at hon- 
um þótti Styrr bróðir sinn mjök sitja yíir sin- 
um hlut ok hafa ójafnað við sik sem flesta 
aðra, þá er hann fekk því við komit; hugði 
hann, at Styrr mundi þykkja ódælla við sik at 
eiga, ef hann heföi slíka fylgdarmenn, sem þeir 
bræðr váru. Nú segir Vermundr jarli, at hanii 
vill þann sóma af honum þiggja, at hann geíi 
honum til trausts ok fylgdar berscrkina. Jari 
svarar: „Þar beiddist þú þess, er mér sýnist, 
at þér muni engi nytsenid í vcrða, þó ck vcita 
þér; hygg ck at þeir vcrði þér stirðir ok skap- 
stórir, þcgar cr þér kaui)izt við; hygg ck jiar 
flcstuin bóndasonuin ofi'cfli, at stýra þHÍm, cOa 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA 



51 



halda hræddum, þó at þeir .hafi mér hlýðnir 
verit í sinni þjónostu". Vermundr kvaðst mundu 
til hætta at taka við þeim, ef jarl vill gefa 
þá í hans vald. Jarl bað hann leita fyrst við 
berserkina, ef þeir vildi honum fylgja. Hann 
gerði svá; leitaði ef þeir vildi fara með honum 
til íslands ok veita honum fylgd ok sporgöngu, 
enn hann hét i móti at gera vel til þeira, ok 
þá hluti er þeim þætti sik varða, ok þeir kunna 
honum til at segja. Berserkirnir kváðust eigi 
hafa sett hug sinn eftir at fara til íslands; 
létust þeir ok eigi vita ván þar þeira höfðingja, 
cr þeim þætti sér hent at þjóna, — ,.enn ef 
þú kostgæfir svá mjök, Vermundr, at vit skulim 
fara til íslands með þér, þá máttu svá ætla, 
at vit munim'þvi iHa kunna, ef þú veitir okkr 
eigi slikt er vér beiðum, ef þú hefir föng á^\ 
A'ermundr kvað þat ok eigi vera skyldu. Eftir 
þat fekk hann jáyrði af þeim at fara með sér 
til íslands, ef þat væri jarls vili ok samþykki. 
Kú segir Vermundr jarli, hvar þá var komit. 
Jarl veitti þá órskurð, at berserkir skuli fara 
með honuni til íslands, — ,.ef þér þykkir þat 
þín sænid mest gerr", eun bað baiin svá hugsa, 
at honum mundi fjandskapr i þykkja, ef hann 
lýkr illa viO þá, svá scni [icir cni nú á hans 
\ald konmir. Enn Vcrmundr kvað cigi niundu 
þnrfa til þcss at taka. Eftir i>at fnr Vcrmundr 
lil íslands nicð bcr.>crkina, ok varð vcl rcið- 



Hosted by 



Google 



•^2 EYRBYGGJA SAGA. 



fari, ok kom heim í Bjarnarhöfn til bús síns, 
hit sama snmar sem Eiríkr ranði fór til Græn- 
lands, sem fyrr er ritað. — Brátt er Vermnndr 
kom heim, vakti Halli berserkr til þess við 
Vermnnd, at hann mnndi fá honnm kvánfang 
mjög sæmilegt; enn Vermnndr þóttist eigi vita 
ván þeirar konn af grjðum ættnm, er sik mnndi 
binda við berserk, né sín forlög, ok hafði Ver- 
mnndr nndandrátt nm þetta mál. Enn er Halli 
fann þat, sló hann á -sik úlfnð, ok fór þá alt í 
þverúð með þeim; gerðu berserkir sik stóra 
ok ómjúka við Vermund; tók Vermundr þá at 
iðrast eftir, at hann hafði berserkina á hendr 
tekizt. Um haustit hafði Vermundr boð mikit 
ok banð Arnkatli goða til sin ok Eyrbyggjum, 
ok Styr bróður sínum. Ok er boðinu var lokit, 
bauð Vermundr at gefa Arnkatli berserkina, 
ok kallar þat bezt henta; enn hann vill eigi 
þiggja.. Þá leitar Vermundr ráðs við Arnkel, 
hversu hann skal af sér koma þessu vandræði, 
enn hann lagði þat til, at hann skyldi gefa 
Styr; kallar honnm bezt fallit, at hafa slika 
menn fyrir sakir ofsa ok ójafnaðar. Ok er Styrr 
var brott búinn, gekk Vermnndr at honum ok 
mælti: „Nú vilda ek, bróðir, at vit legðim 
niðr fæð þá er með okkr var áðr ek fór utan, 
enn við tækim upp holla frændsemi með góðri 
vináttu, ok þar með vil ek gefa þér menn þá, 
er ek heflr íit flutt, þér til styrktar ok fylgdar, 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. ó3 



ok veit ek eigi þeira manna ván, at traust 
mnni til hafa, at stríða við þik, ef þú hefir 
slika sporgöngnmenn sem þeir eni". StjTr 
svarar: „Vel vil ek þvi taka, frændi, at batni 
frændsemi okknr, enn þá eina frétt hefir ek til 
þessa manna, er þú hefir út flutt, at þat man 
heldr vera vandræðatak, enn menn muni fram- 
kvæmd eða auðnu af þeim hljóta; nú vil ek 
aldri, at þeir komi í min hibýli, þvíat ærnar 
eru minar óvinsældir, þó ek hljóta eigi vand- 
ræði af þeim". „Hvert ráð gefr þú þá til, 
frændi", segir Vermundr, „at ek koma þessu 
vandræði af mér?'' „Annat mál er þat", sagði 
Styrr, „at ek leysa vandræði þitt, enn hitt, at 
þiggja menn þessa af þér i vingjafir, ok þat 
vil ek eigi, enn vandræði þitt er engi maör 
jafnskyldr at leysa sem ek, ef okkr þykkir 
einn veg báðuur'. Enn þó at Styrr mæJti svá 
um, þá kauss Vermundr at Styn^ tæki við ber- 
serkjunum, ok skilja þeir bræðr nú með kær- 
leik. Fór Styrr þá heim ok berserkirnir með 
honum, ok váru þeir þess eigi fúsir i fyrstu, 
ok kalla Vermund eigi eiga at selja sikné gefa 
sem ánauðga menn, enn þó kalla þeir nær sinu 
skapi at fylgja St}^ enn Vermundi, ok fóru 
þeira skifti mjög liklega fyrst. Þá váru ber- 
serkirnir með Styr, er hann fór vestr um fjörð 
at drepa Þorbjörn kjálka, er bjó i Ivjálkafirði. 
hann átti lokrekkju sterka gerva af timbrstokk- 



Hosted by 



Google 



o\r EYRBYGGJA SAGA. 



■um, ok brutu berserkirnir þegar upp, svá at af 
gengu nafarnar fyrir utan, enn þó varð Styrr 
banamaðr Þorbjarnar kjálka. 

26. Þat haust, er berserkirnir kómu til 
Stj^rs, varð þat til tíðenda, at Vi^úss i Drápu- 
hlið fór til kolgerðar þangat sem nú heita Selja- 
brekkur ok með honum þrælar hans þrír; einn 
hét Svartr hinn sterki ; ok er þeir koma i skóg- 
inn, mælti Vigfúss: „Allmikill harmr er þat, 
ok svá mun þér þykkja, Svartr, er þú skalt 
vera ánauðigr maðr, svá sem þú ert sterkr ok 
drengilegr at sjá". Víst þykki mér mikit mein 
at þvi", segir bann, „enn eigi er mér þat sjálf- 
rátt". Vigfúss mælti: „Hvat viltu til vinna, 
at ek gefa þér frelsi?" „Eigi má ek þat mcð 
fé kaupa, því ek á ekki, enn þá hluti, er ek 
niá, mun ek enga til spara". Vigfúss mælti: 
„Þú skalt fara til Helgafells ok drepa Snorra 
goða, enn eftir þat skaltu sannlega fá frelsi 
þitt, ok þar með góða kosti, er ek mun veita 
þér". „Því mun ek eigi til leiðar koma", segir 
Svartr. „Ek skal ráð til setja", segir Vigfúss, 
„þat er þetta skal framkvæmt verða mannhættu- 
laust". „Heyra vil ek þat", segir Svartr. „Þú 
skalt fara til Helgafells, ok ganga í loft þat 
er þar er yíir útid}Tum ok rýma fjalir í gólfinu, 
svá at þú fáir þar lagt atgeir i gegnum; enn 
þá er Snorri gengr til kamars, þá skaltu leggja 
atgeimum i gegnum loftsgólfit í bak Snorra svá 



Hosted by 



Google 



EYRBYGÖJA SAGA. 55 



fast at út gangi um kviðinn, hlaup síðan út á 
ræfrit, ok svá ofan fyrir vegginn, ok lát nátt- 
myrkrit gæta þín". Ok með þessu ráði fór 
Svartr til Helgafells, ok rauf ráfrit yfir úti- 
dyrum ok gekk þar inn í loftit; þat var í þann 
tíma, er þeir Snorri sátu við málelda. í þenna 
tíma váru útikamrar á bæjum. Enn er þeir 
Snorri gengu frá eldinum, ætluðu þeir til kam- 
arsins, ok gekk Snorri fyrstr, ok bar undan út 
í dyrrin, áðr tilræðit Svarts varð; enn Már 
Hallvarðsson gekk næst Snorra, ok lagði Svartr 
atgeirnum til hans, ok kom lagit á herðarblaðit 
ok rendi út undir höndina ok skar þar út, ok 
varð þat eigi mikit sár. Svartr hljóp út, ok 
ofan fyrir vegginn; honum varð hált á brú- 
steinunum ok fell hann fall mikit, er hann kom 
niðr, ok fekk Snorri tekit hann áðr hann stóð 
upp; váru þá hafðar af honum sannar sögur, 
ok sagði hann þá alt, hversu farit hafði með 
þeim Vigfúsi, ok svá þat, at hann er at kol- 
brennu undir Seljabrekkum. Síðan var bundit 
sár Más. Eftir þat fóru þeir Snorri sjau sam- 
an út til Drápuhlíðar; sá þeir, þá er þeir koma 
upp í hlíðina, eldinn, er þeir Vigfúss brendu 
kolin. Þeir kómu at þeim Vigfúsi óvörum, ok 
drápu Vigfús, enn gáfu grið húskörlum hans. 
Síðan fór Snorri heim, enn húskarlar Vigfúss 
sögðu þessi tíðendi heim í Drápuhlið. Vigfúss 
var heygðr eftir um daginn. Þann sama dag 



Hosted by 



Google 



56 EYRBYGGJA SAGA. 



fór Þorgerðr, kona Vigfúss, inn á Bólstað, at 
segja Amkatli, frænda sínum, ok bað hann taka 
við eftirmáli um víg Vi^úss, enn Arnkell veik 
því af sér, ok kvað þat koma til Kjalleklinga, 
frænda hans, ok vísaði hann þessu máli helzt 
á Styr; segir hans yera at mæla eftir Vigfús 
frænda sinn, með þvi at hann vildi þó i mörgn 
starfa. Þormóðr Trefilsson kvað vísu þessa um 
víg Vigfúss: 

(20) Feídi fójksvaldi 

fyrst hins guUbyrsta 
velti valgaltar; 
Vigfús þaun hétu; 
slitu þar siðau 
sára benskárar 
bráð af böð-Nirði, 
Bjaruar arfnytja. 

37. Eftir þetta fór Þorgerðr út undir Hraun, 
ok bað Styr mæla eftir Vigfús frænda sinn. 
Hann svarar: „Því hét ek Snorra goða i vár, 
þá er hann sat hjá málum várum Þorgestlinga, 
at ek skyldi eigi með fjandskap ganga i móti 
honum um þau mál, er margir væru jafnnánir 
sem ek; nú máttu sækja Vermund bróður 
minn at þessu máli eða aðra frændr vára". 
Eftir þat fór hon út til Bjarnarhafnar, ok beiddi 
Vermund liðveizlu, ok kallar honum vandazt 
um, — „því at Vigfúss trúði þér bezt af öH- 
um sinumfrændum". Vermundr svarar: „Skyldi' 
em ek hér, nökkut gott til at leggja, enn eigi 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. -^7 



nenni ek at ganga í þetta vandræði fyrir aðra 
frændr vára, enn vera skal ek atveitandi, bæði 
með framkvæ.md ok ráðum, slíkt er ek fær at- 
gert; vil ek fyrst at þú farir út á Eyri ok 
finnir Steinþór, frænda Vigfúss; honum er nú 
léttvígt, ok er mál, at hann reyni sik í nökk- 
urskonar málaferlum". Þorgerðr svarar : „Mikit 
g:eri þér mér fyrir þessu máli, enn eigi munda 
ek mitt erfiði til spara ef til framkvæmda 3^rði'\ 
Síðan fór hon út á Eyri, ok fann Steinþór, ok 
bað hann gerast formann eftirmælis þessa. 
Steinþór svarar: „Hví beiðir þú mik þessa? 
ek em ungr maðr, ok átt eigi hlut at mál- 
um manna, enn frændr Vigfíiss, þeir er honum 
eru nánari enn ek, eru meiri uppvöðslu menn 
enn ek, ok er þess engi ván, at ek taka þetta 
mál fyrir hendr þeim, enn eigi mun ek skiljast 
við frændr mína, þá er eftir þessu máli eigu 
at sjá". Fekk Þorgerðr þar eigi önnur svör. 
Fór hon heim eftir þat inn }^r fjörðu á fund 
Vermundar, ok sagði honum hvar þá var kom- 
it; kvað alt sitt mál fyrir borði verða, nema 
hann gerðist skörungr fyrir þessu máli. Ver- 
mundr svarar: „Meiii ván er, at reki verði 
at gerr þessum málum þér til hugganar; skal 
ek þó til leggja enn ráð með þér, ef þú vill 
þér at fylgja". Hon svarar: „Flesta hluti mun 
ek til þess rána". „Nú skaltu heim fara", 
segir Vermundi^ „ok lát upp grafa Vigfús, 



Hosted by 



Google 



^8 EYRBYGGJA SAGA. 



bónda þinn, tak síðan höfuð hans, ok fær Arn- 
katli, ok seg honum svá, at þetta höfuð mundi 
eigi við aðra meta at mæla eftir hann, ef þess 
þyrfti við". Þorgerðr kvaðst eigi vita, hvar 
þessu máli mundi koma, enn sjá kvaðst hon, 
at þeir spörðu hana eigi til erfiðis ok skap- 
rauna — „enn til mun ek þetta vinna", sagði 
hon, „ef þá yrði þyngri hlutr óvina minna enn 
áðr". Eftir þat ferr hon heim, ok hafði þessa 
meðferð alla, sem henni var kend. Ok er hon 
kom á Bólstað, segir hon Arnkatli, at frændr 
Vigfúss vildu, at hann gerðist fyrirmaðr ateft- 
irmáli um víg Vigfúss, enn þeir héti allir sinni 
liðsemd. Arnkell kvaðst hafa sagt áðr, hversu 
honum var gefit um þetta mál. Þá brá Þor- 
gerðr höfðinu undan skikkju sinni ok mælti: 
„Hér er nú þat höfuð", segir hon, „er eigi 
mundi undan teljast at mæla eftir þik, ef þess 
þyrfti við". Arnkatli brá mjök við þetta, ok 
hratt henni frá sér, ok mælti: „Far brott", 
segir hann, „ok seg svá frændum Vigfúss, at 
þeir skjoplist eigi meir i liðveizlunni móti 
Snorra goða, enn ek mun í fyrirvist málanna; 
enn svá segir mér hugr, hversu sem þetta mál 
ferr, at fyrr leggi þeir undir land enn ek, enn 
sé ek, at þetta eru ráð Vermundar, er þú ferr 
nú með, enn eigi mun hann þurfa at eggja mik 
fram, hvar sem vit mágar erum staddir". Síð- 
an fór Þorgerðr heim; leið vetrinn; enn um 



Hosted by 



Google 



EYRBYG&JA SAGA. 



59 



várit bjó Arnkell mál um víg Vigfúss á hendr 
þeim mönnum öllum, er til vígs höfðu farit, 
nema Snorra goða, enn Snorri lét til búa fjör- 
ráðsmál við sik ok áverkamál Más til óhelgi 
Vigfúsi, ok fjölmentu hvárirtveggju til Pórs- 
nessþings ok veittu allir Kjalleklingar Arnkatli, 
ok urðu þeir fjölmennari; helt Amkell fram 
þessum málum með mikilli frekju. Ok er málin 
kómu í dóm, gengu menn at, ok váru málin í 
gerð lagin með umgangi ok sættarboðum góð- 
gjarnra manna, ok kom svá, at Snorri goði 
gekk til handsala fyrir vig Vigfúss, ok váru 
þá gervar miklar f ésektir ; enn Már skyldi vera 
utan þrjá vetr; enn Snorri galt fé upp ok lauk 
svá þinginu, at þar var sæzt á öll mál. 

38. Nú gerist þat næst til tíðenda sem fyrr 
er ritat, at berserkir váru með St^^r; okerþeir 
höfðu þar verit um hrið, slóst Halli á tal við 
Ásdísi d(3ttur Styrs ; hon var ung kona ok sköru- 
leg, ofláti mikill ok heldr skapstór. Enn er 
Styrr fann tal þeira, þá bað hann Halla eigi 
gera sér svívirðing eða skapraun í þvi at glepja 
dóttur hans. Halli svarar: ,,Þat er þér engi 
svívirðing, þó ek tala við dóttur þina; vil ek þat 
ok eigi til vanvirðu gera við þik; er þér þat 
skjótt af at segja, at ek heflr svá mikinn ást- 
arhug til hennar felt, at ek fæ þat eigi ór hug 
mér gert; nú vil ek", segir Halli, „leita eftir 
staðfastri vináttu við þik, ok biðja, at þú giftir 



Hosted by 



Google 



6Ö EYRBYGGJA SAGA. 



mér Ásdísi dóttur þína, enn þar í móti vil ek 
leggja mína vináttu ok trúlega fylgd, ok svá 
mikinn styrk með krafti Leiknis, bróður mins, 
at á Islandi skal eigi fást jafnmikil frægð í 
tveggja manna fylgd, sem við skulum þér veita; 
skal ok okkur framkvæmd meir styrkja þinn 
höfðingskap, enn þó at þú giftir dóttur þína 
þeim bónda, ermestr er í Breiðaflrði; skal þat 
þar í mót koma at vit erum eigi fésterkir; enn 
ef þú vill hér engi kost á gera, þá mun þat 
skilja vára vináttu; munu þá ok hvárir verða 
at fara með sinu máli sem likar; mun þá ok 
raunlitit tjóa at vanda um tal okkart Ásdisar". 
Enn er hann hafði þetta mælt, þá þagnaði 
Styrr, ok þótti nökkurr vandi á svöruni, ok 
mælti er stund leið: „Hvárt er þessa leitat 
með alhuga, eða er þetta orðaframkast ok mála- 
leitan?" „Svá skaltu svara", segir Halli, „sem 
þctta sé eigi hégómatal, ok mun hér öll vár 
vinátta undir felast, hversu þessu máli verðr 
svarat". Styrr mælti: „Þá vil ek þetta mál 
tala við vini mina, ok taka ráð af þeim hversu 
þessu skal svara". Halli mælti: „Þetta mál 
skaltu tala við þá menn er þér líkar innan 
þriggja nátta; vil ek eigi þessi svör láta draga 
fyrir mér lengr, þvi at ek vil eigi vera ván- 
biðill þessa ráðs". Ok eftir þetta skildu þeir. 
Um morguninn eftir reið Styrr inn til Helga- 
fells. Ok er hann kom þar, bauð Snorri hon- 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. öl 



um þar at vera, enn Styrr kvaðst taia vilja 
við hann ok ríða síðan. Snorri spurði, ef hann 
hefði nökkur vandamál at tala. „Svá þykki 
mér", segir Styrr. Snorri svarar: „Þá skulu 
Yit ganga upp á Helgafell; þau ráð hafa sízt 
at engu orðit, er þar hafa ráðin verit". ,,Þér 
skuluð slíku ráða", segir Styrr. Síðan gengu 
þeir á fjallit upp, ok sátu þar á tali alt til 
kvelds; vissi þat engi maðr, hvat þeir töluðu. 
Síðan reið Styrr heim. Um morguninn eftir 
gengu þeir Halli á tal; spyrr Halli Styr, hvern 
stað eiga skal hans mál. Styrr svarar: „Pat 
er mál manna, at þú þykkir heldr félitill, eða 
hvat skaltu til þessa vinna, með þvi at þú helir 
eigi fé fram at leggja?" Halli svarar: „Til 
mun ek vinna þat er ek má, af þvi at eigi er 
fé til". Styrr svarar: „Sé ek", sagði hann, 
„at þat mun þér mislíka, ef ek gifti þér eigi 
dóttur mína. Nú mun ek gera sem fornir menn, 
at ek mun láta þik vinna til ráðahags þessa 
þrautir nökkurar". Hverjar eru þær?", segir 
Halli. „Þú skalt ryðja", segir Styrr, „götu 
}iir hraunit út til Bjarnarhafnar ok leggja haga- 
garð yíir hraunit milli landa várra, ok gera 
byrgi hér fyrir innan hraunit; enn þessum hlut- 
um framkomnum, mun ek gifta þér Ásdísi dótt- 
ur mína". Halli svarar: „Eigi em ek vanr til 
vinnu, enn þó mun ek undir þetta játtast, ef 
ek skal þá auðveldlega komast at ráðahagn- 



Hosted by 



Google 



62 EYRBYGGJA SAGA. 



um". Styrr kvað þá þessu kaupa mundu. Eftir 
þetta tóku þeir at ryðja götuua, ok er þat hit 
mesta mannvirki. Þeir lögðu ok garðinn, sem 
enn sér merki. Ok eftir þat gerðu þeir byrgit. 
Enn er þeir váru at þessu verki, lét Styrr 
gera baðstofu heima undir Hrauni, ok var 
grafin 1 jörð niðr, ok var gluggr yfir ofninum, 
svá at utan mátti á gefa, ok var þat hús á- 
kaflega heitt. Ok er lokit var mjök hváru- 
tveggja verkinu, var þat enn síðasta dag, er 
þeir váru at byrginu; þá gekk Ásdis Styrs- 
dóttir hjá þeim, enn þat var nær bænum. Hon 
hafði tekit sinn bezta búnað ; enn er þeir Halli 
mæltu við hana, þá svarar hon engu. Pá kvað 
Halli visu þessa: 

(lil) Hvert haíið Gerðr gerva 
gangfögr liðar hanga 
— Ijúe: vætr at mér — leygjar 
linbundin för þína? 
þvit i vctr hin vitra 
vangs Bákat þik ganga 
hirðidís frá húsi 
húns skraiUlegar bún.i. 

Þá kvað Leiknir: 

(22) Sólgrund Sití^giir iinda 
Bjaldan hefr um faldit 
jafnhátt, öglis stéttar 
ells nfis ekart á, þeliu; 
hyrsund.s hvat hýr uadír 
Hiín oflæti þÍQU 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. ö3 



hýraiælt hóti fleira 

hvítörm enn vér litum? 
Eftir þetta skildi með þeim. Berserkirnir 
gengu heim um kveldit, ok yáru móðir mjök, 
sem háttr er þeira manna, sem ei^i eru ein- 
hama, at þeir verða máttlausir mjök, er af þeim 
gengr berserksgangrinn. Styrr gekk þá í mót 
þeim, ok þakkaði þeim verk, ok bað þá fara í 
bað ok hvila sik eftir þat. Þeir gerðu svá; ok 
er þeir kómu i baðit, lét Styrr hjYgýd baöstof- 
una ok bera grjót á hlemrainn, er var 3^r for- 
stofunni, enn hann lét breiöa niðr nautshúð 
hráblauta hjá uppganginum; síðan lét hann gefa 
utan baðit i glugg, er yfir var ofninum; var þá 
baðit svá heitt, at berserkir þoldu eigi í bað- 
inu, ok hljópu á hurðirnar; fekk Halli brotit 
hlemminn, ok komst upp, ok fell á húðinni; 
veitti Styrr honum þá banasár. Enn er Leikn- 
ir vildi hlaupa upp ór dyrunum, higði Styrr í 
gognum hann, ok fcll hann inn i baðstofuna, 
ok ]ézt þar. Síðaa lét Styrr veita umbúnað 
líkum þeira; váru þcir færðir út í hraunit, ok 
kasaðir í dal þcim, er þar er i hrauninu, er 
svá er djúpr, at engan hlut sér 6r ncma hini- 
ininn yfir sik; þat er við sjálfa götuna. Yfir 
grefti berscrkjanna kvað Styrr vísu: 

(2 .) Sýndisk mér .scra uiyndi 
móteflandar spjóta 
Ála ekki dælir 
elherðuuduin veróa ; 



Hosted by 



Google 



Ö4 EYRBYGGJA SAGA. 



uggi ek eigi eeggja 

ofrgang um mik strangan. 

Nö hefr bilgrönduðr brandi 

berserkjum stað merkðan. 
Enn er Snorri goði spyrr þetta, reið hann 
út undir Hraun, ok sátu þeir Snorri ok Styrr 
enn allan dag. Enn af tali þeira kom þat upp, 
at Styrr fastnaði Snorra goða Ásdísi dóttur 
sína, ok tókust þessi ráð um haustit eftir, ok 
var þat mál manna at hvárrtveg'g'ja þótti vaxa 
af tengdum þessum; var Snorri goði ráðamaðr 
meiri ok vitrari, enn Styrr atgöngumeiri ; báð- 
ir váru þeir frændmargir ok fjölmennir innan 
heraðs. 

29. Þóroddr hét maðr. Hann var ættaðr af 
Meðalfellsströnd. Hann var farmaðr mikiU, ok 
átti skip í ferðum. Póroddr hafði siglt kaup- 
ferð vestr til írlands til Dýflinnar. í þann 
tíma hafði Sigurðr jarl Hlöðvésson í Orkney- 
jum herjat til Suðreyja ok alt vestr í Mön. 
Hann lagði gjald á Manarbygðina. Ok er þeir 
höfðu sæzt, setti jarl eftir menn at biða skatts- 
ins, enn hann var mest goldinn með brendu 
silfri; enn jarl sigldi þá undan norðr til Orkn- 
eyja. Enn er þeir váru seglbúnir, er skattsins 
biðu, tóku þeir útsunnan veðr; enn er þeir 
höfðu siglt um stund, gekk veðr til landsuðrs 
ok austrs ok gerði storm mikinn, ok bar þá 
norðr um írland, ok brutu þar skipit í spán 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 65 



við ey eina óbygða; ok er þeir várn þar at 
komnir, bar þar at þeim Þórodd íslending, er 
hann sigldi ór Dýfiinni. Jarlsmenn kölluðu á 
kaupmenn til hjálpar sér. Þóroddr lét skjóta 
báti, ok gekk þar á sjálfr. Ok er þeir fund- 
ust, hétu jarlsmenn á Þórodd til hjálpar sér, 
ok buðu honum fé til, at hann fl}^ti þá heim 
til Orkneyja, á fund Sigurðar jarls, enn Þór- 
oddr þóttist þat eigi mega, er hann var áðr 
búinn til íslands ferðar. Enn þeir skoruðu á 
hann fast, því at þeim þótti við liggja fé sitt 
ok frelsi, at þeir væri eigi upp leiddir á írland 
eða Suðre^'jar, þar sem þeir höfðu áðr herjat. 
Ok svá kom, at hann seldi þeim bátinn frá 
hafsldpinu, ok tók þar við mikinn hlut af skatt- 
inum; heldu þeir siðan bátinum til Orkneyja, 
enn Þóroddr sigldi bátlaust til íslands ok kom 
sunnan at landinu; helt hann síðan vestr f^^rir, 
ok sigldi inn á Breiðafjörð, ok kom með heilu 
i Dögurðarnes, ok fóru um haustit til vistar 
hjá Snorra goða til Helgafells. Hann var síð- 
an kallaðr Þóroddr skattkaupandi. Þetta var 
litlu siðar eftir víg Þorbjarnar digra. Þann 
vetr var at Helgafelli Þuriðr, s^^stir Suorra 
goða, er Þorbjörn digri hafði átt. Litlu eftir 
þat er Þóroddr kom út, hafði hann uppi orð 
sín, ok bað Snorra goða, at hann gifti sér Þur- 
iði systur sína; eun með því, at hann var auð- 
igr at fé, ok Snorri vissi góð skil á honum, ok 



Hosted by 



Google 



Ö6 EYRBYGGJA SAGA. 



hann sá, at hon þurfti mjök forvistu, — við 
þetta alt saman sýndist Snorra goða at gifta 
honum konuna, ok veitti hann brúðkaup þeira 
um vetrinn þar at Helgafelli; Enn um várit 
eftir tók Þórocldr við búi at Fróðá ok gerðist 
hann góðr bóndi ok skilrikr. Enn þegar Þur- 
íðr kom til Fróðár, vandi Björn Ásbrandsson 
þangat kvámur sínar, ok var þat alþýðumál, 
at með þeim Þuríöi væri fiflingar; tók Þóroddr 
þá at vanda um kvámur hans, ok hafði eigi at 
sök. Þá bjó Þórir viðleggr at Arnarhváli, ok 
váru synir hans þá vaxnir, Örn ok Valr, ok 
váru enir efnilegstu menn; þeir lögðu Þóroddi 
til ámælis, at hann þoldi Birni slíka skömm, 
sem hann veitti honum, ok buðust þeir til 
fylgdar með Þóroddi, ef hann vildi ráða IræXr 
á kvámum Bjarnar. Þat var eitt sinn, at Björn 
kom til Fróðár, at hann sat á tali Adð Þuríði, 
enn Þóroddr var jafnan vanr inni at sitja, þá 
er Björn var þar, enn nú sést hann hvcrgi. 
Þuriðr mæJti: „Hugsa þú svá fcrðir þinar, 
Björn", sagði hon, „at ck h.Ygg, at Þóroddr 
ætli nú af at ráða hingatkvámur þínar, ok gct 
ek, at þcir hafl farit á veg fyrir þik, ok mun 
hann ætla, at þér skylið eigi jafnliða íinnast". 
Þá kvað Björn vísu þcssa: 

(24) Guls — rauiidu vit vilja — 
viðar ok blás í raiöli — 
gnind — fæ ek stöð stundum — 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 67 



strengs — þenna dag lengstan, 

alls í aftan þella 

ek tegumk sjalfr at drekka 

oft horfinnar erfi 

artniinns gleði minnar. 
Eftir þat tók Björn vápn sín ok gekk í 
brott ok ætlar heini. Bnn er liann kom npp 
um Digramúla, liljópu upp fyrir honum fimm 
menn. Þar var Þóroddi', húskarlar hans tveir, 
ok s^mir Þóris viðleggs; þeir veittu Birni at- 
göngu, enn hann varðist vel ok drengilega; 
gengu þeir fastast at Þórissynir; þeir veittu 
honum áverka, enn hann varð banamaðr beggja 
þeira. Eftir þat leitaði Þóroddi^ undan með 
húskarla sina ok var sárr litt, enn þeir ekki. 
Björn gekk leið sína þar til er hann kom heim, 
ok gekk til stofu; ok kvaddi húsfreyja grið- 
konu, at vinna honum beina, ok er hon kom í 
stofu með Ijós, þá sá hon, at Björn var blóð- 
igr mjök; gekk hon þá fram ok sagði Ásbrandi, 
föður hans, at Björn var blóðigr heim kominn; 
gekk Ásbrandr í stofu ; þá spyrr hann, hyi Björn 
var blóðigr, — ,,eða haíið þit Þóroddr fundizt?*^ 
Björn svarar, ok scgir at s^'á var. Ásbrandr 
spyrr, hvernig farit hafi skifti þeira, Björn 



kvað : 



{2d) Munat hyrlesti hrau5tu:ii 
hríð.ir njér at t^tríða 
— heldr höfum vigi valdit 
Viðle£íg8 80 Qa tveggja — . 



Hosted by 



Google 



68 



EYRBYGGJA SAGA. 



Bem vígbalkar válki 
valdr geymi-Bil falda, 
eða dalsveigi deigum 
DrAupnis skatt at kaupa. 

Síðan batt Ásbrandr sár hans, ok varð 
hann ^æddr at heilu. Póroddr sótti Snorra 
goða at eftirmáli um víg Þrjrissona ok lét Snorri 
búa mál til Þórsnessþings, enn synir Þorláks 
á Eyri veittu Breiðvikingum at málum þeim, 
ok urðu þær málal^^ktir, at Ásbrandr gekk til 
handsala f^TÍr Bjöm son sinn, ok helt upp fé- 
bótum fyrir vígin, enn Björn var sekr gerr ut- 
an um þrjá vetr, ok fór hann í brott samsum- 
ars. Þat sama sumar fæddi Þuríðr- at Fróðá 
sveinbarn, ok var nefndr Kjartan; óx hann upp 
heima at Fróðá ok var snemma mikill ok efni- 
legr. Enn er Björn kom um haf, fór hann suðr 
til Danmerkr, ok þaðan suðr til Vindlands til 
Jómsborgar; þá var Pálnatóki fyrir Jómsvik- 
ingum. Björn gekk þar i lög þeira ok var 
þar kappi kallaðr. Hann var þá í Jómsborg, 
er Styrbjörn enn sterki vann hana; fór Björn 
ok til Svíþjóðar, er Jómsvíkingar veittu Styr- 
birni; hann var ok í orrostunni á FyrisvöIIum, 
þá er Styrbjörn fell, ok komst þaðan á skóg 
með öðrum Jómsvíkingum ; ok meðan Pálnatóki 
lifði var Björn með honum, ok þótti enn 
bezti drengr ok enn hraustasti í öllum mann- 
raunum. 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 69 



30. Nú skal þessu næst segja frá Þórólfi 
bægifót. Hann tók nú at eldast fast ok gerð- 
ist illr ok æfr við ellina, ok mjök ójafnaðar- 
fullr; lagðist ok mjök ómjúkt á með þeimArn- 
katli feðgnm. Þat var einn dag, at Þórólfr 
reið inn til Úlfarsfells at finna Úlfar bónda; 
hann var forverksmaðr góðr, ok tekinn til þess, 
at honum hirðist skjótara hey enn öðrum mönn- 
um; hann var ok svá fésæll, at fé hans drapst 
aldri af megri eða drephríðum. Enn er þeir 
Þórólfr fundust, spurði Þórólfr, hvert ráð Úlf- 
arr gæfi honum, hversu hann skyldi haga verks- 
háttum sínum, eða hversu honum segði hugr 
um sumar, hversu þerrisamt vera mundi. Úlf- 
arr svarar: „Eigi kann ek þér annat ráð at 
kenna enn sjálfum mér; ek mun láta bera út 
Ijá í dag, ok slá undir sem mest má þessa viku 
alla, þvi at ek hygg at hon mun verða regn- 
söm, enn ek get, at eftir þat mun verða gott 
til þerra hinn næsta hálfan mánuð". Fór þetta 
svá sem hann sagði, því þat fanst oft á, at 
hann kunni gerr veðr at sjá enn aðrir menn. 
Síðan fór Þórólfr heim; hann hafði með sér 
mart verkmanna; lét hann nú ok þegar taka 
til engiverka. Veðr fór þannig sem Úlfarr 
hafði sagtu Þeir Þórólfr ok Úlfarr áttu engi 
saman upp á hálsinn ; þeir slógu fyrst hey mikit 
hvárirtveggju; síðan þurkuðu þeir ok færðu í 
stórsæti. Þat var einn morgun snemma, at Þór- 



Hosted by 



Google 



70 EYRBYGGJA SAGA. 



ólfr stóð upp; sá hann þá út at þá var veðr 
þykt, ok hugði hann at glepjast mundi þerrir- 
inn; bað hann þræla upp standa ok aka sam- 
an hey, ok bað þá at vinna sem mest um dag- 
inn, — „þvi at mér sýnist veðr eigi trúlegt". Þræl- 
arnir klæddust ok fóru til heyverks, enn Þór- 
ólfr hlóð heyinu ok egg-jaði á fast um verkit, 
at sem mest gengi fram. Þenna morgun sá 
Úlfarr út snemma, ok er hann kom inn, spurðu 
verkmenn at veðri. Hann bað þá sofa i náð- 
um, — „veðr er gott", sagði hann, „ok mun 
skína af í dag; skulii þér slá i töðu í dag, enn 
vér munim annan dag hirða hey várt, þat er 
vér eigum upp á hálsinn". Fór svá um veðrit 
sem hann sagði. Ok er á leið kveld, sendi 
Úlfarr mann upp á hálsinn, at sjá um andvirki 
sitt, þat er þar stóð. Þórólfr lét aka þrennuni 
e^dgum um daginn, ok höfðu þeir hirt heyit at 
nóni, þat er hann átti. Þá bað hann þá aka 
heyi Úlfars i garð sinn; þeir gerðu sem hann 
mælti. Enn er sendimaðr Úlfars sá þat, hljóp 
hann ok sagði Úlfari. Úlfarr fór upp á háls- 
inn ok var óðr mjök, ok spyrr, hvi Þórólfr 
rændi sik. Þórólfr sagðist eigi hirða, hvat hann 
sagði, ok var málóði, ok illr viðrcignar, ok 
helt þeim við áhökl; sá Úlfarr þá engan sinn 
kost annan enn verða á brottu; ferr Úlfarr þá 
til Árnkels ok segir honum skaða sinn, ok bað 
hann ásjá, lézt ella allr mundu fyrir borði 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 71 



verða. Amkell sagðist mundu beiða föður sinii 
bóta fyrir heyit, enn kvað sér þó þungt segja 
hui^ um, at nökkut mundi at sök hafa. Ok er 
þeir feðgar fundust, bað Arnkell föður sinn bæta 
Úlfari heytökuna, enn Þórólfr kvað þræl þann 
helzti auðgan. Arnkell bað hann gera fyrir 
sin orð, at bæta honum hejit Þórólfr lézt 
ekki gera þar fyrir, nema versnaði hlutr Úlf- 
ars, ok skildust þeir við þat. Enn er Arnkell 
fann Flfar, segir hann honum, hversu Þórólfr 
heiir svarat. Þat fanst á Úlfari, at honum 
þótti, sem Arnkell hefði lítt f^dgt málinu; ok 
kvað hann ráða slíku við föður sinn, ef hann 
vildi. Arnkell galt Úlfari fyrir heyit slíkt verð 
sem honum líkaði; ok er þeir feðgar fundust í 
annat sinn, þá heimti Arnkell enn he^^verð at 
föður sínum, enn Þórólfr lét eigi batna um 
svörin, ok skildu þeir þá reiðir. Um haustit 
eftir lét Arnkell reka af fjalli yxn sjau, er 
Þór(3Ifr faðir hans átti, ok lét drepa alla í bú 
sitt. Þetta likaði Þórólfi stórilla, ok heimti 
verð at Arnkatli, enn Arnkell kvað þá skyldu 
koma fyrir heyit Úlfars. Þá líkaði Þórólfi 
miklu verr enn áðr, ok kallar þetta af Úlf- 
ari hlotizt hafa; kvað hann sik skyldu fjríi 
finna. 

31. Þenna vetr um jól hafði Þórólfr drykkju 
mikla, ok veitti kappsamlcga þrælum sinum; 
enn er þeir váru orðnir druknir, eggjar hann 



Hosted by 



Google 



72 EYRBYaöJA SAGA. 



þá, at fara inn til Úlfarsfells, ok brenna Úlfar 
inni, ok hét at gefa þeim þar til frelsi. Præl- 
arnir sögðust þetta mundu yinna til frelsis sér, 
ef hann efndi orð sin. Síðan fóru þeir sex 
saman inn til Úlfarsfells ; tóku þeir viðköst, ok 
drógu at bænum, ok slógu eldi í. 1 þenna tíma 
sátu þeir Arnkell við drykkju á Bólstað; ok 
er þeir gengu til svefns, sá þeir eld til Úlfars- 
fells; fóru þá þegar til, ok tóku þrælana, enn 
slöktu eldinn ; váru þá enn lítt brend hús. Um 
morgininn eftir lét Arnkell flj^tja þrælana inn í 
Vaðilshöfða, ok váru þeir þar hengdir allir. 
Eftir þat handsalaði Úlfarr Arnkatli fé sitt alt, 
ok gerðist hann þá varnaðarmaðr Úlfars. Þetta 
handsal likaði illa Þorbrandssonum, þvi at þeir 
þóttust eiga alt fé eftir Úlfar, leysingja sinn, 
ok tókst af þessu fæð mikil með þeim Arnkatli 
ok Þorbrandssonum, ok máttu þeir þaðan af 
eigi leika saman eiga, enn áðr höfðu þeir leik- 
izt við ; ok var Arnkell þó sterkastr at leikum, 
enn sá maðr tók bezt i mót honum, ok var 
annarr sterkastr, er hét Freysteinn bóíi, ok 
var fóstri Þorbrands ok kenningarson, því at 
þat var flestra manna sögn, at hann væri hans 
son, enn ambátt var móðir hans; hann var 
drengilegr maðr ok mikill fyrir sér. Þórólfi 
bægif(3t likaði stórilla við Arnkel, er þrælarnir 
váru drepnir, ok beiddi bóta fyrir, enn Arn- 
kell synjaði þverlega, at gjalda fyrir þá nökk- 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 73 



urn penniiig; líkaði Þórólfi nú verr enn áðr. — 
Þat var einn dag, at Þórólfr reið út til Helga- 
fells, at finna Snorra goða, ok bauð Snorri 
honum þar at vera, enn Þórólfr kvaðst eigi 
þurfa at eta mat hans, — „em ek því hér kominn, 
at ek vil, at þú réttir hlut minn, þvi at ek 
kalla þik heraðshöfðingja, ok skyldan at rétta 
þeira manna hlut, er áðr eru vanhluta". „Fyrir 
hverjum liggr hlutr þinn undir, bóndi?", sagði 
Snorri. „Fyrir Arnkatli syni mínum", segir 
Þórólfr. Snorri mælti : „Þat skalt þú eigi kæra, 
því at þér á svá hverr hlutr at þykkja sem 
honum, þvi hann er betri maðr enn þú". „Þann 
veg er eigi", segir hann, „þvi at hann veitir 
mér nú mestan ágang; vil ek nú gerast vin 
þinn fullkominn, Snorri, enn þú tak við eftir- 
málum um þræla mína, er Arnkell heflr drepa 
látit, ok mun ek eigi mæla mér allar bætrn- 
ar". Snorri svarar: „Eigi vil ek ganga i 
deilu með ykkr feðgum". Þórólfr svarar: 
„Engi ertu vin Arnkels, enn þat kann vera, 
at þér þykki ek féglöggr, enn nú skal eigi þat; 
ek veit", sagði hann, „at þú vilt eiga &áku- 
nes ok skóginn með, er mest gersemi er hér i 
sveit; nú mun ek þetta alt handsala þér, enn 
þú mæl eftir þræla mína, ok fjlg því svá sköru- 
lega at þú vaxir af, enn þeir þykldst ofgert 
hafa, er mik svívirðu; vil ek ok engum manni 
hlífa láta, þeim er hér hafa hlut í átt, hvárt 



Hosted by 



Google 



^^ EYRBYGGJA SAGA. 



sem þat er meiri eða minni minn vandamaðr". 
Snorri þóttist mjök þurfa skóginn; ok er svá 
sagt, at hann tók handsölum á landinu, ok tók 
við eftirmáli þrælanna; reið Þórólfr síðan heim, 
ok undi vel við, enn þetta mæltist lítt fyrir af 
öðrum mönnum. Um várit lét Snorri búa mál 
til Þórsnessþings á hendr Arnkatli um þræla- 
drápit; fjölmentu þeir báðir til þing-sins ok helt 
Snorri fram málum. Ok er mál koma í dóm 
kvaddi Arnkell sér bjargkviðar, ok færði þat 
til varna, at þrælarnir váru teknir með kveykt- 
um eldi til bæjarbrennu. Þá færði Snorri þat 
fram, at þrælarnir váru óhelgir á þeim vett- 
fan^i — „enn þat, at þér færðuð þá inn i Vaðils- 
höfða ok drápuð þá þar, ok þat hyg-g ek at 
þeir væri þar eigi óhelgir". Helt þá Snorri fram 
málinu ok eyddi bjargkviðnum Arnkels. Eftir 
þat áttu menn hlut í at sætta þá, ok var sætt- 
um á komit; skyldu þeir bræðr gera um málit, 
Styrr ok Vermundr; þeir dæmdu fyrir þræJana 
tólf aura fyrir hvern; g^jalda féit þegar á þing- 
inu. Ok er féit var goldit, fekk Snorri Þórólíi 
sjóðinn. Hann tók viðokmælti: „Eigi æ.tlaða 
ek til þess, þá er ek fekk þér land mitt, at þú 
mundir þessu svá lítilmannlega fylgja, ok þat 
veit ek, at ei.gi mundi Arnkell þessa hafa varn- 
at mér, at ek hefða slíkar bætr fyrir þræla 
mína, ef ek hefða undir hann lagit". Snorri 
svarar: „Þat kalla ek, at þú sér skammlauss 



Hosted by 



Google 



ETBBYGGJA SAGA. 



75 



af þessu, enn eigi vil ek veðsetja virðing mína 
til móts Yið illgimi þína ok ranglæti". Þórólfr 
svarar : ,,Þat er ok mest ván, at ek sækja þik 
eigi oftar at málum, ok sofi yðr þó eigi öll vá 
heraðsmönnnm". Eftir þetta fórn menn af þing'- 
inn, ok undn þeir Amkell ok Snorri illa við 
þessar málalyktir, enn Þórrjlfr þó verst, sem 
maklegt var. 

83. Svá er sa^-, at þat gerðist nú til tíð- 
enda, at Örlygr á Örlygsstöðum tók sótt; ok 
er at bonum tók at líða, sat Úlfarr bróðirhans 
yfir bonum; hann andaðist af þessi sótt. Enn 
er Örlygr var látinn, sendi Úlfarr þegar eftir 
Arnkatli; fór Arnkell þegar á Örlygsstaði, ok 
tóku þeir Úlfarr fé alt undir sik þat er þar 
stóð saman. Enn er Þorbrandssynir spurðu 
andlát Örlygs, fóru þeir á Örlygsstaði, ok veittu 
tilkall um fé þat, er þar stóð saman, ok kalla 
sína eign þat er le^'-singi þeira hafði átt, enn 
Úlfarr kallast arf eig'a eftir bróður sinn at taka. 
Þeir spurðu, hvern hlut Arnkell vill at eiga. 
Arnkell kvað Úlfar órændan sk^ddu fyrir hver- 
jum manni, meðan félag þeira væri, meðan hann 
mætti ráða. Fóru Þorbrandssynir þá í brott, 
ok fyrst út til Helgafells, ok segja Snorra goða, 
ok beiddu hann liðveizlu, enn Snorri goði kvaðst 
eigi mundu þetta mál leggja í þrætur við Arn- 
kel, með því atvbeim hafði svá slept til tekizt 
í fyrstunni, at þeir Arnkell höfðu fyrri komit 



Hosted by 



Google 



76 EYRBYGGJA SAGA. 



hönduin á féit. Þorbrandssynir kváðn hann 
eigi mundu meira stjóma, ef hann hirti eigi 
um slíkt. Þetta haust eftir hafði Arnkell inni 
haustboð mikit, enn þat var vandi hans at bjóða 
Úlfari vin sínum til allra boða ok leiða hann 
jafnan með gjöfum út. Þann dag, er menn 
skyldu frá boðinu fara af Bólstað, reið Þórólfr 
bægifótr heiman; hann fór at íinna spá-Gils vin 
sinn; hann bjó í Þórsárdal á spá-GiIsstöðum ; 
hann bað hann riða með sér inn á Úlfarsfells- 
háls. Þræll Þórólfs fór með honum. Ok cr 
þeir koma inn á hálsinn, þá mælti Þórólfr: 
„Þar mun Úlfarr fara frá boðinu, ok meiri 
ván, at hann haíi gjafir sæmilegar með at fara; 
nú vilda ek, spá-Gils", segir hann, „atþúfærir 
mót honum, ok sætir fyrir honum undir garð- 
inum at Úlfarsfelli, ok vil ek, at þú drepir hann, 
enn þar til vil ek gefa þér þrjár merkr silfrs; 
ek skal bótum upp halda fyrir vígit; enn þá 
er þú hefir drepit Úlfar, skaltu taka af honum 
gripi þá, er hann hefir þegit af Arnkatli ; þú 
skalt hlaupa út með Úlfarsfelli til Krákuness; 
enn ef nökkurir menn fara eftir þér, lát skóg- 
inn hlífa þér; far síðan á minn fund, ok svá 
skal ek til sjá, at þik skal eigi saka". Enn 
með því at spá-GiIs var ómegðarmaðr ok mjök 
féþurfi, þá tók hann við flugu þessi, ok fór ut- 
an undir túngarðinn at Úlf arsfelli ; sá hann þá, 
at Úlfarr gekk neðan frá Bólstað ok hafði 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 77 



skjöld góðan, er Arnkell hafði gefit honum, ok 
sverð búit. Ok er þeir fundust, beiddist Gils 
at sjá sverðit. Hann hældi Úlfari mjök, ok 
kvað hann vera göfgan mann, er hann þótti 
þess verðr, at þiggja enar sæmilegstu gjafir 
af höfðingjum. Úlfarr vatt við skegginu, ok 
seldi honum sverðit ok skjöldinn. Gils brá þeg- 
ar sverðinu, ok lagði í gegnum Úlfar. Eftir 
þat hljóp hann út með Úlfarsfelli til Kráku- 
ness. Arnkell var úti staddr; hann sá hvar 
maðr hljóp, ok hafði skjöld, ok þóttist kenna 
skjöldinn; kom honum í hug, at Úlfarr mundi 
eigi hafa skjöldinn látið sjálfráðr. Kvaddi Arn- 
kell þá menn til at fara eftir manninum, — 
„enn með því", segir hann, „at hér hafa komit 
fram ráð föður mins, ok hafi þessi maðr veitt 
Úlfari bana, þá skulu þér þegar drepa hann, 
hverr sem hann er, ok látið hann eigi koma mér 
i augsýn". Þá gekk Arnkell upp til Úlfars- 
fells; fundu þeir Úlfar dauðan. Þórólfr bægi- 
fótr sá, at spá-Gils hljóp út með Úlfarsfelli, ok 
hafði skjöld; þóttist hannþá ^áta, hversu farit 
hafði með þeim Ulfari. Þá mælti hann við þræl- 
inn, er honum fj^lgdi: „Nú skaltu fara inn á 
Kársstaði, ok segja Þorbrandssonum, at þeir 
fari til Úlfarsfells, ok láti nú eigi ræna sik 
le^^singja arfinum, sem fyrr, því nú er Úlfarr 
drepinn". Eftir þat reið Þórólfr heim, ok þótt- 
ist nú hafa vel sýslat. Enn þeir er eftii' spá- 



Hosted by 



Google 



78 EYRBÝíif^.TA SAGA. 



Gils hljópu, fengu tekit hann út við klif, er 
upp riðr ór fjörunni; fengu þeir þá af honum sann- 
ar sögur. Ok er hann hafði sagt alt sem farit 
hafði, tóku þeir hann af lifi ok kösuðu hann 
þar við kleifina, enn þeir tóku gripina ok færðu 
Arnkatli. Enn þræll Þórólfs kom á Kársstaði, 
ok sagði Porbrandssonum orðsending Þrjrólfs. 
Þá fóru þeir út til Úlfarsfells, ok er þeir koma 
þar, var Arnkell þar fyrir, ok mart raanna með 
honum. Þá veittu Þorbrandssynir tilkall um 
fé þat, er Úlfarr hafði átt, enn Arnkell leiddi 
fram váttasögu, þeira er við váru handsal þeira 
Úlfars, ok kvaðst þat halda mundu, þvi at hann 
kvað þar eigi ósátt á hafa gengit at lögum; 
bað þá eigi ákall veita um fé þetta, því at 
hann kvaðst halda mundu sem föðurarfi sinum. 
Sá Þorbrandssynir þá sinn kost, at hverfa frá; 
fóru þá enn út til Helgafells ok fundu Snorra 
goða, ok sögðu honum hvar þá var koinit, ok 
báðu hann liðveizlu. Snorri kvað enn farit hafa 
- sem fyrr, at þeir höfðu orðit tafli seinni enn 
Arnkell, — „ok munu þér", sagði hann, „eigi 
þrífa í hendr Arnkatli eftir þessum penningam, 
með því at hann hefir áðr tokit undir sik lausa- 
fé, enn löndin liggja yðr öllum jafnnær, ok 
munu þeir þau hafa, er handsterkastir eru; enn 
þat er þó meiri ván, at Arukell hafi hér af 
meira hlut sem af öðrum yðrum skiftum; er yur 
þat ok satt at segja, at má yðr þat er yfir 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 79 



margaii gengr, því at Arnkell sitr nú yfir hvers 
manns hlut hér í heraði, ok mun þat svá vera 
meðan hann lifir, hvárt sem þat er lengr eða 
skemr". Þorleifr kimbi svarar: „Satt segir 
þú, Snorri; má þat ok kalla várkunn, at þú réttir 
eigi várn hlut við Arnkel, þvi at þú heldr engu 
máli til fuHs við hann, þat er þit eigizt við 
með ykkr at skifta". Eftir þat fóru þeif Þor- 
brandss^mir heim ok líkaði þeim allþungt.. 

33. Snorri goði lét nú vinna Ivrákunesskóg, 
ok lét mikit at gera um skógarhöggit. Þórólfi 
bægifót þótti spillast skógrinn; reið Þórólfr þá 
út til Helgafells ok bað Snorra fá sér aftr skóg- 
inn, ok kvaðst hafa léð honum, enn eigi gefit. 
Snorri kvað þat skyldu skýrra vera, þá er þeir 
bera um sem við handsalit váru ; kvaðst ok eigi 
skyldu skóginn láta, nema þeir bæri af honum. 
Þórólfr reið þá í brott, ok var í allillu skapi; 
hann reið þá inn á Bólstað, at flnna Arnkel 
son sinn. Arnkell fagnar vel föður sinum, ok 
sp3'rr at erendum hans. Þór(jlfr svarar: „Þat 
er erendi mitt hingat, at ek sé missmiði á, at 
fæð er með okkr; vilda ek, at nú legðim vit 
þat niðr, ok tækim upp frændsemi okkra, því 
at þat er óskaplegt, at vit séim ósáttir, því at 
mér þætti, sem vit myndim mildir verða hér i 
heraði við harðfengi þina, eun ráðagerðir min- 
ar". „Þvi betr þætti mér'', segii' Ai'nkell, ,,er 
fieira væri með okkr'*. ,,Þat vil ek", saR'ði 



Hosted by 



Google 



80 EYRBYGGJA SAGA. 



Þórólfr, „at vit hafim upphaf at sættargerð 
okkarri ok vináttu, at vit heimtim Krákuness- 
skóg af Snorra goða; þykki mér þat verst, er 
hann skal sitja yfir hlut okkrum, enn hann vill 
nú eigi lausan láta skóginn fyrir mér ok kallar 
at ek hafa geflt honum, enn þat er lygð", seg- 
ir hann. Amkell svarar: „Eigi gerðir þú þat 
til vináttu við mik, erþú fekst Snorra skóginn, 
ok mun ek eigi gera þat fyrir róg þitt, at 
deila við Snorra um skóginn; enn veit ek, at 
hann hefir eigi réttar heimildir á skóginum, 
enn eigi vil ek, at þíi hafir þat fyrir illgirni 
þina, at gleðjast af deilu okkarri". „Þat hygg 
ek", segir Þórólfr, „at meirr komi þar til lítil- 
mepska, enn þú sparir, at ek henda gaman at 
deilu ykkarri". „Haf þú þat fyrir satt, sem 
þú viU þar um", segir ArAkell, „enn eigi mun 
ek svá búit deila um skóg við Snorra". Við 
þetta skildu þeir feðgar; fór Þórólfr heim ok 
unir stórilla sínum hlut, ok þykkist nú eigi 
sinni ár fyrir borð koma. Þórólfr bægifótr kom 
heim um kveldit ok mælti við engan mann; 
hann settist niðr 1 öndvegi sitt ok mataðist eigi 
um kveldit; sat hann þar eftir, er menn fóru 
at sofa. Enn um morguninn, er menn stóðu 
upp, sat Þórólfr þar enn ok var dauðr. Þá 
sendi húsfreyja mann til Arnkels, ok bað segja 
honum andlát Þórólfs; reið þá Arnkell upp í 
Hvamm, ok nökkurir heimamenn hans; ok er 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SÁGA. 81 



þeir kómu í Hvamm, varð Arnkell þess víss, 
at faðir hans var dauðr ok sat í hásæti, enn 
fólk alt var óttafult, því at öUum þótti óþokki 
á andliti Þórólfs. Gekk Amkell nú inn í elda- 
skálann ok svá inn eftir setjum á bak Þórólfi; 
hann bað hvern at varast, at ganga framan at 
honum, meðan honum váru eigi nábjargir veitt- 
ar; tók ilrnkell þá í herðar Þórólfl, ok varð 
hann at kenna aflsmunar, áðr hann kæmi hon- 
um undir; síðan sveipaði hann klæði um höfuð 
Þórólfl ok bjó um hann eftir siðvana. Eftir þat 
lét hann brjóta vegginn á bak honum, ok kom 
honum þar út. Síðan váru yxn fyrir sleða 
beitt; var þar Þ(3rólfr i lagiðr, ok óku honum 
upp í Þórsárdal, ok varð þat eigi þrautalaust, 
áðr hann kom í þann stað, sem hann skyldi 
vera; dysjuðu þeir Þórólf þar rammlega. Eftir 
þat reið Arnkell heim i Hvamm, ok kastaði 
eign sinni á fé þat alt, er þar stóð saman, ok 
faðir hans hafði átt; var Arnkell þar þrjár 
nætr, ok var þessa stund tíðendalaust; fór hann 
siðan heim. 

34. Eftir dauða Þórúlfs bægifóts þótti mörg- 
um mönnum verra úti þegar er sólina L^gði; 
enn er á leið sumarit, urðu menn þess varir, at 
Þórólfr lá eigi^^l^kyrr; máttu menn þá aldri í 
friði úti vera þegar er sól settist. Þat var ok 
með, at yxn þau er Þónjlfr var ekinn á, urðu 
tröllriða, ok alt þat fé, er nær kom dys Þór- 



Hosted by 



Google 



8^ EYRBYGGJA SAGA. 



ólfs, þá ærðist þat ok æpti til bana. Smala- 
maðr í Hvammi kom svá oft heim, at Þórólfr 
hafði eltan hann. Sá atburðr varð um haustit 
í Hvammi, at hvárki kom heim smalamaðr né 
féit, ok um morguninn var leita farit, ok fanst 
smalamaðr dauðr skamt frá dys Þórólfs; var 
hann allr kolblár ok lamit i hvert bein; var 
hann dysjaðr hjá Þórólfi, enn fénaðr allr, sáer 
verit hafði í dalnum, fanst sumr dauðr, enn 
sumr hljóp á fjöll, ok fanst aldri. Enn ef fugl- 
ar settust á dys Þórólfs, fellu niðr dauðir. Svá 
gerðist mikill gangr at þessu, at engi maðr 
þorði at beita upp í dalinn. Oft heyrðu menn 
úti dunur miklar um nætr í Hvammi; urðu 
menn þess varir, at oft var riðit skálanum. 
Ok er vetr kom, sýndist Þórólfr oft heima á 
bænum, ok sótti mest at húsfreyju; varð ok 
mörgum mönnum at þessu mein; enn henni 
sjálfri helt við vitíirring. Svá lauk þessu, at 
húsfreyja lézt af þeim sökum; var hon okfærð 
upp í Þórsárdal ok var dysjuð hjá Þórólli. 
Eftir þetta stukku menn burt af bænum; tók 
Þórólfr nú at ganga svá víða um dalinn, at 
hann eyddi alla bæi i dalnum; svá var ok mik- 
ill gangr at aftrgöngum hans, at hann deyddi 
suma menn, enn sumir stukku undan; enn allir 
merin, þcir er létust, váru sénir í ferð með Þór- 
ólíi; kærðu menn níi þetta vandkvæði mjök; 
þótti mönnum Arnkell eiga at ráða bætr á. 



Hosted by 



Google 



EYRBYGOJA SAGA. 83 



Arnkell bauð þeim ölluin til sín, er þat þótti 

vildara enn vera annarsstaðar; enn hvar sem 

Amkell var staddr, varð aldri þar mein at Þór- 

ólfi ok sveitungTim hans. Svá váru allir menn 

hræddir við aftrgön^r Þórólfs, at engir menn 

þorðu at fara ferða sinna, þó at erendi ætti, 

um vetrinn. Enn er af leið vetrinn, váraði 

vel; ok er þeli var ór jörðu, sendi Arnkell 

mann inn á Kársstaði eftir Þorbrandssonum, 

ok bað þá fara til með 'sér, ok færa Þórólf 

braut ór Þórsárdal ók leita annars legstaðar. 

Jafnskylt var öllum mönnum i lög'um þeira, at 

færa dauða menn til graftar, sem nú, ef þeir 

váru kvaddir, Enn er Þorbrandssynir beyrðu 

þetta.; kváðu þeir sér enga nauðsyn til bera, at 

leysa vandkvæði Arnkels eða manna hans. Þá 

svarar Þorbrandr karl: „Þat er nauðsyn", 

segir hann, „at fara ferðir þær allar, er mönn- 

um eru lögskyldar, ok eru þér nú þess beiddir, 

er þér eiguð eigi at synja". Þá mælti Þór- 

oddr við sendimanniun : ,,Far þá, ok seg Arn- 

katli, at ek mun fara ferð þessa fyrir oss 

bræðr, ok kem ek til Úlfarsfells, ok finnumst 

þar". Nú fór sendimaðrinn ok sagði Arukatli; 

l.)jó hann nú ferð sína, ok váru þcir tólf sam- 

aii; höfðu þeir með sér eyki ok graftól; fúru 

þeir fyrst til Ulfarsfells, ok fundu þar Þórodd 

Þorbrandsson, ok váru þeir þrír saman. Þeir 

fóru app yfíY hálsiun ok kómu í Þórsárdal, ok 

6* ' 



Hosted by 



Google 



84 EYRBTGGJA SAGA. 



til dysjar Þórólfs, brjóta dysina, ok jBlniia Þór- 
ólf þar ófúinn, ok var hann nú enn iUilegasti; 
þeir tókn hann upp ór gröfinni, ok lögðn hann 
í sleða, ok beittn fyrir tvau sterk yxn, ok 
drógu hann upp á Úlfarsfellsháls, ok váru þá 
þrotnir yxnirnir ok teknir aðrir ok drógu hann 
upp á hálsinn; ætlaði Arnkell, at færa hann 
inn á Vaðilshöfða ok jarða hann þar; enn er 
þeir kómu inn á hálsbrúnina, þá ærðust yxnirn- 
ir ok urðu þegar lausir ok hljópu þegar af háls- 
inum fram ok stefndu út með hlíðinni fyrir of- 
an garð at Úlfarsfelli ok þar út til sjóvar ok 
váru þá sprungnir báðir; enn Þórólfr var þá 
svá þungr, at þeir fengu þá hvergi komit hon- 
um; fæ-rðu þeir hann þá á einn pítinn höfða, 
er þar var hjá þeim, ok jörðuðu hann þar, ok 
heitir þat síðan Bægifótshöfði. Lét Arnkell 
síðan leggja garð um þveran höfðann fyrir of- 
an dysina, svá hávan, at eigi komst 3^r nema 
fugl fljúgandi, ok sér enn þess merki; lá 
Þórólfr þar kyrr alhx stund, meðan Arnkell 
lifði. 

35. Snorri goði lét vinna Krákunesskóg alt 
at einu, þó at Þórólfr bægifótr hefði um vandat, 
enn þat fanst á Arnkatli goða, at honum þ(3tti 
eigi at lögum farit hafa heimildartak á sk(jg- 
inum; þótti honum Þ(3rólfr gert hafa arfsvik í 
því, er hann hafði fengit Snorra goða sk(3ginn. 
Þat var eitt sumar, er Snorri sendi þræla sína 



Hosted by' 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 85 



at vinna skóginn, ok lijoggu þeir timbr mart 
ok hlóöu saman, ok fóru heim eftir þat. Enn 
er timbrit þornaði, lét Arnkell sem hann mundi 
sækja timbrit, enn þat varð þó eigi; enn þó 
bað hann smalamann sinn verða varan við, þá 
er Snorri léti sækja timbrit, ok segja sér. Enn 
er þurr var viðrinn, sendi Snorri þræla sína 
þrjá at sækja viðinn; hann fekk til Hauk fylgd- 
armann sinn at fylgja þrælunum til st^^rks við 
þá; fóru þeir síðan ok bundu timbrit á tólf 
hesta; sneru siðan heim á leið. Smalamaðr 
Arnkels varð varr yíö ferð þeira, ok segir Arn- 
katli; hann tók vápn sin, ok reið eftir þeim, 
ok gat farit þá út frá Sveigsá milli ok Hóla; 
ok þegar hann kemr eftir þeim hljóp Haukr af 
baki, ok lagði til Arnkels með spióti, kom þat 
í skjöldinn, ok varð hann eigi sárr. Þá hljóp 
Arnkell af baki, ok lagði til Hauks með spjóti, 
ok kom þat á hann miðjan, ok fell hann þar 
sem nú heitir Hauksá. Ok er þrælarnir sá fall 
Hauks, tóku þeir á rá>!, ok hljópu heim á leið, 
ok elti Ai^nkell þá alt um Öxnabrekkur; hvarf 
þá Arnkell aftr, ok rak þá heim með sér viðar- 
hestana; tók af þeim viðinn, lét lausa hestana, 
ok festi reipin upp á þá; var þeim siðan visat 
út með fjalli; ganga þá hestarnir til þess er 
þeii' kómu heim til Helgafells; spurðust nú 
þessi tíðendi; stóð alt kyrt þessi misseri; enn 
um várit eftir. bió Snorri goði til vígsmálit 



Hosted by 



Google 



86 EYRBYGGJA SAGA. 



Hauks til Þórnessþirigs, enn Arnkell bjó frum- 
hlaupit til óhelgi Hauki; ok fjölmentu mjök 
hvárirtveggju til þingsins, ok gengu með miklu 
kappi at þessum málum. Enn þær urðu mála- 
lyktir, at Haukr varð óheilagr at frumhlaupinu, 
ok ónýttust mál fyrir Snorra goða, ok riðu við 
þat heim af þinginu; váru þá dylgjur miklar 
með mönnum um sumarit. 

36. Þorleifr hét maðr. Hann var austfirzkr 
at ætt, ok hafði orðit sekr um konumál. Hann 
kom til Helgafells um haustit ok beiddi Snorra 
goða viðtöku, enn hann veik honum af hönd- 
um, ok töluðu þeir mjök lengi áðr hann fór á 
brott. Eftir þat fór Þorleifr inn á Bólstað ok 
kom þar um kveld ok var þar aðra nótt. Arn- 
kell stóð upp snemma um morgininn ok negldi 
saman útihurð sína, enn er Þorleifr reis upp, 
'gekk hann til Arnkels, ok beiddi hann Arnkel 
viðrtöku. Hann svarar heldr seinlega, ok spyrr 
ef hann hefir fundit Snorra goða. „Fann ek 
hann", segir Þorleifr, „ok vildi hann engan á 
gera at taka við mér, enda er mér lítit um", 
segir Þorleifr, „at veita þeim manni fylgd, er 
jafnan vill sinn hlut láta undir liggja við hvern 
mann, sem um er at eiga". „Eigi kemr mér 
þatíhug", segir Arnkell, „at Snorri kaupi sínu 
kaupi betr, þótt hann gefi þér mat til fylgdar". 
„Hér vil ek á halda um viðrtökuna, Arnkell, 
sem þíi ert", segir Þorleifr. „Eigi em ek vanr". 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 87 



segir Arnkell, „at taka við utanheraðsmönnuiii". 
Áttust þeir þar við um hríð; helt Porleifr á 
um málit, enn Arnkell veik af höndum. Pá 
boraði Amkell hurðarokann, ok lagði niðr með- 
an tálguöxina, Þorleifr tók hana upp ok reiddi 
skjótt yfir höfuð sér, ok hugði at setja í höfuð 
Amkatli. Enn er Arnkell heyrði hvininn, hljóp 
hann undir höggit, ok hóf Porleif upp á bringu 
sér, ok kendi þar aflsmunar, þvi at Amkell var 
rammr at afli; feldi hann Porleif svá mikit 
fall, at honum helt við óvit, enn öxin hraut ór 
hendi honum, ok fekk Arnkell hana tekit, ok 
setti i höfuð Porleifi, ok veitti honum banasár. 
Sá orðrómr lagðist á, at Snorri goði hefði þenna 
mann sendan til höfuðs Amkatli. Snorri lét 
þetta mál eigi til sín taka, ok lét hér ræða 
um hvern þat er vildi, ok liðu svá þau misseri, 
at eigi varð til tíðenda. 

37. Annat haust eftir at vetrnóttum hafði 
Snorri goði inni haustboð mikit ok bauð til 
vinum sínum. Par var öldrykkja ok fast drukkit. 
Par var ölteiti mörg; var þar talat um mann- 
jöfnuð ok hverr þar væri göfgastr maðr í sveit 
eða mestr höfðingi; ok urðu menn þar eigi á 
eitt sáttir, sem oftast verðr, ef um mannjöfnuð 
er talat; vám þeir flestir, at Snorri goði þótti 
göfgastr maðr, enn sumir nefndu til Arnkel; 
þeir váru enn sumir^ er nefndu til Styr. Bnn 
er þeir töluðu þetta, þá svarar þar til Porleifr 



Hosted by 



Google 



88 



EYRBYGGJA SAGA. 



kimbi: „Hví þræta menn um slíka hluti",seg- 
ir hann, „er allir menn megu sjá, hversu er?" 
„Hvat viltu til segja, Þorleifr", sögðu þeir, „er 
þú deilir þetta mál svá mjök brotum?" „Miklu 
mestr þykki mér Arnkell", segir hann. „Hvat 
finnr þú til þess?" segja þeir. „Þat er satt 
er", segir hann; „ek kalla, at þar sé sem einn 
maðr, er þeir eru, Snorri goði ok Styrr, fyrir 
teng-da sakir, enn engir liggja heimamenn Arn- 
kels ógiidir hjá garði hans, þeir er Snorri hefir 
drepit, sem Haukr fylgdarmaör Snorra liggr 
hér lijá garði hans, er Arnkell hefir drepit". 
Þetta þótti mönnum mjök mælt, olí þó satt, 
þar sem þeir váru komnir, ok fell niðr þetta 
tal. Enn er menn fóru i brott frá boðinu valdi 
Snorri gjafir vinum sínum; hann leiddi Þor- 
brandssonu til skips inn til Rauðavíkrhöfða. 
Ok er þeir skildu, gekk Snorri at Þorleifi kimba 
ok mælti: „Hér er öx, Þorleifr, er ekvil gefa 
þér, ok á ek þessa háskeftasta, ok mun hon 
eigi taka til höfuðs Arnkatli, þá er hann býr 
um hcy sitt á Órlygsstöðum, ef þú reiðir heiman 
til ór Álftafirði". Þorleifr t(3k við öxinni ok 
mælti: „Hugsa þú svá", segir hann, „at ek 
mun eigi dvelja, at reiða öxina at houum Arn- 
katli, þá er þú ert búinn at hefna Hauks 
fylgdarmanns þíns". Snorri svarar : „Þat þ^^kk- 
ist ek eiga at yðr Þorbrandssonum, at þér 
haldið njósnum, nær færi gefr á Arnkatli, enn 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. ^^ 



ámælið mér þá, ef ek kem eigi til móts við 
yðr, ef nökkut má at skapast, ef þér gerið mik 
varan við". Skildu þeir við þat, at hvárir- 
tveggju létust búnir, at ráða Arnkel af lifi, 
enn Porbrandssjmir skyldu halda njósn um ferð- 
ir hans. Snemma vetrar gerði íslög mikil, ok 
lagði fjörðu alla. Freysteinn bófl gætti sauða 
í Álftaflrði. Hann var settr til at halda njósn- 
um, ef færi gæfl á Arnkatli. Arnkell var starfs- 
maðr mikill, ok lét þræla sína vinna alla daga 
milli sólsetra. Arnkell hafði undir sig bæði 
löndin, ÚlfarsfeU ok Örlygsstaði, því at engir 
urðu til at byggja löndin fyrir ófrelsi Þor- 
brandssona; enn um vetrinn var þat siðr Arn- 
kels, at flytja heyit af Örlygsstöðum um nætr, 
er nýlýsi váru, því at þrælarnir unnu alla daga; 
hirti haun ok eigi, þó at Þorbrandss}Tiir yrði 
ei2:i við varir, þá er heyit var fært. Pat var 
eina nótt um vetrinn fyrir jól, at Arnkell stóð 
upp um nótt ok vakti þræla sína þrjá, ok hét 
einn Ófeigr. Arnkell bóndi fór með þeim inn 
á Örlygsstaði; þeir höfðu fjögr jxr ok tvá 
sleða með. Porbrandss}Tiir urðu varir við ferð 
þeira, ok fór Freysteinn bófi þegar um nótt íit 
til Helgafells eftir ísnuin, ok kom þar er menn 
höfðu í rekkju verit uni hríð. Hann vakti upp 
Snorra goða. Snorri spyrr, hvat hann vill. 
Hann svarar: „Nú er örninn gamli floginn á 
æzlit á Örlygsstaði". Snorri stóð upp, ok bað 



Hosted by 



Google 



^^ EYRBYGGJA SAGA. 



menii klæðast. Ok er þeir váru klæddir, þá 
tóku þeir vápn sín, ok fóru níu saman inn eft- 
ir ísnum til Álftafjarðar; ok er þeir koma inn 
í fjarðarbotninn, kómu Þorbrandssynir til móts 
við þá sex saman; fóru þeir síðan upp til Ör- 
lygsstaða, ok er þeir kómu þar, þá hafðiþræll- 
inn einn heim farit með heyhlassit, enn þeir 
Arnkell váru þá at gera annat. Þá sá þeir 
Arnkell, at menn vápuaðir fóru frá sjó neðan; 
ræddi Ófei^ um, at ófriðr mundi vera, — „ok 
er sá einn til, at vit farim heim". Arnkell 
svarar: „Hér kann ek gott ráð til, því at hér 
skulu gera hvárir þat er betra þykkir: þit 
skuluð hlaupa heim ok vekja fylgdarmenn mína, 
ok munu þeir koma skjótt til móts við mik, 
enn hér er vígi gott í stakkgarðinum, ok mun 
ek heðan verjast, ef þetta eru ófriðarmenn, því 
at mér þykkir þat betra enn renna; mun ek 
eigi skjótt verða sóttr; munu mínir menn koma 
skjótt til móts við mik, ef þit rekið drengilega 
erendit". Ok er Arnkell hafði þetta mælt, hófu 
þrælarnir á rás; varð Ófeigr skjótari; hann 
varð svá hræddr, at hann gekk nálega af vit- 
inu, ok hljóp í fjall upp ok þaðan i fors einn 
ok týndist, ok heitir þar Ófeigsfors. Annarr 
þræll hljóp heim á bæinn, ok er hann kom til 
hlöðunnar, var þar fyrir lögunautr hans, ok 
bar inn heyit. Hann kallar á þann þrælinn er 
hljóp, at hann skyldi leggja inn heyit at hon- 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. ^l 



um, enn þat fanst á, at þrælnum var verkit 
eigi leitt, ok fór hann til með honum. — Nú 
er at segja frá Amkatli, at hann kendi ferð 
þeira Snorra goða; þá reif hann meiðinn und- 
an sleðanum ok hafði upp í stakkgarðinn með 
sér. Garðrinn var mjök hár utan enn vaxinn 
mjök upp innan; ok var þat gott vígi; hey 
var í garðinum ok váru teknir á garðsetar; 
enn er þeir Snorri kómu at garðinum, þá er 
9igi getit at þeir hefðist orð við, ok veittu 
þeir honum þegar atgöngu ok mest með spjóta- 
lögum, enn Arnkell laust af sér með meiðnum, 
ok gengu mjök í sundr spjótsköftin fyrir þeim, 
enn Arnkell varð eigi sárr. Enn er þeir höfðu 
látit skotvápnin, þá rann Þorleifr kimbi at 
garðinum, ok hljóp upp á garðinn með brugðit 
sverð, enn Arnkell laust sleðmeiðnum i mót 
honum, ok lét Þorleifr þá fallast undan högg- 
inu út af garðinum, enn meiðrinn kom á garð- 
inn, ok gekk ór garðinum upp fyrir jarðartorfa 
frosin, enn sleðmeiðrinn brotnaði i fjötrarrauf- 
inni, ok hraut annarr hlutrinn út af garðinum. 
Arnkell hafði reist við heyit sverð sitt ok skjöld; 
tók hann þá upp vápn sin ok varðist með 
þeim; varð honum þá skeinisamt; kómust þeir 
þá upp í garðinn at honum, enn Arnkell hljóp 
upp á heyit ok varðist þaðan um hríð; enn þó 
urðu þær málalyktir, at Arnkell fell, ok huldu 
þeir hann í garðinum með heyi. Eftir þetta 



Hosted by 



Google 



EYRBYÖÖJA SAÖA. 



fóru þeir Snorri heim til Helgafells. Um 
dráp Arnkels kvað Þormóðr Treíilsson vísu 
þessa : 

(26) Fekk hinn folkrakki, 
— fegrðist ungr sigri; 
Snorri eárorra 
sverði gnógs verðar. 
LauBt i lifs köstu 
leifa má-reifir 
unda gjalfrs eldi, 
es hann Arnkel feldi. 

Nú er at segja frá þrælunum Arnkels, at 
þeir gengu inn, þá er þeir höfðu heyit inn bor- 
it, ok fóru af skinnstökkum sínum. Pá vökn- 
uðu fylgdarmenn Arnkels, ok spurðu hvar hann 
var. Þá var sem þrællinn vaknaði af svefni 
ok svarar: „Þat er satt^ segir hann, „hann 
mun berjast inn á Örlygsstöðum við Snorra 
goða". Þá hljópu menn upp ok klæddust, ok 
fóru sem sk^mdilegast inn á Örlygsstaði ok 
fundu Arnkel bónda dauðan, ok var hann öll- 
um mönnum mjök harmdauði, því at hann hefir 
verit allra manna bezt at sér um alla hluti í 
fornum sið, ok manna vitrastr, vel skapi farinn, 
hjartaprúðr, ok hverjum manni djarfari, einarðr 
ok allvel stiltr; hafði hann ok jafnan enn 
hærra hlut í málaferlum, við hverja sem skifta 
var; fekk hann af því öfundsamt, sem nú kom 
fram. Tóku þeir nú lík Arnkels ok bjoggu um 
ok færðu til graftar. Arnkell var lagðr í haug 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 93 



við sjóinn út Yið Vaðilshöfða, ok er þat svá 
víðr haugr sem stakkgarðr mikill. 

38. Eftir víg Arnkels váru konur til erfðar 
ok aðildar, ok var fyrir því ei^ svá mikill 
reki at gerr um vígit, sem ván mundi þykkja 
um svá göfgan mann; enn þó var sæzt á vigit 
á þingi, ok urðu þær einar mannsektir, at Þor- 
leifr kimbi skyldi vera utan þrjá vetr, því at 
honum var kent banasár Arnkels. Enn með 
því, at eftirmál varð eigi svá sæmilegt, sem 
líklegt þótti um svá mikinn höfðingja sem Arn- 
kell var, þá færðu landsstjórnarmenn lög þau, 
at aldri síðan skyldi kona vera sakaraðili um 
vigsmál, né yngri karlmaðr enn sextán vetra, 
ok heíir þat haldizt jafnan síðan. 

39. Þorleifr kimbi tók sér fari um sumarit 
með kaupmönnum þeim er bjoggust i Straum- 
íirði ok var hann i sveit með stýrimönnum. 
Þat var þá kaupmanna siðr, at hafa eigi mat- 
sveina, enn sjálfir mötunautar hlutuðu með sér, 
hverr búðarvörð skyldi halda dag frá degi; þá 
skyldu ok allir skiparar eiga drykk saman, ok 
skyldi ker standa við siglu, er drykkrinn var 
í, ok lok 3^fir kerinu, enn sumr dr^^kla* var í 
verplum, ok var þaðan bætt i kerit, svá sem 
ór var drukkit. Enn er þeir váru mjök búnir, 
þá kom þar maðr á búðarhamar; þessi maðr 
var mikill vexti ok hafði byrði á baki; sýndist 
mönnum hann nökkut undarlegr; hann spyrr at 



Hosted by 



Google 



Ö4 EYRBYÖGJA SAGA. 



stýriiiianni, ok yar honum vísat til hans búðar; 
liann lagði af sér baggann hjá búðardyrum ok 
gekk siðan i búðina. Hann spyrr, ef stýrimaðr 
vildi veita honum far um hafit. Peir spurðu 
hann at nafni, enn hann nefndist Arnbjörn, son 
Ásbrands frá Kaínbi, ok kvaðst vilja fara ut- 
an ok leita Bjarnar, bróður sins, er utan hafði 
farit fyrir nökkurum vetrum, ok hafði eigi til 
hans spurzt siðan hann fór til Danmerkr. Aust- 
menn sögðu, at þá var bundinn búlki, ok þótt- 
ust eigi leysa mega. Hann lézt eigi hafa far- 
arefni meiri, enn liggja megi á búlka. Enn 
með því at þeim þótti honum nauðsyn á ferð- 
inni, þá tóku þeir við honum, ok var hann einn 
saman i mötuneyti, ok bjó á þiljum frammi. í 
bagga hans váru þrjú hundruð vaðmála ok sjö 
vararfeldir ok farnest hans. Arnbjörn var lið- 
góðr ok ofléttr, ok virðist kaupmönnum hann 
vel. Þeir fengu hæga útivist ok kómu við 
Hörðaland ok tóku þar útsker eitt. Þeir bjoggu 
þar mat sinn á landi. Porleifr kimbi hlaut 
búðarvörð, ok skyldi gera graut. Arubjörn var 
á landi ok gerði sér graut; haföi hann búðar- 
ketil, þann er Þorleifr skyldi hafa síðan. Gekk 
Þorleifr þá á land upp ok bað Arubjörn fá sér 
ketilinn, enn hann hafði þá enn eigi þafðan 
sinn graut ok hrærði þá enn i katlinum; stóð 
Þorleifr yfir honum uppi. Þá kölluðu austmenu 
af skipinu, at Þorleifr skyldi matbíia, sögðii 



Hosted by 



Google 



EYRBTGGJA SAGA. 95 



Þorleif mjök íslenzkan fyrir tómlæti sitt. Þá 
varð Þorleiíi skapfátt, ok tók ketilinn, enn 
steypti niðr grautinum. Þorleifr sneri á brott 
síðan með ketilinn. Arnbjörn helt á þvörunni, 
ok laust með henni til Þorleifs, ok kom á háls- 
inn; þat var lítit högg', enn með því at grautr- 
inn var heitr, þá brann Þorleifr á hálsinum. 
Hann mælti: „Eigi skulu Noregsmenn at því 
hlæja, með því at vit erum hér komnir tveir 
íslenzkir menn, at þeir þurfi at draga okkr i 
sundr sem hunda, enn minnast skal þessa, þá 
er vit erum á íslandi''. Arnbjörn svarar engu. 
Lágu þeir þar fár nætr, áðr þeim byrjaði at 
landi inn, ok skipuðu þar upp. Vistaðist Þor- 
leifr þar, enn Arnbjörn tók sér fari með bj^ð- 
ingsmönnum nökkurum austr til Víkr, ok það- 
an til Danmerkr, at leita Bjarnar bróður síns. 
40. Þorleifr kimbi var tvá vetr í Noregi ok 
fór síðan til Islands með sömu kaupmönnum ok 
hann fór utan; kómu þeir í Breiðafjörð októku 
Dögurðarnes; f(3r Þorleifr heim i Álftafiörð um 
haustit, ok lét vel yfir sér sem vandi hans var 
til. Þat sama sumar kóniu þeir bræðr út í 
Hraunhafnarósi, Björn ok Arnbjörn. Björn var 
síðan kallaðr Breiðvikingakappi ; hafði Arnbjörn 
þá góða penninga út haft, ok keypti hann þeg- 
ar um sumarit, er hann kom út, land á Bakka 
í Hraunhöfn, ok gerði þar bú um várit eftir. 
Hann var um vetrinu á Kuerri með Þórði blýg. 



Hosted by 



Google 



96 EYRBTGGJA SAGA. 



mági sínum. Arnbjörii var engi áburðarmaðr 
ok fámáligr um flesta hluti, enn hann var þó 
enn gildasti karlmaðr um alla hluti. Björn 
bróðir hans var áburðarmaðr mikill, er hann 
kom út, ok helt sik vel, þvi at hann hafði 
samit sik eftir sið útlenzkra höfðingja; var 
hann maðr miklu fríðari enn i^rnbjörn, enn i 
engu var hann ógildari maðr, enn reyndr miklu 
meir í framgöng-u, er hann hafði framit sik 
utanlands. Um sumarit, þá er þeir váru ný- 
komnir út, var stefnt fjölment mannamót fyrir 
norðan heiðina undir Haugabrekkum, inn frá 
Frrjðárósi, ok riðu þeir (til) kaupmennirnir allir í 
litklæðum. Ok er þeir koma til mannamótsins, 
var þar mart manna fyrir; þar var Puriðr hús- 
freyja frá Fróðá, ok gekk Björn til tals við 
hana, ok lagði engi maðr þat til orðs; þótti 
mönnum at vánum, at þeim jröi hjaldrjú^, 
svá langt sem í milli funda hafði verit. Par 
urðu áverkar með mönnum um daginn. Þar 
var særðr til ólífis maðr þeira norðanmanna, 
ok var hann borinn undir hrísrunn einn, er 
stóð á e^^rinni, ok hljóp blóð mikit ór sárinu, 
ok stóð blóðtjörn í runninum. Þar var sveinn- 
inn Kjartan, son Þuríðar frá Fróðá; hann hafði 
öxi litla í hendi; hann hljóp at runninum, ok 
laugaði öxina í blóðinu. Enn er þeir Heið- 
synningar riðu suðr af mannamótinu, spyrr 
Þórðr blýgr, hversu á horfist um tal með þeim 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 97 



Þuríði at Fróða. Björn lét vel ^r&r. Þá spurði 
Þórðr, hvárt hanii hefði sét um daginn svein- 
inn Kjartan, son þeira Þrjrodds allra saman. 
„Sá ek hann", segir Björn. „Hvem veg leizt 
þér á hann?" segirÞórðr. Þá kvað Björn vísu 
þessa: 

(27) Sák hvar rann í runni 
runnr at FenrÍB brunni 
œgilegr í augtim 
iðglíki menbríkar. 
Láta þeygi þrjótar 
þat barn vita Marnar 
hesta hleypi riiBtar 
hlunns sinn fóður kunna. 

Þórðr mælti: ,,Hvat mun Þóroddr nú til 
segja, hvárr ykkarr eiga mun sveininn?" Þá 
kvað Björn^jísu: 

. .» ^; ^(28X?Þá raun þöU hin mjóva 
Þórodds aðalbjóra 

— fold unui mér falda 
fannhvít — getu sanna, 
ef áttgöfig ætti 
auðbrík sonu glíka 

— enn emk gjarn til Gunnar 
gjalfrelda — mér sjalfum. 

Þórðr mælti: „Þat mun þá vera yðar ráð, 
at eigast'fátt við, ok sníia frá hug sínum þar 
sem Þuríðr er". „Þat mim vera gott ráð", 
scgir Björn, „enn firr er þat minu skapi, þó at 
við nökkurn mannamun sé at eiga, þar sem 
Snorri er, bróðir hennar". „Þú sér nú ráð 



Hosted by 



Google 



98 EYRBYGÖJA SAGA. 



fyrir þér", segir Þórðr. Ok skildi þar talit 
með þeim. Björn fór um vetrinn heim til Kambs, 
ok tók þar bústjórn, því at faðir bans var þá 
andaðr. Hann hóf ferð sína um vetrinn yfir 
heiði norðr at hitta Þuríði. Enn þó at Þ6r- 
oddi þætti þat illa, þá þótti honum sér óhægt 
vera bætr á atráða; taldi þat i hug sér, hversu 
hart hann hafði af fengit, þá er hann hafði 
um vandat hagi þeira, enn hann sá, at Björn 
var nú miklu kraftameiri enn fyrr. Þóroddr 
keypti um vetrinn at Þorgrímu galdrakinn, at 
hon skyldi gera hriðviðri at Birni, þá er hann 
færi um heiðina. Þat var einn dag, at Björn 
fór til Fróðár, ok um kveldit er hann bjóst 
heim at fara, var þykt veðr ok regn nökkut, 
ok var hann heldr síðbúinn. Enn er hann kom 
upp á heiðina, kólnaði veðrit ok dreif; var þá 
svá myrkt, at hann sá eigi leiðina fyrir sér. 
Eftir þat laust á hríð, með svá miklu hreggi, 
at hann fekk varla stýrt sér; tók þá at frysta 
at honum klæðin, er hann var áðr alvátr; fór 
hann þá ok svá villr, at hann vissi eigi hvert 
hann horfði. Hann hitti um nóttina hellisskúta 
einn ok f(jr þar inn í, ok var þar um nóttina 
ok hafði kalda búð. Þá kvað Björn: 

(29) Mundit Hlín um hyggja 
hafleygjar vel þeygi, 
sús berr — í vrá viða — 
váðir. minu ráði, 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 



99 



ef eld-NjöruDD ölda 
einn viasi nú steina 
hirðiþoll í helli 
hafviggs kalinn li^gja. 

Ok enn kvað hann: 

(30) Sýlda skar ek svanafold 
súðmn, þvi at gœi-brúðr 
ástum leiddi oas fast — 
austan — mcð hlaðit flaust. — 
Víða gat ek váshúð — 
víglundr níi um stund 

helli byggir hogfulir 

— hingat — fjrir konu bing. 
Björn var úti þrjú dægr í hellinum, áðr 
upp létti hriðinni, enn þá kom hann af heið- 
inni hit fjórða dægrit ok kom þá heim til 
Kambs. Hann var þrekaðr mjök; spurðuheima- 
menn hann, hvar hann hefði verit um veðrin. 
Björn kvað: 

(31) Spurðutík vár und vörðum 
verk Styrbjaruar merkjum; 
iarnfaldinn hlóð öldum 
Eirikr í dyu geira. 

Nú trað ek hauðr um heiði 
hundviUr, þvit fat illa 
viða braut, í vátri 
vífs gerningadrífu. 

Björn var níi heima um vetrinn. Um vár- 
it gerði Arnbjörn, bróðir hans, bú á Bakka i 
Hraunhöfn, enn Björn bjó at Kambi, ok hafði 
rausnarbú mikit. 

41. Vár þctta hit sama á Pórsnessþingi hóf 



Hosted by 



Google 



100 



EYRBYGGJA SAGA. 



Þorleifr kimbi bónorð sitt, ok bað Helgu Por- 
láksdóttur á Eyri, systur Steinþórs á Eyri, ok 
ok gekk mest með þessu Þormóðr, bróðir bennar; 
hann átti Þorgerði Þorbrandsdóttur, systur Þor- 
leifs kimba. Enn er þetta mál kom til Stein- 
þórs, tók hann þ^a seinlega, ok veik nökkuttil 
ráða bræðra sinna; gengu þeir þá til Þórðar 
blýgs. Ok er þetta mál kom fyrir hann, svar- 
ar hann svá: „Eigi mun ek þessu máli skjðta 
til annarra manna; má ek hér verða skörungr, 
ok er þat þér at segja, Þorleifr, hér af, at fyrr 
skulu grónir grautardílarnir á hálsi þér, þeir 
er þú brant, þá er þú vart barðr fyrir þrem 
vetrum í Noregi, enn ek myna gifta þér syst- 
ur mina". Þorleifr svarar: „Eigi veit ek 
hvers þar verðr um auðit, enn hvárt sem þess 
verðr hefnt eða eigi", segir hann, „þá munda 
ek þat vilja, áðr enn liði þrír vetr, at þú værir 
barðr". Þórðr svarar: „Óhræddr sit ek fyrir 
hótura þeim". Um morgininn eftir höfðu þeir 
torfleik hjá bíið Þorbrandssona, ok þar ganga 
þeir hjá Þorlákssynir; ok er þeir fóru framhjá, 
flaug sandtorfa ein mikil, ok kom undir hnakka 
Þórði blýg; var þat högg svá mikit, at fótun- 
um kastaði fram yfir höfuðit. Enn er hann st(3ð 
upp, sá hann at Þorbrandssynir hh)gu at hon- 
um mjök. Sneru Þorlákssynir þá þegar aftr, 
ok brugðu sverðum; hljópu þeir þá í raót ok 
börðust þegar. Þá urðu nökkurir menn sárir. 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 101 



enn engi lézt. Steinþórr liafði eigi við verit; 
hafði hann talat við Snorra goða. Enn er þeir 
váru skildir, var leitat um sættir, ok varð þat 
at sætt, at þeir Snorri ok Steinþórr skyldi gera 
um ; var jafnat sárum manna ok frumhlaupum, 
enn bættr skakki; ok váru allir kaUaðir sáttir, 
er heim riðu. 

4t2. Þetta sumar kom skip í Hraunhafnarós, 
enn annat í Dögurðarnes. Snorri goði reið til 
skips í Hraunhöfn ok reið heiman við fimtánda 
mann. Enn er þeir koma suðr 3^fir heiðina í 
Dufgusdal, hleyptu þar eftir þeim sex menn al- 
vápnaðir; váru þar Þorbrandssynir. Snorri 
spyrr, hvert þeir ætla at fara. Þeir kváðust 
fara skyldu til skips í Hraunhafnar(3s. Snorri 
kvaðst mundu lúka erendum þeira, enn bað þá 
fara heim ok glettast eigi við menn; kallar oft 
lítit þurfa til með þeim mönnum, er áðr var 
fátt í meðal, ef fundi bæri saman. Þorleifr 
kimbi svarar: „Eigi skal þat spyrjast, at vér 
þorim eigi at riða um sveitir f^^rir þeim Breið- 
vikingum, enn vel raáttu heim riða, ef þú þorir 
eigi at riða leið þiua, þó at þú eigir ereudi^'. 
Snorri svarar engu. Riðu þeir siðan íit yfir 
hálsana, ok svá út til Hofgarða, ok þaðan út 
um sanda meö sjó; ok er þeir kúmu mjök út 
at ósinum, riðu Þorbrandss^mir frá þeim ok upp 
at Bakka, ok er þeir kómu at bænum, hljópu 
þeir af baki ok ætluðu inn at ganga, ok fengu 



Hosted by 



Google 



102 EYRBYGGJA SAGA. 



eigi upp brotit hurðina; hljópu þeir þá upp á 
húsin ok tóku at rjúfa. Arnbjörn tók vápn sín, 
ok varðist innan ór húsunum; lagði hann út í 
gegnum þekjuna, ok varð þeim þat skeinisamt. 
Þetta var snemma um morguninn ok var veðr 
bjart. Þenna morgun höfðu Breiðvikingar stað- 
it upp snemma ok ætluðu at riða til skips; 
enn er þeir kómu inn fyrir Öxlina, sá þeir at 
maðr var í skrúðklæðum á húsum uppi á Bakka; 
enn þeir vissu, at þat var eigi búnaðr Arn- 
bjarnar. Tóku þeir þá at gæða reiðina ok sneru 
þeir Björn þá þangat ferð sinni. Enn er Snorri 
goði vissi, at Þorbrandssynir höfðu frá riðit 
föruneyti hans, þá reið hann eftir þeim. Ok 
er þeir kómu á Bakka, váru þeir sem óðastir 
at rjúfa húsin, ok þá bað Snorri þá frá hverfa, 
ok gera engan ófrið í sinu föruneyti; ok með 
því, at þeim hafði eigi tekizt inngangan, þá 
gáfu þeir upp atsóknina sem Snorri bað, ok 
riðu siðan til skips með Snorra. Breiðvíkingar 
kómu til skips um claginn, ok gengu hvárir nieð 
sínum flokki; váru þá miklar dylgjur ok við- 
sjár með þeim, enn hvárigir leituðu á aðra; 
váru Breiðvíkingar fjölmennari í kaupstefnunni. 
Snorri goði reið um kveldit suðr í Hofgarða; 
þar bjó þá Björn ok Gestr, son hans, faðir 
Hofgarða-Refs. Þeir Björn Breiðvíkingakappi 
buðu Arnbirni at ríða eftir þeim Snorra, enn 
Arnbjörn vildi þat eigi, ok kvað nú hafa skyldu 



Hosted by 



Google 



EYRBYOGJA SAGA. 103 

hvárir þat er fengit hafa. Peir Snorri riðn 
lieim um daginn eftir ok undu Þorbrandssynir 
nú sínum hlut verr enn áðr. Tók nú at liða 
á haustit. . 

43. Þorbrandr bóndi 1 Álftafirði átti þræl 
þann er Egill sterki hét; hann var manna 
mestr ok sterkastr, ok þótti honum ill ævi sín, 
er hann var ánauðigr, ok bað oft Þorbrand ok 
sonu hans, at þeir gæ& honum frelsi, ok bauð 
þar til at vinna slíkt er hann mátti. Þat var 
eitt kveld, er Egill gekk at sauðum í Álfta- 
firði út til Borgardals; ok er á leið kveldit, sá 
hann at örn flaug vestan }^r fjörðinn. Býr- 
hundr mikill fór með Agli; öminn lagðist at 
hundinum ok tók hann í klær sér, ok flaug 
vestr aftr yfir fjörðinn á dys Þórólfs bægifóts, 
ok hvarf þar undir fjallit. Þenna fyrirburð 
kvað Þorbrandr vera mundu fyrir tíðendum. 
Þat var siðr Breiðvikinga um haustum, at þeir 
hufðu knattleika um vetrnáttaskeið undir Öxl- 
inni suðr frá Knerri; þar heita síðan Leikskála- 
vcllir; ok sóttu menn þangat um alla sveitina; 
váru þar gervir leikskálar mildir; vistuðust 
menn þangat, ok sátu þar hálfan mánuð eða 
lengr; var þar þá gott mannval um sveitina, 
ok bygð mikil, ok flestir hinir yngri menn at 
leikum, nema Þórðr blýgr; hann mátti eigi at 
vera fyrir kapps sakir, enn eigi var hann svá 
sterkr, at hann mætti eigi fyrir þá sök at vera ; 



Hosted by 



Google 



104 EYRBYGGJA SAGA. 



sat hann á stóli, ok sá á leikinn. Þeir bræðr, 
Björn ok Arnbjöm, þóttu eigi at leiknum hæfir 
fyrir afls sakir, nema þeir lékist við sjálfir. 
Þetta sama haust ræða Þorbrandssynir við Egil 
þræl sinn, at hann skal fara út til knattleik- 
anna, ok drexja nökkurn af Breiðvíkingum, 
Björn eða Þórð eða Arnbjörn, með nökkuru 
móti, enn síðan skal hann hafa frelsi. Þat er 
sumra manna sögn, at þat væ.ri gert með ráði 
Snorra goða, ok hafi hann svá fyrir sagt, at 
hann skyldi vita, ef hann mætti leynast inn í 
skálann, ok leita þaðan til áverka við menn, 
ok bað hann ganga ofan skarðit, þat er upp er 
frá Leikskálum, ok ganga þá ofan, er máleldar 
væri gervir, því at hann sagði þat mjök far 
veðranna, at vindar lögðust af hrauninu um 
kveldum, ok helt þá reykinum upp i skarðit, 
ok bað hann þess bíða um ofangönguna, er 
skarðit fylti af reyk. Egill réðst til ferðar þess- 
arrar, ok fór fyrst út um fjörðu, ok spyrr at 
sauðum Álftfirðinga ok lét sem hann væri í 
eftirleit; enn á meðan hann væri í þessi ferð, 
skylál Freysteinn bófi gæta sauða í Álftafirði. 
Um kveldit er Egill var heiman farinn, gekk 
Freysteinn at sauðum vestr yfir ána, ok er 
hann kom á skriðu þá er Geirvör heitir, er 
gengr ofan fyrir vestan ána, þá sá hann manns- 
höfuð laust óhulit. Höfuðit kvað stöku þessa: 



Hosted by 



Google 



EYEBYGGJA SAGA. 105 



(32) Roðin 68 Geirvör 

gumna blóði, 

hon mun hylja 

hauea manna. 
Hann sagði Þorbrandi fyrirbnrðinn, ok 
þótti lionum vera tíðenda-vænlegt. Þat er at 
segja af ferð Egils, at hann fór út nm fjörðn, 
ok upp á fjall f^TÍr innan Bnlandsliöfða, ok 
svá suðr yfir fjallit, ok stefndi svá, at hann 
gekk ofan í skarðit at Leikskálum; leyndist 
hann þar um daginn, ok sá til leiksins, Pórðr 
blýgr sat hjá leikinum; þá mælti hann: „Pat 
veit ek eigi, hvat ek sé upp í skarðit, hvárt 
þar er fugl eða leynist þar maðr, ok kemr upp 
stundum; kvikt er þat", segir hann, „þykki 
mér ráð, at um sé forvitnast". Engi maðr sá 
þetta annarra, ok varð þvi ekki at leitat. 
Penna dag hlutu þeir búðarvörð, Björn Breið- 
vikingakappi ok Pórðr blýgr. ok sk^^Idi Björn 
gera eld, enn Pórðr taka vatn. Ok er eldrinn 
var gerr, lagði reykinu upp í skarðit, sem 
Snorri hafði gctit til; gekk EgiII þá ofan eftir 
reykinum ok stefndi til skálans. Pá var enn 
eigi lokit leiknum, enn dagriiin var mjök álið- 
inn, ok tóku eldarnir mjök at brenna, enn skál- 
inn var fullr af reyk; ok stefnir Egill þangat 
ok hafði stirðnat mjök á fjallinu, ok síðan legit 
eftir í skarðinu. EgiU hafði skúfaða skóþvengi, 
sem þá var siðr til, ok hafði losnat annarr 



Hosted by 



Google 



106 EYRBY(íGJA SAGA. 



þvengrinii ok dragnaði skúfrinn; gekk þræll- 
inn þá inn í forhúsit; enn er hann gekk 
1 aðalskálann, vildi hann fara hJjóðlega, þvi at 
hann sá at þeir Björn ok Þórðr sátu við eld, 
ok ætlaði Egill nú á litilli stundu at vinna sér 
til ævinlegs frelsis. Ok er hann vildi stíga j&r 
þresköldinn, þá steig hann á þvengjarskúfinn 
þann er dragnaði; ok er hann vildi hinum fæt- 
inum fram stíga, þá var skúfrinn fastr, ok af 
því reiddi hann til falls, ok fell hann innar á 
gólflt; varð þat svámikill dynkr, sem nautsbúk 
flegnum væri kastað niðr á gólfit. Þórðr hljóp 
upp, ok spurði hvat fjánda þar færi. Björn 
hljóp ok upp, ok at honum, ok fekk tekit hann 
áðr hann komst á fætr ok spyrr, hverr hann 
væri. Hann svarar: „EgiU er hér, Björn fé- 
lagi", sagði hann. Björn spurði: „Hverr er 
Egill þessi?" „Þetta er Egill ór Álftaflrði", 
segir hann. Þórðr tók sverð, ok vildi höggva 
hann. Björn tók þá Þórð, ok bað hann eigi 
svá skjótt höggva manninn, — „ viljum vér áðr hafa 
af honum sannar sögur". LétÞórðrþá heftast. 
Settu þeir þá fjötur á fætr Agli. Enn um 
kveldit er menn kómu heim til skála, segir 
Egill, svá at allir menn heyrðu, hversu ferð 
hans hafði ætluð verit; sat hann þar um nótt- 
ina, enn um morgininn leiddu þeir hann upp í 
skarðit — þat heitir nú Egilsskarð, — ok 
drápu hann þar. Þat váru lög í þann tíma, ef 



Hosted by 



Google 



EYRBYGCiJA SAGA. 107 



maðr drap þræl fyrir inanni, at sá maðr skyldi 
færa heim þrælsgjöld, ok hefja ferð sína fyrir 
hina þriðju sól eftir víg þrælsins; þat skyldu 
vera tólf aurar silfrs. Ok ef þrælsgjöld váru 
at lögum færð, þá var eigi sókn til um vig 
þrælsins. Eftir víg Egils tóku Breiðvikingar 
þat ráð, at færa þrælsgjöld at lögum, ok völdu 
þrjátíu manna þaðan frá Leikskálum, ok var 
þat einvalalið. Þeir riðu norðr um heiði ok 
gistu um nótt á Eyri hjá Steinþóri; réðst hann 
þá til ferðar með þeim; váru þeir þaðan á ferð 
sextiu manna, ok riðu inn um fjörðu, ok váru 
aðra nótt á Bakka at Þormóðar, bróður Stein- 
þórs. Þeir kvöddu þá Styr ok Vermund, frændr 
sína, til þessar ferðar ok váru þá saman átta- 
tíu manna. Þá sendi Steinþórr mann til Helga- 
fells, ok vildi vita, hvat Snorri goði tæki til 
ráða, er hann spurði liðsafnaðinn. Enn er sendi- 
maðrinn kom til Helgafells, sat Snorri goði i 
öndugi sinu, ok var þar engi breytni á hýbýl- 
um; varð sendimaðr Steinþórs engra tiðenda 
víss, hvat Snorri ætlaðist fjviv. Enn er hann 
kom út á Bakka, segir hann Steinþóri, hvat 
tíðenda var at Helgafelli. Steinþórr svarar: 
„Þess var ván, at Snorri mundi þola mönnum 
lög; ok ef hann ferr eigi inn til Álftafjarðar, 
þá sé ek eigi, til hvers vér þurfum liðsíjölda 
þenna, því ck vil, at menn fari spaklega, þó 
vér haldim málum vorum til laga; sýnist mér 



Hosted by 



Google 



108 



EYRBYGG.TA SAGA. 



ráð, Þórðr frændi", segir hann, „at þér Breið- 
víkingar sét hér eftir, því at þar mun minst 
til þurfa, at í komi með ykkr Þorbrandssonum". 
Þórðr svarar: „Þat er víst, at ek skal fara, 
ok skal Þorleifr kimbi eigi eiga at því at spotta, 
at ek þora eigi at færa þrælsgjöld". Þá mælti 
Steinþórr til þeira bræðra, Bjarnar ok Arn- 
bjarnar: „Þat vil ek", segir hann, „at þit sét 
eftir með tuttugu menn". Björn svarar: „Eigi 
mun ek keppast til fylgdar við þik meir enn 
þér þykkir hæfilegt, enn eigi hefi ek þar fyrr 
verit, at ek hafa liðrækr verit gerr; hygg ek", 
segir hann, „at yðr verði Snorri goði djúpsær 
í ráðunum, enn eigi em ek framsýnn", sagði 
Björn, „enn þat er hugboð mitt, at þar komi í 
þessi ferð, at þér þykki þínir menn eigi of- 
margir, áðr enn vér finnumst næst". Steinþórr 
svarar: „Ek skal gera ráð fjrÍY oss meðan ek 
em hjá, þó ek sé eigi svá djúpsær sem Snorri 
goði". „Mega skaltu þat, frændi, fyrir mér", 
segir Björn. Eftir þetta riðu þeir Steinþórr 
brott af Bakka nær sextíu manna inn eftir 
Skeiðum til Drápuhlíðar, ok inn yfir Vatnsháls- 
höfða ok um þveran Svelgsárdal, ok stefndu 
þaðan inn á Úlfarsfellsháls. 

44. Snorri goði hafði sent nábúum sinum 
orð, at þeir skyldu fl^tja skip sin undirRauða- 
víkrhöfða; fór hann þegar þangat með heima- 
menn sína, er sendimaðr Steinþórs var farinn 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 109 



brott; enn því fór hann eigi fyrr, at hann þótt- 
ist vita, at maðrinn mundi sendr vera at njósna 
um athafnir hans. Snorri fór inn eftir Alfta- 
firði þrennum skipum, ok hafði nær fimmtíu 
manna, ok kom hann fyrr á Kársstaði enn þeir 
Steinþórr. Enn er menn sá ferð þeira Stein- 
þórs af Kársstöðum, þá mæltu Þorbrandss^^nir, 
at þeir skyldu gera i móti þeim, ok láta þá 
eigi ná at komaítúnit, — „þviatvér höfum lið 
mikit ok frítt". Þar váru áttatíu manna. Pá 
svarar Snorri goði: „Bigi skal þeim verja bæ- 
inn, ok skal Steinþórr ná lögum, því at hann 
mun vitrlega ok spaklega fara með sínu máli; 
vil ek at allir menn sé inni, ok takist engum 
orðum á, svá at af þeim aukist vandræði manna". 
Eftir þat gengu allir inn í stofu, ok settust i 
bekki, enn Þorbrandssynir gengu um gólf. 
Þeir Steinþórr riðu at dyrum ok er svá frá 
sagt, at hann væri í rauðum kyrtli, ok hafði 
drepit upp fyrir blöðunum undir beltit; hann 
hafði fagran skjöld ok hjálm, gyrdr sverði; þat 
var forkunnlega bíiit; hjöltin váru hvít f}^ 
silfri, ok vafiðr silfri meðalkaflinn ok gyldar 
listur á. Þeir Steinþórr stigu af hestum sin- 
um, ok gekk hann upp at dyrum, ok festi á 
hurðarklofann sjóð þann er í váru 12 aurar 
silfrs. Hann nefndi þá vátta, at þrælsgjöld 
váru þá at lögum færð. Hurðin var opin, enn 
heimakona ein var í dyrunum, ok he^^ði vátt- 



Hosted by 



Google 



110 EYRBYGGJA SAGA. 



nefnuna; gekk hon þá í stofu ok mælti: „Þat 
er bæði", sagði hon, „at hann Steinþórr af 
Eyri er drengilegr, enda mæltist honum vel, er 
hann færði þrælsgjöldin". Ok er Þorleifr kimbi 
heyrði þetta, þá hljóp hann fram, ok aðrir Þor- 
brandssynir, ok síðan gengu fram allir þeir er 
í stofunni váru. Þorleifr kom fyrstr í dymar, 
ok sá, at Þórðr blýgr stóð fyrir dyrum ok hafði 
skjöld sinn, enn Steinþórr gekk þá fram í túnit. 
Þorleifr tók spjót, er stóð i dyrunum, ok lagði 
til Þórðar blýgs, ok kom lagit í skjöldinn, ok 
rendi af skildinum í öxlina, ok var þat mikit 
sár. Eftir þat hljópu menn út; varð þar bar- 
dagi í túninu. Steinþórr var hinn ákafasti, ok 
hjó til beggja handa; ok er Snorri goði kom 
út, bað hann menn stöðva vandræðin, ok bað 
þá Steinþór ríða brott af túninu, enn hann 
kvaðst eigi mundu láta eftir fara. Þeir Stein- 
þórr fóru ofan eftir vellinum, ok skildi þá fund- 
inn. Enn er Snorri goði gekk heim at dyrum, 
stóð þar fyrir honum Þóroddr, son hans, ok 
hafði mikit sár á öxlinni; hann var þá t(31f 
vetra. Snorri spurði, hverr hann hefði særðan. 
„Steinþórr af Eyri", sagði hann. Þorleifr kimbi 
svarar: „Nú launaði hann þér maklega, er Jni 
vildir eigi eftir honum láta fara; er þat nú 
mitt ráð, at vér skilim eigi við þetta". „Svá 
skal ok nú vera", segir Snorri goði, „at ver 
skulum eigast flcira við". Bað hann Þorleif nú 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. Hi 



segja mönnum, at eftir þeim^skyldi fara. Þeir 
Steinþórr váru komnir ofan af vellinum, er þeir 
sá eftirreiðina; fóru þeir þá yfir ána ok sneru 
siðan upp í skriðuna Geirvör, ok bjog^st þar 
fyrir, því at þar var vígi gott fyrir grjóts sakir. 
Enn er flokkrinn Snorra gekk neðan skriðuna, 
þá skaut Steinþórr spjóti at fomum sið til heilla 
sér }^r flokk Snorra, enn spjótit leitaði sér 
staðar, ok var fyrir Már frændi Snorra, ok 
varð hann þegar óvígr. Ok er þat var sagt 
Snorra goða, þá svarar hann: „Gott er at þat 
sýnist'', sagði hann, „at eigi er jafnan bezt at 
ganga síðast". Eftir þetta tókst þar bardagi 
mikill ; var Steinþórr í öndverðum flokki sínum, 
ok hjó á tvær hendr, enn sverðit hans hit búna 
dugði eigi, er þat kom í hlifarnar, ok brá hann 
þvi oft undir fót sér. Hann sótti þar mest at, 
sem fyrir var Snorri goði. Styrr ÞorgTÍmsson 
sótti hart fram með Steinþóri, frænda sinum; 
varð þat víg fyrst, at hann drap mann ór flokki 
Snorra mágs sins. Ok er Snorri goði sá þat, 
mælti hann til Styrs: ,,Svá hefnir þúÞórodds, 
dóttursonar þíns, er Steinþórr hefir særðan til 
ólifis, ok eigi ertu meðalniðingr?" Styrr svar- 
ar: „Þetta fæ ek skjótt bætt". Skifti hann 
þá um sinum skildi ok gekk i lið með Snorra 
goða, ok drap annan mann ór liði Steinþórs. 
í þcnna tima kómu þeir at feðgar 6r Langa- 
dal, Áslákr ok Illugi rammi, son hans, ok leit- 



Hosted by 



Google 



112 EYRBYGGJA SAGA. 



uðu meðalgöngu ; þeir höfðu þrjátíu manna. 
Gekk þá Vermundr hinn mjóvi 1 lið með þeim; 
beiddu þeir þá Snorra goða, at hann léti stöð- 
vast manndrápin. Snorri bað Eyrbyggja þá 
ganga til griða. Þá báðu þeir Steinþór taka 
grið til handa sínum mönnum. Steinþórr bað 
Snorra þá rétta fram höndina, ok svá gerði 
hann. Þá reiddi Steinþórr upp sverðit ok hjó 
á hönd Snorra goða, ok varð þar við brestr 
mikill; kom þat högg i stallahringinn, ok tók 
hann mjök svá í sundr, enn Snorri varð eigi 
sárr. Þá kallar Þóroddr Þorbrandsson : „Engi 
grið vilja þeir hafa, ok léttum nú eigi fyrr, 
enn drepnir eru allir Þorlákssynir". Þá svarar 
Snorri goði: „Agasamt mun þá verða 1 herað- 
inu, ef allir Þorlákssynir eru drepnir, ok skulu 
haldast grið, ef Steinþórr vill, eftir því sem áðr 
var mælt". Þá báðu allir Steinþór taka griðin. 
Fór þetta þá fram, at grið váru sett með mönn- 
um þar til at hverr kæmi til síns heimilis. 

Þat er at segja frá Breiðvíkingum, at þeir 
spurðu, at Snorri goði hafði farit með fjölraenni 
til Álftafjarðar; tóku þeir þá hesta sína, ok 
riðu eftir Steinþóri sem ákafast, ok váru þeir 
á Úlfarsfellshálsi þá er bardaginn var á skrið- 
unni, ok er þat sumra manna sögn, at Snorri 
goði sæi þá Björn, er þeir váru upp í háls- 
brúninni, er hann horfði í gegn þeim, ok verit 
því svá auðveldr í griðasölunni við þáSteinþór. 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 



113 



Þeir Steinþórr ok Björn finnast á Örlygsstöð- 
um; sagði Björn þá, at þetta hefði farit eftir 
getu hans — „er þat mitt ráð", sagði hann, „at 
þér snúið aftr, ok herðum nú at þeim". Stein- 
þórr svarar: „Haldavil ek grið mín við Snorra 
goða, hversu sem mál vár Snorra skipast síð- 
an". Eftir þat riðu þeir allir hverr til sinna 
heimk}Tina, enn Þórðr blýgr lá í sárum á 
Eyri. 

í bardaganum i Álftafirði fellu fimm menn 
af Steinþóri, enn tveir af Snorra goða, enn 
margir urðu sárir af hvárumtveggjum, því at 
fundrinn var hinn harðasti. Svá sagði Þor- 
móðr Trefilsson í Hrafnsmálum: 

(33) Saddi svang^reddir 
sára dynbáru 
örn á ulfBvirði 
i Alftafirði; 
þar lét þá Snorri 
þegna at björregni 
fjörvi fimm mimna, 
svá skal fjándr hemna. 

Þorbrandr hafði verit i bardag'anum í með- 
algöngu með þeim Ásláki ok Illug-a, ok hann 
hafði þá beðit at leita um sættir; þakkar hann 
þeim vel sína liðveizlu, ok svá Snorra goða 
t'jnr sinn styrk. Fór Snorri goði þá heim til 
Helgafells eftir bardagann; var þá svá ætlat, 
at Þorb-randss}Tiir skyldi vera ýmist at Helga- 
felli eða heima i Álftafirði þar til at lyki mál- 



Hosted by 



Google 



114 EYRBYGGJA SAGA. 



um þessum, því at þá váru hinar mestu dylg- 
jur, sem ván var, er alt var griðalaust með 
mönnum, þegar er menn váru lieim komnir frá 
fundinum. 

45. Þat sumar áðr bardaginn var í Álfta- 
firði, hafði skip komit í Dögurðarnes sem fyrr 
var sagt; þar hafði Steinþórr af Eyri keypt 
teinæring viö skipit; ok er hann skyldi heim 
færa skipit, tók hann vestanveðr mikit, ok sveif 
þeim inn um Þórsnes, ok lendu í Þingskála- 
nesi, ok settu þar upp skipit 1 Gruflunausti ok 
gengu þaðan út yfir ásana til Bakka, ok fóru 
þaðan á skipi heim, enn teinæringrinn haföi 
ekki sóttr orðit um haustit, ok stóð hann þar 
í Gruflunausti. Þat var einn morgin litlu fyrir 
jói, at Steinþórr stóð upp snemma, ok segir, at 
hann viU sækja skip sitt inn í Þingskálanes. 
Þá réðust til ferðar með honum bræðr hans, 
Bergþórr ok Þórðr blýgr; þá váru sár hans 
mjök gróin svá at hann var vel vápnfærr; þar 
váru ok í ferð austmenn Steinþórs tveir; alls 
váru þeir átta saman, ok váru fluttir inn yfir 
fjörð til Seljahöfða, ok gengu síðan inn á Bakka, 
ok fór þaðan Þormóðr, bróðir þeira; hann var 
hinn níundi. íss var lagðr á Hofstaðavág mjök 
svá at Bakka hinum meira, ok gengu þeir inn 
eftir isum, ok svá inn }^r eið til Vigrafjarðar, 
ok lá hann allr. Honum er svá háttat, at 
hann fjarar allan at þurru, ok legst íssinn á 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. Ho 



leirana, er fjara er, enn sker þau er vám í firð- 
inum stóðu upp ór ísnum, ok var þar brotinn 
mjök ísinn um skerit, ok váru jakarnir hallir 
mjök út af skerinu. Lausasnjór var fallinn á 
isinn, ok var hált mjök á ísinum. Þeir Stein- 
þórr fóru í Þingskálanes, ok drógu skipit (3r 
naustinu; þeir tóku bæði árar ok þiljur, ok 
lögðu þar eftir á ísinum, ok svá klæði sin, ok 
vápn þau er þ^-ngst váru; síðan drógu þeir 
skipit inn eftir firðinum, ok svá út }^r eiðit til 
Hofstaðavágs, ok alt út af skörinni : síðan gengu 
þeir inn eftir klæðum sinum, ok öðrum föng- 
um; ok er þeir geng-u inn aftr í Yigrafjörð, sá 
þeir, at sex menn geagu sunnan ór Þingskála- 
nesi, ok fóru mikinn út eftir ísnum ok stefndu 
til Helgafells. Peir Steinþórr liöfðu grun af, 
at þar mundu fara Þorbrandssynir, ok mundu 
ætla til jólavistar út til Helgafells; tóku þeir 
Steinþórr þá ferð mikla íit eftir firðinum til 
klæða sinna ok vápna þeira sem þar váru. Enn 
þetta var sem Steinþórr gat, at þetta váru Þor- 
brandssynir. Ok or þeir sá, at menn Mjópu 
innan eftir firðinum. þóttust þeir vita, hverir 
þar mundu vera, ok hugðu at Eyrbyggjar 
mundu vilja sækja þcira fund; tóku þeir þá ok 
ferð mikla, ok stefndu til skersins, ok hugðu 
þeir sér til viðrtöku, ok fórust þeir þá mjök 
svá i mót, ok kómust Þorbrandssynir i skerit. 
Enn er þeir Steinþórr hljópu fram um skerit, 



Hosted by 



Google 



llö EYRBYGGJA SAGA. 



þá skaut Þorleifr kimbi spjóti í flokk þeira, ok 
kom þat á Bergþór Þorláksson miðjan, ok varð 
hann þegar óvígr; gekk hann inn á isinn, ok 
lagðist þar niðr, enn þeir Steinþórr sóttu þá 
at skerinu, enn sumir fóru eftir vápnum þeira. 
Þorbrandssynir vörðust vel ok drengilega; höfðu 
þeir vígi gott, þvi at jakarnir váru hallir út af 
skerinu, ok váru ákaflega hálir ; tókust því seint 
áverkar með mönnum, áðr þeir kómu aftr, er 
vápnin sóttu. Þeir Steinþórr sóttu sex at sker- 
inu, enn austmenn gengu i skotmál á ísinn frá 
skerinu. Þeir höfðu boga ok skutu á þá í 
skerit, ok varð þeim þat skeinusamt. Þorleifr 
kimbi mælti, þá er hann sá at Steinþórr brá 
sverðinu: „Hvitum ræðr þú enn hjöltunum, 
Steinþórr", sagði hann, „enn eigi veit ek hvárt 
þú ræðr enn deigum brandinum sem á hausti í 
Álftafirði". Steinþórr svarar: „Þat vilda ek, 
at þú reyndir, áðr enn vit skildim, hvárt ek 
hefða deigan brandinn eða eigi". Sóttist þeim 
seint skerit. Ok er þeir höfðu langa hríð við 
ázt, gerði Þórðr blýgr skeið at skerinu, ok vildi 
leggja spjóti til Þorleifs kimba, því at hann var 
jafnan fremstr sinna manna; lagit kom i skjöld 
Þorleifs; enn með því, at hann varði sér mjök 
til, spruttu honum fætr á jakanum þeim hinum 
halla, ok fell á bak aftr, ok rendi öfugr ofan 
af skerinu. Þorleifr kimbi hljóp eftir honum 
ok vildi drepa hann, áðr hann kæmist á fætr. 



Hosted by 



Google 



EYRBYOGJA SAGA. 117 



Freysteinn bófi hljóp eftir Þorleifi; liann var á 
skóbroddnm. Steinþórr hljóp til ok brá skildi 
yfir Þórð, er Þorleifr vildi höggva hann, enn 
annarri hendi hjó hann til Þorleifs kimba, ok 
undan honum fótinn fyrir neðan kné. Enn er 
þetta var tiðenda. þá lagði Freysteinn bófi til 
Steinþórs, ok stefndi á hann miðjan. Enn er 
hann sá þat, þá hljóp hann i loft upp, ok kom 
lagit milli fóta honum; ok þessa þrjá hluti lék 
hann senn, sem nú váru taldir. Eftir þetta 
hljóp hann til Freysteins, ok hjó á hálsinn með 
sverðinu, ok brast við hátt. Hann mælti: „Ball 
þér nú, Bófi?" sagði hann. „Ball víst", sagði 
Freysteinn, „ok ball hvergi meirr enn þú hugð- 
ir, þvi at ek em eigi sárr". Hann hafði verit 
i flókahettu ok saumat i horn um hálsinn, ok 
kom þar í höggit. Síðan snerist Freysteinn 
aftr upp i skerjt. Steinþórr bað hann eigi 
renna, ef hann væri eigi sárr. Snerist þá Frey- 
steinn bófi í skerinu, ok sóttust þá allfast, ok 
varð Steinþóri fallhætt, er jakarnir váru bæði 
hálir ok hallir, enn Freysteinn stóð fast á brodd- 
um, ok hjó bæði hart ok tíðum. Enn sválauk 
þeira skiftum, at Steinþórr kom sverðshöggi á 
Freystein fyrir ofan mjaðmir, ok tók manninn 
í sundr i miðju. Eftir þat gengu þeir upp á 
skerit, ok léttu eigi fyrr enn fallnir váru allir 
Þorbrandssynir. Þá mælti Þórðr blýgr, atþeir 
sk^^ldi á milli bols ok höfuðs ganga allra Þor- 



Hosted by 



Google 



118 EYRBYGGJA SAGA. 

brandssona; enn Steinþórr kvaðst eigi vilja vega 
at liggjandi mönnum. Geng-u þeir þá ofan af 
skerinu, ok þar til er Bergþ(3rr lá; var hann 
þá eigi málliress, ok iBluttu þeir hann með sér 
inn eftir isinum ok svá út yfir eið til skipsins; 
reru þeir þá skipinu út til Bakka um kveldit. 
Sauðamaðr Snorra goða hafði verit á Öxna- 
brekkum um daginn, ok hafði þaðan sét fund- 
inn á Vigrafirði ; fór harin þegar heim ok sagði 
Snorra goða, at fundrinn hefði orðit á Yigra- 
firði um daginn lítt vinsamlegr. Þeir Snorri 
tóku vápn sín ok fóru inn til Vigrafjarðar níu 
menn saman; ok er þeir koma þar, váru þeir 
Steinþórr í brottu, ok komnir inn af fjarðarís- 
inum. Sá þeir Snorri goði á sár manna, ok 
váru þar engir menn látnir, nema Freysteinn 
bófi, enn allir váru þeir sárir nær til ólífis. 
Þorleifr kimbi kallaði á Snorra goða, ok bað 
þá fara eftir þeim Steinþóri ok láta engan þeira 
undan komast. Síðan gekk Snorri goði þangat 
sem Bergþórr hafði legit, ok sá þar blóðflekk 
mikinn; hann tók upp alt saman, blóðit ok snjó- 
inn, í hendi sér, ok kreisti, ok stakk í munn 
sér, ok spurði hverjum þar hefði blætt. Þor- 
leifr kimbi segir, at Bergþóri hcfir blætt. Snorri 
segir, at þat var holblóð. „Má þat fyrir því", 
segir Þorleifr, „at þat var af spjóti". „Þat 
hyggek", sagði Snorri, „at þetta sé feigs manns 
blóð, ok munu vér eigi eftir fara". Síðan váru 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 119 

Þorbrandssynir færðir heim til Helgafells ok 
bundin sár þeira. Þóroddr Þorbrandsson hafði 
svá mikit sár aftan á hálsinn, at hann helt eigi 
höfðinu; hann var i leistabrókum, ok váru vát- 
ar allar af blóðinu. Heimamaðr Snorra skyldi 
draga af honum ; ok er hann skyldi kippa brók- 
inni, fekk hann eigi af honum komit. Þá mælti 
hann: „Eig-i er þat logit af yðr Þorbrandsson- 
um, er þér eruð sundrgerðamenn miklir, at þér 
hafið klæði svá þröng, at eigi verðr af yðr 
komit". Þóroddr mælti: ,.Vantekit mun á 
vera". Eftir þat spyrndi sá fótum í stokkinn, 
ok togaði af öllu afli, ok gekk eigi af brókin. 
Þá gekk til Snorri goði, ok þreifaði um fótinn, 
ok fann, at spjót stóð i gegnum fótinn, milli 
hásinarinnar ok fótleggsins, ok hafði níst alt 
saman, fótinn ok brókina. Mælti Snorri þá, 
at hann væri eigi meðalsnápr, at hann hafði 
eigi hugsat slíkt. Snorri Þorbrandsson var 
hressastr þeira bræðra ok sat undir borði hjá 
nafna sínum um kveldit, ok höfðu þeir skyr ok 
ost. Snorri goði fann, at nafni hans bargst lítt 
við ostinn, ok spurði, hvi hann mataðist svá 
seint. Snorri Þorbrandsson svaraði, ok sagði, 
at lömbunum væri tregast um átið, fjrst er þau 
eru nýkefld. Þá þreifaði Snorri goði um kverk- 
arnar á honum, ok fann at ör stóð um þverar 
kverkarnar, ok í tungurætrnar ; tók Snorri goði 
þá spennitöng, ok kipti brott örinni; ok eftir 



Hosted by 



Google 



120 EYRBYGGJA SAGA. 



þat mataðist hann. Snorri goði græddi þá alla 
Þorbrandssonu. Ok er hálsinn Þórodds tók at 
gróa, stóð höfuðit gneipt af bolnum nakkvat 
svá. Þá segir Þóroddr, at Snorri vildi græða 
hann at örkumlamanni ; enn Snorri goði kvaðst 
ætla, at upp mundi hefja höfuðit, þá er sinar 
knýtti; enn Þóroddr vildi eigi annat, enn aftr 
væri rifit sárit, ok sett höfuðit réttara. Enn 
þetta fór sem Snorri gat, at þá er sinarnar 
knýtti, hóf upp höfuðit, ok mátti hann lítt lúta 
jafnan siðan. Þorleifr kimbi gekk alla stund 
siðan við tréfót. 

46. Þá er þeir Steinþórr á B.yri koma til 
nausta á Bakka, settu þeir þar upp skip sitt 
ok gengu þeir bræðr heim til bæjar; enn þar 
var tjaldat 3^fir Bergþóri um nóttina. Þat er 
sagt, at Þorgerðr húsfreyja vildi eigi í reklg'u 
fara um kveldit hjá Þormóði bónda sinum; ok 
í þat bil kom maðr neðan frá naustinu, ok sagði 
þá Bergþór látinn. Ok er þetta spurðist, fór 
húsfreyja í rekkju sína, ok er eigi getit, at 
þeim hjónum yrði siðan at sundrþykki. Stein- 
þórr fór heim á Eyri um morgininn, ok var 
atfararlaust með mönnum vetrinn þaðan í frá. 
Enn um várit, er leið at stefnudögum, þótti 
góðgjörnum mönnum í vant efni komit, at þeir 
menn skyldu missáttir vera, ok deildir við eig- 
ast, er þar váru göfgastir í sveit; völdust þá 
til hinir beztu menn, vinir hvárratveggju; ok 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 



121 



þar kom, at þeir leituðu um sættir með þeim, 
ok var Vermundr hinn mjóvi fyrir þeim, ok 
með honum margir góðgjamir menn, þeir er 
váru tengdamenn livárratveggju ; enn þat varð 
af um síðir, at grið váru sett, ok þeir sættust, 
ok er þat flestra manna sögn, at málin kæmi í 
dóm Vermundar; enn hann lauk gerðum upp á 
Þórsnessþingi, ok hafði við hina vitrustu menn, 
er þar váru komnir. Þaterfrá sagt sáttagerð- 
inni, at mannalátum var saman jafnat ok at- 
ferðum; var þat jafnt gert, sár Þórðar blýgs i 
Álftafirði ok sár Þórodds, sonar Snorra goða. 
Enn sár Más Hallvarðssonar ok högg þat, er 
Steinþórr hjó til Snorra goða, þar kómu i móti 
þriggja manna víg, þeira er fellu í Álftafirði; 
enn þau víg, er Styrr vá i hvern flokk, váru 
jöfn látin; enn á Vigrafirði var likt látið; víg 
Bergþórs ok sár þeira Þorbrandssona; enn vígit 
Freysteins bófa kom á móti þeim manni, er 
áðr var ótaldr, ok látizt hafði af Steinþóri i 
Álftafirði. Þorleifi Idmba var bætt fóthöggit. 
Enn sá maðr, er látizt hafði af Snorra goða i 
Álftafirði, kom fyrir frumhlaup þat, at Þorleifr 
kimbi hafði þar vig vakit. Siðan var saman 
jafnat annarra manna sárum, ok bættr skakki 
sá er á þótti vera, ok skildust menn sáttir á 
þinginu, ok helzt sú sætt vel meðan þeir lifðu 
báðir, Steinþórr ok Snorri goði. 

47. Sumar þetta hit sama eftir sættina 



Hosted by 



Google 



12í> 



EYRBYGG.TA SAGA. 



bauð Þóroddr skattkaupandi Snorra goða. mági 
sínum, til heimboðs þangat til Fróðár, ok fór 
Snorri þangat við níunda mann. Enn er Snorri 
var at heimboðinu, þá kærði Þóroddr fyrir hon- 
um, at hann þóttist hafa beðit skömm ok skap- 
raun af ferðum Bjarnar Ásbrandssonar, er hann 
fór at finna Þuríði konu hans, enn sj^stur 
Snorra goða; sagði Þóroddr, at honum þótti 
Snorri eiga at ráða bætr á þeim vandræðum. 
Snorri var at heimboðinu nökkurar nætr ; leiddi 
Þóroddr hann á brott með sæmilegum gjöfum; 
reið Snorri goði þaðan suðr yfir heiði, ok gerði 
þat orð á fyrir alþýðu, at hann mundi ríða til 
skips í Hraunhafnarrjs. Þetta var sumar um 
túnannir. Enn er þeir kómu suðr á Kambs- 
heiði, þá mælti Snorri: „Hér munu vér ríða 
af heiðinni ofan at Kambi ; vil ek yðr þat kunn- 
igt gera", segir hann, „at ek vil hefja tilfarar 
við Björn, ok taka hann af lífi, ef færi gefr, 
enn eigi sækja hann í hús inn, því at hús eru 
hér sterk, enn Björn er hraustr ok harðfengr 
enn vér höfum afla lítinn; enn þeim raönnum 
hefir lítt sókzt ofrmenni slíkt í hús inn, er meira 
afla hafa til farit, sem dæmi finnast á þeim Þor- 
geiri ok Gizuri hvíta, þá er þeir sóttu Gunnar 
at Hliðarenda inn í hús með áttatíu manna, enn 
hann var einn fyrir, ok urðu sumir sárir enn 
sumir drepnir, ok léttu frá atsókninni, áðr 
GdmiiY goði fann þat at skyni sjálfs sín, at hon- 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAÖA. 123 



um fækkuðust skotvápnin". „Nú með því", 
sagði hann, „at Björn sé úti, sem nú er ván, 
með því at þerridagr er g-óðr, þá ætla ek þér, 
Már frændi, at sæta áverkum við Björn, ok sé 
þú svá f^^rir, at hann er engi klektunarmaðr, 
ok er því fangs ván at frekum úlfi, þar er hann 
er, ef hann fær eigi þann áverka í fyrstunni, 
er honum vinnist skjótt til bana". Ok er þeir 
riðu ofan af heiðinni at bænum, þá sá þeir, at 
Björn var úti á túnvelli ok smiðaði vögur ok 
var ekki manna hjá honum, ok engi vápn, nema 
litil öx ok tálguknífr mikill, er hann hafði ór 
vagaborunum ; hann var spannar fram frá hefti. 
Björn sá, at þeir Snorri goði riðu ofan af heið- 
inni ok á völlinn; hann kendi þegar mennina. 
Snorri goði var í blárri kápu ok reið fyrstr. 
Þat var fangaráð Bjarnar, at hann tók knífinn, 
ok gekk snúðigt i móti þeim. Hann tók ann- 
arri hendi kápuermina, er þeir Snorri fundust, 
enn annarri hendi hnefaði hann knifinn, ok helt 
sem honum var hægast at leggja fyrir brjóst 
Snorra, ef honum sýndist þat ráð. Björn heils- 
aði þeim, þegar þeir fundust, enn Snorri tók 
kveðju hans, enn Mávi fellust hendr, því at hon- 
um þótti Björn skjótlegr til meins yíö Snorra, 
ef honum væri nökkut gert til ófriðar. Síðan 
sneri Björn á leið með þeim Snorra goða, ok 
spurði almæltra tíðenda, ok helt þeim tökum, 
er hann tók 1 fyrstunni, Siðan tók Björn til 



Hosted by 



Google 



124 EYRBYÖGJA SAGA. 

orða: „Svá er háttat, Snorri bóndi, at ek dylst 
eigi við, at ek hafa gert þá hluti til yðvar, er 
þér me^ð vel sakir á gefa, ok mér erþatsagt, 
at þér hafið þungan huga til mín; nú er mér 
bezt at skapi", segir hann, ,,ef þér eigið nökkur 
erendi við mik, önnur enn at koma hér um 
farinn veg, at þér lýsið yfir þvi; enn ef þat er 
eigi, þá vil ek, at þér játið mér griðum, ok vil 
ek snúa aftr, þvi at ek em eigi leiðififl". Snorri 
svarar: „Svá hefir þú fangsæll orðit á fundi 
várum, at þú munt grið hafa at sinni, hversu 
sem áðr var ætlat, enn þess vil ek biðja þik, 
at þú heft þig at heðan af, at glepja Þuríði, 
því at eigi mun um heilt gróa með okkr, ef þú 
heldr þar um teknum hætti". Björn svarar: 
„Þvi einu vil ek heita þér, er ek efni, enn ek 
veit eigi hversu ek fæ þat efnt", segir hann, 
„ef vit Þuríðr erum sams heraðs". Snorri 
svarar: „Þik heldr eigi svá mart, at þú megir 
eigi vel bægja hér heraðsvist". Björn svarar: 
„Satt er þat, er nú segir þú, skal ok svá vera, 
er þú ert sjálfr kominn á minn fund, ok þann 
veg sem fundr várr er orðinn, at ek mun þvi 
heita þér, at þit Þóroddr skulið eigi hafa skap- 
raun af fundum okkrum Þuriðar hina næstu 
vetr". „Þá gerir þú vel", segir Snorri. Eftir 
þetta skildu þeir; reið Snorri goði til skips ok 
síðan til Helgafells heim. Annan dag eftir reið 
Björn suðr í Hraunhöfn til skips ok tók sér þar 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. l'^Ó 



þegar fari um sumarit, ok urðu heldr síðbúuir. 
Þeir tóku útlandnyrðing, ok viðraði þat löngum 
um sumarit, enn til skips þessa spurðist eigi 
síðan langan tíma. 

48. Eftir sætt Eyrbyggja ok Álftflrðinga, þá 
fóru Þorbrandssynir til Grænalands, Snorri ok 
Þorleifr. Við hann er kendr Kimbavágr á 
Grænalandi millum jökla. Ok bjó Þorleifr á 
Grænalandi til elli. Enn Snorri fór til Vinlands 
hins góða með Karlsefni ; ok er þeir börðust 
Yið skrælingja þar á Vinlandi, þá fell þar Þor- 
brandr son Snorra, enn röskvasti maðr. Þór- 
oddr Þorbrandsson bjó eftir í Álftafirði; hann 
átti Eagnhildi Þórðardóttur, Þorgilssonar arnar, 
enn Þorgils örn var son Hallsteins goða af 
Hallsteinsnesi, er þrælana átti. 

49. Þat er nú þvi næst, at Gizurr hinn 
hviti ok Hjalti, mágr hans, kómu út með kristni- 
boð, ok allir menn váru skirðir á íslandi, ok 
kristni var í lög tekin á alþingi, ok íiutti Snorri 
goði mest við Vestfirðinga, at við kristni væri 
tekit. Ok þegar er þingi var lokit, lét ';Snorri 
goði gera kirkju at Helgafelli, enn aðra St}Tr, 
mágr hans, undir Hrauni, ok hvatti menn þat 
mjök til kirkjugerðar, at þat var fjTÍrheit kenni- 
manna, at maðr skj^ldi jafnmörgum mönnum 
eiga heimilt ríim í himinriki, sem standa mætti 
í kirkju þeiri er hann lét gera. Þóroddr skatt- 
kaupandi lét ok Idrkju gera á bæ sínum at 



Hosted by 



Google 



1*^Ö EYRBYUO.TA ?AGA. 



Fróðá, enn prestar urðu eigi til at veita tíðir 
at kirkjum, þótt gervar væri, því at þeir váru 
fáir á Islandi i þann tíma. 

50. Sumar þat er kristni var lögtekin á Is- 
landi, kom skip af hafi út við Snjófellsnes; þat 
var Dýfiinnarfar ; váru þar írskir menn ok suðr- 
eyskir, enn fáir norrænir; þeir lágu mjök lengi 
um sumarit við Rif, ok biðu þar byrjar at sigla 
inn eftir firði til Dögurðarness, ok fóru margir 
menn of Nesit til kaupa við þá. Þar var á 
ein kona suðreysk, er Þórgunna hét; þat sögða 
hennar skipmenn, at hon mundi hafa gripi þá 
með at fara, at slíkir mundu torugætir á Islandi. 
Enn er Puríðr húsfreyja at Fróðá spyrr þetta, 
var henni mikil forvitni á at sjá gripina, því 
at hon var glysgjörn ok skartskona mikil; fór 
hon þá til skips ok fann Þórgunnu ok spurði, 
ef hon hefði kvenbúnað nökkurn, þann er af- 
bragðlegr væri. Hon kveðst enga gripi eiga 
til sölu, enn hafa lézt hon gripi, svá at hon 
væri óhneist at boðuni eða öðrum mannfundum. 
Þuríðr beiddist at sjá gripina; ok þatveittihon 
henni, ok sýndust henni vel gripirnir, ok sem 
bezt farandi, enn eigi fémiklir. Þuríðr falaði 
gripina, enn Þórgunna vildi cigi selja. Þá bauð 
Þuriðr henni þangat til vistar með sér, því at 
hon vissi at Þórgunna var fjölskrúðig, ok hugð- 
ist hon mundi fá gripina af henni i tómi. Þór- 
gunna svarar: „Gott þykki mér at fara til 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. li^7 

vistar með þér, enn vita skaltu þat, at ek nenni 
lítt at gefa fyrir mik, þvi at ek em vel verk- 
fær; er mér ok verkit óleitt, enn þó vil ek 
engi vásverk vinna; vil ek sjálf ráða, hvat ek 
skal g-efa fyrir mik af því fé sem ek hefi'\ 
Talaði Þórgunna um heldr harðfarlega, enn 
Þuríðr vildi þó at hon færi þangat; váru þá 
föng Pórgunnu borin af skipi; þat var örk mikil 
læst, er hon átti, ok s^dftikista; var þat þá 
fært heim til Fróðár; ok er Þórg-unna kom til 
vistar sinnar, bað hon fá sér rekkju; var henni 
fengit rúm í innanverðum skála. Þá lauk hon 
upp örkina, ok tók þar upp ór rekkjuklæði; ok 
váru þau öll mjök vönduð, breiddi hon j^fir 
rekkjuna enskar blæjur ok silkikult; hon tók 
ór örkinni rekkjurefil ok allan ársalinn með; 
þat var svá góðr búningr, at menn þóttust eigi 
slíkan sét hafa þess kyns. Þá mælti Þuríðr 
húsfreyja: „Met þú við mik rekkjubúnaðinn". 
Þórgunna svarar: „Eigi mun ek liggja í hálmi 
fyrir þér, þó at þú sér kurteis ok berist á mikit". 
Þetta mislíkar Þuriði, ok falar eigi oftar grip- 
ina. Þórgunna vann váðverk hvern dag, er 
eigi var heyverk; enn þá er þerrar váru, vann 
hon at þurru heyi i töðunum, ok lét gera sér 
hrifu, þá er hon vildi ein með fara. Þórgunna 
var mikil kona vexti, bæði digr ok há ok hold- 
ug mjök; svartbrún ok mjóeyg, jörp á hár ok 
hærð mjök; háttagóð hversdaglega, ok kom til 



Hosted by 



Google 



128 EYRBYGGJA SAGA. 



kirkju hvern dag áðr hon færi til verks síns, 
enn eigi var hon hóglynd eða margmælt hvers- 
daglega. Þat hugðn flestir menn, at Þórgunna 
mundi komin á hinn sétta tug, ok var þó kon- 
an hin errilegasta. í þenna tíma var Þórir við- 
leggr kominn á framfærslu til Fróðár, ok svá 
Þorgríma galdrakinn kona hans, ok lagðist 
heldr þungt á með þeim Þórgunnu. Kjartan 
son bónda var þar svá manna, at Þórgunna 
vildi flest við eiga, ok elskaði hon hann mjök, 
enn hann var heldr fár við hana, ok varð hon 
oft af því skapsty gg. Kjartan var þá fimtán 
vetra gamall ok var bæði mikill vexti ok sköru- 
legr at sjá. 

51. Sumar var heldr óþerrisamt, enn of haustit 
kómu þerrar góðir ; var þá svá komit heyverkum 
at Fróðá, at taða Öll var slegin, enn fuUþurr 
nær helmingrinn; kom þá góðr þerridagr ok 
veðr kyrt ok þurt, svá at hvergi sá ský á himni. 
Þóroddr bóndi stóð upp snemma um morgininn 
ok skipaði til verks; tóku þá sumir til ekju, 
enn sumir hlóðu heyinu, enn bóndi skipaðihon- 
um til at þurka heyit, ok var skift verkum með 
þeim, ok var Þórgunnu ætlað nautsfóðr til at- 
verknaðar; gekk mikit verk fram um daginn. 
Enn er mjök leið at nóni, kom skýflóki svartr 
á himininn norðr yfir Skor, ok dró skj(jtt yfir 
himin, ok þangat beint yfir bæinn ; þóttust menn 
sjá, at re.gn mundi í skýinu. Þóroddr bað menn 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 129 



raka upp heyit, enii Þórgimna rifjaði þá sitt 

hey; tók hon eigi at raka upp, þótt þat yæri 

mælt. Skýflókann dró skjótt yfir; ok er hann 

kom yflr bæinn at Fróðá, fylgdi honum myrkr 

svá mikit, at menn sá ei^ ór túninu á brott, 

ok varla handa sinna skil; ór skýinu kom svá 

mikit regTi, at heyit varð alt vátt, þat er flatt 

lá; flókann dró ok skjótt af, ok lýsti veðrit; sá 

menn, at blóði hafði rignt i skúrinni. Um 

kveldit gerði þerri góðan, ok þornaði blóðit 

skjótt á heyinu öllu, nema því er Þórgunna 

þurkaði ; þat þornaði eigi, ok aldri þornaði hrifan, 

er hon hafði haldit á. Þuríðr spurði, hvat Þór- 

gunna ætlar, at undr þetta man benda. Hon 

kvaðst eigi þat vita, — „enn þat þykkir mér 

líklegast", segir hon, ,,at þetta mundi furða 

nökkurs þess manns, er hér er". Þórgunna 

gekk heim of kveldit, ok til rúms sins, ok lagði 

af sér klæðin þau hin blóðgu: síðan lagðist hon 

niðr í rekkjuna ok andvarpaði mjök; fundu 

menn, at hon hafði sótt tekit. Skúr þessi hafði 

hvergi viðar komit enn at Fróðá. Þórgunna 

vildi engum mat bergja um kveldit. Enn um 

morgininn kom Þóroddr bóndi til hennar, ok 

spurði at um sótt hennar, hvern enda at hon 

hyggr at eiga mundi. Hon kvaðst þat ætla, at 

hon mundi eigi taka fleiri sóttir. Síðan mælti 

hon: ,,Þik kalla ek vitrastan mann hér á bæ", 

segir hon, ,.^dl ek þvi þér se^ja mina tilskip- 

9 



Hosted by 



Google 



130 



EYRBYGGJA SAGA. 



an, hverja ek yil á hafa um fé þat, er ek á 
eftir, ok um sjálfa mik, því at þat mun svá 
fara sem ek segi", sagði hon, „þó at yðrþykki 
fátt merkilegt um mik, at ek get litt cluga 
munu af því at bregða, sem ek segi fyrir ; hefir 
þetta þann veg upp haíizt, at ek get eigi til 
mjórra enda þoka munu, ef eigi eru rammar 
skorður við reistar". Þóroddr svarar: „Eigi 
þykkir mér litt ván, at þú verðir nærgæt um 
þetta; vil ek ok því heita þér", sagði hann, 
„at bregða eigi af þínum ráðum". Þórgunna 
mælti: „Þat er skipan min, at ek vil láta 
færa mik í Skálaholt, ef ek öndumst ór þessi 
sótt, þvi at mér segir svá hugr um, at sá staðr 
man nökkura hrið göfgastr á þessu landi; veit 
ek ok", segir hon, „at þar munu nú vera kenni- 
menn at veita mér yíirsöngva; vil ek þess biðja 
þik, at þú látir flytja mik þangat; skaltu þar 
fyrir hafa af minni eign svá at þik skaði þar 
eigi i; enn af óskiftri minni eigu skal Þuríðr 
hafa skarlatsskikkju þá er ek á; geri ek þat 
til þess, at hon skyli létta á leggja. at ek sjá 
fyrir öðru minu fé þat er mér líkar; enn ek vil, 
at þú takir í kostnað þann er þú hefir fyrir 
mér þat er þú vill eða henni líkar af því er 
ek læt til; gullhring á ek, ok hann skal fara 
til kirkju með mér, enn rekkju mína ok rekkju- 
tjald vil ek láta brenna í elcli, því at þat mun 
engum manni at nytjum verða; ok mæliekþetta 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 131 



eigi fyrir því, at ek uima engum at njóta grip- 
anna, ef ek ^dssa, at at nytjum mundi verða, enn 
nú mæli ek því svá mikit um", segir hon, ,,at 
mér þykkir ilt, at menn hljóti svá mjök þyngsl 
af mér, sem ek veit at verða mun, ef af er 
brugðit því sem ek segi fyrir". Þóroddr hét. 
at gera eftir því sem hon beiddi. Eftir þetta 
megnaðist sóttin við Þórgunnu; lá hon eigi mörg 
dægr áðr hon andaðist. Likit var fyrst borit í 
kirkju, ok lét Þóroddr gera kistu at likinu. 
Um daginn eftir lét Þóroddr bera íit rekkju- 
klæðin í veðr ok færði til viðu ok lét hlaða 
þar bál hjá. Þá gekk at Þuriðr húsfre^'ja, ok 
spyrr at, hvat hann ætlar at gera af rekkju- 
klæðunum. Hann kvaðst ætla at brenna þau í 
eldi sem Þórgunna hafði fyrir mælt. Hon svar- 
ar: „Þat vil ek eigi", segir hon, „at þvilikar 
gersemar sé brendar". Þóroddr svarar: „Hon 
mælti mikit um, at eigi mundi duga at bregða 
af því er hon mælti". Þuríðr mælti: „Slíkt 
er eigi nema öfundarmál eitt; unni hon engum 
raanni at njóta; hcfir honafþví svá f^TÍr mælt: 
enn þar munu eigi býsn eftir koma, hversu 
sem slíku er breytt". „Eigi veit ek", segir 
hann, „at þetta takist annan veg enn hon hefir 
fyrir sett". Siðau lagði hon hendr yfir háls 
honum, ok bað, at hann skyldi eigi brenna 
relLkjubiinaðinn; sótti hon þá svá fast, at hon- 
um gekst hugr við, ok kom hon máli svá, at 

9* 



Hosted by 



Google 



132 EYBBYGGJA SAGA. 



Þóroddr brendi dýnur ok hægindi, enn hon tók 
til sín kult ok blæjur ok ársalinn allan, ok lík- 
aði þr3 hvárgi vel. Eftir þetta var búin líkferð, 
ok fengnir skilgóðir menn at fara með likinu 
ok góðir hestar, er Þóroddr átti. Líkit var 
sveipat lindúkum, enn saumat eigi um, ok síð- 
an la^ í kistu; frjru þeir síðan suðr um heiði, 
svá sem leiðir liggja; ok er eigi sagt af þeira 
ferð áðr þeir fóru suðr um Yalbjarnarvöllu; þar 
fengu þeir keldur blautar mjök, ok lá oft ofan 
líkit; fóru síðan suðr til Norðrár, ok yflr ána 
at Eyjarvaði, ok var djúp áin; var bæði hregg 
ok allmikit regn. Þeir kómust at lyktum á 
bæ þann í Stafholtstungum, er í Nesi heitir 
hinu neðra; kvöddu þar g^istingar, enn bóndi 
vildi eng-an greiða gera þeim; enn með því at 
þá var komit at nótt, þóttust þeir eigi mega 
fara lengra, því at þeim þótti eigi friðlegt,, at 
eiga við Hvítá um nótt. Þeir tóku þarafhest- 
um sínum, ok báru likit í hús eitt fyrir dyrum 
íiti; geng-u síðan i stofu, ok fóru af klæðum 
sínum, ok ætluðu at vera þar uni nótt matlaus- 
ir, enn heimamenn fóru í dagsljósi í rekkju. 
Ok er menn kómu í rekkjur, heyrðu þeir hark 
mikit í búrit; var þá farit at forvitnast, hvárt 
eigi væri þjófar inn komnir; ok er menn kómu 
til búrsins, var þar sén kona mikil; hon var 
nökvið, svá at hon hafði eugan hlut á sér; hon 
starfaði at matseld; enn þoir menn er hana sá 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAOA. 133 



urðu svá hræddjr, at þeir þorðu hvergi nær at 
koma. Enn er líkmenn vissu þetta, fóru þeir 
til, oksá, hversu háttat var; þar var Þórgunna 
komin, ok sýndist þat ráð öllum, at fara eigi 
til með henni. Ok er hon hafði þar unnit slíkt 
er hon vildi, þá bar hon mat í stofu. Eftir 
þat setti hon borð, ok bar þar á mat. Þá mæltu 
líkmenn við bónda: „Vera má, at svá lúki 
\dð, áðr vér skiljum, at þér þykki alkeypt, at 
þú vildir engan greiða gera oss". Þá mæltu 
bæði bóndi ok húsfre^ja: „Vit viljum víst gefa 
yðr mat ok gera yör annan greiða, þann er 
þér þurfið". Ok þegar er bóndi hafði boðit 
þeim greiða, þá gekk Þórgunna fram 6r stof- 
unni ok út eftir þat; fóru þá gestiimir i stofu, 
ok sýndist hon eigi siðan. Eftir þetta var gert 
Ijós í stofu, ok dregin af gestum kh^eði þau, er 
vát váru, enn fengin önnur þurr í staðinn. Síð- 
an gengu þeir uudir borð ok signdu mat sinn, 
enn bóndi lét stökkva vígðu vatni um öll hús; 
átu gestir mat sinn, ok sakaði engan mann, 
þótt Þórgunna hefði matbúit; svófu af þá nótt, 
ok váru þeir i allbeinum stað. Um morguninn 
bjoggu þeii' ferð sína ok tókst hon þeim all- 
greið, enn hvar sem þessi atburðr spurðist, þá 
sýndist flestum þat ráð, at vinna þeim þann 
beina, er þeir kvöddu; var þaðan af alt tið- 
indalaust um þeira ferð. Ok er þeir kómu í 
Skálaholt, váru fram greiddir gripir þeir, er 



Hosted by 



Google 



134 EYRBYGGJA SAGA. 



Þórgunna hafði þangat g:efit, hringr ok aðrir 
gripir. Tóku þá kennimenn glaðlega við öUu 
saman. Var Þórgunna þar jörðuð, enn likmenn 
fóru heim, ok tókst þeim alt ^reitt um sína 
ferð, ok kómu með öllu heilu heim, 

53. At Fróðá var elclaskáli mikill ok lok- 
rekki'a innar af eldaskálanum, sem þá var siðr; 
utar af eldaskálanum váru klefar tveir, sinn á 
hönd hvárri, ok hlaðit skreið í annan, enn mjölvi 
í annan. Þar váru gervir máleldar hvert kveld 
í eldaskála, sem siðr var til ; sátu menn löng- 
um við eldana, áðr menn gengu til matar. Þat 
kveld, er líkmenn k(3mu heim, þá er menn sátii 
við málelda at Fróðá, þá sá menn á veggþili 
eldhíissins, at komit var tungi hálft; þat máttu 
allir menn sjá, þeir er í eldhúsinu váru; þat 
gekk öfugt um húsit ok andsælis. Þat hvarf 
eigi á brott meðan menn sátu við elda. Þór- 
oddr spurði Þóri viðlegg, hvat þetta mundi boða. 
Þórir kvað þat vera urðarmána. „Man hér 
eftir koma manndauðr", segir hann. Þessi tíð- 
indi bar þar við viku alla, at urðarmáni kom 
inn hvert kveld sem annat. 

53. Þat bar hér næst til tíðinda at Fróðá, 
at sauðamaðr kom inn með hljóðleikum mikl- 
um; hann mælti fátt, enn af þjósti þat er var; 
sýndist mönnum þann veg helzt, sem hann mundi 
leikinn, því at hann fór hjá sér, ok talaði við 
sjálfan sik, ok fór svá fram um hríð; enn er 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA 135 



liðnar váru tvær vikur af vetri, kom sauðamaðr 
heim eitt kvelcl, gekk þá til rekkju sinnar ok 
lagðist þar niðr; enn um morguninn, er menn 
kómu til hans, var hann dauðr, ok var hann 
grafinn þar at kirkju. Brátt eftir þetta gerð- 
ust reimleikar miklir. Pat var eina nótt, at 
Þórir viðleggr gekk út nauðsynja sinna ok frá 
dyrunum annan veg ; ok er hann vildi inn ganga, 
sá hann, at sauðamaðr var kominn fyrir dyrn- 
ar; vildi Þórir þá inn ganga, enn sauðamaðr 
vildi þat víst eigi: þá vildi Þórir undan leita, 
enn sauðamaðr sótti eftir, ok fekk tekit hann 
ok kastaði honum heim at dyrunum; honum 
varð ilt við þetta, ok komst þó til rúms síns, 
ok var hann orðinn kolblár. Af þessu tók hann 
sótt, ok andaðist; var hann ok grafinn þar at 
kirkju; sýndust þeir báðir jafnan siðan i einni 
ferð, sauðamaðr ok Þórir viðleggr, ok af þessu 
varð fólkið alt óttafult sem ván var. Þat fylgdi 
ok, þá er Þcjrir var út borinn, at þá tók sótt 
húskarl Þ(')rodds, ok lá þrjár nætr áðr hann 
andaðist; síðan dó hvárr at öðrum, þar til er 
sex váru hitnir; var þá komit at jóhiföstu, enn 
þó var þann tíma eigi fastað á íslandi. Skreið- 
inni var svá hlaðit i klefann, at hann var svá 
fullr, at eigi mátti hurðinni upp lúka, ok tók 
hlaðinn upp undir þvertrén, ok varð stiga til 
at taka at rjúfa hlaðann ofan. Þat var eitt 
kveld er menn sátu við málelda, at rifln var 



Hosted by 



Google 



136 EYRBYGGJA SAGA. 



skreiðin, ok . . . . enn þá er til var leitat, fanst þar 
eigi kvikt. Þat var um vetrinn litln fyrir jól, at 
Þóroddr bóndi fór út á Nes eftir skreið sinni; 
þeir váru sex saman á teinæringi, ok váru út 
þar um nótt. Þat var tíðenda at Fróðá þat 
sama kveld, er Þóroddr hafði heiman farit, at 
máleldar váru gervir, ok er menn kómu fram, 
sá þeir at selshöfuð kom upp ór eldgrófinni. 
Heimakona ein kom fyrst fram ok sá þessi tíö- 
endi; hon tók þváttvífl, er lá í dyrunum, ok 
laust í höfuð selnum ; hann gekk upp við högg'it 
ok gægðist upp á ársalinn Þórgunnu. Þá gekk 
til húskarl ok barði selinn; gekk hann upp við 
hvert högg, þar til at hann kom upp yfir hreif- 
ana, þá fell húskarl í rj vit; uröu þá allir ótta- 
fullir, þeir er við váru. Þá hljóp til sveinninn 
Kjartan, ok tók upp mikla járndrepsleggju ok 
laust í höfuð selnum, ok varð þat högg mikit, 
enn hann skók höfuðit ok litaðist um; létKjart- 
an þá fara hvárt at öðru, enn selrinn gekk þá 
niðr við sem hann ræki hæl; hann barði þar 
til, at selrinn gekk svá niðr, at hann lamdi 
saman gólfit fyrir ofan höfuð honum, ok svá 
fór jafnan um vetrinn, at allir fyrirburðir ótt- 
uðust mest Kjartan. 

54. Um morguninn, er þeir Þóroddr ftiru ut- 
an af Nesi með skreiðina, týudust þeii' allir út 
fyrir Enni; rak þar upp skipit ok skreiðina 
undir Bnnit, enn líkin fundust eigi, Enn er 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 



137 



þessi tíðendi spurðust til Fróðár, buðu þau 
Kjartan ok Þuríðr umsitjundum þangat til erfis; 
var þá tekit jólaöl þeira, ok snúit til erfisins. 
Enn et fyrsta kveld, er menn váru at eríinu 
ok menn váru í sæti komnir. þá gengr Þóroddr 
bóndi i skálann ok förunautar hans allir alvátir. 
Menn fögnuðu vel Þóroddi, þvi at þetta þótti 
góðr fyrirburðr, því at þá höfðu menn þat fyrir 
satt, at þá væri mönnum vel fagnat at Ránar, 
ef sjódauðir menn vitjuðu eríis sins, enn þá var 
enn litt af numin forneskjan, þó at menn væri 
skirðir, ok kristnir at kalla. Þeir Þóroddr 
gengu eftir endilöngum setaskála, enn hann var 
tvidyrðr; þeir gengu til eldaskála, ok tóku engis 
manns kveðju; settust þeir við eld, enn heima- 
menn stukku ór eldaskálanum, enn þeir Þór- 
oddr sátu þar eftir, þar til er eldrinn var fölsk- 
aðr ; þá hurfu þeir á brott ; fór þetta svá hvert 
kveld meðan erfit stóð, at þeir kómu til eld- 
anna;^hér var mart um rætt at erfinu; gátu 
sumir, at þetta mundi af taka, er lokit væri 
erfinu; fóru boðsmenn heim eftir veizluna, enn 
þar váru hib^Hi heldr daufleg eftir. Þat kveld 
er boðsmenn váru brottu, váru ger^ir máleldar 
at vanda; enn er eldar brunnu, kom Þóroddr 
inn með sveit sina, ok váru allir vátir; settust 
þeir niðr við eldinn ok tóku at vindasik; ok er 
þeir höfðu niðr sezt, kom inn- Þórir viðleggr ok 
hans sveitungar sex; váru þeir allir moldugir; 



Hosted by 



Google 



138 



KYRBYGGJA SAGA. 



þeir skóku klæðin ok hreyttu moldinni á þá 
Þórodd; heimamenn stukku ór eldhúsinu sem 
ván var at, ok höfðu hvárki á því kveldi Ijós 
né steina, ok enga þá hluti, at þeir hefði neina 
vermu af eldinum. Annat kveld eftir var mál- 
eldr gerr í öðru húsi; var þá ætlat, at þeir 
mundu síðr þar til koma; enn þat fór eigi svá, 
því at alt gekk með sama hætti ok hit fyrra 
kveldit; kómu þeir hvárirtveggju til eldanna. 
Hit þriðja kveld gaf Kjartan þat ráð til, at 
gera skyldi langeld mikinn í eldaskála, enn 
máleld skyldi gera í öðru húsi litlu; ok svá var 
gert, ok þá endist með því móti, at þeir Þór- 
oddr sátu við langeld, enn heimamenn burgust 
við hinn litla eld, ok svá fór fram um ölljólin. 
Þá var svá komit, at meir ok meir lét í skreiðar- 
hlaðanum ; var þá svá at heyra nætr sem daga, 
at skreiðin væri rifin. Eftir þat váru þær stund- 
ir, at skreiðina þurfti at hafa; var þá leitat til 
hlaðans, ok sá maðr, er upp kom á hlaðann, 
sá þau tiðendi, at upp (3r hlaðanum kom rófa, 
vaxin sem nautsrófa sviðin; hon var svört ok 
selhár; sá maðr, er upp fór á hlaðann, tók í 
rófuna ok togaði, ok bað aðra menn til fara 
með sér; fóru menn þá upp á hlaðann, bæði 
konur ok karlar, ok toguðu rófuna, ok fengu 
eigi at gert; skildu menn eigi annat, enn rófan 
væri dauð; ok er þeir toguðu, strauk rófan ór 
höndum þeim, svá at skinnit fylgdi 6r lófum 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 139 



þeira, er mest höfðu á tekit, enn síðan varð eigi 
vart við rófuna; var þá skreiðin upp borin, ok 
var þar hverr fiskr ór roði rifinn, svá at þar 
beið enginn fisk í, þegar niðr sótti 1 hlaðann, 
enn þar fanst engi hlutr kvikr 1 hlaðanum. 
Næst þeim tíðendum tók sótt Þorgríma galdra- 
kinn, kona Þóris viðleggs; hon lá litla hríð áðr 
hon andaðist, ok hit sama kveld sem hon var 
jörðuð, sást hon í liði með Þóri bónda sínum. 
Þá endrnýjaði sóttina í annat sinn, þá er rófan 
hafði sýnzt, ok andaðist þá meirr konur enn 
karlar; létust þá enn sex menn 1 hriðinni, enn 
sumt flýði fyrir reimleikum ok aftrgöngum. 
Um haustit höfðu þar verit þrjátiu hjóna; enn 
átján önduðust, enn fimm stukku í brottu, enn 
sjau váru eftir at Gói. 

55. Enn þá er svá var komit undrum þeim, 
var þat einn dag, at Kjart.an fór inn til Helga- 
fells at finna Snorra goða, móðurbrðður sinn, 
ok leitaði ráðs við hann, hvat at skylcli gera 
undrum þeim er yfir váru komin. Þá var kom- 
inn prestr sá til Helgafells, er Gizorr hviti 
hafði sent Snorra goða; sendi Snorri prestinn 
út til Fróðár með Kjartani ok Þórð kausa, son 
sinn, ok sex menn aðra; hann gaf þau ráð til, 
at brenna skyldi ársal Þórgunnu, enn sækja 
þá menn alla í dyradómi er aftr gengu; bað 
prest veita þar tíðir, vigja vatn ok skiifta mönn- 
um, ok kvöddu menn af næstum bæjum með 



Hosted by 



Google 



140 EYRBYGGJA SAOA. 



sér um leið, ok kómu um kveldit til Fróðár 
fyrir Kyndilmessu, í þann tíma, er máleldar 
váru gervir. Pá hafði Þuriðr Msfreyja tekit 
sótt með þeim hætti sem þeir er látizt höfðu. 
Kjartan gekk inn þegar, ok sá, at þeir Þór- 
oddr sátu við eld, sem þeir váru vanir. Kjart- 
an tók ofan ársalinn Þórgunnu; gekk síðan i 
eldaskála, tók gióð af eldi ok gekk út með; 
var þá brendr allr rekkjubúnaðrinn, er Þórgunna 
hafði átt. Eftir þat stefndi Kjartan Þóri við- 
legg, enn Þórðr kausi Þóroddi bónda um þat, 
at þeir gengi þar um híbýli ólofat, ok firði menn 
bæði lifi ok heilsu; öllum var þeim stefnt, er 
við eldinn sátu. Síðan var nefndr dyradómr, 
ok sagðar fram sakir, ok farit at öllum málum 
sem á þingadómum; váru þar kviðir bornir, 
reifð mál ok dæmd; enn síðan er dómsorði var 
á lokit á Þóri viðlegg, stóð hann upp, ok mælti: 
„Setit er nú meðan sætt er". Eftir þat gekk 
hann út, þær dyr sem dómrinn var eigi fyrir 
settr; þá var lokit d(3msorði á sauðamann; enn 
er hann heyrði þat, stóð hann upp ok mælti: 
„Fara skal nú, ok hygg ek, at þó væri fyrr 
sæmra". Enn er Þorgríma galdrakinn heyrði, 
at dómsorði var á hana lokit, stóð hon upp ok 
mæiti: „Verit er nú meðan vært er". Síðan 
var sóttr hverr at öðrum, ok stóð svá hverr 
upp sem dómr fell á, ok mæltu allir nokkut, 
er út gengu, ok fanst þat á hvers orðum at 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 141 



nauðigr losnaði. Síðan var sókn feld á Þór- 
odd bónda; ok er hann heyrði þat, stóð hann 
upp ok mælti: „Fátt hygg ek hér friða, enda 
flýjum nú allir". Gekk hann þá út eftir þat. 
Síðan gengu þeir Kjartan inn; bar prestr þá 
Yigt vatn ok helga dóma um öll hús. Eftir um 
daginn söng prestr tíðir allar ok messu hátið- 
lega, ok eftir þat tókust af allar aftrgöngur at 
Fróðá ok reimleikar, enn Puriði batnaði sótt- 
arinnar, svá at hon varð heil. Um várit eftir 
undr þessi tók Kjartan sér hjón ok bjó at 
Fróðá lengi síðan ok varð hinn mesti garpr. 
56. Snorri goði bjó at Helgafelli átta vetr 
síðan er kristni var lögtekin á íslandi; þann 
vetr bjó hann þar siðast, er Styrr mágr hans 
var drepinn á Jörva i Flisuhverfi. Snorri goði 
fór eftir líkinu suðr þangat, ok hann gekk í 
dyngjuna at Styr i Hrossholti, þá er hann 
hafði upp sezt ok helt um miðja dóttur bónda. 
Þat vár eftir keypti hann um lönd viö Guð- 
rúnu Ósvifrsdóttur, ok færði Snorri þá bú sitt 
í Tungu i Sælingsdal; þat var tveim vetrum 
eftir víg Bolla Þorleilcssonar, bónda Guðrúnar 
Ósvífrsdóttur. Þat sama vár fór Snorri goði 
suðr til Borgarfjarðar í málatilbiinað eftir víg 
Styrs "\dð fjögr hundruð manna; þar varíferð 
þá með honum Vermundr hinn mjóvi, bróðir 
Styrs; hann bjó þá í Vatnsíirði; þar var ok 
Steinþórr af Eyri ok Þóroddr Þorbrandsson ór 



Hosted by 



Google 



142 EYRBYGGJA SAGA. 



Álftafirði, Þorleikr Brandsson ór Krossnesi, 
bróðurson Styrs, ok margir aðrir virðingamenn, 
Þeir kómust hit lengsta suðr til Hvitár at 
Haugsvaði, gegnt Bæ ; þar var fyrir sunnan ána 
Hlu^ (enn) svarti, Kleppjárn inn gamli, Þor- 
steinn Gíslason, Gunnlaug'r ormstunga, Þorsteinn 
Þorgilsson ór Hafsfjarðarey; hann átti Vigdísi, 
dóttur Hluga svarta ; margir vóru ok aðrir virð- 
ingamenn, ok höfðu meir enn fimm hundruð 
manna. Þeir Snorri goði náðu eigi at riða suðr 
yfir ána, ok höfðu þarfram málin, erþeirkómu 
framast, svá at þeim var óhætt, ok stefndi 
Snorri Gesti um vig Styrs. Þessi sömu mál ó- 
nýtti Þorsteinn Gislason fyrir Snorra goða um 
sumarit á alþingi. Þat sama haust reið Snorri 
goði suðr til Borgarfjarðar ok tók af lífl Þor- 
stein Gislason ok Gunnar son hans; þá var enn 
Steinþórr af Eyri í för með honum, ok Þór- 
oddr Þorbrandsson, Bárðr Höskuldsson, Þorleikr 
Brandsson, ok alls váru þeir fimtán. Um várit 
eftir fundust þeir á Þórsnesþingi Snorri goði 
ok Þorsteinn ór Hafsfjarðarey, mágr Illuga 
svarta. Þorsteinn var son Þorgils Þorfinnsson- 
ar, Sel-Þórissonar frá Rauðamel ; enn móðir hans 
var Auðr, dóttir Álfs ór Dölum, ok var Þor- 
steinn systrungr Þorgils Ai'asonar af Reykjahól- 
um ok Þorgeirs Hávarssonar ok Þorgils HöIIu- 
sonar, ok Bitru-Odda ok Álftfirðinga, Þorleifs 
kimba ok þeira Þorbrandssona. Þorsteinn hafði 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 143 

búit mál mörg til Þórsnesþings. Þat var einn 
dag í þingbrekkn, at Snorri goði spnrði, ef 
Þorsteinn hefði þangat búit mál mörg til þings. 
Þorsteinn kvaðst búit hafa þangat nökknr mál. 
Snorri mælti: „Nú muntn vilja, at vér greiðim 
svá mál með þér, sem þér Borgfirðingar greidd- 
uð vár málífyrra vár?" „Eigi fýsist ek þess", 
sagði Þorsteinn. Enn er Snorri goði hafði þetta 
mælt, lögðu hér til stórþungt synir Snorra goða 
ok margir aðrir frændr Styrs; sögðu, at Þor- 
steini skyldi sá beztr, at þar felli hvert mál 
sem komit var; ok sögðu hitt maklegra, at hann 
gyldi sjálfan sik fyrir þá svivirðing, er þeir 
Dlugi, mágr hans, höfðu gert til þeira hit fyrra 
sumarit. Þorsteinn svarar hér fá til, ok gengu 
menn við þat af þingbrekku. Þorsteinn ok 
frændr hans Rauðmelingar höfðu þar samt allir 
mikla sveit; enn ertil dóma skyldi ganga, bjóst 
Þorsteinn til at hafa fram mál þau öll, er hann 
hafði þangat búit ; ok er frændi' Styrs ok tengda- 
menn vissu þat, vápnuðust þeir ok gengu á 
milli dóms ok Rauðmelinga, er þeir vildu ganga 
at dóminum. Þá tókst bardagi með þeim. Þor- 
steinn (3r Hafsfjarðarey geymdi eigi annars, enn 
sækja þar at, sem fyrir var Snorri goði. Þor- 
steinn var bæði mikill maðr ok röskr til vápns. 
Enn er Þorsteinn sótti fast at Snorra, þá hljóp 
fram fyrir hann Kjartan frá Fróðá, systurson 
hans; börðust þeir Þorsteinn tveir lengi, ok 



Hosted by 



Google 



144 EYRBYGGJA SAGA. 



váru þeira vápnaskifti mjök harðskeytt. Eftir 
þat kómu til beggja vinirj ok gengu miUum ok 
kómu á griðum. Eftir þat kómu til beggja vinir, 
ok gengu millum ok kómu á griðum. Eftir 
barclagann mælti Snorri goði við Kjartanfrænda 
sinn: „Fram sóttir þú nú mjök í dag, Breið- 
víkingrinn". Kjartan svarar heldr reiðulega: 
„Eigi þarft þú at bregða mér ætt minni", segir 
hann. í bardaga þeim fellu af Þorsteini sex, 
enn margir sárir af hvárumtveggjum. Málum 
þeim var þar slegit í sætt þegar á þingi ok var 
Snorri goði ósmár í öllum sáttamálum, því at 
hann vildi eigi, at þessi mál kæmi til alþingis, 
því at þá var eigi sætzt enn á víg Þorsteins 
Gíslasonar; þóttist hann þó ærit eiga at svara 
á alþingi, at eigi væri þessi mál at kæra. Um 
þessi tíðendi öll saman, vig Þorsteins Gislason- 
ar ok Gunnars, sonar hans, um bardagann á 
Þórsnesþingi, orti Þormóðr Trefilsson í Hrafns- 
málum vísu þessa: 

(34) Meirr vá enn móðbarri 

menn at hjörsennu 

týnir tjör-Rinar 

tvá fyrr á sunnan; 

lágu sex siðan 

— sliks eru jarteknir — 

gifrs á grandneei 

gumnar fjörnumnir. 

Var skilt í sætt þeira, at Þorsteinn skyldi 
fram hafa mál sín öll á Þórsnesþingi, sem hann 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 145 



hafði þangat tilboðit. Enn sumarit á alþingi 
var sætzt á víg Þorsteins Gíslasonar ok Gunn- 
ars, sonar hans; réðust þá til utanferðar þeir 
menn, er til víganna höfðu farit með Snorra 
goða. Petta sumar tók Þorsteinn ór Hafsfjarð- 
arey Rauðmelinga goðorð ór Þórsnesþingi, því 
at tiann þóttist þar aflvani orðit hafa fjnv Snorr- 
ungum; tóku þeir frændr þá upp þing í Straums- 
firði ok heldu þat lengi siðan. 

57. Þá er Snorri goði hafði fá vetr bíiit i 
Sælingsdalstungu, þá bjó sá maðr á Eyri i Bitru 
norðr, er Óspakr hét. Óspaki* varkvángaðrmaðr; 
hann átti son þann er Glúmr hét ok var ungr 
í þann tíma. Óspakr var son Kjallaks frá 
Kjallaksá af Skriðinsenni. Óspakr var manna 
mestr ok sterkastr; hann var óþokkasæll ok hinn 
mesti ójafnaðarmaðr; hann hafði með sér karla 
sjau eða átta, ok váru þeir mjök sakgæfir við 
menn þar norðr; höfðu þeir jafnan skip fyrir 
landi, ok tóku af hvers manns eigu eðarekum, 
þat er þeim sýndist. Álfr litli hét maðr; hann 
bjó i Þambárdal í Bitru; hann átti vel fé ok 
var hinn mesti maðr i búi sinu ; hann var þing- 
maðr Snorra goða ok varðveitti reka hans út 
undir Guðlaugshöfða. Álfr þóttist ok kenna 
kulda af Óspaki ok hans félöguui; ok kærði þat 
jafnan fyrir Snorra goða, þá er þcir fundust 
Þórir gull-Harðarson bjó þá i Tungu i Bitru; 
hann var vin Sturlu Þjóðrekssonar, er vic>'a- 

10 



Hosted by 



Google 



146 EYRBYGGJA SAGA. 



Sturla var kallaðr; hann bjó á Staðarhóli í 
Saurbæ. Þórir var gildr bóndi ok var fyrir 
mönnum um Bitruna; hafði hann umboð ok varð- 
veizlu á rekum Sturlu norðr þar. Þeir Óspakr 
ok Pórir eldu oft grátt silfr, ok veitti ýmsum 
léttara ; var Óspakr fyrirmaðr út þar um Kross- 
árdal ok Ennit. Þat var einn vetr, at snemma 
kom á vetrarriki mikit, ok ^erði þegar jarðbönn 
þar um Bitruna; tóku menn þá aflát stór, enn 
sumir ráku fé sitt um heiði. Þetta sumar áðr 
hafði Ospakr látit gera virki á bæ sínum á 
Eyri; þat var örugt vígi, ef menn væri til 
varnar. Um vetrinn á Gói kom hríð mikil, ok 
helzt hon viku; þat var norðanveðr mikit. Enn 
er af létti hriðinni, sá menn, at hafiss var at 
kominn alt hit ytra, enn þá var issinn eigi kom- 
inn inn i Bitruna; fóru menn þá at kanna fjör- 
ur sínar. Enn frá þvi er at segja, at út frá 
Stiku, á miUi ok Guðlaugshöfua, hafði rekit upp 
reyði mikla. 1 hval þeim áttu mest Snorri goði 
ok Sturla Þjóðreksson. Álfr enn litli.ok enu 
fleiri bændr áttu þar nökkut í; menn fóru til 
þar um Bitruna, ok skáru hvalinn eftir tilskipan 
Þóris ok Álfs. Ok er menn váru at hvalskurð- 
inum, sá þeir, at skip reri handan um fjörðinn 
frá Eyri, ok kendu, at þat var tólfæringr mik- 
ill, er Óspakr átti; lendu þeir þar við hvalinii; 
gengu þar upp fimtán menn alvápnaðir; ok er 
Óspakr kom á land, gekk haun at hvalnum, 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. l^" 



ok spurði, hverirfyrir hvalnumréði. Pórirsagði, 
at hann réð fyrir þeim er Sturla átti, en xílfr 
fyrir þeim er hann átti, svá ok fyrir þeim er 
Snorri goði átti, enn þá ræðr hverr fyrir sínum 
hlut annarra bænda. Óspakr spyrr, hvat þeir 
vildi fáhonum af hvalnum. Þórir svarar: „Ekki 
vil ek fá þér af þeim hlut, er ek skal annast, 
cnn ek veit eigi nema bændr vili selja þann 
er þeir eigu, eða hvat skal við gefa?" „Yeiztu 
þat, Þórir", sagði Óspakr, „at ek em eigi vanr 
at kaupa hval at yðr Bitrumönnum". „Þat er 
mér þó ván", sagði Þórir, „at þú fáir engan 
ókeypis". Hvalr lá í kös sá er skorinn var, 
ok var engum skift. Óspakr bað sina menn 
ganga til ok bera hvalinn út á skipit. Þeir er 
við hvalinn váru, höfðu fátt vápna, nema öxar 
þær er þeir skáru hval mcð. Enn er Þórir sá, 
at þeir Óspakr gengu til hvalsins, hét hann á 
menn, at þeir skyldu cigi láta rænast; hljópu 
þeir þá til öðrum megin ; gengu þeir þá frá hin- 
um óskorna hvalnum, ok varð Þórir skjótastr; 
sneri þegar Óspakr honum í móti, ok laust hann 
með öxarhamri; kom höggit við cyrat, ok fell 
hann þegar i óvit; enn þeir er honum váru 
næstir, tóku til hans, ok kiptu honum að sér, 
ok styrmdu yfir honum mcðan hann lá i óvitinu; 
cnn þá varð hvalrinn cigi varinn. Þá kom at 
Álfr hinn litli, ok bað þá eigi taka hvalinn. 
Óspakr mælti: „Far þú cigi til, Álfr", sagði 

10* 



Hosted by 



Google 



148 EYRBYGGJA SAGA. 



hann, „þú hefir tiaus þunnan, enn ek hefir öxi 
þunga; mun ferð þín verri enn Þóris, ef þú 
gengr feti framar". Þetta heilræði hafði Álfr, 
sem honum var kent. Þeir Óspakr báru hval- 
inn á skipit ok höfðu þat gert, áðr Þórir vitk- 
aðist; enn er hann vissi hvat títt var, ávítaði 
hann sína menn. at þeim tækist auvirðlega, er 
þeir stóðu hjá, er sumir váru ræ-ntir, enn sumir 
barðir; hljóp Þórir þá upp, enn Óspakr hafði 
þá flotat skipinu, ok létu frá landi. Reru síð- 
an vestr ^rfir fjörðinn til Eyrar, ok störfuðu at 
föngum sínum, ok lét Óspakr enga þá frá sér 
fara, er þessa ferð höfðu farit; höfðu þar setu 
ok bjoggust fyrir í virkinu. Þeir Þórir skiftu 
hval, ok létu þat jafnt allra skaða, er upp var 
tekit, eftir því sem hverir áttu i hvalnum ; fóru 
heim allir eftir þetta; var nú fjandskapr með 
þeim Þóri ok Óspak, enn af því at Óspakr hafði 
mannmart, þá gengu þeim skjótt föngin. 

58. Þat var eina nótt, at þeir Óspakr fóru 
í Þambárdal fimtán saman, ok g-engu þar inn 
at Álfi, ok ráku hann í stofu ok hjú hans öll 
meðan þeir ræ.ntu þar, ok báru þaðan á fjórum 
hestum. Enn menn höfðu varir orðit við ferð 
þeira frá Fjarðarhorni, ok var þaðan sendr maðr 
í Tungu, at segja Þóri. Þórir safnaði mönnum, 
ok urðu saman átján ok fóru ofan til fjarðar- 
botnsins; sá Þórir þá, at þeir Óspakr fóru um 
fram, ok frjru þá íit frá Fjarðarhorni. Ok er 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 149 



Óspakr sá eftirferðina, mælti haiin : „Menn fara 
þar, ok man þar Þórir fara", segir hann, „ok 
mun ætla nú at hefna höggsins þess, er ek laust 
hann á vetri; eru þeir átján, enn vér fimtán, 
búnir betr; er þat enn vant at sjá, hverir enn 
verða höggum fegnir, enn hestar þeir er vér 
höfum haft ór Þambárdal munu vera heimfúsir, 
enn ek vil eigi láta aftakast, þat er vér höfum 
hencli á komit; skulu nú tveir várir menn, þeir 
er minst eru viðbúnir, reka klyfjahestana fyrir 
út til Eyrar, enn láta menn fara í móti oss þá 
sem heima eru, enn vér þrettán munum taka 
i móti þeim, slikt sem verða má*'. Þeir gerðu 
sem Óspakr mælti. Ok er Þórir kom eftir, 
heilsaði Óspakr þeim ok spurði at tiðendum; 
hann var mjúln- viðmælis, ok vildi svá dvelja 
þá Þóri. Þórir spurði, hvaðan þeir hefði föng 
haft. Óspakr segir, at þeir höfðu ór Þambár- 
dal. „Hvern veg kómust þér at því?" segir 
Þórir. Óspakr svarar : „Hvárki váru gefin né 
goldin, né sölum seld*'. „Yili þér þálaust láta", 
segir Þórir, „ok fá oss i hendr?" Óspakr sagð- 
ist eigi því nenna. Siðan hljópust þeir á, ok 
tókst þar bardagi; váru þeir Þórir hinii* áköf- 
ustu, enn þeir Óspakr vörðust alldi^engilega. 
Urðu þeir þó sárir, enn sumir fellu. Þórir hafði 
bjarnsviðu í hendi, ok hljóp at Óspaki ok lagði 
til hans, enn Óspakr laust af sér lagit. Enn 
er Þórir hafði sér mjök til varit, enn eigi varð 



Hosted by 



Google 



'^^^ EYRBYaOJA SAGA. 

fyrir spjótinu, þá fell hann á knén, ok laut á- 
fram við. Óspakr hjó þá á bak Þóri með exi, 
ok varð þar við brestr mikill. Óspakr mælti: 
„Þat man þik letja langfaranna Þórir", sag-ði 
hann. Þórir sagði : „Má þat, enn fara hykk 
ek mik enn munu fullum dagleiðum fyrir þér 
ok höggi þínu". Þórir hafði haft tygilkníf á 
hálsi, sem þá var títt, ok kastat á bak sér aftr, 
ok hafði þar komit í höggit, enn hann hafði 
skeinzt á hrygglundunum tveim megin ok þó 
]ítt. Eftir þat hljóp til förunautr Þóris, ok hjó 
til Óspaks, enn hann brá við öxinni, ok kom í 
skaftit svá at í sundr tók, ok fell þá öxin niðr. 
Þá kallar Óspakr, ok bað sína menn undan 
halda; tók hann þá ok sjálfr at renna; enn þegar 
er Þórir stóð upp, þá skaut hann sviðunni eftir 
Óspaki, ok kom í lærit, ok rendi fram útan 
lærs. Óspakr kipti brott sviðunni ór sárinu, 
ok snerist við ; sendi hann aftr sviðuna, ok kom 
á þann miðjan, er höggit hafði til hans, ok fell 
sá dauðr til jarðar. Eftir þat rann Óspakr ok 
fylgdarmenn hans, enn þeir Þórir eltu þá út 
með fjörum mjök svá til Eyrar. Þá fóru menn 
heiman af bænum, bæ.ði karlar ok konur; hurfu 
þeir Þórir þá aftr; var þá atfaralaust með þeim 
þaðan af um vetrinn. A þeim fundi fellu þrír 
menn af Ospaki, enn einn af Þóri, enn margir 
urðu sárir af hvárumtveggjum. 

59. Snorri goði tók við málum Álfs hins 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. lól 



litla öllum á hendr þeim Óspaki, ok gerði þá 
Óspak alla seka á Þórsnesþingi. Eftir þingit 
fór Snorri goði heim í Tungu, ok sat heima til 
féránsdóms; fór hann þá norðr í Bitru með fjöl- 
menni. Ok er hann kom þar, var Óspakr á 
brottu með alt sitt; höfðu þeir farit norðr á 
Strandir fimtán saman, ok höfðu tvau skip ; þeir 
váru á Ströndum um sumarit, ok gerðu þar 
margar óspektir; þeir bjoggust fyrir norðr i 
Paralátrsfirði, ok söfnuðu at sér mönnum. Par 
kom til þeira sá maðr, er Hrafn hét, ok var 
kallaðr vikingr; hann var einn illgerðamaðr, 
ok hafði legit úti á Norðrströndum ; þeir gerðu 
þar mikit hervirki í ránum ok manndrápum; 
váru þar allir samt framan til vetrnátta; þá 
söfnuðust þeir saman Strandamenn, Óláfr Ey- 
vindarson frá Dröngum, ok aðrir bændr með 
honum, ok fóru atþeim; höfðu þeir þá enn virki 
um bæ sinn þar í Paralátrsflrði, ok váru þá 
saman nær þrjátíu manna. Peir Óláfr settust 
um virkit ok þótti torsóttlegt vera; töluðust 
menn þá við, ok buðu illvirkjarnir atfarabrott 
af Ströndum, ok gera þar engar óspektir þaðan 
af, enda skyldu þeir fara frá virkinu. Enn með 
því at þeim þótti eigi í hendi liggja at eiga við 
þá, þá tóku þeir þann kost, ok bundu þat svar- 
dögum með sér. Fóru bændr við þat heim. 

60. Nú er at segja frá Snorra goða, at hann 
fór til féránsdóms í Bitru norðr, sem fyrr var 



Hosted by 



Google 



152 EYRBYCiGJA SAGA. 



ritat, ok er hann kom á Eyri, var Óspakr í 
brottu, ok háði Snorri goði féránsdóm, sem lög 
stóðu til, ok tók upp alt sektarfé, ok skifti 
með þeim mönnum, er þeir höfðu mesta óspekt 
gert, Álfi litla ok þeim mönnum öðrum, er fyr- 
ir ránum höfðu orðit. Síðan reið Snorri goði 
heim í Tungu, ok leið svá sumarit. Peir Óspakr 
fóru af Ströndum um vetrnáttaskeið, ok höfðu 
tvau skip mikil; fóru þeir inn fyrir Strandir, 
ok síðan norðr yfir Flóa til Vatnsness; gengu 
þar upp ok rændu, ok hlóðu bæði skipin, sem 
borð báru; heldu síðan norðr yfir Flóann i Bitru, 
ok lendu á Eyri, ok báru þar föng sín upp i 
virkit; þar hafði kona Ospaks verit um sumarit 
ok Glúmr son þeira með tvær kýr. Þegarhina 
sömu nótt ok þeir höfðu heim komit, reru þeir 
báðum skipunum ,yfir til fjarðarbotns ok gengu 
upp til bæjar i Tungu, ok brutu þar upp hús; 
þeir tóku Þóri bónda ór rekkju sinni ok leiddu 
út, ok drápu; síðan rændu þeir þar fé öUu, því 
er innan gátta var, ok færðu það til skipa; síð- 
an reru þeir til Pambárdals, hljópu þar upp ok 
brutu hurðir sem i Tungu. Álfr litli hafði legit 
1 kk^ðum sínum; ok er hann heyrði, at hurðin 
var upp brotin, hljóp hann upp ok til laundyra, 
er váru á bak húsum; hann komst þar út, ok 
hljóp upp eftir dal. Þeir Óspakr rændu öllu 
því, er þeir kómu höndum á, ok færðu til skipa 
sinna, ok fóru heim á E3TÍ með hlaðin bæði 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 153 



skipin, ok færðu föng þessi bæði i virkit; þeir 
færðu ok skipin í virkit, ok fyldu þau bæði 
vatns, ok læstu síðan virkit; þat var hit bezta 
vigi; sátu þar síðan um vetrinn. 

61. Álfr litli kljóp suðr yfir heiði þar til er 
hann kom í Tungu til Snorra goða, ok sagði 
honum vandræði sín; eggjaði hann mjök, at þá 
skyldi þegar fara norðr at þeim Óspaki; enn 
Snorri goði vildi fyi^st spyrja norðan, hvat þeir 
hefði fleira gert enn stökt honum norðan, eða 
hvárt þeir staðfestist nökkvat þar i Bitrunni. 
Nökkuru siðar spurðist norðan ór Bitru víg 
Þóris ok viðbúningr sá, er Óspakr hafði þar; 
spurðist mönnum svá til, sem þeir mundi eigi 
vera auðsóttir. Þá lét Snorri goði sækja lið 
Álfs, ok svá fé þat er eftir var; fór þat alt í 
Tungu ok var þar um vetrinn. Óvinir Snorra 
goða lögðu honum til ámælis, at hann þótti seint 
rétta hluta Álfs; lét Snorri goði þar tala um 
hvern þat er vildi, enn þó varð eigi at gert. 
Sturkx Þjóðreksson sendi þau orð at vestan, at 
hann væri þegar búinn at fara at þeim Ospaki, 
er Snorri vildi, ok kalhir sik eigi óskyldara at 
fara þessa för enn Snorra ; leið svá vetrinn fram 
um jól, ok spurðust jafnan óspektir noröan frá 
þeim Óspaki. Vetrarríki var á mikit, ok lágu 
firðir- allir, Þat var litlu fyrir föstu, at Snorri 
goði sendi út á Nes til Ingjaldshváls; þar bjó sá 
maör er Þrándi' stigandi hét ; hann var son 



Hosted by 



Google 



i^"^ EYRBYG^^JA SAGA. 



Ingjalds, þess er bærinn er við kendr á Ingjalds- 
hváli. Þrándr var allra manna mestr ok sterk- 
astr ok manna fóthvatastr; hann hafði verit fyrr 
með Snorra goða, ok var kallaðr eigi einhamr, 
meðan hann var heiðinn, enn þá tók af flestum 
tröUskap, er skírðir váru. Snorri sendi til þess 
orð Þrándi, at hann skyldi koma inn þangat 
í Tungu á fund hans, ok búast svá við ferð- 
inni, sem hann mundi nökkura mannraun fyrir 
höndum eiga. Ok er Prándi kómu orð Snorra 
goða, mælti hann við scndimann: „Þú skalt 
hvíla þik hér slíka stund, er þér líkar; enn ek 
mun fara at orðsending- Snorra goða, ok munu 
vit eigi verða samfara". Sendimaðr hvað þá 
vita, er reynt væTÍ. Enn um morguninn, er 
sendimaðr vaknaði, var Þrándr allr í brottu; 
hann hafði tekit vápn sín, ok gekk inn undir 
Enni, ok svá sem leið liggr inn til Búlands- 
höfða; svá inn um íjörðu til baejar þess, er á 
Eiði heitir; þar gekk hann á ís ok svá yfir Kol- 
grafafjörð ok Seljafjörð, ok þaðan inn til Vigra- 
fjarðar, ok svá inn eftir ísum alt í fjarðarbotn, 
ok kom í Tungu um kveldit, er Snorri sat und- 
ir borðum. Snorri fagnaði honum blíðlega. 
Þrándr tók því, ok spurði hvat hann vildihon- 
um; kvaðst þá búinn, at fara þangat, er hann 
skyldi, ef hann vildi senda hann nökkut. Snorri 
bað hann þar vera um nóttina í náðum; váru 
þá tekin klæði Þrándar. 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. ^^^ 



63. Þessa sömu nótt sendi Snorri goði mann 
vestr á Staðarhól til Stnrlu Þjóðrekssonar, ok 
bað hann kæmi til móts við sik í Tungu norðr 
í Bitru um daginn eftir. Snorri sendi ok menn 
á bæi þar ok stefndi at sér mönnum ; fóru þeir 
siðan norðr um Gaflfellsheiði með fimtiu manna; 
kómu í Tungu í Bitru um kveldit; var Sturla 
þar fyrir með þrjátiu manna; fór þaðan út til 
Eyrar um nóttina; ok er þeir kómu þar, gengu 
þeir Óspakr út á virkit, ok spyrja hverir fyrir 
flokkinum réði. Þeir sögðu til sin, ok báðu þá 
upp gefa ^nrkit, enn Óspakr kvaðst eigi mundu 
upp gefast, — „enn gera munum vér yðr þann 
kost sem Strandamönnum", segir hann, „at fara 
á. brott ór sveit, 'ef þér farit frá virkinu". 
Snorri kvað þá eigi skyldu gera sér neina etju- 
kosti. Um morguninn eftir, þegar er Ijóst var, 
skiftu þeir virkinu með sér til atsóknar; hlaut 
Snorri goði þann hlut virkisins til atsóknar, er 
Hrafn víkingr varði, enn Sturla þar sem Óspakr 
varði. Sjmr Barkar hins digra, Sámr ok Þor- 
móðr, sóttu at einum megin, enn synir Snorra 
sóttu at enum fjórða vegginum, Þóroddr ok 
Þorsteinn þorskabitr. Þeir Óspafa höfðu mest 
o^YJót til varnar, svá at þeir mætti við koma; 
létu þeir þat ok óspart við þá, þvi þar váru 
hinir vöskustu menn fyrir. Þeir Snorri ok 
Sturla höfðu mest til atsóknar skotvápn, bæði 
bogaskot ok handskot; höfðu þeir þvi mart at 



Hosted by 



Google 



15^ EYRBYGGJA SAGA. 

fiutt, at þeir höfðu lengi búizt at vinna virkit. 
Atsókn varð hin harðasta ; urðu þvi margir sár- 
ir af hvárumtveggjuni, enn hvárigir fellu. Þeir 
Snorri skutu svá títt, at þeir Hrafn hrukku inn 
af vegginum. Þá gerði Þrándr stigandi skeið 
at vegginum, ok hljóp svá langt í upp, at hann 
fékk krækt öxi sinni á virkit, enn síðan las 
hann sik upp eftir öxarskaftinu, þar til at hann 
kom upp á virkit. Enn þá er Hrafn sá, at 
maðr er kominn í virkit, hljóp hann at Þrándi, 
ok lagði til hans með spjóti, enn Þrándr laust 
af sér lagit, enn hjó á höndina Hrafni uppi við 
öxlina, ok tók þar af höndina. Eftir þat kómu 
þeir margir að honum; lét hann þá fallast út 
af virkisvegginum ok kom svá til sinna manna. 
Óspakr eggjaði sína menn til varnar, ok barð- 
ist sjálfr alldjarflega; hann gekk mjök út á 
virkit, er hann kastaði steinunum. Þat var eitt 
sinn, er hann varði sér mjök til, ok kastaði 
steini í flokk Sturlu, enn i því skaut Sturla 
snerispjóti til hans; þ^t kom á hann miðjan, ok 
fell hann út af virkinu. Sturla hljóp þegar at 
honum, ok tók hann til sin, ok vildi eigi at 
fleiri menn ynni á honum, þvi at hann vildi, 
at þat væri einmælt, at hann yrði banamaðr 
hans. Hinn þriði maðr fcll af þeim vcgginum, 
er þeir Barkarsynir sóttu. Eftir þetta buðu 
vikingar at gefa upp virkit, cnn þcir skyldu 
hafa lífsgrið ok lima, ok buðu þar mcð alt sitt 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 1^7 



mál á dóm þeira Snorra goða ok Sturlu; eun 
með því at þeir Snorri goði váru farnir mjök 
at skotvápnum, þá játuðu þeir því. Var þá 
virkit upp gefit, ok gengu virkismenn á vald 
Snorra goða, enn hann lét alla hafa lífsgrið ok 
lima, sem þeir höfðu skilit. Þeir létust þegar 
báðir, Óspakr ok Hrafn, ok hinn þriði maðr 
enn af þeira liði, enn margir urðu sárir af 
hvárumtvegg'jum. Svá sagði Þormóðr i Hrafns- 
málum : 

(35) Böð varð i Bitru, 
bráð hykk þar náðu 
gfervi gnógö styrjar 
gjóðum sigrfljóða; 
lágu lífs vanir 
leiðendr hafreiðar 
þrír fyr þrekstœri, 
þar fekk hrafn væri. 

Snorri goði lét konu Óspaks hafa þar bú 
eftir, ok Glúm son þeira. Glúmr fekk síðan 
Pórdísar, dóttur Ásmundar hærukolls, systur 
Grettis hins sterka, ok var þeira son Óspakr, 
er deildi við Odd í Miðfirði Ófeigsson. Þeir 
Snorri goði ok Sturla stöktu á brott öllum ^ák- 
ingum sinn veg hvárum ok dreifðu svá óald- 
arflokki þessum ok fóru heira siðan. Þrándr 
stígandi var skamma stund með Snorra goða, 
áðr hann fór heim út til Ingjaldshváls, okþakk- 
aði Snorri honuni vel góða f^^lgd. Þrándr stig- 
andi bjó lengi síðan á Ingjaldshváli, enn eft- 



Hosted by 



Google 



158 EYRBYGGJA SAGA. 



ir þat áÞrándarstöðum, ok var hann mlkil maðr 
fyrir sér. 

63* í þenna tima bjó Þóroddr Þorbrandsson 
í Álftafirði; hann átti þá bæði löndin, Úlfars- 
fell ok Örlygsstaði, enn þá var svá mikill gangr 
at um aftrgöngur Þórólfs bægifóts, at menn 
þóttust eigi mega búa á löndum þeim; var þá 
ok Bólstaðr auðr, því at Þórólfr tók þegar aftr 
at ganga, er Arnkell var látinn, ok deyddi bæði 
menn ok fé þar á Bólstað; hefir ok enginn 
maðr traust til borit at byggja þar fyrir þær 
sakir. Enn er þar var aleytt, sótti Bægifótr 
upp til Úlfarsfells, ok gerði þar mikil vand- 
ræði; alt fólk varð óttafult, þegar vart varð 
við Bægifót. Fór þá bóndi inn á Kársstaði ok 
kærði þetta vandræði fyrir Þóroddi, því at hann 
var hans landseti; sagði, at þat varætlan manna, 
at Bægifótr mundi eigi fyrr létta, enn hann 
hefði eytt allan fjörðinn, bæði at mönnum ok 
fé, ok ef engra ráða væri í leitat, — „man ek 
eigi lengr þar við haldast, ef eigi er at gert". 
Bnn er Þóroddr heyrði þetta, þótti honum eigi 
gott til órræða. Um morguninn eftir lét Þór- 
oddr taka hest sinn ; hann kvaddi með sér hús- 
karla sína ; hann lét ok fara menn með sér af 
næstum bæjum; fara þeir út til Bægifótshöfða, 
ok til dysjar Þórólfs ; var hann þá enn ófúinn 
ok hinn tröllslegsti at sjá; hann var blár seni 
Hel ok digr sem naut; ok er þeir vildu hræra 



Hosted by 



Google 



EYRBYííGJA SAGA. 1Ó9 

hann, þá fengn þeir hvergi rygat honnni; lét 
Þóroddr þá færa nndir hann brot, ok við þetta 
kómn þeir honnm npp ór dysinni; síðan veltn 
þeir honnm á fjöru ofan ok kvistnðn þar bál 
mikit, slógn síðan eldi í, veltn þar í Þórólfi, ok 
brendn npp alt saman at köldnm kolnm, ok var 
þat þó lengi, at eigi orkaði eldr á Þórólf ; vindr 
var á hvass, ok fank askan viða, þegar brenna 
tók, enn þeiri öskn, er þeir máttn, skörnðn þeir 
á sjó nt; ok er þeir höfðn þessn erfiði lokit, 
fóru þeir heim, ok várn þá náttmál, er Þóroddr 
kom heim; várn þá konur at mjöltnm, ok er 
Þóroddr reið á stöðnlinn, hljóp kýr ein nndan 
honnm, ok brotnaði i fótrinn; þá var kýrin 
tekin, ok var svá mögr, at eigi þótti dræp; lét 
Þóroddr þá binda fótinn, enn nndan knnni tók 
nyt alla; enn er fótrinn kýrinnar var festr, var 
hon færð út í Úlfarsfell til feitingar, því at þar 
var hagi góðr, sem i eylandi væri. Kýrin gekk 
oft ofan i fjöruna, þar sem bálit hafði verit, 
ok sleikti steinana, þar sem askan hafði fokit. 
Þat er sumra manna sögn, at þá. er eyjamenn 
fóru utan eftir firði með skreiðarfarma, at þá 
sæi þeir kúna upp i hlíðina, ok naut annat apal- 
grátt at lit, enn þess átti engi maðr ván. Enn 
um haustit ætlar Þóroddr at drepa knna; ok 
er menn skyldu sækja hana, fanst hon eigi. 
Þóroddr lét oft leita hennar um hanstit, ok 
fanst hon aldri; hngðu menn eigi annat, enn 



Hosted by 



Google 



160 EYRBYGGJA SAGA. 



kýrin mundi dauð eða stolin ella. Er skamt 
var til jóla, var þat einn morgun snemma þar 
á Kársstöðum, at nautamaðr gekk til fjóss eftir 
vanda, at hann sá naut fyrir fjósdyrum, ok kendi, 
at þar var þá komin kýrin hin fótbrotna, er 
vant hafði verit; leiddi hann kúna á bás ok 
batt, ok sagði síðan Þóroddi; hann gekk til 
fjóss, sá kúna, ok hafði t hendr; þeir kendu 
kálf í kúnni, ok þótti þeim þá eigi dræp. Þór- 
oddr hafði þá ok skorit í bú sitt sem hann bar 
nauðsyn til. Enn um várit, cr litit var af sum- 
ri, þá bar kýrin kálf; þat var kvíga; nökkuru 
síðar bar hon kálf annan, ok var þat graðungr, 
ok komst hon nauðulega frá, svá var hann mik- 
ill. Ok litlu síðar dó kýrin. Kálfr þessi hinn 
mikli var borinn inn í stofu; var hann apal- 
grár at lit, ok alleigulegr; var þá hvárrtveggi 
kálfrinn í stofunni ok sá er fyrr var borinn. 
Kerling ein gömul var i stofunni; sú var fóstra 
Þórodds ok þá sjónlaus; hon þótti verit hafa 
framsýn á fyrri tíðum, enn er hon eldist, var 
henni virt til gamalóra þat er hon mælti; enn 
þat gekk þó mart eftir sem hon sagði. Enn er 
kálfrinn sá hinn mikli var bundinn á gólfinu, 
kvað hann við hátt. Ok er kerlingin heyrði 
þat, þá varð henni ilt við ok mælti : „Þetta 
eru tröllslæti", segir hon, „enn eigi annars 
kvikindis, ok gerið svá vel, skerið vábeyðu þessa". 
Þóroddr kvað þat eigi fært at skcra kálfinn; 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. löl 



sogir allælilegan, ok kvað verða mundu ágæta 

naut, ef upp væri alinn. Þá kvað kálfrinn við 

annat sinn. Þá mælti kerling, ok flugði öll: 

„Fóstri minn", sagði hon, „láttu skera kálfinn, 

því at vér munum ilt af honum hljóta, ef hann 

er upp alinn". Hann svarar: „Skera skal kálf 

er þú vill, fóstra". Var þá borinn út kálfrinn 

hvárrtveggi; lét Þóroddr þá skera kvígukálfinn, 

ok bera hinn útíhlöðu; ok bauð Þóroddr varn- 

að á, at enginn skyldi seg-ja kerlingu, at kálfr- 

inn lifði. Kálfr þessi óx dagvöxtum, svá at um 

várit, er kálfar váru út látnir, þá var hann eigi 

minni enn þeir, er alnir váru á öndverðum vetri; 

hann hljóp mikit í töðunni, er hann kom út, 

ok beljaði hátt sem graðungr gylli, svá. at gerla 

heyrði í hús inn. Þá mælti kerlingin: „Þat 

var þó, at tröllit var eigi drepit, ok munu vér 

meira ilt af horium hljóta enn vér mættim orð 

eftir senda". Kálfrinn óx skjótt ok gekkítúni 

um sumarit; var hann um haustit svá mikill, 

at færi vetrgömul naut váru stæri; hann var 

hyrndr vel ok allra nauta friðastr at sjá. Grað- 

ungrinn var kallaðr Glæsir; er hann var tvæ- 

vetr, var hann svá mikill sem fimm vetra gaml- 

ir uxar; hann var jafnan heima með kúneytum, 

ok hvert sinn er Þóroddr kom á stöðul, gekk 

Glæsir at honum ok daunsnaði um hann, ok 

sleikti um klæði hans, enn Þ(3roddr klappaði 

um hann: hógværr var hann bæði við menn ok 

1 1 



Hosted by 



Google 



162 EYRBYGGJA SAGA. 



fé sem sauðr, enn jafnan er hann beljaíM, lét 
hann stórum af skræmilega ; enn er kerling heyrði 
hann, brá henni jafnan mjök við. Þá er Glæsir 
var fjögnrra vetra gamall, gekk hann eiginnd- 
an konum, börnum eða ungmennum, ok ef karl- 
ar gengu hjá honum, reygðist hann við ok lét 
ótrúlega, enn gekk undan þeim i þraut. Þat 
var einn dag, er Glæsir kom heim á stöðul, at 
hann gall ákaflega hátt, at svá gerla heyrði 
inn í húsin sem hjá væri. Þóroddr var í stofu 
ok svá kerling. Hon andvarpaði mjök ok mælti: 
„Eigi virðir þú mikils orð min i því, at láta 
drepa graðunginn, fóstri", segir hon. Þóroddr 
svarar: „Uni þú nú vel við, fóstra min", sagði 
hann, „nú skal G-Iæsir lifa til hausts, enn þá 
skal hann drepa, er hann hefir fengit sumar- 
holdin". „Þáraun of seinat", sagði hon. „Vant 
er þat at sjá", sagði Þóroddr. (3k er þau töl- 
uðu þetta, kvað graðungr við ok lét enn verr 
enn fyrr. Þá kvað kerling visu þessa: 

("36) Haus knýr hjarðar vísi 

— hann ræðr um íjör raanna — 

hallar hristir mjaliar 

hadds, bh!)ðvita raddu; 

sá kennir þér sinna 

svarðhristir ben jarðar, 

þat verðr at fé fjötrar 

fjör þitt, enu sék gorva. 

Þóroddr svarar: „Gamalær gerist þú nú, 
fóstra, ok mantu eigi þat sjá". Hon kvað: 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 163 



(37) Oft es auðar þófta 
œri, es tungu hroerir, 

— 8ék á blóðgum búki 
bengrát — enn þér látið. 
Tarfr mun hér, þvit horfa 
hann tekr reiðr við mannum, 

— þat 8ér gulis hin gjalla 
Gerðr — þinn bani verða. 

„Ekki man svá verða", sagði hann. „Því 

er verr, at svá mun verða", sagði hon. Þat 

var um sumarit, at Þóroddr hafði látit raka 

töðu sína alla saman í stórsæti, at þá kom á 

j*egn mikit; enn um morguninn, er menn kómu 

út, sá þeir at Glæsir var kominn i tún, ok var 

stokkrinn af hornum hans, er á hafði feldr verit, 

er hann tók at ýgjast; hann hafði týnt venju 

sinni, því at hann var aldri vanr at granda 

heyinu, þó at hann gengi i töðunni; enn nú hljóp 

hann at sátunum, ok stakk hornunum undir 

botnana ok hóf upp sætit, ok dreifði svá um 

völlinn; tók hann þegar aðra, er önnur var 

brotin, ok fór svá bejjandi um völIinQ, ok lét 

öskurlega, ok stóð mönnum svá mikil ógn af 

honum, at engi þorði til at fara, at reka hann 

6r töðunni. Yar þá sagt Þóroddi hvat Glæsir 

hafðist at; hann hljóp út þegar, enn viðarbuðl- 

ungr stóð fyrir dyrum úti, ok tók hann þar af 

birkiraft mikiun ok reiddi um öxl, svá at hann 

helt um skálmirnar, ok hljóp ofan á völlinn at 

graðunRÍnum. Enn er Glæsir sá hann, nam 

11* 



Hosted by 



Google 



164 



KYRBYfiGJA SAÍíA. 



hariii stað, ok snerist við honum. Þá hestist 
Þóroddr á hann, enn graðungrinn gekk eigi 
undan at heldr. Þá hóf Þóroddr upp raftinn 
ok laust milli horna honum svá mikit högg, at 
raftrinn gekk í sundr í skálmunum; enn við 
höggit brá Glæsi svá, at hann hljóp at Þóroddi: 
enn Þóroddr fekk tekit hornin, ok veik honum 
hjá sér, ok fóru þeir svá um hríð, at Glæsir 
sótti eftir enn Þóroddr fór undan, ok brá hon- 
um á ýmsar hliðar sér, alt þar til at Þóroddr 
tók at mæðast, þá hljóp hann upp á háls grað- 
unginum ok spenti höndum niðr undir kverkina. 
enn lá fram á höfuð graðunginum milli horn- 
anna, ok ætlar svá at mæða hann. Enn grað- 
ungrinn hlj(3p aftr ok fram um völlinn með hann. 
Þá sá heimamenn Þórodds at i óefni var komit 
með þeim, enn þeir þorðu eigi til at fara vápn- 
lausir; geng-u þeir þá inn eftir vápnum, ok er 
þeir kómu út, hljópu þeir ofan á völlinn með 
spjót ok önnur vápn; ok er graðungrinn sá þat, 
rak hann höfuðit milli fóta sér, ok snaraðist 
við, svá at hann fekk komit öðru horninu und- 
ir hann Þórodd; síðan brá hann upp höfðinu 
svá snart, at f(3tahlutinum Þ(')rodds sl(3 á loft. 
svá at hann stóð nær á hiDfðinu á hálsi grað- 
unginum. Enn er Þ(3roddi sveif ofan, vatt 
Glæsir undir hann hijfðinu, ok kom annat hornit 
í kviðinn, svá at þegar st(3ð á kafi ; lét Þóroddr 
þá laust höndunum, enn graðungrinn rak upp 



Hosted by 



Google 



EYUBYGíí.TA SAGA. 165 



skræk mikiiiii ok lijjóp ofau til árinnar eftir 
veUinum. Heimameuu Prjrodds Mjópu eftir 
Glæsi, ok eltu hanu um þvera skriðuna Geirvör, 
ok alt þar til er þeir kómu at feni einu fyrir 
neðan bæinn at Hellu; þar hljóp graðungrinn, 
út á fenit, ok lauk svá, at hann kom aldri upp 
síðan, ok heitir þar síðan Glæsiskclda. Enn er 
heimamenn kómu aftr á völlinn, var Póroddr á 
brottu þaðan; hafði hann gengit heim til bæjar, 
enn er þeir kómu heim, hi Póroddr inn í rúmi 
sínu, ok var þá andaðr; var hann færðr til 
kirkju ok grafinn. Kárr, son Pórodds, tók við 
búi eftir föður sinn i Álftafirði ok bjó þar 
lengi siðan, ok við hann er kendr bærinn á 
Kársstöðum. 

64. Guðleifr hét maðr; hann var son Guð- 
laugs hins auðga ór Straumfirði, bróðir Por- 
finns, er Sturlungar eru frá komnir. Guðleifr 
var farmaðr mikiU; hann átti knörr mikinn, 
enn annan Pórólfr, son Eyra-Lofts, þá er þeir 
börðust við Gyrð, son SigA-alda jarls; þá lét 
Gyrðr auga sitt. Pat var ofarlega á dögum 
Oláfs hins helga, at Guðleifr hafði kaupferð 
vestr til Dýflinnar; enn er hann sigldi vestan, 
ætlaði hann til ísiauds; hann sigldi fyrir vest- 
an írland, ok fekk austanveðr ok landnyrðinga, 
ok rak þá langt vestr i haf ok i útsuðr, svá at 
þeir vissu ekki til landa; enu þá var mjök á- 
liðit sumar, ok hétu þeir mörgu, at þá bæri ór 



Hosted by 



Google 



1<>B EYRBYGGJA RAGA. 



hafinu, ok þá kom þar, at þeir urðu við land 
varir; þat var mikit land, enn eigi vissu þeir 
hvat land þat var. Þat ráð tóku þeir Guðleifr, 
at þeir sigldu at landinu, því at þeim þótti ilt 
at eiga lengr við hafsmegnit. Þeir fengu þar 
höfn góða; enn er þeir höfOu þar litla stund 
við land verit, þá koma menn til fundar við 
þá; þeir kendu þar engan mann, enn helzt þótti 
þeim, sem þeir mælti írsku; brátt kom til þeira 
svá mikit fjölmenni, at þat skifti mörgum hund- 
ruðum. Pessir menn veittu þeim atgöngu ok 
tóku þá höndum alla ok bundu, ok ráku þá 
síðan á land upp. Pá váru þeir færðir á mót 
eitt, ok dæmt um þá. Pat skildu þoir, at sum- 
ir vildu at þeir væri drepnir, enn sumir vildu 
at þeim væri skift á vistir ok væri þeir þjáðir. 
Ok er þetta var kært, sá þeir hvar reið flokkr 
manna, ok var þar borit merki i flokkinum; 
þóttust þeir þá vita, at höfðingi nökkurr mundi 
vera í flokkinum; ok er flokk þenna bar þangat 
at, sá þeir, at undir merkinu reið mikill maðr 
ok garplegr, ok var þó mjök á cfra aldr ok 
hvítr f^m'r hærum. Allir menn er þar váru fyr- 
ir hneigðu þeim manni, ok fögnuðu sem herra 
sínum; fundu þeir þá brátt, at þangat var skot- 
ið öllum ráðum ok atkvæðum, sem hann var. 
Síðan sendi þessi maðr eftir þeim Guðleifi; ok 
er þeir kómu fyrir þenna mann, þá mælti hann 
til þeira á norrænu, ok spyrr, hvaðan af lönd- 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGÁ 167 

um þeir váru. Þeir sögðu, at þeir væri flestir 
íslenzkir. Þessi maðr spurði hverir þeir væri 
þessir íslenzku menn; gekk Guðleifr þá fyrir 
þenna mann ok kvaddi hann virðulega, enn 
hann tók því vel, ok spyrr hvaðan af íslandi 
þeir væri, enn Guðleifr segir at hann væri ór 
Borgarfirði; þá spurði hann hvaðan ór Borgar- 
lirði hann var; enn Guðleifr segir þat. Eftir 
þat spurði hann vandlega eftir sérhverjum hinna 
stæ.rri manna i Borgarfirði ok Breiðafirði. Ok 
er þeir töluðu þetta, spyrr hann eftir Snorra 
goða ok Þuriði frá Fróðá, systur hans, ok hann 
spurði vandlega eftir öllum hlutum frá Fróðá 
ok mest at sveininum Kjartani, er þávarbóndi 
at Fróðá. Landsmenn kölluðu í öðrum stað, at 
nökkurt ráð skyldi gera fyrir skipshöfninni. 
Eftir þat gekk þessi mikli maðrbrottfrá þeim; 
ok nefndi með sér tólf menn af sinum mönn- 
um, ok sátu þeir langa hríð á tali. Eftir þat 
gengu þeir til mannfundarins. Þá mælti hinn 
mikli maðr til þeira Guðleifs: „Vér landsmenn 
höfum talat nökkut mál yður, ok hafa lands- 
menn nú gefit yðvart mál á mitt vald, enn ek 
vil nú gefa yðr fararleyfi þangat sem þér vilit 
fara; enn þó yðr þykki nú mjök á liðit sumar, 
þá vil ek þó þat ráða yðr, at þér látið á brott 
heðan, þvi at hér er fólk ótrútt ok ilt viðreign- 
ar; enn þeim þykkja áðr brotin lög á sér". 
Guðleifr mælti: „Hvat skuluni vér til segja, 



Hosted by 



Google 



168 



EYRBYGGJA SAGA. 



ef oss verðr auðit at koma til ættjarða várra, 
hverr oss hafi frelsi gefit?" Hann svarar: „Þat 
nmn ek yðr eigi segja, þvi at ek ann eigiþess 
frændum mínum ok fóstbræðrum, at þeir haíi 
hingat þvílíka ferð, sem þér munduð haft hafa, 
ef þér nytið eigi mín við; enn nú er svá komit 
aldri mínum, sagði hann, at þat er á engri 
stundu örvænt, nær elli stigr yflr höfuð mér; 
enn þó at ek lifa enn um stundar sakir, þá eru 
hér á landi rikari menn enn ek, þeir at lítinn 
frið munu gefa útlendum mönnum, þó at þeir 
sé eigi hingat nálægir, sem þér eruð at komn- 
ir". Síðan lét þessi maðr búa skipit með þeim, 
ok var þar við til þess er byrr kom, sá er þeim 
var hagstæðr út at taka. Enn áðr þeir Guð- 
leifr skildu, tók þessi maðr gullhring af hendi 
sér, ok fær í hendr Guðleifi, ok þar með gott 
sverð; enn síðan mælti hann við Guðleif: „Ef 
þér verðr auðit at koma til fóstrjarðar þinnar, 
þá skaltu færa sverð þetta Kjartani, bóndanum 
at Fróðá, enn hringinn Puriði móður hans. Guð- 
leifr mælti: „Hvat skal ek til segja, hverr 
þeim sendi þessa gripi?" Hann svarar: „Seg, 
at sá sendi, at meiri vin var húsfreyjunnar at 
Fróðá enn goðans at Helgafelli, bróður hennar. 
Enn ef nökkurr þykist vita þar af, hverr þessa 
gripi hefir átt, þá seg þau mín orð, at ek banna 
hverjum manni á minn fund at fara, því at þat 
er en mesta ófæra, nema þeim takist þann 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. Iö9 



vcg giftusamlega um landtökuna sem yðr hefir 
tekist; er hér ok land vítt ok ilt til hafna, enn 
ráðinn ófriðr allstaðar útlendum mönnum, nema 
svá beri til sem nú hefir orðit". Eftir þetta 
skildu þeir. Þeir Guðleifr létu í haf, ok tóku 
írland síð um haustit, ok váru í Dýflinni um 
vctrinn ; enn um sumarit sigldu þeir til íslands, 
ok færði Guðleifr þá af höndum gripina, ok 
höfðu allir þat fyrir satt, at þessi maðr hafi 
verit Björn Breiðvikingakappi; enn engi önnur 
sannindi hafa menn til þess, nema þau sem nú 
váru sögð. 

65. Snorri goði bjó í Tungu tuttugii vetr ok 
hafði hann fyrst heldr öfundsamt setr, meðan 
þeir lifðu stórbokkarnir, Þorsteinn Kuggason ok 
Þorgils Hölluson, ok enn fleiri hinir stærri 
menn, þeir er óvinir hans váru; kemr hann ok 
við margar sögur, ok getr hans i Laxdælasögu, 
sem mörgum er kunnigt. Hann var hinn mesti 
vba Guðrúnar Ósvifrsdóttur ok sona hennar. 
Hann kemr ok við Heiðarvígasögu, ok veitti 
mest manna Barða eftir Heiðarvíg, annarr emi 
Guðmundr enn riki. Enn er hann tók at eld- 
ast, þá tóku at minka óvinsældir hans ok bar 
þat til þess, at þá fækkuðust öfundarmenn hans, 
þat bætti um vinsældir, at hann batt tcngdir 
við en mestu stórmenni i Brciðafirði ok víðar 
annarsstaðar. Hann gifti dóttur sina Sigríði 
Brandi hinum örva, syni Vermundar hins mjóva; 



Hosted by 



Google 



^'^^ EYRBYGGJA SAGA. 



hana átti síðar Kolli Þormóðar son, Þorláks son- 
ar, bróður Steinþórs á Eyri, ok bjoggu þau í 
Bjarnarhöfn. Unni dóttur sína gifti hann Víga- 
Barða; hana átti síðar Sigurðr, son Þóris hunds, 
ór Bjarkey á Hálogalandi; ok var þeira drjttir 
Rannveig, er átti Jón, son Árna Árna sonar, Ár- 
móðssonar ; þeira son var Viðkunnr í3r Bjarkey, 
er einn hefir verit helztr lendra manna í Nor- 
egi. Snorri gifti dóttur sína Þórdísi Bolla Bolla- 
syni, ok eru af þeim komnir Gilsbekkingar. 
Hallberu, dóttur sína, gifti Snorri Þórði, syni 
Sturlu Þjóðrekssonar; þeira dóttir var Þuríðr, 
er átti Hafliði Másson, ok er þaðan komin mik- 
il ætt. Þóru dóttur sína g-ifti Snorri Keru- 
Bersa, syni Halldórs Ólafssonar ór Hjarðarholti; 
hana átti síðan Þorgrímr sviði, ok er þaðan 
komin mikil ætt ok göfug. Enn aðrar dætr 
Snorra goða váru giftar at honum dauðum. 
Þuríði hina spöku, Snorradóttur, átti Gunnlaugr, 
son Steinþórs af Eyri. Enn Guðrúnu, dóttur 
Snorra goða, átti Kálfr af Sólheimum. Hall- 
dóru Snorradóttur átti Þorgeirr ór Ásgarðshól- 
um. Álöfu Snorrad(3ttur átti Jörundr Þorfinns- 
son, bróðir Guðlaugs ór Straumfirði. Halldórr 
Snorrason goða var göfgastr sona hans; hann 
bjó í Hjarðarholti í Laxárdal; frá honum eru 
komnir Sturlungar ok Vatnsfirðingar. Þóroddr 
Snorrason goða var annarr göfgastr; hann bjó 



Hosted by 



Google 



EYRBYGGJA SAGA. 171 

at Spákonufelli á Skagaströnd. Máni son Snorra 
bjó á Sauðafelli ; hans son var Ljótr, er kallaðr 
var Mána-Ljótr; hann var kallaðr mestr sonar- 
sona Snorra goða. Þorsteinn Snorrason bjó at 
Laugarbrekku, ok eru frá honum komnir Ás- 
birningar í Skag-afirði ok mikil ætt. Enn Þórðr 
kausi, son Snorra goða, bjó í Dufgusdal. Ey- 
jólfr, son Snorra goða, bjó á Lambastöðum á 
Mýrum. Þorleifr, son Snorra goða, bjó á Meðal- 
fcllsströnd; frá honum eru komnir Ballæringar. 
Snorri, son Snorra g*oða, bjó í Tungu eftir föð- 
ur sinn. Elleppr hét son Snorra goða, ok vitu 
menn eigi bústað hans, ok eigi vitu menn nein- 
ar sögur af honum. Snorri goði andaðist í Sæl- 
ingsdalstungu, einum vetri eftir fall Ólafs kon- 
ungs hins helga; hann var jarðaðr at kirkju 
þeiri, er hann hafði gera látit í Tungu, enn þá 
er kirkjan var færð, váru bein hans upp tekin 
ok færð ofan til þess staðar, er nú stendr hon, 
ok var þar viðstödd Guðný Böðvarsdóttir móðir 
Sturlusona, Snorra, Þórðar ok Sighvats, ok sagði 
hon svá frá, at þat væri meðalmanns bein ok 
eigi stór. Þá váru þar ok upp tekin bein 
Barkar ens digra, föðurbróður Snorra goða, ok 
kvað hon þau vera ákaflega mikil. Þá váru 
ok upp tekin bein Þórdísar kerlingar, dóttur 
Þorbjarnar súrs, móður Snorra goða, ok sagði 
Guðný þau vera lítil kvenmannabein, ok svá 



Hosted by 



Google 



172 



EYRBYGGJA SAGA. 



svört sein sviðm væri, ok váru þan bein öll 
grafin niðr þar sem nú stendr kirkjan. Ok 
lýkr þar sögn Þórsnesinga, Eyrbyggja ok Álft- 
flrðinga. 



Hosted by 



Google 



Viðbætir. 

I. 

Úr AM. 44. b. 

Börn Snorra ok æfital. 

Snorri goði átti nítján börn frjálsborin, þau 
er ór barnæsku kómust. Þórðr kausi var elztr, 
annarr Póroddr, þriði Þorsteinn, fjórði Guðlaugr 
munkr; þeir váru synir Asdisar víga-St^^rs dótt- 
ur; fimta var Sigriðr, sétta Unnr; þær váru 
dætr Þuríðar, dóttur Illuga hins rauða; sjaundi 
Kleppr, áttunda Halldóra, níunda Þórdis, tíunda 
Guðrún, ellefti Halldórr, tólfti Máni, þrettándi 
E^g'ólfr, fjórtánda Þ()ra, fimtánda Hallbera, sex- 
tánda Þuriðr, sautjándi Þorleifr, átjánda Alöf, 
nitjándi Snorri; hann var fæddr eftir föður sinn; 
þessi váru börn Hallfríðar Einarsdóttir. Snorri 
goði átti þrjíi börn þýborin, hét annarr Þórðr 
kausi, Jörundr ok Þórhildr. Snorri goði var 
fjórtán vetra, er hann fór utan; hann var utan 
einn vetr. Hinn næsta vetr er hann kom út, 
var hann at Helgafelli nieð Berki enum digra, 
föðurbróður sínum ok Þórdisi móður sinni. 



Hosted by 



Google 



174 



EYRBYGGJA SAOA. 



Þetta haust drap Eyjólfr hinn grá, son Þórðar 
gellis, Gísla Súrsson, ok þetta vár eftir, er 
Snorri var sextán vetra gamall, gerði hann bú 
at Helgafelli, ok bió þar tuttugu ok þrjá vetr, áðr 
kristni var i lög tekin á íslandi, enn þaðan frá bjó 
hann átta vetr at Helgafelli ; ok á þeim síðasta 
vetri drap Þorgestr Þórhallsson Víga-Styr, mág 
Snorra goða, á Jörfa i Flisuhveríi. Síðan fór 
hann búi sinu í Sælingsdalstungu, ok bjó þar 
tuttugu vetr. Hann lét kirkju gera at Helga- 
felli, enn aðra í Tungu í Sælingsdal; enn sumir 
segja, at hann léti gera i annat sinn at Helga- 
felli með Guðrúnu kirkju, þá er síi brann, er 
hann hafði gera látit. Hann andaðist ór sótt 
á hinum sjaunda vetri hins sjautiganda aldrs 
síns; þat var einum vetri eftir fall Óláfs kon- 
ungs hins helga, ok var Snorri goði grafinn 
heima þar í Sælingsdalstungu at þeiri kirkju, 
er hann sjálfr hafði gera látit. Hann er orð- 
inn stórum kynsæll, því at til hans telja ættir 
flestir hinir göfgustu menn á íslandi, ok Bjark- 
eyingar á Hálogalandi, Götuskeggjar í Færeyj- 
um, ok mart annat stórmenni, þat cr hér eigi 
talt bæði á þessu landi ok öðrum. 



Hosted by 



Google 



II. 

Úr Hauksbók. 



Um maiiiiauöfn dregriii af groðanöfnum. 

Þat er fróðra manna sögn, at þat væri siðr 
i fyrndinni, at draga af nöfnum guðanna nöfn 
sona sinna eða dætra, svá sem af Þórs nafni 
Þórólfr eða Þorsteinn, Þorgrimr; eða sá er 
Oddr hét fyrstr, hét af hans nafni Þóroddi', sem 
Þormóðr kvað um Snorra goða ok Odd son 
hans, er hann kallaði Þórodd, eða ÞorbergT, 
Þórálfr, Þorleifr, Þorgeirr; ok enn eru fleiri 
nöfn dregin af Ásum ok goðum, þó at af Þór 
sé flest. Menn höfðu mjök svá þá tvau nöfn; 
þótti þat likast til langlífis ok heilla; þótt nökk- 
urir fyrirmæiti þeim við guðin, þá mundi þá. 
ekki skaða, ef þeir ætti eitt annat nafn. 



^-^'^^Híferv.-. 



Hosted by 



Google 



Vísiiaskýrin^ar. 

1 (Oddr skáld). Vestr á. Þórncsþins:! vas þröne:, í' ir 
es böppum Btuddr hji\lmraddar stafr^ kvadtli hodda^ með 
stórum hug. Sjóðs farmr Forna^ kom síðan und snarrAð- 
an fœði dolgsvölu barma'*. Sætt vas at í;0r með létta. 

1. hjalni7''ódd, sverð; hjalmraddar stafr^ rnannkennini/. 
— 2. hoddar^ fé; Jcveðja hodda, heimta fé. — 3. sjóðs 
farmr, fé. — 4. dolgsvala^ örn(?); dolgsvöhi-barmi, ein- 
hver hræfug;!; fæðir hræfutíls, maðr. 

Þröng var vestr á Þ6rtieH|)ingi, er hinn gæfusami 111- 
ugi krafði stórhuga fjár síns. Kom slðau fé Forna (Tin- 
Forna) undir hinn snarráða knppa. Það gekk ekki greitt 
að koma sættum á. 

2 (Oddr skáld). Drótt' gckk sýnt h t^ættir, enn þrir 
randa andvöku svellendr^ fellu þar fyr þolli þremja svell-- 
áðr íleggskvánar kynfrömuðr^ Snorri, kœmi g-í'idum við 
8eg2;i; þat fyrða forráð crcrðisk frægt. 

1. drótt, þjóð. — 2. rönd, skjöldr; randa aridvaha, 
orrusta; randa andcöku svellandi. orrustu æsandi, mann- 
kenning. — 3. þremja svell, svcrð; þremjar smiðrim á 
sverði; þollr, tré, viðr, sverðsviðr, mannkenning. — 4. 
fíeggr^ jötunn; fieggs kván, tröllkona, fleggs kvánar kyn- 
frömuðr, mannkenning = Siiorri. — í handrituuum stendr 
hreggs og rcggs, enn Konráð Gislason getr til fleggs, 
og er hér farið eftir því. Sbr, Njálu 'J,391. 



Hosted by 



Google 



YÍSNASKÝRINGAR. 177 



Menn gengu þar eýnilega á eættir, enn þrír menn 
fellu l)ar fyrir Ulnga áðr Snorri kæmi griðum við menn. 
Stjóm hans á þessum mönnum varð fræg. 

3 (Þórarinn Máhlíðing-r). Varðak mik kvinna frýjn, 
þars morðfárB myrðir^ þorði vega; örn hlaut neyta af 
nýjum ná; barkak vægð at vígi fyr hjaldrs goðs hœli* 
þaðra^ í valnaðrs styr^. Mælik sjaldan hól of þat. 

1. morðfár orrusta; morðfárs mi/rðir, mannkenning. 

— 2. hjaldr, orrusta; hjaldrs goö, Óðinn; hjaldrs goðs 
hælir, maðr (Þorbjörn). — 3, þaðra = þar. — 4. vaJnaðr, 
sverð; valnaðrs styrr^ orrusta. 

Eg hratt af mér áraæli kvenna, þegar til bardaga kom; 
örn fekk þar nýja bráð; eg vægði ekki Þorbirni í þeim 
bardaga. Hæli mér (þó) ejaldan af þvi. 

4 (Þórarinn Máhlíðing-r) Slíðrbeitr^ hjörr^ bragar 
Móða'^ knátti leita staðar und hetti'^. Hræflóð^ rauk of 
Bóknar sœki^; blóð fell of eyru; dóma dœmisalr'^ vas fullr 
dreyra, enn vígtjalds váði® vas næri skaldi. 

Hér er fylgt þeirri orðaröð, Bom K. G. hefir á víbu 
þessari i „Udvalg" bls. 105 (sbr. Njálu II, 550—551 og 
557 — 558), enn samkvæmt þvi sem vísan er hér prentuð, 
verðr orðaröðin: 

Sliðrbeitr hjörr bragar Móða knátti leita staðar und 
hetti; hræflóð rauk um sóknar Bœki. Blóð fell um eyru 
skaldi, enn vígtjalds váði vaa næri; dœmisalr dóma vas 
dreyrafuUr. 

1. sliðrhntr, rajög beittr. — 2. hjörr, sverð. — 3. Móði^ 
Áss, sonr Þórs; hragar Móði, skáld; sbr. ^bragar Ullr'. 

— 4. höttr^ hjálmr. — 5. hrœfióð, blóð. — 6. sóhiar sœkir^ 
sá sem sækir að öðrum í bardaga (Dorbjörn). — 7. dóma 
dœmisalr, munnr. — 8. vígtjald, skjöldr; vigtjalds váðí, 
sverð. 

12 



Hosted by 



Google 



178 VÍSNASKÝKINGAR. 



Hárbeitt sverð mitt nam staðar und hjálmi (Þorbjarn- 
ar). Blóðið fell um hann, og rann af eyrum hans og 
munni, enn við ejálft lá, að eg yrði fyrir sverði hans. 

5 (Þórarinn Máhlíðingr;. Vitr lögráns vekjandi^ 
myndit sekja mik í vetr; ek á ieyfðan^ lifhvötuð^; vánir 
of þat; ef ek næða valfallins nás ásar niðbræði^, Ver- 
mundi, létum Hugins nið'^ njóta nágrundar^. 

5. visuorð virðist vera aflagað, að miuBta kosti ekki 
rétt rimað. 
1. lögráns vekjandi^ sá sem gerir ójöfnuð (Saorri). — 

2. leyfðr = lofaðr. — 3. lífhvötuðr, lífgjafi, verndari, 
(Arnkell goði). — 4. niðbrœðir valfallins nás Ásar (Óð- 
ins), mannkenning. — 5. Hicginn, hrafn Oðins; Hugins 
niðr^ hrafn, hræfugl. — 6. nágrundy valr. 

Hinn vitri og rangsleitni maðr (Snorri) mun ekki sækja 
mig í vetr. Eg á verndarmann, sem menn lofa; vonir 
eru um það. Næði eg Vermundi, mundi eg veitavargi bráð. 

6 (Þórarinu Máhlíðingr). Ek ekal segja þremja 
þrymviðura^ gorla frá þvi, hvé hjaldrviðir^, haldendr 
Bkjalda^ heldu við mik lögum; ek sá handa hnigreyr'* 
hrundar*^ roðinn dreyra — þegi herr meðan; iaarns ásum^^ 
es ván erleiks^. 

1. þremjaþrymr, orrusta; orrustu viðr, maðr. — 2. og 

3. mannkenning. — 4. Hrund er hér hálfkenning. — 5. 
isarn^ járn; isarns Ass, maðr. — 6. erleikr, örvaleikr, 
orrusta. 

Eg skal ekki dylja ykkr, hve menn beittu mig ólögum; 
eg eá handlegg konu minnar blóðugan; hlustið þér til á 
meðan. Það er von ófriðar af þeim. 

7 (Þórariuu Máhlíðiugr). Hjor-Nirðir^ þeirs hættu 



Hosted by 



Google 



VÍSNASKÝRINGAR. 179 



fjervi, sóttu mik heim; gnýJjómi^ beit geymi geira stigs^ 
at vígi; 8vá gerðu vér Þriðja sóknniðjungum'* fáa liknar- 
kosti; sleitka lostigr sverða leiki. 

1. hjer'Nirðir, nienn. — 2. gnýljómi (hálfkenning), 
sverð. — 3. geira stígr^ skjöldr; skjaldar geymir, mann- 
kenning. — 4. Priði, Áss; Þriöja sóhnniðiimgar, bar- 
dagamenn. 

Menn þessir hættu lífi sínu, er þeir sóttu mig heim. 
Sverðið beit á þá í bardaganum. Vér gerðum þeim fáa 
liknarkosti. Eg hætti ekki bardaganum með Ijúfu geði. 

8 (Þórariuu Máhlíðingr). Urðu vér at verja mik 
frýju bjaldr-skýja Gefnar^, þá es hrein unda audvaka^ 
þaut við hjalm sveini föður mins á holmi; ár sára^ varð 
drifin, hrafn naut hrœva, benupnar lœkir* runnu. 

1. hjaldrshý, skjöldr; hjaldrskýja Oefn, valkjrja. — 
2. U7ida andvaka, sverð. — 3. sára ár, sverð. — 4. ?>e?i- 
unnar lœkir, blóðlækir. 

Eg hlaut að reka af mér slíðrorð valkyrjunnar, þá er 
hið bjarta everð þaut við hjalm minn i bardaganum; 
ðverð (mitt) varð (blóði) drifið; hrafn át hræ, og blóð- 
lækir runnu. 

9 (Þórariun MáhlíÖiugT). Spámeyjar hins þunga 
hjaldrs þrúðarvangs þings\ hættar hjalmi, knáttu singva 
á- skjaldi mínum, þás Fróða bóga bjúgröðuU^ varð blóð- 
drifinn íyr baugs óðaldraugi^. Yápus GjöU^ óx á völlum. 

1. Þrúðarvangr = Þrúðvangr^ bústaðr Þórs, þing 
Þrúðvangs, Æsir; Ása hjaldr^ orrusta; spámegjar Ása 
hjaldrs, örvar. — 2. Fróði, sækonungsheiti; bögr Fróða, 
skip; bjúgröðull skipa, skjöldr. — 3. óðaldraugr baugs, 
mannkenning. — 4. Gjöll, fljót; váp^is Gjöll, blóð. 

Orvarnar, hættulegar hjálmÍQuoi, sungu á skildi minum, 

12* 



Hosted by 



Google 



180 VÍSNASKÝRTNGAR. 



og skildirnir urðu blóðdrifnir fyrir mér; blóðið streymdi 
um völluna. 

10 (Þórariun Málilíðingr). Þóttumk reka af mér 
klámorð við borða remmiskóðs Móða^ — kennir Rakna 
kunnfáka^ hné, — hvatki es eælingr^ mælir um þat við 
sína leikuf Hrafn eleit beitu af ná-Hildar BÍks gotna^. 

1. remmiskóð, sverð; borð remmiskóðs, skip; horða remmi- 
skóðs Móði, maðr. — 2. Rakni, sækonungr; Rakna kunn- 
fákr, ekip, kennir skips, maðr. — 3. sœlingr^ göfugmenni 
(Snorri goði). — 4. leika, leiksystir, vinkona. — 5. sikr, 
fiskr, JSildar fiskr, sverð; gotar sverðs, mannkenning. 

Eg þóttist reka af mér klámorð við hann — hann fell 

— hvað sem höfðinginn (Snorri) segir um það við vin- 
konu sína. Hrafninn sleit náinn. 

11 (Þórariun Máhlíðingr). Hrofts hyrskerðirS mér 
man verða kveðit at heiftura, cs hlautviðir'*, þeir es flœkja 
skil^, hétu at ek hjögga guðvefjar Hlín^ mina. Kunna 
ek Bvá áðr leita ylg teiti'^ fyr Enni^ Hlœkjendr hófs"^ 
eggjumk. 

1. Hroftr, Ó6mii]hyrr, eiáv] Hrofts hyrske^'ðir, mannkenn- 
ing. — 2. hlaut, bl6ð; hlautviðir^ goðorðsmenn. — 4. gtið- 
vefjar Hlin, kvenkenning. — 5. ylgr, úlfr; leita ylg teiti, 
Jeita úlfi gleði, berjast. — 6. Enni = Ólafsvikr-Enni. 

— 7. hlœkjendr (af hlœkja) höfs, brögðóttir menn, sem 
rangfæra hið rétta. 

Það mun verða borið út af hatri um mig, er goðorðs- 
menn þeir sera bera mig ólögum létu heita svo, að eg 
hefði höggvið konu mína. Eg hefi áðr barizt hér fyrir 
Enni. Þessir rangsleitnu menn hafa eggjað mig. 

12 (Þórarinii MáhlíÖingr). Nagli fekk flestum ná- 



Hosted by 



Google 



VÍSNASKÝHINGAR. 181 



göglum^ dálega nest; klekkr kafsuniiu^ kennir réð at 
stekkva í fjall; hjalmi íaldinn Alfgeirr gekk heldr af 
meiri hvöt at vápna galdri*; hjaldre eldr^ þurði^ of aldir. 

1. nágagl, hræfugl. — 2. A^a/lswwm = vatnssól, gull; 
kennir gulls, maðr. — 3. vápia galdr^ orrusta. — 4. 
hjaldrs eldr, sverð. — 5. þurði (þátíð af þyrja, þeysa) 
fór hart yfir. 

Nagli fekk vörgum laklega bráð (barðist ómanniega); 
ragmennið stökk i fjall. Álfgeirr gekk með meiri hug að 
bardaganum; sverðið æddi yfir mennina. 

13 (Þórariuii Máhlíðingr). Gætir geiraBtigs^ rann 
grátandi í'rá vigi; þar vasat hánum, grimu geymi^, góð 
ván friðar, svát menskiljandi'^, merskyndir^ mundi vilja 
hlaupa á sjá; bjóðr bifrstaups^ hugði á bleyði. 

1. geirastígr, skjöldr; gætir skjaldar, mannkenning. — 
2. gHmu geymir, raanukenning. — 3. meyisMljayidi, iLann- 
kenning. — 4. merskyndir^ merreki, hestastrákr. — 5. 
hifr^ bjór, drykkr; hjöör hifrstaups, mannkenning. 

Hann (Nagli) rann grátandi frá bardaganum; þar var 
honum ekki góð friðar von, og ætlaöi þvi merrekinn að 
hlaupa á sjó íit. Hann hugði á bleyði. 

14 (Þórariun Máhlíðiugr). Vermundr, vér munum, 
at (vér) várum glaðir stundum áðr auðar þollr^ olli dauða 
auðvarpaðar^ Hör-Gerðr^, nú sjámk hitt, at vér munum 
verða hlæja^ fyr príiðum þegni; leið erumk rauðra randa 
regn^. 

1. auðar þollr, mannkenning. — 2. auðvarpaðr^ mann- 
kenning (hér: Þorbjörn). — 3. /iör-írer^r, kvenkenning. — 
4. hlœja er líklega eitthvað afbakað, enda vantar hend- 
ingar i þetta visuorð, enn meiningin er: að verða at 



Hosted by 



Google 



182 VÍSNASKÝRINGAR. 

athlægi, eða lúta í lægra haldi. — 5. randa regn, bar- 
dagi. 

í haDdritunum stendr: ollum, enn hér er þvi 
hreytt i olli, sem þykir fara betr, og leitt erumk 
rauðra randa, enn með þessari breytingu verða hend- 
ingar í visuorðinu, og hefir dr. Jód Þorkelsson bent á 
það. 

Vermundr, vér minnumst þess, að vér vórum stundum 
glaðir, áðr enn ég varð banamaðr Þorbjarnar. Nú sjáum 
vér hitt, að vér verðum að láta i lægra haldi fyrir Snorra. 
Mér le'ðist þessi ófriðr. 

15 (Þórariun Mílhlíðing-r). Ugglegt vas at hyggja 
til hrafnvíns hreggs^ á bœ mínum. Munins tuggu eldr^ 
þurði of aldir, þás frán víkinga mána lind^ á firða fundi 
beit lögðis kindar"* iiðu gegnum Hogna vé^ 

1. hrafnvín, blóð, blóðs hregg, bardagi. — 2. Miminn, 
hrafn Oðíns; Munins higga, hræ; hræeldr, Bverð. — 3. 
vikinga mána lind = víkinga tungls tré, sverð. — 4. lögðis 
kind, menn. — 5. Högna vé, skildir. 

Uggvænt var að hyggja til bardagans á bæ minum. 
Sverðin óðu yfir mennina og bitu þá gegnum skjölduna. 

16 (Þórarinn Máhlíðingr). Haukaness drifu hirði- 
njótar^ hétu mik hóglífan tilþessa; vask heftandi heiftar. 
Oft kemr œðiregn ór dúsi'^ Nú kná ævifús alnar leiftra 
jörð^ fregna tii orða. 

1. haukanes^ hönd; haukaness drifa^ guil; hirðinjótar 
gulls, mannkenning. — 2. dús^ kyrð (sbr. sögnina að 
dúsa, hvíla sig). — 3. alnar leiftr, handleggs eldr, gull; 
gulls jörð, kona. 

Menn töldu mig hægan viðreignar til þessa; eg hvatti 



Hosted by 



Google 



VÍSNASKÝRTNGAR. 183 



menn til friðar. Oft kemr BtórrignÍDg úr logni. Nú getr 
hin fjöruga kona frétt til orða minna. 

17 (Þórarinn Máhlíðingr). Hoppfögr^ ekkja skal at 
Bkoppa^ öldrukkin af því, at ek hyggja á kvíðu. Hér er 
komin Ijóna striðs fjón^; ek veit at hrafn gat heitu af 
hræva efni; hrævahaukr^ unir hörðum hjordoggvar leiki^ 

1. hoppfögr, fögr í limaburði (danzfógr?). — 2. skoppa, 
Btökkva upp (&f gleði). — 3. Ijóiiar menn; fjón, hatr; 
Ijóna striðs fjón, hatrsfullr ófriðr manna. — 4. hræva- 
haukr, hræfugl. — 5. hjerdegg^ blóð; blóðs leikr^ bar- 
dagi. 

Hin fríða ekkja skal ekki gleðjast af þvi, að eg sé 
kvíðinn. Hér er kominn hatrsfullr ófriðr miUi manna. 
Hrafn hefir fengið sér bráðir; hræfuglinn unir við bar- 
dagana. 

18 (Þórarinn Máhlíðiugr). Skjaldar haldendr^ láta 
hátt, at (vér) munim hljóta rómusamt 6r dómi, nema Arn- 
ketill, orðgóðr við þjóðar loí, haldi sakmálum órum;sœkj- 
um ráð und ríkjan; trúik vel grímu galdra geymi^. 

1. skjaldar haldendr, menn. — 2. griyyiu galdr, hjálma 
Böngr, sverð; sverða geyniir, mannkenning. 

Þeir draga ekki dulur á, að vér munum verða sekir á 
þÍDgi, nema Arnkell, sem leggr gott til allra mála, og 
allir lofa, haldi uppi vörn fyrir oss; sækjum ráð undir 
binn volduga mann; eg trúi honum vel. 

19 (Þórarinn Máhlíðiug'r). Mundar fagrvita Grund^ 
esat sem ræni frænings gráps fúra fleygi-áru^ lögum fyr 
glœpi, ef CTauts þekju Bunnu sannviteDdr^ sekja mik; sék 
þeira lið meira; guð megni oss gagni. 

1. ^yiundar fagrviti, gull, gulls Gnmd, kvenkenning. 



Hosted by 



Google 



184 VÍSNASKÝRINGAR. 



— 2. fræningr^ spjót; frœnings grdps fúrr^ örvar; Örva- 
fleygi-árr mannkeiiiiing. — 3. Gauts þekju sunnu sann- 
vitendr^ mannkenning. 

Kona, eigi er svo sem þeir geri ræni oss lögum fyrir 
glæpi, efþeir gera mig sekan. Egséaðþeirra lið er meira. 
öuðin veiti mér lið. 

20 (Þormóðr Trefilssou). Folksvaldii feldi fyrstvelti 
hins gulibyrsta valgaltar-; þann hétu Vigfös; benskárar^ 
Blitu þar siðan sára bráð af böð-Nirði'*, arfnytja^ Bjarnar. 

1. fólksvaldi, höfðingi (Saorri). — 2. veltir valgaltar^ 
mannkenning. — 3. benskári^ hræfugl. — 4. h'óð-Njörðr^ 
mannkenning. — 5. erfingi. 

Snorri feldi fyrst þenna hrausta mann, er Vigfús hét; 
hrafnar slitu síðan hræ af syni Bjarnar. 

21 (Halli berserkr). Grangfögr, linbundin, liðar hanga 
leygjar Gerðr^ hvert haíið gorva tör þína? — Ijúg vætr^ 
at mér — þvít i vetr sákat þik, hin vitra húns vangs 
hirðidis^ ganga skrautlegar búna frá hösi. 

1. kvenkenning. — 2. vœtr^ ekki neinu. — 3. kven- 
kenning. 

Kenningarnar i þessari visu eru fremr tortryggiiegar, 
eða úr lagi færðar. 

Fagra, linklædda mær, hvert er ferð þinni heitið? — 
seg mér satt frá þvi — því að i vetr hefi eg ekki séð 
þig ganga skrautlegar búna að heiman. 

22 (Leikuir berserkr). Siggjar liuda sói-Grund^ hefir 
sjaidan um faidit jaínhátt; nú es skart á öglis stéttar 
eils þellu^ Hvitörm, hýrmælt hyrsunds Hlin^ hvat býr 
hðti fleira undir oflæti þinu enn vór litum? 

1. Siggjar lind, sækonungs vatn, ajór; sjávar söl, guU; 



Hosted by 



Google 



VÍSNASKÝaiNGAR. 185 

gulh-Grund, kvenkenning. — 2. öglh', haukr; öglis stétt, 
hönd; handar eldr gull (ells = elds); gnlls þella, kona. 
— 3. hyrsunds Elín^ kvenkenning. 

Þú hefir sjaldan faldið jafnhátt (borið svo hávan fald); 
nú er skart á þér. Hvithenda, hýrlega mær, hvað býr 
fleira undir viðhöfn þinni enn vér sjáum? 

23 (Yí§-a-Styrr). Mér sýndisk sem spjóta móteflandar^ 
mundu ekki verða dælir Ála elherðundum^. Uggik eigi 
strangan ofrgang seggja um mik; bilgrönduðr^ hefir nú 
merkðan berserkjum stað brandi. 

1. spjótamótefla7idar, menn. — 2. Ali, sækonungr; 
Ála eZ, orrusta; Ála elherðandi, mannkenning. — 3. hil- 
grönduðr (sbr. óbilgjarn), hraustr maðr. 

Mér sýndist sem berserkirnir mundu ekki verða góðir 
viðreignar; eg var þó ekki hræddr við þá. Eg, sem er frið- 
samr maðr, hefi nú markað berserkjunum stað með sverði 



24 (Björu Breiðvíkiugakappi). Strengs Grund^ vit 
mundu vilja þenua dag lengstau milli guls og blás viðar, 
— ek fæ stundum stöð, alls, armlinus þella'^ ek tekk 
sjálfr at drekka i aítan erfi oft horfinnar gleði miunar. 

K. G. ætlar, og er það mjög líklegt, að gulls, sem 
Btendr i haudr., eigi að vera gids. Tegumk stendr lika 
i handr., enn þar man mega lesa tekk, enda verða þá 
aðalhendingar tekk — drekk. 

1. strengs Gnmd, kvenkenning. — 2. armlirmr, hand- 
leggsormr, guUhringr. 

Við mundum viJja, að þessi dagr yrði okkr lengstr 
milli himins og jarðar. Eg fæ stundum að hvila mig — 
þvi að i kveld íer eg að drekka erfi gleði minnar, sem 
eg hefi oft mist. 



Hosted by 



Google 



186 VÍSNASKÝRINGAR. 

25 (Þórarinii MáhlíðingT). Hraustum hríðarhyrlestii 
munat at stríða mér; höfum heldr valdit vígi tveggja 
sona Viðleggs sem valdr víg-balkar^ válki falda geymi- 
BiP eða deigum dalsveigi at kaupa Draupnis skafct*. 

1. hríðar hyrlestir, á víst að vera mannkenning, enn 
er liklega afbökuð — 2. vighalkr, skjöldr, skjaldar-vaidr, 
mannkenning. — 3. falda geymi-Bil cr kvenkenning. — 
4. Dranpnis skattr, gull. 

Síðari hluti vísu þessarar er lítt skiljanlegr. 

Hinum hrausta bardaga manni ferst ekki að fást við 
mig 0. s. frv. 

26 Þormóðr Treíilsson). Hinn folkrakki Snorri fekk 
sárorra^ gnógs verðar sverði ; fegrðist^ ungr sigri. Leifa 
máreifir'* laust unda gjalfrs eldi"^ í lifskösfcu'^ es Arnkel 
feldi. 

1. sárorri, hræfugl. — 2. fegrbist, varð fríðr, frægr. 
— 8. máleifa'reifir er mannkenning; wöíei/'ar, hræ. — 4. 
unda gjalfr, blóð; unda gjaldrs eldr, sverð. — 5. lifs- 
köstr, brjóst. 

Leifa-máreifir er tilgáta K. G., Nj. II, 270, og mun vera 
rétt. í handr. stendr framðist, enn dr. Jón Þorkelsson 
rektor getr til, að þar eigi að standa fegröist, og er þá 
rímið nær réttu lagi. 

Hinn djarfi bardagamaðr, Snorri, fekk vargi næga bráð; 
bann varð ungr frægr (fagr) af sigrum. Hann laust eldi 
i lífsviðu (brjóst) Arnkels, er hann feldi hann. 

27 (Björii Breiðvíking-akappi). Sák hvar hlunns 
runnr^ œgilegr i augum rann'at fenris brunni^ í runni. 
Þrjótar Marnar vita^ láta þeygi þat barn kunna'* föður 
Binn, hleypi rastar hesta*^. 

1. hlunns runnr^ mannkenning. — 2. fenrir, úlfr; úlfs 



Hosted by 



Google 



VÍSNASKÝRINGAR. ^ 87 



brunnr, bl6ð. — 3. Marnar viti, guU; þrjótar Marnar 
^ita, mannkenning. — 4. kunna, þekkja. — 5. hleypir 
rastar hesta (skipa), mannkenning. 

Eg sá hvar Kjartan hraustlegr, líkr móður sinni, hljóp að 
bardaganum. Menn álíta ekki það barn þekkja föður sinn. 

28 (Björn Breiðyíting'akappi). Þá mun hin mjóva 
aðalbjóra þöll^ Þórodds sanna getu, — fannhvit falda 
fold^ unni mér — ef áttgöfug auðbriks g^tti eonu glíka 
sjalfum mér; enn emk gjarn til gjalfrelda Gunnar*. 

1. aðalbjóra þöll kvenkenning. — 2. falda FoU, kven- 
kenning. — 3. auðhrik, kvenkenning. — 4. Gtmnr^ val- 
kyrja, Gunnar gjalfreldr, orrusta. 

Þá mun bin grannvaxna kona sanna epá (mina), ef hún 
(hin ættgöfga kona) ætti sonu sem liktust mér. Eg er 
enn fús til að eiga i bardögum. 

29 (Björn Breiðvíkiugakappi). Hafleygjar Hlin\ sú 
es berr váðir, mundit þeygi um hyggja vel mínu ráði i 
viða vrá^, ef öldu eld-Njörunn'^ vissi nú hafviggs hirði- 
þoU liggja einn kalinn i steina helli. 

1. Hafleygjar Etlin, kvenkenning. — 2. vrá (d. vraa), 
horn, skúmaskot; viða vrá, skógr. — 3. öldu eld-Njlmm, 
kvenkenning. 

Konunni, sem hvílir i rekkju(?), mundi ekki þykja vel 
fara um mína hagi i skóginum (?), ef hún vissi mig nú 
liggja aleinan kalinn í heili þessum. 

80 (Björn Breiðvíldng-akappi). Eg skar súðum^ 
sýlda^ svanfold^ austan með hlaðit flaust*, þvi at gœi- 
bríiðr^ leiddi oss fast ástum; ek gat^ hingat viða vásbúð; 
hugtullr víglundr'^ byggir nú um stund helli fyrir konu 
bing^ 



Hosted by 



Google 



188 YÍSNASKÝRINGAR. 



1. súö, skip. — 2. sýldr^ svell-lagðr (af sýla; sem al- 
gengt er í alþýðumáli). — 3. svanfold, vatn, sjór. — 4. 
flaust, Bkip. — 5. gœibrúðr, glöð; kát kona (sbr. góligr, 
skemtinn). — 6. gat = fekk. — 7. viglundr, mannkenn- 
ing. — 8. bingr, (hér) rekkja. 

Eg risti sýldan Bjóinn með hlöðnu skipi að austan, því 
að ást hinnar glöðu konu dró mig faat að sér; eg fekk 
vosbúð hingað; eg byggi nú ókvíðinn helli i staðinn fyr- 
ir konu rúm. 

31 (Björu Breiðvíkiugakíippi). Vár verk und vörð- 
um^ merkjum Styrbjarnar^ spurðuBk; iarnfaldinn^ Eiríkr 
hlóð öldum i geira dyn^. Nú trað ek hundviilr hauðr um 
heiði i vátri gerninga drifu^ vífs, þvi at ek faf^ illa viða 
braut. 

1. vörÖum, sem vóru varin. — 2. Styrbjörn Svíakappi er 
Björn hafði verið með og fell i bardaganum á Fyrisvöli- 
um. — 3. iarnfaldinn, með hjálm á höfði. — 4. geira- 
dynr, bardagi. — 5. gerninga-drífa^ galdrahrið. — 6. fat 
(af feta, ganga), rataði. 

Verk vor und merkjum Styrbjarnar hafa frézt. Hinn 
hjálmfaldni Eirikr feldi menn i bardaganum. Nú ráfa eg 
rammviitr á heiði i galdrahríð, því eg gat illa fundið 
veginn. 

32 (Draugr). Þessi vísa þarf engrar ekýringar við. 

33 (Þorinóðr Treíilsson). Sára dynbáru svangreddir^ 
saddi öru á úife virði'^ i Álftafirði; Snorri létþarþáfimm 
þegna numna íjörvi at hjörregui^; 8vá skal hemna'^ íjándr. 

1. sára dynbára, blóð; hlöösvanr, hræíugl; hræfugla 
greddir^ bardagamaðr. — 2. ulfsvirði = ulfsverði (af ulfs- 



Hosted by 



Google 



YÍSNASKÝRINGAR. 189 

verðr, úlfsmatr). — 3. hjörregn, bardagi. — 4. hemna 
= hefna. 

Bardagamaðrinn (Snorri) eaddi hræfugla i Álftafirði. 
Drap Snorri þar fimm menn i bardaga. Svo skal hefna 
sin á óvinum. 

34 (ÞormóÖr Trefilsson). Hinn móðbarri^ tjör-Rínar 
týnir^ vá tvá menn meir at hjörsennu^ fyr sunnan á; 
síðan lágu sex gumnar fjörnumnir^ á gifrs grandnesi^; 
slíke eru jarteknir^ 

1. möðbarr, hugrakkr. — 2. tjör, eldr? Rínar tjör, 
gull; gulls iýnir, mannkenning. — 3. hjörsenna, orrusta. 
— 4. fjörnum7iir, dauðir. — 5. gifr, tröll, gifrs grand, 
Þórr; gífrs grand-nes er þvi = Þórenes' — 6. jarteknir^ 
Ijós merki. 

Hinn hugrakki maðr v6 enn fremr tvo menn i bar- 
daga fyrir sunnan á (Hvitá i Borgarfirði). Síðan lágn 
sex menn dauðir i Þórsnesi; til þessa eru Ijós merki. 

35 (Þormóðr Trefiisson). í Bitru varð böð^; þar 
hykk gorvi gnógs styrjar^ fengu gjóðum eigrfljóða^ bráð; 
þrir hafreiðar leiðendr^ lágu þar lifs vanir fyr þrekstœri<^; 
þar fekk hrafn væri**. 

1. höð^ orrusta. — 2. gervir styrjar^ sem gerir Btyijöld 
(hér: Snorri). — 3. gjóðr, fugl; sigrfljóð, valkyrja; val- 
kyrjufugl, hræfugl. — 4:.hafreið^ skip; skipZeiJan(íi, mann- 
kenning. — 5. þrelxstœrir, kappi (hér: Snorri goði). — 
6. væ^-i er liklega eitthvað rangt, á að vera = bráð. 

í Bitru varð bardagi ; fekk Snorri þar hræfuglum bráð; 
þrir menn lágu þar dauðir fyrir honum; hrafn fekk þar 
bráð. 

30 (Fóstra Þórodds). Hristir hadds hallar mjallar\ 



Hosted by 



Google 



190 VÍSNASKÝRINGAR. 



hjarðar vísi^ knýr haus blóðvita raddu; hann ræðr um 
fjör manna ; sá svarðhristir^ kennir þér sinna jarðar ben^, 
Þat verðr at fé*^ fjötrar fjör þitt. Enn sék garva^. 

1. haddr, hár; haddshöll, höfuð; höfuðw/ó7Z, gull; gulls 
hristir mannkenning. — 2. vísi, konungr; hjarðarkonungr, 
(hér:) nautið Glæsir. — 3. svarðhristir, (hér:) nautið. — 
4. sinna jarðar ben er fremr óljóst. Þorl. Jónsson lætr 
það þýða: hugsa um gröfina, dauðann. — 5. /é, fénaðr 
(graðungrinn). — 6. gerva, gerla. 

Þóroddr, nautið segir fyrir mannsbana; það kennir þér 
að hugsa um dauðann; það verðr, að fénaðr verðr þér að 
bana. Eg er enn þá glöggskygn. 

37 (Fóstra Þórodds). Auðar þofta^ er oft oeri^ es 
hrœrir tungu enn þér iátið; sék bengrát'^ á blóðgum búki; 
tarfr hér mun verða bani þinn, þvit hann tekr horfa reiðr 
við mannum; Gerðr hins gjalla guUs* sér þat. 

1. auðar þofta, kvenkenning. — 2. œri (miðst. af órr, 
ungr), yngri. — 3. hengrátr^ blóð. — 4. gulls Gerðr^ 
kvenkenning. 

Eg er oft yngri enn þér hyggið, þegar eg tala; eg sé 
þig blóðugan. Tarírinn hér mun verða bani þinn, þvi að 
hann er orðinn iliiiegr; eg sé það. 



Hosted by 



Google 



Nöfn. 



Alfgeirr stýrimaðr 27, 29 

—31, 36. 
Alfr 6r Dölum 142. 
Alfr litli 145-148, 150— 

153. 
Alftaíjörör vestra 8—10, 18, 

104, 106—107, 109, 112 

—114, 116, 121, 125. 
AlftfirðÍBgar 11, 104, 125. 
Alþingi 125, 144. 
Ari hinn fróði Þorgiisson 

9. 
Arnarfjörðr 18. 
Arnarhváll, bær i Snæfells- 

ness. 28. 
Arnbjörn eterki Ásbrands- 

son 22, 94—96, 99, 102, 

104. 
Árni Árnason í Bjarkey i 

Noregi, 170. 
Árni Arnmóðsson 170. 
Arngrimr = Styrr 17. 
Arnkell goði Þórólfeson 10, 

16, 25, 34, 37—46, 48, 

52, 56, 58—59, 69—93. 



Arnkelshaugr 93. 
Arnmóðr 170. 
ÁBbjörn auðgi 25. 
Ásbrandr frá Kambi 22. 
Áedis Styrsdóttir 27, 59— 

62, 64. 
Ásgarðshólar = Hólar, bær 

i Dalasýsiu 170. 
Ásgeirr á Eyri Veetarsson 

8, 11, 17. 
ÁslákrórLangadal 12,111. 
Ásmundr hærukollr 157. 
Ástriðr Hróifsdóttir 8. 
Auðr Dala-Alfsdóttir 142. 
Auðr kona Þórarins Bvarta 

23, 30, 33, 39. 
Auðun Btoti Válason 17. 

Bakki i Hraunhöfu i Snæ- 
fellsness. 95, 99, 102. 

Bakki = Bakki hinn meiri 
(nú Kóngsbakki) i Snæ- 
fellsness. 107, 108, 114, 
120. 

Ballæringar 171. 



Hosted by 



Google 



192 



NOFN. 



Barðaströnd 9. 
Barði Guðmundarson 169. 
Bárðr Höskuldsson 142. 
Barkarstaðir í Dalas. 21. 
Barkarsynir = Þormóðr og 

Sámr. 
Barna-Kjarlakr = Kjarlakr. 
Bergþórr Þorláksson 17, 

114, 121. 
Berserkjahraun 61 — 63. 
Bitra, herað í Strandasýslu 

145—147, 151—153, 157. 
Bitrumenn 147. 
Bitru-Oddi 142. 
Bjarkey í Noregi 170. 
Bjarkeyingar 174. 
Bjarnarhöfn, bær i Snæ- 

fellsness. 7, 16, 27. 
Björn Breiðvikingakappi 

Ásbrandsson 22, 44, 66 — 

68, 95—99, 102, 104— 

106, 108, 112, 113, ]22— 

125, 169. 
Björn buna hersir 1. 
Björn Bölverkeson blind- 

ingatrjónu 9. 
Björn Helgason 102. 
Björn hinn austræni Ketils- 

son 1—4, 7—10. 
Björn KjarlakBsou jarls 1. 
BjÖrn Ottarsson 9. 
Björn i Drápuhlíð 46—47. 
Björn stýrimaðr 27, 44. 
Bolli Bollason 170. 
BoUi Þorleiksson 141. 



Bólstaðr, eyðibýli i Snæ- 

fellsness. 16, 58, 76, 79. 
Borgardalr, dalverpi í Snæ- 

fellsness. 9, 103. 
Borgarfjörðr sunnanlands 

19, 141. 
Borgarholt = Bjarnarhöfn, 

bær í Snæfellsness. 7. 
Borgarlækr i Snæfellsness. 

8. 
Brandr hinn örvi Vermund- 

arson 169. 
Breiðavik i Snæfellsnese. 22. 
Breiðibólsstaðr, bær í Snæ- 

felUness. 48. 
Breiðifjörðr 5, 8, 11, 12, 

66. 
Breiðvíkingar 102,104,107. 
Brimlárhöfði í Snæfellsness. 

16. 
Búlandshöfði í Snæfellsness. 

31, 42, 105. 
Bægifótshöfði i Suæfellsnees. 

84, 158. 
Bær, bær í Borgarfirði 142. 
Bölverkr blindingatrjóna 9. 
Börkr digri 14, 17—21, 

171. 

Dagverðarnes = Dögurðar- 

nes. 
Dalir = Breiðafjarðardalir 

8. 
Danmörk 68, 94. 
Digrimúli í Snæfn.s. 67. 



Hosted by 



Google 



NÖFN. 



193 



Dímun (nú: Dímunarklakk- 

ar) í Snæfellsness. 46. 
Dímunarvágr í Snæfellsness. 

48. 
Drangar, bær í Strandas. 

151. 
Drápuhlið, bær í Snæfells- 

ness. 9, 45, 46, 55. 
Dritsker í Snæfellsness. 7, 

13. 
Dufgusdalr, bær í Hnappa- 

dalss. 101, 171. 
Dyflinn 64, 165, 169. 
Dýrafjörðr 15. 
Dögurðarnes í Dalas. 46, 95, 

101, 114, 126. 
Dögurðará i Dalas. 8. 

Egill sterki þræll 103— 

107. 
Egilsskarð 106. 
Eið, feær i Snæfellsness. 

154. 
Eið, miili Vigrafjarðar og 

Hofvágs 115. 
Einar Þveræingr Eyjólfsson 

173. 
Eiríkr rauði 48. 
Eiríkr sigrsæli Svlakon- 

ungr 49. 
Eiríksvágr í öxnaey á 

Breiðafirði 48. 
EUiðaey, ey á Breiðafirði 

46, 48. 
Enni = ðlafsvikr-Euni í 



SnæfellBnessýslu 36, 136, 

154. 
Enni = Skriðins-Enni í 

Strandas. 146. 
Erlingr Skjálgsson 17. 
Eyjarvað á Norðrá í Mýras. 

3 32. 
Eyjólfr Snorra son goða 

171, 173. 
Eyjólfr Æsuson 48. 
Eyjólfr hinn grái Þórðar- 

son 174. 
Eyra Loftr 165. 
Eyrar = Eyrarbakki í Ár- 

ness. 165. 
Eyrbyggjar 17, 52, 125, 172. 
Eyrr = Geirröðareyrr (nú: 

Narfeyri), bær i Snæfells- 

nesa. 8, 9, 11. 
Eyrr = Öndurðeyrr (nú 

Hallbjarnareyri), bær í 

Snætellsness 8. 11, 27. 
Eyrr = Ospakseyrr, bær i 

Bitru 145, 146, ,148— 

150. 
Eyvindr austmaðr 2. 

Finugeirr Þorsteinsson 8. 
Fjarðarhorn, bær í Strandas. 

148. 
Flisuhverfi, hérað í Hnappa- 

dalss. 141, 174. 
Fiði = Húnaflói 152. 
FlÖtur, níi Flatir i Hnappa- 

dalss. 18. 

13 



Hosted by 



Google 



194 



NÖFN. 



Freysteinn bófi 72, 89,104,' 

117, 118, 121. 
Fróðá, bær undir Jökli 22, 

33, 66, 68, 96—98, 126 

—141, 167, 168. 
Fróðárós 96. 
Fyrisvellir i Svíþjóð 68. 

Gaflfellsheiðr, miUi Bitru 

og Hvammssveitar 155. 
Geirleifr Eiríksson 9. 
Geirriðr systir Geirröðar á 

Eyri 9. 
Geirriðr í Mávahlið Þórólfs- 

dóttir 10, 22, 23. 
Geirröðr á Eyri 9. 
Geirröðareyrr = Eyrr. 
Geirvör, örnefui i Snætells- 

ness. 104, 105, 111. 
Gerðr Kjarlaksdóttir 8. 
Gestr Bjarnarson 25. 
Gestr = Þorgestr Dórhalla- 

son 103, 174. 
Gilsbekkingar 170. 
Gisli Súrsson 16, 18, 19, 

174. 
Gizurr hviti 122, 125, 139. 
Gjaflaug Kjarlaksdóttir 1. 
Glúmr Ospaksson 145. 
Glæsiskelda 165. 
Grettir sterki Áðmundar- 

son 157. 
Grímr = Þorgrímr goði 15. 
Grímr hersir i Sogni 1. 
Gróa Geirleifsdóttir 9. 



Gruflunaust 114. 
Grænland 49, 125. 
Guðlaugr munkr, Snorra 

8on goða 173. 
Guðlaugr Þorfinnsson 170. 
Guðlaugr auðgi Þormóðar- 

son 165. 
Guðlaugshöfði 145. 
Guðleifr GuðlaugsBon 165 

—169. 
Guðmundr riki EyjólfsBon 

169. 
Guðný Böðvarsdótttir 171. 
Guðný Þórólfsdóttir 23. 
Guðrún Ósvífrsdóttir 141, 

169, 174. 

Guðrún Snorra dóttir goða 

170, 173. 
Guli-Hörðr 145. 
Gunnarr á Hlíðarenda Há- 

mundarson 122. 
Gunnarr Þorsteinsson 142, 

144. 
Gunnfríðr Þórólfsdóttir 10. 
Guunlaugr ormstunga 142. 
GunnlaugrSteinþórsson 170. 
Gunnlaugr Þorbjarnarson 

22—25. 
Gyrðr Sigvaldason jarls 165. 
Götuskeggjar 174. 

Hafliði Má,s8on 170. 
Hafsíjarðarcy, bær í Hnappa- 
dales. 142, 143, 145. 



Hosted by 



Google 



NOFN. 



195 



Hallbera Snorradóttir 170, 

173. 
Halldóra Snorradóttir 170, 

173. 
Halldórr Óláfs son pá 170. 
Halldórr Snorrason 170, 

173. 
Hallfríðr Einaredóttir 173. 
Halli berserkr 49—54, 59 

—63. 
Hailr Styrsson 27. 
Hallsteinn Þorbjarnarson 

22, 28, 30, 31. 
Hallsteinn Þórólfsson 4, 7, 

9, 125. 
. Hallsteinsnes 8. 
Hallvarðr ráðsmaðr 15. 
Haraldr konungr hárfagri 

1. 
Haugabrekkur 96. 
Haugsnes 10. 
Haugsvað á Hvitá 142. 
Haukadalr i Dýrafirði 16. 
Hauksá, tvær ár í Snæf.n.s.85. 
Haukr hábrók 3. 
Haukr heimamaðr Snorra 

goða 85, i 86. 
Hákon Hlaðajarl 49. 
Hálogaland i Noregi 170. 
Heiðr = Fróðárheiði á Snæ- 

fellsnesi 98, 132. 
Helgafell, bær 14, 47, 54, 

113, 124, 125, 141, 173. 
Helgafell, fjall 6, 15, 61. 
Helga Kjariaksdóttir 8. 



Helga Þorláksdóttir 100. 
Helgi Droplaufijarson 17. 
Helgi magri Eyvindarson 2. 
Helgi Hofgarðagoði 25. 
Helgi bjóia Ketilsson 1, 7. 
Helgi ÓttarsBon 9. 
Helgi sauðamaðr Snorra 

goða 47. 
Helia, bær í Snæfellsness. 

165. 
Herjólfr hölkinrazi 10. 
Hjalti Skeggjason 125. 
Hjarðarholt, bær i Dölum 

170. 
Hlaðir i Noregi 49. 
Hlöðvir jarl Dorfinnsson 64. 
Hofgarðar, bær i Snæfells- 

ness. 25, 101, 102. 
Hofgarða-Refr = E.efr 

skáld. 
Hoístaðir, bær i Snæfells- 

ness. 5, 10. 
Hofsvágr = Hofstaðavágr i 

Snæíellsnessýslu 5. 6, 114, 

115. 
Holt, bær í Snæfellsness. 

23, 28. 
Hornafjörðr hérað 18. 
Hðlar, bær í Snæfelisness. 

85. 
Hrafn víkingr 151. 
Hraun, bær i Snæí.n.s. 28. 
BLraun = Berserkjahraun, 

(bær Styrs) i Snæf.n.s. 27, 

56, 62, 64, 125. 13* 



Hosted by 



Google 



196 



NOFN. 



Hraunhöfn 101, 124. 
HrannsQörðr í Snæfellsness. 

7, 17, 45. 
Hraunshafnaróss = Búðaós 

95, 101. 
Hrís, bær í Snæf.n.s. 45. 
Hrossholt, bær 141. 
Hrólfr = Þórólfr Mostrar- 



Hrólfr hersir á Ögðum 8. 
Hvammr, bær i Dalasýslu 

8, 10. 
Hvammr, bær i Snæfelisn.s. 

10, 82. 
Hvitá í Borgarfirði 132. 
Hörða-Kári 18. 
Hörðaland i Noregi 94. 
Höskuldr Dala-KoUsson 142. 
Höskuldsey á Breiðafirði 

15. 

lllugi hinn rammi Ásláks- 

son 111. 
Iliugi hinn rauði 125. 
Illugi Bvarti 25, 26, 142. 
Ingibjörg Ásbjarnardóttir 

25. 
Ingjaldr Helgason 2. 
Ingjaldr á Ingjaldshváli 

154. 
Ingólfr Arnarson 4. 
írland 64, 165, 169. 
ísland 4, 7, 50, 51, 65, 

95, 125, 126, 141, 165, 

167, 174. 



Jamtaland i Noregi 2. 
Jómsborg á Vindlandi 68. 
Jómsvikingar 68. 
Jón Árnason 170. 
Jórunn mannvitsbrekka 1. 
Jörundr Snorrason 172. 
Jörundr Þorfinnsson 170. 
Jörfi, bær i Hnappadalss. 
141, 174. 

Kalfr (Kolfiðr) á Sólheim- 

um 170. 
Kambgarðr, örnefni i Snæ- 

fellsness. 30. 
Kambsheiðar 122. 
Karlsefni = Þorfinnr karle- 

efni 125. 
Katla, töfrakona í Holti 23, 

40—43. 
Kárr Þóroddsson 165. 
Keru-Bersi Halldórsson 170. 
Ketill flatnefr 1, 2, 7. 
KetiU veðr 1. 
KetiII kappi Þorbjarnarson 

22, 28. 
Kimbavágr á Grænlandi 

125. 
Kjarlakr hinn gamli Bjarn- 

arson 8. 
Kjarlakr = Barna-Kjarlakr 

11. 
Kjarlakr frá Kjarlaksá 

145. 
Kjarlaksá, bær i Stranda- 

Býelu 145. 



Hosted by 



Google 



NOFN. 



197 



Kjareklingar 11—13. 
Kjartan að Fróðá 68, 96, 

97. 
Kjarvalr írakonungr 2. 
Kjalkafjörðr, bær og íjörðr 

í Barðastr.s. 53. 
Kjölr í Noregi 3. 
Kleppjárn hinn gamli 142. 
Kleppr (Klyppr) Snorrason 

171, 173. 
Elnörr, bær í SnæfellsnesB. 

95, 103. 
Kolgrafafjörðr i Strandas. 

154. 
Kolli Þormóðarson 170. 
Krákunes í SnæfelisneBs. 

73, 76. 
Krákunesskógr 73, 79, 84. 
Krossárdalr 146. 
Krossnes i Snæfellsness. 

16, 142. 

Lambastaðir, bær i Mýras. 

171. 
Langidalr, i Snæfellsness. 

8, 12, 111. 
Laugarbrekka, bær i Snæ- 

fellsness. 171. 
Laxár i Þórsnesi (nú: Gris- 

hólsá og Bakkaá) 47. 
Laxárdalr, sveit i Dalae. 

170. 
Leiknir berserkr 49 — 54, 59 

—63. 



Leikskálar, bær i Snæfells- 

ness. 105, 107. 
Leikskálavellir 103. 
Ljótr Mánason = Mána- 

Ljótr. 
Loftr = Eyra-Loftr. 

Mávahlið, bær i Snæfells- 
ness. 10, 22—24, 27, 28, 
30, 33, 39, 43. 

Máhliðingar 28, 46. 

Mána-Ljótr 171. 

Máni Snorrason 171, 173. 

Már Hallvarðsson 15, 47, 
55, 59, 123. 

Meðalfellaströnd = Fells- 
strönd og Skarðsstr. í 
Daias. 11, 2L 25, 64, 171. 

Miðíjörðr i Húnav.s. 157. 

MoBtr, ey i Noregi 3. 

Mýrar hérað (Mýrasýsla) 
171. 

Mön, ey við England 64. 

Xagli, skozkr maðr, 27, 31, 

32, 36. 
Nes = Neðranes bær i Mýras. 

132. 
Noregr 1, 49, 100. 
Norðrá i Mýras. 132. 

Oddleifr Geirleifsson 9. 
Oddr = Þóroddr Snorrason 
175. 



Hosted by 



Google 



198 



NÖFN. 



Oddr Kötluson 23, 27, 28, 

30, 31, 33, 39—42. 
Oddr Ófeigsson 157. 
Oddr rakki 8. 
Oddr skáld 26. 
Orkneyjar 1, 64. 
Ormr hinn mjóvi 22. 
Orrahváll, bær i Dalas. 21. 
Otradalr við Arnarfjörð 18. 
Ófeigr þræli 89, 90. 
Ófeigsfors, örnefni í Snæ- 

fellsness. 67. 
Óláfr feilan 10. 
Oláfr hvítilngjaldsson kon- 

ungr 2. 
Óláfr Eyvindarson 151. 
Óláfr helgi konungr 165. 
Ósk Þorsteinsdóttir 9. 
ÓBpakr Glúmsson 157. 
Óspakr Kjarlaksson 145— 

157. 
Óspakseyrr = Eyrr. 
Ósvífr epaki Helgason 9. 
Óttarr Bjarnarson 9. 

Pálnatóki 68. 

Rafurta Kjarvalsdóttir 2. 
Ragnarr loðbrók 2. 
Ragnhildr Þórðardóttir 125. 
Rannveig Sigurðardóttir 

170. 
Rauðavíkrhöfði = Rauða- 

vikrhöfn í Snæfellsness. 

108. 



Rauðimelr, bær i Hnappa- 

dalss. 16, 142. 
Rauðmelingar 143. 
Raumaríki í Noregi 1. 
Refr Bkáld = Skáld-Refr. 
Reykjahólar, bær i Barða- 

etr.s. 142. 
Reykjanes í Gullbringu- 

sýslu 5. 
Rif, undir Jökli, 126. 
Rogaland í Noregi 17. 

Saiteyróss i Snæfeilsness. 

27, 45. 
Sauðafell, bær i Dalas. 171. 
Saurbær, sveit i Dalas. 14H. 
Sámr Barkarson 155. 
Seljabrekkur i Snæfellsness. 

55. 
Seljafjörðr i SnæfellsneBs. 

154. 
SelÞórir Grimsson 16, 142. 
Sighvatr Sturluson 171. 
Sigmundr Þorbeinisson 10. 
Sigriðr Snorradóttir 169. 
Sigurðr jarl Hlöðvisson 64. 
Sigurðr ormr i auga 2. 
Sigurðr Þórisson 170. 
Sigvaldi jarl 165. 
Siða, hérað í Skaftafellss. 

18. 
Skagafjörðr 171. 
Skagaströnd 171. 
Skálaholt 130, 133. 
Skáld-Refr Gestsson 25. 



Hosted by 



Google 



NÖFN. 



199 



Skeið, vegr í Snæfellsness. 

108. 
Skor, höfði í BaTðastr.8. 

128. 

Skógfaretrönd i Snæfellsnees. 
12. 

Skógstrendingar 12. 

Skraumuhlaupsá, skilr Dala- 
og Snæfellsness. 8. 

Skriðins-Enni i Strandas. 
145. 

Skrælingjar = Indíanar(?) 
125. 

Snerrir = Snorri goði 16. 

Snjófellsnes = Snæfellsnes 
5, 126. 

Snorri goði &orgrímsson 16 
—21, 23, 25, 26, 44—48, 
54—56, 59—61, 64—66, 
73—75, 78—80, 84—89, 
91, 92, 97, 101—105, 107 
— 113, 118—125, 139, 
141—146, 150—157, 169 
—175. 

Snorri Suorrason 173. 

Snorri Sturluson 171. 

Snorri Dorbrandsson 16 125. 

SnorruQgar 145. 

Sogn, hérað i Noregi 1. 

Sólheimar 170. 

Sóli, bær í Noregi 17. 

Spá-Gils 76. 

Spá-Gilhötaðir 76. 

Spákonufell, bær i Skaga- 
Íj8. 171. 



Staðarhóll, bær i Dalas. 146. 
Stafá i Snæfellsness. 5, 7. 
Stafholtstungur, héiað í 

Mýras. 132. 
Staðir, höfði i Noregi 3. 
Steinn = Þorsteinn þorska- 

bítr 9. 
Steinólfr lági 8. 
Steinþórr á Eyri Þorláks- 

son 17. 
Stika, á í Strandas. 146. 
Strandamenn 151. 
Strandir = Hornstrandir 

151. 
Straumfjörðr, verzlunarstaðr 

í Mýras. 93, 145, 165. 
Sturla (= Viga-Sturla) 

Þjóðreksson 145—147, 

155. 
Sturla (= Hvamm-Sturla) 

Þórðarson 171. 
Sturlungar 170. 
Styrbjörn enn sterki 68. 
Styrr (= Víga-Styrr) Þor- 

grimsson 17, 26, 48, 50, 

52—54, 56, 59—64, 141. 
Suðreyjar (= Hebrides) 2. 
Sunn-hörðaland i Noregi. 
Súrr = Þorbjörn síirr 15, 

22. 
Svartr þræll 54. 
Svelgsá, bær i SnæfellsneBS. 

85. 
Svelgsárdalr i Snæfellsness. 

85. 



Hosted by 



Google 



200 



NÖFN. 



Svínavatn í Snæfellsness. 45. 
Svíney = Purkey á Breiða- 

firði 48. 
Sviþjóð 68. 
Sæból, bær við Dýrafjörð 

16. 
Sælingsdalstunga = Tunga 

i Sælingsdal, bæriDalas. 

141, 145, 174. 

Tin-Forni 25, 26. 
Tröllaháls i Snæfellsness. 

45. 
Tunga = Snartartunga í 

Strandas. 145, 148, 151 

—155. 
Tunga, bær á Feilsströnd i 

Dalas. 21. 
Tunga, hjá Helgafelli, ör- 

nefni 47. 

Uðr hin djúpúðga 1, 2, 7, 8. 
Ulfarr kappi 8, 10. 
Ulfarr leysingi 10. 
Ulfarsfell, fjall og bær i 

Snæfellsness. 8; 10, 45, 

77, 158, 159. 
Ulfarsfellsháls i Snæfells- 

ness. 84, 108, 112. 
Unnr Snorradóttir 170. 
Unnr kona Þórólfs Mostrar- 

skeggs 9. 
Urthvalafjörðr = Grundar- 

íjörðr 8. 



Vaðilshöfði i Snæfellsness 

16. 
Valbjarnarvellir i Mýras. 

133. 
Valr Þórisson 33. 
Vatnsfirðingar 170. 
Vatnsfjörðr, bær i ísafj.s. 

141. 
Vatnsháls í Snæfellsnees. 

10. 
Vatnehálshöfði i Snæfells- 

ness. 108. 
Vatnsnes í Húnavatnss. 152. 
Vémuudr kögr 17. 
Vermundr mjóvi Þorgrims- 

son 17, 23, 27, 34, 38, 

43, 46, 49—53, 56—58, 

121, 141. 
Vestarr Þórólfsson 8. 
Véstcinn Végeirsson 16. 
Vésteinn Vésteinsson 16. 
Vestfirðingar 14, 125. 
Vestfirðir 14. 
Viðkunnr Árnason 170. 
Vífill leysingi 48. 
Viga-Barði = Barði Guð- 

mundarson. 
Viga-áturla = Sturla Þjóð- 

reksson. 
Viga-Styrr = Styrr Þor- 

grimeson. 
Vigdís Illugadóttir 142. 
Vigfús i Drápuhlið Ottars- 

son 9, 46, 47, 54—59. 



Hosted by 



Google 



NÖFN. 



201 



VigrafjÖrðr í Snæfellsness. 

6, 114, 115, 118. 
Víkin í Noregi 'ó, 95. 
Vilgeirr Óttarsson 9. 
Vinland = Norðr-Ameríka 

125, 166, 167. 
Vindland 68. 

Pambárdalr í Strandas. 

145. 
Þaralátrsfjörðr í Strandas. 

151. 
Þingskálanes i Snæfellsness. 

114, 115. 
Þóra Óláfsd6ttir 10. 
Þóra Sigurðardóttir 2. 
Þóra Snorradóttir 170, 173. 
Þórarinn svarti Máhliðingr 

10, 22, 27—39, 41, 43— 
46, 49. 

Þorbeinir á Þorbeinisstöð- 

um 10. 
Þorbeinisstaðir 10. 
Þorbjörn digri Ormsson 22, 

24, 25, 27—31, 33. 
Þorbjöru kjálki 53. 
Þorbjörn súrr = Súrr. 
Þorbjörn Vifiisson 48. 
Þorbrandr Snorrason 125. 
Þorbrandr Þorfinnsson 8, 

11, 16, 20. 
Þorbrandssynir (= Álftfirð- 

ingar) 16, 100—102, 109, 
113, 125, 142. 
Þórdis Ásmundardóttir 157. 



Þórdis Snorradóttir 170, 

173. 
Þórdis Stírsdóttir 15, 19, 22. 
Þórðr blígr Þorláksson 17, 

95—98, 100, 103—106, 

108, 114, 116, 117. 
Þórðr gellir 10, 12—14. 
Þórðr kauBÍ Snorrason 139, 

171. 
Þórðr (anuarr) kausi Snorra- 

son 173. 
Þórðr Sturlu son Þjóðreks 

sonar 170. 
Þórðr Sturlusou i Hvammi 

171. 
Þórðr Þorgilssou 125. 
Þorfiuur Fiuugeirssou 8, 11. 
Þorfinnr Guðlaugssou 165. 
Þorfinur sel-Þórissou 16. 
Þorfiuur Þorbraudsson 16. 
Þorgerðr Þorbeinisdóttir 10, 

46, 56—58. 
Þorgerðr Þorbrandsdóttir 

J6, 100. 
Þorgeirr (Þ6rariun) ór As- 

garðsbðlum 170. 
Þorgeirr Geirröðarson 11. 
Þorgeirr Hávarssou 142. 
Þorgestlingar 48, 56. 
Þorgestr gamli 12, 48. 
Þorgiis Arason 142. 
Þorgils GelliBSon 9. 
Þorgiis öm HallsteÍÐSson 

125. 
Þorgils Höiluson 142, 169, 



Hosted by 



Google 



202 



NÖFN. 



Dorgils DorbeÍDÍsson 10. 
Dorgríma galdrakinn 33, 

128, 139. 
Dorgrímr goði Kjarlaksson 

8, 11, 13, 16, 25—27. 
Þorgnmr goði ÞorsteinBson 

15, 16. 
Dorgrimr sviði 170. 
Þorgrímr = Snorri goði 16. 
Dórgunua ór Suðreyjum 126. 
Dórhildr Dorkelsdóttir 14. 
Dórhildr Snorradóttir 173. 
Dðrir Gull-Harðarson 145. 
Dórir hundr 170. 

Dórir viðleggr 28, 31^ 33, 

128. 
Dórissynir = Örn og Valr. 
Dorkell meinakr 14. 
Dorkell Súrsson 15. 
Dorlákr Ásgeirsson 17. 
Þorlákesynir = Eyrbyggjar. 
Dorleifr kimbi Dorbrandsson 

16, 17, 87—95, 100, 110, 
116—118, 120, 121, 125. 

Dorleifr Snorrason 171, 173. 
Dorleifr flugumaðr 86, 87. 
Dorleikr Brandsson 142. 
Dormóðr Barkarson 155. 
Dormóðr goði Oddsson 8. 
Dormóðr skáld TrefilsBon 

o6, 92, 113, 144, 157, 

173. 
Dormóðr Dorbrandsson 16. 
Dormóðr Dorlákssou 17, 107. 
Dóroddr skattkaupandi 64 — 



(iS, 97, 98, 122, 124, 128 

—132, 135—138, 140. 
Dóroddr Snorrason 155, 170, 

173, 175. 
Dóroddr Dorbrandsson 16— 

18, 83, 125, 158—165. 
Dórólfr bægifótr 9, 10, 22, 

69—84, 158. 
Dórólfr blöðrnskalli 8. 
Dórólfr Eyra-LoftBSou 165. 
Dórólfr Mostrar8kegg3— 11, 

18. 
Dórólfr Herjólfe sou hölk- 

inraza 10. 

DórsárdalríSuæfellsneBS. 10. 
Dórsá í SnæfellBuess. 8. 
Dórshof i Mostr 3. 
Dórsues, þiugstaðr 6, 7. 
Þórsnesingar 11, 12. 
Dórsneeþing 6, 11, 14, 25, 

26, 39, 46, 47, 59, 74, 

86, 99, 121, 142, 144, 

151. 
Dorsteinn Gíslason 142 — 

144. 
Dorsteinn hreggnasi 27. 
Dorsteinn Kuggasou 169. 
Þorsteinn rauði konungr 9. 
Þorstcinn surtr HallsteiuB- 

8on 9. 
Þorsteiuu þorskabítr Þór- 

ólfsson 9—15. 
Þorsteinn þorskabítr Snorra- 

Bon 155, 171, 174. 
Þorsteinn Styrsson 27. 



Hosted by 



Google 



NÖFN. 



203 



Þorsteinu Þorgilsson 142— 

14o. 
Þorsteinn öndurr 8. 
Þórunn hyrna 1. 
Þrándarstaðir, bær í Snæ- 

fellsness. 154. 
Þrándheimr i Noregi 3, 49. 
Þrándheimsminni 49. 
Þráadr stígandi 153, 154. 
Þuríðr Ásbrandsdóttir 22. 
Þuríðr Auðunardóttir 17. 
Þuriðr lilugadóttir 175. 
Þuríðr spaka Snorradóttir 

170, 17o. 
Þuríðr Barkardóttir að Fróðá 

22, 33, 65, 66, 96—99, 

122, 124, 126, 127, 129, 

131, 140, 167, 168. 
, Þuríðr Þórðar dóttir Sturlu 

sonar 170. 



Þuríðr Þorfinnsdóttir 16. 

Yngvildr Ketilsdóttir 1. 

Æsa móðir Eyjólfs 48. 

Öndurðeyrr = Eyrr 8. 

örlygT leysingi 10. 

Örlygsstaðir 10. 

Orn faðir Ingólfs 4. 

ðrn Þóris son viðleggs 33. 

Örn faðir Þóris viðleggs 28. 

Örnólfr fiskreki 3. 

Öxl, fjall i SnæfellsnessýBln 

102, 103. 
Öxnabrekkur i Snæfellsness. 

85. 
Öxney á Breiðafirði 48. 



Hosted by 



Google 



Leiðréttingan 

NafnW Kjallakr, sem þannig er ritað i útgáfu Guðhr, 
Yigfússonar af sögu þessari og eflamt í handr. því sem 
hún er hygð á, er í Landn. ritað Kjarlakr, enn með þvi 
að ekki er hœgt að reiða sig á rithátt Landn. er nafnið 
hér ritað Kjallakr nema i registinu. Nafnið blígr (Þórðr 
blígr) er hér á nokkurum st'óðum misprentað blýgr, og 
stafar sú villa frá útgáfu Þorleifs Jónssonar^ sem notuð 
var % prentsmiðjunni við letrsetningu þessarar útgáfu. 

Bls. 1520: Srtsdóttur les Súrsdóttur. Bls. 97i: Fróða 
les Fróðá. Rls. ITOe: ArmóðBSonar íes Arnmóðssonar. Bls, 
178i6: Einarsdóttir les Einaredóttur. 



Hosted by 



Google 



Hosted by 



Google 



M: 



v^ 



Sumií af hinum héiðruðu áBkrifendutn- að ífl- 
lendirigasögum kafa stundum^vartað yfir þvi, live 
dræmt sögurnaí^ ka^i út, og neita jeg ekB, a^ 
þeir hafi,míkið til Bíns mátls, og æskile^ra væri, að ' 
útgáfan gæti gengið hraðara. En jég hefi aptur 
á m^ti gíldar éistæður fyrir því, að úlgáfunni eigi 
er htaðað meir en gjört hefir verið hingað til. — 
Af þvl verðið á sögunum er svo óvanalega lágt, 
purjPa þær að ná meiri kaupendatölu en flestar aðr- 
ar bækur hjer á landi, ef útgáfa þeirra á að-geta 
haldið áfram; en viðunanlegur kaupendafjöldi fæst 
því. aö eins, að gjaldið, 'er kaupéridur eiga að greiða 
á ári hverju fyrir sögurnar, sje svo litið, að ná- 
lega engum~fá,tækling sje ofvaxið aÖ inna'það af 
hendi, og þeim þannig gert mögulegt að eignast 
sögurnar á. hagkvæmlégan hátt, — því meðal al- 
þýðumanna og margra fátækra eiga sögurnar á- 
gæta vini, eins og meðál hinna efnaðri, — Eigi 
maðttr þvi að^ hafa það fyrir.augi^m, a.em 'Bjálfsagt 
er, að þesgf^ódýra útgáfa af sögunum komizt inn 
á sem flest heimili hjerálandi, verður að haga út- 
gáfunni svo, að fátæknr sem ríkur geti eignast 
Íana, þvi báðum er hún jafn kær. Qy þótt útgál- 
an á BÖgúnum fari eigi hraðara hjer eptip en hing- 
að til, mun sá dagíir siðar koma, að menu sjái aU- 
ar íslendihga Bögur í afar-ódýrri útgáfu — því 
„þolinmæðin þrautir vinnur allar". - 

Reykjavik, 15. júnl 1895. \ . . 

. Siffurlfuf Kristjánsson, 



Hosted by 



Google 



' • -;-i5s^'Sí^'v'^^''Vf^ ;-; 



-r* "--'ji-'iií'A-vr^ 



' Verð^: 6(Játtri 



w t I «.iTt I rié'i t'i'irJý|t)i»i!.it't I y^.i=a^i.<Ciij>|..f ixtwr^iXOT-^at*! imt.^^ 



■^ 



íslendinga sögur. 



iwmwmm i^. ■ 



i't-'i I ». t~i4.iii t > i-t I I 1,1 t ».i'U.i i.t I 1 i-i 1 1 1 11 I I I t in 1 1 II t 1 1 i,fr»H i't*» 1 1 1 lii'yji^ g 



Fljótsdælá saga. 



Báið hefir til j^rentnnar 

Valdimap Ásmundarson. 



m 



Reykja>vík. 

Kostnaðármaður : Sig-urður Krlstjáitsson. 

1896. 



I |l l't f* É(|.J.l »1 



1 1 « I rw»<Kifi< 



fl 



Hosted by 



Goögle 



Hosted by 



Google 



|3 
FLIÓTSDÆLA SAGA. 



BÚIÐ HEFIR TIL PRENTUNAR 

VALD. ÁSMUNDARSON. 



-HH— «-4— 



REYIKJAVIK. 

KOSTNAÐARMAÐUR: SmUBÐUB RRISTJÁNSSON. 
1896. 



Hosted by 



Google 



FÉLAGSPRENTSMIÐJAN. 



Hosted by 



Google 



FORMÁLI. 



Áðr hefir þeesi saga að eins verið gefin tit einu sinni: 
„Pljótsdæla hin meiri, eller den længere Droplaugarsona 
saga, efter hándskrifterne udgiven af Kristian Kálund, 
Kjöbenhavn 1883", og lét „Samfundet til udgivelse af 
gammel nordisk litteratur" prenta hana, 

Útgefandinn, dr. Kálund, hefir ritað langan formála 
fyrir sögunni og skýrt þar frá ýmsu áliti sinu um aldr 
og efni sögunnar. 

„Fljótsdæla hin meiri", eða Mjótsdœla saga^ sem hún 
er nefnd i þessari útgáfu, hefir verið lítt kunn og hand- 
rit af henni óviða, þótt ein tvö handrit sé til af henni í 
handritasafni isl. Bókmenntafél. i Khöfn og eitt i B6k- 
mentafélagssafninu hér (i safni Guðmundar Einarssonar, 
enn það er ekki talið i prentuðu handritaskránni) og enn 
finnist örfá handrit af henni viðar hjá einstökum mönn- 
um eða á söfnum. 

Það er þvi ekki rétt, sem dr. Kálund segir, að al- 
menningr muni telja sögu þessa fullkomnari enn Drop- 
laugarsona sögu, þvi almenningr hefir ekki þekt hana 
og þekkir hana jafnvel ekki enn, þrátt fyrir útgáfu dr. 



Hosted by 



Google 



IV 

Kálundfl. Þvi BöguútgíLfur „Samf. til udgivelse af gl. 
nordiflk litteratur" eru svo dýrar, að almenningr hér á, 
landi kanpir ekki. 

Enn hitt er víst, að lærðir menn og vísindamenn hafa 
álitið sögu þessa gamla, og þvi hefir verið ráðið að gefa 
hana út með latneskri þýðingu, eins og dr. Kálund getr 
nm, þótt aldrei hafi orðið af þvi, enda hefir Svb. Egils- 
son virt söguna bvo mikils, að safna orðum úr henni i 
„Skáldamáls orðbók" sina („Lexicon poeticum"), eins og 
dr. Kálnnd lika tekr fram. 

Konráð Maurer kallar söguna „tilbúning" frá 17. öld, 
enn það er anðsætt, að hann hefir ekki þekt hana til 
hlítar. 

Kálnnd telr söguna vera samda á yfirfarstimabili milli 
miðaldanna og nýja tímans, eða nákvæmara tiltekið á 
fyrra hlut 16. aldar. 

Enn það er alls ekki liklegt, að þessi Baga eé rituð 
um þær mundir. Málið á, henni er of fornlegt til þess, 
og vér þekkjum engin rit frá þeim tíma i bvo fornum 
búningi. Málið á, söguritunum frá BÍðBkiftatimanum er 
alt öðruvÍBÍ. Það er og miög ósennilegt, að 16. aldar 
menn hafi kunnað að fyrna svo ritmál sitt, eins og Kálund 
heldr. 

Meiri likur eru þvi til, að sagan sé rituð á 15. öld, 
og hún gæti jafnvel, að þvi er málið snertir, verið rituð 
seint á 14. öld, þvi auðsætt er, að það hefir breyzt hjá 
þeim Bem siðar hafa skrifað upp söguna. 

Það yrði oflangt mál hér að færa sönnur á þetta, fremr 
enn nú er gert. 



Hosted by 



Google 



Enn þótt sagan eé svona gömul, þá kemr fráBögnin 
í henni allvíða ekki heim við hinar austfirzku sögur, 
einkanlega Droplaugarsona sögu. Eigi að siðr er ekki 
tyrir að synja, að frásagnir Fljótsdæla sögu geti átt við 
sannleika að styðjast. Sagan er færð i letr mjög löngu 
eftir þann tima er hún gerðist, og er þvi eðlilegt, að þar 
geti ýmislega verið blandað málum, enn annars eru ekki 
ósennilegri frásagnir í Fljótsdælu enn i mörgum öðrum 
íslendingaBögum ; slikt kemr jafnvel fyrir í hinum beztu 
þeirra, 

Svo virðÍBt sem Fljótsdæla saga hafi upphaflega verið 
lengri enn hún er nú, og að siðari hluta Droplaugarsona 
flögu, sem hefst með 6. kap., hafi verið bætt siðar við Bög- 
una, af þvi að þá hefir vantað aftan við hana. Þessi partr 
af Droplaugarsona sögu á, heldr ekki vel við það, sem á 
undan er komið. Þar á móti bendir ýmisl. i Fljótsdæla 
sögu á, að endir hennar hafi verið, eða átt að vera, allr 
annar upphaflega. 

í 27. kap. segir frá deilum þeim er urðu út af drápi 
Bjaruar i Snotrunesi, enn þar er ekki getið um Svein- 
unga ÞórisBOU; sem Droplaugarsona saga segir frá i 6. 
kap. með þessum orðum: 

Sveiniiiigr hét maðr, er bjó á Bakka í Borg- 
arflrði. Hanii var Þórisson. Hann var mikill 
maðr ok sterkr ok vitr. Hann var vinr Helga 
Droplaugarsonar. 

Þar segir og, að Sveinungr og Helgi hafi farið báðir 



Hosted by 



Google 



VI 

til mótB við Bjöm, þá er Helgi bað hann að „láta af 
kvámnm til Þórdisar". 

Að öðrn leyti er frásögnin hin sama sem i Droplaug- 
arsona Bögu, nema það sem sagt er um þá Hallsteinssonu 
og klausan nm Flosa á Svínafeili, sem prentnð er aftan 
við þeflsa útg. ásamt fyrri hluta af Droplaugarsona Bögu, Bem 
rétt þótti að prenta hér til þess að lesendrnir hefði 
giöggara yfirlit yfir söguna í heild sinni. 

Það yrði langt mál, ef fara ætti að bera saman Drop- 
laugarsona sögu og Fljótsdælu, að þvi leyti sem þeim 
ber á, miili, og verðr hér að eleppa því, enda getr les- 
andinn séð það sjálfr. 

Mér þykir eigi óliklegt, að FljótBdæla sé rituð i Eyja- 
firði, og dreg eg það af örnefnunum Namtadœli og Yind- 
gjá, sem eg ætla að muni verið hafa við Eyjaflörð inn- 
anverðan. Þar heitir bær Naust Öðrum megin ^arðar, 
enn Varðgjá hinum megin, og Varðgjá getr hafa misrit- 
azt Vindgjá. Vegalengdin þar á milli er álika og yfir 
Njarðvík, svo að þetta kemr vel heim. — Væri þá senni- 
legast, að sagan væri rituð á klaustrinu öðru hvoru, 
Munka-Þverá eða Möðruvöllum. 

Fljótsdæla saga er hér prentuð eftir útgáfu Kálunds, 
nema hvað einstöku leshættir eru hér leiðréttir. 

Með þvi að fá handrit eru til af Fljótsdæla sögu, og 
þau meira og minna rangskrifuð, má búast við að ýmsar 
afbakanir sé enn i sögunni. Af þvi má ekki ætla, að sag- 
an sé yngri enn hún er. Þar sem sagt er að „Hreiðarr 
sat við fornsögu", þá getr það verið einhver misritun, eða 
að svo eigi að skilja, að hann hafi hlýtt á meðan forn- 



Hosted by 



Google 



vn 

aaga var Bögð. — LýBÍngar á btmiiigiim og hibýlum manna 
ern mjög fomlegar. 

Fljótsdæla saga er vel sögð og skemtilega. MáJið er 
fornt. StaðalýBÍngarnar eru nákvæmar og réttar. Af 
bæjanöfnunnm má meðal annais ráða aldr sögunnar, og 
benda]|;þau &, að h6n sé ekki yngri enn gotið er til hér 
að framan. 



Hosted by 



Google 



TÍMATAL. 



Fæddr Ketill þrymr . . . 
Fæddir Droplaugarsynir . 
Fæddr Helgi Ásbjarnarson 
Víg Helga Droplaugarsonar 
Vig Helga Ásbjarnarsonar 
Grimr Droplaugarson deyr 



um 930. 

— 965. 

— 950. 

— 998. 

— 1005. 

— 1006. 



Hosted by 



Google 



4 







g^^^ 



Fljótsdæla saga. 

Jporg-erðr hét kona. Hon bjó í Fljótsdal austr. 
Hon var ekkja af hinum beztum ættum ok hafði þá 
fé lítit. Þar bjó hon, sem nú heitir á t>orgerðar- 
stöðum. Frændr Þóris HrafnJxelssonar vildu, at 
hann staðfesti ráð sitt ok fengi sér forystu ok 
fýstu, at hann bæði Þorg*erðar; sögðu forganj^ 
góðan i því ráði. Pórir fekk þessarrar konu, ok 
sk^idi boð vera at Hrafnkelsstöðum á mánaðar 
fresti. Var Ásbirni bród'nr l/ans boðit til boðs. — 
Glúmr hét maðr, er bjó í Fljófsdal fyrir vestan, þar 
sem nú heitir á (3rlúmsstöðum. Þuríðr hét kona 
hans ok var Hámundardr3ttir. kynjuð sunnan ór 
Þjórsárdal. Þau áttu sér eina dóttur, þá er 
Oddbjörg hét. Þær mæðgur fóru i fjós einn 
morgin snemma; nautamaðr var í fjósi, enn 
Glúmr lá i rekkju sinni. Enn þá er þær kómu 
heim at bæiium, var hlaupin skriða á ba^inn ok 



Hosted by 



Google 



2 FLJÓTSDÆLA SA.GA. 



þar Glúmr inni orðinn ok allr lýðr, sá er á 
bænnm var, nema þessir þrir menn. Eftir þessi 
tíðindi lætr Puriðr færa bæinn yfir ána, hóti 
ofar enn áðr var. Hon bjó þar lengi; sá bær 
heitir nú síðan á Puriðarstöðum. Pessi tíðindi 
spurðust í Hrafnkelsdal. Puríðr var hin vitr- 
asta kona og skörungr mikill; fæddi hon upp 
meyna með mikilli virkt; var hon ok allra 
kvenna vænst ok bezt ment. Ok er Ásbirni 
kómu orð bróður síns, telcr Jiann þvi vel ok 
býðr at sér vinum sinum, ríðr vestan yfir heiði 
ok kemr á Puriðarstaði þess erendis, at hanu 
biðr Oddbjargar sér til eiginkonu, ok þat var 
ráðit; fór við þat ofan til boðsins, athanuflutti 
þetta brúðarefni með sér. Sjá veizla fór vel 
fram ok var all-fjölmenn; váru bæði brullaupin 
i senn. Eftir boðit riðr Ásbjörn vestr yfir heiöi 
með konu sína heim á Aðalból; váru góðar sam- 
farar þeira. Pau Pórir ok Porg-erðr váru á- 
samt til þess, at þau g'átu son ok dóttur; haun 
hét Hrafnkcll, enn ho.n Eyvör. Hon var gofin 
Hákoni á Hákonarstöðuiri, er nam Jökiilsdal. 
Enn þau Ásbjörn ok Oddbjörg áttu fjórai' dætr 
ok kómust engar 6r barnæsku. Enn síðast áttu 
þau son, cr Hclgi hét; haiin V(')X upp mcð föð- 
ur sínum ok var hinn cfnilcgasti maðr. Pcir 
frændr uxu upp þar i heraðinu jafnsncmma ok 
varþeira fjog'urra vetra munr. Pcir bræðr sátu 
lang:a hríð í ríki síuu, ok var gott samþykki 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 



þeira, meðaii þeir lifðu báðir, ok varð Þórir 
sóttdauðr; enn eftir hann tók fé ok mannafor- 
ráð kona hans ok Hrafnkell son hans, þó at 
hann væri ungr at aldri, með umsjá Ásbjarnar, 
Helgl vóx upp á Aðalbóli með föður sinum; 
hafði hann alla hluti til þess, at hann þótti 
betr mentr enn aðrir menn, bæði at yfirlitum 
og skapsmunum. Oddr hét maðr. Hann hafði 
þar land numit; bæði var hann blindr ok gam- 
all í þann tíð. Hann átti einn son, er Ölviðr 
hét; hann tók fjárforráð eftir föður sinn. Ölviðr 
var mikill maðr vexti, allra manna málgastr, 
ósvinnr ok óvinsæll, heimskr ok illgjarn ok í 
öllu ójafnaðarmaðr. Hann var aðdi'áttarmaðr 
mikill at búinu, bæði af fjörðum neðan ok af 
fjöllum ofan. 

2. Pat bar til á einu sumri, at Olviðr bjó 
ferð sína upp í Fljótsdals heraO til grasa, alt 
fram at jöklum. í þessarri ferð ganga hross- 
in frá þeim Ölvið ofan eftir Fljótsdal, enn hann 
leitar ok hans menn ofau eftir heiöum hross- 
anna ok finnr eigi. Ok er hann kenir fyrir 
botninn á Hrafnkelsda], þá sjá þeir stóðhross 
mörg ofan í dalinn, er Ásbjörn átti. Ölviðr bað 
þá taka hrossin ok færa upp á föng sín. Mönn- 
um hans þótti þat óráðlegt, at taka hross Ás- 
bjarnar; sögðu l)at eigi vel dugat hafa við föð- 
ur hans. Ölviðr kvaðst eigi vilja vera óbirgr 
á fjollum uppi fyrir eign annarra manna, — 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 



„ok hirði ek aldri, hverr á, ok skal taka hross 
at visu". Ok svá gerðu þeir, ok eru siðan lagð- 
ar klyfjar á hrossin ok gengu þauheim á Odds- 
staði með. Ok eftir þat sendir hann hrossin 
vestr yíir heiði, ok váru þau tilger all-óþokku- 
lega. Ok er hrossin kómu aftr, þá ríðr Ásbjörn 
austr yfir heiði ok kemr á Oddsstaði. Hann 
drap á d^^r ok bað Ölvið út ganga. Hann gerir 
svá ok heilsar vel Ásbirni. Ágbjörn spurði, 
hvern óskunda hann átti honum at gjalda. Enn 
Ölviðr kvaðst honum ekki ilt eiga at gjalda. 
„Þat ætlaða ek", sagði Ásbjörn, „því at ek 
þykjumst ómeinn við aðra; skal ek þetta vel i 
höndum hafa, ef þú vilt þessa máls áunna sem 
öðrum þykkir rétt, nema þú viiir heldr, at vit 
semjum með okkr". Olviðr kveðst eigi vita, at 
um þetta væri at málþai-fa, ok kvaðst engis 
málsviljaáunna,- - „þykki mér þat jafnskaplegt, at 
hvárr vár bónda sé eigi óbirgr fyrir annars 
eign; mun ek ok ^^era alla jafna um þetta mál, 
þó at þér hafið hcldr mannaforráð enn vér; ok 
man þér mál þykja bóta, fyrir þctta mál áðr ek 
bæti þér þetta eða öðrum, þó at ek gcri þcim 
slíkt". Ásbjörn scgir. at honum mundi þat cigi 
vel gefast. Reið hann hcim við svá búit, ok 
er hcima þau misscri. Ok cr leið fram at vár- 
þingi, þá rcið Ásbjörn ofan í Fljótsdals hcrað 
ok stefndi Ölviði til várþings til KiðjafcIIs, — 
þessi þingstöð er á hálsinum milli Skriðudals ok 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 



Fljótsdals — ok sótti þar hrossamálit. Þar 
urðu öngvir menn til varnar, ok lýkr Ásbjöm 
sektarorði við Ölvið; reið við þat heim at hans 
(oli) háði féránsdóm. Siðan ríðr Ásbjörn á Odds- 
staði ok tekr Ölvið höndum í rekkju, leiddu 
hann út ok drápu þegar. Ásbjörn kvaðst svá 
leiða skyldu smámennum at veita bóndum á- 
gang. Skifti Ásbjörn þá fénu við konu hans; 
tók hon lausafé ok búsbirgðir; hann tók bústað- 
inn undir sik ok fekk þar forráðsmann f^TÍr. 
Enn hann sitr á Aðalbóli um hrið, ok hlýtr 
þar nú frá at hverfa um sinn. 

3. Þiðrandi hét maðr; hann bjó á þeim bæ, 
er i Njarðvik heitir; hon liggr miUi Fljótsdals 
heraðs ok Borgarfjarðar. Þiðrandi átti mauna- 
forráð um Njarðvík ok upp i herað at Seliijóti. 
Selíljót gengr f^^rir austan ór heiðinni milli Gils- 
árteigs ok Ormstaða, ok svá fellr þat ofan i 
Lagarfljót. Þetta Jijöt er fyrir ofan reitinn, 
enn Lagarfljót fyrir vestan, ok er þat kölluð 
Útmannasveit. Þetta var þá hundrað Ijónda eign 
ok LXX. Þiðrandi var ríkr maðr ok þó vin- 
sæli, því at hann var hægr við sína undirmenn. 
Hann var sterkr ok mikill vexti, ok haukr at 
hug. Hann bjó lengi ok var gagnveitull; ok 
þá er hann var garaall maðr, var hann kallaðr 
Þiðrandi hinn gamli. Var hann ok svá, þvi 
at menn segja þat, at hann hefði sex vetr hins 
fjórtanda tigar. Hann var þá þó enn hress maðr; 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 



hann var virkr at fé, ok gekk hann þá jafnan 
at, er húskarlar gáfu lítinn gaum at. Þat var 
einn vetr um brundtíð, at húskarlar hans váru 
rónir á sjó at leita fiska, enn sumir at heyvi, 
at hann gengr til hrútahúss síns, þess er inn- 
an garðs var. Á því kveldi kómu allir fyrri 
heim énn hann. Menn spyrja, hvar hann muni 
vera. Konur sögðu, at hann hefði gengið til 
hrútahúss síns. Nú er hans leitat þangat; sitr 
hann fyrir utan garðinn þar hjá húsinu. Menn 
spyrja, hvi hann færi eigi heim. Hann segir 
sér gönguna óhæga verit hafa, enn kvað þá þó 
lítit um hafa batnat, ok sagði hrút einn hafa 
lostit sundr í sér lærlegginn. Var hann við 
þetta heim borinn ok ger hvíla hans. Ok eftir 
þat lystr í verkjum, ok blæss lærit mjök ok 
þetta leiðir hann til bana. Hann átti eftir tvá 
sonu; hét hinn eldri Ketill, enn Porvaldr hinn 
yngri. Hvárrtveggi þeira bræðra var mikill 
vexti. Þorvaldr var manna sjálegastr, hljóðr 
ok fáskiftinn; hann var hinn mesti sannsmaðr 
um flesta hluti. Enn Ketill var manna sterk- 
astr í þat mund; hann var Ijótr maðr ok þó 
höfðinglegr, dökkr ok mikilúðlegr; hann var 
manna hægastr hversdaglega, enn hann var 
þögull ok fálátr snemma, ok var kallaðr Þrum- 
Ketill. Gallar stórir váru á hans skapsmunum; 
sumir kölluðu þat meinsemd. Þat kom at hon- 
um í hverjum hálfum mánaði, at skjálfti hljóp 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 



á hans höniTid, svá at hverr tónn í hans höfði 
gnötraði, ok hrærði hann upp ór rúminu, 
Varð þá at gera fyrir honum elda stóra, ok 
leita honum allra hæginda, þeira er menn máttu 
veita. Þessum hroll ok kulda f^^lgdi bræði mik- 
il, ok eirði hann þá engu, því er fyrir varð, 
hvárt sem var þili eða stafr eða menn; svá þó 
at eldar væri, þá óð hann. Þá gekk hann und- 
an híisum þili eða dyrabúning, ef fyrir varð, 
ok gekk þetta á hverjum þeim degi, er at hon- 
um kom, ok urðu menn þá alla vega at vægja 
til við hann, sem máttu. Enn þá er af honum 
leið, var hann hægr ok stjórnsamr. Þetta kom 
ok til mikils gagns honum ok mörgum öðrum, 
þá er á leið æfi hans. Systir þeira bræðra hét 
Hallkatla, dóttir Þiðranda hins gamla. Hon 
var gift Geiti Lýtingssyni, er bjó í Krossavík 
norðr i Vápnafirði. Geitir var vinsæll maðr, 
enn forgangr Hallkötlu var einkar góðr. Þau 
áttu tvá sonu ; hét hinn eldri Þorkell, enn Þiðr- 
andi hinn yngri; hann hafði nafn afa sins. 
Þessir bræðr váru báðir vel mentir, ok þ(3 sinn 
veg hvárr. Þorkell var jarpr á hár, dökkr 
maðr, lágr og þreklegr, ok kallaðr manna minstr, 
þeira sem þá váru, manna skjótlegastr ok hvat- 
astr, sem raun bar á, því at hann átti oft við 
þungt at etja ok bar sik i hvert sinn vel. 
Þiðrandi Geitisson var manna mestr ok sterk- 
astr; fanst eigi sá maðr í þann tíma, er sæmi- 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 



legri væri. Er ok svá sagt, at hann hafi hinn 
fjórði maðr verið bezt mentr á öllu íslandi, enn 
annarr maðr er til nefndr Kjartan Óláfsson; 
hinn þriði Höskuldr Þorgeirsson Ljósvetninga- 
goða, enn hinn fjórði iDgólfr Þorsteinsson, er 
kallaðr var Ingólfr hinn væni. Segja fróðir 
menn, að öngvir hafi með slíkri mentan skap- 
aðir verið á öllu íslandi, sem þessir fjórirmenn, 
ok er svo mikit af sagt ásjánu þessarra manna, 
at margar konur fengu eigi haldit skapí sínu, 
ef litu fegrð þeirra; ok þat er alþýðu rómr, at 
þar eftir færi önnur mentan þeira. 

4. Hróarr hét maðr. Hann bj(3 á þeim bæ, 
er at Hofi hét; þat er í Fljótsdals heraði fyrir 
vestan Lagarfljót ok fyrir utan Eangá, enn f^T- 
ir austan Jökulsá. Þessi sveit hefir tekit við- 
nefni af Hróari ok heitir Hróarstunga. Hann 
fekk ok viðnefni af Tungunni ok var kallaðr 
Tungu-goði. Barnlauss maðr var hann ok átti 
mergð fjár. Hann var þá gamall maðr. Þess 
er getit, at Hróarr gerir heimanför sina norðr 
til Vápnafjarðar. Hann kemr at kveldi í Krossa- 
vík hina ytri. Geitir Lýtingsson tók við hon- 
um vel ok ágætlega ok bauð honum þar at sitja 
meðan hann vildi. Hróarr Tungu-goði er þar 
þrjár nætr. Eftir þat biðr hann reka at hesta 
þeira félaga ok kvaðst þá vilja Ij^sa yíir erend- 
um sínum — „ok em ek til þess hingat kominn^ 
at ek býð heim til fóstrs Þiðranda syni þínum; 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 



ok ef þú vilt þetta, þá gef ek honum eftir minn 
dag fé ok staðfestu ok ríki. Enn Þorkell taki 
þitt mannaforráð eftir þinn dag. Þykki mér þú 
því at eins mlna ferð góða gera, ef ek fæ þetta 
sem ek beiði; mun okkr þá at þessum manni 
vera mikill styrkr, at hann er sonr þinn, enn 
fóstri minn ok erflngi". Geitir kvaðst eigi nenna 
né vilja drepa hendi við svá miklum sæmdum. 
Ferr nú Þiðrandi austr með Hróari í Tungu ok 
gerir Hróarr til hans hvað öðru betr. Hefir 
Þiðrandi þar litla stuud áðr verit, at þat máttu 
allir sjá, at Hróarr unni honum mikið, ok þar 
út í frá alþýða manns; svá var hann vinsæll, 
ok þat helzt honum til dauðadags. Var þá 
Þiðrandi sex vetra gamall, er hann fór til fóstrs 
ór Ejossavík. Þorkell var þá tíu vetra. 

5. Þeir bræðr í Njarðvík sömdu eigi öllmál 
með sér um fiárráð. KetiII vildi einn ráða öllu, 
svá at Þorvaldr var at öngu kvaddr. Enn Þor- 
valdi leiddist þat brátt, ok beiddi at þeir mundi 
skifta fé ok mannaforráði. Enn KetiII bað hann 
skifta, þegar hann vildi, ok kvaðst honum unna 
við sik alls fjár at helmingi — „enn manna- 
forráð er litit, ok nenni ek eigi at skifta, þvi 
at ek ann þess öngum nema mér''. Þorvaldr 
þóttist iafnt eiga hvárttveggja, þó at hann næði 
eigi, — „enn sét hefi ek þat fyrir löngu, at þú vilt 
mig flestu affella. Þykki mér sem sénn muni 
minn kostr, at ek muni slikt hljóta at hafa, 



Hosted by 



Google 



10 FLJÓTSDÆLA SAGA; 



sem þú skefr mér af fé; enn þó skulu vitskilja 
at sinni, þó at þú ^erir minn harðan. Enn 
vita skaltu þat, at ek þykkjumst at helmingi 
eiga, þó at ek fái eigi svá búit". Síðan leitaði 
Ketill at fémunum, ok skiftir öllu fé í helminga 
við Þorvald, bæði kvikfé ok lausafé, ok öllu 
því er innan veggja var, nema goðorði; þvi 
skifti hann eigi. Eftir þat fór Þorvaldr á burt 
með alla eign sína ui5p um heiði; hann bygði 
lendur sinar, þær sem hann hafði hlotit, enn 
seldi kvikfé at leigu. Skip stóð upp i Fljóts- 
dals heraði við hin eystri fjöll, þar sem heitir 
Unaóss. Þorvaldr fær vöru, ok ræðr sik í þetta 
skip ok fór utan; ok er þeir koma í haf, byr- 
jaði þeim lítt, ok velktust úti lengi sumars, ok 
at áliðnu sumri fá þeir veðr stór ok ákaflega 
hríð. Þessi veðr leiða þá ór hafi ok sigla at 
Hjaltlandi um nótt. Þar váru útfiri mikil, ok 
sigla þeir í boða ok brjóta skipit í spáu, ok 
týndist fé alt, enn menn kómust lífs á land. 
Þorvaldr kom á land sem aðrir menn; var hann 
í íslenzkum klæðum. Öngvan hlut rak upp af 
fé Þorvalds nema eitt spjót mikit; tók hann 
þat í hönd sér. Hann var tvær nætr við strönd- 
ina ok beið, ef nökkut ræki upp af hans varn- 
aði, ok vill þat ekki verða, at þau mörk finn- 
ist, at Þorvaldr ætti. Sýnist honum þat ráð, 
at sitja þar eigi lengr birgðalaust; er þat einn 
dag, at hann gengr í burt. Fyrir Hjaltlandi 



Hosted by 



Google 



FUÓTSDÆLA SAGA.. H 

réð þá jarl einn, sá er Björgólfr hét; hann var 
þá gamall maðr. Það sýnist Þorvaldi, at snúa 
þangat at, er jarl réð f}TÍr. Hann settist utar- 
lega um kveldit, enn um morguninn gekk hann 
fyrir jarl. Sjá jarl var vinsæll af alþýðu, enn 
var þó þá óglaðr. Hann kvaddi vel jarlinn. 
Hann tók því vel. Jarl spurði, hverr hann væri. 
Hann kvaðst vera íslenzkr maðr, leysingi einn 
af smám ættum, nýkominn ór skipbroti, auralauss 
maðr — „veitið mér, herra, vetrvist, því at ek 
vil gjarnan með yðr vera". Jarl mælti: „Svá 
lízt mér á þik sem þess munir þú þurfa". Þor- 
valdr bað hann vísa sér til sætis. Jarl mælti: 
„Sittu á óæðra bekk, þar sem mætast þrælar 
ok frjálsir menn; vertu fáskiftinn ok kátr af 
þyrft þinni við alla". Þorvaldr gekk til sætis 
ok er hann þar um vetrinn; gerir hann eftir 
því sem jarl mælti, at hann var kátr við bekkju- 
nauta sína, enda váru þeir auðveldir í öllum 
spurningum, ok spurði hann jafnan margs. Ok 
leið vetrinn mjök fram at jólum. Þá ógladdist 
mjök lýðrinn; jarlinn gerði þá mjök ókátan. 
Jarl átti sér konu unga, ok tvá sonu við, unga 
at aldri enn væna at áliti. Ok þat var einn 
aftan, at Þorvaldr spyrr þá er næstir honum 
váru, hvat mönnum stæ.ði f^^rir ógleði; enginn 
vildi segja honum ok líðr nú at jólunum. Þat 
var eina nótt, at þeir menn heyrðu, sem næst 
lágu Þorvaldi, at hann lét illa i svefni. Þeir 



Hosted by 



Google 



12 FLJÓTSDÆLA SAGA. 



vildu vekja hann, enn jarl bað þá láta hann 
njóta draums síns. Síðan vaknaði hann ok spurðu 
menn, hvat hann hefði dreymt, enn hann vildi 
þar ekki frá segja. Þat var tveim náttum áðr 
at menn heldu jól sin, at Þorvaldr gekk fyrir 
jarl ok kvaddi hann vel ok virðulega. Jarlinn 
tók þvi bliðlega. Þorvaldr mælti : „Því em ek 
hér kominn, at ek vil spyrja yðr at því, er eng- 
inn vill annarr mér seg;ja; ek vilda vita, hvat 
til berr um ógleði þeira manna er hér eru; því 
at menn njóta hvárki svefns né matar, ok aflar 
mér þat nökkurrar hrygðar. Þykki mér þú af 
því liklegastr til at segja mér, þeira sem hér 
eru, at þú ert hér formaðr annarra". Jarl 
kvað hann þess ekki þurfa at forvitnast — 
„því at þat skiftir þik öngu. Þú munt ekki 
at því gera, ok hafðu öngva þökk fyrir fréttina; 
forvitnizt þér þat margt, at yðr er engin þörf 
á, ok væri þat maklegt, at þess gildi einhverr". 
Þorvaldr kvaðst eigi mundu at hafa spurt, ef 
hann hefði vitat, at honum þótti fyrir — „mun 
ek þá ok frá hverfa, enn bið ek, at þér ráðið 
draum minn". Jarl svarar: „Enginn em ek 
drauma maðr; kann ek ok eigi ráða þá, því at 
ek hendi ekki tal af þeim, enn þó máttu sogja, 
ef þíi vilt". Þorvaldr mælti: „Þóttumst ek 
ganga til sjávarsins með þeim sama búningi, 
sem ek em vanr at hafa hversdagloga. Mér 
þótti þann veg Ijóst, at ek sá leið mina. Spjót 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 13 

mitt hafða ek í hendi inér. Mér þótti vera 
fjara, er ek kom til sjávarins, enn eigi flóð. 
Ek þóttumst ganga með sjónum, þar sem váru 
sandar miklir ok útfiri; ok er þat þraut, varð 
fyrir mér fles ein; enn er ek fóryfir g'jögurinn? 
var þar vaxit þangi stóru, ok þá sá ek á land 
upp hæð mikla eða fjall; enn í fjalli þvi fram- 
an váru hamrar við sjóinn ok bjarg mikit ok 
hátt. Ek þóttumst þar vaða fyrir framan ok 
hafa djúpt. Þá kom ek á smámöl; gekk ek 
þá lcngi með sjónum milli ok bjargsins. Þá 
varð fyrir mér hellir mikill ok gekk ek þar inn- 
Ek sá þar brenna Ijós, svá at hvergi bar skugga 
á. Ek sá járnsúlu eina standa upp í hellinum 
undir ræfr; enn við þessa súlu var bundin ein 
kona; hcndr hennar váru bundnar á bak aftr, 
enn hári hennar var vafið um súluna; hlekkir 
váru um hana ór járni; var þar láss i öðrum 
enda, ok var hon þar læst við; ek þóttumst 
taka til at leysa hana, ok þat gat ek leikit; 
sá ck þar ekki fleira kvikt enn hana eina. Fór 
ek þá þaðan i burt með hana. Þóttumst ek þá 
fara fyrir forvaðann ok kvámumst ek þar. Þá 
þótti mér sem mér væri eftirför veitt af ein- 
hverju kvikindi; var mér þat mikill ótti. Vit 
hittumst, enn ekki man ek hversu fór með okkr; 
niun ek þá hafa látit illa í svefninum. í því 
vaknaða ek". Jarl varð svá rauðr, er hann 
he^'rði þetta, at honum mátti nálega einum fingri 



Hosted by 



Google 



14 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

dreyra vekja. Hann þrútnaði mjök ok mælti: 
„Undarlega er yðr farit, at þér segið, at yðr 
dreymi þat er menn segja yðr; oker ærin skap- 
raun mín, þó at ek sé ekki mintr á; því at ek 
man enn nær dóttir min hvarf á burt heðan. 
Væri þat maklegt, at sá kendi á sínum Mut er 
þér sagði, þar sem ek hefi áðr bannat óllum". 
Þorvaldr svarar: „Vel máttu vita þetta, herra; 
enginn þinna manna hefir mér þessi tiðendi 
sagt; þetta hefir mér i svefni sýnt verit. Mun 
ek hér svá mikit mál til taka sem þér vilið". 
Jarl þagnaði ok svaraði af stundu: „Hérskift- 
ir tvennu um þína hagi, at þú ert maðr for- 
spár, ella muntu dauðamaðr af stundu". Þor- 
valdr svarar: „Ek vilda at þér segðið mér 
þau tíðendi, er hér hafa orðit í yðrum hýbýl- 
um; þykkjumst ek vita, at mikil munu orðin". 
Jarl svarar: „Hví mun eigi verða svá at vcra. 
Ek átta mér eina dóttur, fyrr enn þessa sveina 
tvá, er Droplaug hét; þat var kallat, at hon væri 
vel ment; ek unna henni mikit. Á hinum fyrr- 
um jólum hvarf hon heðan brott. Hana tók 
jötunn sá er Geitir heitir; á hann þar bygð, er 
þú þóttist koma; þat heitir Gcitishamarr, cnn 
þat fjall heitir Gcitissúlur. At þcini manni 
verðr niörgum niein ; meiðir hann bæði menn ok 
fé, enn sjá mcinvæ-ttr cr mcst á öllu Hjaltlandi. 
Hefi ek þat mælt, at þeim manni raunda ek 
hana gcfa, ef nökkurr væri svá frækinn, at 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA 15 

henni næði á burt". Þorvaldr kvaðst það ólík- 
le^ þykkja, at hon mundi þaðau nást. Jarl 
svarar: „Eigi muuda ek hana með þeim hætti 
á burt hafa látit, ef ek hefða ráðit". Sýnist 
mér þú skyldr til að leggja þik i nökkura hættu, 
er þú hefir f^^str til orðit eftir at spyrja". Pá 
svarar Porvaldr: „Ek vilda aldri eftir hafá 
spurt", — ok snýr þegar á brott ok til sætis 
síns. Eftir náttverð fara menn til rekkna. Ok 
er Porvaldr finnr, at menn eru sofnaðir, þá ríss 
hann upp ok tekr spjót sitt í hönd sér. Hann 
gengr með söndum nökkurum ok stefndi til 
norðrs, mjök hina sömu leið, sem honum hafði 
sýnzt í svefninum. Par til gengr hann, er fles 
ganga ok gjögrar ok þang stórt; þá varð f^'rir 
honum malargrýti. Gengr hann enn þar til, 
er forvaði var, ok veðr hann fyrir forvaðann. 
Hér kemr hann nú, sem honum hafði sýnzt í 
svefninum, ok gengr at helli ok inn í hellinn. 
Sá hann at Ijós branu; öðrum megin sá hann 
rekkjurúm eitt, miklu meira eun hann hefði 
annat fyrr sét slikt, ok hugsaði, þó at hann 
legðist niðr i rúmit, ok aunarr maðr jafnmikill 
houum ok spyrndist í iljar, at þó mundi ærit 
langt, cnn Porvaldr var þ(3 manna mestr. Pessi 
rekkja var ekki at öðru minui enn at lengd. 
Var þessi hvihi öngu tjulduð nema borða einum, 
enn yfir rekkjuna var breitt guðvefjar pelli. 
Beðirjiir váru stórir, svá at mildt var upp 6r 



Hosted by 



Google 



l^ FLJÓTSDÆLA SAGA. 

hvílunni. Yfir hvílunni sá hann hanga eitt 
sverð mikit; hann tók þat ofan ok fylgdi steina- 
fall mikit; sverðit var búit vel at umgerð; járn- 
hjölt vóru at; ekki var þat búit meir. Hann 
brá svérðinu ok var þat grænt at lit, enn bríint 
með eggjunum; hvergi var ryðflekkr á sverð- 
inu; eigi hafði hann sét vápn jafneigulegt. 
Hann sá öðrum megin í hellinum varnings hlaða; 
alls kyns islenzk vara ok léreft ok margskonar 
varning sá hann þar liggja, er nöfnum tjáði at 
nefna, ok svá hin beztu föng kostar ok nóglegs 
drykkjar. Þar váru allskyns gæði, þau er betra 
var at hafa enn missa. Hann sá járnsúlu eina 
í miðjum hellinum, ok þar konu við bundna, 
með þvílíkum hætti, scm bonum sýndist í svefn- 
inum. Hon sat í rauðum kyrtli, enn svá fögr 
sem honum sýndist hon í svefninum, þá sýndist 
hon honum nú miklu fegri. Hann gekk at 
henni ok heilsar hon honum. Hann tók því vel 
ok spurði, hver hon væri. Enn hon sagði til, 
ok kvaðst Droplaug heita ok vera dóttir Björg- 
ólfs jarls. Hon bað hann fátt við sik mæla — 
„er þér nauðsynlegra at leita þér lífs, þvi at 
þú ert verr kominn, enn þú hyggr. Hér ræðr 
fyrir troll svá mikit, at honum finst cigi annarr 
líkr; er ek miklu fastlegar komin, enn þú 
megir méráburt koma*'. Hann segir hana mcð 
sér fara mundu. Hon segir, at hann megi þat 
ekki, — „því at hann er miklu meira troll enn 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 17 



menskir menu megi rönd við reisa. Mun hann 
heim koma brátt; því at hann ferr at föngum 
í nótt, enn bindr mik við síiluna meðan hann 
er í burt; enn um daga er hann i rekkju sinni 
ok leikr þá at mér, kastar mér hönd af hendi 
ok hendir mik, enn þá er hann vill sofa, fær 
hann mér til leikna gull ok gersemar. Hann 
fær mér ok öngva þá fæðu, at ek megi eigi 
vel neyta, ok engu hrjti þykist hann of vel við 
mik gert geta, þat er hann má". Þorvaldr 
svarar: ,,Annathvárt skuhi ^it bæði burt. kom- 
ast eða hvártki". Hann brá þá sverðinu, ok 
hjó af henni járnfestina, ok beit svá vel at þeg- 
ar tók i sundr. Hann leiðir hana þá út af 
hellÍDum; ekki hafði hann fé í burt nema sverð. 
Þau ganga nú eftir mölinni ok at forvaðanum. 
Hann fann at hon var dregin mjök, þvi at hon 
var örþreytt. Tekr hann hana þá upp í fang 
sér ok veðr fyrir forvaðann ok hafði hann nú 
sýnu djúpara enn í fyrra sinni, því at flætt var 
mjök. Hann gat litit upp fyrir sik í bergit, 
at skor var því líkust seni höggvin væri með 
berghöggi; ekki nær hann þangat. Hann sá 
himintungl ok var þá komit mjök at degi. Þá 
var hann kominn mjök á flesina; var þá sein- 
fært mjök, ok þá heyrði hann aftr til hellisins 
óp mikit. Konunni brá mjök við þessi hæti ok 
bað Þorvald láta sik ofan — „ok sagða ek þér 
áðr, at þú mundir ekki mega við mik kjalast; 



Hosted by 



Google 



18 FLJÓTSDÆLA SA^A. 

ok leitaOa íyrir þér. Nú er hanii heim komiiiii 
ok mun hann verða mér feginn; enn hann mun 
ekki eftir þér leita, ef hann ratar mik". Hann 
svarar: „Þat skal aldri verða, þvi at eitt skal 
yfir okkr ganga, meðan ek má á þér halda", 

— stej^pir af sér loðkápunni okfærir hanaí; setr 
hana niðr siðan i gjögurinn ok spjótit hjá henni; 
enn hann snýr aftr á veginn. Hann sér þá at 
bar við himni höfuð jötunsins, miklu hærra enn 
hamarrinn. Hann bar at henni grjót svá mikit, 
at hon mátti ekki á burt komast. Þá tók hann 
sverðit ok gengr móti jötninum. Jötunninn 
kallar hátt ok bað hann niðr láta melluefni sitt 

— „ætlar þú þér mikit i fang at færast^ au- 
virði þitt, er þú vilt taka hana frá mér, er ek 
heíi áðr lengi átt". Ok í þessu stigr jötunninn 
upp i skoruna bjargsins, þá sem Þorvaldr hafði 
sét, enn öðrum fæti á flesin ok varð hann cigi 
vatskorr. Ok sá hann, at til þess var þessi 
skor, at jötunuinn vildi eigi vaða. Enn i þessu 
kemr Þorvaldr at, ok hleypr inn undir hanu) 
enn jötunninn breiðir frá sér lámana ok ætlaði 
at taka Þorvald. Enn í þvi höggr Þorvaldr 
til hans, ok kom á mitt lærit jötunsins, ok tók 
af fótinn vinstra megin fyrir ofan kné ok kom 
sverðit i sandinn niðr. Enn jötunninn fell ok 
kvað við sárlega ok mælti: „Illa hefir þú mik 
svikit, ok meir enn ek ætlaða, at þú hefir tekit 
þat eitt vápn, er mér mátti grand vinna. F(3r 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 19 



ek af því óhræddr eftir þér, at ek hugsaði ekki, 
at smámeiini mundi mér verða at bana. Bnn 
nú muntu þykjast hafa mikinn sigr unnit. Muntu 
ætla at bera vápn þetta ok þinir ættmenn ; enn 
þat mæli ek um, at þá verði þeim sizt gagn at, 
er mest liggr við". Þorvaldr leitaði þess á, at 
hann skyldi ekki fleiri orð mæla þeim til ó- 
þurftar, ok höggr á hálsinn svá at af tók höf- 
uðit, ok stakk höfðinu milli þjóanna; því vann 
hann þat eigi fyrri, at hann fálmaði höndunum? 
ok fekk Þorvaldr eigi færi á honum fyrr enn 
hann kyrðist. Gengr hann siðan burt frá hon- 
um ok þar til er hon lá, ok fann þá at á henni 
var ómegin eða óvit. Hann tekr hana upp ok 
rann þá af henni brátt svá sem svefn. Hann 
gengr með hana þar til er hann kemr heim til 
hallar. Þá váru menn at dagdrykkju; menn 
höfðu saknað Þorvalds ok gáfu þeir lítinn gaum 
at þvi. Ok nú gengr hann inn í höllina ok 
hafði Droplaugu á handlegg sér, enn sverð i 
annarri hondi; gekk hann f^TÍr jarlinn ok 
kvaddi hann ok kvaðst færa honmii dóttur sina. 
Jarl var henni einkar feginn ok margir aðrir. 
Jarl spurði, með hverjum hætti eða atburð hann 
hefði henni náð. Hann sagði allan atburð, ok 
kvað mjök eftir drauminum gengit hafa. Jarl 
svarar: „Mikil er gifta þin ok gæfa, er þú 
heíir unnit þann óvin,, er hér l^fir mestr verit 
á váru landi; enn þó munuvérbrátt sjá þetta". 

2* 



Hosted by 



Google 



20 FLJÓTSDÆLA SAGA. 



Hirðmeiiii sögðu, at þetta mundi ekki svá mikit 
tröU vera sem menn höfðu látit, — „at hann 
Tiefir einn unnit, ok man þetta lygi ein vera". 
Ok eftir þetta ætlar Þorvaldr at snúa til sætis 
síns. Jarl kallaði þá eftir honum, ok bað hann 
sitja þat forsæti fjTÍr framan hásætit — „mun 
annathvárt vera um hagi þína, at þú munt meiri 
'virðingar verðr, enn ek hefi til þin gert, eða 
])ú munt ekki langærr maðr verða. Enn þat 
megu allir sjá, at þú hefir oss góða fórn fært. 
Er þín för góð orðin, ok er oss nú jafnnýtt um 
sem þá er enginn varð til í þenna háska at 
ganga. Enn aldri mun mér efalaust, at vér 
njótim þessarrar konu, fyrr enn ek veit at sá 
fjándi er afráðinn". Eftir þat drekka menn ok 
heldr í .^emmra lagi; þá eru tekin ofan borð. 
Björgólfr jarl bað menn sína vápnast ok ganga 
til at sjá þessi tiðendi. Þeir fara ok Þorvaldr 
með þeim, ok koma þar til er sjá dólgr lá, ok 
sá nú allir, hversu at var unnit; gengu margir 
tæpt at, þeir er áðr kölluðu þetta lítit þrekvirki 
verið hafa. Jarl lætr fella mörk ok draga sam- 
an; hann lætr hlaða bál ok láta síðan draga 
jötuninn út á bálið ok brenna hann at köldum 
kolum, ok eftir þat flytja þeir öskuna á sjá út, 
Síðan fara þeir til hellisins á skipunum ok fl3''tja 
þaðan mikinn auð ok alt þat er fémætt var, ok 
flytja heira. Er þat kallat jafnan siðan Geitis 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SÁGA. 21 

hellir eða Geitis hamrar. Ok er ekki getit, at 
hann sé síðan af tröllum bygðr. 

6. Þá er menn kómu heim, var varningrinn 
tíndr, ok er þat kallat, at þar væri saman kom- 
inn mestr hluti þess varnings, er á þ\i skipi 
var, er Þorvaldr hafði á verit, ok þar kendi 
Þorvaldr alla sína vöru. Þorvaldr ok jarl létu 
þat hvern mann hafa er sér kendu, enn hitt 
var þó miklu meira, er enginn bar kensl á, fyr- 
ir þvi at íslenzkr varningr var litils verðr hjá 
því sem annat var, þvi at þat var margra 
manna sælur. Síðan launaði Þorvaldr þeim 
mönnum vel, er sitt erfiði höfðu fyrir þessu haft. 
Þorvaldr sitr nú i Hjaltlandi i mikilli virðingu, 
Þótti þat hit mesta þrekvirki, er hann hafði 
unnit. Jarlinn virði engan mann fyrir Þorvald 
fram ok þar gerðu aðrir menn eftir. Sat hann 
þar þau misseri hin næstu. Ok á þessu sama 
sumri spurðist virðing sjá tíl íslands, er Þor- 
valdr hafði fengit á Hjaltlandi. Margir menn 
í Austfjörðum fögnuðu er þeir spurðu, at svá 
hafði atborizt, nema Ketill bróðir hans; hann 
lét sem hann vissi eigi. Þótti mönnum mikil 
gifta til Þorvalds fallit hafa, svá afskiftan sem 
Ketill hafði hann gert. Þorvaldi' sat á Hjalt- 
landi framan til jóla ok þá gekk hann fyrir 
jarl ok kvaddi hann, ok spurði hann hvárt hann 
myndi nökkut til hinna fyrri jóla; hann kvaðst 
gerla muna. „Þá mun ek heimta þat verðkaup, 



Hosted by 



Google 



^^ FLJÓTSDÆLA SAGA. 

sem þú sjálfr sagðir upp, þá er ek sagða þér 
draum minn, at þú hétst at gefa þeim manni 
dóttur þína, er henni næði burt þaðan. Nú vil 
ek vita mitt erendi; vil ek ekki liér vera, ef 
mik dregr ekki til". Jarl mælti: „Alt er mér 
samt í hug um þat nú ok þá, at mér lizt þú 
maklegastr at njóta hennar, ef nökkur nyt er í. 
Enn eigi sýnist mér nú jafngóðr kostr, sem þá 
er heðan fór ; þvi at þessi kona er nú eigi allra 
færi sakir skaplyndis, enn þú sér sjálfr f^^rir 
kosti þinum. Bnn halda vil ek alt þat, sem ek 
hefi um mælt: enn þitt gjald mun vera, ef nökk- 
ut brestr i þar um. Br líklegt at vel verði, 
því at henni er allvel til þin; ok í hvert sinn, 
er þín er getit, þá segir hon, at enginn muni 
koma til jafns við þik. Enn gefa vil ek þér 
jarldóm til þess at synir mínir eru vel færir 
til við riki at taka". Þorvaldr kveðst eigi þat 
vilja — „því at mér þykkir þá bezt komit, er 
þér varðveitit þar til at þeir taka við, enn mér 
er þat eigi hent, því at ek em eigi höfðingja 
ættar". Ok eftir þat var sent eftir móður Drop- 
laugar, þeiri er Arneíðr hét. Grímr hét bróðir 
hennar, enn faðir hennar Helgi, danskr maðr, 
enn móðir þeira Hallerna. Þau systkin kómu 
þangat, ok er þeim sagðr þessi kaupmáli. Þeim 
kvaðst svo athyggjast, at eigi mundi annarr 
maklegri at njóta þessarrar konu enn þessi 
maðr, ok sögðust hér góðan þokka til mundu 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 23 

leggja. Ok við þetta var Droplaug fest Þor- 
valdi með miklu fé. Var þá stofnnð veizla 
frið; skorti hvárki tilföng nóg né fjölmenni 
mikit ok fór veizlan allvel fram. Ok at henni 
liðinni gaf Porvaldr hverjum manni góðar 
gjafir; fekk hann svo miklar vinsældir, at 
nálega báðu allir menn honum góðs ok sat 
hann nú þar þenna vetr til þess at váraði. 
Þá keypti hann skip þat er uppi stóð í Þórsá 
ok færir þangat til stórfé ok konu sina Drop- 
laugu. Váru góðar þeira samfarir, þvi at hvárt 
þeira veitti öðru vél, enn við aðra menn var 
hon fálát ok steigrlát, enn þó var hon afbragð 
annarra kvenna, bæði at yfirlitum ok atgervi. 
Arneiðr móðir hennar átti mörg skilgetin börn ; 
ok var hon þá ekkja, er hon átti þessa sína 
dóttur Droplaugu; ok á þessu vári seldi hon 
sonum sínum i hendr bú sitt, enn gifti dóttur 
sína, er Gró hét. Enn Arneiðr réð sik í skip 
með Þorvaldi, ok vildi f^^lgja dóttur sinni til 
íslands; Grímr Hallernuson fór ok með þeim. 
Ok er þau váru búin sigldu þau í haf ok fengu 
góð veðr ok hagstæð ; tóku ísland snemma sum- 
ars. Þau kómu þar skipinu, er Höfn heitir í 
Borgarfirði, fyrir sunnan Njarðvík. Frændr Þor- 
valds riðu margir til skips, þegar þeir spurðu 
útkvámu hans, ok fögnuðu honum vel ok buðu 
til sín meðr sæmd með því liði, er hann vildi 
at færi. Enn Ketill bróðir hans kom ekki til 



Hosted by 



Google 



^4 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

skips; enda sendi Porvaldr honum engin orð. 
Þá var Ketill kvángaðr og átti son, er Þorkell 
hét, ok var kallaðr fuUspakr. Hann kemr lítt 
við þessa sögu, enn hann kemr þó enn við síðar. 
7. Hallsteinn hét maðr. Hann bjó á þeim 
bæ, er i Jórvik heitir. Hann var ungr maðr 
ok var þá nýkvongaðr. Hann var skyldr þeim 
mjök Njarðvíkingum. Við þenna mann var Þor- 
valdr ástúðugastr áðr hann fór utan. Hann 
reið til skips, þegar hann spurði útkvámu Þor- 
valds, ok bauð honum með sér at vera um vetr- 
inn með alt sitt föruneyti. Þat þektist Þor- 
valdr, ok fór þangat með fjórða mann, þjón- 
ustumann hans ok þjónustumey hennar, enn 
aðrir skipverjar vistuðust í herað upp. Skipit 
var upp sett ok umbúit. Liðr vetrinn, ok sitr 
Þorvaldr i Jórvik með yndi miklu. Ok um 
várit réðu frændr hans honum, at hann skyldi 
kalla til við Ketil bróður siun, at taka við goð- 
orði sinu ok mannaforráði. Enn Þorvaldr kvaðst 
eigi þat mundu gera, — „þvi at mér mun þat 
lítit tjá, þó at ek geri þat, ok vinn ek þat cigi 
til virðingar, at deila við frændr mína". Þat 
er sagt, at Þorvaldr reið heiman við nökkura 
menn upp í herað ok vestr yfir Lagarfljót ok 
upp á strönd; ok alt þar til er hann kom á 
þann bæ er á Vallholti heíth\ Þetta land var 
litit at húsum, enn þó fullbýlis land ; þat kaup- 
ir Þorvaldr með fé. Hann húsaði landit ok 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. ^^ 



efldi bústað þann, ok er sá bær góðr kallaðr 
síðan jafnan. Eftir þat tekr Ameiðr móðir 
hennar við búi fyrir innan stokk ok allri umsjá, 
er þá snúit nafni bæjarins ok kallat á Arneið- 
arstöðum. Sezt Porvaldi' þar í bú ok fekk liann 
brátt vinsældir miklar. Droplaug skifti sér 
ekki af ráðum; var hún ríkilát mjök; þótti 
mönnum mikils um hana vert. Enginn var 
Þorvaldr goðorðsmaðr, sem fyrr var ritat; enn 
þó var hann svá vinsæll, at nálega vildi svá 
hverr maðr sitja ok standa sem hann vildi. 
Frændr hans hyldust hann at mjök, enda gerði 
hann sér alla menn at vinum. Maðr hét Bersi 
ok var Özurarson; hann bjó í Fljótsdalsheraði; 
þat er fynr vestan Lagarflj(3t, þar er heitir á 
Bessastöðum, við vatnsbotninn. Bersi átti tvau 
börn ; hét sonr hans Ormsteinn, enn Þórlaug 
dóttir. Ormsteinn var kvángaðr, ok bjó á Víði- 
völlum hinum syðri; enn Þórlaug Bersadóttir 
var þá ung at aldri. Bersi var spekingr mikill 
ok kallaðr spak-Bersi, ok við hann er kendr 
bærinn á Bersastöðum. Við þenna mann leggr 
Þorvaldr heitt vinfengi, ok svá hverr við ann- 
an. Flestir fóru utan með skipinu, er út höfðu 
komit með Þorvaldi; þvi at hann sendi Björg- 
ólfi jarli skipit ok þar með mikinn íslenzkan 
varning. Grímr Hallernuson var eftir á íslandi, 
því at hann vildi eigi utan fara. Hann keypti 
sér land þat er at Giljum heitir; þat er í Jök- 



Hosted by 



Google 



^6 FLJÓTSDÆLA SAGA. 



ulsdal neðanverðuni. Hann bjó þar tvá vetr, 
ok þá tók Grímr Hallernuson sótt ok andaðist, 
ok tóku synir hans við búi ok fjárforráðum. 
Enn á hinum fyrstum misserum, er þau Þor- 
valdr ok Droplaug bjuggu á Arneiðarstöðum, 
þá fór hon kona eigi einsaman. Líða stundir 
fram í likendum, ok þar til at hon ól bam, ok 
var þat sveinn. Hann var vatni ausinn ok nafn 
geíit ok kallaðr Helgi. Sá sveinn óx þar upp 
með föður sínum ok var hinn efnileg-asti. Ok 
enn liðu stundir eigi langar^ áðr þeim varð 
annars sonar auðit; ok var sá nefndr Grímr 
eftir Grími Hallernusyni. Uxu þeir nú þar 
upp báðir bræðr, ok var þeira tveggja vetra 
munr, báðir mjök efnilegir. Fjóra vetr var 
Arneiðr fyrir búi, áðr hún andaðist; erþar haugr 
hennar fyrir ofan garð ok utan. Þá tók Drop- 
laug við öllum ráðura og varð henni þat vel i 
hag. 

8. Gunnarr hét maðr. Hann var skyldr 
mjök Njarðvíkingum. Hann bað þeirar konu, 
er Rannveig er nefnd, ok var honum heitit 
konu. Býr hann þá veizlu ok býðr til mörg- 
um mönnum. Peim Þorvaldi ok Droplaugu var 
ok þangat boðit, og þeim mönnum er þau vildu, 
ok hétu þau ferðinni. Ok er at því kom, at 
þau skyldi fara, kvaddi Þorvaldr Droplaugu til 
ferðar með sér. Hon kvaðst hvergi fara mundu, 
- - „ok svá vilda ek at vit gerðim bæði". 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. ^7 



sagði tLon. Þorvaldr spurði, hví hon væri svá 
hverfiynd — „þar sem þú hétst sém ek". Hon 
svarar: ,,Ekki ferr ek at því, ok biðr ek, at 
þú farir hvergi, því at mér segir svá hugr um, 
at oss verði lítil sæmd at boði þessu; ok ráðin 
em ek at fara alls hvergi; enn þú munt ráða 
þínum ferðum, þó at ek beiða annars um". 
Porvaldr svarar: „Eigi nenni ek at sýna svá 
mikla ómerki við frændr mína, þar sem vit 
hétum bæði; enn ek mundi hvergi fara, ef ek 
hefða eigi svá fastlega heitit". Býr hann nú 
ferð sína. Enn hon varð hrygg mjök við þat. 
Þorvaldr ferr nú við hinn ES mann á einum 
teinæringi; hann var vápnaðr vel. Hon bað at 
hanu mundi eftirláta sverðit, þvi at mér se.gir 
þungt hugr um þina ferð — „eigi fyrir þvi, 
einskis þykki mér vert sverðit hjá þér". Þor- 
valdr sagði litit mark at um hugboð manna — 
„ok hefiir þú ekki þann veg látit fyrr, enn ekki 
er mér svá mikil elska á sverðinu, at ek megi 
eigi vel af því sjá". Fer Þorvaldr nú til skips 
ok hon með honum, ok þ^^kkir henni allmikit 
at skiljast við hann, ok géngr hon heim enn 
Þorvaldr siglir út eftir vatninu íits^Tinings veðr; 
styrmdi svá mjök, at Þorvaldr týndist i þess- 
arri ferð, ok þeir allir, er með honum váru; 
enn þessi tíðendi spurðust brátt um heraðit ok 
þóttu mörgum mikil. Enn boðit fór vel fram 
alt at einu, er Gunnarr kvángaðist. Þau gerðu 



Hosted by 



Google 



28 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

bú út í heraði á þeim bæ, er á Bóndastöðum 
heitir ok bjuggu þar lengi. Ok þegar hin fyrstu 
misseri áttu þau barn; þat var dóttir, ok hét 
Þórdis; hon var efnileg ok vel ment. Enn á 
öðrum misserum áttu þau barn annat; þat var 
sveinn ok var nefndr Þorkell. Þessi börn þóttu 
bæði efnileg ok uxu þar upp. Þessi vóru elzt 
börn þeira ; mörg áttu þau önnur börn ok koma 
þau eigi við þessa sögu. Þessi börn, áttu sér 
viðnefni ok var hann kallaðr Þorkell trani, enn 
hon Þórdís brestingr. 

9. Svá er sagt, at Droplaug kunni illa falli 
Þorvalds ok annaðist mjök sjálf um fjárvarð- 
veizlu. Enn er Bersi spurði þessi tíðindi, þá 
gerði hann heimanför sina út á Arneiðarstaði; 
enn Droplaug tók við honum forkunnar vel, 
sem hon var vön. Bersi mælti: ,,Þat er sem 
þíi veizt, at vinskapr mikill var með okkr Þor- 
valdi, svá at hvárr unni öðrum. Vil ek nú 
bjóðast til fjárforræðis með þér; þar með hýö 
ek Helga syni þínum til fóstrs, ok því heit ek 
þér með, at kenna honum slíkt mannvit sem 
ek kann. Droplaug kvaðst eigi nenna at drepa 
hendi við sæmd sveinanna — „enn þó (^ mér 
nú at þeim mest yndi allra manna". Þá var 
Helgi sex vetra gamall, enn Grimr fjogra vetra; 
hvárrtveggi þeira var snemma roskinn. Þá 
svarar Helgi: „Svá ann ek mikit Grími bróð- 
ur mínum, at ek má eigi við hann skilja; munu 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 29 

vit aniiatlivárt vera heima báðir eða fara burt 
báðir". Bersi svarar: „Gott þykki mér þat 
at vita, at ástúðle^ sé með ykkr; vil ek, at 
þit séuð þeim stundum með mér, er ykkr þykkir 
þat betra; ann ek ykkr þess jafnvel báðum". 
Helgi segir, at þeir mundu ýmist vera með hon- 
um eða heima til yndis við móður sína. Nú 
fara þeir upp með Bersa, ok er hann ástsam- 
legr til þeira bræðra, enn lagði þó meira stund 
á að kenna Helg*a íþróttir. Þeir váru þar löng- 
um, meðan þeir váru ungir, enn því lengr 
heima sem þeir váru eldri. Sinn veg var hvárr 
þeira bræðra j^-firlits. Grímr var hvítr ok 
hrokkinhárr, ok at öllu sjálegr; enn Helgi var 
mikill maðr vexti^ Ijósjarpr á hár ok rauðlitaðr, 
breiðleitr ok hinn kurteisasti, enn þat þótti 
helzt at 3^firlitum Helga, at hann var munn- 
Ijótr. 

10. Þess er getit eitt sumar, at skip kom 
af hafi í Reyðarfjörð. Kona ein réð fyrir skip- 
inu, síi cr Gró hét; hon var systir Droplaugar, 
mjök rík at fé. Fór hon af því út hingat, at 
bóndi hennar hafði andazt, ok þá seldi hon 
lendur sínar ok keypti skip ok ætlaði at finna 
móöur sina. Droplaug ríðr til skips, ok býðr 
systur sinni til sín ok þat þiggr hon. Ok þenna 
vetr, er Gró var þar, váru sveinarnir Helgi ok 
Grimr Éeima ok var Gró vel til þeira. Ástúð- 
igt var með þessum frændum; fundu menn þat, 



Hosted by 



Google 



30 FLJÓTSDÆLA SAGA. 



at hvárri þeira systra var yndi at annarri. Enn 
um várit spurði Gró Droplaugu, hvar hon sæi 
henni bústað. Hon svarar: „Veit ekþámenn, 
er sitja á góðum bústað með mikit lið enn fjár- 
kost lítinn ; þykki mér líklei^, at þeim muni 
falt land. Sá bær heitir á Eyvindará — þat 
er fyrir austan Lagarfljót — ok er eitthvert 
bjargmest land í heraði ok þokkaland allmikit". 
Svá fór þat til, at þær systr keyptu þessa jörð. 
Ok setr Gró þar bú saman, ok fekk Droplaug 
henni málnytu og aðra þá hluti, er hon þyrfti 
at hafa til búsins. Gró lætr höggva upp skip 
sitt ok flytja heim viðinn ok leggia í hús, ok 
þeir viðir eru þar enn í húsum. Gró sýndi 
brátt af sér mikla risnu ok tók mikla vinsæld. 
Hon var kvcnna minst, enn afbragöléga sjáleg; 
greip í skapi ok skörungr mikill ok forvitra. 
Hon hafði eigi lengi búit, áðr hon 61 þann grip 
með fé sinu, er henni þótti betri enn önnur 
eiga sín jafnmikil; þat var hestr, er hon kallaði 
Inni-Krák, þvi at hann var inni hvcrn vetr; 
hann var svartr at lit; lét hon hann gclda 
snemma. Svá mikill fégróðr hljóp at Gró at 
Eyvindará, at nálega þóttu tvau höfuð á bverju 
kvikindi. Menn fóru 6r ýmsum heruðum ok 
báðu Gró, ok hnekti hon öllum frá, ok kvaðst 
svá mist hafa bðnda síns, at hon ætlaði öngvan 
mann at eiga siðan. Synir Droplaagar váru 
lengi með Gr6, okvar þat mál manna; at þeir 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. ^^ 



ætti góðs í milli at ganga, at vera á þeim III 
bæjum, er beztir váru í heraðiuu; ok var þeim 
þar allstaðar ástsamlega veitt. Pat bar til einn 
dag, at drepit var á dyr á Bersastöðum, ok 
Bersi bóndi fagnaði þeim sem komnir váru. 
Var þar Ásbjörn bóndi vestan af Aðalbóli ok 
Helgi son hans, ok fóru bónorðsför ok báðu 
Þorlaugar Bersadóttur til handa Helga Ás- 
bjarnarsonar. Bersi hyggr at ok lízt svá, at 
eigi muni vist, at æðri maðr veldist til við hann 
til mægðar, þó at hon væri góðr kostr; þvi at 
Helgi var hinn ^ánsælasti maðr. Var þessu 
ráðit; leggr Ásbjörn til mannaforráðit alt ok fé 
svá mikit, sem Bersi beiddi. Var Helgi hinn 
sæmilegasti maðr. Eftir þat var at veizlu snúit 
ok viða mönnum til boðit um heraðit. Drop- 
laugar synir váru eigi heima, ok váru út á 
Arneiðarstöðum. Bersi sendi þeim orð, at þeir 
skyldi koma til veizlunnar; enn þeim fanst fátt 
um ok létu sem þeir vissi eigi; fóru þeir ok 
hvergi ok sátu heima. Enn veizlan fór vel fram 
alt at einu. Ok upp frá því váru Droplaugar 
synir aldri langvistum á Bersastöðum, ok þat 
hafa margir fyrir satt, at Helga Droplaugarsyni 
væri cftirsjá at um gjaforð þessarrar konu. 
Eftir þetta setr Helgi Ásbjarnarson bú á Odds- 
stöðum, ok var vel um samfarir þeira. Tók 
Helgi Ásbjarnarson nú vinsældir miklar ok alt 
mannaforráð at helmingi við Hrafnkel frænda 



Hosted by 



Google 



32 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

sinii fyrir austan vatn. Þegar hin fyrstu misséri 
er þau váru ásamt varð þeim barns auðit. Þat 
var mær ok kölluð Ragnheiðr. Helgi sat á 
Oddsstöðum tvá vetr, ok unnust þau mikit ok 
vel; ok á hinum þriðja vetrinum beiddist hon 
at fara á kynnisleit upp á Bersastaði at finna 
föður sinn. Hon lét eftir meyna ok vandi af 
brjósti. Hon var uppi þar viku; ok þá þótti 
Helga mál at hon færi heim ok sendir eftir 
hénni þræla tvá ok uxa. Peir váru þar um 
nótt. Þá fell lognsnær um nóttina. Um morg- 
ininn fara þau heimleiðis. Pá var Helgi far- 
inn ofan á drang þann er fram gengr af Odds- 
staðahöfða. Sá hann þá, at þeir óku sunnan 
eftir ísinum ok i vök eina, ok druknuðu þau 
þar öll; þar heitir nú Prælavik. Helgi sá upp 
á misfarar þeira ok þótti allmikit. Helgi gekk 
heim ok sagði tíðindin, ok þrjttu mörgum mikil. 
Spurðust þessi tíðindi um alt heraðit. Ok er 
Bersi spurði þetta, þá bauð hann heim meynni 
Ragnheiði, ok fekk henni þar fóstr með sér; 
ætlaði hann þá, at Helgi mundi skjótara af 
hyggja, enn þat varð þó ekki. Enn hann sat 
þá enn tvá vetr at Oddsstöðum, ok þá eggjuðu 
menn hann at hann kvángaðist. Hann fór heim- 
an ok norðr Smjörvatnsheiði til Vápnafjarðar 
ok kómu til Hofs; þar bjó sá maðr, er Bjarni 
hét ok var brodd-Helgason, hinn mesti skörungr 
ok höfðingi mikiU. Hann átti sér systur, er 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 33 

Þórdís hét. Hon var fríð kona ok vel ment; 
^áðmefni átti hon sér ok var kölluð Þórdis 
todda; því var hon svá kölluð, at hon gaf aldri 
minna enn stóra todda, þá er hon skyldi fá- 
tækum gefa, svá var hon örlát. Hon var skap- 
stór ok skörungr mikill, skaíinn drengr ok lík- 
leg til góðs forgangs, enn þó var hon lítils 
virð heima; þessarrar konu bað Helgi Ásbjarn- 
arson sér til handa. Bjami gaf konuna; er þá 
boð stofnat ok sitja menn þar at veizlu, ok er 
)oðinu var lokit, riðr Helgi heim með konu 
sina Þórdísi. Tók hon þar við búi ok öUum 
forgangi; kölluðu margir, at þess væri vel 
fengit, sem síðan bar raun á, at hon var for- 
vitra. Litlu síðar enn hann var kvángaðr, var 
honum kent barn. Þat hafði hann smíðat með 
an hann var kvánlauss. Þat var mær ok hét 
Rannveig. Matselja sú var móðirin, er Helgi 
hafði sett fyrir bíi sitt. Þórdís tók við þess- 
arri mey ok gerði svá til sem hon ætti; fædd- 
ist mærin þar ok var at öngu óásjálegri enn 
sú er skilgetin var; enn Þórdis lét þá konu 
þegar á burt ok fekk henni góða penninga. A 
þetta lagðist mikil virðing, hversu vel Þórdisi 
fór þat sem mart annat. Ok er þau höfðu 
einn vetr ásamt verit, þá bað hon Helga selja 
land þetta, þvi at hon þóttist eigi halda mega 
risnu sinni fyrir atkvæmdar sakir - ,.ok vilda 
ek, at þú keyptir landit í ^ljóvanesi, því at 



Hosted by 



Google 



34 FLJÓTSDÆLA SAGA. 



mér sýnist þá eigi jafmiijök í garðshliði". Þetta 
land kaupir Helgi ok ferr bygðum til, ok býr 
þar lengi siðan, þangat til at hann þóttist þar 
eigi mega sitja fyrir þeim tiðindum, er siðan 
gerðust. 

11. Þórir hét maðr, er bjó i Mýnesi fyrir 
austan Lagarfljót. Sá bær stendr mjök i miðju 
heraði. Þar er einn bær í milli ok Eyvindar- 
ár, er Gró bjó, er heitir á Finnsstöðum. Þórir 
var hægr maðr ok vinsæll. Hann var þá kván- 
lauss ok hafði svá lengi verit; hafði hann sett 
ýmsar matseljur fyrir bú sitt. Þorgrímr er 
nefndr leysingi einn ; hann átti viðnefni ok 
var kallaðr tordýflll; hann hafði unnit sik burt 
ór þrældómi ok var áðr þræll fastr á fótum. 
Hann var heimamaðr Mýness-Þóris ok skyldr 
honum mjök. Þorgrímr var litill maðr vexti 
ok kviklegr, orðmargr ok illorðr, hcimskr ok 
iUgjarn, ok ef hann heyrði nökkurn mann vel 
látinn, þæstist hann i móti ok mátti eigi heyra; 
varð hann þeim öllum nökkura flýtu at fá. Sá 
var siðr víða í f^Tudinni, at litt váru baðstof- 
ur, ok höfðu menn þá bakstrelda stóra; var þá 
viða gott til eldibranda, því at öll heruð váru 
full af skógum. Þá var ok svá húsaskipau, 
at hvert hús stóð af enda annars, enn öngvar 
stofur; þá var alt eitt, skáli sá er menn sátu 
í at mat, ok þar sváfu menn, ok stigu menn undir 
borð hverr (3r sínu rúmi. Enn innar af skál- 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA 35 



anum váru lokhvílur, ok lágu þar í vildar- 

armenn. Pat var eitt kveld um haust, er menn 

kómu heim frá heyverki ok eru gcrvir eldar 

stórir, ok kasta verkmenn klæðum ok bakast 

við eldana. Pórir lá upp frá eldinum á klæðin 

ok talaði við gesti sína. Þá tók Porgrímr til 

orða ok mælti: „Oft mun at þvi koma, at vér 

megum vel við una, at vér höfum oss betr feng- 

ið húsbóndans enn flestir aðrir; munu vér ok 

þess mega vilnast, at hvergi mun slíkt atganga 

sem hér i Mýnesi. Eðr hvar viti þér húsfreyju 

þá er yðr þykki honum fullkosta, ok jafnvel 

hafi haldit risnu eftir sinn bónda, sem hann 

eftir sína húsfreyju?" Allir þögðu ok svöruðu 

öngu. Pá svarar Porgrimr sér sjálfr: „All- 

gott er þat at vita, at ek vinn yðr orðlausa, 

ok veldr þat því, at þit kunnið öngu at svara*' 

Sá húskarl svarar honum, er sat öðrum megin* 

elds ok nauta var vanr at gæta. Hann 

mælti við Porgrím: „Oft er þat um hagi þína, 

at þú rausar þat mart, er eigi kcmr til þín: 

veit ek þá konu, er þat munu allir mæla, at 

hon muni skörungr vera með konum, sem Pórir 

með körlum, ok eigi minni rausn haldit eftir 

sinn bónda enn Pórir eftir sína húsfreyju, ok 

má ek segja hvar hon sitr. Farðu heiman vcstr 

3^fir Lagarfljót ok upp á Arneiðarstaði ; þar býr 

sú kona, er Droplaug heitir, hana vitu vér bezt 

hafa setit eftir sinn bónda. Mun víðara mega 

3=, 



Hosted by 



Google 



36 FLJÓTSDÆLA SAGA. 



tiltaka; því at enginn mun hennar makiflnnast 
á váru landi"^ sagði húskarl, „ok þótt víðara 
sé". Þorgrimr svarar: „Þat mun bezt at 
þegja nú ok taka fyrir belgjarmunnann; enn 
jafnan em ek málugr kallaðr, ok er vel, at þat 
komi at í kveld, at ek svari þvi, sem til liggr. 
Þá mættir þú þat mæla, at hon hafi vel unnat 
þeim bóndanum, er hon átti ok bezt hefir mentr 
verit í heraðinu, ef hon hefði eigi lagt Svart 
þræl sinn í rekkju hjá sér; ok þat er nú eigi 
færra manna orðrómr, at Helgi Droplaugarson 
muni vera son Svarts þræls enn Porvalds". 
Húskarl svarar: „Mikit telst þér á tungu, ok 
þat er öðrum þykir ómælanda ; er þat liklegast, 
at þér taki um alt bak um siðir þat er þú 
lýgr". Þórir heyrir til tals þeira ok tekr til 
orðs í því er hann sprettr upp — hann hafði 
sprota í hendi ok rekr um eyru Þorgrími ok 
bað hann þegja ok mæla eigi fleiri orð — „er 
þat likara, at þér vefist tunga um höfuð. Enn 
bið ek alla þá, sem hér eru við staddir, ef þeir 
þykkjast nökkut mér eiga bétr at launa enn 
Þorgrími, geri svá vel, at enginn reiði þessi 
orð". Margir hétu góðu um þetta, at svá skyldi 
vera, sem hann beiddi; énn þó bar hinn veg 
raun á, at enn váru eigi allir svá þagmælskir, at 
þegði yflr með, ok kemr oft at þvi, sem mælt 
er, at ferr orð er um munn líðr. Þessi orð 
kómu upp á Ameiðarstaði til eyrna Droplaugar 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 37 

ok sonum hennar. Peir vóru þá eigi heima um 
daginn, er Droplaug spurði þetta; því at þeir 
höfðu þat jafnan til skemtanar, at fara at rjúp- 
um ok báru heim byrðum. Þeir hendu at þessu 
mikit gaman, ok veiddu þeir ekki þann veg 
rjúpur sem aðrir menn; ekki höfðu þeir net, 
enn skutu með snærisspjótum. Þeir báru heim 
þetta kveld veiði ok færðu móður sinni sem 
þeir váru vanir. Hon var jafnan vön at taka 
vel við þeim, enn þó var nú venjubrigði. Hon 
var nú mjök hálfær, ok mælti fátt nema af 
stygð, þat er var; kvaðst aldri hirða, hvárt 
þeir bæri heim krækilfætr nökkurar — „man ek 
aldri búa at síðr, þó at þit farit ekki at sliku". 
Helgi svarar: „Ekki mein er þér at þessu, 
móðir, þvi at þetta verðr okkr fyrir, ok má 
þetta vel gera til matar mönnum; verðr oss 
vandlifat; illa þykir, ef vér höfumst ekki at, 
eða höfum ólæti, ok er eigi víst, at vit getum 
svá gert at öllum liki veP'. Droplaug svarar: 
„Má ok vera við þessa iðn, er þú hefir, at 
Þorgrími tordýfli þykki þú meir scgjast í ætt 
Svarts þræls, heldr enn i ætt Þorvalds Þiðr- 
andasonar, eða annarra Njarðvikinga, eða enn 
annarra þeirra, er mér þykkja flestir íslenzkir 
litils virðir hjá þeim". Helgi svarar: „Er 
svá, móðir, at ruglat er skapi þinu; enn hafðu 
ráð mitt at þvi, þó at þér þykki sem er, at 
ek ém ungr. Skipaðu aldii skap þitt eftir hins 



Hosted by 



Google 



38 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

yersta manns orðum ; legg aldri trúnað þinn á 
slíkt, er enginn mun annarra. Mnn Þorgrími 
tordýfli jafnan heima þat er ilt er, enn þik mnn 
þetta saka ekki. Nú mun ek, móðir, hugga þik 
1 fám orðum, at annathvárt mun vera, at mér 
mun ætlaðr aldr lítill, eða Fljótsdælir munu 
sjálfir segja, at ek em son Þorvalds Þiðranda- 
sonar — margir skulu minni til þess reka — , 
enn eigi sonr Svarts þræls; biðr ek, at þú gerir 
þér eigi angr at slíku; því at svá mun ek 
gera". Þá var Helgi Droplaugarson tólf vetra 
gamall, ok svá vel þroskaðr, at margir váru 
þeir fulltíða at aldri, at bæði hafði Helgi við 
þeim afl ok þroska. Grímr var tiu vetra ok 
allvel mentr. Með þeim bræðrum var svá ást- 
úðigt, at hvárgi vildi ganga ór húsi út, svá at 
annarr væri eftir. Hon snýr i burt af tali 
þessu ok inn. Þeir váru þar um vetrinn lengi 
áfram, ok var IJropIaug aldri jafnblíð við þá 
sem áðr, ok gáfu þeir at því öngvan gaum; 
frjru fram sínu athæii sem þeir váru vanir. Líðr 
af skammdegit. Þat var eina nótt, at tekit 
var á fótum Grími ; þá var nýlýsi mikit. Hann 
spurði, hverr-þar væri. Helgi svarar: „Láttu 
hljótt. Má ek aldri sofna. Vil ek at þú risir 
upp, því at nú er svá Ijóst, sem um dag; vil 
ek at þú farir með mér". „Hvat munu vit nú 
at riíipum fara um nætr?" Helgi svarar: „För- 
um vit austr yfir vatn ok ofan til Eyvindarár, 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 39 



at hitta Gró frændkonu okkra, því at mérleið- 
Ist fálæti móður minnar". Grímr sprettr upp 
ok klæðist ok ganga út síðan. Þeir váru svá 
búnir hversdaglega, at þeir váru í söluvaðmáls- 
kuflum mórendum; þar brækr at neðan; feldi 
höfðu þeir til yfirhafnar. Snærisspjót höfðu þeir 
í höndum, enn hvárrgi hafði afl at bera sverðit, 
svá var þat mikit. Peir sneru ofan af velli á 
Arneiðarstöðum ok ofan á vatnsis. Þá mælti 
Grímr: „Hví snýr þú á isana; ekki er þar 
ván rjúpna; snúum upp i heiði". Helgi svar- 
aði: „Ekki ætla ek þann veg at fara, því at 
þar er svá stigt, at hvern dag er at farit; vil 
ek fara is ofan til Vallaness, ok ofan á Völlu, 
yfir Grímsá, svá ofan til Eyvindarár. Þeir fóru 
þá leið, þvi at Helgi varð at ráða hvert sinn. 
Enn er þeir koma neðan i Vallanes, þá lýsti af 
degi. Siðan fara þeir út eftir skógum ok skort- 
ir eigi fugl at veiða ok veiddu þeir mart; þeir 
kómu út til Eyvindarár, er allljóst var, ok tekr 
Gró við þeim allvel ok varð þeim einkar fegin 
ok bað þá þar lengi at vera. Helgi játaði þvi. 
Eru þeir þar þennan dag. Aðra nótt, fjTÍr 
dag, er Helgi á fótum ok vekr upp Grím bróö- 
ur sinn ; kvað vera veðr gott at fara at rjúp- 
um. Þeir ráðast til ferðar ok ganga upp ór 
garði ok upp hjá gerði því er heitir at Upp- 
sölum, ok er þeir koma þar, þá snýr Helgi of- 
an á mýrar fyrir neðan skóga ok út eftir her- 



Hosted by 



Google 



40 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

aði. Grímr spurði, hvi hanii færi svá, — „veit 
ek, at eigi er fuglsins ván á svell eða mýrar, 
heldr er hans ván um skóga eðaheiðar". „Kom- 
it mun þar verða; þó mun ek fara út eftir 
brúnum fyrir ofan Finnsstaði og fyrir utan Mý- 
nes ok út til Snæholtsskóga. Nú munum vit 
snúa upp tU Tókastaða, ok svá utan með fjalli, 
ok heim til dögurðar til Eyvindarár. Hrím yar 
fallit á isana ok var vindlítit, ágætlega gott at 
ganga. Ok er þeir fara út eftir brúnum fyrir 
ofan Finnsstaði, þá lýsti af degi. Þeir sá út 
frá Mýnesi, hvar einn stakkgarðr stóð fram i 
vatnit Lagarfljót. Þennan stakkgarð átti Mý- 
ness-Þórir. Ok nú sjá þeir, at hestr stóð undir 
garðinum ok þar með tveir menn, ok gerði ann- 
arr hlass, enn annarr bar út heyit. Helgi 
mælti: „Menn eru þar niðri í nesinu, ok er 
eigi óliktj Þorgrimi tordýfli þat er á hlassinu 
er". „Hvat mun þik varða, hvárt hann er eða 
annarr maðr". Helgi svarar: „Mér er sagt, 
at hann hafi mælt við mik illmæli ok móður 
mina". Grimr mælti: „Hvat sagðir þú við 
móður þína á hausti, at hon skyldi eigi skifta 
skap sitt eftir hins versta manns orðum; láttu 
nú eigi þatáþik falla". Helgi svarar: „Kom, 
ok verð ek at finna hann; vil ek vita, hvort 
nökkut er einörð í honum, enn ekki mun ek 
gera honum tU meins". 

13. Nú fara þeir ofan eftir svellunum. Auð- 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 41 

keimd var ferð þeira Droplaugarsona bræðra, 
er þeir fóru úti. Hvárrgi vildi ganga í spor 
öðrum ok gengu þeir jafnfram, ok af því kend- 
ist för þeira, þó at langt sæi til. Inn við garð- 
inn, á hlassinu, var Þorgrímr tordýfill, sem þeir 
höfðu sét, enn nautamaðrinn var í garðinum 
uppi, sá er orðaskifti átti við hann. Þorgrimr 
mælti þá við hann: „Menn fara þar ofan eftir 
brúnunum fyrir ofan Finnsstaði. Þeir fara frá- 
lega; þykki mér likt þeim Droplaugarsonum 
ofan af Arneiðarstöðum". Húskarl svarar: 
„Hvat mun okkr varða, hvat þeir fara ; eru þeir 
vaskir sveinar ok meinlausir, ok er öngum mein 
at ferðum þeira". „Aldri veit ek þat", sagði 
Þorgrimr, „get ek at þeir vili mik finna". „Hvi 
mun þat sæta", sagði húskarl, „eða hvat munu 
þeir vilja?" Þorgrímr mælti: „Manstu eigi 
hvat vit töluðum á hausti vit eldinn?" Húskarl 
svarar: „Hvat mun nú undir þvi? Hugða ek 
at þat mundi óvíða farit hafa". „Ekki skaltu 
þat ætla", sagði Þorgrimr, „veit ek, atþauorð 
eru komin upp á Arneiðarstaði til eyrna Drop- 
laugar ok sonum hennar. Er mér sagt, at þau 
hafi beisk við orðit, ok hafi hon eggjat Helga 
á hendr mér; get ek at hann muni nú ætla at 
reka þess réttar. ok þat get ek, at ek bíða þess 
eigi ór stað þessa vaaréttis, ok mun ek beita 
hestinn frá hlassinu ok riða heim í Mýnes, ok 
em ek þá hirðr, enn ek sé giögt, at þessir menn 



Hosted by 



Google 



4^ FLJÓTSDÆ LA SAGA. 

snúa hingat". „Ekki miinda ek þat gera", seg- 
ir Mskarl, „taktu heldr tindlur ór sleðanum, 
ok hafðu upp í garðinn, ok brjrjtum kleg-g-jann 
undir fætr okkr ; eru þeir ung-ir báðir, ok munu 
þeir ekki geta at gert við okkr, ef vit neyt- 
umst duganda". Þorgrímr svarar: „Ekki get 
ek hætta mega undir fjándr þessa, því svá at 
eins lízt mér á þessa menn, at þeim muni duga 
vel hendr ok hjarta, ok munu þeir geta sótta 
okkr með skotum, því at þeir hafa alt þat er 
þeir skjóta til, bæði menn og fugla" — tekr 
nií hestinn ok hleypr á bak; hann hefir vönd 
í hendi ok berr á tvær hliðar. Húskarl mælti: 
„Illa er slikum mönnum farit sem þú ert, mæl- 
ir rán ok regin við hvern mann, enn þorir öngu 
í gegn at ganga, ef eftir er leitat: ætla ek þat 
sannast, at þú sér bæði dáðlaus ok deighugaðr. 
Hér mun ek bíða ok vita, hvat þeir vilja". 
Þorgrímr hrökkr hestinn ok hle.ypir þvers upp 
6r nesinu. Hann víkr hestinum suðr til móts 
við þá, bregðr upp hendinni ok veifir; hann 
setr þá upp óp mikit ok þóttist spotta þá. Helgi 
sér þetta ok þótti illa ; steypir hann af sér feld- 
inum ok hleypr til mðts við Þorgrím tordýfil. 
()k þegar hann þóttist í skotfæri við hann, skaut 
hann til hans spjóti. Þat leitar sér staðar ok 
flýgr undir hönd Þorgrimi ok kemr út undir 
annarri; fellr hann þegar dauðr til jarðar. Þá 
tók Helgi hestinn ok leiðir þangat til; læ-tr Þor- 



Hosted by 



Google 



FLJOTSDÆLA SAGA. 



43 



grím á bak, Grímr styðr hann, enn Helgi leið- 
ir hestinn ofan til stakkgarðsins ; þeir heilsa 
húskarli vel; hann tekr því glaðlega. Helgi 
mælti: „Nú höfum vér drepit hér mann frá 
verki með þér, ok er nú verkit ónnnit, ok 
munu vit taka yíö at vinna með þér". Enn 
hann svarar: „Einkis þarf ek með. Tel ek 
eigi mér þetta harmsök; þvi at ek get, at þat 
tali flestir menn, at honum mundi þessa fyrir 
löngu ván. Mun ek ekki vinna at ákafara, 
þó at þetta hafi i orðit; farið þit heim þann 
veg, sem 3^kkr geg'nir bezt". Hel^ mælti: 
,,ÞorgTÍmr vill vera í ferð með þér heim, því 
at hann þykkist eigi einfærr". Hann tekr reip 
6r sleðanum og bindr hann á bak fram við sil- 
ann. Tord}'fill sitr nú heldr gneipr á baki. Þeir 
fara nú bræör heim til Ey vindarár ; enn húskarl 
gerir hlassit ok vinnr slikt, er hann vill. Enn 
síðan fór hann heim, ekr hlassinu at vindaug- 
anu ok berr inn, ok eftir þat gefr hann hestin- 
um ok brvnnir, enn Þorgrímr sitr ábak á nieðan. 
( )k er húskarl hefir dvalit daginn, sem hann 
vill, þá gengr hann inn, er hann heflr mokat 
fjós ok drepit á völl, enn Þorgrímr sat á baki 
einart meðan. Þórir bóndi var þá undir borð 
kominn ok var þá nær hádegi, Hann segir þá 
Þ(')ri tiðindin. Þórir spurði hví hann hefði svá 
lcngi dvalit. Hann segir, at hann ætti mikit 
at gera, — ,,enn mér þótti litils um vert, þó 



Hosted by 



Google 



^^ FLJÓTSDÆLA SAGA. 



at skítfuglinn væri drepinn". Þórir sprettr þá 
undan borðum ok kveðr tvá menn til farar með 
sér ok lætr söðla hesta. Droplaugarsynir kómu 
heim til Eyvindarár ok sögðu Gró þessi tíðindi. 
Gró kvað þat vel orðit — „enn þó þykki mér 
þú frændi snemma taka til manndrápanna". 
Þetta víg kalla menn Helga fyrst hafa vegit. 
Gró bað þá skamma stund dveljast — „þit 
skuluð riða nú heim á Arneiðarstaði" — þeir 
stíga þá á bak Inni-Krák — „því at ek get, 
at Þórir komi hér í dag at vitja ykkar; munu 
vit semja mál með okkr, enn þit farið nú vel". 
Þeir koma heim á Arneiðarstaði, ok er móðir 
þeira þá i kátara lagi; hon heilsar þeim vel 
ok spurði tíðinda. Þeir segja alls engin. „Hvat 
er í veiðum, síðan þit fóruð heiman?" Helgi 
svarar: „Smátt er í veiðum móðir, veidda ek 
tordýfil einn". Hon svarar: „Þat er lítil veiðr, 
þvi at þat er lítill fugl, enn njóttu heiU handa; 
því at þann einn muntu veitt hafa, at mér mun 
mikil aufúsa á vera". Enn miklu var hon nú 
fleiri til sveinanna enn áðr. Þórir ríðr nú 
heiman með félaga sína ok kemr til Eyvindar- 
ár ok drepr þar á dyrr ok bað Gró til hurðar 
ganga. Hon gerir svá ok heilsar þeim vel. 
Þórir tekr því heldr seint ok spurði at 
Droplaugarsonum. Hon segir þá eigi þar 
vera — „enn þó er sem þeir sé hér. Þat sem 
til tíðinda hefir orðið í ferð þeira, þá vil ek 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 45 



taka máli fyrir þá. Gerðu fé svá mikit sem 
þú vilt, eiin ek mim bæta, því at oss þykkir lít- 
ils vert um eins þræls dráp, heldr enn þat fari 
í manna munna. Enn vit höfum átt vinskap 
saman góðan, síðan ek kom hingat til lands. 
Ætla ek, at enn skyldi svá vera. Er þetta 
eigi stærra mál enn svá, at vit megum þetta 
vel semja". Þórir segir þat vel meg a, — „því at 
marga hluti heíir þú vel til mín gert, ok ráð 
sjálfr fyrir þessum bótum". Gróa gekk þá inn 
ok kom út með svá mikit fé, sem vant er að 
bæta þræla. Hon gaf Þóri fingrgull ok bað sveinun- 
um virkta. Þótti henni sér veittr vinskapr, ef 
hann héldi sátt við sveinana. Þórir kvað svá vera 
skyldu sem hon beiddi. Eeið hann heim við svá búit. 
13. Maðr er nefndr NoUarr. Hann bjó á 
þeim bæ, er heitir á Nollarsstöðum ; þat er hit 
næsta Arneiðarstöðum. Nollarr átti fé lítit, enn 
mikla rjmegð, ok hafði þat mest til atvinnu er 
hann leigði. Hann var verkmaðr mikill, svartr 
raaðr, manna mestr, kvittinn var hann, illorðr 
ok ó\ánsæll, ok í öllu var hann óþokkamaðr. 
Hann var bróðir Þorgrims tordýfils. í öngu 
var Nollarr vinsæll. Hann spurði tíðindi þessi, 
er gerzt höfðu í heraðinu; hann gerði för sina, 
ok ferr um nótt til Mjóvaness ok finnr Helga 
Ásbjarnarson ok biðr hann taka við málinu. 
Helgi svarar því óbrátt, kvað ekki mart milli 
þeira Droplaugarsona, sagðist ekki hirða at þeim 



Hosted by 



Google 



46 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

yrði slíkt til — „þykki mér, sem Þórir eigi 
málit. Mun hann gera þér nökkurn sóma, enn 
þú ert nábúi þeira bræðra ok munu þeir vera 
þér ásjámenn". Nollarr svarar: „Því frjr ek 
á þeira fund, at þú ert várr höfðingi; þykki 
mér þú skyldastr til að losa vandræði manna i 
heraðinu, þó at eigi falli jafnstórt til sem nú 
er orðit; enn ella er ekki skot til þín". Helgi 
mælti: „Farðu á burt, ok vil ek ekki veita 
þina bæn, þvi at mér þykkir menn vel til valdir, 
þó at þit séuð bræðr, at þungt fái af' . Nollarr 
ferr á burt, ok þykkir sín för ill orðin, ok seg- 
ir Helga því oft lítinn hlut mundu hafa fyrir 
Droplaugarsonum — „ef þeim skal aldri refsa 
sin ók^^nni". NoUarr leggr á þá bræðr mikinn 
óþokka; þeir létu sem þeir vissi þat eigi. Þor- 
björn hét maðr; hann bjó á Skeggjastöðum; þat 
er út hit næsta NoUarsstöðum, enn suðr frá Asi. 
Hann hafði verit kvángaðr, enn þá var hon 
önduð. Hann átti dóttur eina, er Helga hét; 
hon var væn ok vitr. Þorljjörn var vel fjár- 
eigandi, vinsæll maðr ok gúðr bóndi ok þá við 
aldr. Bersi hinn spaki var vin Þorbjarnar ok 
þá oft heimboð at honum ok gjafir, enu Bersi 
hafði geflt Helgu marga góða gripi, ok var þat 
orð á, at honum þætti sjá kona betri enn aðrar, 
síðan hans kona var önduð. Enn á þeim miss- 
erum var þat mælt, at Helgi Droplaugarson 
legði þangat kvámur sínar til Helgu Þorbjarn- 



Hosted by 



Google 



FL.TÓTSDÆLA SAGA. 47 



ardóttur, ok ekki var þat kallat henni um þveran 
hug, sem raun bar nökkut á; því at þá er þeir 
bræör höfðu tvær nætr heima verit, þá tekr Helgi 
Inni-Krák ok beitti fyrir sleða; hann lætr koma 
húð i sleðann ok kvaddi Grim til ferðar með 
sér; snúa síðan ofan á is. Peir fara út eftir 
ísinum, alt f^TÍr Skeggjastaði, snúa til bæjar, 
láta þar hestinn íiti í túni ok kasta heyi fyrir. 
Peir bræðr ganga inn i stofu. Heilsar Helga 
þeim vel ok sezt Helgi niðr hjá henni; ok er 
þau töluðu sin á meðal, þá beiddi hann, at hon 
mundi fara ofan til Eyvindarár ok vera þar um 
vetrinn. Pessu játar hon. Ok er þau töluðu 
þetta sín i milli, þá kémr þar inn maðr einn; 
sá var í svörtum kuíii. Par var NoIIarr; hann 
reikar utár ok innar eftir gólfinu ok lætr slúta 
höttinn. Enn þá er minzt er ván, hleypr hann 
fram ok ofan eftir vellinum, oksvá ofan at vatni. 
Par stendr steinn undir bakkanum; þar kastar 
hanu klæðum ok leggr upp á steininn. Síðan 
skýtr hann beinspýtum undir sik, hle^^^r siðan 
upp eftir vatni, slikt er fara má. Um hádegis- 
skeið kemr hann upp á Bersastaði; hann var í 
.kodsis" l}r6kum. Enn svá hafði hann fl.jótt farit, 
at þat var með megni. Bersi heilsar honum 
vel ok spyrr, hví hann færi svá mikit. NoIIarr 
svarar: „Pví, at ærin er nauðsyn, ok ferr ek 
ekki siðr þinna vegna enn minna'\ „Hvat er 
þat", sagði Bersi. „Helgi fóstri þinn erkominn 



Hosted by 



Google 



48 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

á Skeggjastaði út, ok ætlar hann at fífla Helga 
Þorbjarnardóttur út til E^rvrindarár, ok leggja 
hana í sæng hjá sér, enn þar kemr at því sem 
mælt er, at betra er véltum at vera^ enn öng- 
um at trúa, því at þú hefir trúat honum sem 
sjálfum þér. Má þat ekki í einu orði telja, 
hvern sóma þú hefir honum gert, enn hann 
launar því sem hann hefir ^ægzt til, ilsku ok 
undirhyggju". Bersi brosti at ok mælti: „Hví 
segir þú mér þessi tíðindi, heldr enn öðrum 
mönnum?" Nollarr svarar: „Því at ek ætl- 
aða, at þér mundi helzt undir þykkja ok umhug- 
at; því at þat er alþýðu rrjmr, at þér þykki 
hon betri enn aðrarkonur". Bersi svarar: „Pat 
hefir jafnt verit mátulega í hóf stilt, ok þó at 
Helga væri gefin fóstra minum, þá þætti mér 
þar fríð kona vel gefin hraustum manni. Enn 
þó get ek at honum þykki sér þat oflágt- fyr- 
ir mannvirðingar sakir. Enn þann einn vin- 
skap hefi ek átt við Helgu, at hvártki hefir 
spilzt fyrir því; hefir ek af því gefit henni gjaf- 
ir, at faðir hennar hefir gefit mér góða gripi. 
Nú farðu og seg öðrum þessi tíðindi þín, því 
eigi deyfist hugr minn við mart". Nollarr svar- 
ar: „Satt er þat þó at segja, at útlifat hafa 
nú kappar Fljótsdæla, er þeir láta eitt svein- 
sníki taka af sér konur, þar sem þú ert svá 
ærr fyrir henni, at þú gáir einskis. Mun ek 
láta af at segja þér, þr3 at ek verði víss, at þú 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 49 



lætr sem þú vitir ei^, þó at þér sé sneypa ger. 
Reynist þá skaplyndi yðart., er eigi er við þá 
um at eiga, er yðr þykkir dælt ^áð; er ok því 
síðr dáð í yðr, er meir er á yðr leitat". Bersi 
svarar: „Pat veit ek at þér mnn fara sem 
Þorgrími bróður þinum, at þú mælir til óhelgi 
þér, ef þíi nytir þér eigi betri manna við". 
Bersi sprettr þá upp; kvaddi menn til ferðar 
með sér. Peir taka liesta Bersa tvá ok leggja 
á söðla. Eiðr Bersi ok annarr maðr með hon- 
um, enn tveir ganga lijá; Nollarr var hinn fimti. 
Peir fara út eftir ísum; færð var góð ok all- 
kalt ok strauk mjök við. Þau Helgi og Helga 
sátu á tali mjök til annars litar. Þá bað Helgi 
at hon mundi búast, — „því at langt er út til 
Eyvindarár, enn ek vil eigi koma þar um nutt". 
Helga litaðist þá um: „Hvárt var ekki NoU- 
arrhérí morgin k gólfi um hríð?" Helgimælti: 
„Þat ætla ek víst, at hann væri hér, ok skjótt 
hofir hann nú burt horfit*'. „K^mlogt þykld 
mér, ef hann þykkist eigi víss orðinn uökkurra 
tíðinda; mun ek hvergi fara daghmgt, því at 
ek get hann þangat iijósnir þær Ijorit hafa, at mér 
þætti vcl, at hann yrði lygimaðr af^\ Helgi 
svarar: „Gerðu seni þú vilt, enn þat sogir ek 
þér, sem ek mun efna, at eigi ferr ck cftir þér 
annan dag". Helga svarar: „Vel er, þótt þú 
ráðir því, enn hvergi fcrr ck at sinni^'. Helgi 
gengr þá út ok sczt í slcöa, cnn Grímr fcrr á 



•4 



Hosted by 



Google 



50 



FLJÓTSDÆLA SAftA. 



bak; fara þeir níi út eftir ísum. Nú sjá þeir 
bræðr, at menn fara sunnan eftir vatni fyrir 
Nollarsstöðum ; þeir kenna nú mennina. Nú teki^ 
Nollarr til orða: „Bersi, nú máttu sjá, hvárt 
ek hefi nökkutlogit til; þar fara þau nú út eft- 
ir ísunum frá Skeggjastöðum; ríðr Grímr fyrir, 
enn þau Helga sitja í sleða. Er nú svá at ek 
tek at þreytast; vilda ek at þú leyfðir mér at 
fara heim, því at ek á mart at gera; enn ek 
er einn til". Bersi svarar: „Farðu hvert er 
þú vilt; ætla ek sjaldan at kveðja þik til ferðar 
með mér, ok óþökk skaltu af mér hafa fyrir 
þessa ferð". Nollarr snýr nú hcim til bæjar síns, 
enn þeir Bersi fara íit eftir ísum, mikit tölt. 
Þeir bræðr fara út undan — fara hvárirtveggju 
með hinu vestra landinu — unz þeir koma fyr- 
ir nes þat er gengr vestan í Lagaríljót ok heit- 
ir Meðalnes. Utan í nesinu stendr bær, er heit- 
ir á Hreiðarsstöðum. Þar er nú sauðahús. Þar 
bjó sá maðr er Hreiðarr hét; hann var land- 
námsmaðr ok vinr mikill Bersa ok Droplaugar- 
sona. Hreiðarr var liinn bezti bóiidi ok hinn 
vænsti maðr; hcldr var hann nú við aldr ok 
hafði þar Iniit langa æfi. Fyrir ncsit váru alt 
vakar; þar ])ryndi Hrciðarr nautum sínnm. Ok 
er þcir bræðr kómu at vökiniii, þá segirHelgi, 
at þeir mundu brynna hcsti sínuuL Þá vai- 
mjök hc'ilfrokkit. Þcir gcra svá. Þá mælti 
Helgi, at þeir mundu hlaupa ujip í skóginii. 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. -51 

Þeir bregða knífum sínum ok kvista viðinn. 
Helgi bendi ok gerir sýlt í neðan; þá bindr Helgi 
á bak hestinum fram við silann ok niðr undir kvið; 
hríslu bindr hann i tagl, ok leggr upp tauma 
ok mælti, at hann skuli fara ofan til Eyvindarár. 
Hrislunni hrökkr um kríka hestinum ok hle^^pr 
hann því harðara ofan eftir isunum. Peir bræðr 
hlaupa upp í skóginn. Helgi brýtr sér völur 
tvær ok gerir kvistlausar; hann hefir þetta i 
hendi sér. Nú koma þeir Bersi at vökunum, 
ok er þeir koma sunnan fyrit nesit, þá taka til 
orða húskarlar Bersa: „Eigi veit ek, hverju sá 
hælir, er þessa menn segir hughvata, þar er 
þeir renna undan þeim manni, er þeim hefir 
beztr verit alla æfi. Nú ætlum vér aldri dáð 
í þessum mönnum". Bersi mælti; „Þetta er 
mikil heimska, er þit mælið; get ek heldr, at 
hinn veg beri raun á, at þeir verði fám likir 
um hríð. Nú vil ek, at þit farið heim á bæinn 
á Hreiðarsstöðum, eun ek muu ríða eftir þeim 
bræðrum við annan mann, þvi at ek væntir 
þess, at sá einn verði fundr várr ok þeira 
bræðra, at ek mun ekki njannflokka við þurfa, 
þvi at hér hafa hvárigir hoiftarhug á öðrum; 
enn þit bíðið mín hér meðau, til þess er ek 
kem hér á morgin. Húskarlar verða þessu 
fegnir, ok taka við klæðum síuum, ganga til 
húss ok hlæja allmjök, ok kváðust aldri þvi 
lika meun hafa sét — „er hleypa undan þvi 



Hosted by 



Google 



52 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

meira, sem meir líðrá daginn". Bersi hrökkvir 
hestinn út eftir vatninu. Húskarlar gengu at 
vökunum ok lögðust at niðr ok drukku, er þeim 
var heitt orðit við gönguna; lögðu vápnin niðr 
á fötin, þau er þeir höfðu um daginn. Þeir 
váru 1 stakki ok brókum. Þá mælti Helgi: 
„Hlaupii vit nú ofan at þeim ok tökum þá ok 
veitum þeim harmkvæli nökkur ; þeir hafa okkr 
mjök gabbat". Grímr svarar: „Aldri geri 
ek þat, því vit eigum engum manni betr at 
launa enn Bersa; hefir hann okkr metit um- 
fram alla menn aðra". „8vá skal vera", segir 
Helgi, „hans skal at njóta, því at hann er vinr 
minn, enn hafa skulu þeir nú erendi ellegar, 
enn munum svá fyrir sjá, at þá saki ekki til 
lengdar. Enn vita skulu þeir, at vit eigum 
alls kosti við þá". Nú varð svá at vera, sem 
Helgi vildi. Þeir hlaupa ofan á ísinn. Tekr 
sinn mann hvárr þeira bræ-ðra. Grímr fekk 
ekki at þeim gert, er hann tók, annat enn þat. 
at hann helt honum undir sér. Helgi veitir 
þeim umbúð, er hann vélar um, svá at hann 
snarar saman hendr á víxl á kviðnum, enn 
hneppir höfuðit aftr á meðal fótanna, skýtr völ- 
unni í knésbætrnar, nemr þá við hnaldíabein- 
inu. Nú ferr hann til mcð Grími ok býr um 
svá sem hinn fyrra, breiða yfir þá klæðin ok 
ganga svá til bæjar k Hreiðarsstöðum, drepa þar 
á dyrr ok biðja Hreiðarr út ganga. Hann gerir 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. o3 

svá, ok heilsar þeim vel, býðr þeim þar at vera. 
„Oft er þess kostr", segir Helgi, „enii vit för- 
um jafnan síð ok skulu vit heim í kveld, enn 
þó þykkjumst ek enn yíö þurfa, því at glófar 
mínir liggja niðr við nautabrúna, enn nú gengr 
til hafs, ok þykki mér driflegt; ^ólda ek, at þú 
takir upp i kveld ok hafir heim með þér þá er 
þú brynnir nautum þínum". Hreiðarr var sá 
einn maðr, at hann háttaði aldri fyrr enn þrið- 
jungr var af nótt, enn lá alt til hádegis. Hreið- 
arr gekk inn, enn þeir bræðr gengu suðr til 
Hofs ok svá fjYÍr neðan Skeggjastaði ; þá gerir 
á veðr ok tekr at drífa ok nú gerir á hit mesta 
iUveðr. Þá snýr Helgi til bæjar á Nollarsstöð- 
um — „vil ek ganga með bæjum, enn eigi eft- 
ir ísum, þvi at mér þykir villufært. Helgi 
drepr þar á dyrr. Þá var liðit dagsetr. NoUarr 
ríss upp ór rekkju sinni ok steypir á sik stakki 
ok gengr til hurðar, ok þegar hann lýkr upp 
hurðinni, þá þrifr Helgi i hönd honum ok kipp- 
ir út í illviðrit. Grímr tekr i aðra hönd hon- 
um ok leiða hann at viðkestinum; fletta stakk- 
inum fram yfir höfuðit. Grimr stendr á fyrir 
framan höfuðit, enn Helgi hnykkir einum sviga 
ór kestinum ok hýðir Nollar, svá at hvergi var 
heil húð hans milli hæls ok hnakka. Þá létu 
þeir hann standa upp ok báðu hann fara burt 
frá þeim — „skaltu hafa þetta fyrir hlaup þitt, 
ok bíð svá verra". Þeir fara ok snúa nú heim- 



Hosted by 



Google 



'54 FLJÓTSDÆLA SAGA. 



leiðis, koma svá heim er mikit var af nótt; 
tekr Droplaug við þeim báðum höndum, sem 
hon var jafnan vön. Bersi reið um kveldit til 
þess er hann kom til Eyvindarár. Nökkuru 
fyrri kom Inni-Krákr; enn í þessu kom grið- 
kona ór fjósi ok sagði Gró, at Inni-Krákr var 
kominn heim með undarlegan búning. Gró 
gengr út, ok húskarl með henni, ok taka Inni- 
Krák ok beita frá sleðanum, brynna ok gefa 
honum; siðan leysir hann 6r sleðanum rekend- 
ina. Pá kemr Bersi í tiin. Gró fagnar honum 
'með blíðu. Bersi þekkist þat ok spurði, hvárt 
þeir væri þar komnir frændr hennar. Hon seg- 
ir, at þat væri eigi, — „eða hversu stenzt af 
um ferðir þínar". Bcrsi scgir alla sögu, sem 
farit hcflr. Bersi var þar um nrjttina; vcitir 
Gró þeim allalvarlega. Gró biðr þeim virkta 
við ok mælti, at hann skuli veita þeim vinskap. 
Bersi segir at svá skuli vera. Hreiðarr sat við 
fornsögu, til þcss er liðit var dagsetr. Þá fór 
hann út ok gaf nautum sínum. Bftir þat rekr 
hann þær til brunns. Honum kemr þá í hng, 
hvat Helgi mælti við hann; snýr at vatninu ok 
at vökunum, flnnr eigi glófana, sér þar band- 
knútu þessa er þar lágu; leysir hann þá; eru 
þcir svá stirðir sem stokkar. Ferr Hreiðarr 
heim eftir eyk, ok ekr þeim heim til bæjar; 
hann hjúkar þeim við ok hressast þeir vel. 
Þeir váru þar um nóttina. Um morgininn býst 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 55 



Bersi heiman frá E^^vindará. Gró gaf honum 
fingrguU ok seilamöttul ok mælti til fullkominn- 
ar vináttu við Bersa. Ríðr hann þar til er 
hann kemr á Hrciðarsstaði. Hreiðarr tók við 
Bersa forkunnar vel. Sögðu húskarlar hans 
sínar eigi sléttar. Bersi hljó mjök at, kvað gleði- 
bragð vera ungra manna — „enn er víst, at 
þeir hafi svnt þat, at þeir hafa alls kosti við 
ykkr, enn látit mín at njóta, er þeir hafa eigi 
meira at gert við ykkr; því at ærnar sakir 
gerðu þit til, þó at þeir hefði drepit ykkr. Nú 
skulu þit láta vera kyrt". „Svá munu vit gera^', 
sögðu þeir. Fara heim eftir þat; fara upp eft- 
ir ísunum, þar til er þeir koma fyrir Nollars- 
staði. Þar sjá þeir Nollar sitja á hyruishriiku 
sem hundr ok er allhlámál]. Hann biðr Bersa 
at hann mundi rétta málit, slíkar hrakningar 
sem hann hefir fengit. Bersi kvað þat mak- 
legt., þó at hann hcfði nokkurt bráðræði fengit, 
cnn þó má ek cftir lcita, þó at þú sért ómak- 
lcgr". Nollarr draguar heim, enn Bersi ríðr, 
þar til er hann kcmr á Aimciðarstaði. Þá var 
í annan Jit. Þeir Droplaugarsynir váru i tún- 
iuu úti ok buðu honum þar at liggja ok urðu 
fegnir fóstra sínum, er hann var þar kominn. 
Bersi þektist þat ok var hann þar um nóttina. 
Enn um morgininn þá ræða þeir mart ok flest 
um þessa hluti, er hann hafði farit eftir þeim 
bræðrum. „Enn ek hcfi því gért ferð mína eft- 



Hosted by 



Google 



56 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

ir ykkr, at ek vil at þit varizt þat, sem ek muii 
segja ykkr, at þit látið eigi vánda menn kom- 
ast í milli ykkar ok mín; því at þit munuð 
ekki til þess taka, at ek muni ykkr af hendi 
gefa, meðan þit veitið eigi mér ágang eða Orm- 
steini syni mínum, enn ef ykkr greinir á, þá 
mun ek í jafnan stað leggja. Mun ek með ykkr, 
við hvern sem þit eiguð í heraðinu, aðra enn 
við konu þá, er þú hefir lagt tal þitt við; þá 
gerðu fyrir mínar sakir; grandalaust hefir verit 
okkart vinfengi. Mun ék alt at einu halda vin- 
skap við þau á Skeggjastöðum, þótt þér gerið af 
yðru ráði slíkt sem yðr líkar". Helgi svarar' 
„Eigi veit ek, at þar þurfi um at vanda heðan 
í frá". Bersi mælti: „Þat vilda ek, at þit 
fengið Nollar kvikindi nökkurt fyrir þat harð- 
rétti, er þit hafið honum veitt, þó at hann hefði 
maklegleika til". Helgi segir, at þat skuli víst 
gera fyrir hans orð. Bersi býst heiman við 
sína menn. Helgi gaf Bersa uxa tvá, fimm 
vetra gamla, gráir báðir, ok stóðhest rauðan ok 
var kallaðr Heiðarrauðr ok með merar þrjár» 
Hvárum þeira húskarla Bersa, er þeir höfðu 
knept við vakirnar, gaf Helgi, öðrum sverð, enn 
öðrum öxi. Skildust þeir vinir. Fór Bersi 
heim. Bnn þeir bræðr sátu heima um hríð. 
Helgi leitar aldri á þá konu oftar, ok öngva 
aðra, svá at menn viti. Er þat ok alþýðu 
manna sögn, at Helgi hafi öngva konu elskat. 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 57 



14. Þess er getit eitt sumar, at skip kom 
af hafl í Gantavík 1 Berufirði. Skipi þessu 
fylgdu þrændskir menn ok vistuðust hér um 
vetrinn- Á því sama vári eftir vetr afliðinn 
beiddi Þiðrandi Geitisson fóstra sinn fararefna 
— „vil ek kynna mér siðu annarra manna". 
Hróarr svarar: „Þat þykki mér mikit, ef þú 
vilt fara af landi í burt, því at ek gerist mjök 
hrumr af elli, ok veit ek eigi hvárt þú kemr 
aftr. Enn alt at einu, þá skal ek sæma þik at 
því, sem ek heflr föng á; enn biðja vil ek, at 
þú komir sem fyrst aftr. -Enn þú munt ráða". 
Hróarr Tungu-goði fekk Þiðranda mikit fé. 
Honum þótti mikit er þeir skildu, ok öllum 
þótti mikil hans fráför. Réðst Þiðrandi til 
ferðar ok ferr suðr yflr heiði, ræðr sik í skip, 
ferr utan um sumarit. Þeim byrjaði vel ok 
skjótt; þeir kómu skipinu í Þrándheim i Niðar- 
ós. Þá réð Hákon hinn ríki fyrir Noregi. 
Hann hafði atsetu at Hlöðum. Þá sýndist, 
hverja menning Þiðrandi hafði hlotit, þvi at 
öllum mönnum fundust orð um, at eigi hefði 
þvílíkr maðr komit í manna minnum, sem Þiðr- 
andi var. Hann ferr á fund Hákonar jarls. 
Jarl tók við honum vel ok setti haun í hásæti 
hjá sér ok veitir honum af mikilli blíðu um 
vetrinn. Hann virði öngvan sinna manna jafn- 
an Þiðranda. Þeir töluðu löngum . Þiðrandi 
sýndi slíkt af sér, at unnifhonum hverr maðr 



Hosted by 



Google 



•^Ö FLJÓTSDÆLA SAGA. 



hugástum. Enn er vár kom, þá beiddi Þiðr- 

andi sér fararleyfis út til íslands. Jarl spurði, 

hví hann vildi svá litla stund dvelja við þar, 

— „því at ek ann þér hér allvel vistar; hefir 

hér enginn sá maðr komit, at mér þykki svá 

mikil eftirsjá at sem um þik, ef þú ferr á burt". 

„Vel hefir þú til mín gert þessa stund, enn þó 

má ek eigi nýta at vera hér lengr, því at ek 

ann móður minni svá mikit, at ek hlýt at fara 

nú fyrst. Má yðr þat segja, at þar eru enn 

þeir menn, at létu sem bezt þætti, at ek kæma 

fyrr aftr enn síðar". Jarl svarar: „Svá skal 

nú vera". Þiðrandi kaupir sér skip ok lætr í 

koma mikit fé; hann þiggr af jarli góðar gjafir; 

eftir þat láta þeir ór landfestum ok sigla í haf. 

Þat hafa margir fyrir satt, at Þiðrandi hafi 

óvirt skaplyndi jarls fyrir suraar greinar, ok 

vildi af því eigi lengr vera með honum. Piðr- 

andi fekk þat sumar góða byri, ok kom skipi 

sínu í Skálavík í Vápnafirði ok bar af skipinu 

ok flutti heim varninginn. Eftir þat býr hann 

um skipit ok setr upp. Hann fór heim í Krossa- 

vík. Þar var tekit við honum forkunnar vel 

ok með allri blíðu; verðr þar ok fagnafundr 

mikill með þeim Piðranda ok Hrí3ari. Hann er 

þar fár nætr áðr enn Hrrjarr lýsir því, athann 

vill at Piðrandi fari austr með honum til eigna 

sinna ok ríkis — „því at ek má eigi annat enn 

vera ásamt með Þiðranda, svá ann ek honum 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. í>9 



mikit, ok hver stund þykki mér löng, ef hann 
er eigi hjá mér". Piðrandi segir, at þat skuli 
þegar vera, er hann vildi, — ,.því at ek vil þess 
njóta, meðan kostr er". Býr Þiðrandi ferð sina, 
ferr með Hróari austr til Hofs í Hróarstungu; 
urðu frændr hans honum fegnir, þar sem þeir 
kómu í Vápnafirði. Allir frændr Þiðranda sýndu 
á sér mikinn feginsþokka, er hann var aftr kom- 
inn með virðingu. Ketill þrymr sendi orð Þiðr- 
anda systursyni sinum, at hann skuli koma í 
Njarðvilv til heimboðs, ok segir, at hann skuli 
eigi til einskis fara — „því at hann er sá einn 
minna frænda, at mér er mest aufúsa at eiga 
mart við ok gott". Þiðrandi heitr ferðinni, er 
áliði sumarit ok heyverkum er lokit, enn kvaðst 
þá eigi tóm eiga at, þvi at hann hafði fyrr 
heitit öðrum. Ketill segir, at Þiðranda færi 
vel. Maðr hét Ásbjörn; hann var sunnlenzkr 
ok þá nýkominn í Fljótsdalsherað. Hann var 
fæðingi suðr í Flóa. Hann fór þaðan austr á 
Rangárvöllu, þá austr á Siðu, ok léttir eigi fyrr 
enn hann kemr austr í Fljótsdal. Hann tekr 
sér þar vist. iVsbjörn var mikiU maðr vexti, 
dökkr á hárslit, Ijótr í andliti ok heldr óþokku- 
legr; þó slæ.gði marga menn til at taka við hon- 
um, því at hann var garðlagsmaðr svá mikill, 
at enginn lagði lag við hann. Ásbjörn átti við- 
nefni ok var kallaðr vegghamarr. Ásbjörn hafði 
verit fimm vetr i Fljótsdalsheraði, er þetta varð 



Hosted by 



Google 



^Ö FLJÓTSDÆLA SAGA. 



til tíðinda, ok hafði lagið garða um tún manna 
ok svá merkigarða. Ásbjörn var svá mikill 
meistari á garðlag, at þat er til marks, at þeir 
garðar standa enn í Austfjörðum, er hann hefir 
reista. Þorbjörn hét maðr; hann var kallaðr 
kórekr. Hann bjó á þeim* bæ í Fljótsdalsher- 
aði, er heitir á Kóreksstöðum fyrir austan Lag- 
arfljót. Þat er í Útmannasveit við en eystri 
fjöU. Þorbjörn átti sér konu; hon var skyld 
þeim Njarðvíkingum. Hann átti tvá sonu; hét 
annarr Gunnsteinn, enn Þorkell hinn yngri. 
Þorkell var þá átján vetra, enn Gunnsteinn 
hafði tvá vetr um tuttugu ; þeir váru báðir mikl- 
ir menn ok sterkir ok allvasklegir ; enn Þor- 
björn var nú gamlaðr mjök. Hafði Ásbjörn 
vegghamarr ^verit þar tvá vetr ok grætt fé 
nökkut, enn á hinum þriðja vetri gerir hann 
bú, þvi at hann átti ólétta konu; átti hann 
áðr nökkur börn. Hann leigir land þar fyrir 
utan læk, þat er þá heitir á Hlaupandastöðum, 
enn nú at Sandlæk. Hann var þar einn misseri; 
honum varð ilt til fjár ok varð óhægt búit. Á 
þessu sumri gerir Ásbjörn vegghamarr heiman- 
ferð sína út í Njarðvík á fund Ketils ok bað 
at hann mundi taka við honum til húskarls. 
Ketill spyrr, hví hann vill eigi búa lengr. Hon- 
um kvað þykkja óefnilegt, at búa við óhægindi 
mikil. KetiU svarar: „Of liðmargr þykki mér 
þú vera". Ásbjörn kvaðst ekki fleirum leita 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 61 

vistar enn sér einum; lézt annat mnndu sjá 
fyrir liði sínu. KetiII spyrr, hvat hann ætlar 
at sjá fyrir liðinu. Hann kvaðst ætla at hlaupa 
burt frá — „ok hingat til þín, því at ek ætla 
at mér sé lítill ágangr veittr fyrir ríki þínu; 
mun ek konuna láta kjalast við bömin". KetiII 
svarar: „Þat hafði ek oft ætlat, at taka við 
þér. Mun ek gera þér á kost; þú skalt gera 
garð ofan ór fjalli undan hömrum ok út i sjó; 
þetta skaltu vinna til tveggja missera vistar". 
Asbjöm kvaðst ætla, at hann mundi þetta fá 
fullvel unnit, — „munu vit þessu kaupa, enn þú 
skalt sitja fyrir, at eigi sé f^igt á mik ómegðinni". 
KetiII játar þessu. Síðan gerir hann ferð sína 
upp yfir heiði, ferr eftir rekkjuklæðum sínum, 
enn þar hleypr hann frá liðinu ok skyldi af þvi 
heita á Hlaupandastöðum ; þá tóku þeir á Kó- 
reksstöðum við,ómegð hans, enn mistu landsleigu 
sinnar við hann ok sátu fyrir öllum vandkvæð- 
11 m. Ashjörn tekr til garðlags út í Njarðvík 
ofan ór fjalli; hann viniir mikil verk á um sumar- 
it, enn ekki hefir hannvenjubrigði i skapsmunum, 
því at öllum Jikaði illa við hann nemaKatli einum. 
15. x4t sjau vikum sumars býr Piðrandi 
heimanferð sína: hann ríðr við hinn sjaunda 
niann út með Lagarfljóti ok ofan eftir Hróars- 
tungu ok þar yfir fljíjtit, er heitir at Bakka- 
vaði, ríða út eftir heraði ok koma um kveldit 
á Kóreksstaði til Þorbjarnar. Þorbjöm gekk á 



Hosted by 



Google 



ö^ FLJÓTSDÆLA SAGA. 



móti þeim Þiðranda, ok synir hans, með mikilli 
blíðu, ok bauð honum þar at vera svá leng-i sem 
hann vildi. Hann var þar þessa nótt ok gera 
þeir til hans ágæta vel. Þeir bræðr báðu Þiðr- 
anda, at hann mundi vilja fara út til Njarðvíkr 
ok biðja Ketil, at hann léti lausan Ásbjörn, enn 
gildi þó sumarkaup, eða ella tæki hann við liði 
sinu. Þiðrandi kvaðst skyldr at leggja orð til 
— „enn eigi nenni ek at ráðast í meira, þar 
er Ketill er frændi minn til annarrar handar''. 
Þeir segja, at þeim þætti þat várkunn. Eftir 
nóttina afliðna búast þeir til ferðar tuttugu sam- 
an; þeir ríða út yfir Ós ok ofau heiði, þar er 
heitir Gönguskarð, i vikina; var þá miðr aft- 
ann, er þeir kvámu 1 vikina. Þá var fátt 
manna heima; þá var eigi lokit heyverkum, enn 
þar var heyland mikit. Var mannfólk á verk- 
naði, enn Ketill var einn heima karlmauna ok 
konur nökkurar. Ketill sat í skála. Nú var 
sagt í þaun mund kæmi at honum skjálfti, sem 
jafnau var vant, at hann hrökk af fótum upp, 
svá at gnötraði í honum hver tönn; honuiu var 
ok svá hrollr sem vatni væxi ausit miUi skinns 
ok hörunds. Þá mælti hann við konu eina, at 
gera skyldi cld f^TÍr honum ok vildi hann bak- 
ast. Hon kastaði undir hann gæru einni. Kutr 
ill bakast við eldinn. Enn Þiðranili ok hans 
menn ríða ofan eftir víkinni, ok er þeir koma 
á víkina mjök at bænum, þá sjá þeir, at maðr 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. Ö3 

var upp í hlíðinni at garðlagi ; hann var 1 grám 
kyrtli; hann hafði knept upp blöðunum á axlir, 
enn lykkjurnar hengu nJðr at hliðunum, ok í 
hvítum torfstakki yfir utan; hann hafði drepit 
á höfuð sér hctti. Þeir kenna þenna mann, at 
þar var Ásbjörn vegghamarr; hann kveðr þá 
ekki. Peir ríða svá ofan með garðinum ; mæltu 
hvárigir við aðra. Pá ríðr Gunnsteinn Kóreks- 
son ofan at Þiðranda ok mælti: „Hlvænlega 
lætr sjá maðr; muntu leyfa mér at ek taka 
geirnagia ór spjóti mínu ok taka af spjótit af 
skaftinu ok skjóta til hans ok vita, hversu hann 
verðr við". Þiðrandi mælti: „Gerðu þat eigi. 
því at þat er fornt mál, at oft hlýzt ilt af ill- 
um, ok vil ek eigi, at þú eigir við hann". Þá 
snýr hann í halaferðina ok af götunni; þá tekr 
hann ór geirnaglann 6r spjótinu ok skaut tii 
hans með hlátri miklum. Enn er Ásbjörn sér 
at spjútit ferr at honum, þá hloypr hann upp 
við; skotit kom í kyrtilsblaöii ok i lykkjuna ok 
svá út í blautan garðiim ok svá at hann fellr 
út af garðinum. Hann sprettr upp skjótt ok 
tekr spjótit ok kastar niði, enn hann hleypr 
upp á garðinu ok þegar iuu yfir. Hann tekr 
þogar skeið heim til ba^jar. Enn þegar er hanu 
kcmr í túuit, þá hlcypr hauii i cldaskálann, þar 
er Kctill bakast; bauii kastar sér upp i sætit 
gcgut cldinum. Ketill spyrr, hvat honum væri. 
Hann svarar: ,,Vant cr at vita, hverjum vér 



Hosted by 



Google 



Ö4 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

skuliiD fagna; ætlaða ek á vári, er ek réðumst 
hingat, at ek munda eigi barðr til meiðinga, 
eða með öUu til bana. Eru þeir komnir hér 
Kórekssynir; heflr Gunnsteinn skotit spjóti und- 
ir hönd mér ok kom út undir annarri. Nú ætl- 
aða ek, at ek munda hafa heimsótt höfðingja, 
er þér eruð ; enn ek sé, at enginn er í þér dugr, 
at þér rekið aldrigi várra harma, þó at oss sé 
skammir gervar". Ásbjörn hafði hátt raddarlag 
ok sárlegt andartak. Ketill hleypr upp við 
bræði mikla; hann þrífr ullskyrtu sína okkemst 
í, enn áðr í brókum leista lausum; váru ilbönd 
undir neðan, ok höfðu menn þá linbrækr í þat 
mund. Ketill gengr þá þegjandi utar eftir eld- 
húsinu, svá at alla vega hraut eldrinn um hann. 
Hann gengr utar til lokrekkju þeirar er hann 
var vanr at sofa, tekr ofan hjálm ok setr á 
höfuð sér ok sverð i hönd sér, setr skjöld fyrir 
sik. Eftir þat snýr hann út meö brugðit sverð- 
it, enn kastar eftir umgcrðinni. Enn í því er 
hann kom í tún, þá ríðr Þiðrandi i túnit ok 
hans menn. Ketill snýr þegar at Piöranda ok 
höggr til hans með sveröinu. PiOranda bar svá 
nær höggit; at hann sá eigi ráðrúm til at skjóta 
fyrir sik skildinum; hann knoppir sik aftr ór 
söðlinum ok kemr standandi niðr. Enn Ketill 
stöðvar ekki höggit at heldr. Pá riðu menn 
mjök í standsöðlum smeltum. Ketill höggr um 
endilangan söðulinn ok tekr í sundr bógana 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 65 



báða ok hestiiin undir söðlinum. Ketíll höggr 
þegar annat sinn til Þiðranda. Hann kemr þá 
skildi fyrir sik. Ketíll klýfr þá skjöldinn fyrir 
utan mundriða, svá at sverðit nam í vellinum 
stað. Konur þær er á bænum váru blupu út 
þangat er menn váru á verki. Annarr bær stóð 
þá í víkinni, sá er at Virkihúsum heitir. Pang- 
at hlupu suraar konur, því at þar váru enn 
karlar nökkurir. Fóru þeir þangat; þeir urðu 
alls tuttugu menn. Þiðrandi mælti við menn 
sina, at enginn skyldi bera vápn á Ketil — 
,,erin ef nökkurr gerir öðruvís, enn ek mæli 
fyrir, þá mun ek bera vápn á hann, þó at hann 
sé af minura raönnum". Eftir þetta biðr Þiðr- 
audi Ketil frænda sinn allra safninga — „hefi 
ek hér aðrar viðtökur enn ek hugða til, ok ef 
nökkut er þat i vorðit várum ferðum, at 3^ðr 
[lykkir raálþarfa, þá vil ek bótura upp halda, 
svá at þér þ^^kki særad i. Nú meðr því, at þú 
vilt einskis raín orð raeta, þá láttu raik njóta 
uKjður niinnar enn systur þinnar, ok er raeiri 
ábyrgarhlutr at halda þessu fram, sera níi heflr 
þii upp tekit". Ketill begir við ávalt, enn Þið- 
randi biðr hann vægðar einart. Þii^)'au(li k>3tr 
sera engiun væri annarr, enn Ketill sækir hann 
í ákafa. Þiðrandi raælti: „Hví er nú eigi vel, 
at nú vinni niaðr þat er niá annat; enn enginn 
raaðr skal bera vápn á Ketil, þvi at hann raun 
sefast brátt; enn eigi banna ek, at þér drepit 



Hosted by 



Google 



66 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

menn hans sem þér megnð". Þá gera þeir svá. 
Þá horfa þeir snðr eftir túninn. Tékr nú at 
líða aftanninn mjök, ok lægir sólina, enn hross 
þeira várn hér ok hvar, því at þar hleypr hverr 
af hestnm sínnm sem kominn var. Þá berr 
suðr eftir vellinnm, alttil þess er þeir koma at 
læk þeim er fellr fyrir ntan garð þann, sem 
gengr fyrir neðan hlaðit. Þá stingr Þiðrandi 
fram blóðreflinnm ok hleypr öfugr 3^fir lækinn. 
Þá var höggvinn af Þiðranda skjöldrinn allr, 
svá at enginn spánn var eftir, nema þat er mund- 
riðanum fylgdi. í þessu höggr Ketill til Þið- 
randa ok kemr á öxlina hægri ok leysir frá 
herðarblaðit, svá at inn sá í lungun. Þiðrandi 
hljóp þá ofan yflr lækinn, tekr sverðit hinni 
vinstri hendi ok höggr til Ketils ok í gegnum 
hann. Ketill fellr þá dauðr til jarðar; enn 
Þiðrandi gengr þá suðr 3^flr lækinn ok at þúfu 
þeiri er níi hcitir Þiðrandaþúfa. Hann sczt þar 
niðr. Þá stóð ckki fleira manna upp cnn þoir 
Kórckssynir, Þorkcll ok Gunnstcinn. Allir váru 
fallnir aðrir mcnn Þiðranda. Þeir Kórekssynir 
scttust þá niðr hjá honum á sína hönd hvárr; 
þcir váru þá móðir mjök. Mcnu Kctils styrnidu 
yflr honum ok huldu hræ hans. Eftir þat gcngu 
þeir hcim vígmóðir, ok þó iiiargir sárir. Nú 
tekr Þiðrandi til orða við Gunnstein: ,Jívcrsu 
þykki þér at fara, hvat mun níi tjá at lasta 
þat cr orðit cr, cnn farit hcfir betr, at her 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 67 

megi þér sjá nú, hversu einræðit kann at gef- 
ast; enn ekki tjár nú at ávíta þik. Enn hvat 
heflr þú sét til Ásbiarnar félaga þíns nm aft- 
an?" Gunnsteinn svarar: „Átt hefi ek annat 
verkefni enn hyggja at þeim skelmi". ÞiS- 
rcmdi mælti: „Ekki er mér þat þó, ek hefi 
ekki svá annríkt átt, at ek hafi eigi augu til 
sent, hvat hann hefir at hafzt. Þegar i kveld, 
er Ketill gekk út, ok menn drifu at honum, þá 
kom Ásbjörn út ok hafði hönd fyrir auga ok 
skygndi til hversu færi á milli vár. Enn nú 
hefir hann ekki farit hermannlega, ok þat hygg 
ek nú, at hann sé hér nú i vellinum fyrir ut- 
an lækinn; ætla ek at hann fletti mannnáinn 
einn". GunnsteÍDu sér níi hvar hann er ok 
hleypr út jfii iækinn; hann hafði sverð i hendi 
ok höggr á hrygginn ok tekr hann í sundr í 
miðju. Eftir þetta gengr hann til sætis síns. 
Kona ein gengr út um kveldit. Þat var grið- 
kona. 

10. Gunnarr hét maðr. Hann var á vist 
með Katli. Hann var austmaðr ok hafði komit 
út um sumarit. Hann var háleyákr maðr at 
ætt, mikill maðr ok víglegr, uugr at aldri ok 
allvel mentr. Hann sat í útibúri fyrir ofan hús; 
þar var inni varningr hans. Ekki hafði hann 
verit við fund þenna, ok ekki hafði hann ^átat 
tiL at styrjöld sjá hefði verit. Konan hleypr 
til búrsins; þetta var vinnukona hans. Gunnarr 



Hosted by 



Google 



68 FLJÓTSDÆLA SAGA. 



sat í dyrrum útibúrsins ok fiðraði örvar. Hon 
tekr til orða: „Satt er þat er mælt er, at eigi 
má mann sjá, hverr hverrgi er. Mundi Ketill 
eigi þat ætla at hausti, er hann bauð þér hing- 
at, at honum mundi enginn brautargangr at þér 
verða, ef hann þyrfti nökkurs við, enn þú ert 
mannfýla því meiri, er þú liggr inni kyrr. sem 
hundr á hvelpum, þar sem húsbóndi þinn er 
lagðr við velli ók margir hans menn. Er hér 
kominn ófriðargangr ok hafa þeir vegit Ketil". 
Gunnarr hljóp upp við þessa tíðenda sögu ok 
þrífr boga í hönd sér, leggr ör á streng, er hann 
hafði nýgert. Hann gengr þá út ok mælti : 
„Hvárt eru þessir menn á burt farnir frá 6- 
verkum sínum, er þetta hafa gert?" Hon svar- 
ar: „Eigi er þat". „Hvar eru þeir nú þá?" 
„Þar eru þcir er eftir lifa f^TÍr sunnan lækinn 
á vellinum". Gunnarr mælti: „Hvar er hann 
Þiðrandi, ek vildi hann sjá?" „Þat ætla ek", 
sagði hon, „at hann siti á fuglþúfa milli þeira 
bræ-ðra, Kórekssona". Gunnarr bendir nú bog- 
ann, ok var þat alt jafnskjótt, at strengriim 
gall heima við bæinn ok, Þiðrandi fell á bak 
aftr; kom örin fyrir brjóst Þiðranda ok út i 
millum horðanna.' Gunnarr spurði, hvat mauiia 
sjá hefði verit. Hon svarar: „Þat var Þið- 
randi Gcitisson". „Seg allra kvenna örmust. 
Eigi fckk annan vinsælla né iDCtr at sér. Hefi 
ek þeim manni bana unnit, er ek vildi sízt". 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 69 

Þorkell Kóreksson spurði Gunnsteiii bróður sinn, 
hvárt liann væri mjök sárr. Gunnsteinn kvaðst 
hafa sár nökkur, — „enn hvat líðr þér, Þor- 
kell". „Ekki sár er skaðlegt á mér''. Pá 
mælti Porkell: „Nú munu vit eigi þurfa Þið- 
randa at biða, enda mun eigi ráð heim at leita 
til bæjarins. Eigi get ek at Ait náum hestum 
okkrum; munu vit ok eigi vera mjúkir til göngu. 
Þeir hverfa skildi yfir Þiðranda þar á þúfunni, 
ganga síðan á burt, fara upp til götu, rétta 
leið upp í brekkur. Þeim fórst seint, því at 
náttmyrkr var á mikit. Þeir gengu til þess er 
þeir kómu at brekkum þeim, er neðstar váru í 
skarðinu. Þar var hvammr fyrir sunnan göt- 
ur, ok heitir Ejiðjahvammr. Á fellr ofan ór 
skarðinu ok ofan i hvamm; þar er mikill fors 
í; undir forsinum er hellir mikill. 1 þeim helli 
eru menn oft á haustin, er á fjall er gengit. 
Þorkell mælti: „Förum vit til hellisins^ þvi at 
mik gerir svá móðan, at ek má eigi lengra ganga*' 
Þeir fara til hellisins; er þarhlaðit grjóti fyrir 
framan. Gunnsteinn kastar sér niðr þegar, því at 
honum var heitt mjök; hann verpr af sér klæðum. 
Þorkell sprettir af sér belti sinu ; eftir þat flettii* 
hann af sér klæðum. Þá falla íit iðrin. Hann sezt 
þá niðr, ok lét Þorkell þar líf sitt. Við þetta 
hafði hann gengit alt neðan ór Njarðvík. Níi 
er Gunnsteinn einn eftir hjá bróður sinum dauð- 
um; hann var sárr mjök. Gunnsteinn sá þat af 



Hosted by 



Google 



70 FLJÓTSDÆLA SACA. 



sínu ráði, at ráðast á brott þaðan. Hann stendr 
þá upp ok er hann ætlar þaðan til göngu, þá 
var hann svá stirðr, at hann mátti hvárugan 
fót hræra yíir annan fram. Sezt hann þá niðr; 
verðr hann nú þar at vera, þó at honum þætti 
eigi gott. Þorbjörn kórekr lét illa i svefni 
þessa nátt. Enn er hann vaknar, þá ferr hann 
skunclandi í klæði. Hann vekr upp smalamann, 
ok mælti, at hann mundi fara sendiför hans^ — 
,,vil ekatþú takir hesta tvá; vil ek at þú ríðir 
út til ()ss ok ofan í Gönguskarð til hellis þess, 
er þér eruð vanir at hafa náttból um haust- 
um, þá er þér gang"ið á fjall, ok vit við hvat 
þú verðr þar varr. Enn ef þú verðr við nökk- 
ur tíðendi varr, þá þigg ek, at ek fengi þat at 
vita". Sauðamaðr ríðr ofan til Oss ok ofan í 
Gönguskarð; hann Uir til ferða, enn er hann 
kemr ofan í Kiðjahvamm, þar stígr hann af 
baki ok gengr upp undir forsinn; hann gengr 
inn í hellinn; þá var lýst af degi. Hann spurði, 
hvárt nökkut væri þar, þat scm honum mætti 
andsvar vcita. Gunnsteinn sc^^ir til sin. Sauða- 
maðr spyrr tiðenda. Gunnsteinn scgir slík sem 
orðin eru. Sauðamaðr spyrr, hvárt hann mundi 
færr með honum í burt. Gunnsteinn kvað eigi 
annat til þess. Hann vildi þá brátt út ganga, 
enn mátti eigi, nema hann styddist við axlir 
honum öðrum fæti. Hann kemr honum í söðul, 
ok berr at honum klæði ok býr um hann sem 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 71 



honum þótti vænlegast, ríðr nú upp yfir heiði 
ok kómu heim um hádegisskeið. Pá hafði Kó- 
'rekr búit laug; tekr hann nú ok fægir sár Gunn- 
steinS; ok veitir honum hægindi slik sem hann mátti. 
17. Pessi tíðendi spurðust brátt, ok þótti 
mörgum mikil sem var. Hróari Tungu-goða fell 
þetta næst, svá at hann legst í rekkju af harmi 
ok deyr af helstríði. Eftir þenna fund kemr 
Þorkell fullspakr heim, því at hann hafði farit 
ofan í fjörðu eftir skreið. Hann kom þann dag 
heim, er fundrinn hafði verit áðr um nóttina. 
Þorkell fréttir fundinn ok at fallinn er faðir 
hans ok Þiðrandi. Haug verpr hann eftir Þið- 
randa frænda sinn, ok stendr hann þar á bakk- 
anum ofan undan bænum. Hann færir í haug 
menn þá er fellu. Þorkell rak á burt aust- 
manninn með miklum hrakningum, kvað hann 
þeim mikla skömm gert hafa, svá at eigi mundu 
menn bætr bíða, drepit þann mann, er aðrir 
væntu sér af hins mesta ^^ndis. Gunnarr hvarf 
nú á burt ok spurðist ekki til hans. 

Margir menn hörrauðu þessi tíðindi, er þeir 
spurðu, ok þótti þetta miklir atburðir. Bæði 
Þorkell Geitisson bróðir hans ok Bjarni Helga- 
son frá Hofi í Vápnafirði, því at hann var ná- 
inn frændi Þiðranda, - - Helgi Ásbjarnarson átti 
Þórdísi toddu, s^^stur Bjarna — svá þeir bræðr 
Þorvaldss^mir Þiðranda sonar, Grímr ok Helgi; 
þeir váru allir í eftirleit við Gunnarr austmann 



Hosted by 



Google 



72 FLJÓTSDÆLA SAGA: 



ok vildu allir Þiðranda hefna, enn til þessa 
manns spurðist aldri; var þat flestra ætlan, at 
hann mundi hafa hlaupit til fundar við aöra 
austmenn, þá er sátu búðsetu, þar er þeir höfðu 
skip uppi í víkum millum Njarðvikr ok Borg- 
arfjarðar fyrir handan Snotrunes. Þar sátu 
sautján austmenn, ok ætluðu menn af því, at 
hann mundi þangat vera farinn. Liðr nú á 
vetrinn, alt þar til at daga lengdi. Þá býr 
Porkell Geitisson ferð sína norðan ór Krossavik 
með tíunda mann austr yfir heiði i herað. Hann 
ríðr upp eftir heraði fyrir austan fljót, alt þar 
til er hann kemr á Arneiðarstaði ; hann fær þar 
góðar viðtökur af Droplaugu ok sonum hennar. 
Hann var þar um nóttina. Þá biðr hann þá 
bræðr, at þéir mundu fara mcð honum út til 
Njarðvikr ok hitta Þorkel fullspak ok þaðan 
suðr i fjörðu — „vil ek vita, at ek komumst 
nökkut á sporð um þenna mann Gunnarr, ernú er 
kallaðr Þiðranda bani, er oss hcfir mikla harm- 
sök unnit; þetta er öllum oss mikil nauðsyn á, 
at getahannafráðit". Þcir bræðr ráðast nú til 
ferðar með Þorkeli, ok fara út eftir heraði; 
þeir kveðja upp einstaka menn ok verða þeir 
saman átján. Nú fara þeir ok koma um kvcldit 
á Kóreksstaði til Þorbjarnar; þcim er þar boðit 
at vera ok þeir eru þar um nóttina. Þeir spyrja 
Gunnstein vandlega at þeim tíðindum, er gcrzt 
höfðu um haustit í Njarðvík, enn Gunnsteinn 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 73 

sagði greinilega frá ok þótti þó mikit fyrir at 
segja. Enn er þriðjungT lifði nætr, þá stendr 
Helgi Droplaugarson upp; var tunglskin mikit 
ok færðir góðar bæði um heruð og heiðar. Hann 
vekr þá förunauta sína. Þá gengr hann til 
Gunnsteins ok mælti við hann: „Þúmuntvilja 
með oss," frændi, út í Njarðvik". Gunnsteinn 
svarar: „Fara skal ek, ef þér vilið". 

18. Eftir þat ráðast þeir til ferðar, fara út 
fyrir neðan Sandbrekkur ok svá út til Óss, ok 
upp i heiði til Gönguskarðs, unz þéir koma svá 
upp, at ein brekka var eftir. Þar er hvammr 
fyrir utan göturnar, ok heitir Djúpihvammr; 
þar liggr leiðin um sumarit hit syðra, ennjafn- 
an um vetrinn fara menn ofan eftir hvammin- 
um þá er snjáva leggr. Helgi snýi' nú af göt- 
unni ok sezt niðr. Hann biðr þá alla niðr set- 
jast, ok skipar þeim i garða enn hlið í miðju, 
sem í húsgarðj. Þorkell Geitisson mælti: 
„Hvat skal breytni síi, fíændi?" Helgi svarar: 
„Ek þóttumst heyra mannamál upp í skarðit 
áðan. Níi skulu vér taka þessa menn höndum, 
hverir sem þeir eru." Ok er þeir höfðu nýsezt 
niðr, riða þar at þeim íimm menn á broddstöf- 
um. Þessir menn allir höfðu stálhúfur ok girð- 
ir sverðum. Þeir kendu þessa menn, at þar var 
Þorkell Ketilsson fuUspalír neðan ór Njarðvik 
ok heimamenn hans. Helgi sprettr upp ok þeir 
allir, ok mælti at þeir skyldi hafa hendr á þeim. 



Hosted by 



Google 



"^^ FLJÓTSDÆLA SAGA. 



Þeir gerðu svá. Helg-i gekk at Þorkeli ok heils- 
ar honum ok spyrr, hvert hann ætlar at fara. 
Þorkell kvaðst ætla at fara upp í herað ok 
heimta skuldir. „Hví segir þú svá ólíklega, at 
þú munir fara at fjárreiðum 1 þetta mund miss- 
era? Ok sé ek at ekki er þetta þitt erendi. 
Nú þykkist ek vita, hvárt þú ætlar, ok svá er- 
endi þitt. Þat munda ek ætla, at þú mundir 
fara upp í Mjóvanes, á fund Helga Ásbjarnar- 
sonar, ok selja honum í hendr Gunnar Þið- 
randabana; mun þér þat þykkja líklegast, at 
hann muni geta haldit Gunnari fyrir mér; þú 
veizt at fátt er með okkr". Þorkell svarar: 
„Hví ætlar þú mér þann hlut, at ek muni þann 
mann halda, er oss heflr mesta skömm gert; 
munu þér þat spurt hafa, at ek rak hann í burt 
þegar hinn sama dag, er ekkom heim". „Ekki 
hirði ek, hvat þú segir til þess. Nú er þér 
skjótt til at kjósa um tvá kosti, hvárt þú vilt 
at ek drepi þik hér í Djúpahvammi, eða ella 
selir þú fram manninn". Þorkell kvaðst eigi 
mundu fyrir sjá um þenna mann. Helgi flettir 
þá Þorkel af vápnum ok klæðum ok alla hans 
félaga; þá lætr Helgi leggja þá niðr ok fær til 
jafnmarga menn at vinna á þeim. Helgimælti: 
„Eigi er oss vant við þik, cf þú virðir einkis 
frændsemi við mik; nú skal ek eigi hlífast við 
þik". Nú sér Þorkell í hvert vandræði komit 
var ok mælti: „Fast gengr þú at flestu því er 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAÖA. 75 



þú yilt þér afskifti veita. Mér mun fara sem 
flestum, at ek mun kjósa at lifa, ef ek á kosti. 
Mun ek nú segja víst, at austmaðr er í minni 
varðveizlu. Eefl ek hann haldit í allan vetr, 
siðan er tíðindin gerðust; gerða ek þat til ó- 
likinda at kveðja hann á brott. Uppi í heið- 
inni, fyrir ofan bæinn í Njarðvík, gengr hjalli 
sunnan frá skarðinu út f}TÍr Skálanes. Enn á 
hjallanum gegjit bænum er hlaupin urðskriða 
ofan ór hryggnum áhjallann; þat grjót er mjök 
mosa vaxit ok geitaskófu. Þar á miHi stein- 
anna sló ek tjaldi á hausti, þá er ek rak hann 
á brottu ; þat er járngrátt ok samlitt við grjótit; 
þar setti ek húðfat hans, ok bjó ek um sem ek 
kunna, ok þar heflr hann verit siðan". Þá svar- 
ar Hclgi: „Nú gerðir þú vel, er þú sagðir hit 
sanna til, eigi fyrir því, vissa ek áðr, at hann 
var í þinni varðveizlu ; skal ek nú ok eigi gera 
þér til meins, enn þú munt nú eijgi at sinni 
lauss verða, at svá búnu". Þá mælti Helgi til 
Þorkels Geitissonar ok spurði: „Hvárt. viltu 
níi heldr fara ofan yfir heiði ok leita austmanns, 
eða viltu sitja hjá Þorkeli nafna þínum ok gæta 
hans til hádegis". Þorkell Geitisson svarar: 
,,Ek vil vera hér eftir hjá nafna mínum ok gæta 
hans, þvi at Yii erum ófráir Vápnfirðingarnir ; 
mun hér lítils Yib þurfa, þykki mér meiri ham- 
ingjuraun eftir honum at leita. Treysti ek þér 
betr ok þinni giftu". ,,Því bauð ek kjörs á", 



Hosted by 



Google 



^70 FLJÓTSDÆLA SAGA. 



sagði Helgi, „at mér þykkir vel, at þú ráðir, 

emi vant er at sjá hverjum þess verðr auðit. 

Nú skal skifta liði i lielminga. Munu vit bræðr 

fara ofan yfir heiði við tíunda mann ok vita, 

hvat ek komi áleiðis, enn þér félagar farið upp 

á Ameiðarstaði í kveld ok bíðit mín þar unz 

ek kem á morgun, nema ek finni éigi austmann- 

inn, þá mun ek koma á hádegi. Þá skal drepa 

Þorkel fullspak, ef hann hefir logit, enn ef hann 

segir satt, þá má hann eigi at hafa, þð at hann 

seti undan. Enn ef ek kem eigi aftr fyrir há- 

degi, þá skaltu Porkel láta fara hvert er hann 

vill, því at ratat mun ek þá hafa hæli aust- 

mannsins, hvert sem hann verðr fyrir höndum 

eða eigi". Nú skiljast þeir þar. Fara þeir Holgi 

ofan yfir heiði, enn Porkell Geitisson sitr cftir 

hjá nafna sínum. Enn er þeir Helgi kómu upp 

í skarðit, þá lýsti af degi. Pá var bakki mikill 

til hafs; dregr upp skjótt á himininn ok tekr 

at drífa; fylgir vindr af landnorðri. Peir sækja 

ofan í brekkurnar. Pá sjá þeir, hvar hjalliun 

gengr út eftir hlíðinni. Pá mælti Grimr Drop- 

laugarson: „Vinnum vér eigi tvisvar hit sama, 

snúum vér nú hér út eftir hjallanum. Peir fara 

nú eigi lengi, áðr enn þeir sjá urðina ok tjaldit 

svá. Pá var hálfljóst af degi. í þenna tíma 

vaknar austmaðrinn í tjaldinu. Hann þarf at 

ganga örna sinna. Hann ríss upp í sk^Ttu ok 

línbrækr; hann kippir skóm á fætr sér, enn 



Hosted by 



Google 



FUÓTSDÆLA SAGA. 77 



kneppir eigi; ekki hafði hann yfir sér ok ekki 
í hendi. Ok er hann bregðr brókum sínum, þá 
heyrir hann mál suðr á hjallann frá sér. Þeir 
áttu þá skamt til tjaldsins. Hann sá, at þá var 
eigi ráð at snúa í tjaldit, er ófriðarmenn yáru 
svá nær komnir. Hann snýr þá út eftir hjall- 
anum, slíkt sem hann má fara. Þeir sjá nú 
manninn, ok þóttust i hendi hafa ráð hans ok 
ætluðu, at hann mundi skamt undan taka; egg- 
jaði hverr annan, at eftir skjlái halda. Gunn- 
arr hléypr nú slikt sem fætr mega bera, svá 
at af liggja skórnir. Nú dregr þó í sundr með 
þeim meðan hann var ómóðr. Gunnarr hle}^r 
ofan hjá skálanum ok út af lautinni; þá nemr 
hann staðar ok hnýtir línbrókina at beininu. 
Þá váru þeir komnir ofan hjá skálanum á völl- 
inn. Þeir gera garð ofan at sjónum. Grimr 
var þar allra manna skjótastr. Hann hlej^r 
þá fram frá liðinu ok at honum Gunnari ok 
ætJar at sæta áverkum við hann. Gunnarr sér 
þotta ok kastar sér á kaf. Hann drepr þegar 
vör undir sik. Grímr sér, at hann getr eigi með 
vápnura sótt hann ok skýtr oftir honum spjóti, 
ok kemr i cna vinstri hönd Gunnari. Hann 
tckr til ok kippir á burt, enn hann lcgst út á 
vikina. Þá var hvast mjök ok föll stór. Helgi 
kveðr nú yiö ok mælti: „Hvar vitið þér slikan 
mann at áræði sem þennan, eða hverr er fús 
eftir honum atráðast". Endnn kvaðst til mundu 



Hosted by 



Google 



78 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

hætta. „Þess er ván", sagði Helgi, „því at 
annathvárt mun einum endast eða öngum af 
váru liði. Enn sá mun eigi fara, því at mér 
þykkir landtakan óvísleg, þar er Gunnarr er á 
slrönd fyrir, enda er eigl víst, hversu sundit 
tekst. Nú munu vér heldr ganga inn til nausta 
ok vita, ef vér fáum oss þar skip at róa eftir 
honum, þó at oss sé þat nökkuru seinna; enn 
þó skulu vér at hyggja jafnan, hvert hann legst". 
Þeir Helgi gera nú svá sem hann mælti fyrir, 
enn Gunnarr legst yíir vikina ok kemr á land 
fyrir sunnan skriðurnar, er nú heitir Gunnars- 
dæld. Því hafa þeir menn saman jafnat, er 
hvárttveggja hafa komit ok kunnigt er um, at 
þat sé jafnlangt sund, er Gunnarr heflr lagizt 
yflr þvera Njarðvík, ok frá Naustadæli ok yfir 
til Vindgjár. Gunnarr hleypr þá upp á nesið 
Snotrunes. Hásetar Gunnars sátu öðrum megin 
nessins búðsetu. Hann leitar þangat til þcira- 
Peir Droplaugarsynir róa yflr vikina ok koma 
litlu síðar á land enn Gunnarr. Þeir sctja upp> 
skipit ok ráðast til göngu ok sjá hvar Gunnarr 
ferr. Þeir herða nú cftir honum. Gunnarr 
hleypr inn í búðina. Þá sitja þeir at dagverði. 
Gunnarr bað þá ásjá, — „vilda ek, at þér vcrð- 
izt með mér; munu vér þá cigi uppgcfnir fyrir 
þeim er eftir sækja". Þeir kváðust aldri mundu 
gefa sik upp fyrir ógiftu hans. Hann gaf nafu 
víkinni, ok kendi við félaga sina, ok kallaði 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 79 

Geitavík, ok svá heitir hon ávalt síðan. Ok er 
hann sér, at hann fær ekki af þeim, þá snýr 
hann brott ok upp á Snotrunes. Hann stefndi 
suðr til Borgarfjarðar með ekki meirum birgð- 
um, enn áðr hafði hann. Þeir Droplaugarsynir 
sjá, at Gunnarr hleypr brott ór víkinni; koma 
þeir ekki þar; þeir hlaupa hit efra fyrir ofan 
búðirnar. Gunnarr tekr nú at hrymjast mjök á 
fótum, er hann hljóp berfættr um klakann, ok 
kuldi mikill; frjósa at honum línklæðin; dugði 
honum þat, at hann kostaði um ferðina slíkt er 
hann mátti; fekk honum þvi vermans. Nú 
dregr þó saman með þeim unz hann kom upp 
í ásinn; þá hallar brátt af suðr. 

19. Sunnan undir hálsinum stendr bær, er 
heitir á Bakka. „Sá er næst'', hyggja þéir. Þar 
bjó sá maðr er Sveinuugr hét. Hann var krafta- 
maðr mikill ok átti einn son níu vetra gamlan, 
þá er þetta varð tíðinda. Ekki var þar fleira 
karla; váru þar emi konnr nökkurrar. Svein- 
ungr var einrænn maðr ok var mál manna at 
hann væri eigi allr þar scm hann var sénn; 
enn þó var hann góðr þá er hann vildi, enn 
gerði við fá éiga. Sveinungr var þennan dag 
farinn at torfi á þá leið sem Gunnarr var á för. 
Hanu er þá at gera hlassit, er Gunnarr hleypr 
þar hjá; hann hafði þá borit i hripin, enn eigi 
hlaðit i milli. Gunnarr hleypr at Sveinungi ok 
mælti: „Bjargaðu mér". Sveinungr svarar: 



Hosted by 



Google 



80 FLJÓTSDÆLA SAGA. 



„Hvers þcrftu við?" Gunnarr svarar: „Fjánd- 
menn mínir hlaupa eftir mér ok vilja drepa 
mik, ef þeir ná mér". Sveinungr spyrr, hverr 
hann væri. Hann svarar: „Ek heiti. Gunnarr 
ok em ek kallaðr Þiðrandabani". Sveinungr 
spurði: „Hverir hlaupa eftir þér?" Gunnarr 
svarar: „Ek veit þat eigi víst, þó ætla ek at 
þeir sé Droplangars^mir". „Þat er vel", segir 
Svéinungr, „ok mun hér eigi at sökum at spyrja; 
er þat gott at vita, þó at þú fáir hegning fyr- 
ir þann glæp, er þú heflr unnit, drepit þann 
mann, er allir hugðu bezt til". Gunnarr svar- 
ar: „Eigi dyl ek at verkit sé ilt orðit. Er 
ekki þörf at minnr. Er þat öllum boðit, at 
bjarga sér meðan hann má". Sveinungr mælti: 
„Legstu niðr á milli hripanna, ef þú vilt, enn 
ekki mun þér þetta duga fyrir slíkum köppum 
sem eftir sækja". Sveinungr steypir af sér 
kuflinum ok fæxir hann í. Gunnarr legst nú í 
sleðann milli hripanna, enn Sveinungr þrífr í 
tauma hestsins ok léttir eigi fyrr enn hann 
kemr heim á Bakka. Enn þá er Gunnarr lagð- 
ist niðr í sleðann, bar hann inn á milli þcirra. 
Váru þeir Droplaugarsynir þá vestan í hálsin- 
um, enn torfin eru austan í hálsinum ok sáu 
þeir eigi fyrir því. Sveinungr ckr fyrir þver 
dyrr hlassinu. Sveinninn stóð í dyrum; hann 
var í hvítum stakki ok söluváðar brókum. Svein- 
ungr mælti við sveininu: „Taktu^staf þinn ok 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 81 



hlaup suðr ok npp í fjall ok safna saman fé 
okkru, því at veðr gerir illilegt, ok rek í hús". 
Sveinninn mælti: „Fara mun ek inn í stofu 
ok taka hött minn ok vöttu". Sveinungr mælti : 
„Þá er vér várum ungir, þurftum vér hvárki 
hött né vöttu". Níi hleypr sveinninn slíkt er 
hann má, því at hann var hræddr við föður 
sinn. Sveinungr beitir hestinn frá hlassinu ok 
leiðir til brunns; lætr síðan Jnn í hús; eftir'þat 
gengr hann heim. Hann leysir þá ór sleðanum 
reipin ok reisir hann við Yegg upp. í þessu 
bili koma þeir Droplaugarsynir þar í tún. 

SveinungT heilsar þcim glaðlega. Peirtóku 
því vel. Hann spyrr, hversu af stæðist um ferð- 
ir þeira. Helgi spyrr, hvárt. hann hefði nökkut 
manna sét hjá sér áðan, — „er þú ókst torf- 
inu". „Engan sá ek ncma sjálfan mik, enn 
heimill cr grciði við 3'kkr, sá er þér vilið 
þiggja". Helgi kvaðst cinkis við þurfa — „er 
dags mikit enn eftir; cr mér miklu mciri for- 
vitni á. um þcnnan mann, er áðan hlj(3p um 
torfgrafirnar; þykki mér þat eigi vera mega, 
at þú sæir hann cigi". Svcinuugr svarar: 
,.Aldri veit ek, hvárt ck sá cigi áðan mann 
hlaupa fyrir ofan torfgraíirnar i Ijósum klæð- 
um ok sá hinn sami hleypr nú þar suðr í fjall- 
it". Hanii réttir til höndiua ok vísar þcim til. 
Þeir sjá nú, hvar maðrinn hleypr; eggjar Helgi 
nú, at þcir skyldu lcggja cftir manninum. Peir 



Hosted by 



Google 



82 FLJÓTSDÆLA SAOA. 

gera nú svá. Enn er hann hljóp í burt, þá 
hafði SveinungT velt hlassinu inn í anddyrit; 
varð Gunnarr þá undir enn hripin á hann of- 
an. Þar lá hann þá er þeir kómu Droplaug- 
arsynir, ok nú þegar er þeir váru burt, þá ryðr 
hann af honum torfinu. Hann tekr hníf ór 
skeiðum ok ristir af honum klæðin; eftir þat íylg- 
ir hann Gunnari í fjóshlöðuna; kemr honum á 
heystál upp. Eftir þat gengr Sveinungr inn ok 
hleðr upp torfinu. Droplaugarsynir gengu suðr 
yfir Brunnlækjar brunna, — þat er á sunnan- 
verðum vellinum. — Þá stingr Helgi við fótum, 
nemr staðar ok mælti: „Þó ferr þessi maðr 
frálega, er áðr er nýkominn af sundi, er hér 
hleypr í fjallinu. Þætti mér sem hann myndi 
nú mjök hrymdr, er hlaupit hefir berfættr á 
klaka í allan dag. Eða, hvárt æpir hann eigi 
at fé?" Gunnsteinn Þorbjarnarson svarar: 
„Hvat muntu þat niega marka, má hann þat 
gera til ólíkinda". Helgi svarar: .^Eigi sýnist 
niér sjá maðr svá vera sojn. mér væri ván at 
Gunnarr mundi vera. Munu eigi þau tötí í 
v<3ra, at Svcinungr muni hafa sent heiman son 
sinn at safna heim fé, enn hann hafi borgit 
hinum ok komit undan. Nii skuln ^^ér ekki elta 
þeima niann. Skal nú snúa af ok eiga við 
Sveinung bónda". Þeir ganga nú heim til bæ- 
jarins, enn Sveinungr er inni í anddyri ok Lleðr 
upp torfinu ok mælti: „Hví farið þér svá 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 83 



hverft?" Helgi svarar: „Pví at þat er vár 
ætlan, at maðriim muni vera í þinni varðveizlu, 
enn eigi í fj'alli uppi, sem þú sagðir: Er þar 
son þinn". Hann svarar: „Ek ætlaða, atliann 
mundi i stofu inni. Enn þó veit ek éigi, liversu 
ek munda nú faraatfela hann". Helgi svarar: 
„Þú munt hafa látit hann í milli hripanna ok 
velt honum aí sleðanum með torfinu; munu vit 
hafa gcngið á hann. Nú viljum vér rannsaka 
hér". Sveinungr svarar : „Hafi þér nú riki til 
þess f^TÍr liðfjölda sakir, enn aldri hefi ek fyrr 
rannsakaðr verit sem þjófar". Nú ganga þeir 
inn ok rannsaka hús öll ok finna hann eigi 
inni. Þá mælti Helgi: „B-^*^í skal koma i 
fjós ok hlöðu". Sveinungr svarar: ,,Þat er 
víst, at þar sé austmaðrinn, því at hon baula 
er jafnan taðdrjúg". Helgi svarar: „Aldri hirði 
ek um skiityrði yður". Sveinungr gcngr til 
ri'ims sins ok tckr ofan sax citt mikit. Þat var 
níu alna hátt. Hann fcstir þat á sik. Síðan 
gcngr hann til fjóss ok lýkr upp fjósinu. Hann 
snýst þá við honum Hclga olv mælti: ,,Yita 
munu þér, Hclgi, livat lög cru, því at þú ert 
lagamaðr mikill, at cigi skulu flciri menn inn 
ganga enn fyrir cru. Nú cm ek cinn. Vil ek 
at cinn yðarr gangi inn, þvi at ckki cru hér 
flciri fylgsni, cnn brátt munu ratast í básum 
minum, ok stium hjá gcitfé minu; vil ck ekki 
hark manna, at fé mitt skcmmist af vápnuni 



Hosted by 



Google 



84 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

þeira. Enn í hlöðu eru dregnar geilar umhverf- 
um hey; myrkt er þar, því at ek lét þar inn 
færa mikit úthey á hausti, ok byrgja öll vind- 
augu með myki, enn frosin hart; láttu menn 
þína höggva upp vindaugu, enn Helgi gangi 
með mér ok rannsaki". Helgi svarar: „Svá 
skal vera, sem þú leggr ráð til". Hann gengr 
inn í fjósit. Helgi gengr með honum, enn þeir 
Grímr ok hans menn höggva upp vindaugun. 
Þeim gengr seint; því at hart var mjök frosit. 
Helgi rannsakar fjrjsit í básum ok stíum. Eftir 
þat ganga þeir til hlöðu. Þá mælti Sveinungr: 
„Nú skaltu standa i dyrum enn ek mun ganga 
1 hlöðuna ok umhverfum heyit, ek mun ok 
ganga upp á heyit ok velta ofan af þvi er vott 
er. Er þér ófært at fara upp á heyit fyrr enn 
ek hefi hrcinsat áðr, þvi at þú ert skartsmaðr 
mikiU; vil ek eigi at saurgist klæði þín". Svcin- 
ungr ferr nú upp á heyit, leggr austmanninn 
niðr á stálit innanvcrt, vcfr nú at honum flögu 
mikla ok þurra; veltir níi öllu saman út af stál- 
inu ok lætr liggja flögurnar; ok cr hann cr at 
vclta hinni fjórðu flögunni, þá hafa þcir uppi 
vindaugat ok er þá Ijóst í hlöðinni. Þá sjá 
þeir, at þar eru öngvir afkymar. Þá stcndr 
Sveinungr upp af heyinu ok mælti: „Nú hafi 
þér sét hér fylgsni öll. Er nú at lcita í hcy- 
inu ok flctta öllu upp i flögum. Mun annat- 
hvárt, at hann mun cigi hér vera, cða í hc}^- 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 85 



inu; ella farið til ok brjótið upp heyit, ef þér 
vilið, enn ek mun standa hjá". Helga fanst 
fátt um ok mælti: „Aldri nenni ek at brjóta 
þat upp, ætla ek, at eigi þurfi hér lengr at 
leita". Eftir þetta fara þeir burtu ok biðja 
ekki Sveinung vel lifa. Þaðan á leið fara þeir 
sem fyrr, ok er þeir koma suðr í garð, þá rekr 
sveinninn féð þar í móti þeira. Enn þegar þeir 
Droplaugarsynir eru á braut, þá tekr Svein- 
ungr austmanninn á braut, enn lætr liggja flög- 
urnar. Hann fylgir honum til sjávar ok til 
nausts síns. Þar var velt fyrir framan skip, 
er Sveinungr átti, er hann sótti sér farm á suðr 
í fjörðu um haustit; váru grafnir stafirnir niðr 
í jörð, enn nú fokinn undir snjór hit neðra með 
borðunum. Þar var ok inni sauðfé, er Svein- 
ungr átti, þá er ilt var úti. Sveinungr tekr nú 
pál ok grefr nú inn undir skipsborðit. Hann 
lætr Gunnarr koma inn undir skipit. Síðan 
mokar hann at snjónum ok sauðamyki, enn í 
þessu kemr sveinninn með féð, ok reka inn ok 
byrgja aftr hrófit. Treðr féð svá, at ekki sér 
nývirki L Sveinungr brokkar þar eftir, enn 
sveinninn ferr heim. Droplaugarsynir fara suðr 
frá garðinum. Þá stingr Helgi við fótum ok 
mælti: „Þar kemr at því sem mælt er, at eft- 
ir koma ósvinnum manni ráð í hug; þykki mér 
sem vér munum enn hafa vanleitat hér". 
Grímr svarar: „Hvar ætlar þú hann muni verit 



Hosted by 



Google 



86 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

hafa?" „Flögur þrjár velti Sveinuiigr utar af 
heyinu ; enn mér þótti sem sú fyrsta væri þyngst, 
enn þá var myrkt at, ok þá sagði hann at 
ek skylcli til ganga". Grímr svarar: „Hví sáttu 
eigi þetta þá sem nú". Helgi svarar: „Því mér 
þótti þá eigi jafnliklegt sem nú. Nú skal þó 
aftr hverfa at sinni", sagði Helgi. Sjá hlutr 
er sá, at mörgum afiar tvímælis á, at Helga 
muni áræðisfátt vorðit hafa, þá er þeir váru 
tveir inni, ok muni hann þá sét hafa, enn þótt 
eigi til ráðanda. Grimr mælti: „Skulu vér nú 
til fjóss ganga?" „Nei", sagði Helgi, „eigi get 
ek þess við þurfa". Pcir ganga nú ofan eftir 
vellinum. Þá er Sveinungr kominn upp úr klif- 
um neðan ór fjörunni; ok er þeir finnast, þá tckr 
Sveinungr til orða: „Enn stýrir þú hvcrft, 
Helgi". Hann svarar: „Svá mun þér þat 
þykkja". „Hvárt skal nú áléita", sagði Svein- 
ungr. Hclgi svarar: „Mér þykkir vanleitat 
enn í þínum herbergjum". Sveinungr svarar 
ok brosti at: „Hvar mun hann nú verit hafa?" 
„Þat get ck at hann hafi vcrit í flögu þciri or 
þú veltir fjTst ; sú valt þunglegast". Sveinungr 
svarar: „Þá munda ek nú ganga þangat ok 
grípa hann í klær þér". Helgi svarar: „Hafa 
muntu slægð til þess at koma honum þaðan á 
braut ok í annat leyni". Sveinungr mælti: 
„Hvárt viltu þá þess leita?" Helgi svarar: 
„Níi vil ek leita hans niðri í naustahúsi þínu". 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 87 

Sveinuii^ mælti: „Þetta er miklu ráðlegast 
at þær gymlur mnni hafa tekit við honum, því 
at þær hafa ráð unclir hverju rifi. Ek á þar 
fé mart inni, ok hefi ek byrgt, enn ef þérlátið 
hrófit upp, þá fel ek yðr alla ábyrgð á hendi, 
því at fénaðr er þegar í fjöru, enn nú er haf- 
rænlegt; kann hér jafnan þat á at verða í 
Borgarfirði, at flæði féð, sem áðr er kunnugt. 
Nú ef þér látið út féð, enn eigi inn, þá ætla 
ek yðr at ábyrgjast bæði við hriðum ok sjávar- 
gangi. Ek á þar skip inni, er ek hvelfda at 
hausti. Þat eitt er þar fylgsni. Níi munu þér 
þat verða ór stað at færa, ef þér vilið þar rann- 
saka. Nú fel ek yðr þar slíka ábyrgð á hendi 
sem á öðru, ef nökkut verðr at". Helgi svar- 
ar: ,,Pat hirði ek aldri; veit ek eigi, hvat at 
ábyrgð verðr. Alt skal nú leita af nj^u". 
Helgi gengr ofan í einstigið, enn Sveinungr sezt 
niðr á bakkanum ok horfir út á sjóinn. Þeir ganga 
nú at hr(3finu ok hleypa út fénu. Þá mælti Helgi : 
„ Jafnt er sem Sveinungr segir, ekki eru hér f^igsni 
fleiri enn undir skipinu. Skulu þér höggA^a hjá um- 
hverfum skipit. Síðan skal færa ór stað skipit". 
Þá mæltiGrímr: ,,Eigi munu vér þess við þurfa, 
bróðir; stingum heldr spjótum várum inn undir 
borðin; munu vér þá varir verða ef nökkut 
verðr fjnr: enn vér megum ekki upp koma 
skipinu, nema vér brjótum nökkut at; er þat 
skaði mikill, ef brotinn verðr svá góðr gripr". 



Hosted by 



Google 



88 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

Pá taka þeir þetta bragð; stanga spjótum alla 
yega undir skipit. Þá verðr Gunnarr varr við 
ok þrifr um innviðuna, enn spyrnir í bitana, ok 
þar hrökkvist hann at upp, enn þeir lögðu fyr- 
ir neðan. Fekk Gunnarr mikinn þykk af eins 
manns vápni; hann fekk lagit í gegnum lærit 
fyrir neðan þjóhnappana. Þetta var mikit sár. 
Við þenna áverka brá Gunnarr sér ekki, ok 
ekki fann sá er helt annat enn hann hefði 
stungit í snjóinn. Ok er þeir höfðu leitat sem 
þeir vildu, þá ráðast þeir á burt, ganga ór naust- 
inu ok láta eigi féð inn. Þeir ganga upp ein- 
stigit. Sitr Sveinungr þar á bakkanum. Hann 
mælti ekki orð við þá. Sveinungr var þústinn 
mjök ok litverpr; stundum var hann bleikr sem 
bast, enn stundum svartr sem iörð; nær horfðu 
fram öll hárin eftir hans haus. Þeir þóttust 
þá mega sjá, at honum var mikit í skapi, ok 
áttu þar ekki við hann, því at þeir höfðu þat 
fyrir satt, at þá mundi Sveinungr hafa trylzt 
at þeim, ef þeir hefði austmanninum náð. Eftir 
þat fara þeir Droplaugarsynir á burt, enn Svein- 
ungr vitjar austmannsins ok færir hann heim 
á því kveldi í sín herbergi ok bindr sár hans. 
Eftir þat færir hann Gunnarr í jarðhús, er hann 
átti; þat var eigi hcima á bænum. Þeir heldu 
suðr með hlíðinni ok stefndu suðr til Dysjar- 
mýrar; kómu þar svá at liðit var dagsétr. Þar 
bjó sá maðr, er Gunnsteinn hét; hann var goði 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 89 

þeira Borgflrðinga ok hafði þar maniiaforráð. 
Gunnsteinn var samborinn bróðir Sveinungs. 
Gunnsteinn var manna mestr ok sterkastr, bú- 
þegn góðr; ok hinn harðasti í skapi við hvern 
sem hann átti; var þat enn orðtak manna, at 
hann væri i þvílíkri náttúru sem Sveinungr, at 
hvárrgi væri einhamr. Þeir bræðr kalla út 
Gunnstein. Hann fagnar þeim vel ok býðr þeim 
þar at vera, ok þat þiggja þeir; er þeim fylgt 
í stofu ok dregin af þeim klæði. Þar höfðu 
menn lokit náttverði. Var þeim unninn beini 
góðr. Þá sezt Gunnsteinn framan at stóli Jok 
spyrr at ferðum þeira ok erendum. Helgi segir 
honum léttilega frá öllum rekstri þeim er þeir 
höfðu haft við Sveinung um daginn. Enn er 
hann hej^rði, at Sveinungs var getit, þá spjTr 
hann vandlega, hversu með þeim hefði farit. 
Enn Helgi segir jafnt sem farit hafði. Enginn 
maðr hafði þá kníf á belti; þá er menn fóru 
úti, höfðu þeir tygilknifa, ok festu á háls sér. 
Helgi bregðr knífinum ok ætlar at matast; hann 
tekr þann hlut, sem eftir var á diskinum; þat 
var skammrif eitt. Nú bregðr hann knifi ok 
ætlar at skera af. Hann mælti þá, Helgi: 
„Eigi er ofsögum sagt um fé þetta, er hér gengr 
um Miðfjörðu, því at mér þykkir þetta líkara 
af nautum munu vera". Gunnsteinn svarar alls 
öngu. Hann seilist upp yfir borðit ok þrifr 
hönd hina hægri fyrir ofan ulfliðinn ok kreistir 



Hosted by 



Google 



90 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

höndina svá fast, at hann lýr hana alla ok ór 
hrýtr knífrinn ok niðr á borðit. Þá kastar 
hann niðr skammrifinn, enn þrífr til handarinn- 
ar ok lítr til Gunnsteins. Hann sér, at Gunn- 
steinn var svá bleikr í andliti sem nár ok fram 
horfðu öU hár á höfði honum. Helgi mælti þá 
við Gunnstein: „Hvárt ætlar fjándi þinn at 
hamast á oss?" Gunnsteinn svarar: „Ekki 
mun ek tryllast á þér, enn halda mun ek þan^- 
at til, er þú hefir sagt mér með röskleik, hvárt 
þíi hefir ekki mein gert bróður mínum". Helj^ 
svarar: „Láttu mik lausan. Ekki mein hefi 
ek gert honum; eigi f^^rir því, slíkr skratti er 
hann sem þú, ok eigi ætla ek hann sé betri". 
„Trúa mun ek at þú hafir drengskap til at segja 
satt, enn ef öðruvís er, skulu vit eigi skildir". 
Gunnsteinn lætr þá lausa höndina, enn Helga 
varð svá stirð höndin, at hann kendi einskis 
fingrs á þeiri hendi. Hann sprettr þá upp und- 
an borðinu ok allir þeir, ganga innar at pall- 
inum ok setjast þar niðr. Engi þeira tekr til 
matar. Er þá fram borinn matrinn. Fóru 
heimamenn þá i rekkjur. Enginn þeira Helga 
manna þiggr þar greiða; leggjast þeir niðr í 
klæðum sínum ok eru þar um nóttina. Ok er 
lifa mun þriðjungr nætr, þá gengr Helgi út; 
er þá Ijóss vegr, enn tungl óð í skýjum. Þá 
snýr Helgi inn ok vekr upp menn sina; segir 
at allgóðr sé vegr. Þeir fara nú burt þaðan 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 91 

1 ~ ~~~~ 

ok biðja Guiiiistein ekki vel lifa; ganga upp á 
heiðina. Enn er þeir kómu upp at bæ þeim er 
1 Hvannstóð heitir — sá er efstr í Borgarflrði, — 
þá lýsti af degi. Þeir ganga upp heiðina. Helgí 
gekk fyrir, enn ilt var at fara mjök. Helgi 
vilcli niðr setjast ok hvílast. Hann skaut frá 
sér spjótinu, enn falrinn lá í knjám honnm. 
Hann sér at spjótit var alt blrjðugt. Þá tekr 
Helgi til orða: „Satt er þat, sem mælt er, at 
oft verðr lítils vant, ok get ek svá hér hafa 
orðit. Gefast annarra ráð verr enn mín. Þar 
hefir austmaðrinn verið undir skipina. Hefir 
hann fengit geig nökkurn af spjóti mínu, enn 
eigi veit ék, hversu mikill er. Mundi }^r hafa 
tekit, ef svá hefði verit með farit, sem ek gaf 
ráð til". Peir svöruðu: „Förum vér aftr hvat- 
lega, ok drepum Sveinung, ef vér náum eigi 
austmanninum " . Helgi svar ar : „ Hef ði hann 
maklegleika til þess, enn eigi sýnast mér þeir 
bræðr hvers manns færi við at eiga. Get ek, 
at Sveinungr muni hafa brögð undir brúnum; 
munu vér eigi auðnu til bera yfir höfuðsvörð- 
um Gunnars at standa, er dregr þá undan er 
í hvekkingum var með oss. Enn þat er nú satt 
at segja, at ek hy gg, at Gunnarr sé fára maki 
í hreysti ok eljun. Mun nú skilja með oss at 
sinni". Stendr Helgi þá upp oktekr til göngu. 
Léttu þeir eigi f^Tr, enn þeir kómu á Arneið- 
arstaði. Hitta þeir Þorkel Geitisson. Hann 



Hosted by 



Google 



92 FLJÓTSDÆLA SAGA. 



spyrr, hversu farit hafi, enn Helgi segir alla 
atburði, svá sem gengit hafði. Þorkell kvað 
mjök vaxa ófrið, enn ekki við meðalmenn at 
eiga, þar sem þeir váru bræðr. Porkell kvaðst 
þar hafa setit yfir nafna sinum til hádegis i 
Djúpahvammi — „enn þá lét ek hann lausan; 
sneri hann þá heim til Njarðvíkr". Nú skiljast 
þeir; ferr Þorkell Geitisson heim í Krossavik, 
enn Helgi ferr heim á Arneiðarstaði. 

30. Þessi atburðr spyrzt nú víða, ok þótti 
mönnum sjá maðr mjök ór öngum ekit hafa. 
Líða nú stundir ok eigi langar, áðr enn Svein- 
ungr ferr heiman ok austmaðr með honum. 
Þeir fara upp yfir heiði ok létta eigi fyrr, enn 
þeir koma í Mjóvanes. Þeir finna Helga Ás- 
bjarnarson. Ferr austmaðr heim í herað. Helgi 
tekr við honum ok lætr hann koma i útibúr 
sitt er stóð úti í túni. Ekki vissu þetta fleiri 
menn enn Helgi ok Sveinungr, at austmaðr var 
þar kominn til varðveizlu. Er hann þar þat er 
eftir var vetrarins; enn flestra manna ætlan er 
þat, at Gunnarr mundi með Sveinungi vera. 
Liðr nú várit ok svá fram at þingi. Þingstöð 
manna var at Helga Ásbjarnarsonar at Kiðja- 
felli. Helgi átti at helga þing. Hann sá at 
eigi mátti hann bæði fara at helga þing ok varð- 
veita austmann, svá at eigi yrði nökkur varr 
við at hann væri þar. Hann tckr þat ráð, at 
hann sagði við Þórdisi toddu um kveldit þat 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 93 

hit sama ok hann skyldi heiman ríða ummorg- 
uninn eftir, at þar væri Gunnarr Piðrandabani 
í hans varðveizlu, — „vil ek nú at þú takir 
við valdi hans^ meðan ek er i burtu ok gætir, 
at eigi verði menn varir við, at hann sé hér". 
Þórdís svarar: „Undarlegr maðr ertu, Helgi, 
er þíi ætlar, at ek muni halda þann mann, er 
oss hefir slikt mannspell gert. Skal ek láta 
drepa hann, ef ek nái honum, ok skal ek þetta 
efna sem ek hét. Sýnist mér sem þó sé ærinn 
agj meðal vár frænda. Er þat eigi óliklegt-, at 
af þessu gráni enn meir með yðr enn áðr. Ek 
skal þegar á morgun senda mann Bjarna bróð- 
ur mínum; skal hann hafa virðing af'. Helgi 
svarar: „Þat gerir þú sem þérlikar; þér mun 
ek selja hann. Máttu ok muna, hversu mikils 
þíi varst virð meðan þú varst heima. Varstu 
þá í einum sloppi ok gekst þar fjni búi; sá 
ek þik ekki betr haldna enn eina ambátt, áðr 
enu ek tók við þér. Nú máttu hugsa, hvat þú 
átt mér at launa, því at þú gerist nú at litlu 
færa kvödd enn ek; svá tokr níi at vera þín 
virðing, at nálega vill svá hverr maðr sitja ok 
standa sem þú vilt. Nú er þér þat at segja, 
ef þú selr fram manninn undir öx Bjarna, at 
jafnskjótt skaltu í burt verða ok norðr til Hofs 
ok hafa slíka sæmd sem Bjarni bróðir þinn 
hyggr þér, ok aldri skaltu í sama húsi mér 
vera raeðan þú lifir". Hon svarar: „Þathirði 



Hosted by 



Google 



94 FLJÓTSDÆLA SAGA. 



ek aldri, hveri'u þú heitr mér; mun Bjarni mik 
at öngu ver halda enn þú". Þau skilja nú ok 
þótti sitt hváru þeira. Liðr af nóttin, enn um 
morguninn drifa menn at honum Helga. Hann 
lætr reka at hesta; ríðr Helgi á burt með sinu 
liði ok upp á háls; hann helgar þing. Enn er 
Helgi er á burtu, þá gekk Pórdis til útibúrs- 
ins ok lýkr upp. Hon gengr at Gunnari ok 
veitir honum beina; hon mælti ekki við hann. 
Liðr dagr sá til aftans; er þá hýbýlum á leið 
snúit í Mjóvanesi; ok er menn eru undir borð 
komnir, er drepit á d^^rr ok til hurðar gengit. 
Þar eru komnir menn úti, nær átta tigum 
manna. Þeir kalla út Þórdísi. Hon gengr út 
ok kennir Bjarna bróður sinn. Hon tekr við 
honum með allri bliðu. Bjarni þektist þat vel. 
Er þá tekit af hestum þeira, ok er þeim beini 
veittr; ok er lokit er náttverði, þá fara meim 
i hvilur. Þórdís gengr þá til hvílu þeirar or 
Bjarni hvilir i. Hon legst á rekkjustokkiuu. 
Þau taka tal með sér, þvi at þeim varð iiuirt 
til tals. Þar kom þó um síðir, at Bjarni tekr 
svá til orða: „Þat er mitt erindi iiingat, at ok 
heíi haft njósn, at Gunnarr hefir hér verit uiii 
hrið. Nú vissa ck, at Helgi mátti eigi anna^^t 
hann, meðan hann var á þingi; hann mun nii 
vera í þinni varðveizlu". Hon svarar, kvað þnt 
eigi vera — „ok eigi veit ek, hvi þú ætlar iilér 
þat, at ek munda varðveita þann niann, er svá 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 95 

mikit skarð hefir gert í ætt várri, at vér mun- 
um aldri bætr biða". „Ekki hirði ek, hvat þú 
segir til þess, þvi at þat veit ek, at hann er í 
þínum hýbýlum; fór ek af þvi hingat til þín, 
at ek þóttumst vita, at þú mundir mína för 
góða gera. Nú er ekki at dylja þess er satt 
er. Enn veit ek, fyrir hvat þú dylr. Hann 
mun hafa boðit þér varnað á um, at segja til 
hans ok heitit þér ógnun, talit upp hversu ó- 
sællega þú varst sett, meðan þú varst heima; 
mun hann hafa heitit þér, at reka þik á burt 
með hrakningum. Enn þó at svá sé, at þú 
komir til Yápnafjarðar, þá skaltu eigi minna 
ráðacdi enn hér i Fljótsdalsheraði, ef þú gerir 
nú mína sæmd sem ek beiði''. Þórdis kvaðst 
eigi mega þat segja, er eigi var til ok hon vissi 
eigi hvar væri. „Ekld hirði ek um dulkofra 
þiun, því at ek mun nær geta hvar hann er, 
ef ek vilda eftir leita. Nú mun ek mark til 
gera, at mér þykkir mikit uudir at ná mannin- 
um. Ek hefi sjau huncb'uð silfrs i einum sjóð; 
þat er hit bezta fé; þat skal gefa þér til þess, 
at þú selir fram maiininn mér i hendr*'. Þór- 
dis svarar: „Ofésparari ertu nú við mik, enn 
þá er ek var heima at Hoti; enn ekki þætti 
mér þat verra, þó at ek ætta þat; þvi minna 
munda ek ok við taka féuu, ek ek vissa, hvar 
hann væri". Bjarni svarar: „Þá mun ek segja 
þér, hversu fara mun; ek mun hér rannsaka öU 



Hosted by 



Google 



96 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

hýbýli á morgun, þar sem mér þykkir líkast tiL 
Þat get ek, at hann sé í vöruhlaða þínum, ok 
skal ek hann þaðan draga, ok drepa hann fyrir 
augum þér til hörmungar". Þórdís svarar: 
„Eigi mun sú raun á verða, at hann sé hér". 
Snýr hon nú til rekkju sinnar ok er skapþungt, 
sem ván var til. Sofa menn af um nóttina. 
Þegar menn eru sofnaðir, stendr Þórdís upp í 
klæði sín. Hon vekr upp mann einn; bað hann 
gang^a út með sér, ok er þau koma út, þá mælti 
Þórdís: „Þú skalt fara sendiför mína skyndi- 
lega upp undir Kiðjafell á Þingvöll. Þú skalt 
segja Helga, at hann komi heim sem hann má 
fyrst, ok fari eigi fámennr; seg, at þeir eru 
hér gestir komnir, at ek þykkjumst eigi fuUa 
sæmd veita mega, nema hann sé við; þvi at ek 
á öngum manni meiri sóma at veita, enn Bjarna 
bróður mínum. Ek voit, at hann mun skjótt 
við bregða. Ríð nú mikit ok far ákaft, því at 
ek heit þér því, at þú skalt eigi sauðreki þurfa 
at vera heðan af, meðan við lifum bæ.ði, ef þíi 
gerir vel þetta erendi". Hann tekr hest ok 
ríðr upp á hálsa ok léttir cigi fyrr enn hann 
kemr á þing. Hann ríðr til búðar Helga ok 
stígr af baki. Hann gengr inn í búðina ok at 
þar er Hclgi hvíldi. Hann fagnar vel húskarli 
ok spurði tíðinda, enn hann sagði ercndi sín, 
þau er Þórdís bauð honum. Þá var i nætr 
elding. Hann býst skjótt ok kveðr upp menn 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. ^7 



sína ok biðr reka at hesta. Ríðr hanii þegar 
burt af þinginu með hálft annat hundrað manna 
ok út eftir hálsum ok svá heim í Mjóva- 
nes. 

Enn um morguninn snemma 1 Mjóvanesi, þá 
stendr Bjarni upp, ok lætr menn sina brátt reka 
at hesta sína — „vil ek ríða á burt". Þórdís 
gengr at honum ok bað at hann skuli eta dag- 
verð — „áðr þér riðið". Bjarni kvaðst eigi 
nenna at rannsaka hana sem þjófa fyrir frænd- 
semis sakir — „enn héfir þú maklegleika til; 
viltu allskostar ilt til min gera. Munda ek 
finna hann, ef ek vilda leita með harðindum, 
því at þar mun hann vera sem ek sagða þér í 
nótt". Eftir þetta riðr Bjarni á burt með menn 
sína. Skiljast þau systkin með lítilli blíðu at 
sinni. Síðan riðr Bjarni út með vatni. Ok er 
þeir eru komnir út með vatni, sjá þeir jórej^k 
ofan at garði í Mjóvanesi. Ríðr Helgi ákaft; 
hann kemritún; er Þórdís þá eigi inn gengin. 
Hon snýr at Helga bónda sínum ok fagnar 
honuin vel. Hon segir honum allar viðræður 
þeira Bjarna ok hversu farit hafði altmeðþeim 
— „hefi ek þik meira metit enn alla aðra". 
Hann þakkar henni allan góðvilja — ,,vissa ek, 
at ek var vel kvángaðr, enu eigi vissa ek, at 
þíi varst slíkr skörungr sem þú ert. Hefir þú 
miklu betr þetta gert, enn þú hézt. Nú mun 
ek riða aftr á þing, ef þú þ^ivkist birg heima". 



Hosted by 



Google 



QQ FLJÓTSDÆLA SAGA. 

Hon segir Helga þá hvat Bjarni hafði fram 
lagit ok hvat hann hafði um mælt. Eftir þetta 
ríðr Helgi til þings. Þórdís stjórnar búi heima. 
Bjarni ríðr norðr til Hofs; enn þau Þórdís ok 
Helgi höfðu Gunnar með sér ok gerðu vel til 
hans. Er hann þar um sumarit í góðum fagn- 
aði ok fæddr þó á laun. 

33. Þeir Droplaugarsynir heldu svá ríkt vörð 
á um skip þat er Gunnarr átti, at hann náði 
aldri þangat at koma, ok öngum fjárhlut náði 
hann, nema nökkurum gripum ok þó fám. Aust- 
mennirnir fara utan um sumarit, koma til Nor- 
egs ok segjast aldri vita, hvárt Gunnarr mundi 
koma til Hálogalands eða eigi. Nú segja þeir 
öll tíðindi ok undanrekstr þann allan, er hér 
hafði verit. Þetta sumar ríöa menn til þings 
ok leggr Þorkell Geitisson fé til höfuðs Gunn- 
ari, ok fekk öllum höfðingjuni umboð, at hann 
skulu höndum taka. Allir hétu góðu um þetta, 
enn þeir þó mestu, er Þorkell átti heitast vin- 
fengi við, ef þeir kæmi því fram. Þat var 
Þorkell Eyjólfsson; hann bjó vestr at Helga- 
felli ok átti Guðrúnu Ósvífrsdóttir. Hon var í 
kæ-rieikum við Helga Áslijaruarson; höfðu þau 
fyrr scndst gjöfum í miUum; þó hafði Þorkell 
Eyj(;)Ifsson eigi vitat til þess. Ok er af líðr 
sumarit, þá lætr Helgi járna hesta þrjá. Hann 
fær mann til föruneytis við Gunnar ok sendir 
hann norðr á Möðrudalsheiði ok svá norðr hit 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 



efra til Mývatns; fara svá vestr til sveita, nnz 
hann kom til Helgafells, því at liann varsendr 
þangat til umsjár ok halds með gnógum jar- 
tegnum til Guðrúnar Ósvífrsdóttur, at hon skuli 
taka við honum með bliðu ok halda hann þar 
fyrst um vetrinn ok koma honum utan um sum- 
arit eftir. Bar ok vel í móti nú; er Þorkell 
eigi heima; hann hafði heitit Þorkeli Geitiss^mi^ 
at taka Gunnar af lífi^ ef hann næði honum. 
Þorkell hafði farit út i eyjar eftir skreið. Guð- 
rún tekr við Gunnari afar vel. Dvelst föru- 
nautr Gunnars skamma hríð. Sendir Guðrún 
Helga Ásbjarnars3^ni góðar gjafij. Ferr hann 
ti] þess er hann kemr í x^ustfjörðu. Gellir hét 
son þeira Guðrúnar ok Þorkels ; hann var ungr 
maðr ok vel mentr ok farmaðr mikill. Hann 
kom út þetta sumar i Laxárósi, enn nú var 
hann at vist með föður ok móður at Helgafelli. 
Ok er Gunnarr hefir þar verit eina nótt, þá 
kemr Þorkell heim síð um aftan. Þar var fjöl- 
menui mikit. Eru gervir eldar fyrir þeim ok 
dregin af þeim klæðin Menn ganga fram ór 
stofu til eldanna. Þorkell sér, at þar gengr 
fram maðr einn, i bhlm kyrtli ok heklu grárri. 
Sá maðr var ákaflega þrelvlegr, enn eigi hár. 
Hann hafði bjarta öxi í hendi. Maðrinn var 
Ijóss á hár, réttleitr ok vel i yfirbragði. Þor- 
kell spyrr, hverr sá maðr væri hinn drengilegi. 
Hann segir til sín ok kveðst Gestr heita. Þor- 

7* 



Hosted by 



Google 



100 FLJÓTSDÆLA fiAGA. 



kell starir á þenna mann um hríð ok mælti: 
„Furðu líkr ertu þeim manni at frásögn, er 
heitir Gunnarr ok er kallaðr Þiðrandabani, ok 
hefir verit i Austfjörðum um hríð. Eða hvar 
er heimili þitt, eða hvárt ætlar þú at fara?" 
Þá varð honum orðfall ok svarar öngu. Þorkell 
svarar: „Svá virðist mér, sem þú munir ann- 
arr maðr enn þú segir, ok rétt get ek at ek 
fara um nafn þittok athöfn". Gunnarr svarar: 
„Bnn ef svá er sem þú segir, hvat mundir þú 
þátiltaka?" Þorkell svarar: „Þat skaltu vita 
brátt". Hann sprettr nú upp ok þrífr sverð 
eitt er lá í sætinu ok hét Sköfnungr, er siðan 
týndist með honum á Breiðafirði. Þorkell bregðr 
þegar sverðinu ok hleypr innar 3^fir eldinn ok 
höggr til Gunnars. Hann bregðr við öxinni ok 
upp yfir höfuð sér. Þorkell höggr í öxarfet- 
ann, enn misti mannsins; svá fast hjó Þorkell, 
at mjök svá festi sverðit í öxarfetanum. Gunn- 
arr bregðr við ok færir upp öxina. Menn hlaupa 
innar í stofuna ok sögðu Guðrúnu, hvat um var 
í eldaskálanum. Hon gengr fram ok biðr Þor- 
kel bónda sinn stöðvast, — „vil ek at þíi gerir 
honum ekki grand, ncma þíi vilir, at vit skil- 
im okkart félag upp frá þessum degi, ef þíi 
gerir honum nökkurt mein, þvi at Gunnarr var 
mér sendr af vinum mínum til halds ok trausts. 
Skal ek hann svá annast sem son minn til þess 
er skip ganga af íslandi í sumar. Enn ef nökk- 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 101 

urr maðr vill hár af höfði honum blása, þá skal 
ek þéim líkan grimmleik gjalda, sem ek má 
mestu á leið koma. Enn þat mæla sumir, at 
þat sé lítit gaman þeim sem þat hafa re}Tit, at 
verða fyrir reiði minni. Skal ek þá ok ekki 
af spara, þat er ilt er, ef ek verð vör við^ 
at nökkurr geri honum mein. Þat vil ek, at 
þú eigir ekki við hann, því at honum mun ein- 
hlít mín umsjá ok velgerningr". Þorkell svar- 
ar: „Oftast ertu ráðgjörn, Guðrún. Verðr oft- 
ast engin hæfa á, ef þú ræðr eigi þvi sem þú 
vilt; verðum vér jafnan lítilmenni af, ef þú hlut- 
ast til". Sefast Þorkell nú brátt ok rennr hon- 
um reiðin. Er Gunnarr þar um vetrinn í góðum 
fagnaði. 

Þat er sagt einn aftan um fardaga sjálfa, 
at þau Guðrún eru komin í rekkju sína. Þá 
tekr hann til orða: „Hversu er þess gert. við 
Gunnar félaga þinn, at þér þykki vel vera?" 
Guðrím svarar: „Þat mun ek skjótt segja þér. 
Skip stendr uppi í Laxárósi, þat er Gellir son 
minn helt hingat í íjrrsi sumar. Þat vil ek 
láta hlaða þar ok bíia utan í sumar ok hlaða 
varnaði ok góðum reiða. Þat vil ek gefa hon- 
um, enn Gellir skal sitja eftir i sumar". Þor- 
kell sagði ekki í móti, — „því at mikill er ofsi 
þinn, enn þó mun enn sem oftar, at litit sam- 
þykki mun áverða, ef eigi er svá gert sem þú 
vilt". Slitu þau talit. Líðr af nóttin. Enn 



Hosted by 



Google 



102 FLJÓTSDÆLA SAGA. 



])égar um morguninii lætr Þorkell snemma at 
vera ; er flotat skipinu, enn fluttr til mikill varn- 
ingr ok góðr. Hafa þau stórkostnað fyrir. Enn 
þá er albúit er skipit, þá leiða þau Gunnarr 
til, gefa honum skip með rá ok reiða ok mikl- 
um fjárhlut. Gunnarr þakkar þeim vel þessa 
gjöf ok marga aðra virðing, er þau höfðu hon- 
um veitt. Skiljast þau nú allgóðir vinir. Siglir 
Gunnarr í haf, þegar honum gaf byri; varð 
hann allvel reiðfara, tók þar land sem hann 
kaus á ok faðir hans átti bygðir fyrir. Gunn- 
arr var hersis son, enn hann réð fyrir Eáloga- 
landi. Par var honum vel fagnat, því at ná- 
lega þóttust menn hann ór helju heimtan hafa; 
er þat flestra manna sögn ok orðtak, at eigi 
muni einn maðr meir ór öngum ekit hafa enn 
Gunnarr, slíkir garpar sem eftir leituðu. Annat 
sumar eftir býr Gunnarr þetta skip með mikl- 
um fjárhlut ok sendir út til Islands með grip- 
um til Þorkels ok Guðrúnar Ósvífrsdóttur ok 
annarra þeira, er hann þóttist góða hluti eiga 
at launa. Skipit kémr í Laxárós; tekr Gellir 
við skipinu ok hefir lengi í ferðum síðan. Enn 
Gunnarr sitr 1 búi sínu á Hálogalandi ok kemr 
hann lítt við þessa sögu heðan í frá. 

33. Hallsteinn hét maðr, er bjó á Víðivöll- 
um enum nyrhi 1 Fljótsdalsheraði. Hans er 
getit fyrr i sögunni. Hann var maðr mikill ok 
hinn skilríkasti bóndi. Hann átti tvá sonu, 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 103 

Sig^at ok Snorra; þeir váru allvel mentir. 
Þeir váru ýmist líeima með föður sínum, eða 
með Hrafnkatli Þóriss}mi. Þeir váru hávaða- 
menn miklir, ok heldu mjök til kapps við flesta. 
Þeir Löfðu mikit traust undir Hrafnkatli; var 
þá höfðingsskapr hans sem mestr í þat mund. 
Hallsteinn bjó svá nökkur misseri, at hann setti 
ýmsar konur fyrir búit; varð honum þat stór- 
mjök óhaglegt. Þess er getit eitt vár, at hann 
reið ofan til Bersastaða. Bersi tekr við honum 
ágæta vel ok spyrr hann at erendum. Hall- 
steinn svarar: „Ek vilda, at þíi riðir með mér 
ofan á Arneiðarstaði. Hefi ek lengi við mikil 
óhægindi búit; níi vilda ek kvángast ok hafa 
þar til yðvart fullting". Bersi svarar: „Hver 
er kona sú?" Hallsteinn svarar: „Hon heitir 
Droplaug ok er dóttir Björgólfs". Bersisvarar: 
„Eigi vilda ek at þú gerðir þetta, því at ek get, 
at hon verði þér ofstýri. Sýnist mér sem hon 
sé eigi hvers manns færi, enn allvel er konan 
ment". Sýnist mér, sem þit munuð allóskaplík, 
því at hon er hinn mesti svarri ok af góðum 
ættum, enn þú ert af smábúanda ætt ok smá- 
látr í skaplyndi, enn þó þú sért fémaðr mikill, 
þá tekr þú mjök stein um megn þér. Vil ek 
þat ráð þér gefa, sem hverjum öðrum, at hann 
leiti sér þess ráðaneytis, at eftir hans skaplyndi 
sé, enn eigi með svá litilli forsjó, at engin eru 



Hosted by 



Google 



104 FLJÓTSDÆLA SAGA. 



álit. Eru synir þínir uppivöðslumenn miklir, 
enn þeir Helgi eru enn kaUáðir nökkut ágjarn- 
ir, ok ef þér verðið eigi samþykkir, þá mun 
þeira fundr skakkr verða. Nú þykki mér þín 
ferð eigi til ágengileg verða. Ertu áhugamikill, 
ok miklu framar enn ek ætlaða ; þvi at ek hefi 
lengi verit húsfreyjulauss ok oft verit áeggjaðr 
at biðia hennar, ok hygzt m'ér svá at, sem mér 
muni eigi hæfa at fá hennar; mun ek heldr 
búa einn saman um hríð. Nú let ek þik, enn 
þú gerir sem þér likar". Hallsteinn svarar: 
„Satt er þat, sem mælt er, at öngum skyldi 
maðr treystast, því at sá kann mann mest at 
blekkja, er hann heflr mestan trúnað á. Nú 
varði mik aldri þessa, Bersi, at þú mundir svá 
fara fótum saman, enn min sæmd liggr við öll; 
hefi ek lengi vinskap við þik átt, ok trúat nær 
á þik sem á goð, ok ertu því minni í vafi, sem 
ek þarf meir". Bersi svarar: „Þat er forn 
orðskviðr, at veldr-at sá er varar. Nú hefi ek 
sagt semmér sýnist, enn fara skal ek með þér 
ef þú vilt. Ábyrgist þú mest, hversu sem sæk- 
ist, enn sannspár verð ek þér at þessu, at þessa 
muntu mest iðrast sjálfr af bragði". Hallsteinn 
svarar: „Verði sem má, alt skal nú fara at 
einu". Þeir ríða nú út eftir heraði, unz þeir 
koma á Arneiðarstaði. Er gengit móti Bersa 
ok Hallsteini at vanda með allri blíðu. Eru 
þeir þar um nóttina, enn um morguninn gengr 



Hosted by 



Google 



FL.TÓTSDÆLA SAGA. 105 

Bersi at Droplaugu ok sonum hennar, ok kvaðst 
eiga skylt erendi við þau. Nú ganga þau á 
tal. Bersi segir upp sitt erendi. Þau Drop- 
laug svara seinlega þessu máli, enn Bersi bað 
at þau skyldu eigi draga lengi þetta mál — 
„vil ek at þér verðið af skörungar ok segið, 
hvat yðr býr í skapi". Helgi svarar: ,,Svá 
þykki mér sem þau Hallsteinn muni eigi skap- 
glík mjök; nú vil ek, at hon segi fyrir sik; vil 
ék þvi samþykkja sem hon vill til sín snúa". 
Droplaug svarar: „Auðsét er þat, at Hallsteinn 
hefir sét þat, at þú ert fjárfastr. Höfum vér 
þó þess fjár lengi vel notit, at Þorvaldr faðir 
ykkarr hefir átt ok saman dregit. Hefir nú síð- 
an mjök í kostnað gengit, því at hvárt haust 
verðu vér niðr at leggja mart fé i bú várt; 
enn á várum verðr gripum til at verja at kaupa 
málnytu. Enn mér þykkir ilt at láta risnu 
mina. Enn nú ætla ek fátt ganga fé á fótum; 
enn eigi skorta jarðir eftir. Er hér skjótr kostr 
við Hallstein, at ek skal fara upp á VíðivöUu 
með þér ok eignast allan fiárhlut at helmingi 
við hann, enn ek mun ekki fé heðan hafa nema 
gripi nökkura, þvi at ek ann sonum minum 
bezt at njóta þeirar eignar, er hér stendr sam- 
an. Vil ek ok, at synir minir atandi þar til 
erfðar sem þau börn, er ek á við þér; mun ek 
aldri svá lengi lifa, at ek geti goldit þeim 
bónda, er ek átti, fyrir þann góðvilja, er hann 



Hosted by 



Google 



106 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

veitti mér; ann ek því bezt sonum mínnm at 
njóta allra þeira hluta er gagn er at". Synir 
Droplaugar báðu hana sjá fyrir kosti sínum, 
enn kváðust ætla, at þeim mundi endast fé um 
sína daga. Droplaug segir, at Hallsteinn mundi 
um þenna kost kjósa eiga. Hallsteinn gengr 
óhokinn at þessu, ok er nú þetta at ráðum gert. 
Droplaug er nú fest Hallsteini; riðu þeir nú 
heim eftir þat. 

34. Þessi tíðindi spyrjast nú víða um her- 
aðit, ok þeir Hallsteinssynir spyrja þetta sem 
aðrir. Þá fóru þeir heim á Víðivöllu ok skiftu 
fénu öUu í helminga ok taka við mrjðurarfi sín- 
um. Ráðast þeir nú í burt með fé sínu. Eftir 
þetta er til veizlu snúit ok mönnum til boðit, 
ok er þar mestr hluti fyrirmanna saman kom- 
inn. Enn svá mikla óvirðing sýndu þeir Hall- 
steini, synir Droplaugar, at þeir vildu eigi vera 
at boði hennar; eigi var Hrafnkell þar ok eigi 
Helgi Ásbjarnarson. Veizlan fór vel fram ok 
skörulega, enn eftir boðit tekr Droplaug við bú- 
inu ok allri umsjá fyrir utan stokk ok innan 
ok þvílíka risnu sem hon var vön. Þeir bræðr 
Droplaugar synir skipa bú sitt ok setja konu 
fyrir; halda öllu hinu sama um búrisnu sína, 
sem vant var til áðr. Um samfarar þeira Hall- 
steins ok Droplaugar var ekki mart, enda ekki 
iUa, enn s^niir Hallsteins lögðu mikinn óþokka til 
Droplaugar, svá at þeir kómu aldri at finna 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAÖA. 107 



föður sinii. Enn á fyrstum misserum, er þau 
váru ásamt hjón, þá ferr Droplaug kona eigi 
einsaman, ok líða stundir fram í líkendi, þar til 
er Droplaug fæddi barn; þat var sveinn. Er 
hann vatni ausinn ok nafn geflt ok kallaðr 
Björgólfr eftir mrjðurföður sinum. Óx sá sveinn 
upp ok var hinn efnilegasti ; unnu þau honum 
mikit, þvi at hann var hinn bráðgervasti í 
öllu. 

35. Synir Droplaugar kómu jafnan at finna 
móður sína; enn ávalt, er þeir fóru á millum, 
þá dvöldust þeir á Bersastöðum löngum. Einn 
hlutr var sá í fari Bersa, at Helga var mjök 
óþokki at, því at Bersi elskaði mjök goðin; hann 
var blótmaðr mikill, ok hafði mikinn átrímað 
við goðin. Bersa þótti Helgi oflitinn átrúnað 
vilja hafa á goðunum, því at hann gerði sér 
óþokkat mjök um þat. „Sé ek ön^an þann 
hlut í þinu fari", segir Helgi, „at þér verði 
jafnmikil heimska i sem þetta, er þú veitir svá 
mikinn átrúnað undrænum þeim er menn gera 
meö höndum sér ok bæði eru blind ok dauf ok 
mállaus, ok þat skil ek, at þau mega hvárki 
gera sér gagn né öðrum, ok því em ek miklu 
skemr með þér enn ek mundi ella, at ek veit 
einn, hversu andstygg mér eru goðin; enn alla 
hluti aðra veitir þíi mér með mikilli ástsemd". 
Bersi svarar: „Þú værir allra manna spakastr 
á öllu íslandi, þeira er nú vaxa upp, ef þú legð- 



Hosted by 



Google 



1^^ FLJÓTSDÆLA SAGA. 



ir þinii trúnað undir þeira miskunn". Helgi 
svarar: „Verði mér aldri svá ilt, at ek vænti 
mér góðs af þeim fjándum, er af öngu loða sam- 
an nema iUu einu". Skildu nú við svá búit. 
Þau Droplaug ok Hallsteinn bjuggu saman sjau 
vetr, svá at álitlega var; enn svá sem þau bjuggu 
saman lengr, þá harðnaði þeira samfarir. Gerð- 
ust nú óhægindi mikil í búÍDU; enn þó stóð mikit 
fé saman, þvi at Hallsteinn var fémaðr mikill. 
Droplaug sendi oft sonum sinum orð, at þeir 
skyldu koma til at skifta fénu við Hallstein, 
enn þeir fresta um hríð. 

36. Þat er á einum vetri á skammdegi, at 
sendimaðr kemr ofan af ViðivöUum á Arneiðar- 
staði ok segir, at Droplaug viU, at þeir kæmi 
upp þangat sem fyrst. Þeir bregða ekki skjótt 
við þessa orðsending. Líðr fram i vikuna. Þá 
kemr annarr sendimaðr með hinum sömum er- 
endum sem hinn fyrri. Helgi bað sendimann- 
inn fara heim — „enn ek mun fara^ þá er mér 
þykkir timi til vera". Sendimaðrinn ferr heim 
við svá búit. Þenna vetr var þung veðrátta; 
váru færðir iUar eftir heraðinu. Þat var einn 
morgun snemma í ár, at Helgi er á fótum ok 
biðr Grím bróður sinn upp standa. Hann gerir 
svá, ferr í klæði sín. Síðan ganga þeir út. Þá 
var á hafrænt veðr ok heiðríkt hið efra, enn 
stóð garrinn með fjöllum, frost mikit ákaflega. 
Helgi stefnir suðr yíir gilit ok ofan ás; enn er 



Hosted by 



Google 



FL.TÓTSDÆLA SAGA. 109 

þeir kómu ofan á ísinrL, þá var ákaflega ilt at 
fara. Nú dregr saman myrkvinn ok tekr at 
drífa ok gerir mjök fjúkanda. Helgi tekr nú 
til orða: „Hér er nú mikln verra at fara enn 
ek ætlaða; mnnn vit níi sníia yfir í heiði ok 
npp með bæjnm við þat", þvi Helgi ætlaði at 
þar mundi miklu betra at fara. Nú gerir á þá 
jllviðri mikit ok ákaflega hrið; gengr nú á norðr 
ok stendr af heiðinni veðrit. Þeir bræðr ganga 
lengi um daginn alt til þess er mjök var ann- 
ars litar. Þá koma þeir at gili einu miklu ok 
fara yfir gilit. Þá tekr Grímr til orða: „Hvat 
gili er þetta?" Helgi svarar: „Þat munda ek 
ætla, at væri Öræfagil milli Bersastaða ok Skriðu, 
suðr frá Bersastöðum, því at mér þykkir drjúgt. 
verit hafa neðan eftir heiðinni. Helgi kvað þat 
eigi mega vera — „því at er enn örðugt; enn 
þó get ek, at ráðlegra sé at fara ofan í bygð- 
ina; mun okkr vís gisting, hvar sem vit kom- 
um til bæjar". Snúa ])eir nú ofan 6r fiallinu. 
Þeir áttu nú allfærðþungt, ok er þeir koma á 
jöfnu, urðu þeir við öngva bæi varir ok vita nú 
aldri hvar þeir fara. Þeir ganga þá enn upp 
eftir heraðinu. Þeir k(3mu á grjóthól einn. Þar 
var borit af. Þeir ganga eftir hólnum, enn er 
minstar vonir eru, missa þeir fóta ok hlaupa 
ofan fyrir hengiskafl einn. Þcir hlæja mikit, 
ok var þá blautt undir er þeir kómu niðr. Þeir 
váru svá klæddir, at þeir váru gjröíi i brækr, 



Hosted by 



Google 



110 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

ok váru yflr utan í vararfeldum ok kneptir at 
þeim undir höndum, gyrðir sverðum ok höfðu 
digrar stengr í höndum; svá bjuggust þeir til 
göngu í hvert sinn. Þeir stinga niðr brodd- 
stofunum ok finna, at íss er undir. Grímr 
spyrr, hvárt hann kenni nökkut til, hvar þeir 
váru komnir. Helgi svarar: „Þat er fjarri; 
hér veit ek hvergi ísa vera nema á Lagarfljóti, 
enn hér ganga ekki melar svá ek viti". Grhnr 
kvaðst eigi vita, hvar þeir váru komnir. Peir 
herða nú enn á gönguna ok ganga burt af ís- 
inum ok koma á hrjóstr eitt. Par sjá þeir sorta 
einn í hríðinni fyrir sér. Þeir sjá at þat var 
virki eitt mikit ok svá hátt, at Helgi getr eigi 
betr enn tekit upp jafnhátt. Þeir gengu um- 
hvérfls virkit. Þat var kringlótt. Þeir flnna 
at hlið var þar fyrir grindlæst ok búit um vel. 
Helgi mælti: „Vita muntu, hvar vit erum 
komnir?" „Nei", sagði Grimr, „heldr ferr þat 
fjarri, því at hér hefl ek aldri komit fyrr svá 
at ek muna". „Ekki er mér þat", segir Helgi, 
„kenni ek víst, hvar vit erum komnir. Þetta 
er hofgarðr Bersa fóstra míns, enn hér eru 
brunnar fyrir ofan, ok höfum vit þar komit at 
áðan á ísinn, enn nú heflr okkr hér at borit*'. 
Þar heitir at Bersabrunnum. Grímr mælti: 
„Föru vit í burtu heðan sem skjótast". „Nei", 
sagði Helgi, „koma skal hér inn, því at ek vi^ 
sjá hýbýli þau er hér eru f^TÍr". Hann geiigr 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. IH 

þá at hliðinu ok rekr hjölt brandsins upp á lás- 
inn ok braut frá; ganga síðan at hoflnu ok 
brjóta upp. Þeir ganga inn í hofit. Þá tekr 
Grímr til orða: „Illa gerir þú nú, frændi, er 
þú ferr hér með svá miklu harki, at þú spillir 
hér hvarvetna. Veit ek, at Bersa fóstra þín- 
um muni stórilla líka, ef hann verðr varr við. 
Helgi svarar: „Vita vil ek, hversu dólgarþess- 
ir sé viðtakna, því at eigi er vist, at ek þurfa 
meir í annat sinn enn nú; munu þau þá eigi 
annat sinn góð, ef þau gefast níi illa". Þá 
gengr Helgi inn i hofit ok sér, at þar er Ijóst, 
svá at hvergi berr skugga á. Þar var alt al- 
tjaldat. Setit var þar á báða bekki; þar glóaði 
alt í gulli ok silfri. Þeir bligðu augum, ok 
buðu ekki þeim er komnir váru. í öndugi á 
hinn óæðra bekk sátu þeir í samsæti Fre}T ok 
Þórr. Helgi snarar fjTÍr þá ok mælti svá: 
„Þar siti þit herjans syuirnir; mun þeim þykkja 
þit vera sæmilegir höfðingjar, sem ykkr dýrkar. 
Nú ef þit vilið, at Yit bræðr tríium ykkr sem 
aðrir, þá standið þit upp ok sýuið risnu afj'kkr 
ok bjóðið okkr bræðrum, því at níi er vont veðr 
úti. Nú ef þit vilið þvi játa, þá munu vit bræðr 
trúa yðr sem aðrir menn, enn ef þit skjótið 
drambi á ok vilið ekki liðsinni veita okkr, þá 
munu vit ekkitálaf 3'kkr halda". Þeir skjóta 
drjúglæti á ok þegja við. Þá snýr Helgi um 
þvert gólf; þar sátu þær Frigg ok Freyja. 



Hosted by 



Google 



112 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

Hann mælti þessi hin sömu orð við þær sem 
áðr; kvaðst hann mundi veita þeim blíðu, ef 
þær vildu veita betr honum. Grímr mælti nii: 
„Gerðu svá vel, at þú skift eigi lengr orðum 
við andskota þessa ok förum nú í burt". Helgi 
mælti: „Eigi skal mér þat verða sem flestum, 
at ek renna þar á garðinn sem lægstr er". 
Hann þrifr þá til þeira Þórs ok hnykkir þeim 
af stólinum ok flettir af þeim klæðunum; lætr 
svá ganga koll af koUi, at hann flettir öll goð 
af klæðum ok gripum ok steypir þeim af stöll- 
um á gólf fram. Hann berr þá alt fram í eina 
hj^ng ok birgir, svá at eigi mátti spillast. 
Grímr mælti: „Þetta er iU bellivisni, er þeim 
er ekki eftirlæti i, enn þú munt sitja fyrir 
fjandskap Bersa fóstra okkars. Er þetta illverk 
vorðit". Helgi svarar: „Enn ek ætla, at ek 
hafi aldri unnit betra verk enn þetta á minni 
æfi, þvi at þau hafa viltan stig fyrir mér i dag, 
því at ek hefi aldri fyrr viUr farit á æ.fi minni". 
Helgi gengr út ok lætr opit hofit. Stendr nú 
fok um alt húsit. Helgi snýr nú ofan at ánni 
ok upp eftir nesinu unz þeir kómu á Víðivöllu; 
þá var af dagsetri. Þar var tekit við þeim með 
blíðu. Þeir eru þar nökkurar nætr. Þá léttir 
af veðrinu. Droplaug var löngum á tali við 
sonu sína; vissu ekki adrir menn til, hvat er- 
endum var. Síðan fara þeir heim er þeim þykkir 
tími til kominn. 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. H'^ 



37. Þorsteiim hét maðr, er bjó á * Desjar- 
mýri í Borgarfirði ; kona hans hét Þórdís ok var 
skyld mjök þeim Droplangarsonum. Bjöm hét 
maðr, er bjó í Snotrunesi í Borgarfirði; hann 
var kvæntr ok hlítti þó ei^ þeiri einni saman. 
Porsteinn var barnfóstri Helga Ásbjarnarsonar. 
Björn fór jafnan á Desjarmýri til tals við Þór- 
dísi konu Þorsteins; hann var þá hrumdr mjök, 
ok var hon til fjár gefin Þorsteini; var hon þó 
vel at sér. Þat var einn tima, at Þorsteinn 
talaði við Helga Droplaugarson ok bað hann 
freista, ef Björn vildi gera f}TÍr orð hans ok 
láta af tali við Þórdísi; hann var ófíiss þessa, 
ok hét þó at freista til einu sinni. Einn tíma 
gekk Björn um nótt á Desjarmýri, enn Helgi 
fór á móts við hann. Þá mælti Helgi: ,,Þat 
vilda ek Björn, at þú léttir komum þínum til 
Þúrdísar, ok er þér fremd engi at skaprauna 
o'öDilum manni ; lát nú at orðum minum ok mun 
ok veita þér í annan tima svá*\ Björn svarar 
engu ok gckk veg sinn. Annan tima fann 
Kelgi Björn, er hann fór af Desjarmýri, ok bað 
hann með mjúkum orðum, at láta af komum 
sínum þangat, enn Björn kvað eigi gera mundu 
uni at vanda. Þat fylgdi ok því máli, at Þór- 
dis var eigi kona einsaman, ok var þat heraðs- 
iieygt orðit. Helgi hafði þetta mál tekit af 
Þorsteiui, ok beiðir níi Björn bóta f^TÍr, enn 
hann kvaðst öngum b(')tum bæta mundu ok öng- 



Hosted by 



Google 



ll^ FLJÓTSDÆLA SAGA. 



um svömm fyrir halda. Síðan hjó Helgi Björi] 
banahögg, ok stefndi honum til óhelgis, er hann 
var veginn um sanna sök. Um nóttina eftir fór 
Helgi við þriðja mann í sker eitt, er þar var 
fyrir landi, ok færðu þeir Björn þangat ok huldu 
þar hræ ;hans. Heitir þar síðan Bjarnarsker. 
Menn váru sendir í Mjóvanés til Helga Ás- 
bjarnarsonar, ok þrjttist kona Bjarnar þar eiga 
tilsjá um eftirmálit, þar er hann var. Fór nú 
Helgi Ásbjarnarson í Borgarfjörð, at búa til 
málit, ok fann eigi hræ Bjarnar. Síðan stefndi 
hann Helga Droplaugars^^ni um þat, er hanii 
hefði myrðan manninn, ok sökt honum dauðum 
í sjó, enn hulit eigi moldu. Helgi stefndi til 
þings skóggangssök þeiri. Helgi Droplaugar- 
son hafði til alþingis bíiit legorðs sökina. Nú 
fara hvártveggi málin til alþÍLgis ok í dóm; 
síðan bauð Helgi Ásbjarnarson til varna; þá 
gekk Helgi JJroplaugarson til dóms ok mikit 
fjölmenni með honum. Hann nefndi sér vátta, 
at ónýt váru öll mál Helga Ásbjarnarsonar, ok 
kvað þar þá þrjá meun, er þat sá, at Björn 
var moldu huliðr, ok iirðu svá öll þessi mál 6- 
nýt fyrir Helga Ásbjarnarsyni. Pá vildi Helgi 
Droplaugarson gera Björn sekan, enn Helgi bauð 
fé fyrir, ok varð þá Helgi Droplaugarson at 
ráða. Gerði hann sér hundrað þeira aura, cr 
þá gengu í gjald, ok skildu svá. 

38. Nökkurum misserura síðar kom HeJö-i 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. . 1 15 



Droplaugarson af liaustþiiigi á VíðivöUu til Drop- 

laugar móður sinnar. Þá mælti Droplaug við 

Hallstein bónda sinn, athann skyldi bjóða Helga 

at vera þar um vetrinn, enn liann svarar: 

„Ekki er mérumþat mikit", segir liann; „vil ek 

heldr gefa honum nökkur yxn eða hesta". 

Enn við áeggjun hennar bauð hann Helga þar 

at vera, ok þat þá hann. Hallsteinn átti þræl, 

er Þorgils hét. Þat var hálfum mánuði síðar, 

at þau töluðust lengi við einn morgin, Droplaug 

Helgi ok þrællinn, ok vissu aðrir menn eigi 

þeira viðræður. Þorgils þræll vann at sauðfé 

um vetrinn á gerði fyrir sunnan garð, ok var 

góðr verkmaðr; þangat váru borin hey mikil. 

Einn dag kom Þorgils at Hallsteini ok bað hann 

fara at sjá hey sín ok fé. Hann fór ok kom 

i hlöðu, ok ætlaði út um vindaugat; þá hjó 

þrællinn til Hallsteins með öxi, cr átti Helgi 

Droplaugarson, ok þurfti hann eigi flciri högg 

til bana. Helgi kom þar at 6r hlið ofan frá 

hrossum sinum, ok sá at HalJstcinn var vcginn; 

drap Helgi þegar þrælinn. Siðan f(jr hanu heim, 

ok sagði nióður sinni tíðcndiii; enn hon sat ^ið 

eld ok konur hjá hcnni. Litlu síðar spratt þat 

upp af heimamönnum á Yíðivöllum, at þau Drop- 

laug, Hclgi ok þrællinn hcföi lcngi á tali vcrit 

um daginn, áðr Hallstcinn var vcgiun. ok varð 

þetta víg óvinsæit. Þetta mál tók Helgi Ás- 

bjarnarson ok stefnir Hcl£;"a ok Droplaugu um 

8* 



Hosted by 



Google 



116 FLJÓTSDÆLA SAGA. 



fjörráð við Hallstein, ok bjó hann nú þettamál 
til alþingis. Urðu mál Helga Droplangarsonar 
óvinsæl, ok vildu engir menn lionum veita at, 
nema þeir Þorkell Geitisson (ok Ketill Þið- 
randason). Bnn er menn fóru heiman til al- 
þingis, þá tók Droplaug vöru þá; er þau Hall- 
steinn höfðu átt, ok fór til skips i Berufjörð með 
son sinn þrevetran, er Björgólfr hét, ok fóru 
þau þar utan ok krjmu til Færeyja. Keypti 
hon sér þar jörð ok bjó þar til elli ; er hon svá 
6r þessi sög-u. Enn þvi hafði Helgi Asbjarnar- 
son þessi mál, at eigi váru synir Hallsteins hér 
á landi, ok varð hann nú fjölmennr á þinginu. 
Var þar leitat um sættir milli þeira nafna, ok 
fekst ekki annat af, enn Helgi Ásbjarnarson 
réði einn. Var síi sátt þeira, at fyrir víg Hall- 
steins skyldu koma t(jlf hundruð ok fimm kú- 
gildi í; enn Helgi Droplaugarson skyldi fara ut- 
an ok vora þrjá vetr í burtu, ok vera nótt i 
húsi þar til er hann færi utan; cnn ef hann 
færi eig-i, sky]di hann sekr falla fyrir Helga 
Asbjarnarsyni á milli Smjörvatnsheiðar ok Lóns- 
heiðar. Hels^i Droplaug'arson leitaði ekki við 
utanferðinni. Dá fór Grímr bróðir hans frá Inii 
sínu ok til móts við bróðnr sinn, ok váru á 
vetrum (með Porkatli) í Krossavík; þeir fóru 
um alt herað til þinga ok mannfiinda, svá sem 
Helg'i væ.ri ósekr. Því næst kómu út í Reyð- 
arfirði s}aiir Hallsteins. Þeir g'áfu Helga As- 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 117 

bjarnarsyni yiðu til skála ok launuðu honum 
því eftirmál eftir föður sinn. Stendr sá skáli 
enn í Mjóvanesi. 

29. Þorgrímr skinnhúfa bjó í Miðbæ i Norðr- 
flrði. Kona lians bét Eannveig. Hon var syst- 
ir Þórdísar, er Þorsteinn átti, ok skj^ld Helga 
Droplaugarsyni. Hon bað um várit á Múla- 
þingi Helga frænda sinn fara til fjárskiftis með 
þeim Skinnhúfu; ok þat varð, at hann hét ferð- 
inni. Þat var nökkurum vetrum f^^rr, er þeir 
nafnar fundust á haustþingi at Þinghöfða; þá 
skyldi Helgi Droplaugarson mæla lögskil, ok 
varð honum misint, ok hlógu menn at mjök, 
enn Helgi Ásbjarnarson brosti at. Helgi Drop- 
laugarson fann þat ok mælti: „Þar stendr 
Hrafnkell at baki þér, Helgi^'. ,,Þat er mér 
engi brigzli", kvað Helgi Ásbjarnarson, „enn þat 
skaltu þó vita, at sá mun verða okkarr fundr 
at vit munum eigi báðir heilir skilja". Helgi 
Droplaugarson svaraði: „Eigi hræðumst ek 
þessi hót, þótt þau sé allægileg, fyrir því at ek 
ætla mér at hlaða hellum at höfði þér á þeim 
fundi". Ok skildi svá tal þeira at sinni. 

Eftir þetta kom Grimr at máli við bróður 
sinn ok sagði^ at nú skyldu þeir fara til Rann- 
veigar, ok gera fjárskifti með þeim Þorgrími 
skinnhúfu. Þorkell ok Gunnsteinn ór (hinni) 
innri Krossavík fóru með ok tveir heimamenn 
þeira með þeim, ok váru þeir sex saman. Fara 



Hosted by 



Google 



118 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

þeir þá um heiði austr ok koma til Þorkels á 
Torfastaði; dóttir hans var Tófa, er kölluð var 
Hlíðarsól. Hon var hjalskona Hel^a Droplaug- 
arsonar. Þar váru þeir um nótt, ok töluðu þau 
Helg-i mart ok Tófa; sagði henni svá hugrum, 
sem hann mundi eigi aftr koma ór þessi för; 
hon gekk á götu með þeim ok grét mjök. 
Helgi spretti af sér belti, ok var þar á knífr 
góðr, ok gaf henni. Enn þeir fóru til bæjar 
þess, er at Straumi heitir; sá maðr fór þaðan 
með þeim, er Helgi hét; váru þeir þá sjau sam- 
an. Þeir kómu til Eyvindarár til Gró; var 
þeim þar vel fagnat. Þorbjörn hét maðr; sá 
var húskarl Gró ; hann gerði vel til vápn. Helgi 
Droplaugarson bað hann gera til sverð sitt, 
meðan hann færi í fjörðu ofan, ok fekk Þor- 
björn honum annat sverð. Þaðan fóru þeir í 
Norðrfjörð til Þorsteins mágs síns; hann átti 
Þórdísi systur Rannveigar, er átti Þorgrímr 
skinnhúfa. Þann dag, er Helgi sat þar, þá 
kom ofan um heiði Þorkell bróðir Þórarins ór 
Seyðarfirði, ok einn maðr með honum. Þeir 
váru þar um nóttina, ok töluðu þeir Helgi 
mart ok mæltu til vináttu með sér. Helgi 
mælti við Þorkel: „Hvcrt ætlar þú heðan?" 
Hann svarar: „Út k Nes til Bjarnar; hann 
seldi léreft, er ek átta í vetr; mun ek þar vera 
þrjár nætr". Þá mælti Helgi: „Ek vilda at 
vit færim báðir saman upp um fjall". Þorkell 



Hosted by 



Google 



FL.TÓTSDÆLA SAGA. 119 

kvaðst þat gjarna vilja. Síðan fara þeir allir 
saman í Miðbæ; (þaðan fór Þorkell út á Nes. 
Helgi drap á dyrr í Miðbæ, ok) gekk Eann- 
veig til dyra. Helgi sagði við hana: „Viltn 
nú fjárskiftit með ykkr Þorgrími?" „Vil ek 
gjama", kvað hon. Þá nefndi hon sér vátta, 
ok sagði skilit ^dð Þorgrím skinnhúfu. Hon 
tók föt hans öll ok rak niðr í hlandgróf. Eftir 
þat fóru þau á brott, því at Helgi ætlaði síðar 
at heimta út fé hennar. Fara þau til dagverð- 
ar í Fannardal. Enn er þau váru í brottu, 
spratt Þorgrímr upp ok vafði um sik rekkju- 
vaðmáli sinu, því at föt váru engi. Hann rann 
til Hofs; þar bjó Þórarinn moldoxi (hann var 
mikill fyrir sér). Þórarinu mælti: „Hví ferr 
þíi hér svá snemma, Þorgrimr, ok heldr fá- 
klæddr?" Hann svarar, kvað konu sína brott 
tekna, — ,,vil ek níi biðja þik ásjá um þetta 
mál". Þórarinn svarar: „Gefa vil ek þér fyrst 
klæði, því at þess er þér nú mest þörf' . Síðan 
át hann þar dagverð. Þá mælti Þórarinn: 
„Þat mun ek þér ráða, at þú íinnir Helga Ás- 
bjarnarson ok skorir á hann, at rétta þitt mál. 
Enn ef svá ferr, som ek get til, at þú fáir ekki, 
þá spyr þú, hvénær hann ætlar at efna orð sín, 
þau er hann mælti at haustþingi á Þinghöfða. 
Enn ef hann vaknar þá eigi við, þá leita þér ráðs. 
Enn seg, at Helgi Droplaugarson mun fara um 
fjall upp á þriggja nátta fresti ok þeir sjau 



Hosted by 



Google 



120 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

saman. Far til Helga í kveld ok kom síð; 
því at hanii lýkr sjálfr hurðu aftan hvern í 
Mjóvanesi". Þeir skildu, ok fór Þorgrímr leið 
sína ok kom þenna sama aftan i Mjóvanes. 
Helgi sat við eld. Þorgrímr bar þegar upp sín 
erindi, ok segir Helga vandræði sín; enn hann 
fekk ekki orð af Helga. Þá mælti Þorgrímr: 
„Allmjök dregr nú at því, at þú haldir öngva 
þingmenn þína skammlaust fyrir Helga Drop- 
laugarsyni, hvárki á þingum né mannfundum. 
Eða hvénær ætlar þú, at fundi ykkarr skyli 
verða, er þú lofaðir honum á Þinghöfða, at þit 
skyldið eigi báðir á brott komast; eða vildir 
þú enn fleiri ófarar fara fyrir honum?" Helgi 
Ásbjarnarson mælti: „Hvárt eru þetta þín ráð 
eða annarra manna?" Hann svarar: „Þórar- 
inn moldoxi réð mér þetta". Þá mælti Helgi: 
„Þú, Þorgrímr, skalt fara upp yfir háls áMýr- 
ar til Bjarnar hvíta, ok bið hann hingat koma 
fyrir miðjan dag á morgin; ok þá far þú aftr 
um Bolungarvöll ok kom á Víðivöllu til fund- 
ar við sonu Hallstéins, okbið þá hingat koma, 
ef þeir vilja hefna föður síns; þá far þú ofan 
fyrir vestan vatn undir Ás til Özurar, ok bið 
hann hingat koma, ok fylgdu honum". Hann 
fór þegar. Um daginn kómu menn í Mjóvanes, 
þeir er Helgi hafði eftir sent. Með Helga váru 
ávist austmenntveir; hét annarr Sigurðr skarfr, 
enn annarr Önundr. Nú fóru þeir heiman sex- 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGÁ. 1^1 



tán saman til Höfða; Helgí bað Hjarranda fara 
með sér ok Kára bróður hans. Hann sagði: 
„Ek var búinn, þótt fyrr væri". Nú em þeir 
átján saman ok fóru upp í Eyvindardal til 
Knútusels, ok sátu þar fyrir þeim Helga Drop- 
laugarsyni. ígull hét maðr (ér bjó undir Skaga- 
felli í Eyvindardal) ; Þórðr bét son bans; þeir 
skyldu balda njósn um ferðir Helga Droplaug- 
arsonar, því at þaðan mátti fyrr sjá mannferð 
enn þaðan sem þeir Helgi Asbjarnarson sátu 
fyrir. 

30. Þá er þar til at taka, er Þorkell kemr 
í Fannardal til föruneytis Helga Droplaugarson- 
ar, ok váru þeir þar um nóttina. Helgi lét iUa 
í svefni, ok var hann þrem sinnum vaktr á 
þeiri nótt. Þorkell spurði, hvat hann dreymdi, 
enn Helgi kvaðst eigi mundu segja. Nú klæð- 
ast þeir. (Helgi bað Þorstein sjá um kost 
Rannveigar, — ,,Iá,t f^^lgja henni ef þíi viU til bús 
Gríms bróður míns"). Þeir fóru fyrir dag utan 
ór Fannardal ok váru níu saman ok upp á heiði; 
ok þá er lokið var brekkunum, hvíldist Helgi, 
því at honum var orðit erfitt, ok lagði undir 
sik feld sinn. Þá kló hann kinn sína ok gneri 
hökuna ok mælti: „Þat er vænna áðr enn 
kveld komi, at þar klæi lítt; eða er þér, Þor- 
kell, nú jafnmikill hugr at heyra draum minn 
sem í nótt?'' Hann svarar: „Eigi er mér nú 
minni hugr á því enn þá". „Mér þótti^', segir 



Hosted by 



Google 



122 FL.TÓTSDÆLA SAaA. 

Helgi, „sem færim vér þessa leið, sem nú för- 
um vér ok ofan eftir Eyvindardal (til Kálfs- 
hváls); þá runnu átján vargar móti oss eðatutt- 
ugu, ok var einn miklu mestr; enn vér vildum 
á hválinn (sem í dalnum stendr) ok kómumst 
eigi; enn þeir sóttu at oss (þegar), ok kleip einn 
í höku mér ok í tanngarðinn, ok þá var ek 
vaktr". Þá kvað Þorkell: „Þat mun víst, at 
menn sitja í vegi fyrir þér; mun þar vera Helgi 
Ásbiarnarson ok aðrir heraðsmenn, ok leiðist nú 
flestum mönnum yfirgangr þinn í heraðinu. Nú 
höfum vit mælt til vináttu með okkr, ok vil ek 
at þú farir heim með mér, ok ver þar nökkura 
stund". Hclgi svarar: „Svá raun ek fara sem 
ek hefi ætlat". Þeir fðru nú ofan cftir Ey- 
vindardal ok kómu á bæ Þórdísar; hon var 
gömul, ok bæði Ijót ok svört. Helgi ætlaði at 
spyrja hana tíðenda; enn í þvi tckr einn maðr 
upp snækökk ok gerði harðan i hcndi sér ok 
laust við kinn Þórdísi ok varð hcnni ilt við. 
Hon mælti: „Fari þér svá, at yðr taki gramir 
allir". Þá mælti Helgi: „Þat cr hoimsklcgt 
at berja til kvenna ok er án ills gengis ncma 
heiman hafi". Fekk Hclgi þar níi cngi tíðcndi. 
Fóru þeir svá þaðan á brott ok ofan til Vala- 
gilsár. Þá bauð Þorkell at fylgja Hclga til 
Eyvindarár. „Eigi þarf þess", kvað Hclgi. Nú 
skiljast þeir; ok þá er Þorkell var kominn 
skamt í brekkuna, hvcrfr hann aftr til mr3ts 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 123 



við Helga. Hann tók allvel við Þorkatli ok 
kvað slíkt vinraun mikla. Nú fara þeir til 
Kálfsvaðseyrar; þá sjá þeir átján menn renna í 
móti sér. Nú vildn þeir Helgi Droplaugarson 
snúa til hválsins ok máttu eigi. Þá sneru þeir 
upp at götunni á gilsþröminn hjá Eyrargilsá; 
þar var litil upphæð ok lögð i snjófönn neðan; 
enn nú er þar hrísi vaxit um alla þá hæð, ok 
er þar nú litill grjótvarði, er þeir börðust. Þá 
spurði Helgi Grím bróður sinn, hvárt hann vill 
skjóta til Helga Ásbjarnarsonar uppi eða niðri; 
enn Grimr kaus uppi til at skjóta. „Eigi viltu 
nafna minn þá feigan", kvað Helgi, „fyrir því 
at eigi mun honum hlíf verða at skildinum, þar 
er ek skýt til". Nú skutu þeir báðir senn til 
Helga Ásbjarnarsonar^ ok skaut Grímr í gegn- 
um skjöldinn ok varð Helgi eigi sárr af því. 
Enn Helgi Droplaugarson skaut í knéskel hon- 
um ok rendi ofan i legginn, klofnaði til leggr- 
inn, ok svá ofan í gegnum ristina, ok varð hann 
þegar óvígr. Þá settist Björn hvíti undir herð- 
ar honum, ok barðist hvárgi þeira um daginn. 
Özurr undan Asi gekk frá; kvaðst eigi mundu 
vega móti Helga DropIaugars^Tii. Þórðr skarfr 
(son íguls) var njósnarmaðr Helga Ásbjarnar- 
sonar ok hafði legit i ánni (um daginn); váru 
frosin klæði kans. Hann sótti upp i skaflinn 
at Helga Droplaugarsyni ok þóttist við hann 
sakir eiga; ok er hann kom í skaflinn, skaut 



Hosted by 



Google 



124 FLJÓTSDÆLA SAGA. 



Helgi Droplaugarson til hans miUi fótanna ok 
í ge^num kyllinn ok fell bann á bak aftr, enn 
spjótit festi 1 skaflinum, ok hékk hann þar á 
skaflinum allan daginn. Eftir þat eggjaði Helgi 
Ásbjarnarson mága sína til atgöngu ok nefndi 
til Hjarranda; sóttu þeir þá Kári ok Hjarrandi 
at Helga Droplaugarsyni. Enn þeir Hallsteins- 
synir sóttu Grím ok maðr með þeim. Enn Þor- 
kel svartaskáld sóttu (þeir) austmenn tveir, ok 
var Sigurðr hinn þriði maðr bezt vígr af liði 
Helga Ásbjarnarsonar. Þar fell Þorkell svarta- 
skáld, enn hann drap austmanninn annan, enn 
Sigurðr varð sárr mjök, því at Þorkell var bezt 
vígr af þeira liði (bræðra), þegar Helga leið ok 
Grím. Nú gangast þeir at fast; ok þá er þeir 
Hjarrandi ok Kári sóttu Helga Droplaugarson, 
þá hljóp Helgi hinn magri frá Straumi í móti 
Kára; áttust þeir við ok fell Kári, enn Helgi 
varð sárr miök. Þá sótti Hjarrandi fast at 
Helga Droplaugarsyni ok hjó til hans hart ok 
tíðum; enn Helgi hjó hvárki færa né smæra; 
enn sverð þat er hann hafði, dugði ekki. Þá 
mælti Helgi við Hjarranda: „Allhart mundir 
þú fram ganga, ef þú ættir frjálsborna dóttur 
Helga Ásbjarnarsonar". Hjarrandi svarar: 
„Láttu at því koma; jafnskyldar eru Helga 
báðar". Ok sótti hann at harðara, þótt slík 
orð færi 1. Hjóst skjöldr Helga Droplaugarson- 
ar mjök, ok sá hann, at honura mundi eigi svá 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 1^5 

búit duga. Þá sýndi Helgi yígfimi sína ok kast- 
aði npp skildi sinnm ok syerði ok tók sverðit 
yinstri hendi ok hjó til Hjarranda ok kom á 
lærit, enn syerðit beit eigi, þá er beinsins kendi, 
ok syaddi ofan í knésbótina, ok yarð hann af 
þyí sári óyígr; ok í þyí hjó Hjarrandi til Helga, 
enn hann brá yið skildinnm ok hljóp af syerðit 
í andlit honnm ok kom á tanngarðinn, ok af 
yörrina neðri. Þá mælti Helgi: „Aldri yar 
ek fagrleitr, enn lítit hefir nú nm bætt". Tók 
hann þá til hendi sinni ok sletti í mnnn sér 
skegginn ok beit á. Enn Hjarrandi fór niðr 
fyrir skaflinn ok settist niðr. Þat er mál manna, 
at skemmri mnndi hafa orðit fnndr þeira Hjarr- 
anda, ef Helgi hefði haft syerð sitt ok hefði 
eigi yið fleirnm átt at sjá, ok yar Hjarrandiþó 
hinn mesti fnllhngi. Þá sá Hel.gi, at Grímr 
bróðir hans yar fallinn; enn þeir yárn allir 
danðir, er at honnm sóttu; enn Grímr yar sárr 
til ólifis. Þá tók Helgi syerð þat, er Grímr 
hafði átt ok mælti: ,,Nú er sá maðr fallinn, 
or ek hng'ða bezt; þat mnn nafni minn yilja, 
at yit skilim eigi at þessn". Ok stefnir Helgi 
þá ofan at þar er Helgl Ásbjarnarson sat. Enn 
þá yárn allir menn stokknir ofan af skaflinnm, 
ok vildi þá engi bíða Helga. „Þar stendr þú, 
Ozurr", kvað Helgi, „ok mnn ek ekki \ið þér 
sjá, því at þú jóst mik vatni''. Ok bar hann 
þá ofan gegnt Öznri. Þá varð ðznrr skjótt 



Hosted by 



Google 



126 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

til ráða at taka, því at bani annars hvárs þeira 
Helganna lá við. Þat varð þá órræði Özurar, 
at hann lagði á Helga Droplaugarsyni spjótinu, 
svá at stóð í gegnuni hann. Helgi gekk á spjót- 
it ok mælti við Özur: „Sveiktu mik nú". Öz- 
urr sá, at Helgi sneri at honum ok mundi ná 
til hans með sverðinu; þá hratt hann frá sér 
spjótinu með öllu saman; sneri þá spjótskaftinu 
i jörð niðr ok lét hann þá laust. Þá mælti 
Helgi, er hann sá, at hann náði honum eigi: 
„Nú seinkaða ek, enn þú bræddir heldr". Reið 
hann þá af út á snjáinn, ok lauk svá æíi Helga 
Droplaugarsonar. Fimm menn höfðu bana af 
liði Helga Asbjarnarsonar, enn sárir allir aðrir, 
utan Björn hvíti ok Özurr. Þar fell mcð Helga 
Droplaugarsyni Þorkéll svartaskáld ok förunautr 
hans ok austmaðr, er heiman fór með Helga 
Droplaugarsyni, ok Grímr bróðir hans. 

Helgi Ásbjarnarson reið af fundinum ok var 
studdr á baki, enn Hjarrandi reið einn saman, 
enn Kári var á skjöldum borinn heim tii Höfða 
ok (var þar) orpinn haugr eftir hann. Nú 
koma þeir til Höfða ok váru spurðir tiOenda; 
enn þeir sögðu þau, er orðin váru. Þá mæJti 
einn maðr: „Hvat gerði Helgi Droplaugarson 
um aðra menn fram í dag?" Sigurðr skarfr 
svaraði: „Ef slíkir hefði allir verit með Helga 
Droplaugarsyni sem hann var, þá hcíði cngi 
várr brott komizt". Helgi hinn magri kom til 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA 127 

Eyvindarár ok sagði Gró tíðendin. Hann var 
sárr mjök. Hon mælti þá við Bárð son sinn: 
„Tak þú liesta ok eyki ok förum eftir þeim 
Helga ok Grími". Þau fóru ok kómu til vals- 
ins, ok var þeim bræðrum velt í sleða ok Þor- 
katli með þeim. Enn þeir fóru á hestum, er 
sárir váru; enn þar váru þcir jarðaðir, erdauð- 
ir váru. Nú fara þeir heim á leið, ok f^'lgdi 
Gró þeim sleða fastast, er Grímr var i, ok lét 
hóglega með hann fara. Nú kómu þau heim 
ok létu færa líkin til útibúrs eins. Gró mælti: 
„Nú munum vit Bárðr son minn náttsæta lik- 
in; enn þér farið með þá, er lífs eru, ok vinn- 
ið þeim beina". Enn er menn váru í svefni, 
fór Gró yfir um vatn til Ekkjufells; þar bjó 
Álfgerðr læknir. Gró bað hana fara heim með 
sér ok sagði henni tíðendin. Nú kómu þær 
heim til Eyvindarár, ok var lif með Grimi. 
xílfgcrðr batt sár haus ok hatði hann á brott 
með sér. Uni morgininn eftii' var haugr gerr 
utan við E^^vindará fyrir sunnau garð, ok fór 
Bárðr með líkin ok sá maðr, er þau trúðu bezt 
at leyna niundi, at Grimr var á lifi, ok váru 
þeir Helgi ok Porkcll þar hcygðir. Níi liggr 
Grímr i sárum þann vctr, ok svá Hclgi Ás- 
bjariiarson. Nú tló sá kvittr, at Grimr lifði, 
ok sannaði anuarr, cnn annarr kvað lygi; kom 
þat fyrst upp af hjónum Gró. Þá lét Helgi 
gera lokhvilu í Mjóvancsi, cr hann spurði, at 



Hosted by 



Google 



128 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

Grímr var heiU. Síðan fór Grímr norðr í Krossa- 
vík til Þorkels Geitissonar, ok var honum þar 
vel fagnat. 

31. Nú keypti Helgi Ásbjarnarson land þat, 
er at Eiðum heitir, út í Heraði^ enn seldi Mjó- 
vanes, ok þóttist þar betr kominn, er þingmenn 
hans váru umhverfis, ok lét gera þar lokhvílu. 
Þórdís kona hans spurði, hví hann vildi þar 
heldr land eiga, er alt var skógi vaxit at hús- 
um heim ok mátti hvergi sjá mannaferðir, þótt 
at garði færi. Þá kvað Helgi vísu: 

(1) Ák i mörk es myrkvir 
miðlegg daga tveggja 
— fram berk Heiðs i liJjóði 
hrann-varg; — epæing margan, 
at mótstaiir Meita 
minna þeirs Btyr vinna 
hildar-börrum hjarra 
hrælœkjar mik eœkja. 

Grímr var nökkura vetr í Krossavík ok var 
eigi kátr, ok aldri hló hann síðan Helgi var 
fallinn. Þorkell átti för til E.yjafjarðar, at 
sætta þingmenn sína, ok reið hann hciman; enn 
Grímr var heima ok annaðist um bú. Nökkur 
um nóttum síðar bjóst Grímr heiman, ok sagð- 
ist eiga fjárhoimtu at l^eim manni, er Þorgrímr 
hét ok bjó í Hjarðarhaga i JOkulödal. „Er nú 
reynt"; kvað Grímr, „at hann vill ekki gjalda"- 
Þá mælti Jórunn, kona Þorkels, hon var dóttir 
Einars frá Þverá: „Ek mun gjakla þér skuld 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SÁGA. 129 



þessa, ok far þú hvergi". „Ekki geldr hann 
þá", kvað Grímr. Fór hann þá heiman ok 
hafði með sér nest; fóstbræðr hans fóru með 
honum : Glúmr ok Þorkell trani. Þeir fóru þar 
til er þeir kómu til Rangár fyrir vestan vatn. 
Nú lögðust þeir yti ána með Þorkel trana ok 
kómu á þann bæ, er á Bakka heitir fyrir aust- 
an fljótit ok gengu þar í fjós, ok tóku þar pál 
ok reku ok frjru á brott síðan ok þaðan út til 
Oddmarslækjar fyrir vestan Eiðaskóg. Við læk- 
inn grófu þeir sér jarðhús, ok færðu mold alla 
út á lækinn; vildu þeir eiga fylgsni þar, ef 
þeir þyrfti til at taka. Þann dag, er þeir váru 
við lækinn, riðu menn brott af Lambanessþingi, 
ok fór mart manna til Eiða méð Helga Ás- 
bjarnars^mi. Ketilormr hét maðr, er bjó á Hrol- 
laugsstöðum; hann fór með Helga við þrjá tigu 
manna, ok þar váru þeir mágar Helga, Björn 
ok Hjarrandi. Þenna aftan gengu þeir Grímr 
ór jarðhúsinu ok heim til Eiða ok ganga inn í 
fióss-dyrr; enn af fjósi gekk forskáli inn í manna 
hús; stóðu þeir þar, ok sá þaðan tíðendin inn 
í bæinn. Um kveldit mælti Helgi Ásbjarnarson 
við konu sína: „Hvar ætlar þú þeim Ketilormi 
at hvíla?" Hon svarar: „Ek hefi búit þeim 
góða sæng utar af seti''. Helgi mælti: „Þau 
skulu liggja i sæng okkarri, því at þau ganga 
6r rekkju fyrir okkr hvern tima, er vit erum 
þar". Þórdis svarar: „Eigi ertu ávalt jafn- 

9 



Hosted by 



Google 



130 FLJÓTSDÆLA PAOA. 

varr; þá munda ek þíns fundar leita, ef ek 
ætta Gríms hlut, er flest væri gesta ok þú ættir 
mart at annast". Hann svarar: „Þat er mér 
oft í brigzli fært, at ek sé of varr". Nú réð 
hann rekkjum, enn eigi ion. Þá mælti Grímr 
við Þorkel: „Gakk þú inn og vit, at þú náir 
sverði því, er Þorbjörn hefir hvatt ok Helgi 
bróðir minn átti". Þorkell gekk inn ok kom 
aftr ok hafði þar sverðit. Stundu síðar mælti 
Grímr: „Far þú nú ok vit, hvar þau Helgi 
munu hvíla". Þorkell var litla stund í brott 
ok sagði Grími, at þau hvildu utar af seti í 
lokhvilu ok engi hurð fyrir. Arnoddr hét maðr 
ok var blindr; hann var heimamaðr Helga Ás- 
bjarnarsonar ok var rammr at afli. Hann lá 
gagnvart Helga í seti við þili. Þá mælti Grímr 
við Þorkel: „Þér ætla ek at ganga inn at 
sæta áverkum við Helga; því at þú ert annarr 
maðr skyldastr til athefna Helga bróður míns". 
„Satt er þat", kvað Þorkell. Þá seldi Grimr 
honum sverð í hönd, ok þá gengu þeir heim at 
dyrunum. Þorkell nemr staðar ok mæiti við 
Grím: „Eigi vil ek þú virðir svá, at ek ótt- 
umst inngöngu at Helga; enn þó þykki mér 
kynlegt um, at því er þú hefir mælt, at þú ynn- 
ir engum at hefna bróður þíns, nema þér sjálf- 
um". „Þat kemr til þess, at mér þykkir aldri 
fyrir ván komit, at hefnt muni verða Helga 
bróður míns, meðan ek lifi eftir". Þá vildi 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 131 

Þorkell iim ganga; enn Grímr tók tíl hans ok 
mælti: „Góðr drengr ertu, Þorkell; enn svá 
lízt mér á þik, at eigi sé víst, at þú særir Helga 
svá djúpu sári, sém ek munda vilja, ok lát þú 
at því koma, sem þú sagðir, at ek ann engum 
manni hefnda eftir Helga, nema mér einum". 
Þá tók Grímr við sverðinu ok mælti: „Þú, 
Þorkell, skalt halda í hurðarhringinn, því at 
þér trúi ek bezt, at þér verði ekki um felmt; 
enn Glúmr skal skjóta slagbrandi fyrir dyrr". 
Enn áðr Grimr gekk inn, tók hann riðvöl í 
hönd sér ok var í skyrtu ok línbrókum ok hafði 
enga skúa á fótum. Hann gekk inn i skálann, 
ok vissi, at skiðahlaði var við dyrr þær er til 
fjóss váru. Enn Glúmr hafði um kveldit knýtt 
saman hala á öllum nautum í fjósi. Þá gekk 
Grímr í hvílugólf þat, er var hjá sæng þeira 
Helga, ok setti þar niðr fyrir framan þat, er 
hann hafði i hendi, ok gekk síðan at sænginni 
ok lagði af Helga klæðin. Hann vaknaði við 
ok mælti: „Tóktu á mér, Þórdís, eða hví var 
svá köld hönd þín?"' „Eigi tók ek á þér", 
sagði hoD, „ok óvarr ert þíi, ok uggir mik, at 
til mikils dragi um". Ok eftir þat sofnuðu þau- 
Þá gekk Grímr at Helga ok tók hönd Þórdísar 
af honum, er hon hafði lagt yfir hann. Grímr 
mælti: „Vaki þú, Helgi, fullsofit er". Enn 
síðan lagði Grímr sverðinu á Helga, svá at stóð 
i gegnum hann. Hclgi mælti: „Vaki sveinar 



Hosted by 



Google 



132 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

í seti; maðr vegr at mér". Þá tók Grímr tré 
þat, er hann hafði niðrsett, ok kastaði ; þat kom 
í skíðahlaðann ok hljóp hann ofan. Nú hlanpa 
menn npp i skálannm, ok ætlnðu þangat veg- 
andann hlanpit hafa, er skarkit var at heyra. 
Enn Grímr sneri til sömu dyra, sem hann gekk 
inn ; þá greip maðr um Grím miðjan ok vá hann 
upp á bringu sér, ok var þat Arnoddr; hann 
kallaði: „Til þér hingat; ek held óhappamann- 
inum". Þá mælti Grímr: „Vesæll ertu halds, 
ok lát mik lausan; ek vilda hefna Helga". Þá 
lét Arnoddr fara aðra höndina um hann ok 
fann, at hann var borfættr ok í línklæðum; lét 
hann þá Grím lausan ok mælti: „Því lét ek 
laust þar, at ek munda eigi vita, at betr væri, 
at ek hefða haldit". Þá hljóp Grimr til dyra 
ok hljóp út, eun Þorkell rekr aftr hurð, enn 
Glúmr slagbrand fyrir, ok fara þeir til jarðhúss 
síns ok hafa þar fylgsni. Níi leituðu þeir sér 
ráðs, er eftir váru ; tóku þat ráð, at halda vörð 
á vöðum öllum ok sitja við brúar á Jökulsá. 
Nú kómust þeir Hjarrandi ok Ketilormr ok 
nauðleytamenn Helga fyrst út ok fóru í leit. 
Nú koma heim flestir ór leitinni ok lifði Helgi 
þá ok spurði, hvárt þeir Björn væri aftr komn- 
ir ok Hjarrandi. „Hér em ek", kvað Björn. 
„Svá er ok", kvað Helgi, „at Hjarrandi lýsii' 
enn mestan drengskap við mik". Nii andast 
Helgi. Nú líðr af nóttin, ok fara þeir Grímr 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 133 

ór jarðhúsinu ok upp með vatni til Höfða ok 
sá þar tjald. Grímr gekk at tjaldinu okmælti: 
„Hví láti þér þjófa hjá skipi yðru?" Þorlákr 
hét maðr, er skipit átti ; hann fylgdi austmonn- 
um til skips. Hann léði Grími bát; fluttust 
þeir þar yfir. Grimr fór aftr með bátinn ok 
lagðist síðan yfir vatnið. Þaðan fóru þeir út 
með vatni ok kómu til Jökulsár, ok lagðist 
Grímr þar yfir með Þorkel ok (þá) Glúm (sínu 
sinni hvárn). Fóru svá norðr í Krossavik ok 
var Þorkell eigi heim kominn. Þeir váru spurð- 
ir tiðenda; þeir kváðust engi segja. Um dag- 
inn eftir tefldi Grímr við austmann, ok rann at 
borðinu sveinn, er þau Þorkell áttu ok Jórunn, 
ok rótaði taflinu. Austmaðr spyrndi til sveins- 
ins, enn hann frat við. Grimr skeldi upp ok 
hló. Þá gekk Jórunn at honum ok mælti: 
„Hvat er þess vorðit í ferð þinni, er þér fær 
nú hlátrar, eða hvat segir þú tíðenda?*' Þá 
kvað Grimr vísu: 

(2) Hlógu hirðidraugar 

— hlit vas at þvi lítil — 

seims þás særðum Grimi 

Bunnr vas harmr of unninn; 

nú tér Freyr at fári 

fregnk auðskata dauðan 

fuUar mars i íjöllum 

Fljóts annan veg þjóta. 

„Er eigi þat nú", kvað Jórunn, „at þú hafir 



Hosted by 



Google 



134 FLJÓTSDÆLA SAGA. 



hefnt Helga bróður þíns?" Þá kvað Grímr 
vísu: 

(3) Reka þóttumk nú nekkvat 
nadda rógs at gnógu 
Helga vígs — enn hlœgir 

hug minn — við — þat — inni. 
NúB boðgjörnum Bjarna 

— beit egg Munins teiti; 
armglóðar vák eyði — 
efni mágs at hefna. 

„Nú mun þat sannast", kvað Jórunn, „at vér 
erum forystulaus, þegar bóndi er eigi heima; 
enn þó mundu vit til hætta, ef eigi væri ná- 
setur Bjarna mágs Helj^a Ásbjarnarsonar sem nú 
eru?" Váru þeir Grímr þá í leynum, þar til 
er Þorkell kom heim. Nú kemr Þorkell heim, 
ok fór til fundar við Grím ok spurði tíðenda, 
ok um atburðinn um víg Helga. Grímr sagði, 
hversu til bar, ok kvað visu: 

(4) Ulfr sleit ennibjalfa 

— egg kom snörp í leggi 
Hslga kend 6r hendi — 
harðgrama meginjarðu, 
þás hræmána hánum 
hildar borðs at morði 
úrfræningar árum 

endr fjörbrautir rendu. 

(6) Helgi varðiek herjum, 
hjörr gall at valfalli, 
þat vitt þjóðir knáttu 
þegna verk i styr fregna, 
þás gnývirðir gorði 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 135 

Göndlar stígs at vígi 
heiðr at hildar veðri 
hjálms áru þrjá sára. 

(6) Örbeitír varð úti 
unnarviggs at liggja 
átta dœgr við ótta 
endr síz víg of bendak, 
þás hjör-Móði hríðar 
herðandi lét sverða 
snarr á seima þverri 
Bárvand roðinn standa. 

Þorkell reið þá til þings. Enn Grimr yar í 
tjaldi í fjalli því, er Snæfell heitir upp frá 
Krossavík, ok þeir félagar. 

32. Hrafnkell goði bræðrungr Helga Ás- 
bjarnarsonar srjtti vígsmál á hönd Grími. Þor- 
kell Geitisson bauð fé fyrir Grím; enn Hrafn- 
kell vildi ekki taka, ok varð Grímr sekr. Nú 
frjru menn heim af þingi. Þat sumar kom skip 
í Krossavík, ok áttu norrænir menn. Stýrimaðr 
fór til vistar mcð Þorkatli ok váru þeir fjórir 
saman. Ok er haustaði, þá færði Grímr sik af 
fjallinu niðr á hjalla einn, ok var varði stórr 
fyrir ofan tjaldit ok svá fynr neðan; enn þat 
var i ofanverðum grösum. Þat er nú kallat at 
Grimsbygðum síðan. Austmenn kómu til leika 
í Krossavík at finna stýrimann. Þá mælti einn 
austmaðr: „Ek þykkist sjá tjald í fjallit upp, 
eða ella stein grán, ok hygg ek þó tjald vera". 
Þorkell svarar: „Allskygn maðr ertu; þat er 



Hosted by 



Google 



136 FLJÓTSDÆLA SAGA. 

steinn, ok köllu vér Tjaldstein". Hættu þeir 
þá því tali. Um nóttina eftir kom Þorkell til 
þeira Grims ok mælti: „Nú munu menn á fjall 
ganga brátt, ok vil ek at þér farið lieim á Arn- 
eiðarstaði. Ingjaldr mágr þinn er vitr maðr ok 
mun hann vel halda yðr; enn ef lionum þykkja 
á því óhægendi, þá fari þér hingat". Nú kómu 
þeir Grímr til Ingjalds, ok fóru þeir í helli 
þann, er nú heitir Grímshellir. Ingjaldr talaði 
við sauðamann sinn: „Þótt hveríi nökkurir 
sauðir, þá gettu eigi um". Þá mælti griðkona 
við Ingjald: „Svá er lækr várr saurigr, at 
varla er drekkanda ór". „Því sætir þat, at 
hann var stífldr", segir hann, „enn ek fór til 
at ræsta hann". Enn þat var reyndar, at Grímr 
gerði jarðhús, ok kom munninn upp við sæng 
konu hans, ok lá hann þar um nætr ; enn mold 
var færð í lækinn. Þorkell spakr bjó í Njarð- 
vík. Hann (var hnýsinn mjök ok) r^ndi eftir 
mörgum hlutum. Hanu var frændi Gríms 
skyldr. Hrafnkell goði gaf honum hundrað 
silfrs til, at hann rí/ndi eftir, hvar Grímr væri 
niðr kominn. Eigi var hann mjök vinum horf- 
inn. Nú fór Þorkell um fjall upp í herað, upp 
með vatni fyrir austan, enn ofan fyrir vestan. 
Nú kom hann á Arneiðarstaði. Grímr átti son 
sex vetra gamlan. Þorkell fann sveininn ok 
mælti: Ertu Gríms sonr?" „Svá er", kvað 
sveinninn. Þorkell mælti: „Hvárt er faðir 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 137 

þinn heima?" „Eigi veit ek þat, enda munda 
ek eigi segja, þótt ek vissa". Ein kona spnrði 
nm kveldit: „Hvar er Gríms skjóla, erekfinr 
éigi?" Þorkell tók til orða: „Hvat er at merki 
nm Gríms skjóln?" Þá kom Ingjaldr at, ok 
mælti: „Hafr várn kalla þær Grím, okerhon- 
nm þar br^mt í skjólnnni". Þá þóttist Þorkell 
vita, at Grimr var þar, ok fór í brott ok sagði 
Hrafnkatli svá búit. Ingjaldr ok ÞorkeU trani 
fóru heiman nm várit hit efra snðr nm jökla 
ok kómu ofan i Hornafjörð. Þar stóð skip uppi. 
Ingjaldr tók Grimi þar fari ok liði hans öUu 
ok Þorkatli trana, ok gaf stýrimanni fé til, at 
hann leyndi, ok á laun skyldu þau Grimr þang- 
at koma. Eftir þat fór Ingjaldr heim, ok litlu 
síðar fylgdi hann þeim Grimi til skips, þar til 
er þeir létu í haf. Síðan fór Ingjaldr heim. 
Hrafnkell varð víss, at Ingjaldr hafði borgit 
Grími, ok lauk hann fyrir þat þrjár merkr silfrs. 
Þeir Grímr kómu skipi sinu i Sogn. Þá mælti 
Þorkell stýrimaðr við Grim: „Mat spari ek 
eigi við þik; enn traust hefi ek ekki til athalda 
þik fyrir Gunnari austmanni, ok engum þeim, 
er vilja þik feigan". Þá kaupir Þorkell þeim 
Grími hesta, ok fær þeim leiðtoga á Upplönd. 
Skiljast þeir Grimr vinir. Fara þau þar til er 
þau koma á Upplönd til þess manns, er Finn- 
geirr hét; hann var ungr maðr okríkr at penn- 
ingum. Sigríðr hét systir hans; hon var væn 



Hosted by 



Google 



138 FLJÓTSDÆLA SAÖA. 

ok kunni sér mart vel. Þar váru þau Grímr 
um nótt. Finngeirr mælti við Grím: „Hvert 
ætlar þú ferð þína?" Enn Grímr sagði honum 
þann vöxt, sem á var. „Hafþúhér hálfs mán- 
aðar dvöl, ef þú vill". Enn er þat var úti, þá 
mælti Finngeirr: „Far þú, Grímr, til bús þess, 
er bróðir minn hefir átt, með lið þitt; ok ef þú 
vill hér dveljast, þá gejm þú þess sem þú eigir". 
Þat boð þá Grímr. 

33. Gauss hét vikingr einn illr viðreignar. 
Þeir váru fjórir saman ok veittu mörgum mikla 
ósæmd; þá bitu trautt járn. Hann hafði verit 
á Upplöndum nökkura vetr ok stökt tveim bú- 
endum ór bíii síuu ok sezt eftir í búin. Eftir 
þetta bað Gauss vSigríðar systur Finngeirs; enn 
hon vildi eigi eiga hann. Þá skoraði Gauss á 
Finngeirr til hólmgöngu. Finngeirr svarar: 
„Þat munda ek eigi spara, ef ek væra fjórum 
vetrum ellri, enn þó skal fyrr berjast við þik 
enn gifta þér systur mína". Finngeirr bauð 
mönnum fé til at berjast við Gaus ok at gefa 
þeim systur sína, er hann dræpi, ok vildi engi 
þat til vinna. Grímr fylgdi Finngeiri til hólms, 
ok bauð at berjast fyrir hann. Nú kómu þeir 
Gauss. ok lagði hann sex merkr silfrs við hólm- 
lausn „Ek mun þat fé taka", kvað Grímr. 
Grímr hafði tvau sverð, því at Gauss kunni at 
deyfa eggjar. Grímr vá jafnt báðum höndum. 
Hann brá upp sverði með vinstri hendi, enn hjó 



Hosted by 



Google 



FLJÓTSDÆLA SAGA. 139 

með hinni hægri til Ganss ok af fótinn fyrir 
ofan kné. Nú fell Gauss, ok í því veifði hann 
sverðinu at Grími ok kom á fótinn, ok varð 
þat svöðnsár. Nú flýði víkingr á brott, enn 
Grímr fekk silfrit, ok fekk góðan orðstir af 
verki þessn. Finngeirr gaf Grími búit, þat er 
hann varðveitti, með öllum fjárhlutum, landi ok 
kvikfé. Sár Gríms varð illa, ok blés upp fót- 
inn. Þat var einn aftan, ér þar kom kona, ok 
lézt vera læknir; hon bað at binda um sár 
Gríms, ok þat var, at hon batt um, ok hvarf á 
brott. Litlu síðar kom blástr í fót Gríms ok 
alt upp í kviðinn. Var þá farit eftir presti ok 
tók hann þjónustu ok andaðist siðan. Enn þessi 
kona hét Gefjon hin fullkunniga, ok hafði verit 
frilla Gauss. Vetr þessi leið af, ok um várit 
keypti Finngeirr skip til handa Helgu ok fór 
hon út til íslands með allan fjárhlut sinn ok 
Þorkell trani með henni. Pau kómu í Reyðar- 
fjörð. Ingjaldr fór í móti dóttur sinni, ok flutti 
hana heim á Arneiðarstaði, ok var hon þar sið- 
an. Helga gaf Þorkatli skipit hálft, enn hálft 
seldi hon austmönnum. Fór Þorkell þar utan 
um várit eftir, ok lýkr þar frá honum at segja. 
Þórdís, er átt hafði Helgi Ásbjamarson, var 
gefin Höskuldi syni Þorgeirs goða frá Ljósa- 
vatni, Höskuldr tók Glúm, þann er var með 
Grími Droplaugarsyni, þá er Helgi Ásbjarnar- 
son var veginn, ok létu þau drepa hann. Helga 



Hosted by 



Google 



140 PLJÓTSDÆLA SAÖA: 

bjó eftir Ingjald liðinn á Arneiðarstöðum ok 
Þorvaldr son þeira Gríms. Þorvaldr átti son, 
er Ingjaldr hét Hans son hét Þorvaldr, er 
sagði sögu þessa. Vetri síðar énn Þangbrandr 
prestr kom til íslands fell Helgi Droplaugarson. 
Ok lyktar hér svá at segja frá þeim Droplaug- 
arsonum. 



Hosted by 



Google 



VIDBÆTIR. 



Hosted by 



Google 



Hosted by 



Google 



Upphaf Droplaugarsona sögu, 



Ivetill hét maðr, er kallaðr var þrymr. Hann 
bjó í Skriðudal á Húsastöðum. Atli hét maðr, 
er var bróðir Ketils; hann var kallaðr Atli 
grautr. Þeir áttu bú báðir saman ok váru fé- 
menn miklir; fóru jafnan til annarra landa með 
kaupeyri ok gerðust stórríkir. Þeir váru Þið- 
randasynir. Eitt vár bj6 Ketill skip sitt í Reyð- 
arfirði, þvi at þat stóð þar uppi, ok siðan sigldu 
þeir i haf. Þeir váru úti lengi ok tóku Kon- 
ungahellu um haustit ok settu þar upp skip 
sitt; enn síðan keypti hann sér hesta ok reið 
austr i Jamtaland við tólfta mann til þess manns, 
er Veðormr hét. Hann var höfðingi mikill, enn 
vinátta góð var með þcim Katli. Veðormr var 
Eögnvaldsson, Ketils sonar raums. Veðormr átti 
þrjá bræðr; hét einn Grímr, annarr Guttormr, 
þriði Ormarr. Þeir allir bræðr váru hermenn 
miklir ok váru á vetrum með Veðormi, enn á 
sumrum i hernaði. Ketill var þar um vetrinn 



Hosted by 



Google 



144 TIPPHAF DROPLAUGARSONA SÖGU. 

með sína menn. Þar váru með Veðormi tvær 
konnr ókunnar: önnur vann alt þat, er hon ork- 
aði, enn önnur sat at saumum ok var sú ellri. 
Hin yngri konan vann alt vel, enn illa var 
þegit at henni. Hon grét oft. Þetta hugleiddi 
Ketill. Þat var einn dag, er Ketill hafði þar 
litla stund verit, at þessi kona gekk til ár með 
klæðin, ok þó, ok síðan þó hon höfuð sitt, ok 
var hárit mikit ok fagrt ok fór vel. Ketill 
vissi hvar hon var ok gekk þangat ok mælti 
til hennar: „Hvat kvenna ertu?" sagði hann. 
„Arneiðr heiti ek", segir hon. Ketill mælti: 
„Hvert er kyn þitt?" Hon svarar: „Ek ætla 
þik þat engu skifta". Hann gróf at vandlega 
ok bað hana segja sér. Hon mælti þá með 
gráti: „Ásbjörn hét faðir minn, ok var kallaðr 
skerjablesi; hann réð fyrir Suðreyjum, ok var 
jarl yfir eyjunum eftir fall Tryggva. Síðan 
herjaði Veðormr þangat með öllum bræðrum 
sínum ok átján skipum. Þeir kómu um nótt 
til bæjar föður mins ok brendu hann inni ok 
alt karlafólk, enn konur gengu út; ok síðan 
fluttu þeir okkr móður mína hingat, er Sigríðr 
heitir, enn seldu aðrar konur allar mansali; 
er Goðormr nú formaðr eyjanna". Þau skilja 
níi. Enn annan dag eftir mælti Ketill við Veð- 
orm: „Viltu selja mér Arneiði?" Veðormr 
svarar: „Þú skalt fá hana fyrir hálft hundrað 
silfrs sakir okkarrar vináttu". Þá bauð KetiII 



Hosted by 



Google 



UPFHAF DROPLAUGARSONA SÖGU. 1^5 

fé fyrir kost hennar — „því at hiin skal ekki 
vinna". Enn Veðormr lézt mundn veita henni 
kost sem öðru föruneyti hans. Á þvi sumri 
kómu heim bræðr Veðorms: Grímr ok Ormarr; 
þeir höfðu herjat á Svíþjóð um sumarit. Sitt 
knarrarskip átti hvárr þeira ok váru hlaðin með 
fjárhlut; váru þeir með Veðormi um vetrinn; 
enn um várit bjuggu þeir bræðr skip sin til ís- 
lands, ok ætluðu þéir Ketill að halda samflota; 
ok er þeir lágu fyrir Víkinni, bað Arneiðr Ket- 
il at ganga á land upp ok lesa sér aldin ok 
önnur kona með henni, er þar var á skipinu. 
Hann lofaði henni ok l)að hana skamt fara. Nú 
gengu þær á hmd ok kómu undir bakka einn; 
þá gerði á regn mikit. Arneiðr mælti: „Gakk 
til skips ok seg Katli, at hann komi til min, 
þvi at mér er krankt". Hon gerði svá, ok gekk 
KctiU einn saman til Arnciðar. Hon heilsar 
honum ok mælti: ,,Kol hcfl eg hér fundit". 
I^au grófu þar sandinn ok fundu kistil einn 
fullan af silfri, ok fóru siðan til skips. Þá bauð 
Ketill henni að flytja hana til frænda sinna með 
þessu fé: cnn hon kaus at fylgja honum. Síð- 
an létu þeir i haf ok skildi með þeim. Kom 
Ketill skipi sínu í Reyðarfjörð ok sctti upp, enn 
fór síðan heim til bíis síns á Húsastaði. Enn 
hálfum mánuði siðar kom Ormarr skipi sínu í 
Eeyðarfjörð, ok bauð Ketill honum heim; enn 
skip hans var upp sett. Á því sumri kom Grimr 

10 



Hosted by 



Google 



^^^ UPPHAF DROPLAUGARSONA SÖGU. 



skipi sínu á Eyrar, í þá höfn, er Knarrarsund 
heitir, ok var um vetrinn með þeim manni, er 
Þorkell hét. Enn um várit eftir nam Grímr 
sér land, þat er þaðan af var kallat Grímsnes, 
ok bjó at Búrfelli alla æfi sina. 

3. Nú er þar til at taka, er Ketill þrymr 
kaupir sér land fyrir vestan vatn þat, er Lag- 
arfljót heitir, — sá bær heitir á Arneiðarstöðum, 
— ok bjó þar síðan. Á várþingi kaupir KetiH land 
fyrir Ormar; hét þat á Ormarsstöðum ; þat var 
nökkuru utar með vatninu, ok bjó Ormarr þar 
til elli. Þvi næst kaupir Ketill sér goðorð, ok 
gaf sUfr fyrir. Enn áðr höfðu þeir Graut-Atli 
bróðir hans skift með sér fé sínu. Atli kaupir 
land fyrir austan íljótit upp frá Hallormsstöð- 
um, er nú heitir í Atlavík, ok bjó þar til elli; 
enn níi eru þar sauðahústóftir. Eftir þetta ger- 
ir KetiII brullaup til Arneiðar, því at hon var 
hinn mesti kvenskörungr. Þau áttu son, er 
Þiðrandi hét; hann var mikill maðr ok vænn. 
KetiII varð maðr skammlífr, ok tók Þiörandi 
íjárhlut ok goðorð eftir föður siun. Hávarr 
hét maðr; hann var Bersason, er kallaðr var 
Spak-Bersi. Hávarr bjó í A' allanesi. Hann átti 
konu ok tvau börn: Bersi hét son hans, enn 
Ingvildr dóttir; sá þótti þar kvenkostr beztr. 
Hennar bað Þiðrandi ok var hon honum gefin. 
Egill hét maðr; hann hafði numið Norðrfjörð 
allan ok b.ygði þar er kallat er á Ncsi. Hann 



Hosted by 



Google 



TIPPHAF DROPLAUGARSONA SÖGU. 147 

var kallaðr hinn rauði EgiU ok var Goð- 
ormsson. Hann var kvæntr maðr, ok átti eina 
dóttnr^ er Ingibjörg hét. Bersi Hávarsson bað 
hennar ok var hon honum gefin; henni fylgdi 
heiman Nessland. Þau Þiðrandi ok Ingvildr 
áttu mart barna; Ketill hét son þeira, annarr 
Þorvaldr. Jóreiðr hét dóttir þeira, er var gef- 
in Síðu-Halli ; önnur dóttir þeira hét Hallkatla ; 
hana átti Geitir Lýtingsson, er bjó í Krossavík 
í Vápnafirði; Gró hét hin þriðja, er bjó út í 
heraði at Eyvindará. Bárðr hét son hennar. Þá 
er þeir váru fuUtíða Ketill ok Þorvaldr, tók 
Þiðrandi faðir þeira sótt ok andaðist. Þeir tóku 
fé eftir föður sinn, ok máttu öngva stund sam- 
an eiga. Þorvaldr var mikill maðr ok sterkr, 
fálátr ok fastnæmr ok ríkr i heraði heima. Ket- 
ill var glaðr maðr ok málamaðr mikill. Þeir 
skiftu fé með sér ok hafði Þorvaldr Arneiðar- 
staði; enn KetiII hafði goðorð ok bjó í Njarðvik 
ok var mikill höfðingi. Þorgrímr hét maðr, er 
bjó at Giljum í Jökulsdal norðr. Hann átti sér 
konu ok eina dóttur, er Droplaug hét; hon var 
væn kona ok kunni sér alt vel. Þorvaldr bað 
Droplaugar ok tókust þau ráð ok áttu þau tvá 
sonu; hét Helgi hinn elJri, enn Grímrhinn yngri: 
þeira var vetrar munr. Þorvaldr varð eigi gam- 
all maðr ok andaðist; enn Droplaug bjó þar eft- 
ir ok S3'uir hennar. Helgi var mikill maðr vexti, 
ok vænn ok sterkr, gleðimaðr ok hávaðasamr. 

10* 



Hosted by 



Google 



148 UPPHAF DROPLAUGARSONA SÖGU. 



Hann vildi ekki um bíinað hugsa; vígrvarhann 
manna bezt. Grímr var mikil maðr vexti, ok 
afrendr at afii, Wjóðlátr ok stiltr vel; hann var 
búmaðr mikill. Peir bræðr vöndu sik alls kyns 
iþróttum, ok þr3ttu þeir þar fyrir öllum ungum 
mönnum í allri atferð sinni, svá at þeira jafn- 
ingjar fengust eigi. 

3. Bersi hét maðr, er bjó á Bersastöðum; 
hann var Özurarson. Hrjlmsteinn hét son Bersa; 
hann bjó á Víðivöllum hinum syðrum. Hann 
átti Áslaugu Pórisdóttur, systur Hrafnkels goða. 
Hallsteinn hét maðr, er bjó á Viðivöllum hin- 
um nyrðrum, ok var kallaðr hinn breiðdælski; 
hann var bæði auðigr ok vinsæJl. Þorgerðr hét 
kona hans; þau áttu þrjá sonu: Þórðr ok Þor- 
kell ok Eindriði. Porgeirr hét maðr, er bjó á 
Hrafnkelsstöðum. Helgi Ásbjarnarson bj6 á Orms- 
stöðum upp frá Hafrsá. Hann var goðorðsmaðr; 
hann átti Droplaugu spak-Bersadóttur; þau áttu 
mart barna. Hrafnkell hét maðr; hann var 
bræðrungr Helga Asbjarnarsonar; hann bjó at 
Hafrsá; hann var ungr. Peir Helgi Ásbjarnar- 
son áttu goðorð báðir saman, ok fór Helgi með 
goðorðit. Pá bjó sá maðr, er Ánn hét, ok var 
kallaðr trúðr, á Gunnlaugsstöðum ofan frá Mjóva- 
nesi. Özurr hét maðr, er bjó undir Ási fyrir 
vestan vatnit; hann var mágr Helga Ásbjarnar- 
sonar. Hjarrandi hét maðr, er bjó at Öngulsá 
fyrir austan vatn á VöIIum út ; hann átti dóttur 



Hosted by 



Google 



UPPHAF DROPLAUGARSONA SÖGU. 149 

Helga ÁsbjarnarsoDar, er Þorkatla hét. Þat er 
sagt, at Özurr er vitr maðr ok mjök hafðr við 
mál manna. Björn hét maðr, er bjó á Mýrum 
fyrir vestan Geitdalsá; hann var kallaðr Björn 
hinn hviti. Hann átti dóttur Helga Ásbjarnar- 
sonar. Þat var siðr í þann tíma, at færa kon- 
um þeim kost, er á sæng hvíldu; ok svá bar 
til, at Droplaug fór at finna Ingibjörgu móður 
sína á Bersastaði, og fóru með henni tveir þræl- 
ar; þau fóru með tvá uxa, ok þar á sleða. Drop- 
laug var eina nótt uppi þar, því at mannboð 
skyldi vera á Ormsstöðum einni nótt síðar; enn 
þat var litlu fyrir várþing. Þá fóru þau heim 
ok óku eftir ísi; ok er þau kómu íit um Hall- 
ormsstaði, þá fóru þrælarnir i sleðann, þvi at 
uxarnir kunnu þá heim. Enn er þau kómu á 
vikina fyrir sunnan Ormsstaði, þá gengu uxarn- 
ir báðir niðr í eina vök, ok druklvuuðu þau þar 
öll, ok heitir þar síðan Þrælavik. Sauðamaðr 
Helga sagði honum einum saman tíðindin, enn 
hann bað hann engum segja. Síðan fór Helgi 
til várþings. Þar seldi hann Ormsstaði ok keypti 
Mjóvanes; fór þangat bygðum, ok þótti honum 
sérþá skjótara fyrnast liíiát Drophiugar. Nökk- 
uru síðar bað Helgi Ásbjarnarson Þórdisar toddu 
dóttur brodd-Helga, ok var hon honum geíin. 
Þórir hét maðr, er bjó i Mýnesi út fyrir aust- 
an vatn ; hann var kvæntr maðr ok manna vitr- 
astr. Sá maðr var á vist með honum, er Þor- 



Hosted by 



Google 



150 UPPHAF DROPLATIÖARSONA SÖGU. 

grímr hét ok var kallaðr tordýflll. Þorfinnr hét 
maðr; hann vann til fjár sér á sumrum, enn á 
vetrum var hann vistlauss ok fór þá með kaup- 
varning sinn. Um haustit var hann á gistingu 
hjá Þóri í Mýnesi, ok sat hann við eld hjá híis- 
körlum Þóris. Þeir tóku tal mikit um þat, 
hverjar konur væri fremstar þar í heraði. Þat 
kom saman með þeim, at Droplaug á Arneiðar- 
stöðum væri fyrir flestum konum. Þá segir 
Þorgrímr: „Svá mundi þá, ef hon hefði bónda 
sinn einhlítan gert". Þeir svöruðu: Aldri 
höfum vér tvímæli heyrt á því". Ok í þessu 
kemr Þórir bóndi og bað þá þegja þegar í stað. 
Líðr nóttin, ok ferr Þorflnnr brott ok kom á Arn- 
eiðarstaði ok sagði Droplaugu alt tal þeira hús- 
karla Þóris. Hon gaf sig ekki fyrst at, utan 
hon var hljóð. Einn morgun spurði Helgi móð- 
ur sína, hvat at henni væri. Hon segir þeim 
bræðrum illmælit, þat er Þorgrímr tordýflll hafði 
um hana talat — „ok munu þit hvárki þessar 
skammar hefna né annarrar, þót við mik sé 
ger"". Þeir létu sem þeir heyrðu ekki þat er 
hon talaði. Þá var Helgi þrettán vetra, enn 
Grímr tólf vetra. Litlu síðar bjuggust þeir heim- 
an ok sögðust fara skyldu á kynnisleit til Ey- 
vindarár til Gró. Þeir gengu at isi, ok váru 
þar eina nótt, enn um morgininn stóðu þeir 
snemma upp. Gró spurði, hvat þeir skyldi þá. 
Þeir svöruðu: „Ejúpur skulu vit veiða". Þeir 



Hosted by 



Google 



UPPHAF DROPLAUÖARSONA SÖGU. 151 

fóru í Mýnes ok fundu þar konu eina ok spurðu 
at bónda. Enn hon kvað þá farit hafa út á 
sanda átta saman. „Hvat gera húskarlar?" 
kvað Helgi. Hon svarar: „Þorgrímr tordýfill 
ok Ásmundr fóru at heyi út í ey". Síðan gengu 
þeir út ór garði ok undir ás þann, er Jámsíðu- 
lækr fellr með, ok fí3ru utan í eyna at þeim. 
Ásmundr var á hlassinu ok sá ferð þeira bræðra, 
ok kendi þá. Þeir tóku hestinn frá sleðanum, 
ok ætlaði Þorgrímr at ríða heim; ok í því er 
hann vildi á bak hlaupa, skaut Helgi spjóti á 
honum miðjum, ok fell Þorgrímr þegar dauðr 
niðr. Ásmundr fór heim með eykinn ok var 
hræddr. Þeir fóru ok kómu aftr til Eyvindar- 
ár. Gró spyrr, hvat þeir veiddi. Ilelgi svarar : 
„Vit höfum veitt tord^Hil einn". „Þótt ykkr, 
segir hon, „þykki lítils vert víg þetta, þá er 
Þórir mikils verðr ok skulu þit nú fara heim 
á Arneiðarstaði". Ok svá gerðu þeir ok höfðu 
þar fjölmenni mikit. 

4. Þórir kom heim um aftaninn ok frétti 
tíðendi þessi ok kvað ekki til sin taka þenna 
atburð, því at Þorgrímr var lausingi Helga Ás- 
bjarnarsonar. Siðan fór Þórir til Helga Ás- 
bjarnarsonar ok sagði honum vígit, — „kalla 
ek at þú eigir eftir at tala". Helgi sagði þat 
satt vera. Eftir þat fór Þórir héim. Einn tíma 
talaði Droplaug við sonu sína: „Ek ^oi senda 
ykkr til Vápnafjarðar í Krossavik til Geitis". 



Hosted by 



Google 



152 UPPHAF DROPLAUGARSONA SÖaU. 

Þeir fóru heiman ok vestr á heiði; ok er þeir 
höfðu af fjórðung', laust á fyrir þeim hríð mik- 
illi, ok vissu ekki hvar þeir fóru, fyrr enn þeir 
kómu undir húsvegg einn ok gengu um sólar- 
sinnis; þá fundu þeir dyrr, ok kendi Helgí, at 
þat var blóthús spak-Bersa. Sneru þeir brott 
þaðan ok kómu heim, er þriðjungr var eftir 
nætr, á Arneiðarstaði. Enn hríðin helzt hálfan 
mánuð ok þótti mönnum þat langt mjök. Enn 
spak-Bersi sagði þat valda svá langri hrið, er 
þeir Droplaugarsynir höfðu gengit sólarsinnis 
um goðahús hans, ok þat annat, at þeir höfðu 
eigi lýst vigi Tordýíils at lögum ok hefðu goð- 
in þessu reiðzt. Síðan fór Bersi til fundar ^dð 
þá bræðr, ok lýstu þcir þá víginu, ok f(3ru síð- 
an norðr í Krossavík til Geitis. Um várit eftir 
fóru þeir Þorkell Geitisson ok Grimr ok Helgi 
til Fljótsdals til Krakalækjar-várþings; þar hitt- 
ust þeir Helgi Ásbjarnarson ok sættust á víg 
Þorgríms, ok lauk ÞorkcII fé fyrir. Enn Helga 
Droplaugarsyni likaði illa, er fé kom fj^rir víg 
Tordýfils, ok þótt óhefnt illmæ.lisins. Þcir bræ.ðr 
váru í Krossavík, ok nam Hclgi lög af Þorkatli. 
Helgi fór mjök með saksóknir ok tók mjök sak- 
ir á þingmenn Helga Ásbjarnarsonar. Jafnan 
váru þeir bræðr með móður sinni. Eindriði 
Hallsteinsson hafði farit utan ok var leiddr upp 
á írland ok hafðr þar í höftum. Þat spurðu 
bræðr hans Þorkell ok Þórðr, ok fóru utan, ok 



Hosted by 



Google 



UPPHAF DROPLAUGARSONA SÖGU. 153 

leystu hann út, ok fóru síðan til íslands. Kona 
Hallsteins var þá önduð, ok bað hann Drop- 
laugar ok fekk hennar. Enn Helgi kallaði þat 
eigi sitt ráð. Síðan fór hon á VíðivöUu til bús 
með Hallsteini. Þeir bræðr Helgi ok Grímr 
fóru út í Tungu við tólfta mann til bónda þess, 
er Ingjaldr hét, ok var Niðgestsson. Hann átti 
dóttur^ er Helga hét; hennar bað Grímr, ok var 
hon honum gefin. Síðan seldi Ingjaldr land 
sitt, enn keypti hálfa Arneiðarstaði, ok bjuggu 
þeir Grímr mágar báðir saman ; enn Helgi Drop- 
laugarson var ýmist í Krossavík eða með þeim 
Grími. Hrafnkell kallaði til goðorðs við Helga 
Ásbjarnarson frænda sinn ok náði eigi. Þá fór 
Hrafnkell til Hólmsteins á VíðivöUu ok bað hann 
liðs. Hólmsteinn svarar: „Ekki mun ek vera 
í móti Helga Ásbjarnarsyni, því at hann hefir 
átta systur mína. Enn þat ræð ek þér, at þú 
bið Helga Droplaugarson duga þér ; enn ek mun 
fá til þingmenn mína at veita þér". Siðan fór 
Hrafnkell at finna Helga Droplaugarson ok bað 
hann liðs. Helgi svarar: „Mér þykkir Hólm- 
steinn eiga at virða þat meira við þik, at hann 
á systur þina, enn þat er liðit er". Hrafnkell 
biðr nú Helga hjálpa sér. Helgí mælti þá: 
„Þat ræð ek þér, at þú far á vikufresti út á 
Gunnlaugsstaði ok hitt An trúð ok lofa hann 
mjök; enn vinátta þeira Helga Ásbjarnarsonar 
var góð, því at Ánn gaf honum marga góða 



Hosted by 



Google 



154 UPPHAF DROPLAUGARSONA SÖGU. 



gripi; þess skaltu spyrja Án, hversu miklar virð- 
ingar hann þykkist hafa af Helga ok lofa hann 
í hverju orði. Enn ef hann lætr vel yfir, þá 
spyr þú hann, ef hann hafl nökkuru sinni í dóm 
verit nefndr fyrir goðorð Helga Ásbjarnarsonar. 
Enn ef hann segist því eigi náð hafa, þá segðu 
honum, at honum væri betra, at gefa Helga 
Asbjarnarsyni stóðhest sinn til þess, at hann 
næði þeiri virðing, at vera í dóminum". Eftir 
þatskilja þeir, ok stundu síðar finnr Hrafnkell. 
Án ok talar við hann þat er Helgi hafði hon- 
um fyrir sagt. Enn Ánn sagðist freista skyldu. 
Síðan reið Hrafnkell heim. Um várit fóru menn 
til várþings. Þá nefndi Helgi Ásbjarnarson Án 
trúð í dóm, ok skyldi því þó leyna ; því at Ánn 
hafði gefit Helga Ásbjarnarsyni stóðhross sjau 
saman. Enn er Ánn var í dóm settr, lét Helgi 
Ásbjamarson koma þófahatt á höfuð honum ok 
bað Helgi hann fátt tala. Því næst gekk Hrafn- 
kell at dómum ok þeir Droplaugars^mir ok mart 
manna með þeim. Þá gekk Helgi Droplaugar- 
son at dóminum ok þar at sem x'inn trúðr sat. 
Helgi sló sverðshjöltunum undir þófahattinn ok 
laust brott af honum ok spurði, hverr þar sæti, 
Ánn segir til sín. Helgimælti: „Hverr nefndi 
þik í dóm fyrir goðorð sitt?" Hann svarar: 
„Helgi Ásbjarnarson gerði þat". Þá bað Helgi 
Droplaugarson Hrafnkel nefna sér vátta ok 
stefna Helga x4sbjamarsyni af goðorðinu; sagði 



Hosted by 



Google 



UPPHAF DROPLAUGAKSONA SÖGU. 155 

ónýtt öll mál fyrir honnm, hefði nefnt Án trúð 
í dóm. Þá gerðist þröng mikil ok búit til bar- 
daga áðr Hólmsteinn gekk í milli ok leitaði nm 
sættir. Varð sú sætt þeira, at Hrafnkell skyldi 
hafa jafnlengi goðorð sem Helgi hafði áðr haft; 
enn eftir þat skyldn þeir hafa báðir saman goð- 
orð, ok skyldi Helgi þá veita Hrafnkatli at öll- 
um málum á þingum ok mannfundum ok þar 
er IJðs þyrfti við. Helgi Droplaugarson mælti 
við Hrafnkel: „Nú þykkjumst ek þér lið veitt 
hafa". Hann kvað svá vera. Nú fara menn 
heim af þinginu. 

5. Eftir um vetrinn gerði hallæri mikit ok 
fjárfelli. Þorgeirr bóndi á Hrafnkelsstóðum lét 
mart fé. Maðr hét Þórðr, er bjó á Geirólfseyri 
fyrir vestan Skriðudalsá. Hann fæddi bam 
Helga Ásbjamarsyni ok var ríkr at fé; þangat 
fór Þorgeirr ok ke}^ti at honum fimm tigu á- 
sauðar ok gaf fyrir vöru. Asauðar þess naut 
hann illa, ok gekk brott frá honum. Enn um 
haustit fór Þorgeirr sjálfr at leita fjár síns ok 
fann í kvíum á Geirólfseyri átján ær, er hann 
átti ok váru mjólkaðar. Hann spyrr konur, 
hvers ráð þat væri; enn þær sögðu, at Þórðr 
réði því. Þá fór hann til móts við Þórð ok 
bað hann bæta sér ok mæ.lti vel til; bað hann 
gera, hvárt er hann ^ildi, fá sér tvævetra geld- 
inga jafnmarga eða fæða ærnar eftir um vetr- 
inn. Enn hann kvaðst hvárki vilja; kvaðst litt 



Hosted by 



Google 



lo6 UPPHAF DROPLAUGARSONA SÖGU. 



Djóta þess, er hami fæddi Helga Ásbjarnarsyni 
barn, ef hann skyldi hér fé fyrir gjalda. Síðan 
fór Þorgeirr á fund Helga Ásbjarnarsonar, ok 
sagði honum til. Hann svarar: „Ek vil at 
Þórðr bæti þér ok hefir þú rétt at tala ok ber 
honum til orð mín". Þorgeirr fann Þórð ok 
fekk ekki af. Fór hann síðan til móts við Helga 
Droplaugarson ok bað hann taka við málinu, 
— „ok vil ek at þú hafir þat, er af fæst". Ok 
at þessu tók Helgi málit. Um várit fór Helgi 
Droplaugarson á Geirólfseyri ok stefndi Þórði 
til alþingis; kallaði hann leynt hafa ásauðnum 
þjóflaunum ok stolit nytinni. Síðan fór málit 
til þings, ok váru þeir Helgi Droplaugarson ok 
Þorkell Geitisson allfiölmennir; var þar með 
þeim Ketill ór Njarðvík. Helgi Ásbjarnarson 
hafði ekki lið til, at ónýta mál fyrir þeim. Þá 
báðu menn þá sættast; enn Helgi Droplaugar- 
son viJdi ekki nema sjálfdæmi, ok sú varð sætt 
þeira. Enn Helgi gerði svá mörg kúgildi sem 
ærnar höfðu verit, þær er Þórðr hafði nytja 
látit. Skildust nú at svá mæltu, ok þótti 
Helga Droplaugarsyni þetta mál hafa at óskum 
gengit. 



Hosted by 



Google 



Ur 8. kap. í Droplaugarsona sögru. 

Því næst k(3mu út í Reyðarfirði synir Hall- 
steins Þórðr ok Þorkell, enn Eindriði var and- 
aðr, er þeir kómu til írlands. 

Upphaf 9. kap. í Broplaug-arsona sög-u. 

Um várit eftir^ sendi Flosi frá Svinafelli orð 
Þorkatli Geitissyni, at hann skyldi fjölmenna 
norðan til hans. Vildi Flosi stefna til óhelgi 
Amóri Örnólfssyni, bróður Halldórs í Skógum; 
þann mann hafði Flosi vega látit. Þorkell safn- 
aði at sér liði ok váru þeir saman þrír tigir. 
Hann bað Helga Droplaugarson fara með sér. 
Helgi svarar: „Skyldr ok fúss væra ek at fara 
þessa ferð, enn krankr em ek ok mun ek heima 
vera". Þorkell spurði Grím ef hann vildi fara. 
Enn Grímr iézt eigi munclu ganga frá Helga 
sjúkum. Síðan fór Þorkell með þrjá tigu manna 
suðr til Svínafells; þaðan fóru þeir Flosi vestr 
í Sk(3ga með hundrað manna. 



^) Vorið eftir útkomu Hallsteinssona. 



Hosted by 



Google 



Vísnaskýringar. 



1 (Helgri Ásbjarnarson). Ek á í mörk^, es miðlegg 
tveggja daga^ myrkvir, margan spæing^ i hljóði — ek ber 
fram Heiðs hrannvarg^ — at Meita mótstafir*^, þeir ee 
vinna styr®, Boekja mik minna, hildarbörrum hrælœkjar 
hjarra"^. 

1. skógr. — 2. miðleggr tveggja daga^ nótt. — 3. syœ- 
ingr^ spæjari, njósnarmaðr. — 4. Heiðr^ jötunn eða dvergr; 
Heiðs hrannvargr, dvergafar, skáldskapr. — 5. Meiti, 
sækonungr; Meita mót, orrusta, Meita mótstafr, mann- 
kenning. — 6. stgrr, ófriðr. — 7. hjarri, hjara, löm; 
hildr, orrusta; hildar barr, búinn til orrustu(?) h7'œ- 
lœkr, blóð. 

Eg á marga njósnarmenn i skóginum, þegar nótt fer 
að dimma — eg yrki um það — (svo) að ófriðarmenn 
munu BÍðr sækja að mér. 

2 (Grímr Droplaug-arson). Seims hirðidraugar^ 
hlógu, þás særðum Grími vas of unninn harmr sunnr; 
lítii hlít vas at því. Nú tér fullar mars Freyr^ þjóta 
annan veg í fjöUum Fljóts^. Ek fregn auðskata^ dauðan 
at fári. 

1- seimr, auðr; seims hirðidraugr, mannkenning. — 2. 
fullr^ BJ6Y;fullar marr, sjávarhestr, skip. — 3. fjöll Fljóts, 
Lagarfljóts eða FljótsdalehéraðsfjöU. — 4. mannkenning. 



Hosted by 



Google 



VÍSNASKÝRINGAR. 159 



MeDn hlógu, þegar Grími særðum var nnmnn harmr 
fyrir sunnan; enn ekki var gagn að því. Nú segi eg 
þjóta annan veg í FljótsdalshéraðsfjöUum (í Héraðs bú- 
um) Eg hefi frétt, að höfðinginn sé dauðr. 

3 (Grrímr Droplaugarson). Þóttumk nú reka, nekk- 
vat at gnógu, vígs Helga við naddarógs inni^; enn þat 
hlœgir hug minn. Egg beit Munins teiti^; vák armglóð- 
ar eyði^ Nús böðgjörnum Bjarna efni at hefna mágfl. 

1. naddr, oddhvass broddr, ör; yiadda róg^ orrusta; 
orruBtu-inmr, sá sem innir bardaga af höndum, hermaðr. 
— 2. Muninn, annar hrafna Óðins, hér venjulegr hrafn ; 
tútir^ sá sem gleðr; mumns teitir, bardagamaðr. — 3. 
armglöðar gulls eyðir, manukenning. 

Eg þykist nú hafa hefnt vigs Helga við kappann, og 
gleðst eg af því. Sverðið beit hann; eg vá hann. Nú 
er hinum herekáa Bjarna efni að hefna mágs Bins. 

4 (Grímr Broplaug-arsou). Uifr ennibjalfa^ sleit 
meginjarðu harðgrams^; snörp Qgg kend ór hendi Helga 
kom i leggi árum hildarborðs'^, þás hræmána úrfræning- 
ar^ rendu honum fjörbrautir^ endr at morði. 

1. ermibjalfi, hlif, hjáimr; ídfr hjálms, sverð. — 2. 
harðgramr, Bverð; megi/ijörð harðgrams, skjöldr. — 3. 
hrœmáni, sverð, hræmána úr, blóð. — 4. hlödfrœni^igar, 
blóðbogar. — 5. hildar horð, skjöldr; skjaldar ár?-, mann- 
kenning. 

Sleit i 1. vo. er tilgáta Konr. Gíslas. i 'TJdvalg' Kh. 
1892, af því að heit væri of máttlaust orð i þessu sam- 
bandi. — Visan er ef til vill eitthvað úr lagi færð. 

Sverðið beit BkjiUdiiin, snörp egg^ sem menn kenna á, 
úr hendi Helga kom í leggi möunum, þá er blúð- 
ið raun um brjóst honum i bardagaiium. 



Hosted by 



Google 



160 VÍSNASKÝRINGAR. 



6 (Gí-rímr Droplaugarson). Helgi varðisk herjum; 
hjörr gall at valfalli; þat þegns verk í styr knáttu þjóóir 
fregna vitt, þá ee Göndlar stígs gnývirðir^ heiðr* at hild- 
arveðri, gerði þrjá hjálms áru^ sára at vígi. 

1. Göndul, valkyrja, Göndlar stigy*^ orrusta, orruBtu 
gnývirðir, sá sem virðir orrustu gnýinn, mannkenning. — 
2. heiðr, ágætr. — 3. lijálms árr, mannkenning. 

Helgi varðist óvinum sinum ; það verk haus gátu þjóðir 
viða frétt, þá er hann í bardaganum særði þrjá menu. 

6 (Grímr Droplaug-arson). Unnar viggs örbeitir^ 
varð endr at liggja úti, við ötta, átta dægr, síz of bendak 
vlg, þás hjörhriðar Móði^, snarr sverða herðandi, lét sár- 
vand^ standa roðinn á seima þverri"*. 

1. TJnnar viggr, skip; skips örheitir, maðr. — 2. Möði^ 
Bonr Þórs ; hjörhríðar Móði, mannkenning. — 3. sárvandr 
= sárvöndr, sverð. — 4. seimr, gull, seima þverrir, sá 
er eyðir gulli, mannkenning. 

Eg varð að liggja úti við ótta átta dægr, eftir er eg 
vann vígið, þá er eg lét blóðugt sverðið standa á, Helga 
Ásbjarnarsyni. 



Hosted by 



Google 



Nöfni. 



Aðalból, bær í Jökulsdal í 

N.-M.s. 2, 3, 5; 31. 
Álfgerðr læknir 127. 
Ánn trúðr 148, 163, 154. 
ArneiðarBtaðir, bær 1 Fijóts- 

dal i S.-M.B. 25, 26, 28, 

31, 35, 36, 39, 41, 44, 45, 

55, 72, 76, 91, 92, 103, 

108, 136, 139. 
Arneiðr Asbjarnardóttir 144, 

146. 
Arneiðr (Helgadóttir) 22, 

23, 25, 26, 
Arnoddr 130, 132. 
Arnórr ÖrnólfsBon 157. 
ÁBbjörnHrafnkelsson (Freys- 

goða) 1 — 5. 
ÁBbjörn skerjablesi 144. 
Ásbjörn vegghamarr 59 — 

64, 67. 
Áalaug Þórisdóttir 148. 
Ásmundr 151. 
ÁBB, bær i Fellum í N.-M.s. 

48, 120, 123. 



Atlavik, eyðibýli í FijótBdal 

i S.-M.S. 146. 
Atli = graut-Atli Þiðranda- 

Bon 143, 146, 
AuBtfirðir 21, 60, 99. 

Bakkavað (á Lagarfljóti) 

61. 
Bakki, bær í Borgarfirði i 

N.-M.S. 79, 80. 
Bakki, bær í FljótBdalshér- 

aði 129. 
Bárðr GróUBon 127. 
BersaBtaðir, bær i Fljóts- 

dal 25, 31, 47, 103, 107, 

109. 
Bersi HávarsBon 146. 
Bersi Özuraraon 25, 28, 29, 

31, 33, 47—52, 54—66^ 

103—105, 107, 110, 112^ 

148, 152. 
Bjarnarsker 114. 
Bjarni brodd-Helgason 32 

71, 98—98, 134. 
11 



Hosted by 



Google 



162 



NÖFN. 



Björgólfr HallsteinsBon 107. 
Björgólfr jarl 11, 16, 20. 

103. 
Björn bóndi 113, 114. 
Björn hinn hvíti 120, 123, 

126, 129, 132, 149. 
Björn á Nesi 118. 
Björn i Snotrunesi 113— 

114. 
Bolungarvöllr 120. 
Borgarfjörðr i N.-Múlas. 6, 

23, 72, 79, 87, 91, 113. 
Borgfirðingar 89. 
Bóndastaðir, bær i Pljóts- 

dalshéraði 28. 
Brodd-Helgi 32, 149. 
Búrfell, bær i Grimsnesi 

146. 
Brunnlækjarbrunnar, ör- 

nefni i Fljótsdal 82. 

Desjarmýrr, bær i Borg- 

aríirði i N.-Múlas. 113. 
Droplaug Björgóifsdóttir 16 

—20, 22, 25—31, 36— 

37, 44, 50, 103, 105— 

108; 115, 116. 
Droplaug Bersadóttir 148, 

149. 
Droplaug Þorgrimsdóttir 

147, 150. 
Droplaugarsynir 31, 41, 44, 

46, 50, 55, 79—82, 86, 

88, 106, 107, 113. 



Egill rauði Goðormsson 

147. 
Eið, bær i Fijótsdalshéraði 

128, 129. 
Eiðaskógr 129. 
Einarr Þveræingr 128. 
Eindriði Hallsteinsson 148, 

152. 
Ekkjufell, bær í Feilum í 

N.-Múlas. 127. 
Eyjafjörðr 128. 
Eyrar = Eyrarbakki 146. 
Eyrargilsá 123. 
Eyvindará, bær i Fljóts- 

dalshéraði 30, 34, 39, 44, 

51, 54, 65, 118, 122, 

127. 
Eyvindardalr í S.-Múlas. 

121, 122. 
Eyvör Þórisdóttir 2. 

Fannardalr iS.-Múlas. 119, 

121. 
Fanustöð = Hvannstóð, bær 

i Borgarf. i N.-M.s. 91. 
Finngeirr 137—139. 
Fiunstaðir, bær i Fljóts- 

dalsbéraði 40, 41. 
Fijótsdalr 1, 3, 5, 59, 152. 
Fljótsdalshérað 3, 5, 8, 26, 

59, 95, 102. 
Fijótsdælir 38, 48. 
FIói, sveit i Árness. 59. 
Flosi Þórðarson = Brennu- 

Fiosi 157. 



Hosted by 



Google 



NOPN. 



163 



Freyr 111. 

Pljót = Lagarfljót. 
Frigg 111. 
Færeyjar 116. 

Gauas víkingr 138, 139. 
Gautavik i Berufirði 57. 
Gefjon hin fjölkunniga 139. 
Geirólfseyrr, fornbær i 

Skriðudal 155. 156. 
Geitavik í N.-M.s. 79. 
Geitdalsá i Fljótsdalehéraði 

149. 
Geitir jötunn 14, 20, 21. 
Geitir Lýtingsson 8, 9, 

147, 151, 162. 
Geitishamarr 14, 20. 
Geitishellir 20. 
GeitÍBSúlur 14. 
Gellir Þorkelsson 99, 101 

102. 
Gestr = Gunnarr Diðranda, 

bani 99. 
Gil, bær í Jökulsdai í N.- 

Múlas. 27, 147. 
Gilsárteigr, bær i Fljóts- 

dalshéraði 5. 
Glúmr á Glúmsstöðum 1, 2. 
Glúmr 129, 131, 132. 
Glúmsstaðir, bær í Fljóts- 

dal 1. 
Grimr Droplaugarson 26 — 

28, 29, 38—41, 47, 50, 

52, 63, 76, 77, 84, 87, 



108—112, 116, 117, 123 

—140, 147, 152, 153. 
Grimr Haliernuson 22, lá3, 

26. 
Grimsá i Fljótedalshéraði 

39. 
Grimsbygðir, örnefni í 

Vopnaf. 135. 
Grimshellir, örnefni i Fljóts- 

dalshéraði 136. 
Gróa 23, 29, 30, 34, 39, 

44, 45, 54, 55, 118, 127. 
Gróa Þiðrandadóttir 147, 

151. 
Guðrún Ósvifrsdóttir 98— 

102. 
Gunnarr á Bóndastöðum 26 

—28. 
Gunnarr Þiðrandabani 67, 

68, 71, 74, 77—80, 82, 

85, 88, 91—94, 98—102, 

137. 
Gunnlaugsstaðir, bær i 

Fljótsdalshéraði 148. 
Gunnarsdæld, örnefnií Aust- 

fjörðum 78. 
Gunnsteinn goði Borgfirð- 

inga 88—91. 
Gunnsteinn ór Innri Krossa- 

vík 117. 
Gunusteiun Þorbjarnarson 

kóreks, 60, 63, 64, 66, 

67, 69—71, 72—73, 82. 
Guttormr Rögnvaldason 

143, 144. 

11* 



Hosted by 



Google 



164 



NOPN. 



GönguBkarð í Fljótsdals- 
héraði 70, 73. 

Hafraá, bær í Fljótsdals- 

héraði 148. 
Hákon á HákonarBtöðum 2. 
Hákon jarl 57, 58. 
Hákonarstaðir, bœr á Jök- 

ulsdal 4. 
Hallerna 22. 
Halldórr i Skógum 157. 
Hallkatla Þiðrandadóttir 7. 
Hallormsstaðir, bær í FljótB- 

dal (eða i Skógum) i S.- 

Múlas. 146, 149. 
Hallr = Siðu-Hallr 147. 
Hallsteinn i Jórvik 24. 
Hallsteinn á Viðivöllum 

102—108, 115, 116, 148, 

153. 
HallBteinssynir 106, 120. 
Hálogaland i Noregi 98, 

102. 
HálB = HallormsBtaðaháls i 

Fljótsdalshéraði 120. 
Hávarr Bereason 146. 
Heiðarauðr, hestr 56. 
Helga Ingjaldsdóttir 153, 

139. 
Helga Þorbjarnardóttir 46 

—50. 
Helgafeil, bær í Snæfells- 

ness. 98, 99. 
Helgi hinn magri frá 

Straumi 118, 124. 



Helgi Ásbjarnarson, goði, 

3, 31, 34, 45, 46, 71, 92 

—94, 96—98, 106, 113, 

114, 116, 117, 119—135. 
Helgi Droplaugarson 26, 

31, 37, 46—56, 73-78, 

81—87, 89—93, 104, 105, 

107—119, 121—127,134, 

140. 
Herjólfr (= Björgólfr) Hali- 

steinsBon 116. 
Hjaltland 10, 14, 21. 
Hjarðarhagi, bær i Jökuls- 

dal 128. 
Hjarrandi at önguisá 121, 

124—126, 129, 132. 
Hlaðir i Noregi 57. 
Hiaupandaataðir 61. 
Hof, fornbýii i FljótBdala- 

héraði = ? Kirkjubær i 

Tungu 8. 
Hof, bær i Norðfirði 119. 
Hof, bær og kirkjustaðr i 

Vopnafirðí 32, 71, 93, 95. 
Hornafjörðr 137. 
HólmBteinn BersaBon 148, 

153, 155. 
Hrafnkell goði Þórisson 3, 

31, 103, 106, 117, 135— 

137, 148. 
Hrafnkelsdalr 2, 3. 
HrafnkelBstaðir i Hrafn- 

kelsdal 1, 148, 155. 
Hreiðarr 52, 53, 55. 



Hosted by 



Google 



NOPN. 



165 



HreiðaTSBtaðir, bær í Fijóts- 

dalsliéraði 52, 55. 
Hróarr Tungu-goði 8, 9, 57 

—69, 71. 
Hróarstunga 8, 59, 61. 
Hrísastaðir, bær í Skriðu- 

dal í S.-Múlas. 143, 145. 
Hrollaugsstaðir, bær í Fljóts- 

dalshéraði 129. 
Hvannstóð = Fannstöð. 
Höfði, bær i Fljótsdalshér- 

aði 121, 126, 133. 
Höfn, bær i Borgarfirði i 

N.-Múlas. 23. 
Höskuldr Þorgeirsson 8, 

139. 

ígull 121, 123. 

Ingibjörg Egilsdóttir 147. 

Ingibjörg móðir Droplaug- 

ar 149. 
Ingjaldr Nið-destsBon 136, 

137, 139, 140. 
Ingjaldr Þorvaldsson 140. 
Ingólfr Þorsteinsson 8. 
Ingvildr Hávarsdóttir 148, 

149. 
Inni-Krákr, heatr 30, 44, 

47, 54. 
írland 152. 
island 8, 23, 25, 58, 100, 

107. 139, 140. 

Jamtaland í Noregi 148, 
Jóreiðr Þiðrandadóttir 147. 
Jórunn Einarsdóttir 128, 

133. 
Jórvík, bær í Fijótsdalahér- 

aði 24. 
Jökulsá (á bríi) 8, 132, 133. 
Jökulsdalr 2, 25, 26, 128. 

Kálfshváll, örnefni i Ey- 
vindardal i S.-MtílaB. 122. 



KálfsvaðBeyrr, örnefni í Ey- 

vindardal 123. 
Kári, bróðir Hjarranda 121, 

124. 
Ketill raumr 1. 
Ketill eldri þrymr Þið- 

randason 141, 144, 145. 
Ketill yngri þrymr Þið- 

randason 6, 9, 24, 60 — 

68. 
Ketilormr 129, 132. 
Kiðjafell, þingstaðr 4, 92, 

96. 
Kiðjahvammr, örnefni i 

Fljótsdalshéraði 69, 70. 
Kjartan Óláfsson 8. 
Knarrarsund (á Eyrnm) 146. 
Knútusel i Eyvindardal 121. 
Konungahella i Noregi 143. 
Kórekr = Þorbjörn kórekr 

60, 70, 71. 
KóreksBtaðir i Fijótsdals- 

héraði 60, 61, 72. 
Kórekssynir (Gunnsteinn 

og Þorkeil) 66, 68. 
Krakalækjar várþing 152.S^ 

KroBsavik, bær i Vopnafirði 

(Innri K.) 117. 
Krossavik, bær i Vopna- 

firði (hin ytri) 7, 8, 9, 

58, 72,92, 116, 128, 133, 

135. 

Lagarfijót = Fljót 5, 8, 24, 

30. 32, 35, 50, 60, 61, 

133, 146. 
Lambanesþing 129. 
LaxáróBS 1 Dölum 99, 101, 

102. 
Ljósavatn, bær í S.-Þing- 

eyjars. 139. 
Lónsheiðr 116. 



Hosted by 



Google 



166 



NOFN. 



Meðalnes, bær í Pljótsdala- 

héraði 50. 
Miðbær í Norðrfirði 117, 

119. 
Miðfirðir i Austfjörðum 89. 
Mjóvanes, bær i FljótHdalB- 

héraði 33, 45, 74, 92, 94, 

97, 114, 117, 120, 128. 
Múlaþing 117. 
Mýnes, bær í Pljótsdalshér- 

aði 34, 35, 40, 149, 151. 
Mýnes-Þórir = Þórir i Mý- 

nesi 34, 40. 
Mýrar, bær i Skriðudal 120, 

149. 
Mývatn 99. 
Möðrudalflheiðr 78. 

Naustadæli 78. 

Nes, bæri Austfjörðum 118. 

Nes, bær i Norðrfirði 146, 

147. 
NiðarósB i Þrándheimi 57. 
Njarðvik i Austfjörðum 5, 

9, 23, 59, 61—63, 69, 73, 

75, 78. 92, 136, 147, 

156. 
Njarðvikinjfar 24, 26, 37, 

60. 
Nollarr 45—50, 55, 56. 
Nollarsataðir, fornbýli í 

Fljótsdai 46, 47, 50, 55. 
Norðrfjörðr = Norðfjörðr 

117, 118, 146. 
Noregr 57, -98. 

OddbjÖrg Glúmsdóttir 1, 2. 
Oddmarslækr, fyrir vestan 

Eiðaskóg 129. 
Oddr (á OddsstÖðum) 3. 
Oddsstaðahöfði (i Skógum) 

32. 



Oddsstaðir i Skógum i S.- 
Múlaa. 4, 5, 31, 32. 

Ormarr 143, 145, 146. 

Ormarsstaðir, bær i Fellum 
i N.-Múlas. 146. 

Ormsstaðir, bær i Fljóts- 
dalshéraði 5, 148, 149. 

Ormsteinn Bersason 25, 56. 

Óss 62, 70, 73. 

Ragnheiðr Helgadóttir 32. 
Rangá i Fljótsdalshéraði 8, 

129. 
Rangárvellir 59. 
Rannveig 26. 
Rannveig Helgadóttir 33. 
Rannveig (brestingr) kona 

Þórgrims skinnhúfu 117, 

118. 
Reyðarfjörðr 29, 116, 139, 

143, 145. 
Rögnvaldr Ketilsson 143. 

Sandbrekka, bær i Fljóts- 

dalshéraði 73. 
Seyðarfjörðr = Seyðisfjörðr 

118. 
Sandlækr 61. 
Selfljót 5. 
Siða 59. 
Sigriðr, móðir Arneiðar 

144. 
Sigriðr systir Pinngeirs 

138. 
Sigurðr skarfr 120, 124. 
Sigvatr Hallsteinsson 103. 
Skagafell í Eyvindardal 

121. 
Skálanes, bær i Vopnafirði 

75. 
Skálavik, bær i Vopnaíirði 

58. 



Hosted by 



Google 



NÖFN. 



167 



SkeggjaBtaðir, bær í Fellum 

í N.-Múlas. 47, 48, 50, 

53, 56. 
Skógar,, bær undir Eyja- 

göllum 157. 
Skriðudalr = Skriðdalr, 

eyeit 1 S.-MúlaB. 4, 143. 
Skriðudalsá 155. 
Sköfnungr, sverð 100. 
Smjörvatnsheiðr 116. 
Snorri HallBteinsBon 103.* 
Snotrunes, bær í Borgar- 

firði i N.-Múlas. 72, 79, 

113. 
Snæfell, fjall austanvert við 

Vopnafjörð (i Krossavikr 

fjöllum) 135. 
Snæhoitsskógar i Fljótsdals- 

héraði 41. 
Sogn i Noregi 137. 
Spak-Bersi = Bersi Özur- 

arson 25. 
Straumr, bær i Fljótsdals- 

hérði 118, 124. 
Suðreyjar við Skotland 144. 
Svartr þræll 37, 38. 
Sveinungr á Bakka i Borg- 

arfirði 79—89, 91, 92. 
Svinafell, bær í öræfum í 

SkaftafellBsýsIu 157. 
Sviþjóð 145. 

Tjaldsteinn 136. 

Tófa hlíðarsól Þorkelsdótt- 

ir 118. 
Tókastaðir, bær i FJjóts- 

dalshéraði 40. 
Torfastaðir, bær i Jökuls- 

árhlið 118. 
Tryggvi 144. 
Tunga = Hröarstunga 8. 

Unaóss (SelfljótB 6s?) i 
FljötsdalBhéraði 10. 



Upplönd i Svíþjóð 138. 
Uppsalir i Sviþjóð. 
Uppsalir, bær í Fljótsdals- 

héraði 39. 
Útmannasveit ( = Úthérað) 

60. 

ValagilBá 122. 

VallaneB, bær og kirkju- 

staðr i S.-Múlasýslu 39, 

146. 
Vallholt, bær i Fljótsdals- 

héraði 24. 
Vápnafjörðr 7, 8, 32, 58, 

71, 95, 147. 
Vápnfirðingar 75. 
Veðormr RögnvaldBBon 143, 

144. 
Vellir, Bveit i Fljótsdals- 

héraði 39. 
Viðivellir, nyrðri, i bær 

Fljótsdal 115, 120, 148. 
Viðivellir, syðri, bær i 

Fljótsdal. 
Vindgjá 78. 
Vikin i Noregi 145. 
Virkihús, fornbýli i Njarð- 

vík 65. 

Pangbrandr prestr 140. 
Þiðrandaþúfa i Njarðvík 65. 
Þiðrandi hinn gamli 5, 7. 
Þiðrandi faðir Atla og Ket- 

ils 143. 
Þiðrandi Geitisson 7 — 9, 

57—69,71, 72. 

Þiðraudi Ketilsson 146, 147. 
Þinghöfði á Krakalækjar- 

þingi 117, 119. 
Þjórsárdalr 1. 

Þórarinn molduxi 118, 120. 
Þórarinn ór Seyðarfirði 118. 



Hosted by 



Google 



168 



NOFN. 



Þorbjörn húakarl Gr6 118, 

130. 
Þorbjörn KóreksBon 60, 61, 

71, 72. 
Þorbjörn á Skeggjastöðuni46. 
ÞórdÍB brefltingr 28. 
ÞórdÍB í Eyvindardal 122. 
ÞórdÍB todda brodd-Helga- 

dóttir 33, 36, 92—98 

129—131, 139, 149. 
Þ6rdi8 kona ÞorsteinB 113, 

114, 117, 118. 
Þ6rðr ígnlðson 121, 123. 
Þorfinnr 160. 
Þorgerðarstaðir, bæriFljöts- 

dal 1. 
Þorgerðr á Þorgerðarstöð- 

um 1, 2. 
Þorgerðr kona HallsteinBl48. 
Þorgeirr á HrafnkelBstöð- 

um 148, 166, 156. 
ÞorgilB|þræll 116. 
Þorgrímir faðir Droplaugar 

147. 
Þorgrimr iHjarðarhaga 128. 
Þorgrimr skinnhúfa 117— 

120. 
Þorgrimr tordýfill 34 — 38, 

40—44. 45, 49, 149—152. 
Þ6rir Hrafnkelsson 1, 2. 
Þ6rir i Mýnesi 34—36, 40, 

44, 46. 
Þorkatla Helgadóttir 149. 
Þorkell Eyjölfsson 98—202. 
Þorkell Geitisson 7, 9, 73 

—76, 91, 98, 116, 128, 

133, 135. 
Þorkeíl Hallsteinsson 148. 
Þorkell fullBpakr Ketilsson 

24, 73—76, 92, 136. 



Þorkell 6r innri Krossayik 

117. 
Þorkell Btýrimaðr 137. 
Þorkell svartaBkáld 118, 

121, 124, 126, 127. 
Þorkell á Torfastöðum 118. 
Þorkell trani 28, 129—133, 

137, 139. 
Þorkell Þorbjarnarson (K6- 

reksson) 61, 68—70. 
Þorlákr 133. 

Þ6rlaug Bersadóttir 26, 91. 
Þ6rr 111, 112. 
Þ6rsá á Skotlandi (á Kata- 

nesi) 23. 
Þorsteinn á. Desjarmýri 

113, 117. 
Þorvaldr Grimson 140. 
Þorvaldr Ingjaldsson 140. 
Þorvaldr Þiðrandason 7, 9 

—28, 37, 38, 147. 
Þrándheimr i Noregi 67. 
Þrum-Ketill = Ketill þrymr 

6. 
Þrælavík við Lagarfij6t 32, 

149. 
Þuriðarstaðir, bær i Flj6ts- 

dal 2. 
Þuriðr Hámundard6ttir 1. 
Þverá = Munka-Þverá i 

Eyjafirði 128. 

Ölviðr á Oddsstöðum 3 — 5. 
öngulsá, fornbær á VöUum 

i Flj6tBdalshéraði = ? 

Höfði á Völlum 148. 
Öræfagil i Fljótsdal 109. 
Özurr undir Asi 120, 123, 

125, 126, 148. 



Hostedby^^ 



Google 



Hosted by 



Google 




Ift^ 






.i^_ 4. 






» 






íi, Petersen, yfirkennari í Allingo á, Barg- 
undarnólmi, segir meðal annars.um útgáfiina & ÍS: 
lendinga ^ögum (öj.á Nationaltidende 28. "desbr. 
1895): „I>es8 voru eigi allfá dæmi fyrir mannsaldri 
síðan — um 1864 — að ungir gáfaménn á konnslu- 
skólum legðu, auk s'kyldunáms, stund á einhverja 
námsgrein, er.þeir kusu að eigin geðþótta, t. a. m. 
liiua norrænu forntungii. ^. - 

Vera má að slikt hið saraa eigi, sjer enn stað, 
en um þcssat mundir þykir vÍBt okki mikið varið i 
þesB konar nám, þar eð það „borgar síg" vart. 
En ganga má a^ því yísu, að ýmsir kennendur hafi 
ekki eingöngu á æskuárnnum numið nokkuð í nor- 
rænu, en haldið og kunn^ttu' sinni við og aukið 
hana éptir því sem. fœri gafst, með þv^ að iesa ein- 
hverja fornsögu k frummálinu. En liklega hefir 
eigi farið fyrir mörgum eins og þeim, er þetta rit- 
ar : Norrænan varð honum að velfaUinni brú yfir 
til hinna nýrri bOkmennta íslands, -en 1 þeina cb 
ekkialifáttþað, semmaklegter viðkynningar. Fram 
að þessu hafa þær fttgáfur af fomsðgunuip, sem 
kostur hefir vetið á, optast veriðharla dýrar; mun 
þvi vinum norrænúar tuhgu, ef til vill þykja mik- 
ils um vert, er þeir spyrja, að á seinni árum hafi Á 
Islandi verið byrjað að gefa út allar íslendingasög- 
ur í alþýðlegri útgáfu, bvo ódýrri, að hún geti kom- 
iöt inB á hvert einaata heimili þar í landi, hversu 
fátækt sem er". 




TT 



\r 



Hosted by 



GoQgle 



Hosted by 



Google 



Hosted by 



Google 



Hosted by 



Google 



Hosted by 



Google 



Hosted by 



Google 




H 



■^v. 



"^•s 



; 





ilfr" 


_sí/fir 


"^ a 


^P 1 


fJS^t 






'^ 


éy 




sr 




.1J 


Wk:0y 


»^ 


^l 


ri 


ly.^ 


^^ 


'L 




^:: 



íí^^