See other formats

Full text of "Lexicon poëticum antiquæ linguæ Septentrionalis"

■ 



é« 






S 



' 














r* 



í 



** 



K 



♦ 



V 





• * 



Li 



# 






i* * ■> 





W**Wl* $3^*^ wrEfcowjc© JbCi (^ 
(WbMSfeO 



■^c Mcui^iu uv 



9— **$**§' roow*oa> 

' :*0 kJUjU ■ -aua oa. 0920090^ 




ap 






r 



\ 



LEXICON POETICUM 



ANTIQUÆ 



l\mm SEPTENTRIOMLIS. 



CONSCRIPSIT 

SVEINBJÖRN EGILSSON. 



EDIDIT 

SOCIETAS REGIA 
ANTIQUARIORUM SEPTENTRIONALIUM. 




HAFNIÆ. 

TYPIS J. D. QVIST & COMP. 

MDCCCLX 






PRÆFATIO. 

Arsoi.uto hoc opere , et astante temporc, quo hicce liber ex omni parte 
iostructus in publicum prodire debeat, non mirandum est, nos, quorum 
muuus factum cst cundem librum hac præfaliuncula orbi literato quasi antc 
oculos sistere, in utramque parlem commoveri. Gaudemus, quum sciamus, 
in hoc libro præslantissimum, quod in hoc quidem literarum genere hucusque 
prodiit, opus perfeclum esse; dolemus. quod ipsi egregio auctori non con- 
cessum est opus suum, tantæ curæ, tantffi industriæ, tanti indefessi laboris 
Iructum, in publicum proferre, et quæ necessaria erant monere. Timemus. 
amicitiam nostram et pietatem in hoc casu quæ neccssaria sunt suppe- 
ditare non posse. Sed quamvis omnia nobis maxime exoptata non contigerint, 
satis obtinuimus in ipso opere, ut coníidamus hoc ipsum nomen suum et 
auctoris sui alte tollere posse, et harum literarum cultoribus persuadere, 
nomen auctoris præslantissimi dignum esse , quod honore et grato anirao 
celebretur. 

Speramus non ingratum forc benevolo lectori, aliquid de ortu et 
vita auctoris cognoscere, pro certo habentes, hunc librura non raro in manus 
eorum venturum, qui ne nomen quidem auctoris antea audiverint, et tamen aliquid 
accuratius de eodem cognoscere desideraverint. Natus est igitur Sveinbjukn 
Egilsson in villa rurali Njarðvík interiori, in toparchia Gullbringa dicta, in 
Islandia meridionali, ferc quinque milliaria ab emporio insulæ principali, 
Reykjavík, distante. Dies natalis l'uil festum Mathiæ aposloli, vi. calend. 
Mart. (24. Febr.) 1791. Parentes Egill Sveinbjarnarson et Gudrún Odds- 
dóllir, qui, quamquam gencre populari orti, tamen non minus animi dotibus 
quam facultatibus inter primarios sui ordinis numerabanlur. Filius deccm 
annos natus curante patre in domum Magni Stephensen, judicis primarii in 
tribunali superiore, exceptus est (1801), quem nutriciura, eodem anno paírr 
orbatus , postea semper ut patrcm coluit et dilcxit. .Magnus Slephcnsen. 
hoc tempore et opibus pollens et literarum favore sempcr ardens, puero 
ingenioso præceptores dedit, et postquam pcr aliquot annos literis, quæ in 
scholis tradi solcnt, operam dederat, a celeberrimo Arnio Helgii (Árni Hclsa- 
son). tum pastore, postea ofíiciali ct episcopo titulari in Islandia. cum testi- 
monio scholastico dimissus fuit (Í-S10). 



IV PRÆFATIO. 



Sopito bello, quod hoc tempore per totam Europam flagravit, anno 
1814 iv. id. Septembr. (10. Septbr.) tandem Islandiam reliquit, universi- 
tatem Hafniensem petens, ubi ineunte anno sequenti m. id. Januar. (11. 
Januar 1815) civium acaderaicorum numero adscriptus est, examine Artium 
cum egregio successu emenso. Eodem anno examini philologico-philosophico 
se subjecit, et inde Laudabilis et publico encomio ornalus discessit. Anno 
1819, die iii. id. Januar. (11. Januar) examen theologicum subiit, et 
Laudabilis judicatus est. 

Accidit hoc tempore, quod unus ex præceptoribus scholæ Bessastadensis 
infortunato casu in itinere Hafniam petens undis submersus fuerat. quo 
facto ejus locus per intcgrum annum vel plus vacuus relictus est. Hoc 
munus sibi elegit Sveinbjörn Egilsson, et literas vocationis vi. cal. Aprilis 
(27. Marlii) 1819 accepit. Eodem anno patriam revisit, et deinde collega 
Scholæ Bessastadensis fuit, usque dum jussu regio, schola Reykjavikam 
translata, eidem rector præpositus est v. cal. Maj. (27. April) 1846. Per 
quinque annos scholæ præfuit, donec a calend. Juliis 1851 otium quærens 
officium deposuit, et gratia regis dispensationem cum annua pecunia obtinuit 
(15. Juni 1851). Posthac solis literis vixit; sed spes nostra, eum hoc modo 
diu inter nos victurum , vana fuit , quum morbus , primo aspectu Ievis et 
parvi momenti, postea gravis et perniciosus, corpus subegit et vitæ finem 
fecit die xvi. cal. Septembr. (17. August) 1852. Uxorem reliquit Helgam 
Benedicti Gröndal (-J- 1855) et novem liberos. 

Opera literaria, quæ Sveinbjörno Egilssonio debemus, satis accurate 
enumerata sunt in Lexico bibliographico Erslevii (Th. H. Erslew Forfatter- 
Lexicon et ejusd. Supplementum i, 400-402), et in vita ejus, a Jona Arnasonio 
(Jón Árnason), viro doctissimo et Egilssonio intima familiaritate juncto, scripta, 
quæ editioni scriptorura Egilssonii * tom. u , effigie ejus quoque illustrata. 
præmissa est, ad quos igitur libros lectorem ablegamus. Unum tamén eorum 
genus est, quod ad linguam et antiquitates septentrionales pertinet, de quo 
nobis breviter disserendum esse videtur. 

Omnes, qui de literis Islandicis, et inprimis de studio literario Islan- 
dorum, aliquid notitiæ habent, bene sciunt, has literas in Islandia tam 
domesticas esse et consuetas, ut proprie dici possit neminem Islandum esse, 
si de literis aliquid gustaverit, quin libros veteres, Sagas et Eddas, in tanlum 
vel in totum Iegerit, de poési septentrionali, ejus legibus metricis et speciali 
indole aliquid comprehenderit , vel qui vigorem ejus et mirabilem quandam 



1 Rit Sveinbjarnar Egilssonar, Rektors og Dr. Theologiæ. — Heykjav. 1855—1856. 1—3, 
8vo., quæ editio non abeoluta est. 



PRÆFATIO. 



intensitatem non senserit. Quod maxime de Sveinbjörno Egilssonio accedit, 
qui non solum ingenium habuit ad omne genus literarum promptum et 
alacre, sed et gustum ad omnem elegantiam sermonis pronum, venamque 
poeticam lepidissimam cum sale, ad facetias præsertim nutantem. Postquam 
dimissus fuit, et ei per aliquot annos (1810 — 1814) iu domo nutricii, 
eximiis quibusque in his literis subsidiis fulto, literas colere contigit. prim.i 
harum scientiarum documenta dedit, quum aliquot versus hujus generis partim 
composuit partim interpretatus est. Hafniæ primum inter fundatores Socie- 
tatis Literariæ Islandicæ fuit (Í816); deinde eodem anno inter socios cum 
tribus aliis electus est ad parandam editionem Historiæ Sturlungorum (Sturl- 
únga saga. Kh. 1817 — 1819. i-ii. 4to). Absoluto examine theologico 
1819 non pauca antiquitatis monumenta ex codicibus exscripsit ■ , quæ deinde 
Islandiam secum transportavit. Quum Islandiam ventum est, in schola 
Bessastadensi nactus est collegam et studiorum suorum acrem cultorem 
atque instigalorem, Dr. Hallgrimum Scheving, qui jam tura per plures annos 
ad Lexicon linguæ Islandicæ multa collegerat. Non igitur mirandum, hos 
duos non solum inter discipulos suos amorcm harum literarum non parum 
excitassc, sed etiam studia ejus generis operibus suis multis modis promo- 
visse. Et feliciter accidit, quod eodem tempore ardor antea ignotus ad hoc 
literarum genus cognoscendum per totam Septentrionem et Germaniam in- 
crevit, qui ad hunc usque diem duravit, et ut speramus magis magisque 
fructus abunde feret. 

In hoc scientiarum genere nova epocha orta est anno 1825 , quum 
die v. cal. Febr. (28. Januar) Societas nostra fundata est. Amici Egilssonii, 
qui hujus Societatis prima fundamenta jecemnt , amico suo , in Islandia 
moranti , loci se digni in fundanda Societate antiquariorum septentrionalium 
occupandi occasionem præbere desiderarunt, quare eum jam 1824 collegam 
sibi in edendo programmate , deinde in dirigendis rebus literariis Societatis 
elegerunt , quod postea ad mortem usque semper fuit. Ille etiam opera a 
Societate edila quodammodo primitiis suis inauguravit ; composuit enim 
Odam ad regem Fredericum Sextum et reginam Mariam, volumini primo horum 
Scriptorum præmissam, et textus Historiæ Olai Tryggvii filii ex ejus ex- 
scripto impressus est (Fornmanna sögur vol. i — m). Præterea in hac colle- 
ctione Islandice dedit, quas Undalinus olim Danice verterat, Historias 
Hakonis Sverreris filii. Guttormi Sigurdi filii et Ingii Bardi filii (Fornm. s. 
ix . 57 — 213), quarum textus ut videtur jamdum perierat. In volumine 
ultimo hujus collectionis historicæ scripsit : a) Chronologiam regum Norvegiæ 
(861 — 1263); b) Chronologiam regum Daniæ (842 — 1259); c) Annales 

' cnumciata a Jona Ainasonio in Viu S. E$.; viJc Rit Svcinb. Egilss. II, praefat. p. xi.viu. 



VI I'RÆFATIO. 

rerum maxime memorabilium in terris septentrionalibus perannos8ðl — 1273: 

d) Carmina in ordinem prosaicum redacta per Fornmanna sögur vol. i — xi; 

e) Ihdicem rerum; f) Glossarium cum explicatione vocum rariorum. 

!n collectionis Danicæ (Oldnordiske Sagaer) volumine ultimo imprcssn 
est inlerpretatio Danica chronologiæ et Annalium mox allatorum (xn, 1 — 24). 

Collectio Latina, xn voluminibus constans, et sub titulo t Seripta 
historica Islandorum" edita, non solum continet Latinam interpretationem 
historiarum, in ;í Fornmanna sögur" Islandice editarum, a Sveihbjörno Egils- 
s'ohio ferc solo elaboratam , sed et commentarios in carmina ibi occurrentia, 
præfationes, excursus varios, et plura. Inter hæc præcipua sunt: 

In vol. iii.: a) Excursus de poeta Hallarsteinc, cum ejus poeinatc 
Rcksteíja et commentario (pag. 224 — 276); b) Chronologia ann. 061 — 1048 
(pag. 277 — 280); c) tabulæ genealogicæ decem. 

In vol. v.: Chronologia 995—1066 (pag. 350— -357). 

In vol. vii.: a) Chronologia a Magno Bono ad Sverrerem (pag. 
352 — 360); b) tabulæ genealogicæ sex. 

In vol. x.: a) Chronologia ann. 1151 — 1273; b) Arnmœðlínga tal 
(p. 444 — 447); c) tabulæ genealogicæ tres. 

In vol. xi.: a) Chronologia historiæ Knutidarum 842 — 1184 (pag. 
401 — 405); b) Chronologia historiæ Olavi Tryggvii filii 851 — 1000 (pag. 
406 — 417); c) tabulæ genealogicæ duæ. 

In libro studio et opera C. C. Rafn a Societate nostra edito, qui 
4 Antiquitates Americanæ" inscribitur (Hafn. 1837), interprctationes Latinæ 
et commentarii in versus, ex maxima parte ab Egilssonio elaborati sunt. 

Eodem modo ex maxima parte Latinas interpretationes et explicationes 
versuum scripsit in opere a C. C. Rafn edito, quod inscribitur u Antiquités 
Russes" (Copenh. 1850—52). 

Explicationes versuum in Historia Gislii Surssonii occurrentium , auctore 
Egilssonio, editæ sunt a Socielate Literaria Septentrionali (Nordiske Literatur- 
Samfund) in collectione quæ dicitur u Nordiske Oldskrifter" fasc. vni (1849) 
et xv (1852). Tales explicationes versuum, partim Islandice partim Danicc 
ab Egilssonio conscriptæ, in plures Sagas Islandicas habemus, quæ tamen 
maxima ex parte adhuc ineditæ sunt, v. c. : a) in Kormakssaga Danice (Ant. 
Tidsskr. 1846 — 1848, p. 40); b) in Gunnlaugssaga ; c) Heiðarvíga saga: 
d) Droplaugarsona saga; e) Njáls saga; f) Egilssaga (edit. Reykjav. 1856. 
p. 257 — 270); g) Eyrbyggja saga; h) Bjarnar saga Hitdælakappa); i) Grettíi 
?aga; k) Fóstbræðra saga, de Thormodo Kolbrúnarskáld et Thorgeire. 

Programmata scholæ Bessastadensis et Reykjavicensis , quorum non 
pauca ab Egilssonio edita sunt, carmina quædam antiqua non alias edila 



PnÆPATfO. >ll 

continent. quæ sunt: a) carmen Olafs drápa. de Olavo Tryggvii filio \or- 
vegiæ rege compositum, et in unico codice Hallfredo poétæ attributuni 
(1832); b) Fragmentum carminis Placidusdrápa, de Snncto Placido et Tlieo- 
pisla (1833); c) quatuor carmina antiqua, religiosi argumenti, quæ dicuntur 
Harmsól, Líknnrbraut . Leioarvísan et Heilags anda vísur (1844). 

Omim post absolulam editionem Eddæ Sæmundinæ a Seviris. quibus 
Legatum Arnæ Magnæi cara demandalum erat . consilium initum fuit, ut 
Edda Snorrii Sturlæi, interpretatione Lalina et apparatu critico commentariisque 
instructa edcrelur. Sveinbjörno Egilssonio scripserunt, ut interpretatienem 
et explicationes carminum elaborandas sumcrel, quod et libenler fecit. 
Acceplo a Seviris Arna-Magnæanis exscripto textus cum lectionibus variis, 
fragmentis diversorum codicum, ceteroquc ad editioncm præparandam neccs- 
snrio apparalu, munus sibi concreditum perfecit, et ita ex parte potiori 
editio Arnn-Magnæana, eujus duo volumina jam prodierunt (Hafn. 1848. 
1852), ei tribui potest. Ex lcxtu a Seviris Arna-Magnæanis misso paravit 
editionem Eddæ Snorrinnæ (Reykjav. 1848), et quorundam traclatuum anti- 
quorum, qui huic libro in nonnullis codicibus manuscriptis juncti inveniuntur 
(Ritgjörðir tilheyrandi Snorra-Eddu. 1849), cui addidit clavem metricam 
(Háttalykil) Rögnvaldi comitis. Speciatim duo carmina antiqua, quæ in Edda 
Snorriana asservantur. Haustlaung et þórsdrápa. cum commentario Islandice 
edidit (1851). 

Hi libri, qui jam allati sunt, multi quidem et non minus indefessam 
curam quam doctrinam et sagacitatem auctoris testantes, tamen non aliter 
ac quasi præcursores et præparatores hujus Lexici poetici generalis desi- 
gnari possunt. Non latere potuit eum. cui ab initio demandatum erat versus 
antiquos inlerpretari et explicare, quantum in hoc literarum genere restaret. 
quantum in editionibus partim in scribendo partim in edendo peccatum 
fuerit, nec minus quantum in explicandis carminibus erraverint viri doctis- 
simi, omni fere critico fundamenlo destituti. .\ec etim fefellit, quod tales 
errores et vacillatio interpretum non potuerunl nisi judicium hominum de antiqua 
poesi septcntrionali et genio ejus depravare el corrumpere. Yidemus ergo 
jam 1824 auclorem nostrum strenue occupatum in carminibus antiquis ex 
membraneis codicibus colligendis. quod negotium. quum ipse a fontibus tam 
longe abesset, amicis suis et discipulis. qoi Hafnia; comroorabantur, demandavit. 
His collectionibus instructus partim speciatim quæ antea exposuimus opera 
præstilil, parlim Lcxicon gcnerale sermonis poetici congessit, quod re vera 
duplex est. primum hoc nostrum Islnndico-Latinum, quod primum inscripsernl ; 
(rlossarium. continens voces simplices et composilas, terminationes rariores; 
apj'ellationes poéticM el phrases. i;i carniiuibus poé'lanim scptentrionalium 



Vlll FRÆFATI0. 

ad finem usque seculi decirai quarti occurrentes, collegit et explicavit Svein- 
björn Egilssonius, collega scholæ Bessastadensis in Islandia" (quatuor volumina 
autographa, 3160 pagg. in 4lo); alterum Islandicum tantum, non editum (duo 
volumina. 8vo. plagulæ 42J scriptæ). IlludLexicon sive Glossarium majus Socie- 
tati noslræ tradiditquum Hafniæ præsens erat, annis 1845 — 46. Eodem tempore 
Richardus Cleasby, vir doctus ex Anglia oriundus, sibi proposuerat, ut simile 
Lexicon Islandico-Anglicum lypis ederet, prosam orationem in libris anliquis 
septentrionalibus vernacula lingua scriptis asservatam complectens, quod 
opus, post mortem doctissimi collectoris revisum, in Angha Oxfordiæ 
impressum iri speramus; nostrum vero ex decreto Socielalis anno 1852 
prelo subjectum est, deinde fasciculi suo quisque anno post 1854 in publi- 
cam lucem prodierunt. 

Antea a nobis breviter indicatum est, quo modo auctor inductus sit, 
ut in hocLexico poetica solummodo tractaret, quasi discernens inter voca- 
bula prosæ orationis et poélicæ. Si per se hoc non mirandum est, quum 
notum sit, quam multa peculiaria vocabula et a populari sermone diversa 
contineant opera poética cujuscunque linguæ, tamen hoc de lingua veteri 
septentrionali plurimum valet. Magna copia verborum, multæ formæ, 
terminationes, compositiones verborum, quæ in carminibus occurrunt, in prosa 
oratione non omnino inveniuntur, quod non solum mylhologiæ et denomina- 
tionibus inde sumtis debctur, sed etiam multis aliis fundamentis nititur, 
quibus radices linguæ alte insitæ sunt. Satis est hic exempli gratia poéma 
Eddicum Alvíssmál allegare, ubi denominationes cœli, terræ, solis, lunæ, 
et aliarurn rerum ex septem vel novem diversis linguis desumtæ esse 
dicuntur, quarum præcipuæ appellantur lingua Hominum, Deorum, Vanorum, 
Gigantum, Alforum, Nanorum et Helensium, quæ denominationes deinde 
apud poétas promiscue de his rebus, aut simpliciter aut figuris poéticis 
ornatæ, adhibentur. Nomina Odinis in carmine Grímnismál simili modo enume- 
rantur, quæ diversis locis gesserit. Enumeratio harum linguarum egregie demon- 
strat, quam alte et late originem sermonis poetici petierint veteres. Quomodo 
autem hoc apud poetas adhuc latius patuerit, et quibus legibus circumscriptum 
fuerit, a Snorrio Sturlæo in scriptione u De dictione poélica' , (Skáldskapar- 
mál) expositum est. Tria ibi genera dictionis poéticæ enumerantur: primum 
denominationes simplices (heiti), secundum pronominaliones (fornöfn), tertium 
denominationes compositæ (kenníngar). Hæ duæ classes posteriores vocum 
et phrasiura poéticarum innumeris formationibus dictionis poéticæ ansam præbent, 
quæ primo aspeclu Sibyllinum aliquid spirare videtur, et nonnisi sedulis culto- 
ribus ipsum ílorem, peculiari fragranlia æstimatores oblectantem, aperit. Nos, 
qui sciraus, quot obscura verba auctor noster celeberrimus explicaverit, quot 



FRÆFATIO. IX 

lectiones falsas correxerit, quam sæpe leges troporum explicandorum fixerit, sen- 
sum veriorem et genio poélico digniorem aut invenerit aut plures enarrationis 
modos ingeniose excogitaverit, locos antea non illustratos explicaverit, non 
possumus nisi læto et grato animo acciperc quæ præstitit, et approbare, 
quod poetica opera sola sibi elegit , sperantes , quod restat sensim ab aliis, 
vestigiis ejus ingredientibus, absolutum iri. , 

Ipse celeberrimus auctor, ut jam vidimus, terminos operis sui ab 
antiquissimis inde temporibus ad finem seculi quarti decimi (c. ann. 1400) 
deslinavit. Fatendum tamen est, hoc magis ex vulgari traditione quadam, et ut 
certi quidam fines operis constituerentur, factum esse, quam ex certis argumentis 
internis, ex ipsa poéseos historia deductis. Quod ad antiquissima poétici generis 
monumenta attinet, maximi momenti id obstaculum fuit, quo minus eorum 
explicationes admitti possent, quod in editionibus, quæ solæ auctori ad 
manus erant, non minus ipse textus quam interpretationes harum inscriptio- 
num ex maxima parte tam magnopere vacillant, ut non nisi conjecturis satis 
incertis sit locus. Inscriptio Karleviensis in ölandia , quæ sensum certum 
præbuit, in librum suscepta est ; de pluribus inscriptionibus poéticis idem 
factum fuisset, si novissimara earum collectionem , quæ in Antiquitatibus 
Orientalibus ( tí Antiquités de l'Orient, monuments runographiques interpretés 
par C. C. Rafn". Copenh. 1856. 8vo) edita est, cognovisset. Consilium 
primura fuit, hunc defectum ita sarcire, ut glossarium inscriptionum Runi- 
carum per se adderetur, quum vero hoc non sine majori cunctatione fieri 
potuerit, utilius visum est non in hac re morari, sed editionem statim per- 
ficere et publicæ luci tradcre. Idem valet de illis paucis quidem versibus, 
qui postremis annis aut primum cogniti sunt, aut accuratius editi vel expli- 
cati, qui vero in hoc libro aut prætermittuntur, aut alio modo tractanlur. 

De antiquitate carminum, quæ historica ætate cognita fuerunt, multa 
sunt dispulala, plura tamen adhuc ita incerta, ut finis disceptationis adhuc 
longe absit. Neque nobis occasio neque locus adest, ut in has res longius 
digrediamur. Sufficit nobis aliquot locos classicos de hac re afferre, quum 
relationes ipsorum veterum auclorum in hac re maximæ auctoritatis esse videan- 
tur. In recensu poétarum, qui in codice Upsaliensi Eddæ Snorrianæ asservatur, 
ita incipit auctor : , ; Starkadus ( Starkalherus ) grandævus poeta fuit. ejus 
poémata inter ea, quæ nunc ex memoria recensentur, antiquissima sunt. 
Ille de regibusDanorum carmina composuit" '. PostSlarkadum commemorat re- 
gem Ragnarem loðbrók, reginam cjus Aslaugam et filios eorum ; deinde Bragium 



„Starkaðr hinn gamli var skáld; hans kveði eru furnnst þeirra srm mcnn kunnu: hann 
orti um Dannkonúnga". 



X PP.ÆFATIO. 

grandævum et ceteros octo poetas, qui Eysteinum Belium, Svecorum regem, car- 
minibus celebrasse traduntur (Möbius. Catalogus librorum Islandicorum ct Xor- 
vegicorum ætatis mediæ. Lips. 1856. 8vo. p. 1(>9). — Snorrius Sturlæus 
in præfatione Heimskringlæ dicit : u Apud Haraldum ( pulchricomum) poétæ 
fuerunt, quorum carmina nostris temporibus ex memoria recensentur, 
quemadmodum etiam poemala de omnibus iis regibus, qui post eum 
in Xorvegia regnarunt; ex his carminibus, iis præsertim, quæ in aspectu 
ipsorum principum aut eorum filiorum decantala sunt, gravissima argumenta nostri 
operishausimus, omnia, quæ dc expeditionibus eorum ct præliis ibi traduntur, pro 
vcro accipientcs" *. (Heimskríngla eörNoregs konúnga sögur af Snorra Sturlu- 
syni. ed. Hofn. 1777 sequ. fol. i, 2). Certum est igitur, ouctoros Islandicos seculi 
tcrtii decimi antiquissima carmina, quæ tum memoria lenebanlur, ad tempora 
Kagnaris loðbrók, sive seculumoctavum p. Chr. retulisse. Neque minus cerlumest, 
ne unuin quidem versum , nisi qui aut in inscriptionibus Runicis occurrant, 
aut etiam apud Saxonem scrmone Latino involuti et implicati inveniantur, 
ad nostra tempora pervenisse præter eos, quos Islandi nobis servarunt, quare 
eoruin testimonium de hoc re gravissimum est. 

Non latere potest eos, qui libros historicos et literaturam antiquam 
septentrionalem accuratius cognoverunt, quanta cohors poétarum, i. e. hominum 
pro temporis ratione literatorum, seculo undecimo et postea ex Islandia 
venerit , quanta fuerit copia carminum varit generis , quæ ex maxima parte 
per traditionem oralem ab una generatione ad alteram transiisse videantur. 
In hac re Historia Haraldi severi, Norvegiæ regis, egregium uobis exem- 
plum de poeta Stuvo cœco tradidit, qui quum in Uplandis in Norvegia apud 
colonum quendam hospitio frueretur, regi Haraldo, apud eundem colonum 
hospitanti, oblectamenti causa carmina recitavit. De colloquio corum ila 
narratur : ;; Rex diu vigilavit, Stuvo interea carminibus obleclante; tandem 
rex infit : ; quot jam carmina cecinisti?' — Sluvus: .hæc tibi numeranda reli- 
queram'. — Rex : ( ego quoque numeravi, atque n u n c t r i g i n t a s u n t ; qui vero 
solarecitascarminabreviora? nullane tenes majora intercalata?' — Stuvus: t haud 
pauciora teneo majora intercalata, quam breviora non intercalata, eltamen e\ 
his mulla sunt, quæ nondum cecini.' Rex : .si hæc i(a sunt, mirum quantam baberc 
debeas notitiam carminum: quem vero recitandis carminibus majoribus ob- 
leclare cogitas, siquidem mihi sola recitas breviora ?' — t Te ipsum', inquit 
Stuvus. Re\ : .quando ?' — Stuvus : quum pro\ime conveniemus . 

' (l Mfí Ifaraldi voru skáld, ok kunna menn enn k\ædi þeirra, ok Bllri koniinna 
kvn'o-i þeirra er síðan h«fa verit at Xorcgi, ok tökum ver þar mest d*mi af þvi, cr 
sagt er i þcim kvæ^uin, cr kveSin voru fyrir sjálfum höffiingjunum . •&* snnum þcirrn. 
tókum vt-r þat allr fyrir salf , er í þeim kvæ^um íinn.-t um ferftir þcirra e.^a orrustui '. 



11! EFATIO. XI 

Ilex : cur tunc potius quflm nunc ?' Stuvus : t quia velim , tam oblecta- 
tionem , quam cetera omnia, quæ ad me pcrtinent , tibi eo melius placere, 
quo ea audias diutius meliusque cognoscas". (Scripta histor. Island. vi, 
361 — 364). Stuvus deinde poé'ta Haraldi regis factus, epicedium in eum 
postea composuit, quod Stúfsdrápa, sive Stúfa, appellabatur. Ilæc nanratio 
de Stuvo poéta egregie nobis demonstrat, quo modo istis temporibus notitia 
rei lilerariæ collecta fuerit. Sicut viri curiosi comitia generalia et cœtus 
hominum iterum atque iterum frequenlarunt, eo fine, ut omnifarias ibi rela- 
tiones et narrationes audire et discere possent , deinde vero easdem aliis 
referendo artem historicam viva voce didicerunt et diligenter exercuerunt', 
ita etiam ii, qui se arti poeticæ dedere voluerunt, magnam copiam veterum 
carminum discere et declamare se assuefecerant, ut inde £4 dictiones poeticas 
.... (et) copiam verborum unacum vetustis appellationibus sibi comparare" 
possent 3 . Non igitur mirum est, quod et Snorrium et consobrinum ejus 
Olavum hvítaskáld tantam copiam carminum allegare et exempla exquisita 
inde afferre videamus, ut in Edda Snorrii et tractalu Olavi huic annexo 
apparet. Sed ut harum literarum fœcunditas et sermonis poelici ubertas 
inde conspici potest, ita etiam inde apparet arcta illa continuitas, quæ totum 
hoc genus literaturæ conjungit et compingit : leges metricæ tam firmæ et 
consolidatæ, ut unumquodque genus metri suam speciem poeticam indicet ; dictio 
poética, quæ per tota secula suas proprias leges et morem majorum sequitur. Si 
hæc igitur accuratius consideramus , simile quid apparet, ac quod nos in 
artificiis veterum tam sæpe vidimus, nimirum unum post alterum per longum 
temporis spatium eandem fabricandi formam conservare , unum eundemque 
typum imitari. Ex altera vero parte egregia illa fragmenta nobis demon- 
strant , quantam jacluram in his rebus fecerimus , et quam parva cx illa 
magna ruina nobis relicta sint. 

Ad illustrandam historiam linguæ septentrionalis, inprimis quam lalc 
hæc lingua viguerit , magni momenti sunt relationes de antiquis poétis 
nobis relictæ, in antiquo recensu poetarum u Skáldatal" asservatæ, et frag- 
menlis non paucorum carminum, ab his poétis compositorum , confirmatæ. 
Duo præsertim loci sunt , ubi veleres scriptores de his rebus manifeste 
disputarunt et terminos linguæ disertis verbis fixerunt. Alter locus in opere 

1 Nanatio deThorsteino hibtorico (f»ur*teinn fróM) , cx Islandia oricntali, qui hi.storiam dc 
peregrinatione Haraldi regis et rebus ab co in Græcia gestis ab Haldorc Snorrii filio eo 
modo didicerat, quod comitia gencralia Islaidiæ (alþín^) quotannis frequcntavcrat, et 
ibi sensim scnsimqiir relationes dc liac re ex viva vore HaMoris collegprat (Milller. Sapa- 
biblioth. i, :í 17 — :H8, rfr. Fornm. >. m. Ml 3"><>. 

' ''J)ctla cr at fcgja únguni skálduiii , þcim cr girnast at nmia mál skáldskap ;ir. <ik 
heyja tér ur^fjOlda nicíi forntnn beitum n . >'norra-Edda. i, 221. 



Xll PRÆFATIO. 

Snorrii Sturlæi, celeberrimi historici, Edda dicto, invenitur, ubi in introitu 
dicit : í4 Cum Odine migravit Yngvius , qui post eum regnum in Svecia 
accepit, a quo Ynglingi sunt orti. Asi ex indigenis uxores duxerunt, unde 
numerosa progenies per Saxoniam et per septentrionales regiones dispersa 
fuit. Lingua eorum sola per has regiones valuit, et perspicue 
intelligi potest, eos huc septentrionem versus in Norvegiam et Daniam, 
Sveciam et Saxoniam, linguam duxisse" 1 . (Snorra Edda, ed. A. Magn. n, 
253; confr. i, 28 — 31). — Alter locus est in Historia de Gunnlaugo vermi- 
lingui et Rafnio poeta, ubi de temporibus Ethelredi regis (979 — 1016) 
dicitur: (( Tum in Anglia eadem lingua fuit atque in Norvegia et Dania; 
lingua autem mutata est quum Yilhelmus nothus Angliam subegit; ex eo 
inde tempore lingua Valica in Anglia viguit, quia genus ejus inde ducebatur" 9 
(Gunnlaugs saga cap. vn.; Islendinga sögur tom. n (1847), pag. 221 — 222). 
Hæc eodem fere modo a scriptoribus seculi quarti decimi traduntur, his 
verbis: u Origines omnium historiarum in lingua Norrœna (septentrionali), 
earum quæ res veras narrant, ex eo tempore initia ducunt, quo Turcæ et 
Asiani aquilonares regiones inhabitare coeperunt. Nam vere dicitur lingua. 
quam nos Norrœnam vocamus, cum iis huc septentrioncm versus venisse, 
et in Saxonia, Dania et Svecia, Norvegia et aliqua parte Angliæ viguisse" 3 
(Fragm. membr. A. Magn. le/9 fol.; Langeb. Script. Uerr. Dann. n , 34; 
Fornm. s. xi, 412; cfr. Rímbegla iii, 1). 

Quod his locis universe dicitur, non parum Iuminis accipit ex 
antiqua scriptione 4 ,Skáldatal" (recensu poétarum), quam anlea allegavi- 
mus, ubi nomina poétarum, et eorum regum ceterorumque magnatum extra 
Islandiam, quos carminibus celebrarunt, ordine recensenlur. Enumerantur 
hic primum Sveciæ reges et magnates, a seculo octavo ad seculum usque 
lertium decimum , et simili modo poetæ , primum Sveci et Norvegi , deinde 
Islandi tantum, inde a seculo decimo (þorvaldr Hjaltason), quorum ultimi 
sunt Ólafr þórðarson hvítaskáld (-(- 1259) et Sturla þórðarson (ý 1284); 
ille carmen de Erico rege Erici filio (-j- 1250), hic de comite Birgere Magni 

1 „MeðÓðni fór Yngvi, er koniingr var í Sviþjóðu cptir hann ok Ýnglingar cru frá komnir; 
þeir Æsirnir tóku ser kvanfaung þar innanlands ok urðu þær ættir fjölmennar um Saxland 
ok um N'orðrliáifuna; þeirra túnga ein gekk uin þcsst lönd, ok þat skilja menn, at þeir 
hafa norðr híngat haft túnguna, i Noreg ok Danmörk, Svíþjóð ok Saxland." 

2 „Ein var þá tdnga á Englandi scm í Noregi ok í DanmOrku; en þá skiptust túngur i 
Englandi er Vilhjálmr bastarðr vann England ; gekk þaðan af í Englandi Valska, er hann 
var þaðan ættaðr." 

3 „Upphaf allra fiásagna í norrœnni tiíngu, þeirra er sannindi fylgja, hófst þá, er Tjttír 
ok Asíamenn bygðu Norðrit; því cr þat með sönnu at segja, at tdngan kom með þeiin norðr 
higat, er vcr köllum norrœnu, ok gekk sú túnga um Snxland, DanmOrk ok iSviþjóð, Noreg, 
ok um nokkurn hluta Enslands." 



PRÆFATI0. XIII 

filio æstate anni 1265 composuit. Hoc igitur carmen ultimum locum tenet 
eorum, quæ a poétis more raajorum in Svecia publice coram magnatibus 
sint declamata. — Series regum Norvegico rum, qui carminibus cele- 
brati fuerunt, ab Haraldo rege pulchricomo incipit, cujus sex poétæ aulici 
recensontur, omnes ut videtur Norvegi, et fortasse ex parte Dani (Ulfr 
Sebbason). Ex filiis ejus unus a duobus celeberrimis Norvegiæ poétis, alter 
a duobus Islandis, carminibus est laudatus, sed mortuo rege Hakone (-j- 961) 
nemo poétarum aulicorum nominatur nisi Islandi. Ab anno igitur circiter 950, 
usque ad mortem regis Erici Magni filii (j 1299) hæc periodus duravit, 
qua Islandi soli in Norvegia locum poetarum aulicorum tenuerunt et res 
gestas carminibus celebrarunt, ita ut præter eorum carmina singulares tan- 
tum strophæ a viris Norvegis , regibus præsertim . quasi exercitandi gratia 
compositæ, nunc supersint. Cum anno 1300 hæc periodus in Norvegia 
finiit, et notatu dignum est, regem Ericum a quinque poétis carminibus 
laudatum esse, fratrem ejus Hakonem a nemine, quod indicare videtur eum 
antiquam hanc et domesticam artem despexisse, et novum literaturæ genus, 
narrationes scilicet fabulosas, a genlibus Romanis jam dudum in septen- 
trionem profectas, magis coluisse. Inter magnates Norvegiæ neminem post 
ducem Skulium (-j- 1240), comitem Knutum Hakonis filium (-j- 1261) et 
Gautum Jonæ Melensem (-j- 1270) carminibus celebratum esse invenimus. — 
Inter Danorum reges Svenus furcobarbus (-j- 1014) primus numeratur, qui 
a poéta Islando Ottare nigro carmine laudatus sit, ultimus vero Valdema- 
rus secundus (-j- 1241). In Anglia Athelstanus et Ethelredus, seculo 
decimo et circa initium seculi undecimi, a poétis celeberrimis Egillo Skalla- 
grimi ct Gunnlogo vermilingui carminibus celebrabantur. Ex his exemplis si 
periodus historica linguæ et poé'seos in annos definiendu esset, in Anglia usque 
ad occupationem Normannicam, sive ad medium usque seculum undecimum 
duravit, in Dania et Svecia ad medium usque seculi tertii decimi, iu Nor- 
vegia ad finem ejusdem seculi, sive ad initium seculi proxime sequentis. Disces- 
sus poétarum ex aulis regiis cum immutatione moris majorum mutationem 
linguæ indicat, quæ sensim sensimque aliunde devicta et debilitata, in Islan- 
diam quasi in ultimum castellum se recepit, ubi non minus quam antea 
exculta fuit et amata. Ut antea ex maxima parte reges et magnates exteros, 
ita nunc poétæ Islandi Mariam virginem, sanctam Crucem, sanctos Apostolos 
etMartyres carminibus celebrare inceperunt, quorum carminum magna mul- 
titudo adhuc inedita in libris manuscriptis asservatur. Ceterum , nisi nimis 
longe a nostro proposito abesset , ex omni seculo nomina eorum proferre 
possemus, qui poéticam artera . non ut imitatores sed ut liberi cultores. 
more majorum exercuerunt. 



XIV PRÆFATIO. 

Si crederemus, sermonem poéticum antiquis temporibus communem 
fuisse, ita ut verba poétarum exquisita, termini mythologici, tropi artiflciales 
et similia, in carminibus poétarum occurrentia, cuique homini ex populo 
perspicua fuissent, gravis nobis error esset. Non pauca exempla demonstrant, 
carraina antiqua a vulgo sui temporis non magis fere inlellecta fuisse, 
quam hodie apud nos intelliguntur. Hoc non minus ea re probatur, quod 
antiqui librarii, qui prosam orationem sine difficultate exscripserunt , versus 
texlui insilos sæpius corrupte dederunt, et quidem ita, ut ex corruptela 
apcrle cluceat, librarium carmina omnino non intellexisse. Ita verbi causa, 
ut cetcros prætereamus, librarius, qui codicem Upsaliensem descripsit circa 
annum 1300, aperte demonstravit, se carmina textui inserta non intel- 
lexisse; eodem modo librarii, idque viri clerici, qui codicem Flateyensem 
dictum circa annum 1487 scripscrunt , versus non parum corruptos tradi- 
derunt. Poétæ seculi quarti dccimi, qui carmina religiosa plurimum 
composuerunt , hanc normam præcipue sibi servandam dederunt, ut tropos 
Eddicos, quasi ethnicismum olentes, evitarent: non igitur mirum est, seculo 
quarto decimo et duobus sequentibus, quo tempore hoc genus poé'seos maxime 
viguit, multa antiquioris poéseos peculiaria verba et terminos exquisitiores ín 
oblivionem abiisse. Initio seculi septimi decimi , quum uno eodemque fere 
tempore antiquitatis studium in Dania, Svecia et Norvegia effervescebat, 
viri docti antiquam poesin septentrionalem cognoscere, et carmina priscorum 
poétarum explicata habere, desiderare cœperunt. In eorum usum commentarios 
primum videmus a doctis viris in Islandia conscriptos, qui deinde ab Olao 
Wormio Dano et Verelio Sveco in publicum editi sunt; ipsos Islandos nunquam 
antea tales commentarios scripsisse novimus, si forte excipias quæ explicandi 
causa in Edda Snorrii addita inveniuntur. Primus omnium Magnus Olavius 
(Magnús Ólafsson), pastor Laufasensis in Islandia boreali (1622 — 1636: 
-j- 22. Aug. 1636 annum agens lxih.), partem Eddæ Snorrianæ, quæ de 
denominationibus poeticis agit, roganle celeberrimo Arngrimo Jonæ Vidalino, 
anno 1609 in ordinem alphabeticum redegit (A. Magn. 758. 4to), quod 
opus deinde cum Wormio cornmunicatum a Pelro Joh. Resenio editum est 
( u Edda Islandorum". Hafn. 1665. 4to). Deinde non pauca carmina velusta 
Olao Wormio rogante explicavit, quos commentarios in usum suum convertit 
Wormius: nonnihil etiam in bibliothecis nostris adhuc asservatur, v. c. A. 
Magn. 762. 4to. — Eodem modo Svcnus Jonæus (Sveinn Jónsson), pastor 
cathedralis Holanus ct deinde pastor Bardensis (nat. 1603, -J- 1686), non 
pauca ad carmina illustranda claboravit et cum Wormio communica\il. — 
Gudmundus Andreæ (Guðmundr Andresson -J- 1654), primi Lexici Is- 
landici auctor. commentarios m carmcn nm Vöiuspé scrípstt, quos 



PRÆFAT10. XV 



Resenius deinde edidit. — Stcphanus Olai (Stephán Ólafsson), qui inter 
præstantissimos poétas Islandiæ seculi septimi decimi merito numeratur. 
et primum amanuensis celeberrimi episcopi Skalholtensis Brynjolfi Svenonii, 
deinde pastor Vallanesensis fuit, non parum in his studiis versatus est, et 
inprimis eo tempore, quo academiam Haíhiensem frequenlavit (1642 — 1648), 
non pauca ad res Eddicas illustrandas in usum Resenii et Wormii scripsit, 
uude tantum nomen meruit, ut a legato Francogallico Lutetiam Parisiorum 
migrare et studia literarum septentrionalium ibi promovere invitatus sit, quod 
tamen abnuit (-j- 1688). — In Svecia Jon Jonæus Rugmann (*p 1679) ex- 
plicationes carmiuum multorum reliquit, quarum partem Verelius ceterique Sve- 
corum viri docti editionibus antiquorum scriptorum inseruerunt, pars vero adhuc 
m bibliothecis Upsaliæ et iíolmiæ invenitur. — Præler hos nominari meretur 
Björn Jónsson de Skarðsá, vir rusticus sui seculi eruditissimus et in libris 
conscribendis diligentissimus (nat. 1574, mort. 1655), qui nonnulla carmina 
antiqun commentnriis instruxit, et ut ipse dicit integrum annum in expli- 
cando carmine Egilli. Höfuðlausn dicto, occupatus fuit; hæc opera, quamvis 
nunquám edita , in libris manuscriptis adhuc servantur. — Hallgrimus Pe- 
træus(Hallgrímr Pélrsson), pastor Saurbæensis in toparchia Borgfjordensi 
(1614, -J- 1674), celeberrimus poéta Islandus, commentarios in carmina, quæ 
in Hiptoria Olai regis Tryggvii (ilii occurrunt, conscripsit . adhuc in libris 
manuscriptis servalos. — Viri doctissimi Brynjolfus Svenonius (Brynjólfr 
Sveinsson), episcopus Skalholtensis, et historiographus regius Thormodus Tor- 
fæus (þormóðr Torfason), sæpius quidem unum aut allerum locum poeticum 
commemorarunt velexplicarunt, sedcommentarios eodemacceteri modoelaboratos 
non reliquerunt. — Exeunte seculo septimo decimo Einarus Eyjolfi (Einar Eyj- 
ólfsson), loparcha Arnesensis (-J- 1695), commentarios in carmina, quæ 
in Bergbúa þáttr occurrunt. elaboravit, qui etiam adhuc inter libros manu- 
scriptos exstant: et præterea commenlarios in carmina, qua* in Historia 
Olavi Tryggvii filii Norvegiæ regis occurrunt, conscripsit (Finn. Joh. Hist. Eccl. 
Isl. íii, 558 not. a.). 

His temporibus viri docti, qui interpretationi antiquæ poéseos operam 
dederunt, duplici præsertim obstaculo impediti erant, primum quod codices 
qui supererant manuscripti non uno loco collecti, sed huc et illuc sparsi 
fuerunt, ita ut nulli grandiorem ex illis materiam colligendi,- multo minus 
codices ipsos evolvendi et invicem conferendi occasio daretur; alterum, quod 
editiones tam raræ, quam quoad criticum apparatum egenæ fuerunt. Vide- 
mus igitur hoc ipso tempore, et præsertim seculo oclavo decimo ineunte, 
plures viros doctos in eo occupalos, ut codices manuscriptos colligerer.t, 
inter quos Arnas Maguæus (Árni Magnússon -j- 1730) præcipuum locum 



XVI PRÆFATIO. 

tenet, qui amplissimam suam et locupletissimam collectionem codicum 
Islandicorum et septentrionalium bibliothecæ Universitatis Hafniensis donavit, 
additis non parvis opibus, per quas scriptorum antiquorum in lucem edendorum 
facultas dabatur. Neque eum spes fefellit, nam post ejus mortem, novis et 
copiosis fontibus reclusis, magnam virorum doctorum multitudinem, partim in 
studio librorum veterum, partim in iis edendis et explicandis, sensim sensim- 
que occupatos invenimus. Quoad studium literaturæ poeticæ post aliquod inter- 
vallum non paucos enumerare possumus, qui, nonnulli subsidiis Arna-Magnæanis 
suffulti, haud parva in hac re præstiterunt. Inter eos et temporis et fere 
gigantei laboris ratione primum locum tenet Johannes Olavius Grunnavicensis 
(Jón Ólafsson frá Grunnavík -j- 1779), qui Arnæ Magnæo ad manus 
scribæ loco fuerat, et deinde primus Stipendiarius legati Arna-Magnæani 
factus est. Is.præter multifaria opera philologica, quæ tamen omnia adhuc 
inedita sunt, Eddam Snorrianam cum Latina interpretatione, apparatu critico, 
commentario perpetuo et indicibus ad editionem præparavit, sed hoc opus tanta 
doctrinæ mole circumdedit, ut quod in Additamentis bibliothecæ per omne ævum 
requiescat damnatum esse videatur (Additam. Bibl- Univ. Hafn. Nr. 32 fol. pagg. 
2276 præter indices continens). — Eyjulfus Jonæus (Eyjólfr Jónsson) 
pastor Vallensis in Islandia boreali (-j- 1745), vir multifariæ eruditionis, in 
carmen Eddæ Sæmundinæ Vafþrúðnismál, et alia carmina antiquiora, commen- 
tarios conscripsit. — Eggertus Olavius (Eggert Ólafsson -j- 1769) non 
solum multum in poesi veterum explicanda versatus est, sed etiam ipse hoc genus 
poéseos et metricæ artis coluit, de quo carmina ejus quæ supersunt (edit. Hafn. 
1832. 8vo) abunde testantur. — Ejus frater Johannes OlaviusHypnonesius (Jón 
Ó I a f s s o n frá Svefneyjum -j- 1811), vir doctissimus, neque minus in his literis 
versatus, duo præsertim opera reliquit, quæ per longum tempus in hoc litera- 
rum genere præcipuum locum tenuerunt: alterum scilicet Librum de arte poé'tica 
septentrionali antiqua (Om Nordens gamle Digtekunst etc. Hafn. 1786. 4to), 
alterum continens interpretationem et commentarios in carmina, in Heimskringla 
Snorrii Sturlæi occurrentia, quos deinde Finnus Magnusenius revisit (Hkr. ed. 
Hafn. fol. tom. i. præf. p. xxiii; tom. vi. præf. p. iv). — Gunnarus Pauli 
(Gunnarr Pálsson) primum rector Holanus per undecim annos, deinde pastor 
Hjardarholtensis et præpositus toparchiæ Dalensis in Islandia per triginta 
annos et supra ab anno 1753 (-j- 2. Oktbr. 1791), inter suæ ætatis viros 
doctos in poési antiquorum versatissimus et ejus sagacissimus interpres habitus 
est. Fuit etiam ipse poéta lepidissimus, cujus testis est carmen Gunnarsslagr, 
de quo etiam hodie disceptari possit, utrum ab eo compositum sit, an ad Eddam 
Sæmundinam ex antiquitate pertineat (ed. in Append. ad edit. A. Magn. n, 1000- 
1010; Rask. Holm. 1818.8vo.p. 274—277). Seviri Arna-MagnæaniGunnarum 



PRÆFATIO. XVII 

in omnibus ad res poéticas et eddicas pertinentibus pro oraculo habebant. 
iis commentarios suos in Eddam utramque, Sæmundinam et Snorrianam, 
carmina Gunnlaugi, Rafnii, Kormaki et multa alia transmisit. Opera ejus 
passim ab editoribus et interpretibus laudantur. et pars eorum adhuc in 
Bibliotheca Regia et inter Additamenta Bibliothecæ Universitatis Hafniensis 
conservatur. — Ejusdem fere auctoritatis in his rebus apud coævos fuit 
Sculo Theodori Thorlacius (Skúli þórðarson Thorlacius -J- 1815), 
rector scholæ metropolitanæ Hafniensis, qui in nonnulla carmina antiqua 
(Gróttasaungr . Haustlaung . þórsdrápa , Hákonarkviða et Hrafnsmál) 
commentatus est , et non exiguas partes habuit in editione Hafniensi operis 
historici Snorrii Sturlæi, Heimskríngla dicti. Commentarii ejus prædicti in 
carmina antiqua, et tractatus de veteri poési, editi sunt in libris, qui dicuntur: 
u Antiquitatum borealium observationes miscellaneæ", Specim. i — vn. — ed, 
Hafn. 1778 — 1799. 8vo. — Gudmundus Magnæus (Guðmundr Magnússon 
-p 1798), stipendiarius Arna-Magnæanus , non minus feliciter quam docte 
ac sagaciter in edenda prima parte Eddæ Sæmundinæ et carminibus Egilli 
Skallagrimi filii in Egils snga interpretandis versalus est, ut ante Egilssonium 
inter principales viros in hoc literaturæ genere locum mereatur. — Nec 
minorem honorem meretur ejus collega Jonas Johnsonius (Jón Jónsson), 
stipendiarius Arna-Magnæanus et deinde toparcha Isfjordensium (Isaljarðar 
sýsla; -J- 1827), qui Historiam Njali cum carminibus ei immixtis Latine reddidit 
et interpretatus est, ipse quoque poeta suo tempore magni nominis habitus. 

Inter viros hujus seculi, quos partim ut anlecessores, partim ut cnm- 
militones suos laudavit Egilssonius, satis est nominare, quorum opera notis- 
sima sunt: FinnumMagnussonium, auctoremLexici mjthologici.perfectorem 
editionisEddæSæmundinæ, commentatorem innumerabilium fere versuumetloco- 
rum poéticorum; ErasmumChris tianumRask, editorem et multis locis feli- 
cem emendatorem utriusque operis Eddici ; et CarolumChristianumRafn, 
qui sua editione epicedii Lodbrokiani Krákumál monstravit, quid in his rebus 
præstari possit. Sed primo loco inter eos auctor forlasse nominasset doctorem 
philosophiæ Hallgrimum Scheving, qui ei non solum per triginta annos 
collega amicissimus in munere scholastico fuit, sed etiam, ut ipse harumliterarum 
peritissimus cultor et poéseos antiquæ sagacissimus interpres erat, ita studia 
Egilssonii omni modo adjuvit et instigavit; nos saltem pro certo habemus. 
hos collegas et duumviros præstantissimos aliquando hunc sibi finem propo- 
suisse, ut ambo thesaurum locupletissimum linguæ Islandicæ colligerent . ita 
ut alter Lexicon sermonis poetici, alter prosaici, elaboraret. sd quod poste- 
rius colleclio locupletissima apud Schevingium asservatur. 
ii 



XVIII PRÆFATIO. 

His operibus per multos annos a Sveinbjörno Egilssonio continuatis 
accidit, utRichardusCleasby, quem antea nominavimus, quique studio veteris 
linguæ Septentrionalis sive Islandicæ totum se dederat, per plures annos Hafniæ 
sedem sibi figeret. Hic quum subsidiorum in his studiis defectum et inopiam gra- 
viter ferret .» Lexicon generale in hanc linguam parare et sumptibus suis publici 
juris facere proposuit, in eumque finem vires literarias plurium Islandorum, 
qui Hafniæ commorabantur et his literis operam dabant, sibi consociavit. 
Brevi autem, quum molem lexicalem ultra spem exaggerari vidisset, et linguæ 
abundantiam , librorum scriptorum copiam , et præsertim sermonis poétici 
peculiarem indolem et methodum propius cognoscere incepisset, perspicuum 
ei factum est, non unius humeri esse tantum onus sustinere, sed multo 
magis, nisi alter homo, in scriptis poéticis versatus, hanc provinciam ceperit, 
ut Lexicon sermonis poétici conscriberet, opus nullo modo ad finem perduci 
posse. Quum hanc sententiam et desiderium cum secretario Societatis Anti- 
quariorum Septentrionalium sæpius communicaverat, et sumptus ad hoc novum 
opus perficiendum necessarios ex parte sustinere paratum se esse declara- 
verat, literæ de hac re a secretario Societatis missæ sunt ad Sveinbjörnum 
Egilssonium, cujus inter alia in hoc genere eximia doctrina, sagacitas et non 
parvi momenti præstita opera nota fuerunt. Ille , qui per multos annos, 
ut jam antea relatum est , huic studio se dederat , et materiem abunde 
congesserat, ad opus præstandum paratissimum se præbuit, et paucis annis 
ita perfecit, ut anno mdcccxlvi, vivo adhuc Richardo Cleasby, opus absolutum 
Societati nostræ tradere potuerit. Interea Cleasby in Lexico prosaici ser- 
monis colligendo occupatus, opera collegarum suorum adjutus tantum pro- 
fecerat, ut sibi libros manuscriptos et impressos, quos in suum usum convertere 
proposuerat, J3m exhaurire licuisset; deinde etiam singula vocabula ordinare 
et Anglice explicare inceperat, quum mors ex inopinato superveniens virum do- 
ctissimum, tam solertem et laboriosum quam propositi tenacem, ab opera suo, 
orbi literario non minus optato quam desiderato, abripuit. 

Hic casus editionem operis non parum impedivit; inde vero aliquid 
magis incommodi ortum est. Novæ enim editiones scriptorum in locum earum 
venerant, quas auctor ad manus habuerat, quod in libro utendo magno fuisset 
impedimento, nisi numeri ad modum illarum editionum mutati fuissent. Interdum 
vocabula, formæ verborum, ipsi versus in novis editionibus secundum codices 
manuscriptos ita mutati erant et correcti, ut nonnullis locis excidere possent verba, 
vel verborum formæ, vel significationes, vel conjecturæ, quæ soli corruptioni 
textus originem debebant, aliis vero locis formas novas et significationes addere 
necesse esset. In siglis adhibitis præterea nonnihil brevitatis et uniformitatis 
causa mutandum fuit. Hac ratione in opere perficiendo maximam partem habuerunt 



PRÆFATIO. XIX 

Jon Thorkelsson , nunc in schola Reykjavicensi collega docens, et Gudbran- 
dus Vigfusson, stipendiarius Arna-Magnæanus, qui totum opus perlegcntes 
novarum editionum, inprimis Eddæ Snorrianæ, numeros adscripserunt, formas 
quasdam aperte corruptas exstirparunt, novas significationes , interdum eliam 
vocabula addiderunt. Sed hæc tam caute et raro facta sunt, ut ratio operis 
ne leviter quidem mutata sit. 

De titulo libri necesse est ut nonnulla disputemus. Quum titulus ab 
ipso auctore inscriptus (vide supra pag. vn — vm) minus aptus esse viderelur, 
alter inventus est , qui et menti auctoris ipsius , et usui Societatis nostræ 
conveniret. Etsi de nomine linguæ multa disputata sint, et recentioribus 
temporibus maximo jure de hac re dici possit: 

dilectis pueris varia nomina dari, 
non dubitari potest, quin doctissimus Paulus Jonæ Vidalinus 1 . logifer Islandus 
(•{- 1727), ante sesquiseculum rem jam acu tetigerit. Quo tempore literatura 
vernacula primum in Islandia coepta est, quod factum est seculo undecimo. 
linguam populi Islandici aut Jinguam Danicam" aut Jinguam nostram"' 
appellarunt, ut nos quidem putamus exemplum Anglorum secuti, quos 
Islandi veteres in usu literarum Latinarum pro Runicis imitati sunt; nnm 
notissima res est, linguam antiquam septentrionalem in scriptis antiquioribus 
Anglorum veterum , sive Anglo-Saxonum, Danicam (denisc) appellari 3 . 
Neque etiam fortasse in hac re disputanda negligi debet, quod inter nomina 
gentium nomen Danorum sæpius in sermone poetico generali quadam 
significatione gaudet, ita ut hoc nomen gentis pro populo in universum 
adhibeatur. £x quo nobis veri simile fít, hoc nomen a primis initiis similis 
signiGcationis fuisse ac u menn" (viri) - ít búar" (incolæ), vnl similia, quo modo 
omnes, vel certe plures antiquissimos populos principaliter se ipsos appcllare 
novimus *. Exempla hujus generalis usus nominis Danorum in antiquissimis 
monumentis sæpius occurrunt, posteriore tempore rarescunt. Ita compositio 
U berg-Danir", Dani montani, i. e. monticolæ, de gigantibus occurrit in car- 
mine Eddico Hýiniskviða slroph. 17, ubi gigas Hymir Thoro gregem boum 
monslravit, ut inde escam ad piscandum quæreret, his verbis: 

1 Dðnsk Túnsa (De linguæ Septentrionalis appellalionc Dönsk túnga, i. e. lingua Danica, 
commentntio) in libro : ,,Skýríngar yfir fornyrði Jónsbókar. cd. Socict. liter. Island. 
Heykjavik 1851. 8vo. p. 125—142; Latine edita et suppleraentis aucta cum Gunnlatigs sapa 
ormstiingu, ed. Hafn. 1775, pag. 220-297. De Paulo Vidalino vide !>afn til SOgu iVl. II, 
144 -N7. 

1 Inter alia excmpla vide Homiliam veterem Anglicam (seculi noni), ed. C. B. Unfter in 
Annaler for nordihk Oldkynd. 1846, pag. 77, 79} et chronicon Ethehverdi IV, 2 apud Lange- 
bek, Scr. Rer. Dan. V, 35. 

1 Hasc jam attigit P. A Munch, Annal. for nord. Oldkynd. 1840, pag. 60. 



XX PRÆFATIO. 

Hverf-þu til hjarðar i. e. ad gregem te converte 

ef þú hug trúir, si animo confidis 

brjótr berg-Dana, fractor Danorum montanorum, 

beitur sækja. ad escas quærendas. 

confr. stropham secundam, quo loco appellatio u berg-búi" (incola montium) 
de gigantibus adhibetur. Sic etiam apud Thiodolfum Hviniensem, qui seculo 
nono floruit, in carmine Haustlaung stroph. 5. (Snorra Edda I, 282): 

en berg-Dana bagði i. e. sed Danorum montanorum fractor 

brjótr við jórmun-þrjóti. percussit contumacissimum adversarium. 

etiam U flóðrifs-I)anir" (== berg-Danir) apud Eilifum Gudrunæ filium, seculi 
decimi poetam , in carmine encomiastico de Thoro, quod dicitur þórsdrápa, 
stroph. 12. (Snorra Edda I, 298): 

þá er funristis fasta i. e. Quum socii Dei fulminatoris 
llóðrifs-Danir stóðu firmo gradu starent, Dani montani 1 

knáttu Jólnis ættir ultimarum terrarum principem 2 

útvés fyrir lúta. comitantes, cedere coacti sunt 3 . 

Simili modo nomen Danorum in carminibus Niflungorum sive latissimo 
quodam sensu , sive de gentibus Scandinavicis in universum usitatur. v. c. 
ubi de Sigurdo Fafnericida dicitur (Helreið Brynhildar str. 11.): 

Einn þótti hann þar i. e. Solus ille ibi visus est 

öllum betri omnibus præstantior 

víkíngr Dana athleta Danorum (bellatorum) 

í verðúngu. in conventu. 

confr. in carmine Goðrúnarharmr str. 14. et 19., et in ænigmate in Hcrvarar 
saga cap. 14. (Fornald. s. Norðrl. i , 476). — De Norvegis speciatim 
sumendum esse videtur in Hálfs saga c. 16 (Fornald. s. Norðrl. n, 55): 

1 Dani montani, h. e. gigantes. 

1 Princeps ultimarum tcrrarum, h. e. Geirrödus gigas. 

* Noniina ceterorum populorum, quœ simili modo adliibita orcurrunt, hæc taniuminodn 
invc:iimus: Gautar, Gotar, Gotnar, sæpissimr, vide liæc uomina in ipso libro; nomen 
Gotnar apud pogtas a proprio in appellativum plane trunsiit; Saxar (berff-Saxar semel 
ap. Einarnm skálaglam c. 990, SE. i, 248); Skotar, Bretar, Kumrar (Gandvíkr-Skotar, 
skyld-Bretar, hellis-Kumrar, omniascmel apud cundcm aurtoicm Eilifum Gudrunæ filium in 
J>órsdrápa str. 2, 11, 13: SE. i, 290, 298); Mærir in \orvcgia (berg-Mærir), semel apud 
Hefum, pottam seculi undecimi, SE. i, 246. — Nomina populorum: Svíar, Norðmenn, Bjarmar, 
Finnar, Kvenir, Frísar, Frakkar, Flæmíngjar, Valir, Englar, írar ctc, nunquam lioc modo 
applicantur. 



PRÆFATlO. XXI 

Ilríniir ok Hálfdan, i. e. Hringus et Halfdanus ' 
haukar báðir, viri egregii ambo, 

réttir dómendr justi judices 

Dana þjóðar. Danorum gentis. 

quum tamen revera in Norvegia fuisse necesse sit; et fortasse apud Sig- 
hvatum (1018; Ólafs s. helga c. 70: Fornm. s. ív, 136), ubi de itinere 
suo ex Norvegia in Gothiam cecinit: 

Nú er þat, er blakkr um bekki i. e. Nunc est, ut me ferat equus 

berr mik Dönum ferri. per rivulos procul a Danis. 

Ab hoc ipso tempore in monumentis interdum recte distinctum invenimus 
inter populos septentrionales, interdum etiam oranes uno nomine compre- 
hensos, quum sæpius Northmanni vel Norici vocantur. Exempli gratia 
afleremus Bullam Benedicti papæ vm. , de mense Aprili 1022, qua Une- 
vanno Hamburgensi episcopo u legationem et archiepiscopalem poteslatem in 
omnia regna septentrionalia, Danorum scilicet, Suenorum, Noruenorum, 
Hislandicorum, et omnium insularum his regnis adjacentium" concedit (Lap- 
penberg. Hamburg. Urkundenb. I , Nr. lxiv, p. 66; Diplomatar. Island. 
I, Nr. 14, p. 51 — 53). Simili modo lex antiquissima Islandorum Grágás 
(Vígslóði c. 37) manifeste distinguit inter Danskir, Sœnskir, Norrœnir et 
Islendíngar (vér, i. e. nos, scilic. Islendíngar). Interdum autem sub nomine 
Norðmenn omnes populi septentrionales comprehenduntur, inprimis apud 
scriptores externos (vide infra p. xxx), imo apud nostros sæpius invenimus 
Islandos in hac appellatione comprehendi (Ólafs s. Tryggvas. auctore Oddo 
monacho cap. 53; Gunnlaugs s. c. vn; Fornm. s. v, 6; Grett. s. cap. 89 
(93) ; Sturl. v, 15 ; Fóstbræðra s. (init., ex codice Flateyjarbók). 

Quoad nomen linguæ idem fere ac in nomine populorum progressus 
fuit. Apud poétas solummodo nomen dönsk túnga (lingua Danica) invenitur, 
ea tamen signifícatione, ut eo nomine indicentur terræ vel regiones, ubi 
hæc lingua viguit. Neque teslimonia apud exteros ut apud nostros desunt, 
quæ aperte indicent, linguam vernaculam npud omnes septentrionales populos 
eandem fuisse. Sed hæc, ex nostra quidem sententia, non ita intelligenda 
sunt, quasi per has omnes regiones tanta fuisset uniformitas linguæ, ut 
nullum omnino discrimen fuisset dialectorum, verum ita, ut in universum 
dici possit linguam horum omnium populorum eandem fuisse, iisdem legibus 
in sermone fingendo et componendo directam esse. Ad rem ipsam exempla pauca 

1 notandum fortasae cst, nomen HálfJanr (quasi es m mi-Danus) ad hanc gcneraleiu signi- 
firationcni iioiiiinis apte nlYrri. 



XXII PRÆFATIO. 

afferemus, ex fere innumerabilibus, quæ viri docti jam congesserunt, et 
quæ amplius congeri possunt 1 . 

Antiquissimum de hac re apud poé'tas exemplum dedit Sighvatus, 
qui, ubi congressum inter Olavum Sanctum, regem Norvegiæ, et Hakonem 
comitem Erici filium in frelo Saudungensi 1014 commemorat, hunccomitem, 
virum Norvegum , in secundo loco dignitatis positum et generis præstan- 
tissimi in regionibus Danica lingua loquentibus appellat (Snorri Sturlus., 
Ólafs s. helga, c. 28: Fornm. s. iv, 73 cfr. xn, 77): 

Ríkr kvað sér at sækja i. e. Rex potens, gloriæque cupidus, 

Sauðúngs- konúngr nauðir necesse sibi esse dixit 

frægðar gjarn í fornu Hakonis petere congressum 

fund Hákonar -sundi. in vetusto freto Saudungensi. 

Strángr hitti þar þengill Severus juvenis rex hic offendit 

þann jarl, er var annarr dynastam, qui erat præstantissimus 

æztr, ok ætt gat bezta alter et optimo natus genere 

úngr á danska túiigu. Danica lingua loquentium. 

Marcus Skeggii íllius (Markús Skeggjason), per annos 1084 — 1107 
legifer Islandiæ (-J- 1107; cfr. Safn til sögu íslands n, 20 — 21), qui de Erico 
Bono Rege Daniæ carmen composuit, in eodem carmine fundationem archie- 
piscopatus Lundensis, cui, ut satis notum cst, non solum Dania, sed etiam 
Svecia, Norvegia et Islandia subjecta fuit, hoc modo commemorat (Knytlínga 
s. c. 80: Fornm. s. xi, 314 cfr. xn, 256): 

Dróttum lét í Danmörk settan 
döglíng grundar skamt frá Lundi 
erkistól, þann er öll þjóð dýrkar, 
eljunþúngr, á danska túngu. 
Hildíngr framdi heilagt veldi ; 
hvargegnan má özur fregna, 
hónum vísar hölda reynir 
himna stíg, til biskups vígðan. 



1 Exempla vide in tractatu Pauli Vidalini de voce Dönsk túnga, ante allato; — N. M. 
Petersen. Det danske, norske og svenske Sprogs Historie. Khavn 1829. 8vo. i, 15 sqq. — 
Afhandling om Benœvnelserne af \orges Land, Foik og ^prog, in Collcctione quœ dicitur 
Norske Samlinger. tom. n (t'hristiania 1834. 4to), pag. 379—507; C. C. Rafn, Antiquités de 
l'Oiient. monuments runogiaphiques, Copenh. 18ótí. 8vo. introd. p. xn xlviii. 



PRÆFATIO. XXIII 

i. e. Indefessa fortitudine spectatus terræ princeps 

sedem archiepiscopalem , quam omnes Danica 
lingua loquentes venerantur, in Dania prope 
a Lundo, in gratiam hominum, ponendam curavit. 
Rex sacrosanctam potestatem promovit; 
constat Özurem , civium commodis ubique obvium , 
cui hominum explorator viam coelestem 
commonstrat, [archi]episcopum inauguratum esse. 

Auctor Historiæ Cnutidarum, qui contentum strophæ eo modo dedit, ut 
interpretetur: u skyldu þar allir Danir til þjóna" (i. e. cui omnes Dani 
subjecti essent) aut negligenter scripsit, aut nomini Danorum antiquo more, 
ut demonstravimus, latiorem significationem dedit. 

EinarusSkulii filius(EinarrSkúlason), virlslandus clerici ordinis et celeber 
poéta, carmen encomiasticum de Olavo Sancto Rege Norvegiæ composuit, et 
anno 1152 præsentibus cardinali Nicolao Albanensi episcopo, tribus Norvegiæ 
regibus, Eysleino archiepiscopo Nidrosiensi et coetu frequentissimo Norve- 
gorum et Islandorum recitavit (cfr. Diplomat. Island. i, 205 sqq.), quod carmen 
Geisli (i. e. Radius solis) dictum est. Hic inter alia miracula sancti Olavi ibi 
enumerat sanationem hominis, cui lingua ex ore exstirpata fuerat, quod 
miraculum per totas regiones, Danica lingua loquentes, gloriam Sancti regis 
auxisse dicit (Geisli, str. 26 *: Fornm. s. v, 357 cfr. xn, 119): 

Mál fékk maðr, er hvílir i. e. Postea vir, cujus lingua 

margfríðr jöfurr, siðan exsecta fuerat, loquelam 

éðr sá er orða hlýðu recepit eo loco quo rex 

afskýfðr farit hafði. forma eximius quiescit. 

Frægð vinnr fylkis Egða Quod faclum gloriam strenui 

fólksterks af því verki; Agdensium regis late divulgavit; 

jöfurs snilli fremst alla omnes Danica lingua loquentes 

úngs á danska túngu. virtutem juvenis regis prædicant. 

Postquam, ut jam monstrabimus, appellatio linguæ mutari coepit, tamen 
nunquam appellalionem u norrœna" apud poétas invenimus, sed semper anti- 
quissimo more u dönsk túnga". Hanc appellationem etiam adhibet frater 
Eysteinus Asgrimi (Eysteinn Ásgrimsson), per aliquot annos Canonicus 
regularis ordinis Augustini , primum Veri s. Thykkvabæi in Islandia , deinde 

1 Carmen Geisli in codice Holmiensi inter Islandiea mbr. Nr. 1 , qui Hergianus (pejua 
Byrgerianus) dicitur, optime conservatum est, quo hie in uno ct altero vocabulo coirigeudi 
rausa usi sumus; scd tamen in eo, quod hic cardo rei est, omncs consentiunt. 



JCXIV PRÆFATIO. 

Sanctæ Sedis (i. e. Helgiseter) in Norvegia * , inter celeberrimos poé'tas 
Islandos numeratus, qui circa medium seculi quarti decimi (*|- 13gl) carmen, 
Lilium (Lilja) dictum , in honorem sanctæ Mariæ virginis composuit, ubi, 
quamvis Islandus, linguam Danicam more antiquorum poé'tarum suam mater- 
nam linguam appellat (Lilja str. 4; ed. in F. Joh. Hist. Eccl. n, 398 — 464 
et separatim Hafn. 1858. 12mo): 

Fyrri menn, er fræðin kunnu 
forn ok klpk á sínum bókum 
slúngin mjúkt af sínum kóngum 
súngu lof með danskri túngu; 
í þvílíku móðurmáli 
meir skyldumst ek, en nokkurr þeirra, 
hrærðan dikt með ástar orðum 
allsvaldanda kóngi at gjalda. 

i. e. Veteres, qui scientias calluere 

antiquas et sapientia plenas in suis libris 
artificiose concinnatas de suis regibus 
laudes cantaverunt Danica lingua; 
tali materna lingua 
magis obligor quam eorum quisquam 
devotum carmen verbis amoris plenum 
omnipotenti regi persolvere. 

Si ad prosam orationem nos convertimus , inter antiquissima scripta 
invenimus Leges, et speciatim codicem Islandicum Grágás, cujus magna pars, 
et nominatim jus criminale Vígslóði, testanlc Ario, scriptum est anno 1117 — 18. 
Ex pluribus ejus locis apparet, Islandos linguam maternam nunc linguaii 
suam (vor túnga) nunc linguam Danicam (dönsk túnga) appellasse, et 
eo quidem tempore linguam suam communem cum Danis , Svecis et Nor- 
vegis habuisse. Ex multis locis afferemus duos, scilicet: 

a) Grágás. þíngskapa þáttr cap. 1 : {4 þann mann skal eigi í dóm nefna, 
er eigi hefir mál numit í barnæsku á danska túngu, áðr hann hefir verit þrjá 
vetr á Islandi, eða lengr"; i. e. eum hominem judicem non cligunto, qui in 
pueritia lingua Danica loqui non didicit, nisi antea tres hiemes aut ultra in 
Islandia í'uerit (Grágás secundum codicem Regium, c. annum 1230, et codi- 

"■ Finn. Joh. Hist. Eccl. Isl. I, 527; Lange, Norok Klostcrhistorie. ed. sec. p. 225. 



PRÆFATIO. XXV 

cem Arna-Magnænnum c. 1275 exaratum, ed. Vilhjálmr Finsen i, 38; ed. 
Arna-Magn. i. 16). 

b) Vígslóði cap. 37: 4t Ef útlendir menn verða vegnir hér á landi, 

danskir, eða senskir eða norrenir um þau þrjú konúngaveldi er 

vor túnga er. En . . . af öllum löndum (al. túngum) öðrum, en af þeim 
túngum er ek talda nú (al. danskri túngu)" et cet. ; i. e. si forte homines 
externi in hac terra occisi fuerint, Dani, aut Sveci aut Norvegi . . de tribus 
illis rcgnis, ubi nostra lingua viget. Sed . . . de omnibus aliis terris (lin- 
guis), exceptis iis, quæ linguis mox enumeratis (linguæ Danicæ) adhærent, 
etc. (ed. Fins. i, 172; ed. A. Magn. u, 71-72). 

Similia in codice legum Jónsbók, de anno 1280, occurrunt, ex 
antiquioribus legibus desumta. Ibi in jure hæreditario (Arfatökur c. 23) 
dicitur: tí Nú andast útlendr maðr hér, af Noregs konúngs ríki .... Svo 
skal ok fara um arf danskra manna ok svenskra, ef þeir andast hér; en af 
öðrum túngum en danskri skal engi maðr at frændsemi arf taka, nema", 
etc. ; i. e. Si homo externus ex imperio regis Norvegiæ hic mortuus sit . . . 
Eadem regula valet de hæreditate hominum Danicorum vel Svecorum, si 
hic mori contigerit; sed ex ceteris linguis, quam Danica, nemo respectu 
consanguinitatis capiet hæreditatem, nisi etc. (Jónsb. ed. 1578, plag. L). 

Inter antiquissima Islandorum scripta sunt sermones sacri, quorum v. c. 
magna collectio, seculo duodecimo scripta, in bibliotheca regia Holmiensi 
servata est (Island. cod. membr. Nr. 15. 4to. folia 102 continens). In 
hoc codice folio 16. verso incipit oratio, quæ in jejunio quatuor temporum 
legi debuit , quæque deinde fortasse per plures codices raigravit , et inter 
eos in codicem membraneum Arna-Magnæanum Nr. 114 A. 4to., qui leges 
Norvegicas continet, et in Norvegia intra annos 1330 et 1355 scriptus esse 
et in possessione familiæ Bjarköyensis fuisse putatur. In hoc sermone inter 
alia dc formatione vocabuli Imbrudagar 1 ita disputatur: 

lacmvv. etvtf-Bíaim^u ratnaföa 
tm/2. ^ímt&Vttimgfeu^a(?§U)fitó- 
rmlmvS'agþa Bec c&u?$&$)ecc 
^iar tewtmv^ft utt regnT faxxx' 

' Revcra hoc vocabulum formatum est cx: (1 Quatuor tcmporum" (scil. jcjunium) — Oua- 
tember — Himber — Imbra. — In Ulandia vulgo traditum essc dicit Arnas Magnæus: vixisse 
in Islandia ocridcntali fæminam, nominc Ymbra, quæ divitiit> pollcns, quoiannis nmicos suoa 
quater convivio cxccpit, undc dics convivalcs Ymbrudagar (dies Ymbræ) appcllati sint. Quod, 
ut jam indicaluin Mt, nugæ sunt. - Apud Danos vulgaris denominalio fonn.iia est: Tampcid*;. 



XXVI PRÆFATIO. 

£i [Sua sem merkir nafn þat, er vér gefum] þessi föstu. Imbres 
heita skúrir á Latínu, en vér blöndum saman Latínu ok danskri túngu, þá 
er köllum imbrudaga, þat er skúrdagar, því at þeir voru fyrst til regns settir"; 
i. e. ut significat nomen, quod huic jejunio tribuimus. Imbres Latine 
pluvia dicitur, nos autem utramque linguam Danicam et Latinam confun- 
dimus, dicentes imbrudagar, id est: imbrium dies, quoniam in principio ad 
imbres positi erant. 

Tractatus philologici, qui in codice Wormiano cum Edda Snorriana 
junguntur, præclaram lucem huic rei afferunt. In primo tractatu, circa 
annum 1140 scripto (Snorra Edda n, 10-43), auctor, qui nullos libros historicos 
lingua vernacula scriptos, præter scripta Arii polyhistoris, cognovisse videtur, 
sibi propositum esse dicit, exemplum Anglorum imitanti, alphabetum ít nobis 
Islandis" conscribere , quare plurimis locis tt nostrum sermonem", tt nostram 
linguam", u nostrum alphabetum" (vort mál — vor túnga — vort stafrof) 
appellat. Uno lantum loco Jinguam Danicam" (danska túngu) eo modo 
nominat, ut perspicuum sit eandem esse, quam tt nostram linguam" ceteris locis 
appellavit. — In tractatu secundo, serius quidem, sed tamen ante annum 
1200 scripto, nunquam occurrit denominatio dönsk túnga, neque norrœna, 
sed tantummodo tt vor túnga" (nostra lingua). — In terlio tractatu, quem 
Olavus hvítaskald circa vel ante annum 1250 scripsit, semel tantum occurrit 
denominatio tt í danskri túngu", cum variatione u \ norrœnni túngu", sed 
sæpissime tt í norrœnu — norrœnu stafrofi — norrœnu máli — norrœnu 
skáldskap". Uno loco opponitur scribendi ratio Germanorum et Danorum 
(þýðerskir menn ok danskir) ei rationi, quæ in lingua septentrionali (norœnu 
máli) usurpetur (Sn. Edda n , 134), quamque recentiorem esse auctor judicat. — 
In præfatione, quæ post Snorrii Sturlæi tempora scripta est, vel certius inter- 
polata, quum ejus auctoritale nitatur, et ad tempora seculi quarti decimi a 
nonnullis relata, prisca denominatio ít í danskri túngu" adhibetur, sed in 
tractatu quarto, circa medium seculi quarti decimi ut videtur scripto, qui 
fortasse Priori Munkathveraensi Bergo Sokkii filio tribuendus est, nomen 
tt norrœna", tt norrœnu-skáldskapr", ta..tummodo occurrit. 

Apud auctores historicos terminum satis certum in ætate Snorrii 
Sturlæi habemus, quum ante ejus tempora nomen tt dönsk túnga" fere unice 
occurrat, postea vero tt norrœna" maximum valeat. Neque loci desunt, sive 
apud nostros, sive apud exteros exempla quæramus, qui demonstrare possint 
Iinguam totius septentrionis, sive nominatim trium regnorum septentrionalium 
et Islandiæ , unam eandemque fuisse. Ita verbi causa Ælnothus , natione 
Anglus, qui circa annum 1110 Historiam S. Canuti Daniæ regis scripsit, 
aperte testatur, dicens: tt Aquilonales autem, qui ob situm regionum 



PRÆFATIO. XXVU 



Normanni dicuntur, et Ysonii (i. e. Islandi), qui etiam ob hiemis ibidem 
vehementiam et longioris glaciei seriem, Glaciales, tam patria, quam 
Normanica et Danica lingua vocantur" (Langebek Scr. Rer. Dan. iu, 
331), quæ verba satis accurate reddunt denominationes t( vor túnga" i. e. 
íslenzk túnga, sive u túnga íslendínga", í£ norrœna" et íc dönsk túnga". — 
Similiter etiam fragmentum Islandicum, circa annum 1222 ut videtur scri- 
ptum , de Canuto Danorum rege ita verba facit: a Knútr, er Landbertus 
hét skírnarnafni , ok kallaðr er á danska túngu ok norrœna Knútr 
ríki" i. e. Canutus, qui in baptismo nomen Landbertí nactus est, et lingua 
Danica et Norvegica Canutus potens est appellatus (Langeb. Scr. Rer. 
Dan. ii , 426) ; quibus verbis clare indicatur , eandem linguam esse 
Danorum et Norvegorum. Nec minus indubium est, verbis u á danska 
túngu" omnes terras septentrionales, et præcipue Daniam, Norvegiam atque 
Sveciam indicari. Inter exempla quæ hoc probant sufficiat hæc afferre: 
Historia Cnutidarum, s. Knytlínga saga, cap. 17. (Fornm. s. xi, 201) de Canulo 
Magno Daniæ Rege dicit: u Hic appellatus est Canutus potens, sive Canutus 
grandævus, fuitque potentissimus rex et latissimi imperii omnium, qui lingua 
Danica utebantur 1 . — De Olavo Tryggvii filio, Norvegiæ rege, quasi una 
voce dicunt auctores, Gunnlaugus et Oddus (c. 1200), et compendium 
Historiæ Norvegiæ, Fagrskinna dictum (c, 1250): hunc celeberrimum fuisse 
omnium principalium virorum, Danica lingua utentium, sive in iis regionibus, 
quæ Danica lingua utebantur (Fornm. s. m, 10 ; x, 364: Fagrsk. p. 66) 3 . De 
Ingebjarga, filia regis Upsaliensis in Svecia dicitur: hanc fuisse formosis- 
simam virginem et sapientissimam omnium Danica lingua utenlium , seu intra 
fines linguæ Danicæ (Hervarar saga in Fornald. sög. Norðrl. i, 516 secun- 
dum codicem membraneum Domini Hauki Erlendssonii, ante et post annum 
1300 scriptum) 3 . — Notissimus est locus in Præfatione operis historici 
Snorrii Sturlæi, in quo historia Ynglingorum Sveciæ regum et deinde regum 
Norvegiæ primum locum tenet, ubi auctor dicit se in hoc libro historiam eorum 
principum, qui in terris septentrionalibus regna tenuissent et Danica lingua 
usi fuissent, describendam curasse (Snorri Sturlus. Heimskr. in Præfatione.) 4 . 
Post Snorrii tempora , vel post medium seculi tertii decimi , apud 
auctores prosæ orationis nomen linguæ u norrœna" sive u norrœn túnga" plane 

1 ( ,Hann var kallaðr Knútr hinn ríki eða Kndtr gamli, liann hefir verit rikastr kondngr 
ok víðlcndasfr á danska tdngu". 

• „þvilikr höfiMngi . . . er þá var frægastr á danska tiíngu". 

* „dóttur Yngva konúngs at Upptsölum, íngibjorgu, þá mey, er fegrst var ok vitrust á 
danska túnsu". 

4 , . V bók þessi lct ek rita fornar frásagnir um hitfAíngja þá, er ríki hafa haft á NonV- 
Iðndum ok á danska tiíngu iiafa mœlt". 



XXVUI I'RÆFATIO. 

eodcm modo alque antea dönsk túnga usitari cœpit, ita ut interdum de 
Norvegis speciatim, interdum de Norvegis et Islandis communiter, qui 
semper pro uno fere populo habebantur, interdum peculiariter de Islandis, 
interdum tandem etiam de omnibus terris sive populis septenlrionalibus valcat. 
Ad hæc probanda innumerabiles fere loci scriptorum adferri possunt ; nobis 
sufficiat unum et altcrum locum ad has significationes probandas aíferre, qui 
facile multiplicari possunt. 

De linguæ appellatione in ipsa Norvegia duo exempla ex auctoribus 
Islandis afferemus , qui maximæ auctoritatis sunt. Snorrius Sturlæus de 
Haraldo Gillio refert , qui in Hibernia educatus exinde in Norvegiam venit 
(1129) et posthac regnum ibi adeptus est : ít Linguæ Norvegicæ usus 
impeditior illi erat, adeo ut in verbis proferendis magnopere hæsitaret 
et balbutiret, quod multis derisui fuit" (Snorr. Hkr. Saga Sigurðar Jórsalaf. 
cap. 34) *. Simili modo auctor vitæ Laurentii, episcopi Holensis (pres- 
byter Islandus Einar Haíliðason 1307 — 1393?) de clerico quodam Johanne, 
qui ex Flandria venerat (c. 1294) et igitur Flandricus (Flæmíngi) appellatus 
est, retulit: <4 Johannes Flandricus ideo minori usui fuit archiepiscopo in 
litibus ejus cum canonicis Nidrosiensibus, quod lingua u norrœna" (Nor- 
vegica) uti non potuit, et sermo ejus a vulgo non intellectus est , nam 
omnia Latine , Gallice vel etiam Flandrice loquebatur" (Laurentius saga, 
cap. 9: Biskupa sögur i, 799) 2 . — ■ Alteram significationem , quæ linguam 
Norvegiæ et Islandiæ communi nomine u norrœna" appellat , multa exempla 
probant , quorum unum tantum aíferemus ; narratur enim , Vitam Alexandri 
et Historiam Judaicam a presbytero Islando Brando Jonæo (Brandr Jóns- 
son) postea episcopo Holensi (1263 — 1264), in linguam ít norrœnam" trans- 
latam esse, his verbis: a Hunc librum ex sermone Hebraico in Latinum 
transtulit sanctus Hieronymus presbytcr, in u norrœnum" autem sermonem 
vertit Brandus Jonæus presbyter, qui deinde episcopus Holensis fuil, jubente 
domino Magno rege, filio Hakonis regis grandævi ■ (Cod. membr. A. Magn. 
Nr. 226 Fol. col. 638 in fine). — Nec minus lingua vernacula Islandorum 
his temporibus eodem nomine appellatur , ut verbi causa in præfatione 
Snorrii: u Arius presbyter polyhistor primus in hac terra (Islandia) scientias 

1 (l Haraldi (cillaj var stirt mjíik um norrænt mál, ok kyfldi mjök »il orðanna, ok 
htifðu margir menn þat mjök at spotti." 

1 „Mátti þvi Jón flæmingi miðr gagna crkibiskupi í dcilum f)cirra kórsbræðra, at liann 
kunni ckki Dorrænn at taln, ok skildi alþýðan « ■ k k i mál hans, (i\i at hann (alaði allt á 
Latínu, Fiansisku cðr Flrcnisku." 

3 „J>essa bók færði hinn hcilagi Jeronimus prestr or ebrcsku máli á Latínu ok í norrœnu 
sneri liiandr prcstr Jónsson, er siðan var biskup at llóluin . eptir boði herra Magnúsar 
konúngs , sonar Hákonnr koniings satnla." 



PRÆFATIO. XXIX 

antiquas et novas sermone ^norrœno" (Septentrionali v. Islandico) conscri- 
psit" (Heimskr. in præfat. ; cfr.Historiam Olavi Sancti in Prologo) '. In vita 
Laurentii episcopi Holensis in Islandia (1326): u Dominus Laurentius sermone 
u norrœno" (materno v. Islandico, oppos. Latino) usus est" (Laurentius saga 
c. 55: Bisk, s. i, 861) 9 . Eodem modo in libris daticis (máldagar) eccle- 
siarum Islandicarum codices , Islandico sermone scripti, et in Islandia com- 
positi aut translati , sæpissime recensentur sub nomine Ct norrœnu-bœkr" (libri 
Septentrionales v. IsJandici) *, Denique etiam nomen linguæ u norrœna" de lingua 
Septentrionali in universum, sive de terris septentrionalibus , adhibitum est, 
v. c. in Historia Hakonis Hakonidæ a Sturla Thordi filio (-j- 1284) scripta 
(Fornm. s. x, 76 — 77), ubi nominat auclor Absalonem, ex ordine Præ- 
dicatorum , qui minister provincialis omnibus monasteriis huic ordini adhæ- 
rentibus per regiones lingua Septentrionali ( u norrœna") ulentes præfectus 
fuit 4 . At fuit frater Absalon minister provincialis ordinis Prædicatorum 
(S. Dominici) per provinciam Daciæ, quæ omnia regna septentrionalia com- 
plectebatur. Hoc loco igitur denominatio u norrœn túnga" plane eodem 
modo ac anlea u dönsk túnga" occurrit. — Postquam Norvegi linguam 
vernaculam in scriptis adhibere cœperunt, et Islandi suam cum illis linguam 
et literaturam communem fere esse judicarunt , nomen linguæ u norrœna" 
magis magisque seculo tertio decimo et quarto decimo invaluit , deinde 
cum nomine u íslenzka v sive u íslenzk túnga'' promiscue adhibitum est , ad 
postremum vero obsolevit. Apud poetas Islandos, ut antea demonstratum est, 
seculo quarto decimo adhuc valuit denominatio antiquissima u dönsk túnga". 

1 ,,Ari prestr cnn fróoi ritaði fyrstr manna her á landi at norrœnu niáli fræði , bæði 
forna ok nýja." 

■ <( Hcrra Laurentius talaði á norroenu." 

1 „Marteins saga uppá norrœnu" ( Viía 8. Martini Turonensis). — (l Kristinnréttr á 
norrœnu" (Jus ecclesinsticum). — „Ceciliu saga á latínu ok norrœnu" (vita S. Ceciliæ); — 
„bækr iij á norrœnu" (tres codices); — (( Andres saga á norrœnu (vita S. Andrcæ). Libri 
datici ccclrsiarum : Grenjaðarstaðr, Hrafnagil, Saurbær, Vcllir, Urðir, de annis 1318 et 1391. 
— „Jóns saga (baptistc) á norrœnu" (vita Joliannis Baptistæ); „Xikolaus sa^a á Latínu ok 
norrœnu" (Vita S. Yicolai Mirrensis); „Martini saga á Latínu ok norrœnu"; „Scrmonsbók 
á norrœnu" (Liber Sermonum). Libri datici ccclesiarum: TjOrn i Svarfaðardal, Mælifell, 
Grenjaðarstaðr, Skinnastaðir , anno I39L — , c x i i i j ok xx Latínu bækr ok norrœnu" (Codices 
Latini et Ulandici triginta quaiuor); „liálfr fjórði tugr norrœnu bóka, itcm nærri liundradi 
latinubóka" (Codices Islandici triginta quinque, Latini fcre centum); (( i norrœnu bókum . . . . 
Annalcs foinir á x bókum ok lOgbók þar í" (dcccm volumina antiquorum annalium cum 
codice Lcgum). Libri datiri monastci iorum Islandicorum in K'ukjubæ, Helgafell et Viftey 
1397. -- „þorláks saga á norru-nu" (vita S. Thorlaci cpiscopi Schalholtensis Islandice). 
Liber dat. ecclesiæ Hof in Hangarvallis 1397. 

' „Absalon piédikari, er provincialis var af Ollum prédikara klaiistrum á norrœnni 
tú ngu ". 



XXX PRÆFATIO. 

Quamvis igitur sæpius vocabulum u norrœnn" de Norvegis et tt norrœna" 
non raro de Norvegorum lingua (quæ etiam re vera septentrionalis fuit) specia- 
tim usitetur, tamen non rarius sensu generali (— septenlrionalis) , vel etiam 
sensu qui Norvegiam excludebat , adhibitum est. Et sic inter exteras 
nationes nomen Nordmannorum cum Danorum vario modo jungi et misceri 
perseveravit, ut ex verbis auctoris cujusdam Gallici seculi quarti decimi 
videre licet , qui ita verba facit: tt Nortmanni liugua barbara dicti 
sunt, quasi homines septentrionales, eo quod ab ilia mundi parte 
venerunt, scilicet a Scythia inferiori, quæ secundum Isidorum terra barbarica 
vocatur. Sunt origine Dani, quia de Dacia egressi sunt" 1 ; qui locus 
etiam communem inter auctores Gallicos sententiam de situ geographico Daniæ 
(— Daciæ) hujusquc denominationis etymologia perspicue demonstrat. Seculo 
sexto decimo adhuc nomen antiquissimum t dönsk túnga" in Islandia adhibitum 
invenitur, nam in literis, ab episcopo Holensi Jona Arasonio et ceteris magna- 
tibus ad regem Christianum tertium anno 1540 missis rogant, ne quem 
Islandiæ præfectum constituat, qui non ex lingua Danica esset (sem <t ekki 
er af danskri túngu", i. e. ex Dania, Norvegia vel Islandia oriundus) 2 . 
Editiones librorum, in Islandia seculo sexto decimo paratæ, partim, ut tituli 
ferunt, in t .norrœna", partim in t jslenzka" lingua prodeunt, in qua re editio 
princeps Novi Testamenti, ab Oddo Gottschalkio (Oddr Gottskálksson) 
instaurata, palmarium nobis exemplum præbet. In privilegio regis Christiani 
Tertii ad librum edendum, dato Hafniæ in octava omnium sanctorum 1539, 
hic Iiber ab editore in sermonem Islandicum 3 , in titulo autem in tt norrœnum" 
sermonem, translalus esse dicitur ( tt útlögð á norrœnu ,, ). Eodem modo Postilla 
sive Liber homiliarum Anlonii Corvini , ab eodem Oddo Gottschalkio anno 
1546 editus , in titulo dicitur in tt norrœnum" sermonem translatus esse, 
( t á norrœnu útlagðar") , in præfatione vero dicit auctor , sibi necessarium 
visum esse , hunc librum tt in sermonem nostrum Islandicum" vertere ( tt at 
snúa þessari sömu Corvini postillu í vort íslenzka túngumál"). — Inter 
libros, quos anno 1542 ex Hafnia Islandiam misit episcopus Skalholtensis 
Gizurus Einari (Gizur Einarsson) numerat: Sermones de Sanctis Islan- 
dice ( tt Post'IIa de sanctis í íslenzku"). Liber epistolaris Gizuri in collect. AMagn. 
Nr. 266 Fol. pag. 33. Ex his exemplis plane innotescit , his temporibus 
omnes tres denominationes linguæ ( 4t dönsk lúnga; — norrœna; — íslenzka ') 
adhuc notas fuisse, neque dubitari potest, quin hoc ultimum nomen maternæ 

1 Langebek, Scr. Rer. Dan. II, 18; confr. etiam P. E. Millleri in Saxonem Prolegomena 
pag. 10 — 12. 

* Safn til sögu íslands II, 206. 

3 „Hand haffuer wdsett thet nye testamente paa Islands tunghe". Edit. fol. Aij; M. 
Kctilss. Forordn. for lsland 1 , 223. 



PRÆFATIO. XXXI 

linguæ Islandorum diu jam usitatum fuerit , quamquam ex hoc tempore in 
libris scriptis frequentius prodire cœperit. 

Ex eo inde tempore, quum scripta antiqua edi cœpta sunt, et literatura 
antiqua a Svecis , Danis et Norvegis recoli, multa nova in hac re discepta- 
bantur, quum omnes sibi linguam et literaturam vindicare desiderarent. 
Sveci primum Jinguam antiquam Gothicam" (Verelius), deinde u linguam 
anliquam Septentrionalem" (Peringsköld), postremo Jinguam Islandicam" 
(Sjöborg , Hammarsköld) appellarunt. Dani , partim ab Islandis informati, 
primum linguam Asianam (Asamál) et Runicam (Rúnamál), vel etiam Dani- 
cam (Dönsk túnga) vocarunt, partim tractatus Olavi Hvítaskald non recte 
intellectos 1 , partim appellationem vetustissimam secuti. Seculo sexto decimo 
et sequenti vulgo in Dania et Norvegia frequentissimum fuisse videtur nomen 
u lingua Islandica", quod ex scriptis Undalini et Wormii apparet 3 . Libri 
virorum Islandorum Runolphi Jonæ (Runólfr Jónsson) et Gudmundi 
Andreæ (Guðmundr Andrésson), circa medium seculi septimi decimi 
conscripti, primum appellationem generalem , quæ postea invaluit, adhi- 
buerunt 3 , quam nostris temporibus, quum Societas Antiquariorum Septen- 
trionalium libros antiquos edere incepit, voce Danica u Oldnordisk" reddiderunt. 
Neque hoc sine ratione sufficiente faclum est, nam si nostro tempore linguaDanica 
(dönsk túnga) pure more antiquissimo appellaretur. facile inde error oriretur, 
ut cum hodierna lingua Danica confunderetur. Idem valeret de appellatione 
lingua Norvegica (Norsk) et de obsoleta medii temporis denominatione í4 Nor- 

1 Loci isti apud scriptores antiquos, qui nominibus (( Asamal" et Uiiii.ini.il" ansarn de- 
dissc videntur, hi sunt: a) Snorra Edda Prœfatio (128): l( þeirra ttfnga, Asíamanna, var eigin 
tiinga um öll þcssi lönd", i. e. lingua Asianorum (= Asarum) in his omnibus regionibus 
(septentrionalibus) propria fuit, conf. tractatum Olavi hvítaskald in SE. II, 94. — b) Tia- 
ctatus Olavi in SE. II, 62 — 1S9, præsertim hæc verba: „Samhljóðendr eru ellefu i riina 
in.íli". i. e. diphtongi in sermone (rcctius: alphabcto) Runico sunt undecim, SE. II, 72, cfr. 
pag. 78. 

1 Ericus Brockenhuus, præfcctus Mandalensis in Norvcgia 1567 (ý 1583), rctulit se codicem 
Biblicum in linguim Islandicam translatum („udsæt paa islandiske Maal") antc trecentos 
annus scriptum vidisse. Pedcr Claussón Undal Norrigcs Beskrivelse. Hafn. 1032. Ito. pag. 157. 
— Lingua Islandiæ ( u Islands ^prog"), ct: Lingua lslandica, quæ nostra antiqua genuina lin^ua 
fuit ( <( lslandisk, som var vor rctle ganimcl Maal"). Olaus Wormius in Dedicatione ad 
Cancellarium regni Norvegiæ ChrÍ6tophorum Urno 7. Febr. 1633, præmissa editioni Hcims- 
ktinglæ interpr. Petr. Clauss. Undal. Hafn. 1633. 4to., quod mox idcm Wormius in Præfatione 
libri ita alio modo cxprimit: Antiqua lingua Norvcgica, quæ adhuc in Islandia usitatur et 
olim pcr omnia hæc regna scptcntrionalia in usu fuit ( (( Uet gamle norske Maal, som de endnu 
brugcr paa Island og i fordum Tid var gangs i alle disse nordiske Rigci"). 

Linguæ Sep tentrionalis elcmenta (auctor Run. Jon.) 1651. 4to. — Rcccntissima 
antiquissimæ linguæ sept en t ri onali s incunabula, i. e. Grammaticæ Islandicæ iudimenta 
(auctor. Run. Jon.). Hafn. 1651. 4to. — Lexicon Islandicum sive Gothicæ Runæ vel 
Linguæ Scptentrionalis dictionarium (auct. Wudmund. Andreæ). Hafn. 1683. 4to. 



XXXII PRÆFATIO. 

rœna", quæ , si sensu speciali Norvegico sumeretur , prave indicaret libros 
omnes ad hanc literaturam pertinentes in Norvegia, vel a Norvegicis aucto- 
ribus, vel dialecto Norvegica esse conscriptos, quum hoc de minima earum 
parte dici possit. Appellatio singularis Norsica (Norse) omni auctoritate 
caret , quum hæc denominntio non re vera nisi de populari quadam dialecto 
linguæ valeat, posteriori tempore in Orcadibus et insulis adjacentibus aliqua- 
tenus conservata. Nomen ex Islandia maximo quidem jure sumeretur, non 
solum quia ex parte potiori hæc denominatio fieret , quum ex carminibus 
historicis, quæ materiam huic operi præbuerunt, certe longe major pars inlslandia 
vel ab Islandis composila, omnia vero per eorum operam et industriam conservata 
sint, sed etiam propterea, quod, etsi lingua optimo jure Septentrionalis appel- 
lelur, tamen per solos auctores Islandicos ad classicam dignitatem evecta est. 
Neque hæc denominatio eodem modo, atque illæ de Dania et Norvegia sumptæ, 
falsam de hodierna lingua imaginem provocare possetj tanta enim inter linguam 
antiqui et hodierni seculi in Islandia similitudo adest, ut si opera historica 
Arii sive Snorrii Sturlæi pagano Islandico recitare velis, plane te intelligat, 
et ipse eodem modo, easdem in sermone formando et componendo leges 
linguisticas sequens, se exprimat. Sed Islandi semper re ipsa contenti 
fuerunt, quod 

per varios casus, per tot discrimina rerum 
linguam palrum et literaturam et traditiones antiquitatis tam fideliter colere et 
servare iis contigit. Et præterea, quum non solum eorum opera, sed eliam ex 
aliqua parte Norvegorum, Danorum, Insularium, forte etiam Svecorum 
in hoc opere sint accommodata, quin nomen generalius sumendum esset 
minime dubitandum esse videbatur. Unum desiderium erat, nimirum ut 
vocabula in metricis inscriplionibus Runicis conservata' colligi et operi adjici 
possent, sed quum spes, quæ nobis de hac re fuit, ad tempus nos fefellit, 
in futurum tempus referenda est. 

Scripsimus Hafniæ mense Decembri anni mdccclx. 



i s i» ». x v u;i.«hci M 



XXXIII 



SERIES ALPHABETICA, 
QUÆ IN HOC LEXICO OBSERVANÐA EST: 

a. b. d. e. (e. æ.) f. g. h. i. j. k. 1. m. n. o. (p. ö. o.) p. r. s. t. u. v. 

x. y. z. f>. ð. 



ÍNDEX SIGLORUM. 



A. = Amatoriuni carmen, i. e. Man- 
saungsdrápa in calce codicis Regii Eddæ 
Snorrianæ (vide Cod. Reg. infra), non- 
dum editum; vide F. xi præf. p. 8 
(Shl. x, 1 93). Numerus stropham 
indicat. 

AA. = Antiquitatrs Amkrican/R, 
s ve Scriptores Septentrionales Rerum 
Ante-Columbianarum iti America, studio 
et opera Caroli Clir. Rafn. ed. Socie- 
tas Regia Antiquariorum Septentriona- 
lium. Hafniæ 1837. 4to. Numeruspa- 
ginam indicat. 

abs. = absolute. 

acc = accusativus, -ve. 

acc s. msc. = accusativus singu- 
l.nis masculini. 

act. = activum, -vi, -ve. 

Ad. = Ari\rjar>ardrípa, carmen 
cncomiasticum Egilli Skallagrimi , iu 
honorem liberi baronis Arinbjörni. Egils 
saga. Hafn. 1809. 4to. p. 648-685. 
Sagan af Agli Skallagrí mssyui. Reykja- 
vík. 185G. 8vo. p. -201-205 coiifr. 
270-278. Numerus stropham indicat. 

Ad. str. u/t. bb ArimijarsardrXpa, 
stropha ullinia. 

adj. =■ adjectivum. 

adv. = adverbium. 

Ag. = Arngrimi historia, i. e. stro- 
phæ, auctore fratre Arngrimo, Einare 
Gilsii et plurihus, ex Gudinundar saga, 
sive historia Gudmundi episcopi Ho- 
lcnsis, auctore fratre Arngrimo (Biskupa 
sogur Tom. iii. 

<il. = alias. 

iii 



Alex. = Alrxanders saga, ed. 
C. R. Unger. Christiania 1848. 8vo. 

alt. rec. = altera recensio (scil. 
Fagrskinnæ). 

Alvm. = AlvísmXl, carmen in Edda 
Sæmundina, ed. Arna - Magn. Tom. i. 
Hafn. 1787. 4to. p. 251-270; — cd. 
Rask, Holm. 1818. 8vo. p. 48-51 ; 
— ed. P. A. Munch. Christianiæ 1847. 
8vo. p. 33-35; — ed. Líining. Zörich 
1859. 8vo. p. 186-187; — eil. Möbius, 
Leipzig 1800. 8vo. p. 40-44. Nu- 
merus sfropham indicat. 

AM. = Arnas Magnæus (Árni Magn- 
ússon) = Arna - Magnæana (editio). 

Am. = Atlam.íl hin grænlenzku, 
caruien in Edda Sæmundina, ed. von 
der Hagen, Altnord. Lieder u. Sagen, 
Berlin ~I8I2. 8vo. p. 81-92; — A. 
Magn. Tom. u. Hafn. 1818. 4to. p. 
41 í -480; — Rask p. 251-264; — 
Munch p. 150-159; — Luning p. 452- 
478; — Móbius p. 181-193. Numerus 
stropham indicat. 

A. Magn. = AM. 

Anecd. = Anecdoton historiam Sver- 
reri regis Norvegiæ illustrans, ed. E. 
Chr. Werlauff. Hafn. 1815. 8vo. Ite- 
rum cd : Om den norske Kirkes For- 
hold til Staten. ('iini Speculo Regali 
(Sks.). Christianiæ 1848. 8vo. p. 176 
— 192. Nitiucrus paginam indicat in 
editione W erlauffiana. 

Angl. = Anglice. 

Ann. f. nord. Oldk. = AnO. 

AnO. =- Annaler for nordisk 



XXX IV 



INDBX 8IGL0RUM 



Oldkyndighbd oo Historib ed. So- 
cietas Reg. Antiquar. Septentr. Khavn. 
1836 et sequ. 8vo. 

Anvim. t. lsl. ■= Anvisning till Is- 
landskan eller Nordiska fornprákct af 
Rask. Stockholm 1818. 8vo. 

uppell. s= appellatio, -ne, -nibus. 

AR. = Antiquitbs Russks d'aprcs 
les monuments historiques des Islan- 
dais et des anciens Scandinaves, edi- 
tées d'apres la rédaction de C. C. Rafn 
par la Societé Royale des Antiquaires 
du Nord. Copenh. 1850. 1852. Tom. 
i-ii. 4to niaj. Primus numerus To- 
mum, secundus paginam, tertius stro- 
pham indicat. 

Ar. fíjörl. = Arons saga Hjör- 

LBIFSSOÍVAR, lllscr. ( IIUIH' cdit;i il) BlSK- 

ri'\ sögur, útg. af h. íslenzka Bók- 
nientafélagi. Kaupmh. 1858. 8vo. i, 
019-638). Prior numerus caput, po- 
sterior stropham indicat. 

Arn. = Arna biskups saga, edita 
cuni Sturlúnga saga. ÍI;iI'ii. 18*20. 4to, 
et iteruni in Biskupa sogur i, 677- 
786. Numerus caput indicat. 

Arnius Bödvarides = Arni Böð- 
varsson, vir literatus et inter poetas 
rhytmicos Islandiæ seculo xviii. nota- 
bilis (v. þrjóta, stropha citata ex Úlfars 
ríniur xvi, 3 desunita). 

art. = articulo. 

AS. =^ Anglosaxonicus, -a, -um, -e. 

Auct. ling. Lat. — Avctores La- 
tinae linguae in vnvm redacti corpvs. ed. 
Dion. Gothofredi. (Argentorati). 1595. 
4to. (Sex. Pompei Festi de verborum 
significatione. Libri xx. p. 241-478). 

fíand. = Bandamanna saga, ed. 
Björu Markússon in collectione quæ di- 
citur: Nokkrir margfróoir sögu - jiættir 
Islcndínga. Hólum 1756. 4to. p. I- 
15; et iterum Halldór Fiiðriksson in : 
Nordiske Oldskrifter. x. Kjöbenh. 1850. 
12mo. Numerus stropham indicat. 

Barb. = barbare, barbarice. 

Belg. = Belgice. 

Bell. Alex. = Bellum Alexandri- 
num .lulii Cæsaris (A. Hirtii). 

Beov. = Beovvulf, i. e. Ep. Scyld. 

B. Grönd. = BenediktJónsson Grön- 
dal , assessor tribunalis superioris in 
Islandia (f 1825). (Kvæfti Benedikts 
Gröndals, ed. Sveinbjörn Egilsson. Viðey 
1833. 12mo). 

B. Grönd. in musteri mannorðs. 



Benedikt Jónsson Gröndal: Interpreta- 
tio Islandica carminis Alexaudri Pope: 
Temple of fame, ed. primum in Felag. 
x, 285-312; xi, 279-288; xv, 275-282; 
deinde in: Kvæoi Benedikts Gröndals 
ed. Sveinbjörn Egilsson, p. 1-45. 

Bileams rim. = Bilbams rímur. 
septem cantilenæ de historia Bileami (ex 
Numeri cap. 21-25), compositi a Jona 
Magni filio pastore Laufasensi (1636- 
1675), editi in libello: Ein lítil psálma 
og vísnabók. Hólum 1756-57. Tom. 
1-2. 12mo. Tom. n, plag. a 1 — d6. 

Bk. 1. = Bryxhildarkviða prima 
(= Sigrdrífumál). carmen in Edda Sæ- 
mundina, ed. v. d. Hagen, Altn. Liedcr 
u. Sagen. p. 45-48 (ut fra<-mentum); — 
Grimm, Lieder der alten Edda. Berlin 
1815. 8vo. p. 207-227 (itid.); — A. 
Mágn. ii, 189-210; — Rask p. 193- 
199; — Munchp. 113-116; — Luning 
p. 376-385; — Möbius p. 139-143. Nu- 
merus stropham indicat. 

Bk. 2. ■== Bryxhildarkviða se- 
ciiiula , Carmen in Edda Sæmundina, 
ed. Rask, p. 216-226. = Sigurðar 
kviða, ed. v. d. Hagen, Altn. Lieder 
u. Sagen, p. 54-62; — Grimm, Lieder 
der alten Edda , p. 241-275. = Sig- 
urðar kviða F.ípnisbana tertia, ed. 
A. Magn. ii, 211-244; — Munch p. 
117-124; — Luning p. 380-401; — 
Möbius p. 144-152. Numerus stro- 
pham indicat. 

Bl. = Bl. membr. 

Bl. membr. = Blöð (= folia) mem- 
branea , varii argumcnti: geographici, 
historici, astronomici, in collectione Arna- 
Magnæana Nr. 544. 4to. (Antiqu. Rus- 
ses ii, 426-441). 

boreal. = boreale (vocabulum), in 
Islandia boreali usurpatum. 

Bryng. = Bryngbrðarljóð, mscr. 

c. = cum; c. dat. = cum dativo. 

Cœs. Bell. Civ. = Cæsaris Bellum 
Civile, i. e. C. Julii Cæsaris Commentarii 
de bello civili. 

C<es. B. G. = Cæsaris Bellum Gal- 
licum, i. e. C. Julii Cæsaris Commentarii 
de bello Gallico. 

cf. = confer. 

Cic offic. = Cicero de officiis, i. 
e. M. Tullii Ciceronis de ofíiciis, li- 
bri tres. 
» Cic. Divin. ssss Cicero de divinatione, 



IXDKX SIGLORUM 



XXXV 



i. c. M. Tuliii Ciccronig dc divinationc, 
libri duo. 

Cimbr. = Cimbrice. 

ritnt. = citatum. 

Clavis metrir.a Lopti = Hátlalykill 
Lopts (Guttormssonar; edit. Hafu. 1793. 
8vo). 

cod. =codex, -dice; cod. chart. = 
codex chartaceus. 

Cod. Acad. = Codex Acadcmicus 
(collectio Arna-Magnæana Nr. 748. 4to. 
cod. membr.), confr. Edda Sæmundar 
hins fróoa, ed. Arna-Magn. Tom. f. 
Præf. pag. xlv, ubi signatur U. 

Cod. Birg. = Cod. Byrg. 

Cod. Byrg. = Codex Byrgerianus, 
i. e. Konúngabók af Bergi ábóta, cod. 
mcmbr. Biblioth. regiæ Holmicnsis, Is- 
land. Membr. Nr. I in Folio. 

Cod. Flat. = Codex Flateyensis, 
in Bibliotheca Regia Haftiiensi: Gamle 
kongelige Samling Nr. 1005 in Folio. 

Cod. Fris. = Codex Frisianus, mem- 
braneus. in collectione Arna-Magnæana 
Nr. 45 Fol. 

Cod. Havn. = Codex Hafniensis 
(v. c. Guömundar sdga biskups A. Magn. 
Nr. 390. 4to; opposit, codici Holmiensi 
ejusdem historiæ). 

Cod. Jlolm. = llolm.. i. e. codex 
Holmiensis. 

Cod. Rcg. = Codex Regius, mcm- 
braneus, in Bibliotheca Regia Hafniensi, 
continens Eddam vetustiorem sive Sæ- 
mundianam: Gamle kong. Saml. Nr. 
2365 in 4to. 

Cod. Rcg. = Code.x Regius, mem- 
braueus, in Ribliotheca Regia Hafniensi, 
coutincns Eddam recentiorem siveSnor- 
rianam: Gamle kong. Saml. Nr. 2367 
in 4to. 

Cod. Svec. = Codex Svecicus (v. 
c. Guomundar saga biskups cod. membr. 
Bibl. Reg. Holmiensis Island. Membr. 
Nr. 5 Fol.) = Holin. 

Cod. Upsal. = Codex Upsalicnsis. 
nienibiancus , in collectione Delagar- 
diaiia Nr. xi, contineus Eddam Suor- 
rianam. 

Cod. Worm. = Codex Wormianus, 
membraneus, in collectione Arna-Mag- 
næana Nr. 2\'2 Fol. 

codd. = codiccs, -cum, -cibus. 

cogn. = cognatum (vocabulum). 

Cogn. spir. = Diatribe historico- 
ecclesiastic-i dfl COgMtíoM spiiituali etc. 
auctore Joannc Oiavio. Hafn. 1771. 8vo. 



Cogn. spir. Gloss. = Glossariiuu 
eidem libro annexum. 

col. = columna. 

coll. = collato. 

coll. = collective. 

CollectioEdd. JonisGrunnav., etaliis 
locis»: collect. J. Olavii Grunnav. = J. 

Commcnt. SE. = commentarii iti 
Eddam Snorrii Sturlæi, edit. Arna-Mag- 
næana 1848 etc. Tom. i-iii. 8vo. 

comp. = composituin. 

compar. = comparativus, -vo. 

compos. , composs. = compositus, 
-tum, -ta, -tis. 

conj. == conjunct. = conjunctivus, 
-vi, -vo. 

contr. = contractus, -te. 

Corvicinium = Hrafn. 

Curt. = Curtius (i. e. O. Curtii Rufi 
de gestis Alexandri Magni Libri qui su- 
persunt octo). 

D. = Danorum (Daniæ); D. et A. = 
Datiorum (Daniæ) et Anglorum (Augliæ). 

Dan. = Danice. 

Dan. vet. = Danico vetere (sermone). 

dat. = dativus, -vo. 

demonstr. = demonstrativum, -vi. 

derivat. = derivativum, -ve. 

D. et A. = Danorum (Daniæ) et 
Anglorum (Angliæ). 

Dintrib. = Cogn. Spir. 

Diatr. de cogn. spir. = Cogn. spir. 

Diatr. Gloss. = Gloss. cogn. spir. 

dimin. = diminutivum. 

D. R. = Daniæ Rex. 

Dropl. maj. = Dboplaugarsona 
saga, hin nieiri, mscr. 

Dropl. min. = Droplaugarsona 
sai; \, hin miiini (i. e. Sagan af Helga 
ok Grími Droplaugarsonum, ed. Konráð 
Gislason, in: Nordiske Oldskrifter, n. 
Khavn. 1847. 12mo.). Numerus stro- 
pham tndicat. 

DrpS. = Dranmr fiorsteins Síðu- 
hallssonar, Somnium Thorsteini Sidu- 
ll.iili lilii mscr. (nunc edit. a Theod. 
Möbio in Analecta Norrœna. Leipzig 
I.S50. 8vo. i, p. 184-180, et specia- 
tim cuiii : Saga af ^orsteini Stouhalls- 
syni, p. 16-18. Leipzig 1850. 8vo: 
iiovissiine edit. a Gudbrando Vigfusso- 
nio in: Nord. Oldskr. xxvn, 130-132, 
confr. p. 170). 

Drpp. = Draumr I'orstkins Þor- 
varðsso\ar, Soninium Thorsteini Thor- 
vardi filii, mscr. (nunc editum sub ti- 



xxxvt 



INDEX 8I0L0R1IM 



tulo: Kumlbúa þáttr, a Gudbr. Vigfus- 
sonioin: Nord. Oldskr. xvii, p. 129-130, 
confr. p. 169-170). 

Eb. = Eyrbygoja saga, Hafn. 1787. 
4to, nnn interpretatione Latina. Pars 
ejus in GhM. i, p. 494-780. Prior 
numerns capitt, posterior strophnm in- 
dicat. 

ed. = editio, -ne, -nen). 

Ed. = Edda. 

Æd. = ægisdrbkka = Lokagiepsa. 

ed. Hol. = editio Holana (v. c. GS., 
Grett., et plur.). 

ed. Holm. = editio Holmiensis = 
editio Raskii (Eddæ Sæmundinæ). 

Ed. L'óv. = Ed. Ltivas. 

Ed. Lövas. = Edda Lövasina, i. e. 
Recensio textus Eddæ Snorrianæ, quæ 
Magno Olavio (Magnús Olafsson) pa- 
stori Laufasensi originem debet; fere 
eadem ac editio Resenii, cfr. editionem 
Sveinb. Egilssooii. Reykjav. 1848, p. 
232—239. 

Ed. Luvasina =- Ed. Lövas. 

Ed. Lövas. Append. = Eddæ Lö- 
vasinæ Appendix (Edda Snorra Sturlu- 
sonar ed. Sveinb. Egilss. Reykjav. 1848, 
p. 232-239). 

ed. Resen. = Edda Islandorum an. 
Chr. ihccxv islandice conscripta per 
Snorronem Sturlæ, Islandiæ nomophy- 
lacem. edid. P. Joh. Resenius. Havn. 
1665. 4lo. 

Ed. Srem. = Edda Sæmundina, i. 
e. Edda Sæmundar hins fróða (ed. A. 
Magn.). Hafn. 1787-1828. Vol. i-iii. 
4to; — Altnordische Lieder und Sagen 
(Lieder der alteren Edda) ed. v. d. Ha- 
gen. Berlin 1812. 8vo; — Lieder der 
alten Edda, herausgeg. von J. und W. 
Grimm. Berlin 181"). 8vo; — ed. Rask 
et Afzel. Holm. 1818. 8vo.; — ed. 
P. A. Munch. Christiania 1847. 8vo.; 
— ed. Hermann Liining. Zurich 1859. 
8vo.; — ed. Th. Móbius.Leipz. I860.8vo. 

Ed. Sæm. ed. Holm. = Edda Sæ- 
mundina editio Holmiensis, i. e. f-ditin 
ex reccnsione Raskii, curante Afzelio. 
1818. 8vo. 

ed. Skalh. = editio Skalholtina, 
confr. ÓT. Skh., Orm. Stórólf. 

Ed. Sn. mscr. J. = J. 

Ed. Snorr. = SE., i. e. EddaSnor- 
rii Sturlæi. 

Eg. = EoiLS 8AOA Skallagrims- 
soivar, ed. Arna-Magnæana ciim ver- 



sione Latina et notis uberrimis. Hafn. 
1809. 4lo. — Sagan af Agli Skallagríms- 
syni, ed. Jón Þorkelsson. Reykjav. 
1856. 8vo. Prior numerus caput, po- 
sterior stropham indicat, secundum edi- 
tionem Arna-Magnœanam. 

Egg. = Kvæoi Eggerts Olafssonar 
(cannina Eggerti Olavii) , ed. Kaup- 
mannahöfn 1832. 8vo. 

Egg. Olavius = Egg. 

Eggerti Itiner. = Eggerli Olavii 
Itiner. 

Eggerti Olavii Jtiner. = Egg. Olav. 
Itinerarium, i. e. Vice-Lavmand Eggert 
Olafsens og Landphysici Biarne Povel- 
sens Reise igjennem Island. Cum charta 
ettabb.ænn. Sorðe 1772. Tom. i-n. 4to. 

Egl. = Eg. (i. e. Egla = Egils 
saga'). 

egr. = egregium. 

Eiriksm. ,= Eikíksmál, carmen in 
obitum Erici Blóðöx, Regis Norvegiæ, 
vide in Fagrskinna (p. 16-17 in edit. 
Munch & Unger, conf. Oldnorsk Læse- 
bog. Christiania 1847. 8vo. p. 114- 
115, utroque loco non satis distincte 
editum); inde desumtum apud Möliium: 
Edda Sæmundar hins fr. Leipz. 1860, 
p. 231—232. 

ellipt. = elliptice. 

e — m = einum(einhverjum, i. e. alicui). 

e — n = einn (einhvern, i. e. aliquem). 

episc. = episcopi. 

eod. cap. = eodem capite. 

epith. =-- epitheton. 

Ep. Scyld. = Epos Scyldingorun), 
i. e. Beo-vvulf; — ed. Grim. Joh. Thor- 
kelin (De Danorum rebus gestis seculo 
in. et ivto. Poeina Danicum dialecto 
Anglosaxonica. Hafn. 1815. 4to). — 
The anglo-saxon poems of Beowulfetc, 
ed. Kemble. London 1835. 12mo. 
(Translation & Glossary. Lond. 1837. 
12mo). — Beo-wulf og Scopes Wid.sift. 
to angelsax. Digte, ed. Schaldemose. 
Khavrí. 1847. 8vo. 

Epos Scyld. s= Ep. Scyld. 

Epos Bjov. = Ep. Scyld. (i. e. Epos 
Bjovulf s. Beo-wulf). ed. Thorkelin. 

e — s == eios (einhvers, i. e. alicujus). 

Esp. Arh. = Espólí\s Árbækr, i. 
e. Islands Árbækr í sögu formi if Jóni 
Espólín. i-xii. Kaupn)>innaht)fn (Haf- 
niæ) 1821 - 1855. 4to. Primus nu- 
merus volumen (deild), secundus pa- 
ginam, tertius stropham indicat. 

o — t = eitthvat (i. e. aliquid). 



INDEX SIGLOKIM 



XXXVII 



etc. = et cetera. 

r—u = eiou (eiohverju, i. e. alicui). 

exscr. = exscriptum. 

exscr. chnrt. = exscriptum charta- 
ccinii, -ta chartacea. 

Exscr. cod. Worm. sec. J. Olav. 
Gruunav. = Exscriptum codicis Wor- 
miani (A. Magn. 242 Fol.) secunduni 
Jonani Olavium Grunnavicensem = J. 

Exscr. J. Grunnav. = Exscriptum 
Jonæ Grunnavicensis = J. 

Exscr. Jonis Grunnavic. = J. 

exss. — exscripta (plur.). 

f. == fæmininum ; f. pl. = fæmininum 
plurale. 

f. = lilius, -lio. 

F. (FmS.) = Fornmanna SÖgur 
ed. Sncietas Regia Antiquariorum Se- 
ptentrioualium. Hafniæ 1825-37. Vol. 
i-xu. 8vo. Primus numerus volu- 
men (bindi), secundus paginam, tertius 
sfropham indicat. 

Fah. Prodr. (Faber. Prodromus; Fa- 
heri Prodr.; Fab. Prodr. ornith.; Fab. 
Prodr. ornithol. : Faberi ornith.); 
Prodromus der islándischen Ornitholo- 
gie oder Geschichte der Víígel Islands 
von Friedr. Faber. Kopenh. 1822. 8vo. 
Numerus paginam indicat. 

Farmannal. = Farmannalög, i. e. 
Bjarkeyjanettr Magnús konúngs laga- 
bætis (ix, 18) ; ed. in Noreies gamle Love. 
Christiania 1840-1849. Torn. í-m. 4to 
maj. (n, 283). 

Fbr. —- Fóstbr.kðra saga eor sag- 
an af ^orgeiri Hávarssyni ok jiormóði 
Bessasyni Kolbrútiarskáldi. Kaupmanna- 
höfn 1822. 8vo. Prior numerus ca- 
put, posterior stropham indicat. — 
Fóstbræora saga, ed. Konráo Gíslason. 
Khavn 1852. l2mo. (Nordiske Old- 
skrifter, xv). Pars ejus edita in GhM. 
ii, p. 230-419. 

Félag. = Rit Þess íslenzka lær- 

DOMS-LI8TA PELAGS. Vol. I-XV. Kailp- 

iuantiah. 1781-1797. 8vo. Prior nume- 
rus volumen, posterior stropham indicat. 
Fav. = Færoice. 

Fter. = Færeyínga saga, ed. C. 
C. Rafn. Khavn. 1832. 8vo maj., cum 
interpretatione Færoica et Danica. Nu- 
merns pagiuam iiuiirnt. 

Fimi. • — Fintiico, -ce. 

Finnb. = Fiwboga s.vga hins 
rama, ed. E. Chr. WVtlaulF (cnn Vatns- 



dæla saga). Khavn. 1812. 4to. p. 
207-361 ni iii interpretatioue Danica. 

Fjölsm. = Fjölsvinnsmal, carmen 
in Edda Sæmundina, ed. Arna-Magn. i, 
275-310; — Rask, p. 107-1 12; — Muoch, 
p. 171-174; — Liining, p. 505-515; 
Möbius, p. 210-215. Ed. in: Eddi- 
sche Studien von Paulus Cassel. Wei- 
mar 1856. 8vo. Cum versione Ger- 
manica, introductione et notis. — Nume- 
rus stropham indicat. 

Fk. = Fsk. 

Flóam. == Flóamanna saoa, nunc 
edita a Gudbrando Vigfussonio ct Th. 
Möbio in: Fornsögur. Leipzig 1860. 
8vo. p. 117-161. Pars ejus ed. iu 
GhM. ii, 1-221. 

Fm. = FapnismAl, carmen in Edda 
Sæmundina, ed. Arna-Magn. II, p. 167 
-188; — v. d. Hagen, Altnord. Sagen 
u. Lieder, p. 40-45; — Grimm, Lieder 
der alten Edda, p. 175-205; — Rask 
p. 186-192; — Munch, p. 108-112; — 
Liining, p. 367-376 ; — Möbius, p. 133- 
138. Appellatur etiam Sigurdar kviða 
Fapnisbana hin öunur, sfrari partr (ed. 
Arna Magn. II, 167). Numerus stro- 
pham indicat. 

F. Magnus. = F. Magnusenius = 
Fitmus Magnusenius (Finn Magnusen : 
Fintir Magnússnti). 

fol. — foliuni, -lio. 

Forspjallsl. = Forspjallsljóð s. 
Forspjallsmál, i. e. Hraínagaldr Ooins. 
vide Hrafn. 

FR. = FoRNALDAR SOGUR NoRÐR- 

landa, ed. C. C. Rafn. Kaupmannah. 
1829-1830. Tom. i-iii. 8vo. Primus 
numerus tomum, secundus paginam, 
tertius stropham indicat. 

Fragm. = Fragmentum. 

Fragm. de Thorst. Siduhall. f. = 
Fragmeotuni de Thorsteino Sidu-Halli 

(ilio, Í. e. ÞoRSTEINS 8AGA SÍDI'-HaLLS- 

sonar; vide: fi. Síðuh. 

Franc. = Francogallice. 

Frostoþl. = Frj 

Frostuþl. = Frj 

Frþ. = Frostuþíngs lög, ed. in Nor- 
ges gamle Love i, 119-258. 

Frþi. = Frþ. 

Fsk. = Fagrskinna, Historia re- 
runi Norvegicarum (in Islandia con- 
scripta, vide. Safii til ftftgu Islauds I, 
137-184), ed. P. A. Munch et C. R. Un- 
ger. Christiania 1847. 8vo. Prior nnmr- 
rus paginam,posterior sfropham indirut. 



XXXVIII 



IXDKX 8IGL0RUM 



G. ==■ GeI8LI s. Váttardrápa, carmen 
in honorem Olavi Sancti, N. R., ah Ei- 
nare Skulii filio compositum antio 1152. 
Cod. Flat. (Flatevjarbók) ed. Chrisfia- 
niæ 185». 8vo. " p. 1-7. Hkr. ed. 
Hafn. Fol. Tom. m, 461-480 cum in- 
terpr. Danica et Latina; F. V. 319- 
370. In omnibus his editionibus tres 
strophæ omissæ sunf, quæ in codice 
Holniiensi Membr. Nr. 1 Fol. inveniun- 
tur, post str. xxx. inserendæ. Nume- 
rus stropham indicat. 

Gall. = Gallice. 

Gd. a=ss GuÐMUNDAR DRÁl' \, Carmeil 

in honoreni Gudniundi episcopi Holen- 
sis composilum ab Arna .lonis fílio, ab- 
bate Miiiikathveraensi (1371-1379), niscr. 
(uunceditum in: Biskupa sogur, Tom. 
n). Numerus stropham indicat. 

Gd$. =• GuÐmundar drípa önnur, 
carmen in honorem ejusdem Gudnuiiidi 
episcopi, a fratre Arngrimo,abbateThing- 
eyrensi, anno 1345 compositum, msc. 
(nunc editum in: Biskupa sogur", Tom. 
n). Numerus stropham indicat. 

Gen. = genitivus, -vo ; gen. f. = 
genitivus fæminini. 

Germ. = Germanice. 

Getsp. Heiðr. = Getsprki Hriðrrks 
konúngs, i. e. Ænigmata cum solutionc 
regis Heidreki, in Hrrvarar saga ok 
Heiðreks konúngs. Edd.: O. Verelii. 
Upsal. 1072. Fol.; — Stephani Bjórns- 
sonii. Hafn. 1785. 4to; — C. C. Rafn 
in FR. i, 409-512 et 513-533, quæpri- 
mum locum tenet; — N. M. Petersen 
in : Nordiske Oldskriffer m. Khavn. 
1847. 12mo. Numerus strophamindicat. 

Gha. = GoðrÚxarharmr, carmen in 
Edda Sæmundina, ed. v. d. Hagen, Alt- 
nord. Lieder u. Sagen, p. 04-71; — 
A. Magn. n, 290-324 et 325-334 (sub 
titulo: GoðrÚivar KVIÐA secunda et 
tertia); - Rask p. 230-238 (GoOrúnar- 
harmr. Niflúngalok); — Munch p. 134- 
138 et l39-l40(GuÐRrjNAB kviða önnur 
et þriIYja); — Líining p. 4 18-429 et 
430-432 (cum iisdem titulis) ; — Möbius 
p. 163-168 et 16'J.I70(cum iisdem tilu- 
lis). Numcrus stropham irtdicat. 

Ghe. = Goðríjnarhkfna, carmen 
in Edda Sæmundina, ed. v. d. Hagen, 
Altnord. Lieder u. Sagen, p. 76-8 1 (Dauði 
Atla); — A. Magn.n, 361-410 (sub ti- 
tulo : Atla kviða hin grænlenzka); — 
Rask p. 244-250 (Goorúnarhefna); — 
Munch p. 143-1 49 (Atlakviða); — Lúning 



p. 440-451 (cum eod. tit.); — Möbius 
p. 175-180 (Atlakviða in grœnlenzka). 
Numerus stropham indicat. 

GhM. = Grö.\la\d8 historiskr 
Mim)i:sm i:kki:k. udgivne af det konge- 
ligc Nordiske Oldskrift- Selskab. Khavu. 
1838-1845. Vol. i-iii. 8vo. Primus 
numerus volumen, secundus paginam, 
tertius stropham indicat. 

Ghv. = Godrúnarhvót, carmen in 
Edda Sæmundina, ed. v. d. Hagen , Alt- 
nord. Lieder u. Sagen, p. 92-59; — A. 
Magn. ii, 519-534; — Rask p. 265-268 
(Goðrúnarhvata); — Munch p. 160- 
162; — Luning p. 478-484; — Mö- 
bius p. 193-196. Num. stropham indicat. 

Gk. = Goðrúivarkviða liiu fyrsta, 
carmen in Edda Sæmundina, cd. v. d. 
Hagen Altnord. Lieder u. Sagen p. 51- 
54; — A. Magn. n, 269-2N4"; — Rask 
p. 211-215; — Munch p. 130-133; — 
Lúning p. 411-417; — Möbius p. 158- 
162. Numerus stropham indicat. 

Gloss. = Glossarium. 

Gloss. Cogn. Spir. = Glossarium 
ad Joh. Olavii Diatriben dc coguatione 
spirituali, vide : Cogn. Spir. 

Gloss. Diatribes = Gloss. Cogn. Spir. 

Gloss.E.s. Gloss.Ed. Srem. i. (n. ni.) 
= Glossarium Eddæ Sæmundinæ, i. e. 
specimen glossarii in editione Arna- 
Magnæana cuique Tomo operis (i-iii) 
additum Hafn. 1787, 1818, 1828. 4to. 

Gloss. F. = Glosssarium ad FniS. 
(Tom. xn). 

Gloss. Landn. = Glossarium Land- 
namæ, i. e. Index vocum poéticarum 
elc. editioni Libri Jslands Landnámabók 
(Hafn. 1774. 4to) additum. 

Gloss. Nj. =í= Glossaiium Njalæ, i. 
e. Specimen Glossarii Latiuæ interpre- 
tationi Njals sagæ, s. Historiæ Njali 
et filiorum (Hnfm 1S09. 4to) additum. 

Gloss. Njúl. = Gloss. Nj. 

Gloss. Norv. Hallageri = Lex. 
Hallageri. 

Gloss. Ormst. = Glossarlum Orms- 
tungense, i. e. Index vocum ad calcem 
Ormst. (qu. v.). 

Glo.ss. Syiit. Bapt. =--- Glossariuui 
ad Joil. Olavii Synt. Bapt. (qu. v.). 

Gloss. Sgnt. de Bapt. = GIoss. 
Synt. Bapt. 

GM.*= Gudmundus Magnæus (Guð- 
mundr Magnússon), editor Eddæ Sæ- 
mund. Tomi r. ct Historiæ i\c Egillo 
Skallagrimi (Eg.). 



INDKX; 8IGL0RUM 



XXXIX 



G. Magn. = GM. 

(,'. Magnæns --■- GM. 

GP. = Gunnarus Pauli lilitis (Gunnar 
PálflflOO), Pastor Hjaidarhnltensis io 
toparchia Dalcnsi in Islandia (-{- 1791), 
< otnineiitator iti Eddam Sæiiiundinain et 
inulta carniina pnétarum antiquioruni. 

C. Pauli = GP. 

G. Pauli f. = GP. 

Grág. = GrágXs, ed. Arna-Magnæ. 
P.irs i-n. 1829. 4to. Prior nnmerns 
partcm s. volumcn^ sccundus paginam 
indicat. — Codicem Keuiiim (Ganile 
k<J. Saml. 1157. Fol.) ed. Vilh. Finsen. 
Kh. 185-2. i-ii. l2no. (Nordiske Old. 
skrifter XI, xvil, xxi-xxil). 

Gramm. AS. Raskii = Rask Grarn. 
AS. 

Græc. = Græce. 

Grett. sata GRF.TTIS saga, e<l. Björn 
Markússon in: Nokkrir margfróflir sögti- 
jiættir I slendínga. Húliim. 1796. 4to. p. 
81- 1(>3; — edd. Gísli Magnússnn et 
Gunnlaugr Thordarsnn. Khavn. 1853. 
l2mo. (ÍNordiskeOldskrifterxvi). Car- 
niina ex collatione codicum menibraneo- 
rum aliisque libiis manuscriptis. Prior 
numerns capita editionis Holanæ. sr- 
inndns stropham indicat. 

Grett. membr. 551. — Grettis saga 
secundum codicem memhraneum Arna- 
Magnæanum Nr. 55 1. 4to. 

Grg. = Gróugaldr, carmen in Edda 
Sæmundina, ed. A. Magn. n, 535-554; 

— Rask p. 97-99: — Munch in Vio- 
hœtir (Additamento) p. 109-170 (Gró- 
galdr): — Liining p. 501-504 (eod. tit.); 

— Möbius p. 208-210. Numerusstro- 
pham indicat. 

Grm. ■—-- GrímmsmAl, carmen in 
Eilda Sæmun<lina , ed. A. Magn. i, 35- 
«>6; - Rask p. 39-47; — Munch p. 
27-32; — Liining p. 167-180; — Mö- 
hius p. 32-39. Numerus stropham in- 
dicat. 

08. s GÍSLA 8AGA SÚR880NAR ed. 

Björn Markússon io: Agætar fornmanna 
flðgor. Hólum 1756. 8vo. p. 127- 
180. — ed. Konnío Gíslason: Tvær 
flðgur af Gísla Súrssyni. Khavn. 1849. 
l2mo. (Nordiekfl OMokrifter vm). — 
l\iis ejufl ed. in GhM. n, 576-608. — 
Numerus stropham indicat. 

Gid/k. GcllkArsljóð, mocr. 

GnUkL =» Gullk. 

(;ullj). GullÞóiii BAOA, 

— .Nunc ed. u K. Mourer: l)ie G !I 



þórifl saga oder ]>orskfirðínga saga. 
Lflfoiig 1858. 8vo. 

Gv. = GyÐíngs vísur, fragmentum 
carmiuis, strophas S 1 2 continens , in 
cod. membr. A. Magn. 757. 4to. 

Gfi. = Gudmundr (ok) ;Þórir, i. e. 
Colloquium inter Gudmundum episcopuni 
Holensem et Thorerem archiepiscopum 
Nidrosiensem, carmen constans strophis 
xvi i , auctore Einare Gilssonio , ex 
Guomundar saga hiskups (Bisk. sogur 
Tom. n). 

Gpl. = GulaÞíngslog, ed. Arna- 
Mflgo.: Magnus konungs Lagabæters 
Gulathings - Laug. Havn. 1817. 4to. 
Cum versione Latina et Danica. — Ite- 
rum ed. in: Norges gamle Love II, 1-174. 

Gpl. vet. = Gula[)íngslög illa vetu- 
sta, i. e. Gula|)íngslög hin fornu (Nor- 
ges gainle Love i, 1-117). 

H. =HaRALD8 SAGA IIIN8 HÍRPAGIM. 

in Hkr. ed. Hafn. Fol. Tom. i, 75-I2-I. 
Prior numerns caput , posterior stro- 
pham indicat. 

Illl. — W ÍKOVARSAOA H\KO.\ARSO> AIl. 

in Hkr. ed. Hafn. Fol. Tom. i, I-383. 
Prior numerus caput , posterior stro- 
pham indicat. 

Hafn. Hafniæ, Havniensis (vidc: 

Havn.). 

Hak. Herdabr. = Hb. 

Halfd. Svart. — - Saga Hálfdamar 
svarta, in Hkr. cd. Hafn. Fol. Tom. 
i, 05-74. Numerus cnput indicat. 

Halfr. — Hallfr. 

Hallfr. = Hallfrp.ðar saga vand- 
k i:n \sk vi.ns, mscr. secundum codi- 
cem memhraneuin Arna-Magnæanum Nr. 
I32. Fol. — Nunc ed. in: Fornsögur 
Vatnsdælasaga, Hallfreðarsaga, Flóa- 
inannasaga, herausgeg. v. Guðbrandr 
Vigfússon und Theodor Möbius. Leip- 
zis I860. 8vo. p. 81 -II 6. 

Halfd. Nig. = Halfd. Svart. 

Hamh. =» Hamarshkimt, carmen in 
EddaSæmuudina, ed. A.Magn. i, 181-198 
(3>R*M8KviÐAeorHamarsheimt); — Rask 
p. 70-74 ; — Munch p. 47-50; — Liining 
p. 210-216; — Mobius p. 58-62, confr. 
Jrv.mlur, ihid. p. 235 239. Numerus 
.stiopham indirnt. 

Harbl. = H arbarDsljóð, carinen 
in Kilila Sæmumlina, <<l. A. Ma»n. i, 
89.116; - Ra«k p. 75-80; — Munch 
p. 51-55: — Luning p. 216-225; — Mö- 



XL 



INDBX 81GL0RUM 



bius p. 62-67. Nximerus stropham in- 
dicat. 

fíarpestr. = Henrik Harpestrengs 
l).n:>kc Lægebng fra det trettende Aar- 
hundrede, ed. Chr. Mulbech. Khavu. 
1826. 8vo. 

fíarpestrœng = Harpestr. 

Harpestr. La>gebog Gloss. = Glos- 
sariuin til Henrik Harpestrengs Læge- 
bos; ni. m., editioni Molhechii additum, 
p. 16L206. 

fíardr. = Hh. 

Has. w=p Harmsól, carnien religio- 
sum, a Gamlio canonico compositum, 
ed. inter: Fjtigur gönml kvæoi, a Svein- 
hjörno Egilssonio (Programma Scholæ 
Bessastadensis). Vi^eyjar klaustri 1844. 
8vo. p. 13-34. Numerus stropham 
indicat. 

fíátt. = HAttatal, er Snorri 
Sturluson orti, pars Eddæ Snorronis 
Sturlæi, ed. Ama -Magnæana. Hafn. 
1848. 8vo. Tom. i, 594-717 cum ver- 
sione Latina. Numerus stropham in- 
dicat. 

fíávam. '= IIÁvamál, carmen in 
Edda Sæmundina, primum ed. a Petr. 
Joh. Resenio cuni Edda Snoironis (Ethi- 
ca Odini, pars Eddæ Sæmundi, vocata 
Haavamaal. Isl. et Lat.). Havn. 1665. 
4to; — ed. Arna-Magn. m, 57-142 (str. 
1-167); — Rask p. 11-30 (Hávam. str. 
1-112; LoMafuismál, str. 1-26; Rúna- 
talsfiáttr Óðins, str. 1-27); — Munch 
p. 8-21 (str. 1-165); — Liining p. 263- 
295; — Möhius p. 10-25 (str. 1-165). 
Numerus stropham indicat. 

fíriv. lsf. = HávarÐs saga Ís- 
firðÍngs , ed. Björn Markússon in: 
Nokkrir margfróðir söguþættirlslendínga. 
Hólum 1750. 4to. p. 38-58. Numerus 
stropham indicat. 

fíavn. = Havniensis v. Hafnien- 
sis (codex s. rnembrana) confr. cod., 
membr. 

Hb.= HXkonar saga hp.rðarrriðs, 
ed. in Hkr. ed. Hafn. Tom. m, 378- 
408 , cum interpr. Danica et Latina. 
Prior numerus caput, posterior stro- 
pham indicat. 

fí. Br. =^ Helrbið Brynhildar, 
carmen in Edda Sæmundina , ed. v. 
d. Hagen, Altnord. Lieder u. Sagen, 
p. 62-61 ; — Giimm, Lieder der alten 
Edda, p. 277-287; — A.Magn. n, 257- 
268 ; — Rask p. 227-229 (Helreí?> Bryn- 
hildar coa GÝgjarkvida); — Munch 



p. 128-129; — Ltining p. 407-410; 
— Möbius p. 156-158. Numerus stro- 
pham indicat. 

fíeimspek. sfcóli = Hbimsprkínga 
skóli, carmen didacticum a Gudmundo 
Bergthoris íilio (Guðmundr Bergj)órsson 
•}- 1705) compositum circa vel ante an- 
num 1700, ed. Reykjavík 1845. 8vo. 

fíeiðarv. = Hkiðarvíga saga, ed. 
in Islendínga sögur. 1829. i, 261- 
350; Islendínga sögur Í847. n, 277 
3«J4 (Saga aí" Víga - Styr ok Heiðar- 
vígum). 

fíeiðarv. S. = Heiðarv. 

fíem.þ. =Hrmíng8 Þáttr Ásláks- 
sonar, mscr. — Nuiic ed. in: Sex 
söguþættir, sem Jón 5 or ' ie ' s8on befir 
gefið út. Reykjavík 1855. 12mo. p. 
44-68. 

fíem. þátt. = Hem. þ. 

Hff. = HÁKONAR 8AGA HINS GÓÐA, 

ed. in Hkr. ed. Hafn. Tom. i, 125- 
164. Prior numerus caput, posterior 
stropham indicat. 

Hh. = Haralds saga hins harð- 
ráða, ed. in Hkr. ed. Hafn. Tom.m, 
53-178. Prior numerus caput, poste- 
rior stropham indicat. 

fí. hat. = HRLGA KVIÐA HATÍNGA- 

skaÐa, carmen in Edda Sæmundina, 
ed. v. d. Hagen , Altnord. Sagen u. 
Lieder, p. 6-13; — Grimm, Lieder der 
alten Edda , p. 25-53 ; — Ama-Magn. 
ii, 25-52 (Helga kviða haddíngjaskata 
eðr Helga kviða en fyrsta); — Rask p. 
140-148; — Munch p. 77-82 (Hrlga 
kvida Hjorvarðssonar); — Luning 
p. 306-316 (cumeod. tit.); — Möbius p. 
94-101 (eod. tit.). — Speciatim ed. Grá- 
ter. Isl. et Lat. Halæ Svevorum 1811. 
4to. Numerus stropham indicat. 

Hist. Alexandri Maffni = Alex. 

fíist. Eccl. Jsl. = Finni Johannæi 
Historia ecclesiastica Islandiæ. Hafn. 
1772-1778. Vol. i-iv. 4to. Priornume- 
rus caput, posterior paginam indicat. 

fíist. Magni Boni = Mg. 

fíist. Magni Cœci = Mh. 

fíist. Magni Orcad. = íMagn. 

fíist. Pers. = Persa sögur (cfr. 
Halfd. Einari Sciagraphia Hist. Litci. 
Isl. p. 138). 

fíist. Persarum = llist. Pers. 

fíist. Sig. fíierosol. = Si. (Histo- 
ria Sigurdi Hierosolymipetæ). 

fíitd. = Bjarnar saga imtd.kla- 
kappa, mscr. — ed. Halldór Kr. Frið- 



INDKX SIGLORUM 



XLI 



riksson (Nord. Oldskrifter iv). Khavn. 
1817. l2mo. Prior numerus caput, 
posterior stropham indicat. 

Hkr. = Hkimskríxgl a, i. e. Hi- 
storia regum Norvegicorum , auctore 
Snnrrio Sturlæo. Prinium ed. Pering- 
skjöld. Stockholm 1697. Fol. Vol. i-n. 
ed. Havn. 1777-1826. Tom. i-vi. Fol. 
í-iiiii interpret. Datiica et Latina. (opus 
Snorrii Tom. i-in; Tom. iv-v Continua- 
tio; Tom. vi Commcntarii et indices). — 
Konúngasösur af Snorra Sturlusyni. Hol- 
miæ 1816-1820. Toni. i-iii. 8vo. (Tex- 
tus editionis Hafniensis. Tom. i-in). 

Hkr. Prief. = Heimskringla. Præ- 
fatio, i. e. lntroductio in Hciniskringlam 
Snorrii Sturlæi, operi ejus præmissa (ed. 
Hafn. Tom. I, p. 1-4). 

/i. /. = lioc loco, hunc locuni. 

Hm. = Hamdismál, carmen in Edda 
Sæmundina, ed. A. Magn. u, 487-518; 

— v. d. Hagen, Altnord. Lieder u. Sa- 
gen, p. 1)5-98; — Rask p. 269-273 ; — 
Munch p. 163-166; — Lúning p. 484- 
493; — Möbius p. 197-200. Numerus 
stropham indicat. 

hod. = hodie. 

fíöfu'ðl. — Hófuðlausx, carmen en- 
comiasticum de Erico Blóoöx, R. N., 
ab Egillo Skallagrimi filio composituni ; 
ed. in 01. Worniii Literatura Runica. 
Hafn. 1636. 4to. p. 227-241. — Rask 
Sýnishorn p. 141-147; — in Egilssaga, 
ed. Hrappsey. 1782. 4to. p. 118-525; 

— ed. A. Magn. p. 427-456; — ed. Jón 
3>orkelsson p. 148-151, cfr. 244-251. 
Numerus stropham indicat. 

fíol. s= Holana (editio). 

fíolm. = Holmieusis (cd. sive co- 
dex, sive memhr.). 

Hólmv. -■ Harðar saoa Grím- 
kklssoxar ok Gkirs ed. Björn Mark- 
ússon, in: Agætar Fornnianna sögur. 
Hólum. 1756. Mvo. p, 09-126 (Sagan 
af HÖRÐi ok Hólmvkrjum); íslendíriga 
siig.ir. ii. B. (1847), p. 1-118. 

Hom. = Homeri Carmina. 

Hom. II. = Homeri Ilias. 

Hörö. Hólmv. 

fífí. HXtt\LYKILL RoaBVALDfl 

jarls, in í (lda Snorra Sturlusonar, cd. 
Sveinlijiirn Egilsson. Reykjavík 1848. 
8vo. p. 239-248. Wmmnu metri ijc 
nus sive binas stroplias ad .s/iir/ula 
metri (jcnera pertinentes indiciit. 

fírafn. Hr AKNAfiALDR Obixs. car- 
nien iu Kdda Sæmundina, ed. A. Magn. 



i, 199-232; — Rask p. 88-92; — Munch 
p. 175-177; — LQning p. 516-526; — 
Möhius p. 216-219. Separatim edidít 
Hallgr. Scheving in Programmate Scholæ 
Hcssastadensis. Viðey 1837. 8vo. Nu- 
merus stropham indicat. 

Hvafnk. = Saaan af Urafnkcli 
Freysffoða, ed. P. G. Thorsen et Kon- 
ráð Gíslason. Khavn. 1839. 8vo. (ite- 
rum in: Nord. Oldskr. i. Khavn. 1847. 
l2mo). 

Hraund. Ed. = Hraundals Edda 
(A. Magn. Nr. 166. 8vo. Codex char- 
taceus seculi xvn). 

Hrokkinsk. = Hrokkivskiivwa , co- 
dex memhraneus, contin. historiam rerum 
Norvegicarum, iu Bihliotheca Regia Haf- 
niensi. Gamle kgl. Sainl. Nr. 1010. 
Fol. 

Hryggjarst. = Hryggjarstykki, i. 
e. Historia Sigurdi Gillii et liliorcin ejus, 
reguni Norvegiæ, ab Erico Oddi íilio 
(Eiríkr Oddsson) Islando conscripta. vide 
Hkr. Sie. 11. 

fíS. = Sagan ap Haraldi gr{- 

FRLD OK IlÍKOXI SlGURDARSYM, ed. ill 

Hkr. ed.Hafn. Torn. 1, 165-186. Prior 
munerus caput, posterior stropham in- 
dicat. 

ffttgsm. Hugsvi^insmAl (I)ioriv- 

sii Catonis Distieha de morihus), ed. 
Hallgr. Scheving. Programma Scholæ 
Bessastadensis. Vioey 1831. 8vo. Prior 
numerus parjinam, posterior stropham 
indicat. 

Hund. 1. = Hklga kviða Hr\n- 
Íxgsbana hin fyrsta, carmen in Edda 
Sæmundina, ed. v. d. Hagen, Altnord. Sa- 
gen u. Lieder, p. 13-19; — Griiiim, 
Liedcr der alten Edda, p. 55-85 : e«l. 
A. Magn. ir, 53-84; — Rask p. 149- 
157; — Munch p. 83-88; — Lfiniog 
p. 317-330; — Miihius p. 102-109. 
Numcrns stropham indicat. 

Hund. 2 = Hklga rviða Hu\d- 
ÍNG8BANA liin fiODOT, canneii in Edda 
Sæmuiidina, ed. v. d. Hagen, Alinnrd.Sa- 
gen u. Lieder, p. 20-22 ; — Grimm, 
Lieder der alten Edda, p. 87-121; — 
ed. A. Magn. II, 85-116; — Rask p. 
158-160; — Munch p. 89-90; -- Lu- 
ning p. 331-344; — Möbius p. 109-1 18. 
Numerus stropham indicat. 

Htinr/rc. Húxurvaka , ed. A. 

HrngO. Hafn. 1778. 8vo. Cum interpr. 
Latina, Notis et Glossario; — iterum 



XLII 



INDKX SIGLORUM 



ed. in Biskupa sögur i, 57-86. Prior 
numerus caput, posterior stropham in- 
dicat. 

h. v. = hæc vox, hac voce. 

Hv. = Hbilags anda vísur, car- 
men religiosum auti<|uum de Spiritu 
Sancto , fragmentum, ed. Sveiiibjörn 
Egilsson. Progranima Scholæ Bessa- 
stadensis 1844. (Fjögur gömul kvæði 
p. 52-56). Vioevpir'kíaustri 1844. 8vo. 
Numerns stropham indicat. 

Hýmk. = Hýmiskviða, carmen in 
Edda Sæmundina, ed. A. Magn. i, 117- 
146; — Rask p. 52-58; — Mnnch p. 
36-39; — Luning, p. 187-196; — Mö- 
bius p. 44-49. Numerus stropham in- 
dicat. 

Hrjndl. = HYNDLULJÓÐ,carmenEddæ 
Sæmundinæ in Cod. Flat. (Flateyjarbók), 
ed. Christianiæ 1859, p. Il-lri; — ed. A. 
Magn. i, 31 1346 (Hyndlvlióþ, al. Völu- 
spií hiu skamma); — Rask p. 113- 
120; — Munch p. 67-72; — Lunins 
p. 249-262 ; - Móbius p. 82-88. Nu- 
mcrus stropham indicat. 

Hyndl. ný. = Hyndluljóð nÝju, 
mscr. ; confr. Maurer, Islándische Volks- 
sagen der Gegenwart. Leipzig 1860. 
8vo. p. 314-317. 

lcnogr. = Icnographia i. e. Facsi- 
mile codicis membranei. 

id. qu. = ideni quod. 

i. e. = id est. 

//. = Hom. II. 

imper. = imperativus. 

impers. = impersonaliter. 

impf. = imperfectum. 

inc. gen. = incerti generis. 

inc. gen. et num. = incerti generis 
et numeri. 

ind. = indicativus. 

ind. geogr. = index geographicus, 
i. e. Registr yíir landa-, staða-, þjÓLia 
og fljóta nöfn í Fornmanna sögununi. 
F. xn, 258-378; cfr. Shl. xn, et Oldn. 
Sag. xu. 

indecl. = indeclinabile. 

inf. = iníinitivus, -vo. 

húerpp. = interpretes. 

interpr. = idem. 

interrog. = interrogativum. 

intrans. = intransitive, -vum. 

lsid. = Isidori Hispalcnsis Episcopi 
Originum sive Etymologiarum libri xx, 
ed. Dion. Gothofredi in: Auctores Lin- 



guæ Latinæ. 1595. 4to. col. 811- 
1326. 

Isid. Hispal. Orig. = Isid. 

hl. = Islandice. 

Isl. = Islkndíivga Sögur, udgivne 
efter gamle Haandskrifter af det kon- 
gelige Nordiske Oldskrift-Selskab. Kjö- 
benh. 1843-1817. Vol. i-n. 8vo. Pri- 
ntus numerus volumen, secundus pagi- 
nam, tertius ,stropham indicat. 

Isld. = Islbndínga dr.ípa, carmen 
de athletis Islatidicis ab Hauko Val- 
disæ filio (Haukr Valdísarson) composi- 
tum, constans strophis 26'/ 4 » secundum 
mentbr. A. Magn. Nr. 748. 4to. Nu- 
merus stropham indicat. 

Isl. vaka = Tslaívds taka, carmen 
a Johnsonio compositum, ed. in Félag. 
i, 201-255, cttm notis explanatoriis. 

it. = itein. 

Itin. Egg. = Eggerti Olavii Itiner. 

Itin. Eggerti = idem. 

Itiner. Egg. = idem. 

Itiner. Eggerti = idem. 

Itinerarium E. Olavii = idem. 

J. = Johanriis Olavii Edda, i. e. 
Edda Snorrii Sturlæi, exscriptum char- 
taceum, manu Præpositi Thorvaldi Böd- 
varis filii (^nrvaldr Böðvarsson *J* 1836) 
factum, ex codice chartaceo, quem in 
suum usum ex codice Wormiano et 
ceteris exscripserat Johannes Olavius 
Grunnavicensis, stipendiarius Arna-Mag- 
næanus, 1735. Hocexemplar in editione 
Sveinb. Egilssonii (Reykjavík 1848. 8vo.) 
appellatur (( afskr. Grunnav. Jóns", vide 
hujus editionis p. 217, 232. 

j. = Interpretatio ; i. e. interpreta- 
tionis Latinæ Historiæ Njali et filiorum 
(Hafn. 1809. 4to) pars prior; vide no- 
titiain Specimini Glossarii ejusdem edi- 
tionis præmissam. 

Jd. = JÓMSVÍKÍNGA DR \ PA , Car- 

men de piratis Jomensibus, ed. in F. 
xi, 163-176. Numerus stropham in- 
dicat. 

Johnson. = Jonson. 

J. 01. ==Johannes Olavius Hypno- 
nesius (Jón Olafsson frá Svefneyjum), 
auctor Librorum NgD. , et Cogn. Spir., 
et cett. 

J. Olavius = idem. 

J. 01. Grunnavic. = Johannes Ola- 
vius Grunnavicensis (Jón Olafsson úr 
Grunnavík, *. Grunuavíkr-Jón), confr. J. 



I.NDKV SIGL0RUM 



TLIII 



J. Olavius Grunnav. in suo Exscr. 
cod. Ed. Sn. = J. 

JÓniSV. = JÓM8VÍKÍIVGA 8AGA ( = 

Forntnanria sögur. xi, 1-10*2, cfr. Sýnis- 
horn. Kaupmannah. 18*24. 8vo. 

Jonson. = Jonis Johnsonius (Jón 
Jónsson), stipendiarius Arna-Magnæa- 
nus, deinde toparcha Isfjordensis , au- 
ctor interpretationis Lalinæ, coininentarii 
et glossarii ad editionem Latinain libri : 
Njals saga , s. HistoriælNjaliset Hliorum. 
Hafn. 1800. 4to. 

Jonsonius —- Jonson. 

Jonssonius — idem. 

Jus eccl. Ketil. = KJK. 

Jus eccl. Ketillo Thorl. ----- ideui. 

Jus eccl. Norv. ssa Jns ccclesiasti- 
cum Norvegiæ. mscr. (= Kristinréttr 
Jóns erkihiskups, nunc ed. in Norges 
gamle Love n, 339-386?). 

Jus eccl. Nov. = Jus ecclesiasti- 
cum Novuni sive Arnæanum, constitti- 
tum anno domini mcclxxv: Kiistiim- 
rettr inn nýi eðr Arna biskups, ed. 
Thorkclin. Hafn. 1777. 8vo. 

Jus eccl. Novum = Jtis eccl. Nov. 

Jus eccl. Thorlaci == KJJK. 

Jus eccl. Thorl. et Ket. = idem. 

Jus eccl. Thorl. et Ketilis = idem. 

Jus eccl. Vet. ----- idcitt. 

Jus eccl. Vetus = idem. 

Jus eccl. Vic. = Jus ecclesiasti- 
cum Vicensium (Tentameu historico- 
philolngicum circa Notve^iæ jus eccle- 
siasticum , quod Vicenslum sive pri- 
scum vulgo vocant), cd. Johauties Fin- 
næus (Haimes Fitinsson). Ilavn. ( 1750). 
4to. Norges gamle Love i, 337-35*2. 

Jus eccl. Vicensium = idem. 

Ktjl. Nord. Oldskr. Aarsberetn. 
Det kongeligo Nmdiske Oldskrifts- 
Selskabs Aarsberetning, i. e. annuæ re- 
lationes de rcbus Societatis Regiæ An- 
tiquariorum Se|>tentriotialium , pro atitiis 
18*25-1812 speciatitn editae, a!) anno 
1843 editæ in: Antiquarisk Tidsskrift. 
Khavn. 8vo. 

Klll/tl. KlNYTLÍiVOA SAGA. Æfi 

Dana konúnga enaKnytlingaSaga. Editio 
iinperfecta. Hafn. in Fol. cum iníerpr. 
Latiua. Iteitiin edita iu F. xi, 177- 
402; Interpretatio Danica in Oldn. Sag. 
Vol. xi, <t Latina in Shl. Vol. xi. 

Konvnr/ab. —-- Kommgabók Bergs 
ábóta, i. e. Cndex membr. in Bibliothcca 



regia Holmiensi Isl. Membr. Nr. 1 Fol. 
= Cod. Byrg. 

Konúngab. Rcrtjs ábóta = idem. 

Korm. — - Kormaks saga sive Kor- 
maki Oegmundi lilii vila, ed. A. Magn. 
Hafn. 183*2. 8vo. Cum interprctatione 
Latina, notis, indice et glossarin. 
Carmina e\ collatione codicum iuanu- 
scriptorum. Prior numerus caput, 
posterior stropham indicat. 

Kötllldr. = KÖTLUDRAUMR, oiimiuii: 

Katlæ, carrnen mscr. 

Krínn.-= Krí\gilh*rfjukvæði, car- 
rnen <le gigantide Kríngilnefja, mscr. 

Krm. = Krákumíl, sive cpiceditiin 
líagtiaris Lodbrok, regis Datiiæ, ed. 
C. C. Hafn. Kjöbenh. 1826. 8vo. Cum 
iiiteipretatinne Latina, Danica ct Franco- 
gallica, notis et commentariis. Editinnes 
prinres enumeiantur p. 75-83. Numerits 
stropham indicat. 

Krókar. S. —— Króka-Refs saga, 
ed. Björn Markúss. in: Agætar Forn- 
manna sögur. Hólum. 1756. 8vo. p. 
35-08. 

Krossk. = KttossKv.ííDí, vel rectius 
KrossÞulur, carmen de Sancta Cruce 
in cnd. memhr. A. Magn. 713, 4to, Nr. 
13, cfr. 710 G. áto. Numerus stropham 
indicat. 

Krossk. —- Krosskv. 

Krosskv. -= Krosskvæði, duo car- 
mina de Sancta Cruce, in cod. membr. A. 
Maíín. p. 713. 4to. Nr. 42 et 43 

Krossrimur. = Cantilenæ de Cruce, 
auctore Gudmundo Erlendi (ilin. paxtore 
Fellensi (Gudtnutidr Erlendssoti -j- 1070). 

KpK.- — Kristi\rí*ttr Þorl.íks ok 
Ketils. Jus ecclesiasticum vetus sive 
Thorlaco-Ketillianum, constitutum Moo 
Chr. mcxkiii. Ktislinréttr hinu gamli 
etc, ed. Thorkelin. Havniæ et Lipsia*. 
1776. 8vo. 

/. locus, -cum. 

Land. Mant. = Landn. Mant. 

Landn.Mant.~~ Landtiantæ Mantissa, 
i. e. Additamenfiim libri Oriiíiriiiin Is- 
laudiæ Laudnáiiiahók. ed. Hnvn. 1774. 
4to. p. 381-308; ísl. (1843) 1, 323- 
333, ubi vncatur: Vinrauki Skarðsár- 
bókar. 

Lat. s. lat. ^= Latitie. 

Lapp. — - Lapponice 

Laxd. = Ld. 

Lb. = LÍkvarkraut, carineu anti- 
quum de Sancta Cruce, cd. inter : Fjögur 



XLIV 



INDRX SIGLORUM 



gömul kvæði a Sveinbjörno Egilssonio 
(Programma Scholæ Bessastadensis). 
Viðeyjar kl. 1844. 8vo. p. 35-51. 
Numerus stropham indicat. 

I. c. = loco citato. 

Ld. sarj Laxdæla 8AOA, ed. Arna- 
Magn. Hafn. 1826. 4to. Cum versione 
Lalina. 

lect. = lectio. 

leg. = lege, legendum. 

legg. = legunt , legenda. 

Letjff. Gulath. = Leges (-ibus) Gula- 
tbingenses (-ibus) = Gþl. 

legg. nonn. Codd. = legunt nonnulli 
codices. 

Legg. vett. = Legibus veteribus. 

Lœseb. = Oldn. Læsebog. 

Lex. = Lexicon. 

Lex. Badenii = Lexicon Badenii, 
i. e. Latinsk-dansk og Dansk-latinsk 
Lexicon eller Ordbog af Jac. Baden. 
Tom. i-iii. Khavn. 1786-1788. 8vo. 

Lex. B. Hald. = Lexicon Islandico- 
Danico-Latinum Björnonis Haldorsonii, 
cura R. Raskii editum. Havniæ 1814. 
Vol. 1*11. 4to. 

Lex. Dan. «= Molb. Lex. Dan. 

L,ex. Dan. Molbechii = Molb. Lex. 
Dan. 

Lex. Dan. = Lex. Dan. Soc. scient. 

Ijex. Dan. Soc. = idem. 

Lex. Dan. Soc. Scient. = Dansk 
Ordbog udgiven under Videnskabernes 
Selskabs Bestyrelse. Tom. i-vii. (A-T). 
Kjöbenhavn 1793-1853. 4to. 

Lex. Germ. Badenii = Tydsk- 
Dansk og Dansk-Tydsk Ordbog (ved 
Amberg, med Fortale af Jakob Baden). 
Khavn.' 1797-1810. Vol. i-m. 8vo. 

Lex. Hallageri = Lexidion Halla- 
geri, i. e. Norsk Ordsamling eller Pröve 
af norske Ord og Talemaader, samlet 
og udgivet ved LaurentsHallager. Khavn. 
1802. 8vo. 

Lex. Myth. =Lexicon Mythologicum 
in vetustaSeptentrionalium carmina, quæ 
in Edda Sæmundina continentur (auctore 
F. Magnussonio) in Eddæ Sæmundinæ 
ed. A. Maiín. Tom. m, 273-990. 

Lexid. Hallageri as= Lex. Halla- 
geri. 

Liib. Dat. templi Reykholt. = Li- 
ber Daticus templi Reykholtensis, i. e. 
Rrykjaholts kirkju mXldari, ed. in 
Finn. Joh. Hist. Eccl. bl. I. 206-207, 
not. a, cfr. iv, 136 not. b: — ísl. (1843) 
i, 387-392; — Diplomatarium Islandicum 



i, Nr. 68, p. 279-280; Nr. 96, p. 348- 
351; Nr. 120, p. 466-480. 

Lil. = Lilja, carmen de S. Ma- 
ria, a fratre Eysteino Asgrimi compo- 
situm, ed. in F. Joh. Hist. Ecclesia Is- 
I.iikI. n, 398-464 cum interpr. Latina 
duplici. — Lilja Eysteins Asgrimssonar. 
Havn. 1858. l2mo. Cum introductione 
Islandica et Francogallica. fl/umerus 
stropham indicat. 

Linn. = Linnæi Systema Naturæ. 

Liv. = Livii Historiarum Libri qui 
supersunt. 

Ljósv. = Ljósvetnínoa saga, ed. 
iiií slendínga sogur. Kaupmh. 1829- 
30. Vol. ii, I-N2. Prior numerus 
caputy posterior stropham indicat. 

Ljiifl. = Ljúflíngs þÁTTR, mscr.; 
ed. cuni titulo Ljúflíngsmál in: ís- 
enzk æíintýri, söfnu^ af M. Grímssyni 
og J. Arnasyni. Rvík. 1852. lOmo. p. 
103-105. 

Lokagl. = Lokaglrpsa, carmen in 
Edda Sæmundina; ed. A. Magn. í, 147- 
180 (=s= Ægisdríícka, Lokasenna eftr 
Lokaglepsa); — ed. Rask p. 59-69 
(= Lokaglepsa, Ægisdrecka); — Muncb 
p. 40-46 (= Ægisdrekka eða Loka- 
senna); — Liining p. 197-209; — Mö- 
bius p. 49-57. — Separatim ed. Berg- 
mannin: Pöemes Islandais. Paris 1838. 
8vo. p. 301-368 (Voluspá, Vafþrúðnis- 
mál et Lokasenna, cum introductione, 
interpretatione Gallica et notis). Nu- 
merus stropham indicat. 

Lv. = Lriðarvísan, carmen anti- 
quum de die dominica, ed. inter: Fjogur 
gömul kvæði, a Sveinbjorno Egilssonio 
(Programma Scholæ Bessastadensis). 
Viðeyjar kl. 1844. 8vo. p. 57-70. Nu- 
merus stropham indicat. 

m. = masculinum -ni; m. pl. = 
masculinum plurale. 

Magn. --=-- Magnús saga Eyjajarls, 
ed. cum Orkn. p. 427-543, cum ver- 
sione Latina. 

Magn. Berf. = Mb. 

Mant. = Mantissa, explicans voces 
et phrases in libro Johannis Olavii : Ont 
Nordens gamle Digtekunst occurrentes, 
vide NgD. 

Mantissa = Mant. 

Mariuvisur = Mariugrátr, i. e. Drápa 
af Maríugrát, carmen de S. Maria, in 
cod. membr. A. Magn. Nr. 713. 4to. 



IXDRK SIGLORl'M 



xtv 



membrana Hav- 
membrana Hol- 



cfr. Additamenta ad Bibl. Univ. Hafn. 
Nr. 72. 4to. 

Mb. = Magxússaqa iiinsbkrk.ktta, 
R. N., ed. in Hkr. ed. Hafn. Tom. m, 
1!» 1-230. Prior numcrus caput, poste- 
rior stropham indicat. 

Me. = MAQNÚ8 8AOA EnLÍXf.SSONAR, 

R. N., ed. in Hkr. ed. Hafn. Tom. m, 
409-460. Prior numerus caput, poste- 
rior stropham indicat. 

membr. = membrana , -næ, -neus 
(codex). 

membr. Havn. 
niensis. 

membr. Holm. 
miensis. 

membr. 544. = Codex membraneus 
HauK8bók, in collectionc Arna - Mag- 
næana Nr. 544. 4to. 

Merl. í. = MkrliMjs spX 1., ed. 
Jón Sigurusson in Annaler for Nordisk 
Oldkyndighed og Historie. 1840. 8vo. 
p. 14-38 cum versione Danica et notis. 
Numerus stropham indicat. 

Merl. 2. — Mkrlínus spí 2., ibid. 
p. 30-75. Numerus stropham indicat. 

metaph. = metaphorice. 

Meton. =•■ Metonymice, 

Ma. = MAGNÚS 8AGA HIIV8 GOÐA, 

R. N., ed. in Hkr. ed. Hafn. Tom. m, 
1-52. Prior numerus caput, posterior 
stropham indicat. 

Mh. = Saqan afMagnúsi blinda 
ok Haraldi gilla, Regg. Norv., ed. 
in Hkr. ed. Hafn. Tom. m, 205-326. 
Prior numerus caput, posterior stro- 
pham indicat. 

Mk. = M \ríi Kv.KDi. carmen anti- 
quum de S. Maria, constans strophis 43, 
mscr. , secundum codicem memhraneum 
A. Magn. Nr. 757. 4to. Numerus 
stropham indicat. 

Moesog. = Mœsogothice, -co. 

Molb. Lex. Dan. = Molbechii Lexi- 
con Danicum, i. e. Dansk Ordbog af 
Chr. Molbech. Khavn. 1833. 8vo. 

Molbekkii Ler. Dan. = idem. 

Mork. = Mnrkinskinna, codex mem- 
brancus historiæ rerum Norvegicarum 
in Bibliotheca Regia Hafnieusi, Gamle 
kgl. Saml. Nr. 1000. Fol. 

msc. sbsx m. 

msc. = nianuscriptiis. -a, -um. 

mscr. = idem. 

Musœum Scand. = Skandinavisk 
>Iu<enm, ved et Selskab. Khavn. 1798- 
1803. 8vo. 



n. = neutrum; n. pl. = neutrum 
plurale. 

neg. = oegativa. 
neutr. = n. 

NgD. = Om Nordens gamlc Digte- 
knnst. Et Prisskrift ved John Olafsen 
(Johannes Olavius, — Jón Olafsson frá 
Svefneyjum). Khavn. 1786. 4to. Prior 
numerus paginam , posterior stropham 
indicat. 

NgD. Mant. = Mantissa explicans 
voces et phrases in NgD. 

Nic. = Nik. 

Nik. = NikolÁ8DRÁpa , carmen de 
S. Nikolao Mirrensi, a presbytero Hallo 
ögmundi Hlio c. annum 1400 composi- 
tum, in cod. membraneo A. Magn. Nr. 
622. 4to. 

Nikulássd. = Nik. 

A}'. = Njíls saga, ed. Olaus Ola- 
vius (Olafr Ólafssou: Sagan af Njáli 
^orgeirssyni ok sonum hans. Kaup- 
mannah. 1772. 4to. Latine cum Glos- 
sario et notis uberrimis, cura Johnso- 
nii (Njáls saga: Historia Njali et íilio- 
rum). Hafn. 1800. 4to. Prior nu- 
mcrus caput, posterior stropham in- 
dicat. 

JG. A. M. = Numerus Codicis manu- 
scripti in collectione Arna- Magnæana. 

nom. ssi nominativus. 

nom. propr. = nomen proprium. 

nomencl. = nomenclatura; nomencl. 
Jnsul. = nomenclatura Insularum, i. 
e. versus Einaris Skulii lilii (Einarr 
Skúlason), quibus insulæ circa Norve- 
giam enumerantur, SE. 11, 401-02; ed. 
Egilsson p. 230. 

Nord. Tidsskr. f. Oldk. = Nordisk 
Tidsskrift for Oldkyndighed , udg. af 
det Kongelige Nordiske Oldskrift-Sel- 
skab. Khavn. 1832-1836. V'ol. 1-3. 
8vo. Prior numerus volumen, poste- 
rior paginam indicat. 

Nord. g. Digtek. = NgD. 

Nord. Kcempeh. = Nordiske Kæmpe- 
historier, efter islandske Haandskrifter 
fordanskede ved C. C. Rafu. Vol. 1-111. 
Khavn. 1821-1826. 8vo. 

Norv. = Norvegia, -ice, -ico. 

not. = nota, -tam. 

NR. = Norvegiæ rex. 

obl. = obliquo (casui. 
obsol. = obsoletum. 



XLVI 



IXDKX 8IGL0RIM 



occid. ---- occidenfale (vocnbulum), in 
Islandin occidentnli usiirpntum. 

Od. = Ölafs drípa Tryogva- 
so\ \r, carnien de Olavo Tryggvii lilio, 
R. N., quod tribuitur Hallfredo, ed. a 
Sveinb. Egilssonio (Programma Scholæ 
Bessastadensis). Viðeyjar kl. 1832. 
8vo. Numerus stropham indicat. 

Og. = Oddrúnargrítr, carmen in 
Edda Sæmundina, ed.A.Magn. n, 335- 
360; — v. d. Hagen, Altnord. Lieder 
u. Sagen, 72-75; — Rask p. 230-243; 
— Munch p. 141-144; — Líining p. 
433-440; — Möbius p. 171-175. Nu- 
merus stropham indicat. 

OH. = OlAP8 saga hins iif.lga, 
ed. inHkr. Hafn. Tom. n. Fol. p. 1-400. 
Prior numerus caput, posterior stro- 
pham indicat. 

Oh. = Olaps saga hins hklga, 
ed. R. Keyser et C. R. Unger. Chri- 
stiania 1840. 8vo. Prior mimcrus 
paginam, posterior stropham indicat. 

Ók. = Olaps saga hins kyrra, 
ed. in Hkr., ed. Hafn. Fol. Tom. III, 
179-190. Prior numerus caput, poste- 
rior stropham indicat. 

Ol. = Olavius, i. e. J. 01., quod 
vide. 

Ólafsr. = Olafs rÍma, cantilena de 
Olnvo Sancto , R. N„ auctore Einare 
Gilsii filio (Ein,ar Gilsson, legifer, cfr. 
Snfn til sögu Islands II, 67), ed. in 
Oldnorsk Læsebog, Munch et Unger. 
Chiistianiæ 1847, 8vo, p. 124-128; et 
in Flateyjarbók. Christianiæ 1859, p. 
8-11. Numcrus stropham indicat. 

Oldn. Lœseb. = Oldnordisk Læsc- 
bog vedR. Rask. Khavn. 1832. 8vo. 

Oldn. Sag. = Oldnordiske Sagaer, 
udgivne i Oversættelse af det Konge- 
lige Nordiske Oldskrift-Selskab. Vol. 
i-xii. Khavn. 1826-1837. 8vo. Prior 
numerns volumen , posterior paginam 
indicat. 

Oldnord. Sag. = Oldn. Sag. 

Olk. = Olkofra J^ttr, i. e. 3>áttr 
af Aulkofra, ed. Bjórn Markússpn in : 
Nokkrir margfróðir söguþættir Islend- 
ínga. Hóhim 17 56. 4to. p. 34 37. 

07. kyrr. = Ók. 

oppos. = oppositum. 

Orcad. = Orcadensis. 

orient. = orientale (vocabulum), in 
Islandia orientali usurpatum. 

Orkn. = Orknkyínga saga, ed. 
.lonas Jonæus (Jón Jóns.son) . postea 



toparcha Hunavntnensis (j 1831) cuni 
vers. Lntiua. Hafn. 1780. 4fo. Prior 
uumerus caput, posterior stropham in- 
dicat. 

Ormst. = Gcjvnlaugs saga orms- 
tÚngu, ed. Arna-Mngn., cum versione 
Latinn . notis uberr'uuis, et glossnrio. 
Hafn. 1775. 4to; ed. in ísl. ií. (1847), 
187-276; Möbius, Analecta Norrœna. 
Leipzig 1859. p. 135-166. 

Orm. Stórólf. = Orms Þáttr Stór- 
Ólfssoimar, ed. cum Olafssagn Try«gva- 
sonnr. Skálholti ann. 1689. 4to. Tom. 
n in Appendice p. 5-19; et in F. III, 
204-228. 

ÓT. = OLAFS SAGA TRYGGVA80NAR. 

ed. in Hkr. ed. Hafn. Fol. Tom. i, 
p. 187-349. Prior numerus caput, po- 
sterior stropham indicat. 

OT. Skh. = Olafs saga Tryggva- 
soivar, ex recensione codicis Flateyjar- 
bók, ed. Skalholti 1689. Vol. i-ii. 4to. 
Ex ipso codice edita Christianiæ 1859. 
8vo. i, 37-58.3. Prior numerus volu- 
meu, posterior paginam indicat in edit. 
Skalholt. 



p. = 
Pál. 



pagina. 
= PXls 



RISKUPS SAGA, ed. 

A. Magn. cum Húivgrvaka. Hafn. 1778. 
8vo. p. 142-253, cum interpretatione 
Latina, notis et indicibus; ed. iu Biskupa 
sogur. i, 125-148. Prior numerus 
caput, posterior stropham indicat. 

parall. =■ parallelum. 

part. = participium. 

part. = pnrticula. 

pass. = passivum, -vi, -ve. 

perf. = perfectum. 

perf hist. = pirfectum historicum. 

Peric. Rnnol. = Pcriculum Runo- 
logicum. Dissertatio innuguralis au- 
ctore Gislio BrynjuKi íilio (Gísli Brynj- 
úlfsson). Havn. 1823. 8vo. 

periphr. = periphrastice. 

pers. = persona, -næ. 

prrs. =■ Persicani (voceni). 

Peterscns Danm. Hist. = Danmarks 
Hisfoiie i Hedenold af N. M. Petersen. 
Kjöhenh. 1834-1837. Vol. i-m. 8vo. 
Prior numerus volumen, posterior pa- 
ginam signi/icr/t. 

pl. =-_-. pluralis, plurale. 

Plac. = Placidus drXpa, fiagmen- 
tum carminis de Placido, sive Eustachio 
et Theopistn, ed. Sveinb. Egilss. (Pro- 



IXDKX SlGLORlM 



XLVII 



ui.iimna scholæ Bessastadensis). Við- 
ii klaustri 1833. 8vo. Numerus 
ttropham im/icat. 

P/„r. = pl. 

plusqupf. Iiist. plusquamperfe- 

t ttiin liistoricuni. 

Pontop. f/eogr. Opl. = Pontoppi- 
dans leograpbfoke Oplysning, i. e. Geo- 
graphisk Oplysning til Cartet over det 
nordlige Norge, ved C. J. Pontoppidan. 
Khavn. 1795. (ed. sec. 1806). 8vo. = 
Oplysning til Cartet over det sydlige 
Norge, ejusd. auctor. Khavn. 1785. 
8vo. 

Pontopp. =- idem. 

Pontopp. geogr. Opl. = ideni. 

Pontopp. Oplysn. til Kortet over 
Norge = idem. 

pos. = positivus (gradus). 

Post. = POSTULA SÖOUR, i. C Tíu 

sðgur af þcini enum heilögu Guðs postul- 
um ok pínslar vottum. Viðevjar klaustri 
1836. 8vo. 

prœf. bs præfatio, -ne. 

prœs. = præsens (tempus). 

Progr. ScholfS Bessast. = Pro- 
gramma (Boðnrit) Scholæ Bessasta- 
densis (speciatim suis locis allata). 

Prolus. Scholœ Bessast. = Prolu- 
siones (Bobsrit) ejusdem scholæ, i. e. 
Programmata (suis locis allata). 

pron. = pronomen, -mine. 

pronunt. = -- pronuntiatur. 

prop. = propr. 

propr. = proprie, -rium. 

Pros. = prosaice , in prosa ora- 
tione. 

pros. fin. = prosa finalis (in Fafnis- 
mál in Edila Sæmundina). 

prov. = proverbium. 

qs. =s quasi 
qu. «s= quasi. 
quidd. bbsb quidam. 
qu. v. = quod vide. 

R. A. =■ Rex (Rege) Angliæ. 

R. D. = Rex Daniæ. 

fí. N. = Rex Norvegiæ. 

Ilask. Gramm. AS. Raskii Gram- 
matica An^losaxonica, i. e. Angelsak- 
sisk Sproglære tilligemed en kort Læse- 
bog ved R. K. Rask. Stockholm 1817. 
8vo. 

Raskii Gram. Anglosax. — - idem 
ííIkm. 

fíash. (!'■ orlginn /iin/iia- /s/nud. 



Undersögclse om det gamle Nordiske 
eller Islandske Sprogs Oprindelse. Et 
af det kongelige Danske Videuskabs- 
Selskab kronet Priisskrift, forfattet af 
R. K. Rask. Khavn. 1818. 8vo. 

Rask. Saml. Afhand/. — - Samledi* 
tildels forhen utrykte Afliandlinger af 
R. K. Rask. Udg. af H. K. EU«k. 
Khavn. 1834-1838. Vol. i-m. 8vo. 
Prior numerus volumen, posterior pa- 
ginam indicat. 

Raskii sam/. Afhand/. = idem. 

Raskii saml. Skr. = idem. 

Rasks saml. Skr. = idem. 

Rb. = Rymbbgla sive Rudimcntum 
computi ecclesiastici veterum Islando- 
rum (ed. Stephanus Biörnouis) Havn. 
1780. 4to. Cuin versione Latiua et 
Additamentis. Numerus paginam in- 
dicat. 

rec. = recens. 

recens. = recensionis (i. e. textus, 
v. c. Fagrskinnæ). 

recent. = recentior. 

rect. = rectius. 

ref/ex. = reflexive. 

Rekst. = Rekstkkj \. carmen en- 
comiasticum de Olavo Tryggvii lilio. R. 
N., ed. in Shl. III, 224-276. 

Rkst. = Rekst. 

II iii. = Ríosmál, carmen in Edda 
Sæmundina, ed. A. Magn. III, 143-100; 

— Rask p. 100-106; — Munch p. 62- 
66; — Luning p. 239-249; — Möbius 
p. 76-81. Separatim editum a Sand- 
vig: Forsög til en Oversættelse af Sæ- 
munds Edda. Khavn. 1785. 8vo 2det 
Hefte p. 128-163 (Ríos Þáttr) cuiii 
versione Danica; — a Sjoborg: Rigsmal, 
carmen Gothicum, antiquissimam Scaniæ 
historiam illustrans. Lund 1801. 4to; 

— ed. De Ring : Essaí sur la Rigsmaal- 
Saga et sur les trois classcs de la so- 
ciété Germanique. Paris 1851. l2mo. 
Numerus stropham indicat. 

Ro/L rím. = Rollants rímir. 
cantilenæ de Rolando, a Thordo Mag- 
nussonio (Jórðr Magnússon) c. 1570 
compositæ, in cod. chart. A. Magn. Nr. 
614 A. 4to. (Cant. xm, v. 34: „hélt 
uiu sverðið hægri mund — en homið 
vinstri fullt af und"). 

Rómverja s. = Rómvrrja sogur, 
Historia Romana, secundum Sallustium 
et Lucanum io cod. membr. A. Magn. 
.\i. ó!>5. 4to. 

fíS. = R^PNS S*0\ SvKINHJARNAE- 



XLVIIl 



tlMDEX 8IGL0RUM 



sonar, mscr. Nunc edita in Biskupa 
söci'R i, 639-676. Numerus strophnm 
indicat. 

Russ. = Russice. 

*. = seu, sive. 

s. = singularis. 

Sox. ed. Steph. = Saxonis Gram- 
matici Historia Danica, ed. Stephanius. 
Soræ 1644. Fol. 

Saxo ed. Steph. = idem. 

sc. = scilicet. 

Scyld. = Scyldingorum epos, i. e. 
Beowulf = Ep. Scyld. 

Script. Soc. Thrandh. = Scripta 
Societatis Thrandheimensis, i. e. Trond- 
bjemske Selskabs Skrifter. 

SE. = Snorra Edda, i. e. Edda 
Snorra Sturlusonar, ed. Resenii. Hafn. 
1665. 4to; — ed. Raskii. Stockholm. 
1818; — ed. A. Magn. Hafn. 1848- 
1852. Vol. i-ii. 8vo. Primus nume- 
rus volumen, secundus paginam, ter- 
tius stropham indicat in editione Arna- 
Magnœana. 

SE. ed. Rask. = Snorra Edda edi- 
tio Raskii. Stockh. 1818. 8vo. 

sec. = secundum, -dam. 

sec. Icnogr. = secundum Icnogra- 
phiam, i. e. Facsimile codicis mem- 
branei. 

SE. Eg. = Edda Snorra Sturlu- 
soxar, ed. Sveinbjörn Egilsson. Reykja- 
vík 1848. 8vo. Numertis paginam 
indicat. 

SE. Holm. = SE. ed. Rask. 

SE. mscr. = J, i. e. Snorra Edda, se- 
cundum exscriptum Jonæ Olavii Grunna- 
viccnsis. 

SE. mscr. J. = idem. 

SE. mscr. sec. exscr. J. Olav. Grun- 
nav. = idem. 

Selk. ■==■ Sklkolluvísur, carmen de 
Sclkoila, auctore Eiuare Gilssonio (Ein- 
ar Gilsson), constans strophis xxi, ex 
Guðmundar saga (ed. in Biskupa sog- 
ur. Vol. ii). Numerus stropham in- 
dicat. 

sequ. = sequens. 

Serjnones sacri. = Codex membr. 
Holmiensis continens sermones, Island. 
membr. Nr. 15. 4to. 

Shl. ScRIPTA HISTORICA IsLAN- 

dorum , opera et studio Sveinbjörnis 
Egilssonii, ed. Soc. Regia Antiquar. 
Septentr. Hafn. 1828-1846. Vol. i- 
xu. 8vo. Priniiis mimerus volinncu. 



secnndus paginam , tertins strophajn 
iudicat. 

Si.=2 SlGURÐAR SAGA JÓR8ALAPARA, 

ed. inHkr.Hafn. Fol. Tom. m, 231-294. 
Prior nwnerus caput, posterior stro- 
pham indicat. 

Sie. c= Sagan af Sigurði, Inga 
ok Eystrini, in Hkr. ed. Hafn. Fol. 
Tom. iii, 327 -377. Prior numerns 
caput, posterior sfropham indicat. 

signif. = significatio, -onem. 

signific. = signiticatio , significatus 
-catu. 

Sig. Jorsalaf. = Si. 

Sigrdrifumál = Bk. 1. 

sing. = singularis. 

Sk. 1. = SlGURÐAR KVIÐA FAPNIS- 

bana 1., s. GrÍpisspX, carmcii in Edda 
Sæmundina, ed. v. d. Hagen, Altnord. 
Lieder u. Sagen, p. 29-36; — Grimm, 
Liederder alten Edda, p. 128-152; — 
A. Magn.n, 123-148; - Rask p. 172- 
179; — Munch p, 98-103; — Luning 
p. 347-358; — Möbius p. 120-127. — 
Numerus stropham indicat. 

Sk. 2. = Sigurðar kviða Fapnis- 
rana 2., carmen in Edda Sæmundina, 
ed. v. d. Hagen, Altnord. Lieder u. Sa- 
gen, p. 36-40; — Grimm, Lieder der 
alten Edda, p. 152-173; — A. Magn. 
n, 149-166; — Rask p. 180-185; — 
Munch p. 104-107; — Liining p. 358- 
366; — Möbius p. 128-132. Nume- 
rus stropham indicat. 

Sk. 3. = SlGURÐAR KVIÐA FAPNIS- 

bana 3., carmen in Edda Sæmundina, 
ed. v. d. Hagen, Allnord. Lieder u. 
Sa^en, p. 48-50; — Grimm, Lieder der 
alten Edda, p. 229-239; — Rask p. 
200-210; = Brot ap Brynhildar- 
kviðu 2., ed. A. Magn. II, 245-250; — 
Munch p. 125-127; — Liining p. 402- 
407; — Möbius p. 153-155. Numerus 
stropham indicat. 

Skáldh. = Skáldhrlga rímur, can- 
tilenæ de Helgio poéta, seculo xiv. com- 
positæ , ed. Finnus Magnusenius iu 
GhM. ii, 409-575, cum introductione, 
versione Danica et notis. Prior nu- 
inerus cajitilcnam (ríma), posterior stro- 
phajji ijulicat. 

Skf. = SkÍrms fÖr, carmen in 
Edda Sæmundina , ed. A. Magn. I, 67- 
8M (= För Skírms); — Rask p. 81- 
87; — Munch p. 58-61 (Skírmsmál); 
— Liining p. 230-238; — Möbius p. 
71-75. Nujjicrus strophmn indicat. 



i\dkx siglorum 



.1 i\ 



Sks. = SkuggsjA, i. e. Konúngs 
skuggsjá: Kongs skugs*si» — det kon- 
gelige Speil — Speculum regale — ed. 
Halfdan Einersen (Hálfdan Einarsson — 
Halfdanua Eioari). Sorö 1768. 4to. 
Ciiui vorsione Latina et Danica ; — ite- 
ruin e<lit. Cbristianiæ 1848. 8vo. Nu- 
merus pnffinnm indicnt in ed. Sorensi. 

Skugqs. = Sks. 

Skúl'. Thorl. = S. Thorl. 

Sneffl. = Snrgluhalla ÞAttr, Par- 
ticula de Hallio, dicto Sneglu - Halli, 
mscr. Nunc edita in Skx soguÞættir, 
ed. Jón þorkelsson. Reykjavík 1855. 
12mo. p. 18-43; cfr. FmS. VI, p. 360- 
377. 

Snegluh. = Snegl. 

Snæf. = BÁRBAR SAGA Swf'.FKLLS- 

vss, ed. Björn Markússon in: Nokkrir 
margfróMr Sðguþættir Islendínga. Hólum 
1756. 4to. p. 163-172; - ed. Guo- 
brandr Vigfússon in : Nordiske Old- 
skrifter wvii. p. 1-46. 

Sntef. ed. Ilol. = Snæf. (editio Ho- 
lana). 

Snjárskv. = Skjárskvæði, mscr. 

Sóll. = Sólarljóð, carmen in Edda 
Sæmundiua, ed. A. Magn. i, 347-404 
(Appendix); — Rask p. 121-130; — 
Munch p. 178-184; — Möbius p. 220- 
227. Separatim ed. Bergmaun: Les 
chants de sðl (sölar liðd) poéme tiré 
de l'Edda de Sæmund. Strasb. et Pa- 
ris 185S. 8vo. Numerus stropham 
indicnt. 

Sonnrt. = Sonartorrkk, epicediura 
Egilli Skallagrimi post jacturam filii, 
ed. in Eg.; ed. Arna-Magn. 607-643; 
ed. Jón ÍÞ or k e ís 8on P- 197-200. Nu- 
merus stropham indicnt in editione A. 
Mnffn. 

Spec. = Specimina S. Thorl. ; vide 
S. Thorl. 

spec. = speciatim. 

Spec. Bor. Antiqu. = Specimina 
Borealium Antiquitatum ; vide S. Thorl. 

Spcc.Reg. = Speculum rcgale; vide 
Sks. 

S. Thorl. = Schulo Theodori Thor- 
lacius (Skúli ^óroarson Thorlacius), 
Rector Scholæ ÍVletropolitanæ Havnien- 
sis (•}- 1815): Antiquitatum Borealium 
obseivatioiies misrellaneæ. Specimen 
i-vn. Hal'n. 1778-I7U9. 8vo. (Pro- 
grammata Scholæ Metropolitanæ). 

S. Thorlncius = S. Thorl. 

Stjórn (ul (*en. z= Stjórx s. Hi- 
iv 



storia Biblica in commetitariis ad Gene- 
sin, ed. C. R. Unger. (/liristiania 1853- 
60. Fascic. i-iv. 8vo. 

str. = stropha, -am. 

Strom. =• Ström. Descr. Sundmor. 

Ström. Descr. Snndmör. = Stríim. 
Descriptio Sundmöriæ, i. e. Physisk 
og oeconomisk Beskrivelse over Fog- 
deriet Söndmör, beliggendc i Bergens 
Stift i Norge. (Auctor. Hans Ström). 
Sorö 1762-1766. Vol. i-ii. 4to. Prior 
numerus volumen, secundus paginam 
indicat. 

Ström, Sondmörs Beskriv. = idem. 

Stromii Descr. Mter. = idem. 

Stromii Söndm. Beskr. = idem. 

Stromii Descr. Sbndmöriœ = idem. 

Ströms Söndm. Beskr. = idem. 

Stnrl. = STURLrjxoA saga, edidit 
Societas literaria Islandica (hið islenzka 
bókmenta félag). Kaupmh. 1817-1820. 
Vol. i-n. 4to. Primus nurnerus li- 
brnm (þáttr), secundus caput, tertius 
stropham indicat. 

Sturlæorum historia = Sturl. 

suhst. = substantivuiii. -vo. 

subst. verb. = substantivum ver- 
bale. 

suff. = suffixum, -xo. 

superl. = superlativus, -vi, -vo. 

Sv. = Svecice. 

Sv. = SvARFD.KLA 8AGA, C(l. ill Is- 

lendínga sögur n (1830), p. 113-198. 
Prior numerus caput, posterior stro- 
pham indicat. 

Sverr. = Svrrris saga, Historia 
Sverreri, N. R., in ed. Hkr. in Fol. Tora. 
iv. Hafn. 1813. Prior numerus caput, 
posterior stropham indicat. 

Sqmb. = Symbolæ ad geographiam 
racdii ævi, ed. VVerlauíT. Hafn. 1821. 
4to. Numerus paginnm indicnt. 

Sýnishorn, ed. Holm. = Sýnishorn 
af fornum og nýjum norrænum ritum 
(Specimina Literaturæ Islandicæ veteris 
et hodiernæ), ed. Rask. Holmiæ 1819. 
8vo. 

Synt. Bnpt. = Syntagma historico- 
ccclesiasticum de Baptismo sociisque 
sacris ritibus. contex. Joaunes Olavius, 
Hypnonesio-Islandus (Jón Ólafsson frá 
Svefneyjum). Hafniæ 1770. 4to. Nu- 
merus pnginum indicnt. 

Synt. de Bnpt. = idem. 

Tnc. Ann. = C. Cornelii Taciti An- 
nalium Libri xvi. 



I.\DKX SIGLORITM 



Testam. 12 patr. = Testamentum 
dundecim Patriarcharum ex Græcn La- 
tine versum a Roberto Grossetesto 
episc. Lincolniensi ann. 1242 (vide Jö- 
cher. Gelehrten Lex. v. Rohertus Grost- 
head), ed. Latin. Haganoæ. 1532. 8vo; 
Græce et Latine in Joh. Alb. Fabricii. 
Codex pseudepigraph. vet. Testamenti. 
Hamb. & Lips. 1713. 8vo. i, 519- 
748 (ed. sec. Hamb. 1722. 8vo). Da- 
nice vert. Hans Mogensson. Khavn. 
1580, 1615. 8vo. In testamento Levi 
septem coeli enumerantur. 

Theod. Tltoroddi = Theodorus Tho- 
roddi (3>óror Jóroddsson), scientiarum 
oecononiicarum Studiosus , auctor li- 
belli: Einfaldir þánkar um akurvrkju á 
íslandi. Khtffn. 1771. 8vo. (f 1797). 

Thomass. ss Thomas saga, Histo- 
ria Thornæ archiepiscopi Cantuariensis. 

Thorf. karls. = 3> ORF,NIVS saga 
karlsrfms in AA. p. 77-200 et GhM. 
i, 281-494. Prior nnmerus caput, po- 
sterior stropham indicat. 

Thorf. karlse. = Thorf. karls. 

Th. Síðu/t. = 5°R S TKINS SAGA SÍÐU- 

JJallssoivar, vide p. Siðuh. 

Thorv. = J>orvalds Þáttr hins 
vÍÐfÓrla, ed. cum Húngrvaka. Hafn. 
1778. 8vo. p. 254-339. Iterum ed. 
in Biskupa sögur i, 33-50. Numerus 
caput indicat. 

Throndh. Selsk. Skr. = Trondh. 
Selsk. Skr. 

Throndhj. Selsk. Skr. = idem. 

tit. = titulo. 

Tidsskr. f. Nord. Oldk. = Tids- 
skrift for Nordisk Oidkyndighed, ud- 
givet af det Nordiske Oldskriftselskab. 
Vol. i-ii. Khavn. 1826-1829. 8 V o. 

top. = toparchia, -æ. 

Transl. = Translaticie. 

Trójum. = Trójumaniva saga, in 
Hauksbók, codice niembraneo Arna- 
Magnæano Nr« 544. 4to. ed. Jón Sig- 
urnsson in Annaler for Nord. Oldk. og 
Historie. 1848. 8vo. p. 1-101. Cum 
vers. Daoica. 

Trondh. Selsk. Skr. = Det Trond 
hjemskeSelskabs Skrifter. P. i-v. Khavn. 
1761-1771. 8vo. Prior numerus vo- 
lutnen, posterior paginam indicat. 

Undal. Descr. Norv. = Undalini 
Descriptio Norvegiæ, i. e. Norriges oc 
omliggende Öers sandfærdige Be^criff- 
uelse af D. Peder Claussíin, Sognepræst 



i Vndal. KhaíFn. 1632. 4to. (Ed.se- 
cunda Khavn. 1727. 8vo. Non parum 
mutata). 

v. = vel. 

v. = verbum, -bi. 

v. = vide. 

v. = vox, voce, vocabulum. 

v. a. = verbum activum. 

Vafpr. = VafÞrÚÐnismál, carmen 
in Edda Sæmundina, ed. A. Magn. i, 
1-34; — Rask p. 31-38; — Munch p. 
22-27; — Luning p. 156-166. — Mo- 
bius p. 26-32. Separatim edidit Thor- 
kelin. Havn. 1779. 4to. Cum interpr. 
Latina et notis ; — Poemes Islandais 
(Vtfluspá, Vafþrúonismál, Lokasenna), 
ed. F. G. Bergmann. Paris 1838. 8vo. 
p. 241-300, cum introductione, interpr. 
Gallica et notis. Numerus strophntn 
indicat. 

Vall. = Valla-Ljóts saga, ed. in 
íslendínga sögur n (1830), 199-228. 
Nutnerus caput indicut. 

Valln. = Vall. 

Vapn. = VÁpnfirðíxga saga, ed. 
Gunnlaugr 5<> r o ar son : in Nordiske Old- 
skrifter. v. Khavn. 1848. 12mo. Cum 
vers. Danica. 

Vápnf. = Vapn. 

Vápnf. s. = Vápn. 

var. = varians (varia lectio). 

var. lect. = varia lectio. 

Vatnsd. = Vd. 

v. c. = verbi causa. 

Wchart. = Wormiani cbartæ, i. e. 
folia chartacea codici Wormiano inserta, 
quæ Eddam Snorrii supplent. 

Vd. = Vatnsdæla saga, ed. Wer- 
lauff. Khavn. 1812. 4to. p. 1-205. 
Cum interpretatione Danica et notis; — 
ed. Sveinn Skúlason. Akreyri 1858. 
— l2mo; — edd. Guobrandr Vigfússon 
et Theodor Mtfbius in : Fornsögur Vatns- 
dælasaga , Hallfreoarsaga , Flóamanna- 
saga. Leipzig 1860. 8vo. p. I-H0. 
Numeri sequuntur editionem Werlauflii. 

Vegtk. = Vrgtamskviða, carmen 
in Edda Sænumdina, ed. A. Magn. i, 
233-250; — Rask p. 93-96; — Munch 
p. 56-57 (Baldrs draumar); — Lii- 
ning p. 226 - 229 ; — Mtfbius p. 68-70 
(Baldrs draumar). Numerus stropham 
inf/icat. 

Vem. = Vkmuxdvr saga ok. Víga- 
skÚtu, ed. in Islendínga stfuur n (1830), 
229-320. Numerus capuf intiiait. 



INDBX SlGLORU.M 



Ll 



verb. = Verbum, -bi, -b.ile. 
vers. = Versio (interpretatio). 
vet. Dan. = vetus Danicum (voca- 
bulum). 

vett. = veteres. 

Vígagl. = Víga-Glúms saoa, ed. 
Hjóni Markússon in : Ágætar Fornmaima 
sömir. Hóluni 1750. 8vo; — ed. Guð- 
inuiMlr Pétrason postea toparcha Mu- 
lensis (flSM). Hafn. 1786. 4to. Cum 
versione Latina ; iterum ed. in Islend- 
ínga sögur 11 (1830), 321-398. Prior 
numerus caput, posterior strapham in- 
dicat. 

Vigask. = Vem. 

Vt'f/l. = Víglundar 8AGA, ed. Björn 
Markússon in: Nokkrir margfrói'iir siigu- 
þættir Islendínga. Hólum 1756. 4to. 
p. 15-33 (saga af ^orgrími prúða ok 
Víglundi syni hans); — ed. Guobrandr 
Vigfússon in Nordiske Oldskrifter xxvn, 
47-1)2. Prior numerus caput (editio- 
nis Holanœ), posterior stropham in- 
dicat. 

Vilkina s. versione Dan. Rafnii. = 
Vilkina saga. Versio Danica Rafnii, 
i. e. Saga om Kong Didrik og hans 
Kæmper, efter islandske Haandskrifter 
etc. ved C. C. Rafn, ed. in Nordiske 
Kæmpchistoiier. Vol. n. Khavn. 1823. 
8vo, et in Nordiske Fortids-Sagaer, ed. 
C. C. Rafn. Vol. iii. Khavn 1830. 
8vo. Textuni edidit Peringskjold. Stock- 
holmiæ 1715. Fol. (Wilkina saga) et 
C. R. Unner. Christiauiæ 1853. 8vo. 
(Sa«a Didriks knnungs af Bern). 

Virg. = S. Virgilii Maronis carmina 
(Æneis). 

Vísnab. = Vísnabókin, i. e. Ein ný 
visnabók, editio Guilbrandi Thorlacii 
(GuM)randr J)orlákssi»n) episcopus Ho- 
lensis. Il.iliiin 1612. 4to. Iteruni edita 
emii additaniento, sub titulo: Sú gamla 
vísnalx'ik. Editio II. Hólum 1748. 4to. 
Vísnab. ed. Holm. = Vísnab. (ed. 
Hol.). 

Vita Arnœ episc. = Ám. 

Vita Droplogidarnm. = Dropl. 

Vita Hrcidaris Stulii = páttr af 
Hreioari heiinska, ed. in F. vi, 200. 
218. 

Vita Ljoti Vdllensis = Vall. 

Vita SH Thomœ = Thómas saga 
krkikismips (Cantuariensis). 

Vitlt 'lliorl S'* = ^ORLÍKS BI8KUP8 

8Aga iiins iiKLci, ed. Guðbraudr Vig- 



iVlSSOn ill KlSKUPA 8ÖGUR i, 87-124, 

Jtil.104. 

Vita Thorst. Sidnh. = ^orrtrins 

SAGA Sí ÐUHALL880NAR = \) . Ni^iiIi. 

Vita Thorst. Sidulmll. = =þ. Síðuh. 
Vita Thorlaci Sancti = Vita Thorl. 

su. 

Vita Thorst. Albi = ;þ. hvít. 

Vita Vem. et Skutœ homic. = 
Vem. 

v. I. = varia lectio, -ne. 

voc. = vocativus (casus). 

vocc. = voces, -euni. -cibus (voca- 
liula, -lis). 

voc. comp. = vocis compositæ. 

Volk. = VÖLUNDARKVIÐA, e.irinon 

in Edda Sæmundina, ed. v. d. Hagen, 
Altuord. Lieder u. Sagen, p. 1-6; — 
Grimm, Lieder der alten Edda, p. 1-23; 

— A. Magn. ii, 1-24; — ed. Rask 
p. 133-139; — Munch fp. 72-76; — 
Líining p. 296-305; — Möbius p. 88- 
94. Numerus stropham indicat. 

Vbls. = VÖL8ÚNGAKVIÐA HIN FORNA, 

carmeu in Edda Sæmundina, ed. v. »1. 
Hagen, Altnord. Lieder u. Sagen, p. 
22-28; — Arna-Magn. n, 94-116 (= 

HKLGA KVIÐA HUN DÍNG8BANA ("nilinr. str. 

xiii-xlix); — Rask p. 161-169; — 

— Munch p. 91-96 (= Helga kv. 
Hund. önnur, str. 12-49); — Möbius 
p. 111-118. Numerus stropham in- 
dicat. 

Vbls. S. = VÖLSÚNGA 8AGA, C(l. in 

FR. i, 113-234. 

Volsa p. = Volsa Þattr, Parti- 
cula ex historia Olavi Sancti, N. R., 
mscr. Nunc edita a Guðbrando Vi»fus- 
sonio in Nordiske Oldskrifter xxvn, 
133-138. 

Vsp. = VÖLU8PÁ, carmen in Edda Sæ- 
mundina, ed. A. Magn. m, 1-56, l'.M- 
206; — Rask p. 1-10; — Munch p. 
1-7; — Luning ?p. 138-156; — Mo- 
bius p. 1-9. Editiones speciales enu- 
meratæ sunt in ed. A. Magn. p. 13-14, 
quibus addi possunt: Ed. Wieselgren. 
Lund 1829. 8vo, cum vers. Lat. et 
notis. 8vo. — Ed. Ettmuller. Leipzig 
1830. 8vo, cuui vers. Germanica, no- 
tis et glossario. — Ed. Bergmann in Poe- 
mes Islandais (Paris 1838. 8vo), p. 
147-239, ciiiii introduct. interpret. Gal- 
lica et notis. — Ed. N. M. Peterseo. 
8vo. Numerux stropham indicat. 

vulg. = vulgari (Danico sermoue). 



LII 



i\dkx sirinRi m 



Ý. = Ýnglínga saga, in: Hkr. ed. 
Hafn. Fol. Tom. i, 5-64. Prior nu- 
merus caput, posterior stropham in- 
dicat. 



J). = ;f>ÓRSDRÁPA, carmen encomia- 
sticum de Thoro, auct. Eilífr Guðrúnar- 
son, vide in Edda Snorriana ed. A. 
Magn. i, 290-303. , 

_2>. Hrœð. ■=■ 3>ORÐAR 8AGA HRÆÐU, 

ed. Bjðm Markússon in: Nokkrirmarg- 
fróðir söguþættir fslendínga. Hól. 1756. 
4to. p. 59-81. Sagan af $órði 
hrrðu, ed. Halldór Friðriksson in Nord. 
Oldskr. vi. Khavn. 1848. 12mo, cum 
vers. Danica; — Fragmentum ed. Guð- 



hrandr Vigfússon in Nord. Oldskr. x.vvn, 
93-105. 

p. hvtt. = 3>ÁTTR Ap j)ORSTRINl 

hvÍta, ed. Gunnlaugr ^órfarson in Nor- 
diske Oldskrifter v, 35-47, cum iriter- 
pretatione Danica. Khavn. 1848. 12mo. 

J). Siðuh.Z= jþ0RSTKI\S SAGA SÍBU- 

hallssonar. Nuiie edita a Theod. 
Möhio in Analecta Norrœna. Leipzig 
1858. 8vo. i, 169-184; et speciatim 
cum somnio Thorsteini (DrþS). Leip- 
zig 1859. 8vo. 

p. stáng. "= 3>áttr af Jorsteini 
8T.ÍNGARHÖG0, cd. Gunnlaugr ^órðarson 
in Nord. Oldskr. v, 48-56, cum versione 
Danica. Khavn. 1848. 12mo. 

fiórul. = Jóruljóð, mscr. 



A. 



A permutatur cum c, æ, o, ó, 0, 1) cum e: 
hazi i- ; vul ; starkr : slatta ( -ln ia ). Skáldh. 6, 1 ; 
muBtari , missari (F. VII 100. 129) ; garði 
(= gcrði, fecit, Nord. Tidskr. for Oldk. i 414) ; 
jak (jee) , varðr (verðr ab ek vcrð) , F. X 
287. 301; þvars (pro þvers fíngrs), GhM. I 
424; sax sex; var pejus ; scalæggiaðr = 
skeleirgjaðr, Fsk.msc; áak, Alrm. 4; kykvan- 
di, KþK. (msc.) 39; valfalli (= valvelli, 
campo cœdis), FR. I 385. — 2) cum æ: kjarr 
(kœrr)j þafðr (þæfðr); vesall , vesalíngr; 
vari (=» væri), F. X 397, Eg. 88 (p. 762 
l. 3) ; ut t'n vulgari sermone hndierno atla = 
ætla, hvunar= hvenær quando? — 3) cum o, 
d : afa, afar (ofr), afgelja, barð (borð), barði 
afbcndi, afbrýði ; nakkvat, vagr, van, elc, ubi 
sempe.r transiit t'n o , et scribi solet (sec 
Raskium) pcr á; aðal = óðal; tak = tdk. 
/n retere lingra Danica a sœpe sonuit o , ut 
in voce allr: efter ollæ menz thirft, olt land, 
Molbcchii Lex. Dan. prœfat. p. 51. — 4) cum 
ö: vaxtr, hnaggr (F. V28), vandr (F. V29), 
kattr (F. VI 390, var. 6), bdnjarðr (F. X 
142, var. 6); hodie hattr et hðttr; haldr 
(= hCldr, Shl. II 280 tiol. 4); sa S ur 
(= sögur, FR. I 515, et vulgo in Fsk. 
msc). 

A patilur 1) aphœresin in subst. súl 
(— súla) ; in compositis , banorð , ut hodie 
^kálholt, Vallholt; t'n verbis, ut renn (= renna 
currunt, Olafsr. 27). — 2) paragogen : trda, 
v.ira, pcima. — 3) synaloepheti , prœcedente á, ó, 
ú: blár, blán , fá, dreyrfár, sjándi (F.VI 
12, Grág. i392), þótt (þó at), snú (= snúa 
rertere, Eb.22). — 4) syncopen, in comparatiris: 
ríkri, bættra (F. VII 36) ; in suffixa negativa 
atj in verbis: vélt (vélat), FR. I 197. 198, 
F. VI 'i'lfí , 2; þa?t (f)apit), Anecd. 10; 
ncitt (ncitað), F. VI 359; luimildi (heimilaði), 
Grág. II 209; fjarðí (fjaraði wiare refluebat), 
Korm. 12; vísti (vísaði) , Gpl. 377; bréft 
(brefat), F. //257; frelst (= frelsat) F. /204. 

Á prrviuhiiiir cum æ, o: átt, ætt, ott, 
genus. familia ; cum ó, mjávari, spánn, frán, 
^jiir, Ai.ardjiin (F. VII 235,2). Figura, quœ 
huir lioilicrna- litenr (ii) apud reteres respon- 
dil , fiiit n , cujus sonus compositus fuit ex 
a.«, ita ut o primarium accentum haberet (vide 
SE.) : liinr iiilmliim ao t'n membranis scrip- 
tiim njirriiiir liun pro hodierno á, «/aorr = 
árr, haor = hár, Plac. 'J'). 38, quam pro ö, 
ut iao<rþo — lOgðu, /•'. \ /17 : i/uin et au pro 
ao rrprrilur. ut nau-'S (pro naoð = náð, Lb.8), 
rauðvisa (pro rA&TÍM), llas. 28, rausgjarn 
pro ráðfjarn, RS. 23, lavg = lág, cod. Reg. 



SE. I 410, tar. 2. Sed sonus a, qui 
tw o prœludebat, sœpissime in pronuntiatione 
omissus fuit , quare pro i frequentissime o 
occurrit. 

AU = ey, o. u: traustir= trcystir; sauðr 
= 60ðr (seyðir); maurr = m0rr (mýrr); 
frauskr = (froskr =) frpskr (I)an. Fr0 rana); 
Raukjaholt(=Reykjah., Lib. Dat., ísl. 1387); 
savnnu = sunnu solis, Gd. 71; raumska = 
rumska, FR. III 11; hlaugligt sa hlpgligt 
(hlæsligt), Vigagl. II; blikrauðr =blikruðrj 
vagadraumbr = vagadrumbr, F. VIII 159; 
aurriði = urriði, örriði. 

A, lerminalio personalis verborum, pro ho- 
dierna i , sœpissime locum habens in 1. s. 
imperf. ind. act., et 1. prœs. et imperf. conj. 
act., rarius in 3. s. imperf. ind. et conj. act. 
1) 1. s. imperf. ind. act.: knáttag, Ad.6. 10; 
ck hafða frcgit, fando audiveram, Ý. 19, et 
constanter in carminibus Kormakssagœ ; sed 
þorðcg, Eg. 56, 1. — 2) prœs. conj. acl., 
1. s.: þótt ek berak etsi tollam , Grm. 1; 
vita sciam, Grm. 24: FR. I 262, 1; þótt 
ek vcrða höggvinn etsi occidar , F. II 248; 
3. pers. sing. : hyggjum, at hans ðnn líka guði 
vel, Fál. 19, 2; itr fylkir veðrhallar lita mik, 
deus me respicial! Has. 4; vil ek at þjóð 
þagna, Lr. 5, ubi al. þagnc; at hann verða 
látinn, Krm. 22; ilem in prosa, miklu haT 
cr frændr meira skarð hflggit i ætt vára, en 
ér muna duga at staðfcslaz hcr í landi, Eg. 
66, et sœpe in Anecd. ; 1. plur.: vitain pro 
vitim , sciamus , lsl. I 378. — 3) imperf. 
conj. act., 1. sing.: skylda, Lokagl. 23; vekða, 
bæða, SE. I 242, 1; bæra ek, Lokagl. 14; 
ra^kag, mættag, Ad. 8; næðag, £6. 19, 1, 
F. II 248; adde Korm. 6 , 3. 11 , 8. 20 , 1. 
27, 1 16, 5.6, l; — 3pl.: máltól mætta nýjaz 
mer, G. 19. 

A, suffixum negatirum rerborum, cum om- 
nibus personis pra-sentis et imperfecti tam 
indicatiri quam conjunctivi , et imperaliri , 
rarissime lamen cum 2. plur. , conjungitur ; 
infinitivo nunquam sufpxum reperitur. Tantum 
verbis adjungilur, quuin subslnnlira, iiiljri-liru. 
pronomina et adverbia gi negatirum adsumnnt. 
Hæc negalio non solum formam a, at, að. aþ 
adsumit, sed et trespostremœ formœ apharesin 
paliiinlur, — t, — 8, — þ, persona in vocalem 
desinente (&t nrgntirunt non est Eg. 55. J. 
ut putare riilrlur. 0, Mngna-us, not. 3. Ai/h- 
quiim enim hwc particula a verbo separatur, 
i/iiiinlum mrmoria supprtil). I) Intl. pras. 
1. pers. sing. adsumit k (ex ek ego) , cui 
negatio a, at, að suffujitur, v. c. niák-að 

(1) 



non possum, Am. 12; mák-a ck, id., Gha.29; 
interdum alterum pronomen 1. pers. k nega- 
tioni adjicilur , ul mák-a-k, id. , Am. 55; 
knák-at ek , Hýmk. 31; berk-a-k non fero ; 
hefk-at ek non habeo , llh. 94, 1; skalk-a 
ek hverfa non recedam, F. VI 417, 1; veitk- 
at ck nescio, F. 11232,3; sitk-a ek non sedeo 
Völs. 23 ; munk-a, emk-a, non ero, sutn, Bk. 
1, 22 ; kvcðk-a , non dico , nego , Ad. 21 ; 
munk-at ek, Gha. 32; emk-at ck non sum, 
Skf. 18, Harbl. 34; bíðk-a non accipio , 
Völk. 18; vilk-at nolo , Lokagl.18; sékk-a 
non video, Gha. 51, Völk. 17, ubi k pronomen 
duplicatur ; sic ákka, Fm. 2, Am. 1-1, tckk-at 
ek (pro tek-at) non accipio , F. II 203, 3; 
«k þikk-at (pro þigg-at) non accipio , Skf. 
22; kallig~a non compello, Gha. 51 ; þorig-a 
non audeo, Völk. 24. — (i) 2. sing. : þú fœr- 
at non polcs , Htn. 9, sed sœpissime insuper 
addilur tu (i. e. þú), ut fær-at-tu, Eg. 76; 
ert-at-tu non es, II. hat. 10, Vegt. 18 ; mant- 
at-tu non eris , Sk. 3, 21, sed mun-at-tu, 
SE. I 388, 3; skal-at-tu, Hávam. 115; átt- 
að non habes , Fm. 3.; átt-at-tu non habes , 
Fjölsm. 1 ; veizt-at-tu nescis , Harbl.4; vill- 
at non vis, Hávam. 116 ; sér-a þú non vides, 
Ghe. 39; gár-a þú non curas, Sk. I, 29, pro 
gáir-aj görr-a (pro gttrir-a) non facis , Sk. 

1, 20; kallar-a þú, non advocas , compellas, 
Ghe. 39. — y) ^- S * M S-" má-at non potest, 
Fm. 44; kná-at, id., Grm. 25; á-t non debet, 
Hh.65, 5, sed F. VI 320 , átt debes ; flær-at 
non violat, Fjölsm.21. 22; þvær-a non lavat, 
Vegt. 16; mun-a non (erit) , Höfuðl. 16; 
tregr-að non luget , Ghv. 2; sígr-at, hnígr- 
ai , Eg. 67, 1; flýgr-a non volat , Hávam. 
152; veit-at nescit , Hh. 34, 5; heflr-a non 
habel , Hh. 73, 2; gerr-a (pro gerir-a) non 
facil. — 8) 1. plur.: munum-a bíða non 
accipiemus, F. III 6; vitum-a nescimus, Bk. 

2, 18. — e) 3. plur. : eigu-t non habent, Hh. 
62, 5; knego-þ non possunt , H. hat. 13; 
verða-t non punt, Fm. 39 (h. I. membr. habet 
verþa, quod in verþa-t, mutarunl inlerpretes) ; 
þykkja-t non videntur , Völk. 11, Hund. 1, 
45; fregna-t non audiunt , F. VI 79, 2; 
bíta-þ non acuti sunt, Hávam. 151 ; vinna-t, 
non resistunt, resistere possunt, Völs. 16, sed 
vinn'-a, Korm. 11 , 8 , ut er'-a, er'-at, non 
sunt, Völs. 28, Eg. 76; mun'-a, mun'-at, 
G. 14, F. VI 88, 3; vit'-a (pro vitu-a) non 
cognoscunt , F. VII 87 ; sed þurfu-at, non 
opus habenl SE. i 250, 3. sec. cod. Reg. — 
2) imperfeclum indic, 1. pers. sing. : fan-ka 
non inveni; vark-a ek non fui, Hund.2, 10; 
komk-að ek non veni, F. XI 127 ; sák-a ek 
non vidi, Hamh. 27; hnék-aþ ek non incli- 
nari , Ogr. 9; áttk-a non habui, Eg. 83, 1, 
pro áttak-a; vildig-a-k nolui, H. Br. 13, 
Gha. 40; gjörðig-a ck non feci, Gha. 11; 
máttig-a-k non polui, Ghv. 12. — P) 2. sing. 
imperf.: máttir-a non potuisli , Lokagl. 62; 
mæltir-a non dixisti , Völk. 35; gaft-at-tu 
non dcdisti, Sk. 2, 7; bátt-a-ðu non vidisli, 
Eg. 48, 1 ; var-at-tu non fuisti , Eg. 48, 1, 
Ihind. 1,39; kvaþ-at tu non dixisti, Ogr. 11; 
komt-a þú non venisti, Am. 104; fannt-a-þú 
non reperisti, Harbl. i't. ISB. fráttu-ð, Korm. 



12, 7, pulo poni pro frátt-a-ðu v. frátt-at-tu, 
non audivisti; GP. verlit, (audivistis), scd tum 
esse debuit frágut; gerþi-t, Am. 98, videtur 
esse pro gerþir-at. — y) 3. sing. impf.: fór-a 
non ivit, Am. 47; fór-að, id., F. XI 138, 3; 
var-at non fuit, Höfuðl. 5; varð-at, Hund. 

1, 29; kom-að non venit , AA. 145; reis-at 
non surrexit , Am. 50; fell-at non cecidit, 
Si. 4,2; ypþi-t non aperuit, Am. 47 ; þótti-t 
non videbatur , Ha. 278, 1; vandi-t non 
adsvefecit, G. 20; náði-t non potuit, G. 19; 
vildi-t noluil, Hh.65, 6, sedvild'-at. Has.38. 
NB. færði-a non atttilit, Korm. 11, 5; mátti- 
at non poluit , Fsk. 166, 2; v. herflótti. — 
8) 1. pl. imperf.: varom-at non fuimus , II. 
20. — e) 2. pl. imperf. : urðu-a ið non fuistis 
r. facli eslis , Ghv. 3. — £) 3. pl. imperf. : 
fóro-þ non iverunt , Hýmk. 36; hugðu-þ , 
non putarunt , Am. 5; voru-t, voro-t non 
erant, Höfuðl. 10, Mb. 4; urðo-t, Hávam. 
54; vildo-t noluerunt , Hg. 31, 3; hlífðo-t 
non pepercerunt, Hh. 96, 2, sed mátt'-at non 
potuerunt, F. IV 52, 3. — 3) Conjunctivus, 
a) prœs. 1. sing. : bjargig-a-k opem non feram, 
Hávam. 155; stöðvig-a-k, non sistam, Háram. 
153. — p) 2. sing. prœs.: kveðir-a ne dicas, 
Lokagl. 16. — y) 3. s. prœs. : haíi-t ne habeat, 
Hg. 16; seli-tne vendat, F. XI 43; komi-þ ne 
veniat, Grm. 20; sé-þ non sit , Hávam. 62; 
hrökkv'-at, ne refugiat , Krm. 23; skríði-a, 
renni-a, bíti-a, Völs. 19. 20; sed bít'-a, Hund. 

2, 30 ed. Hafn.; letí-a ne dissvadeat Bk. 2, 
44. — 8) 2. pl. prœs. : segit-a ne dicatis , 
Völk. 21; fari-t ér ne proficiscamini , H.37. 
— 4) Imperf. conj.: 1. sing.: raundig-a ck , 
H. hat. 42; skyldir-a, non deberes, Lokagl. 
22; 3. sing.: komi-þ non veniret , H. hal. 
18; værí-t non esset , Am. 27. 94; væri-a, 
id., Sk.3, 12; — 1. pl.: ættim-a ; Ghe.6. — 
5) Imperativus, 2 sing., þú rís-at, ne surge, 
Hávam. 114; gef-at. ne des, concedas, Hávam. 
129 ; grát-a þú ne fleas, Bk. 2, 25; grát-at- 
tu, id., H. hat. 41; hirð-a þú, ne cures, noli, 
Gha. 31, Am. 40; hirð-at-tn, id., Korm. ; 
vax-at-tu ne crescas, SE. I 286 ; kjós-at-tu, 
ne elige, opta, H. hal. 3 ; tak-at-tu, FR. 1 441, 
3; lá-ta-þu, skal-at-tu, Bk. 1, 28. 29; leið-a, 
Hm. 10; kveð-a ne loquaris, grand-a, ne 
nficeas, GS. 12; freista-t ne tentes, Plac. 26. 
Eliam cum imperativis in i : þú teygi-a ne 
cggi-a, Bk. 1, 28. 32; þegi-at þú ne taceas, 
Vegtk. 13. 15. 17; hyggi-atne putes, Bk. 1, 36; 
þat ræð ck þer iþ þriðja , at þu deili-t, 
Bk. 1,25, ubi deili imperat. esl ; it. eiða 
skaltu vinna, at þú kveljat, (malo kvcli-at) — 
ne verðir, Völk. 31 ; quocum conferri possunt, 
Hýmk. 25, at þú heim hvali haf til ba'jar, 
cða Uotbrdsa festir okkarn, item F. XI 57. 62. 
Addere libet aliquot exempla iinpvratirorum 
in i: dugi þd nú, F. II 83. 149; vaki þú, 
Völk. 28, Grg. 1 , F. IV 27. VI 201; þegi 
þú, Hamh. 20; F. VI 215 et hodie vulgo ; 
uni þd , Gha. 33, FR. I 146 var. 3; nggi 
þú , Hund. 1, 19; gapi þd , Skf. 28. — 6) 
Iiifuiilirits citm a negaliro iioii occurril : lotut 
F. VIII 106 nol. 'i. (/nriii (ii/dncil vjustl. libri 
prafationis pag. 14-15, dubius est. — 7) Passi- 
ritin : lndic. prœs. 1. plur. : forðumk-a, Am. 28; 



\\K 



itnperf. 3, sini/.: kmiisk-at Atn. 3} fi ; llsk-at. 
Ani. l! ; 2. siiu/.: þóttisk-a þtí. Lokagl.60. 
S( tfðfOtÍO, i/iiutl ml seitstim ntltiiicl, iiilrriluw 
rnnnrrli ilrlirl runi rnrr sri/nriiti, atl/ccl iro, 
atlrcrhio mil rrr/io, r.r. i/r.: fregBft-t linípnar, 
RM itmliiuil Irislrs . i. r. Iirlir iiinliiinl , Mg. 
'II. 8; hykk-at ek fræknum ví.s;i þóttu fu-i i i 
skáld in vcrri. pitlo non /inttriores, i. e. plnrrs 
poelas prinri/ii visos esse deleriores, Eg.82,3; 
licltlr voro-t þau ráð haajlig, i. e. voro licldr 
ólia»-lig, Mb.í; fékk-at lítit erindi, lllt.l'.).2; 
guldu-t sjaldan = guldu ósjaldan, sœpc, 011. I '/, 
•'/ ; baiS-at rekka hyggja á Hótta, non horlnlus 
est, ut fuqerenl, i. e. horlalus est, ne fugerent, 
OT. 120. 

A, adv. , id. q. », semper , Sonart. 12, 
Ad. 20 Gd$. 6 (Anglos. a, semper). 

A, /".. atnttis, Vsp. 33, Vafþr. 16, Krm.4; 
gen. ár, ir cldr, ignis amnicus , aurum , ár 
eldbeuYir n'r, Nj. 73, 1; á kcmr til sævar, 
miniis in mare se exonerat, formula conclusi 
el ad finem perducli carminis , SE. I 468, 2. 
II 425, wót' hœc phrasis e.r/ilirnliir (cf. 
AA.268). Incomposifis: eitrá, hlaupá, þjóðá. 
Á , /. sing. prœs. ind. act. r. ciga. 
A, pra-p. cum dat. et acc. 1) cutn dativo: 
a) pro í, in , inlra: hafa 8Ík á hófl intra 
tnmli terminos se conlinere , Lokagl. 36; it. 
indicat rem vel personam, cui alia res inest, 
iiui cujus parlem alia res efficit : skopt á 
hersi cotna principis , SE. I 451, 1; höfuð, 
blöð á lauk, capul, folia allii, FR. I 469, 3; 
sic in prosa: kviðrinn á henni vetiter ejus, 
F. VI 350; hendr á henni, manus mulieris, 
GS. 24; ristin á honum contexum pedis cjus. 
F. VIII 141 var. 7 , qui usus prœpositionis 
hodie in cummuni sermone vvlgalissiinus est. 
— &) P r0 um circa: dúkr á hálsi focale 
collo circiimdalum , Rm. 16. — y) pro at: á 
sverðtogi t'» iiiiiiiiii . FR. II 48, 2, ut gánga 
á vígum, pro g. at v., homicidiis, rei militari 
operam dare , FR. I 174; hafa á skriptum, 
á hannyrðum, (pro at skr. , at hannyrðum), 
acu pingere , arte elahorare , Gha. 15. — 8) 
pro við, juxla, prope: standa á kvcrnum 
adslare molœ, Hund. 2, 2. 1, 35, ut standa á 
smíð sinni => standa við vcrk sitt, F. XI 436; 
sic hodie , at slanda á stalli = við stall 
prœsepi adslare ; á bröndum, ad posles , ad 
tisiiiint domus , Iláram. 2 sec. lecl. memhr. ; 
á Hagbarðs luílsi jn.rla collum Hagbardi 
(sinuilfirri), Korm. 3, 4; falla á fótum fólks 
oddvita ad pedes regis collapsum mori, FR. 
II 15, 2; á hlið a latere, v. hlið f. ; á sandi, 
prn/ir liins, F. / 173, 2. Sic Fatroice sita 
.i Bori (isl. sitja á borði), accumhere mensœ, 
AA. 331. str. 78. f>á mun (i. e. vera) á hcfnd- 
um harina minna tnm /irn/ir ahrrit injiiri- 
arum tnrariim ultio, llh. 2, 'ill. — t) pro með, 
de medio , per qntnl aliquid fii : særa c-n á 
lótum rás viðar, vulnerare aliqnem radiribus 
crmttr arhoris, i. e. per radires . atlltihilis 
rnilirilins ( lnnt/iitini wrtliis mtii/icis) . Iltiitiw. 
/.>'/. nisi h. I. Irt/tiliir Mira, /. ,.. tlirns tilicui 
tw/irrrtiri ratlirilins rrntlir nrlinris iiisiilnilnn 
(wat/iris rj-riilnitttiitiliiis) ; similitrr ilicitur at 
skera sik á knífl, l.já, rultrn, fulcc ti rulnc- 
rare. Hníga á spjóti e-s hasta alicttjus Irans- 



jirum rnllahi, Olnfsr. 'i.'i. £) pm yflrt refS* 
sigrs auðit a e-in rictnrinin c.r alit/mi rcferre, 
hrm. /."»,• vinnii iijr á arum fjanda, (Idi.. 28; 
fii-injaz ií c-m, rirlti alif/uo i/lorinm sihi com- 
partirc, rel orru/ialis jiroriiiciis tiliritjus fines 
iw/irrii sui proferre, /•'. VII .'>■'{. I. (cf. vega). 
kjúka dómi á e-m, settlenliaw ronlra autm 
pronunliare , aliqitem contlemnare, (iS. ,S. 
t\) pro við, in , conlra, adversus: brjófa bág 
á e-m, adrersari. resistere cui, contendere 
cum aliqito , 8E. I 2!)'2 , 3, quod aliis locis 
est brjóta bág við e-n et nióti c-in, (cide bágr) ; 
hefna e-s á e-m , ulcisci aliquid in alit/uo, 
riniticttim rei alicujus ex aliquo repetere, 
Ghv. 5; verk á Serkjum res adrersus Sara- 
cenos gestœ , Sie. 6, 3. — íí) pro af, með: 
fylla, seðja hrafn á holdi, corvum carne im- 
plere, saliare, Nj. 93, 2, Korm. 8, 3. — i) de 
tempore prœlerito : á hausti auclumno proxime 
prœcedenli, Orhn. 81, 3, Nj. 133; sic et 
in prosa ú hausti, F. VI 379, pro quo nunc 
fere dicilur i haust , et expressius i haust 
eð var; de instanli lempore : á vetri , hoc 
auctumno , vel universali notione , hiemali 
lempore, Mg.32,3; universaliter : á 5 dðgum, 
á mánaði , per conlinuos quinque dies , per 
inlegrum mensem, Hávam. 75. — 2) cum accu- 
sativo: hræra óðins ægi af munar grunni á 
jorufægi , carmen (laudalorium) ex pectore 
excitatum in pugnatorem (principem bellico- 
sum) derivare, Höfuól. 18. — $) pro við, ut 
at, // 2: viðr kvað á víði silva mare com- 
pellavit his verbis , SE. II 202. — y) pro 
at, c. dat.: á eingi lut, nulla re, nullo modo, 
haudquaqiiam , tninime, III:. 2, 36. — 8) de 
spalio: h þrjá vega, t» tres parles , plagas, 
Grm.31; á austrvega t» oriente, ÓII.92, 19; 
beiða hljóðs á báða bekki, pro á báðum bekkj- 
ii iii postulare silentium in utroque scamnn 
(i. e. ex ulriusque scamni sessoribus) F. VI 
288. — t) pro á cum dat.: á þriðja dag 
tertio die , G. 4; kalinn á kné (pro knjám), 
cwt' genua friguerunt, Hávam. 3. — y omit- 
lilur cum verbis neutris , stíga <j*c. : hér sté 
hon land hic in lerram escendil, H. hal. 26. — 
3) Hœc prœposilio sejungilur a casu , quem 
regit: á rínar veg mínum, «6t cohœrent á veg 
iii i ii ii iii . t» via mea , obviam, Nj. 73, 2; á 
járnum vásfylvíngi vísskiJrð ofan btirðut, t'. e. 
íi vasjf., ofan vígskörð, börðut járnum, Sie. 17. 
Ponilur post casum: velli á, Hávam. 50; ná- 
ströndum á, Vsp. 34. 

VAK, pro á ek habeo, 1. s. prœs. ind. act. 
v. eiga, Alvtn. 1, forte scribendum aak, aak, 
t'. e. ák. Ceterum hœc lectio est unica rarians 
tou á. 

ABBADISSA, /"., abbalissa (id. qu. abbadís), 
F. VII 355. 

ABBINDl, »., lenesmos (xt\.Ht<s^.Qz), Ilaram. 
140 sec. membr. ; in impressis esl afbcndi. 

\lliilt\o. Fnt. 5, pro quo ed. Ilafn. et 
Raskius in ed. Ilolm, óbornum, nondttm ntilo; 
iitaliw , tltit. plttr. , ignobili loco nttlis , v. 
jinrris it/iitiris. 

ÁltllU.I). f. , (id. qu. ábyrgð), caulio, 
sponsio, inlercessio, F. II 250. I. 

AF, /ira/itisitio. tltifinim regens, a, ab, ex, 
ilr. 1) dr tcmpore: var-a lángt af þvi — uns. 



hVA 



AFA 



non longum inde tempus exiit, donec, Ogr. 16. 

— 2) de loco : af grasi , e pascuis , pastu, 
lltirtnn. '21 (nppoiiitur n gras , in pascua, 
pastum). — 3) de maleria, unde quid fit: 
dúkr af hörvi mappa lintea hlcifar af liveiti, 
liba trilicea, llm. 28; arnar vængr af jarni 
ala aquilina e fcrro, llh. 62, 4; sic F. XI 128, 
mct af gulli , et paulo ante suppletur part. 
gjörr factus: skálir gervar af brendu silfri. 

— 4) de re, unde quid renit , aut persona, 
a qua aliquid proficiscitur : mik bitu örvar 
af álmhuga, sagittœ, arcu ulmeo emissœ, Mh. 

3, I; ey lysir mön af mari juba equi per- 
petuumsplendorem effundit, Vaffir.12; af hans 
vængjum kvcða vind koma, Vafpr. 37; sú kom 
gipta af guðs syni, F. X 18, 1. — 5) de re, 
unde quid sumilur: örr af auði opum liberalis, 
Sfurl. 7, 39, 1, ut dicitur Laline (t liberalis 
ex alieno, largiri de alieno". — 6) de causa, 
propler, ob : af því-at, eo, quod, SE. 1238,3; 
proplerea quod, Eg. 68; nam, Mg. 20, 1 ; af 
því er, quum, siquidem , Mg. 17, 3, quo loco 
af því at, F. VI 40, 2; af þínu magni te 
auclore; af yðru ráði ex luo consilio, Ha. 294 ; 
af þrek fortiler, SE. 1256, 3; af fári infesto 
animo, Háram. 153; slíkt er allt af æðru ex 
timore proficiscuntur , Nj. 146, 2; brandr af 
brandi brenn litio titionis lactu ardet, Hávam. 
57; ófrýnn af ángri contracta ob dolorem 
fronte, F. III 86; sæll af sonum filiis beatus, 
lltirtnn. 70. — 7) de mutatione: orðnir af 
mer ex me facti, Grm. 54. — 8) de objecto: 
hróðr af hciðnum þjóðum carmen laudatorium 
de ethnicis, Aj. 78, 3. — 9) cum quibusdam 
verbis et adjectivis privativum quid indicat, 
ut búa af baugum , hyggja af e-u , seinn af 
því er minnir (vide suis locis sub. vocc. búa, 
íiyggja, seinn). — 10) cum adverbio þaðan: 
þaðan af (= þar af), inde i. e. eo alimento, 
netnpe rore, Vafþr. 45; af þaðan, inde i. e. 
brachiis v. splendore brachiorum, Skf. 6. 

AKA, f. , nimietas , immodicum quid: joll 
ok afa, Lohagl. 3, respondel hróp ok róg in 
v. 4, ut jóll et hróp, afa et róg cognata esse 
videanlur, aut joll ok afa de immodica dicaci- 
tale usurpatur (afaryrði, Sturl. 9, 11, Orhn. 
274). Prosprie est eadem vox atque ofa el 
öf v. öfa, ab of nimis. 

ÁKALL, n., unda in navem irruens (falla á), 
Shl. III 30, var f, sec. membr. 132, Sháldh. 

4, 19 (GhM. 11 500). 

AKAR, perquam, admodum (videlur proprie 
esse gen. slubstantivi iif, afar, nimietas), id. 
qu. of r, sœpe conslruitur cum adjecl., adverbiis, 
et interdum cum substantivis (cf. afarr). 

AKAHAUÐIGR, adj., admodum dives, prœ- 
dives, (afar, auðigr), Fsk. 3, 1. 

AKARHREINN, adj., perquam purus, (afar, 
hreinn), SE. I 410, 4. 

AKARKAUP, n.pl., iniquœ condiliones (id. 
qu. afarkostir), Sturl. 6, 18, 2, ubi constru- 
enda: en vor ætt verðr venjaz afarkaupum, 
voslra familia sœpe cogilur ad iniquissimas 
conditinnes descendere, ab inimicis ctinculcala 
tl <i/iprissti. Propríé afarkaup est iniquissimum 
et immodicum rei prelium (afar, kaup). 



AKARMKNM, n. , vir robore vel potentia 
excellcns (afar, maðr), SE. I 530, Ha. 219, 2. 
2íl, 2; id. qu. ofrmenni, in prosa, Eb. 47. 

AKARR, »«., equus, SE. II 571; forle 
vehemens , prœceps , cogn. æfr. (SE. II 487 
álvarr) 

AKARSTÓRR , adj. , valde magnus (afar, 
stórr) : a. valbjórr magna cruoris copia , 
SE. I 616, 1. 

AKAR^ÚNGR, adj. , valde gravis (afar, 
þiingr): afarþúng vell ingens auri pondus, 
SE. I 658, 2. 

AKBENDI, n., tenesmos, Hávam. 140; vide 
abbindi. 

AKBRAGÐ , n. , excellenlia , prœstantia 
(bregða 4) : afbragðs orð carmen encomi- 
asticum (qs. verba de excellenlia alicujus), 
Gd$. 5. 

AKBRÝÐI, n., zelotypia (nt = of, briíðr; cf. 
ofkvæni), Gk. 10, Ý. 24, 2. In prosa, H. 34: 
hverr þeirra hefir vakatyfir öðrum fyrir abryðis 
sakir (ed. Holm., excluso f, forle abbryðis), 
quo loco in F. 1 9 explicationis gratia permu- 
tatur in fyrir vandlotu (i. e. vandlætis) sakir. 

AKESTANDI, m., qui adsidue (vinculis v. 
retinaculis) destinat , religat , (á semper , 
festa) : á. ægis hesta, naves adsidue oris ad 
lerram religans, adsiduus navigator, vir, Nj. 43; 
cf. festa ílolbrúsa, navim ad terram religare, 
et festandi lagar hesta, sub voce festa. 

AKKELDR, m., cochlear Helœ, SE. II 494: 
„Affelldr, spónn". 

AKKRÍKAR, m.pl. Afri, Africani: Affríka 
jöfurr , rex Afrorum (Saracenorum) , F. VI 
140, 1 ; In Symb. 21 nominanlur Egiptalands- 
menn, Syrlcndzkir ok Affríkar; it. vox Affrikar 
occurrit in Merl. 2, 73. 

AKGAMALL, adj., decrepitus, (af, intens. 
gamall), Eg. 89, 3, Grett. 86, 5. 

AKG.ÍNGA, v.n., decedere, it. remitti: veitta 
ennhálfa landaura afgánga af knerri, id etiam 
nunc concedas, ut dimidium navis mercatoriœ 
portorium remittatur , OH. 41, 3. 

AKGELJA, f., sermo immodicus, loquacitas, 
SE.I544; ab af=of, nimis, et Lapp. gjella, 
gen. gjcla. sermo (Rask om det isl. Sprogs 
Opr., p. 59); SE. 11 551 habet afgilja, id., 
qua forma nunc etiam dicitur hegilja, sermo 
vanus, ineptiœ. 

AKGERÐ, f., delictum, crimen, culpa; pl. 
afgerðir peccala, Has. 16: afgerðir hógsettrar 
túngu intemperanlia linguœ (ad verbum : ab- 
erralio moderatœ linguœ), Lb. 2. 

AKGJÖRD, f., id. qu. afgerð, Hh. 12, 2 
(F. VI 162, AR. II 49); plur. afgjörðir 
peccata , Hugsm. 28, 5. 

AKGLAPI, »!., Ikiiiio faluus, slolidus,Háram. 
17, SS. I 532, (pros. F. VI 201. XI 56). 

AKH VARK, n., diverticulum itineris, (hvcrfa 
af), Hávam. 34. 

AKl, m., avus, SE. I 534: Vafpr. 29. — 
2) Skf. 1. 2 pro afi legendum esl arfi filius ; 
forle et Ggr. 5. Vice versa arfi ritlvtiir esse 
corrupta scriptio pro afi, Nj. vers. lat. p. 368, 
rar. r.; cf. gloss. ibid. sub voce arfi. Cf. et 
infra sub arfr, ubi arfi tUprtnalum cx æfi. 
{hitc omnia profecla ridenlur ex ambigua 
scriptura. 



IIK 



W T. 



AKK Wll.lUR , adj.. rclniiicns , hnmadicus, 

nis.i. ,in, ( aflutrr, iciin. lifr ) : afkárilg or&gaétt, 

• iimiii farnitJia. Jc forlitcr Jirlis liiiml inl 
garibus. Mg. I'J, I. 

AKK MtL'k \I>R , adj.. rehcmcntis im§mii , 
foriis. hcllicosus, (afknrr, lyndr), P, VII . 127. 2. 
AKK Wtlt, ailj., traclalii diffuilis. rclicnicris. 
asjicr. fcrn.r. hiiinilis: afkár dýr fcriv licslia: 
l'lac '27. dc lcnnilms: afkár ck riðr var antca 
trarlalii diffirilis fui , Aw. (17 . — eigi hæg 
viðrri»;iiiir , ul expliratur Flt. I 220; afkiír 
dis jöl'rum fcmina rcl regilnts intrartaliilis. 
Gke. 37; afkiírr saungr< canltts rehemens, de 
itnmodicis crclamationibits in lnrtit, (llic. 'il). 
Neulr. rtfkiírt ocrttrrit Fll. 11237. (Forle ab 
af = of, nimis, raldc, ct kiírr). 

AKL, nt., camintts: (iSnnu B6gi, snðinn afli, 
spiculutn ferri in camino coclitm, SF. I 300, 2 ; 
leggja a fla, caminos ponere, conslruere, fun- 
darc. \'sj>. 7. 

AKL, n., robur, vires, Rtn. II, SF. I 2íi: 
a. arfs ok gneista robur Atti et Gnesti 
(ditnriim boum) , homonymice pro cognomine 
ymamegn, Grett. 50; snúa af alii magna ti 
tortjttere, Hund. I, 3. — 2) potenlia, llaram. 
163. Bk. 2,33. — 3) auxilium: alls ván, spes 
aitTÍlii, impetratœ copiœ auxiliares, ///». 74; 
riilc aflván. — In compos.: fjúratl. 

AKLA(-afta,-at).r.n., cum dat.,tires habere 
ad aliquid efficiendum, par operi esse, efficere 
posse (id. qu. orka): guð aflar flestu deus 
plitrima efficere talel, SE. I i'iti, i. Sic Grág. 
II 134, ef þeir afla þvi si id efficere possunt : 
F. IV 291, fyrr mun hann hví a(!a id pritts 
efficere poterit, quo loco llkr. 011. IW Itabet, 
fyrr mun hann því orka , eod. sensu (adde 
F. X 118); afla mikilii vinnu multum operis 
absoltere possc, F. 1289. Uðr hefir aflat biíru 
skalli , Tltclis flnctum decumanum molita csl . 
eTcilaril, F. III 27, 1. — 2) cum gen. rei, dat. 
personœ, comparare cui quid: a. ýtum gleiYi, 
lioniinibus gaudium compararc, homines gaudio 
afficere, Gd. 24 ,* quo sensu el cutn acc. rei in 
pn sa reperitur, atla ser mikinn orftstír magnatn 
ttomiitis celebrilalcm sibi parcrc. F.lll 151; rinn 
gen. et acc. rei, SE. 1 530 (a. fjár cða orðstir). 
AKLAMIKILL , adj. . tnagtiarum riritim, 
potcns: aflamestr, omnipotens, de deo, Lr. 2, 
(afli, mikill). 

AKLKTTR, adj., leris. FR.n32,3,(=ofíbttr, 
it. afléttr, F. IV 134), vel graris, (tit ófljóst = 
( >ljn>t, „, >/■;. / .,'/'/. // /02), epith. galca: 
(it) afletta herkuml Hcðins. 

AKLKÁTT, n. adj., exiguw* ropiarnm nu- 
merus, infcrior numero eTercittts, 011. 236. 

AKLGJÚDK, Si:. I yj'i. .'{. Icgcndiim pulo 
aflfrúðr: aflg. ok orða, pro góðr afls ok orða, 
ririiiin magnitudine et facitnJia insignis. 

AKLl , m. , polcnlia . pnlestas: ii. konúngs 
m\. regis poteslas rrcscit, OH.50,3. Deri- 
ratnitm al> »11 ; ridc fullalli. 

AKLIMA, adj. inJcrl., Jiritlsus, abalienatus. 
Am. 25, qs. tnentbris a corpurc amlsis (af, 
liinr). Cf. Post. 95: J>íí er ver köllum á 
jþitt ið helgasta nafn til fulltíngis oss , þú 
verðr hvert eitt kykvcmli alliina (mcmbris 
caplttm, viribus desertum). 



\l I.N.Ktilt, adj.. lirilms abiunlaiis . c\\.< 
ii. huy,;cíiii, cffirax roitsolator, dc sptritu stincto, 
llr '/, (iill, MBgr), itl iMiílli'ii- amli, 0.$, 

AKLHAUN , f. , e.rpi rimciitttm ririum ; it. 

res, qua- magtias vires postulat, SF. I 296, 2. 

AKLVAN, f., spes attTÍlii, it. rojtitr an.rili- 

ures subsidio missa- , F. VI 336, ut liðvánir; 

riilc sitpra in all , n., 3. 

AKMOR, »i., amor, Skdldh. 5, 1. 
AKRAKI, tn., rcr, 8R. II ifi'J : (cf. afreki). 
AKRÍÐ, «., tribtttitm, rectigal, Vsp. 21, 
id. fjn. sct/iiciis gíldí; hint: 2) damniitn : 

pjalda ilit afráð, grare damnittn facere, pali, 
II It. '.)(>, I. In priari signifiratit rax convenil 
roci Sret: afrad , rectigal e fodinis el agris ; 
sigiiijiralio melaphorica conferri potesl cutn 
skattr eí tíund, quœ ride suis locis. Scribittir 
et afroð, qit. r. ; ride el gloss. Njaltc sub hac 
voce. — 3) cotisiliitm rcrtitm , in re incerla 
e pluribus eligendum , (a ráða af) , Vegtk. 5. 
AKRK.K, n. , rirtus , fortitudo , strenuitas : 
afrcks veit insigne fortitttdinis documentum 
est, Hi/.'ll. 4; slikr at afrcki pari foilUudine 
prœdilus, Am. 103; unna c-m afreks praroga- 
(iram fortitttdinis alicui concedere , Sturl. 1, 
II, 1 var. 10; afreks konúngr rex rebus 
geslis celeber, G.8, ut afrcksmaðr rír exccllens, 
Eg. 1 ; afreks orð, egregie diclum, votum ex- 
cellens, (de ulciscendo patre), F. VII 35%, I, 
(cf. afbragðs orð); afrcks skáld poeta egre- 
gitts , Sktildh. 7, 53. Verbum afrcka occurrit 
Ljóst. 12, ubi afrcka mikit magnas res efficerc 
(reka af strenue aliquid exsequi). 

AKRK.Kl , m. , rex (forte ab afrek, ridc 
tamcn afraki), F. VI 423, 2. 

AKRENDI, f. , prœslantia roboris, lltjml;. 
28; FR. II 130 not. 4, ubi est netttr., 
formatum ab adj. afrcndr robustus ; haud 
quidem improbabilis est conjectura llaskii, 
pro um afrcndi , proponentis inn afrendi , ro- 
busltts ille (gigas) , ab adj. afrcndr, forma 
delerm. (sed. cf. gjölli, f., ab adj. gjöfull). 

AKRENUR, adj., expe.rlus, probalus, spec- 
tattts; strpius inprosa addilur at alli, i.e. afrcndr 
at afli experli roboris. Est id. tjtt. afreyndr 
(ab af, inlcns. = afar, et reyndr), quod oc- 
currit , Ljósv.29, et absol. ponilur (afrcyndr 
maðr) de viro speclatœ forlittidinis, experla: 
rirttitis; sic et apitd poelas: afrendr konúngr, 
Ha. 176; setr afrendra jðfra sedes fortium, 
potentium regum, Fsk.37, 4; de spectaltr forti- 
tudinis imperatore, Plac. 35. Cf. (yafli rendr 
(= reyndr at gjðlli) , spectatœ liberalilalis, 
F. X 1S7. 2. 

AKRETTR, m., sallus callesque pascui ; acc. 
pl. afit'tiu, hortn. 3, 9. 

AKROD id. qu. afrað 2. F. VI H0, /. 

AKRUNI , m. , delictum , Merl. 2, 103. 

AKSKURDR, m.. al^isio, prærisio, G.26, 

ubi in nom. legendum ridelur sectindiim, F. V. 

AKSIMtlMiR, m, prorcrtlits, rcdittts: a fæx 

(i. e. fes, fess, malim fjáss), protenlus, reditus 

pcroris , non solutn larliriniit . ut lntttjrum, 

o.rtjgala , caseus , sed et carnes , Hg. 16 , ubi 

rmistriio: hafi-t maðr þingat ask né eski, at 

færa fcsæranda tibfttikg fjii>s ul riro HU 

liberali (Sigurdv dgnasttr) pecoris prorcntttm 



*FS 



<KA 



afferat (i. e. symbolam dut). — 2) progenies, 
SE. I 534. 561, 3; a. Freys, progenies 
Freyi, reges Sreciœ a Freyo oriundi, Ý. 23, 2. 
— 3) gladius, SE. I 567, 2. (springa af, prosi- 
lire, prorenire exsilire, excuti). 

AFSTIGR, m. , diterticulum, derium, arium 
(legendum puto F. VII 84, 2): a. lífs, atium 
vitœ, mors ; bjóða e-m a. lífs. e medio tollere; 
cf. glapstigr. In Vita Thorst. Siduh. est 
hjtístígr deterliculum. 

AFTIG, F. VII 84,2, legendum pulo afstíg; 
vide afstígr. 

AGl, m., tumullus, turbœ, tempora turbulenta 
reip. : þúnsr magnaðiz agi bragna grates 
inter cites turbœ extiterunt, Ha. 199, 2; í aga 
miklum gravi inslanle tumultu , F. VII 7; 
kimlíi aga turbas accendere , Sturl. 6, 1, I, 
ubi forte prœstat var. akra , agros in- 
cendere. Jungunlur agi et ófriðr, F. VI 286. 
298. 430; rivina agi, turbœ hostiles , vexatio 
hoslilis , Sks. 613. 622; agi meðal frænda 
dissidia inler consangvineos , Dropl. maj. c. 20 ; 
agasamt í héraði, Eb. 44; agasamlikt res ad 
lurbas spectantes , F. VII 274; junguntur agi 
et rftti , F. VI 442. X, 409 ; de severitate im- 
perii, F.X 406, disciplinœ , Shs.9, 26; agi, 
terror, Bl. 16. 

AGIRNl, f., cupiditas: a. seims, cupiditas 
auri, Band. 3. 

AGNGAGL, n., calcar (?) escœ, (agn,gagí), 
hamus, F. IV 89. 

AGNGALGI, m. , patibulum escœ , hamus: 
hángi agngálffa. hatno suspensu», piscis, F. V 
233, (agn, gálgi). 

AGÐAR, m. pl., id. qu. Egðir, Agdenses, 
GS. 10, forte rectius referlur ad Egðir. 

ÁGÆTI, n., celebritas nominis, SE. II 144: 
liafa (.).- nokkut) til síns ágætis, aliquid ad 
celebrítatem nominis adferre, non de nihilo 
celebrem esse, Nj. 78, 1; leita síns ágætis 
nominis celebritalem adquirere, F. 1 162 ; sed 
leita sér ágæta occasiones quœrere ad gloriam 
parandam ib. 10; okkr til ágætis ut nostro 
honori consulalur , Am. 100. 

AGÆTLIGR, adj., eximius, Hugsm.25, 3. 

ÁGÆTR, adj.,prœslans, eximius, egregius,(i 
semper, geta commemorare) : ágæt mæti prœ- 
stantia cimelia, Am. 69; á. bragr eximium 
carmen , G. 1; á. guðs kristni, Krossh. 34. 

ÁHLAUP, n. , impetus: á. rítar, impetus 
scuti, pugna, Vigl. 17, 7. 

Al, m., proavus: faðir, afl , ái er hinn 
þriði, pater, avus, proatus tertius est, SE. I 
534. 561, 1. Sic distinguunlur Rm. 3. ái, edda, 
16. afl, amraa, 2í. faðir, móðir. — 2) nanus, 
Vsp. 11. 14, SE. I 68. 

AK, ego , pro ek, vide in ek. 

AK pro á ek, habeo, possideo, 1. s. prœs. 
ind. act. v. eig;a, F. II 52, 1. 

AKA , non habeo, non est quod (faciam), 
1. s. prœs. ind. act. v. eiga, cum negatione, 
FR. I 431, 1 ; vide et ákka. 

AKA, f. , id. qu. akka, sagilla, Ng.D. 82. 

AKA (ek, ók, ekit), curru vehi, absol.: ekr 
austan, Vsp. 44; aka í Jötunheima, Hamh. 
14. 23; ók at ísarnleiki ad pugnam rheda 
rertns csl , SE. I 278, 1 ; quibus locis vehi- 
culum in dat. subaudilur , quod interdum 

y 



additur , ut aka jó , beiti, hlunns vösnuni, 
equo, navi, navibus vehi, Hátaiii. 9i, 8E. I 
446, 1; via, qua tehitur , in acc. ponitnr: 
aka úrgar hnmúr per madidma vimt (simiias) 
vehi, Rm.36. Cum dat. personæ, aliijunn citnu 
vehere, depnrttirc, ltm.20.37; il. loco MOVmrc; 
ók-at þeim ne einn á bug nemó eos gradu 
dimotere polnit, A. 7, sed aka bug á c-n, eod. 
sensu, F. VIII 412. Inlrans., akaáliæl, rece- 
dere, gradtim referre, Isl.I166, 1, ul aka undan, 
F. 1X28; impers. cum dat. pcrs., Austrvindum 
ók í ongan krók Vendi orientales in angustias 
redacli sunt , Hh. 2, 2. 

ÁKAFA, adv. (ab adj. ákafr, vehemens), 
vehementer: á. snarpr, perquam acer, fortis, 
ísld. 20. 

AKALL, n., postulalum, poslulatio, jus, id. 
qu. tilkall, ÓH. 106; F. VII 56. — 2) fa- 
cultas clamandi, (kalla á): banna e-m á. 
fauces alicui oblorquere, Grell. 30. 

AKAR, gen. sing. nom. ök, qu. vide; cf. 
quoque eldgerð. 

AKARN , n., glans silvestris, Merl. 2, 87; 
plur. cum art. akarnin, Gha. 23, pro akornin 
'-. akörnin, non mulata vocali a; dólgs akarn, 
glandes irœ, corda, SE. I 296, 3; a. aldr- 
klifs, pectoris , id. , HR. 15; vide móð- 
akarn. Akarn, absol., cor, SE. II 430 (rectius 
appellationibus cordis subserviens). Occurrit 
akarn in prosa , SE. 1 18. 148. Angl. acorn, 
ltan. Agern; Mœsog. akran fructus. 

AKI, vi., qui vehit , movet , (aka): skers 
aki , qui movet , versat , exercet scopulum, 
mare, Höfuðl. 15. 

AKKA, pro ák-a , duplicalo k pronomine, 
non habeo , non mihi est, 1. s. prœs. ind. 
acl. v. eiga, Fm. 2; Am. 13. 

AKKA, f. , sagitta, SE. I 570, 2. 
AKKERl, n., ancora, SE. 1585, 2, Hh.31, 
1; 32, i, (pro ankeri, quod occurrit Ljósv. 28). 
AKR, vi. . ager: ósánir akrar non sati 
agri, Vsp. 55; teðja akra stercorare agros, 
Rm. 12; ársáinn akr ager mature consilus, 
Hávam. 88. — 2) frumentutn in herba, seges, 
inler fruges recensetur in SE. II 493, unde 
FR. I 173: ok er hann óð rúgakrinn full- 
vavinn , þá tók niðr döggskórinn á sverðinu 
akrinn uppstandanda , quutnque per agrum, 
vifilurojatn sccali florentem, incederet(Sigurdus 
Fabnericida) , ima pars vaginœ, quœ mucronem 
gladii muniebal, stantem segetem tetigit ; hinc 
akr höfuðs, hvirlils, hlvrs, vánga, hnakka, 
reikar, svarðar, cnnis, seges (qs. silva) capitis, 
verticis, temporum, genarum 4fc, coma, SE. II 
500, 3, et in hodierno sermone akr de magna 
multitudiin: usiiipalur. — 3) akr homonymice 
(tiistvnt) sitjnificat in SE. 11633, 2: akr verð ek 
opt fyrirsjúkri — eyfitjar þó sitja — . . . n.júrun 
sika, sœpe ego agrotæ puellœ tristis adsitlere 
cogor; nempe akr est id. qu. rugr (secale), 
natn tam rugr, quam akr segetes sunt , rugr 
autem etiam adjectituvt esl tt trisletn significat, 
aliis formis ruggr, ryggr, hryggr. — 4) vide 
brattakr, Brunnakr, svarðakr. 

AKRI , m., avis qttœdam, SE. II 489. 
AKRMAÐR, m. , agricola, Plac. 23; in 
pros. F. VI 187. 

AKRMUR A, f., potentilla agri, (akr, mura): 



*KT 



\l. \ 



akrmurur jökla, potmtilla agri glacialis (ma- 
i, iliijutr harrngi, cod. Fris. col. Sl, í'i 
(ad HS. 18, 1). 

AKTAN, f. , tiotalio, aiiimtiilrrrsio, obser- 
ruiin: a. skVrra skálda, notatio inlelligenliiim 
jwrtarnm , opera jieritis j>oelis data, cognitin 
opentm poeticomm, Nik. i. 8ic nkta íþróttir, 
haglcik, rit nk búkmím, n/ieram darr arlibus 
ac literis, Arn. 2; ibid. 29: nii er þetta var 
aktat liis adnnlatis. á. þrá, sentire , taniji, 
Slialdh. 7, 5. 

AKTAUMAH, m. jd., funes nautici, quoritm 
ope sinus relorum iibliquanliir in rrnliiin, SE. 
1 585, 2. Iluc unirrrsali iiotiinir sitmrndum 
esse riilrliir hoc rocabiilum in Fli. III 118: 
reiði þcirra slitnaði, svá at bæði gekk í sundr 
höfuðbendur ok aktaumar; ct Fll. III 20'/: 
ef |)ú siglir, slitni reiði , en af stýri stðkkvi 
krókar, rifni rcflar, reki segl ofan, en ak- 
taumar allir slitni. Eodem perlinere videtur 
phrasis , F. V 337 , at sitja í aktaumum, 
regere, temjierare funes obliqttalorios (relnrtiin 
obliquandoriim), et locutio tnctapliorica, vera 
einn i aktaumum, suo inarte faccrc aliquid, sine 
alniia o/ie rem administrare , Isl. II 44. — 
Specialiori nolione sumendum ridrtttr in Leg. 
Frostensibits: við aktaiim hvarntvt'ííj.v liáll'a 
mðrk, við stððcns; hvárntveffgrja þrjá aura, quo 
loco quumde ditobus fitniculis senno sit, conve- 
nire videtur signipcatinni etiam nunc obtinenti, 
qua aktaumr opiferum funem denotat; siuit 
anlem o pi f e ri funessec. Isidnriinillisjialensem, 
fiuies, qui cornibits antenttœ dextra sinistraqtte 
tenduntitr retrnrersits. — 2) in narigiis mino— 
ribtis Islandicis etiam aktaumar fuerunt funes, 
qttibus gubernacitliim regititr, nobis hodie stjórn- 
taumar; Ld. msc 20: þtfrarinn styrði, ok hafði 
aktaumana um herðar ser, |i\ í þraungt var ;í 
skipinu. In utroque signif. deriratur hœc ro.r a 
laumr et aka, tnorere, lendere, quod in primis 
de relis dicitur, r. c. aka skauti, pedem veli 
intendere, it. (F. Vllíl'l) aka scglum at endi- 
laungum skipum re/« secundum longitudinem 
tiaritim ejplicare. 

\KYERN, /*., mola aqvaria, (á, kvern), 
Merl. 2, 63. 

AL , f. , id. qu. ól, lorum , quo sarcina 
colligatur, Lokagl.62; ridc 8B. I l'l<>; 1120, 
ttbi ól exjdicatur />«;- band. vincttlum; it. F. F7 
378; de habena coriacea, qua freni regunlur 
(== taumar, beizlistaumar), Grrtt. 56, 3. 

ALA(cl. ól, alit), r.a., gignere, j>rocreare,de 
juilre, Am. 108, lltjiull. 15, 37, Sonart. 16; 
parere, de femina , ISin. S ,- a. sir jóð prolem 
parere, Ghv. l'l; alaz nasci . Vaffir. '/.";. — 
2) a/ere, sitsleitlare . cibiim dare, hnspilio et 
rtciti excipere: E. kvaðz cngan viljaala. ncma 
jarlinn, Orkn. 79, 5; a. svcita mií cnrvum 
saginare edita strage. (III. L J / S , 2 ; hinc alan.li 
imðar faxa , alens lupnm . prœlialnr , rir, 
/•'. VII 6; alaz, nitlriri, Vaffr. 'i'J ; alaz við c-t, 
. resci aliijitil re. (irm. /S Holin., aliler 
ril. Ilafn. — 3) ala önd á landi ritam degere 
in terra alii/itu. Si. 'i. I .- a. jól feslitm jnlense 
aliijiui lucn transigere , (Irkn. 81, 2. — 4) 
tnrlajih.: a. siit , dolnnin forrrc . ilnlori in- 
dttlgerr. Ilaram. 48; h. sorg um c-n alicitjus 
desiderio teneri. Orkn. 80, 4 (vide bjúgr) ; a. ugg 



hmri, 9E I ' 0,3} a. Iiím , dolos exercerr, 
dolis uli. I I / :. 2; a. ijfund um annars haji 
■'rre rrluis allrrins, Soll.lil; a. önn llin e-t 
ciirarr. Iliujsm. 2U, li. 5) part. pass., alinn, 
naltts, editcaliis, nulritits. 8B. / ;m>, '/ ,• sagi- 
nalus (rulr snpra sii/nif. 2), il. crassus, raslo 
corpore, de serpente Miilijarilico. SE. 1258, 1; 
a. Asum Asis procreatus , Vafpr. 38; a. við 

frnst , ijelit ntltrilus, rpilll. tnrbinis monluni, 
8B.1326, I; siþ ol' alinu srrn tiattis, lltiram. 
7'l ; a. bcztr manna ú foldu natorum in terris 
optimiis. F. VII 2; a. at bölvi, sor^um, rrffi, 
in jieriiicuiii. ilo/orrm. muliiis ndiis excitandis 
nattis, F.V227, l, VI 200, SE.I'ilO,1; a. 
ors til hjálpar in salutein nostram natus, 
Grelt.26, 1; a. upp rdttcatits, Og. 12; Am.68. 
ÁLA, f., nomen instiltr, SE. II 'i'J'2, 7. No- 
lanle Munchio, insula Hnrdiœ borealis , vel 
una ex parris illis insulis, quœ circa Aalesund 
prope Nörvoam sitœ sunt , AnO. 1846, p. 92. 
ALAR, pl. m. a nom. all. — 2) pl. f. a 
nom. ál, i/ii. v. 

ALASUNP, n., noinen loci, fretum anguil- 
lariiiii ; brachium sinus Limici , Alluirgum se 
porrigens; ride Stjntb. 15 rar. m, et 34not. 20. 
— 2) freltim in insula Hjalllandia , Orkn. 
p. 176, Krm. 20. 

ALBAZTR , adj. superl. , longe oplimus, 
præstantissimus, Plac. 11. 

ALBÆTTR, adj., sanitali omnino restitutus, 
Ag. bis. 

ALUA, f., ttnda, fluctus. Melaplt.: rekr þik 
alda hver illrar skcpnu a quovis sinistri fatx 
fluciit agitaris , Gk. 23. — p) mare , SE. I 
575, 2. — y) Hquor: a. Oðins, Óðreris, liquor 
Odinis , Odrereris , nutlsum poeíicum , poesis, 
carmen, Nj. 92, SE. 1248, 3; a. benja sanguis. 
IIR. 16. 

ALDAFAÐIR, m. , pater hominum, (ðld, 

faðir), Odin; eonr aldaföðrs, filius Odinis, 

Thor, SE. I2Í2, 5. 

ALDAFEÐK,tri. í7 M.ALI)AFÖÐR,S/í.//555. 

ALDAF(')DR, »;;., id. qu. aldafaðir, Vafpr. 1. 

ALDAGAUTR, m., qui cnni Itominibtts sermo- 

cinatiir, (öld. gauta), Odin, Vegtk. 6, 18, ubi 

cnnjuntjilur Óðinn aldagautr. 

ALDAKFAR, n., res hitmanœ, stalus rerttm 
hiimanarum, Merl. 1, 50, (öld, far). 

ALDARROF, n. , pnis rerum humanarum, 
(öld, rof), Hi'tid. 2, 39. 

ALDARROG, n. , contentio hominum, rel 
dissidium inter Itomines, (ö\d, róg), Haram.32. 
ALDA8IG1 ride alldasiga. 
ALDAUDR, adj. , demortuus , penittts ex- 
stincttis. (al-, otnnino, dauðr), H. hal. 11. 

ALDAj>OPTl, m., sncius, longa familiari- 
tate et cottrictit cni/nittis, propr. socius transtri, 
i. e. consessor naralis, longo usu alicttijunclus. 
(öld, þópti), ad formam toJ aldaviur amicns 
longn tisu cognitus, SE. 1536. 560, 3; aldar- 
þóptar. plur. , eodem sensu occurrit in prosa 
F. III 72. 

ALDl . ni. , nomrn insulte in Sunnfjordo 
i-ir. til. i/. Aldcn, (AnO. ÍSi6, p.89), 
8E. II W2: cf. E,,.59. 

ALDI . Irrmiiiaho; r,,le leggjaldi, glrfpaldi, 
hímaldi, digraldi. 

ALDIX , n. , fructus arboris; dal. aldni. 



ALD 



Fjölsm. 23; sed aidini, Merl. 1, 21. 25, Hv. 5, 
ubi metaph. de Spir. Sancto: rennir hugarsktig, 
faldit nrfgu aldini, [>\ i er illlífís liiti grandar 
rcfa. animi siltam (pectus humanum) sic perla- 
liilnr, ul eam lcrjat copioso fructu, cui perversi- 
latis wslus ii u ii <j ii n m nocere potest. 

ALDINBER, n. , bacca frugiferœ arboris, 
uvu. cohœrere videtur, SE. II 186, 1. 

ALDINFALDA, f. , vetusta calyplra caput 
relala, (aldinn, faldr), Rm. 3. 

ALDINGARÐR, m., horlus, (aldin, garðr), 
Pl. 24 , Merl. 2, 47. 

ALDINN , adj. , annosus , vetuslus , velus ; 
epilh. Odinis , Vsp. 26; gigantum , Vsp. 36; 
Úrm. 49; Shf. 25; arboris, Vsp. 43; maris, 
Hátam.63, SE. 1682, 1; lupi, F. VI 417, 2; 
aquilæ, HR.17 ; aldnar bygðir antiquœ habita- 
tiones, Rm.33; aldin el grafnínga \>e\&r proelia 
diu duranlia, Hh. 2, 3, sed F. V 89, 2, h. I. 
habet aldri, quod commodius videlur. 

ALDINSKOGR, m., silta arborum frugifer- 
arum, (aldin, skógr),arfWes frugiferœ, Lil. 10. 

ALDINVIÐR, m., collecl. arbores frugiferœ, 
Ha. 25, 2, el ibid. in prosa. 

ALDORMAÐR, m., vir princeps, dignitate 
speclabilis, Plac. 13, id. qu. tildurmaðr; AS. 
aldormon (Raskii Gram. Anglosax. 167, l. 2) 
explicatur per lt ducem" l. 15. 

ALDR, SE. 1248,3 videtur esse part. pass. 
terbi ala, nb alinn. aliðr, contr.aldr: aldr hafs 
vargr, saginata oceani fera, de nati ingentis 
magniludinis ; minus placet jungere aldr-haf, 
ni sil id. qu. aldinn marr, aul aldr sumere pro 
öldur, plur. xou alda, fluctus , el galdra pro 
verbo, sonare. Vel, quod simplicissimum est, 
aldr h. I. est id. qu. um aldr, sempcr; v. aldr, m. 

ALDR, m. , œtas , vitœ spalium: uns þik 
aldr viðr, donec te vila exercebit , quamdiu 
vives , Gha. 30; skapaðr aldr œtas decreta, 
Shf. 13; úngr at aldri œtate adolescens, Ghv. 2. 
— (J) vita: aldar aldr tila hominum, OH. 14, 1 ; 
gæta aldrs consertare vitam, Grett. 86, 5; 
njóta aldrs, rifa frui, diu vivere, Rm. 37.; leggja 
aldr mori, H. 13; Ijúka aldri, id., G.19; nema 
aldri interficere, Gha. 32; G. 59; ræna aldri, 
id. , Vegt. 13. 14 ; synja aldrs , id. , Fm. 36 , 
Sk. 2, 15; týna aldri , vilam amittere, mori, 
Rk. 2, 58. — 2) tempus, temporis spatium: 
um aldr daca, per decursum temporis, perpetuo, 
Vsp. 57, Vafpr. 16, FR. I 473, 2; sed vide 
árdag; um aídr perpetuo , Gha. 33; of aldr, 
id., Krm. 2Í, Hh. 12, 2. — ($) omissa prœpo- 
silione: aldr jam pridem, SÉ. 1510, ubi aldr 
explicatur per fyrir laungu longo ante tempore. 
Sic Orkn. 75, 2: aldr hef ek frétt þat, id jam 
pridem fando audivi ; it. semper, SE. 1 248, 3, 
ubi aldr jutigi potesl aut cum eisar (semper 
ruit), aul cum mér högna (semper mihi pro- 
lninliir, jilnccnt). 

ALDRÁN, n., privalio, spoliatiovilœ, mors, 
(aldr, idn), F. VII 35. 

ALDHADR, udj. , œtalc proveclus , sencx, 
(aldr), Nj r 7, 2, ílugsv. 29, 2. 

ALDRAÐR, m., prœfeclus populifrex, (old, 
ráöa), tii. II 254. var. I'2. 

ALDRHOT, f., ornamenlum rilir, i/lmin ei 
oprs, (aldr, hóí); fá a. gloriam consequi, ÓT. 
123, 1 , SE. II 130, 2. 



ALDRDAGA vide aldr 2. 

ALDREGl, adv., nutiquam, (aldrc = aldri, 
Vigagl. 23, et gi, neg.) : Hávam. 6. 76. 79; 
Lokagl. 8, Grm. 3. 46, Skf. 20. 36. 37; Og. 20, 
Fjölsm. 4; vide aldrigi. Cum negalione du- 
plici, Og.9.20. 

ALDREI, nunquam, Jd. 4, G. 10. (ÓH. ed. 
Holm. p. 379). 

ALDRGIPTA, f., vitœ prosperitas, fortuna, 
(aldr, gipta), ÓH. 21, 1. 

ALDHI , adr>., nunquam, Hdram. 77; Am. 65 ; 
Lokagl. 64, Bk. 2, ÍO, Soll. 2; llnrbl. 23; 
Korm. 11, 1 ; FR. 1 427, 2; adhuc semper usur- 
palur in Skáldh., ubi 2, 12 sibi inricem plena 
consonanlia respondenl aldri . . . baldri. 

ALDRIGl, iil. qu. aldregi, nunquam, (aldri, 
gi), Korm. 16, 2. 

ALDRKLIF, n., arx vilœ, pectus: - s epli 
cor, HR. 15; - s akarn, id., ibid. 

ALDHLAG, n., mors^ (leggja aldr, ponere 
vitam), Hm.8; Vafpr. 52, Korm.24; in pl., 
til aldrlaga ad finem vilœ, Hm. 8 ; dvelja e-n 
til aldrlaga remoratido mortem alicui arces- 
sere, H. hat. 30. — 2) a leggja constituere: 
decretum titœ , quod cui lege falorum datum 
est , vel eliam vivendi ralio , vitœ instiliilum, 
Bh. 2, 5, ubi parallela sunt (l né Iðst at lífi" 
e<„at aldrlagi ekki grand"; cf. Sk. 1, 23: er-a 
með lösliim lögð æfi þér, et ibid. 52; sjá mun 
gipt lagit á grams æfi. 

ALDRLAUSS, adj., vilœ expers, vila spoli- 
alus, morluus, (aldr, lauss); in superl. aldr- 
lausastr, qs. vita spolialissimus, i. e. penitus 
exanimis, SE. I 664, 1. 

ALDRLOK, neutr. plur., finis vitœ , mors, 
Hund. 2, 11. 

ALDRMÍNKANDI, m., qui vitam abrumpit, 
(aldr , mínka) , interfector , percussor : a. 
steins EIlu, inlerfector giganium Thor, SE. I 
302, 3. 

ALDRNAHI, m., inter ignis vocabula recen- 
set SE. II 486, qs. vitœ nulritor (aldr, næra), 
calor, it. ignis, vel ignis perpetuus (ab arab. 

%\j lumen, aram. TH5 lucere) : geisar eimr 

við aldrnara, sœvit ignis contra ignem , i. e. 
ignis per omnia grassatur, Vsp. 51, quod in 
SE. I 198, 1 est: geisar eimi ok aldrnari 
sœvit ignis et œstus ; simile esl F. 1X359: eim 
lék hyrr með himni, si construis hyrr lék 
eim ignis igni adludebal. 

ALDRPRUDR, adj., gloriosam vitam agens, 
(aldr, prúðr). auguslns, de rege, Mg. 32, 2. 

ALDRPRYÐIR, m., vilam exornans: a. lýða, 
vitam hominum excolens , de Sancto Pelro, 
Has. 50. 

ALDRRUNAR , f. pl. , characleres magici 
vilœ conservantlw, llm. 'lO. Cf. a'finrúnar. 

ALDRSLIT, n. pl. , exitium vilw , mors, 
(aldr, slit): til aldrslita, ad iiunlrm. ijiiuiiiiliu 
rivas. f. X 06,30; in prosa Sluil. 9,34. 

ALDKPELL, n., jaclura vilw, mors (aldr, 
spcll), Fbr.6, Reks't.5, Merl.2,69. 

ALDRSTAMR, adj., usura rilir pinliiliilus, 
(ahlr, slamr),_ Ghe. 'l'l. 

ALI'RSTRÍI), /».. Iurhilio vihr. (aldr, strið), 
tnms. f. XI 317, I (AR. II l-li, 2): sed ratio 
si/llabarum melricarum h. I. svmlii lii/cndum 



!• 



\I.K 



esse aldar striö, dolm luniiinum , mœror r. 

lurliis i>llliliCUS. 

ALDK1 'KIGK, m. spalium rila-, alas, (aldr, 
; /■/'. phrasin l'li. II 166, ckki inuntu vi8 
aldr íogMt /////<(/ iliiitiiriiam nlam atjes); aldr- 
teigr fjðljiiinn friði spjðllum , rita bellicosa, 
iiiiiffiui purs celatis in bello consumta, Ad. 23. 
ALDKTJ<)\, //.. jnclura ritœ, mors, (aldr, 
tjnn) : Fbr. 33, 2 . Siurl. 3, 17, 2. 5, 5, /. 

ALDKTKKGl, »»., impedim tn htm rit<r; mors, 
(aldr, trcgi): eta si-r aldrtrcga grarrm ralelu- 
dinrm roracilale sibi contralirrr, llaram. 20; 
aldrtrcga f J*>t> capilale odiuni, G. 56. 

ALDILK, W, (/<//'. .mai/no nalu, id. ////. aldraftr, 
Hurbl. 12, Orhn.7<),7. Slurl.5,5,3, Merl.2,63; 
•n prosa F. VI 65. í/6'. 

ALDVALDH. m., dominus populi, rex, (öld, 
valdr). F. I\ 'i'iii: ut allvaldr et aldninr. 

ALDYGGR, adj., fídrlissimus, (al-, dyggr), 
epith. Christi, Lb. 23, Has. 28 ; regis, Rekst. 4 ; 
a. farníng tutissima transrectio, Plac. 16. 

ALDYKK, adj., præstantissimus, egregius: 
de rege, F. 11319, 2, II R. 6; de Christo, llás. 29. 
ALEGGK, m., ös amnis, lapis, (á, leggr); 
it. mans ; áleggjar yggr, numen monticola, 
gigas , álcggjar yegja víf, uxor giganlum, 
femina gigas, F. VI 68, 2. 

\LKITM. /".. ohlrrclalio, (lí, leita), llugs. 
22,3; F. K242, VII 165. 

ALEZ, lectio membr. Ed. Sœm. ed Hafn. 
II 339, (pro hlæz, Og. 4): hvat er ález Htina- 
lands? forte: quinatn casus , quœ calamitas, 
■jiinl mali iiirasit Hunaíandiam? Forte ález 
(i. e. álest) est propr. vitium rei , defectus 
aliquis, rei inhœrens, (á, löstr), unde verbum 
álezta vituperare , OII. 216, id. qu. verbum 
nunc iisiiaiiim álasa (rad. Iðstr). 

ALKAHIW, m., gigas, SE. 1550, 3. (Ý. 53 
est imiiirn regis Althemiœ). 

ALKEGIW, adj. , omnino lœtus ; superl. 
alfe£nastr Iwlissimus, Lb. 29. 

ALKEIt.K, adj., properœ mnrli obnoxius: 
a. augu, Eg. 67, 2. 

ALKHKIMK, wi., Mrlirinia. 1) regio Alvis 
5. Geniis lucidis habilala, SE.I78, Grm. 5. 
— 2) id. qu. Jotunhemia (Jðtunheimar, SE. i 
302,3), in pi. Álfheimar , FR.I4II, ubi 
var. est Jötunluiinar ; liinc Alfheims kálfar 
giganles dicuntur SE. I 302, 3. 

ALKKUWlGH, adj., Alvis ortus, ex genere 
Mroniiii, /•'///. 13. (álfr, kunnigr). 

\I.KMWK, //(//., ,//. ///,. álfkunnigr, (álfr, 

kunnr). >/■.'. / 72. 2, srr. r,nl. Ilrg., ex Fm. 13. 

ÍLKOLD, f., trrra aiujrillarum (áll, fold), 

marr cldr álfoldar, ignis maris , aurum, 

lla.:il<>. 2. 

ALKÖDR, vide infra. 

\l.l K. vi. . Iios masciilns, lect. cod. Komi. 
pro apli , 88 / /s). 2) ijcnius , Fjolsm. 

.'(.'): iianii* s / / 'V I : M I M. ' '/ ." Iiinc iii 
appcllalioniliiis rirorutn porlicis usitrpalur 
Shalilam . SK. I 930 f á. lindar (clipei), 
vir(SE. II 628: risa tóku láns'ir laukar, lindar 
álfí-, fið ímiii sjúlfitn): á. skin* (uaiis), id. 
I'lir.:f2, 2; á. fjörnis ( i/al.a). „I.. Il„. 311; 
á. valmcN jar (/<//(///(/). iiralialor, Fli. 1358. 
— 3) plur. álfar, grnii. parlim lucidi (Ijós- 
álfar) parlnn, obscuri dðkkálfar ei svart- 



álfar); Alvi , Asarum el Vanorum n< 

,r,, ll„i „m. l'Hi. Iti.l, Crm. ). Min, 
plur. /«/•., Lokagl.2. 13. Ilnmh. 7.8, Skf. 
7. 17. /s. ///;. /. 19; álfabhU sacra geniis 
farla, 011. K, 6. — '4) álfr Eg. 90, 3 
Irgrinliim est sec. var. álft, qu. v. — 5) 
in compositis: brynjálfr, gand-, land-, morð-, 
ráí-, rand-, róg-, svcrö-, sæki-, víg-, vind-. 

ALKKAMK , adj. , prœstantissimus , (al-, 
fiu.nr). 8E. II IVi. 3. 

ALKHÍDR , adj. , pulcherrimus , maxime 
prœclarits. e.rimius: epilh. regis, Od.2; epith. 
Christi, Lv. 9. 25; alfríð hátiö festum maxime 
solrmnr , Lr. 36. 

ALKHJÁKADR, adj. , frugum uberrimus, 
(al-, frjáfaíSr): a. jörð ager frugum lœtissi- 
mus, Mk.17. 

ÍLKRÖÐULL, »i., r«6or geniorum (luci- 
dorum), (álfr. röSull), sol : SE. I 472. 5Í/Í, 2; 
Vafpr. Í7, Skf. 4; geisli álfröðuls radius 
solis , Gd.12; á. elfar , sol (luvii , aurum, 
SE. 1320, 4, ex HS. I, 4. 

\LKT, f. , cygnus; gestils álft, cygnus 
piratœ , navis , Eg. 60 , 3 , sec. lect. var.; 
vide iílpt. 

ÍLKURR, m., ignis gurgitis, (dll, furr), 
a >i r ii iii . conjectura Shl. V 151. not. d. e. ; 
tilfuss hlœðiruðr , cumulalor auri , vir opu- 
Irnliis. 

ALKÖÐR, m., Odin, id. qu. allfððr, (ut 
in SE. semper scribitur), i. e. pater hominum, 
Grm. 46; Hund. 1, 35. 

ALGERR, adj.,perfectus, absolulus: a.vald, 
SE. II 240, 3. 

ALGÍKRl v. algífr, n., gigas omnium, (al-, 
gífr), t. e. res omnibus maxime noxia: lifra 
úlfs, algífris, soror Lnpi, omnibus noxii, 3: 
lupi Fenreris , t'. e. Hela , SE. I 436, 2 ; rel 
h. I. algífr accipi polest de re detestabili et 
abominanda , ut constructio sit : svá let ey, 
scm orosta létti jöfrum (þess) algifris, at 
sinna með úlfs lifru, sic semper prœ se ferebat, 
ut si pugna leralura forel reges illa re, om- 
nilnis (o: bellatoribus) detestabUi, quo minus 
riim U,l,i versarentur (s. ad Helam descen- 
derent). 

ALGILDR, nfjfw, prœpalens, (aU, gildr), 
SE. /2Í2, /, II R. 6. 

ALGJÖRR, adj., absolutus, perfectus : tdgjört 
verk opus ad finem perductum, llugsm. 24, 4. 

AI.CIl.KNN. adj., tolus viridis, F. V227, í. 
— 2) algræn, insulœ nomen, Hárbl. 15. 

ÁLGRUM), f. , terra angrUlarum, (áll, 
iCiund), mare: endir iilgrundar, finis, extremitas 
,<<•, ani . serpens circumterraneus , it. annulus, 
tníiVi álgrundar endiz, pcrtica annuli, femina, 
Vita Halfredi sec. membr. 132; cf. ÓTr. 
Sh. II s'í. 

ALGULLI \ \,adj.,totus a«reu<,(aU,gullinn), 
,/. pomis, Skf. 19; algullin tola auro ornata 
llijw 

ALHEIMR, /». . domicilium angviUarum y 
(á\\, heimr), mare, Alrm. 2). 

ALHIMIW, m.. Irrlum (r.cœlum) gurgitis, 
(áll, himinn), glacies ; cf. Secundi philosophi 
senlrnlias : grlu , pons aquarum naluralis". 
Iluir iilhiiniiis- lendingar id. qu. Islcndingar 
Islandi , HS. 18, 2. 



M.lt 



10 



ÍLL 



ALHREINN, adj.,purissimus, serenissimus , 
epith. dei , L6. 7. 

ALHHOÐIGR, adj., gloriosissimus, de deo, 
Gd$. 41. 

ALI , m. , nomen proprium 1) filii Odinis, 
id. qtt. Vali. — 2) filii Lokii, id. qu. Vali, SE. I 
102. 268. — 3) Ali, — þrfrr, SE. II 556, pro 
Atli. — 4) nomen piralœ v. reguli marilimi, 
SE. I 5'i6, 1 ; hinc rila cl , procella piratat, 
pugna, Vigagl. 27, 2, Eb. 28, 3, HS. 6, 5, 
OH. 218, 1.3; rila göltr, rerres piratœ, naris, 
Hg. 31, 2; ála liðttr (pileus), galea, Eg. 64, 2; 
ála scrkr (indusium) , lorica, SE. II 118, 2. 
— ($) áli vasta undirkúlu, regulus montis v. 
saxi, gigas, ejus rödd, aurum, SE. I 350, 2, 
(cf. fjallgestill, hraunatli); rili örva, regulus 
sagittarum, sagittarius, pugnator, Korm. 4, 3. 
ALlGAS , f., anser altilis , (ala , gás), 
F. VI 347. 

ALIN , f., gen. rilnar, ulna, it. brachium ; 
leiptr rilnar, fulgur brachii, aurum, jörð álnar 
leiptra, fetnina , Eb. 19, 12; rilnar strengr, 
armilla , rilnar strengs fold , femina, Ag; 
grímr rilnar , serpens cubitalis , junguntur, 
Ormst. 10, 2, cujus lýng, aurum; malo lýngs 
grímr caperepro lýngormr, elhoc pro serpenfe 
in universum , ita lýngs-grímr álnar, serpens 
ulnœ , est armilla , cujus land est femina; 
[secundum Isl. II 245 h. I. construendum et 
interprelandum vidctur: því at lékum, er vorum 
ýngri, á ýmsum andnesjum því Iandi (= þess 
lands) álnar gims , lauksíkjar lýngs , nam 
ludebamus , quum juniores eramus , in variis 
lingulis (promonloriis) ejus terrœ ignis brachii, 
ericœ serpentis , i. e. ludebamus cum puella, 
puellam amplectebamur. Auri circumscriptio 
h. I. duplex est , nam et gim rilnar, ignis 
brachii, et lýng lauksíkjar aurum esl ; lauk- 
síkr (a Iaukr, allium, et sikr piscis) est piscis 
allii (graminis) , serpens ; lýng lauksíkjar, 
erica serpentis, aurum ; terra auri est puella ; 
andnes álnar gims (Iauksíkjar ly'ngs) lands, 
promontoria terrœ auri, sunt brachia puellœ. 
Pro lausíkr, quod cod. A. 1. habet, possit conjici 
lansíkr = landsíkr, piscis terrœ , serpens]; 
álnar ormr, serpens ulnœ , annulus , öðlíngr 
álnar orms, liberalis opum, de Sigurdo dynasta 
Ladensi, HS. 6, 2. 

ALIN, f., amnis, SE. 1 576,3; vide Valin. 

ALINVELDI, n. , territorium ulnce , (alin, 
veldi), brachium, SE.I654, 2. 

ALINLEYGR , m. , ignis brachii , aurum, 
(alin, leygr), cod. Vorm. SE. I 424, 5, pro 
álmleygr. 

ALIT, n., aspectus, forma, (líta á), Sh. 1, 4; 
pl. Bk. 2, 34. 

ÍLKA, f. , avis, alca torda, SE. II 4SS, 
GhM. II 120 ; id. qu. klumba, Faberi Prodrom. 
Ornith. Isl. p. 46. Vide Itiner. Eggerti p. 355, 
Trondh. Selsk. Skr. 1 237. 

ALKLOKKR, adj., valde commotus, penifus 
txhauslus, adfliclus, Selk. 15. 

ALKOGA, f. , amnis, SE. I 576 var. 22. 
Olkoga, membr. Bl. 

ALKOSTIGK, adj., excellens,HR.Í8,v.all-, 

ALKUNNR, adj., omnibus notus, Lv. 32. 

ALL, m.j intcr segeles nutncratur in SE. II 



493 forte medulla arboris , Norveg. al , all, 
rubra et pinguis medulla abielis ; Svec. al, alnus. 

ALL, m., gur<i<s. <illum, mare, SE. 1 575, 1; 
þar er alt.sliiuij.ii- álar frani hallaz ubi rapidi 
gurgiles per decliria feritnlur . 8K. 11216,2; 
bifðuz fyrir (o: skipinu) álar, gttrgiles qitas- 
sttli sitnl tinle (proiiint , v. nave procedente), 
Mg. 20, 2, quo loco Hkr. T. III el VI it. ISgD. 44, 
álar per funes coriaceos v.rplitniit , ab ál t=> 
ól. Sed locus prope accedit ad Homerictim : 
oc(xq>\ 81 xujjta Sttíptj uop^upeov iizyzX faye , 
rqo; Zouati?, II. 1, 481. 2; áls hrafn , corvus 
gurgilis, navis, lsl. I 81. 

ALL, m., anguilla, SE. 1 580, 1, in appell. 
serpentum: úll fjörgynjar stcðja, anguilla saxi 
v. monlis, serpetis, hrynbeðr fjörg. steðja áls, 
sonora culcita serpenlis, attrum, árrf jfirg. steðja 
áls hrynbeðs, minister auri, vir, SE. 1 476,2. 

— 2) serpens, SE. II 487 ; nam anguilla est 
tt longœ cognata colubra;". — 3) ride oll; in 
compositis: hrökkviáll, morð-, slíðr-, lýng-. 

— 4) pro á bust ála, quod legitur Ortnst. 11, 5, 
et vertitur: in tecto angvillarum, mari, Isl. II 
254, 1 habet : í gný stála in prœlio. 

ALLBERT, adv. , manifeste , certo , haud 
dubie, ísl. II 372,2. 

ALLBRÁTT, adv. , perquam cito: ek veit 
cigi allbrátt, ut Lalinis, „haud cito" , pro 
„haud facile", Shl. V21. 

ALLDASIGA, Nj. 40, v. L, explicatur a 
Johnsonio ti mortuus, vita destitutus", ab öld, 
aldr, œlas , vita, et sigi , qui labi facit, 
deponit. Rhylhmo hœc vox minus adcommo- 
data est. Unus cod. habel alldaligan. Le- 
gendum ilaque pufo alldáligan (valde mise- 
rum v. fœdum), quod jungi potest cum orma- 
lciðar eyði, natn svinnan re ferri potest ad hug; 
jtnti G.P. legerat alldáliga. quod jungi potuerat 
cum hlæir, o: lepidum risittn mihi movet. 

ALLDAÐGÖFUGR, adj., factis insignibus 
valde celeber, (all-, dáðg.j, ÓH.140, 1. 

ALLDRENGILA, adv. , pro alldrengiliga 
perqitam fortiler, F. III 23. 

ALLDYGGR, adj., perquam probus, fortis, 
strenuus,ÓH. 21, 1, Hh. 104, 1. 

ALLOÝRR, adj., perquam carus, acceptus, 
ÓT. 125, Has. 17. 

ALLFEÐR. m., tat allffiðr, SE.JI 555. 

ALLFRAMR , adj., prœstans , ÓH. 140, 2. 
156, 4. 

ALLFREGN, adj., id. qu. allfrœgr, celeber, 
fatnostts, Lv. 6. 

ALLFREKR , adj., perquam avidus, F. VI 
55, 1. 

ALLFRILLIGA, adv., pro allfriðliga, per- 
quatn placide , tranquille , Hh. 24. 

ALLFU88, F. V l'il. leg. álfuss; vide álfurr. 

ALLFOLH. adj. , ralde pallidus, Korm. 3,6. 

ALLFOÐR, m., pater honiitium, (öld, faðir), 
id. qu. alda faðir, semper inSE., qtiœ rationem 
adfert 1 54. 84. 

ALLGILOR, atlj., permagnus, F. II 52, 3. 

ALLGÓDH, tttlj.. e.rimius. <i<l. 'J'l. 

AI.LHEILAGR, adj. , perqv mm $*mehu, 
Gþ. II. 

ALLHKIDINN, adj. , elhnicismo perquam 
•lctliius, F. 119. 



M.l. 



II 



M.l. 



M. 1,11. 1.1.1 \\ , mlj. , ailmoilum gloriostts 
( li.ilinn ) : a. i k»|ipiiiH-l iim , Orett. 24. 

M.LIIl.l'l'IW, <('//.. />< ri/iiiiin 1'cli.i '■. fmislus, 

22. 
AI.LIIKATT, adv., valde cito, Krm. 12. 
ALLIIVASS, ailj. . rnlilr us/icr . ////./. /... 
ubi construi polest allh vass (= allhvðss) skcr. 
— allli\a-i. inlr.. id. qu. allskjólt, jieri/iiiim 
cih>. /■'•./,..">/. 2; Iiiciiiii r. snli lilinMu-lsíni-i. 
ALLJOS, adj., perspicuus: a. bragr, Lr. 'i'l. 
ALLKEIMMW , mlj. . rrm mni/iu> sliiilio 
urgens, lla. 320, I. 324, 2, s,,l i. \ \28, I. 
. i, alkeppinn , id. 
ALLKOSTlLMt. adj. , rirlulibiis bene ornatus, 
raldr r.rimius, Orkn. 7, 1, Fsk. 173,3 (ttbi sec. 
Morkinskinnatn allkostigs pro allkostes in tex- 
tum rccr/iliim est) , ef allkostigs austan — 
Ejaiehm llota lcysti beinn at Hjðrgvin 

sunnan — byrr tvcim dðgum fyrri, hoc ordine: 
ef beinn byrr austan leysti (i. e. hefði leyst) 
flota allkostigs Kystcins tveim dðguin fyrri 
sunnan at Bjðrgvin. 

\ 1,1, 1,1 11, adc, admodum parum, minime 
Korm. 9;_Mg. 34, ti. 

ALLNÁTTFÖRULL, adj. , noclu oberrare 
solitus (all-. náttförull), F. VI 68, 2. 
ALLNJfcB, adt>., prope, F. VI 407, 1. 
ALLR, mlj. . omnis , lotus , (vide et alr); 
totus, qttantus est, Grm. 29. 51; Korm. 3, 8; 
cum gen. , allt vilja þíns, omnia volunlalis 
tuæ , i. e. quidquid optas , Sóll. 25; forte et 
vinsc. , allr lnima, quisque hominum , i. e. 
omnrs liominrs. SE. II 246, 3. Quœ constructio 
in lingua Mœsog. valde usur/nitur , v. c. all 
taine, Joh. 15, 2. — 2) cum numeralibus, tolus 
integer: nætr allar niu inlcgras norem noctes, 
llniiiin. III; liniiii vetr alla integras quinque 
liicnu's, Og. 5; ei allra 11 vetra, Mg. I. I 
(in prosa, eigi allra 10 vetra, FR. 1 129. = 
f'ullra). — $) in unirersum, allra, ut alls: sjð 
hundruð allra septingenti omnino , Völk. 7; 
atias , ul Lat. omnino , non pauciores quam, 
cf. Grœctim Ttot;: ráðbani allra llog2 manna, 
i/ni necis hominum , non pauciorum tredecim 
(i. e. tredccim omniiio hominum) auctor fuit, 
Hh. 55; allar II ski-'nVir undecim omnino naves, 
F.I28, 1. — 2) verfta allr, inlerire, perire, 
Grg. 5 ; in prœlio cadere , ísld. 9 ; sic vera 
allr, morhiiim csse, in prosa, Háv. Isf. p. 57. 
Snnile est Svecorum: blifva all af bekumring 
mcrrore consnmi ; \inet blef alt, vinum defuit. 
— 3) allt. adv., »m ii i ii o. sane, certe, Vsp. 26; 
llnri.m.US; Hk.35, 2; simile est F. VIII 329: 
komu allt á úvart omnino imparatos oppres- 
serunt. — (i) ubique: allt á austrvega ubii/ue 
in regnis orirnlnlilnis, ÓH. 92, 19, Ha. 313; 
alh it iðra hús prr lotnm domnm interiorem, 
Korm. 5, 2. — y) usi/ue: allt or Finna bvffftum, 
Ha. 2'JI. I ; alli austan frá (iautrlfi. lln.':H8, 1; 
allt norftr und lciAarstjðrnu , 311. — 6) allt 
i gepnum . omnino. plrne, perfectc, cf. F. VI 
. II 'h. 73, 4. — 4) alls t>. allz, adv., om- 
nino, in universum: alls þrír, ísl. II 389, 2; 
alls niu imm otnnino, Korm. 19,2; prorsus, 
in tiituiii, tatteto: ftlll flW eingar sakir prorsus 
nullas ob ciilpns, Soll. 7't: alls til lcBfl nimium 
qtiam dtu , II. fír. 13; alls ckki vel , MMMM 
bene, haudquaquam bene, Sturl. 4, 46, 1 ; alls 



•■kki, ililul omimio, pt rW THM inliil. r\or>» 
(sic alls hverffi nequaquam , Gnn/. I /)/; 
// 88) i alK Bar>JP| />ro adj. allmargr t>. 
allmikill, vel id. qu. allskyns, vide in margr. 
— jj) cum superl. . omiuuin , ut allra: alls 
l\ i -i oiuiiiiiiii /niiiium, Og. 4 et sœpius; alls 
iin^t, id. i/ii. iillra hcl/.t in primis, F. II !/, 
G. tit), Úll. <)>, 2. 7, et in prosa , F. II 137; 
alls beztr, otnnium optiir.us , præstantissimus, 
Lb. 13. Sic in velere lingua Danica ; vide 
Harpcstriiiís danske Lwgebog, ed. 1826, Gloss. 
sub voce al/. — .")/ mciS ðllu , omnino , otnni 
ex parte, ÓH. 92, 13, F. VI 4Í, 4, Selk. 2. — 
6) allra ctim stiperl., intendit: a. hæstr, Mg. 2, 2; 
a. helzt, /«'. A Í32, 74. 75. 

\LLHÁI)S, adv. , id. qu. alls hugar, ex 

artimo: iftraz allráfts serio pœnitere, Isl. II 

211, 1. Vel forte rectius: allraftr = aldraðr 

(II =-■ ld), vetusttts , Iretr allraðs linns, cubile 

vetttsti serpentis, aurutn; vide lætreyðandi. 

ALLHEIÐK, adj.,perquam iratus, F. 128, 1. 

AI.LS. conj., i/ ii ii iii . siquidem, quando- 

,/iiiili iii ; cum indicativo: II. hat. 7, Vafpr. I, II ; 

Am. 26; Hm. 2i; Grm.3; ÓT. 130, 2. 4; Eb. 

29, 1, SE. 1250, 1. 286, 1. 416, 2; Has.22; 

ciiiii iiuiic, sequente conjunclivo, Vafpr. 24,26; 

cii iii solo conjunctivo , Vafpr. 38 ; in prosa, 

F. K25Í, SE. II 12. 16. 32. 34, ísl. II 317. 366. 

A LI.M > K< >TTI \ \ , m. , dominus omnium 

rerum, deus, SE. 1320, 2. 

ALLSGKÆÐAKl , m. , sanalor omniutn, 
deus , G.20. 

ALLslll'.Kl. dat., omnipopulo, (allr, herr), 
Ad. 18; usurpatttr gen. allshcrjar; nom. alls- 
herr non occurril. 

AI.I.MIIKl) \\l»l. iii.. custos omnium, deus, 
SE. II 234, 2. 

ALLSKANNANDI , m., omnia perscrutans, 
cognoscens, deus, Lb. 5. 

ALLSKARPT, adv., valde acriter, permagna 
cttm vi, (all-, skarpr), DrþS. 

ALLSKJOSANDI, m.,omnia eligens,curans r 
deus, SE. II 176, 3. 

ALLSKJÓTT , adr. , celeriter, cito , Lv. 1, 
(all-, skjótr). 

ALLSKONAR, adv., omnis generis, G. 59; 
Vegtk. 4. 

ALLSNÆFR, adj., valde ccler, (all-, snæfr), 
//. 10. 

ALLSNÚÐULA, adv., perquam cito, (all-, 
sndoula), ÓH. 70, 5 (AR. 1305, 2). 

ALLS'ORKANDl , m. , qui omnia efficere 
valel, (allt, orka), Krossk. 28. 

ALLSRÁÐANDl,m.,o»in»'/>o/eHí,(allr,ráða), 
G . 1 , 5 ; Krossk. 30 , Christus ; cinkabrúðr 
allsráðanda^ ecclesia Christi, Gd$. 44. 

ALLSSTÝRANDl , m., moderator unieersi, 
deus, F. XI 317. I. 

VLLSTKÍMiR, perquam rapidus , SE. II 
216, 2. 

ALLSTYRKR, adj., valde robustus, Korm. 
13, 1. 

ALLSVALDANDI, m. , omnipotens , deus, 
G. 1. 

ALLSV AN'LR , adj. , admodum jejunus, 
esuriens, r ÓH. 70, 4 (AR. 1304, 4). 

ALLTKMW, adj., perquam nobilis , ÓH. 
'il. /, (all-, tiginn). 



ALL 



12 



ALLTil), adv., sctnpcr, Hugsm. 25, 6; scd 
alii h. I. legunt allri. 

A LL V A L DR , m. , princeps , præfeclus populi, 
(öld, valdr), ul aldvaldr, aldráðr, de impera- 
lore, rege, dynasla, SE. I 512, Ý. 17, <)T. 25 
(AR. 1 282). 123, 2, Ad. 4. 5, Ha.290; gen. 
plur. allvalda, F. X 410. VI 437. var. 7; 
acc. plur. allvalda, SE. 1 512, 1. — ($) rex: a. 
alda, rex hominum, Odin, GS. 22; a. Yngva 
aldar, rex Yngviœ gentis, rex Sreciœ et Nor- 
vegiæ, SE.I242, 1; a. aldar rex, SE. 1 514, 1; 
011.27, 2; a. austmanna, rex Oslmannorum, 
rex Norvegicus , H. 19, 3. Cf. alvaldr. In 
prosa: allvalds bogi , arcus regius, F. II 321. 
G. Magnœus, in Eg. pag.652, not. g, (Ad. 4), 
prætulit formam alvaldr, etsi hœc rarius oc- 
currit , et sermoni quotidiano propior esse 
videlur. 

ALLVANGR, m., locus publicus , vel comili- 
alis, (öld , vángr) : allvangs cyrr = ö.\ar- 
árhólmr arena v. area certaminis in loco 
comiliali, Isl.II256. Forte rectius álvángr, 
campus angvillœ, aqua. 

ALLVESALL, adj. , valde infelix, (all-, 
vesall), F. V 307. 

ALLVIRKR, adj. , admodum efficax , vel 
omnipotens, SE. II 196, 4. 

ALLVIS, adj., perprudens , Slurl. 1,11. 
v. I. 10. r 

ALLVIST , adv. , omnino certum, neutr. 
adj. allviss, Has. 2. 

ALLVÍTT, adv., mullis locis, F. VI 255, /, 
HR. 17. 

ALLZ vide alls. 

ALI . J)A KKI .1 (;R. adj., admodum spectabilis, 
pulcher , de navi , Isl. 1 166, 2; eodem modo 
apud veleres þekkiligr et hodie þokkalcgr, 
scilum, pulcrum, eleganlem , concinnum sig- 
nificat. 

ALLJ>ARFR , adj. , admodum utilis , 
Hávam. 167. 

ALLJJÉTT, adv., admodum graviter, magno 
cum labore: vinna a., graves labores suscipere, 
opus magni laboris facere, Lv. 10. 

ALMANNA, pro allra manna, lanlum cum 
subslantivis : almanna spjör omnium hominum 
spicula , Ad. 21; a. lof bona fama, Hugsm. 
29,1; a. vinr omni populo acceptus, Ljúflþ. 
Sic a. leið via publica = þjóðleið, Ljösv. 10; 
alm. vegr, Hrafnk. c. 4. fin. ; alm. stofa cubi- 
culum communis usus s. hospitale, Slurl. 5, 27 ; 
9. 185 ; hodie usurpatur : almanna rómr, sermo, 
rumor publicus. Quoad formam convenit alþjóð 
pro öll þjóð. Nom. loc. almannafljót, -gjá. 

ALMÁTTEGR, adj., omnipotens, Has. 17; 
almáttugr, id., Lil. 1; Gd. 1. 

ALMATTR, m. , summa virium conlentio, 
FR. III 29. 

ALMROGl, m., arcus jaculalorius, Mh. 3, 1, 
ubi vertilur arcus ulmeus; dcrivo ab álmr, 
arcus, et bogi, et vocem perfinere pulo ad ea 
composita, in quibus vocabulum generale ex- 
plicationis gratia addilur voci speciali , út 
ybogi = ýr. — 2) cubilus, SE. 1 542. 

ALMDRAUG, f, vel álmdrOg, id. qu. álm- 
drós, (ut iilmtög = álmtaug), F. 139,2. 
Cf. ýdVang. 

ALMDR()(>, f, nervus arcús, (álmr, dróg) : 



álmdrógar œgir, jaculator, pugnalor, Hg. '■!<>, '2. 
Vide ýdrog. 

ÁLMDROS, /"., pluvia arcús (arcu emissa) , 
sitijittw, (iilnir, dros) : íss álnuliosar, glacies 
sagillarum , clipeus , SE. 1674, 2; el áliu- 
drósar, procella sagitlarum ? pugna, ejus eisa, 
gladius, Hg. 7. 

ALMEIUDR, p. p., comp. tolo corpore lœsus, 
conlusus, (al-, weiða), Gd. (& 
ALMÆLl v r. infra. 

ALME>NING, /"., unitersitas populi, uni- 
versus populns, SE. I 559, 3. 

ALMEWÍNGK, m. , classis a populo in 
bellum inslrucla, Hh. 62, 5, Ha. 289. 

ALMENNINS, G.65, 01. ab almenninn, 
omnibus notus ; malui alnennins, ab alnenninn, 
qu. vide. 

ALMÆRR, v. infra. 
ALMÆTR, v. infra. 

ALMILDR, adj., perquam liberalis, 67.32; 
Plac. 17. 

ÁLMLEYGR , m. , ignis arcús , sagilla, 
(álmr. leygr). llcygjendr álmlcygjar, missores 
sagillœ; vel almleygr pro arml. (almr=rarmr, 
1 =r r), ignis brachii, aurum, SE. 1 42Í, var. 21. 
jÍLMR, m., ulmus: dörr, álmi skept, haslœ 
ulmco manubrio inslruclœ, F. VI 84, 1. Melaph. 
vir adolescens, Hund. 1, 9. In appellationibus 
virorum: á. eggþíngs (pugnœ) , prœliator, 
Nj. 7, 1; á. liríngs vir liberalis , Nj.23, 2; 
á. málma dynskúrar, pugnalor, bellalor, SE. 
I 412, 4. — 2) arcus, SE. I 571, 1; benda, 
beygja, dragaálm, torquere, flectere, intendere 
arcum, Rm. 25. 32, Hh. 65,3; álmr gall, umdi, 
Krm. 12, F. XI 196, 3; þrymr álma pugna, 
Hund. 1, 16; álms bifsækir, Iremere faciens 
arcum, pugnalor , SE.I6't2,l; álms œrir, 
ministri arcus, mililes, OH. 238, 1 ; álms ángr, 
noxa arcus , gladius, ejus ýtandi, pugnator, 
Grell. 20, 2. 

ÁLMREY'R , n. , arundo arcús , sagillu, 
(álmr, reyr); álmrcyr-Iundr, prœlialor, G.17. 
ÁLMRJÓÐANDl , m. , arcum rubefaciens, 
prwliator,, (álmr, rjóða), Sturl. 7, 39, 2. 

ÁLMSlMl, m., nervus arcús^ (álmr, sími), 
id. qu. bogastrengr: ullr álmsíma, prœlialor, 
vir, Nj. 133. 

ALMXKIÍR, f., pluvia arcús (álmr, skiir), 
jaclus sagillarum, jaculatio, Slurl. 9, 19, 2. 

ALMSORG, f. , dolor, noxa ulmi, (álmr, 
sors), ventus, SE. I 496, 5. 

ALMSVEIGIR, m.,id. qu. bogsveigir, (álmr, 
svcigir), FR.II241. 

ÁLMSVELL, n.,g!(tcies arcús, (álmr,svell), 
sagilta, ájmsvells boði præliator , Isl. II 371. 
ÁLMTÖG, f, id. qu. álmtaug, (álmr, taug), 
funis arcuarius , ncrrus: ægir álmtögar, ja- 
cuhilnr, rir (in vocativo, apostrophe ad lecto- 
rem), SE. 1300,2. 

ÁLMTÝNANDl, m. , perdens , corrumpens 
nrciim , adsiduus jaculalor , (álmr , týna), 
Sturi. 6, 15, 10. 

ÁLMVELDl, Ed. lövasina , manus : quæ 
vox clsi potesl conferri cvm bognauð, dalnauð, 
tamcn haud dubie ex alinvcldi ilr/Icrii ttt. 

ÍLM|»ÍNGSAMR, adj., bellicosus, (álm- 
þing puqna, ab álmr, þíng el len». samr), 
ísl. 1 166, 3. 



\I.M 



I? 



\i » 



\l.M|.oLLK, III.. pugnator, praliator, vir, 
(aliur. |.nl|, ), Qrtit. 12,3. 

\l.\l 1 i.l . ii., constan* sermo , consensus 
oiii it iittn. Ll>. 17. 

ALLMÆRR , adj. . pracUsrus . fsrmmm 
ittmstris, celeber; almærir Æsir, Isl. / 197, I : 
or orða almærri vök ex pra-claro funlc ver- 
lioiinii (i. »■. trn tnt). Meri. 2. 82. 

ALM.K.TK, itdj., omnilms æstimatus, Sl. I 
ti'.lti. I. (al-. mætr). 

ALNF.NNINV tnlj., impiger, strenuus,(&\-, 
ncnniiin). BE. I 406, 3; vide alinenninn. 

ALÖST, v. 'uifra. 

ÁLPT, f. , cygnus; Bem álpt á sundi wí» 
nalans cuijniis. ÓT. Slih. II 2i8, sec. meuilir. 
132 e.r Vila llttlfredi, auocum cf. Fli. I t86: 
scm álft af báru , de Brynhilda; SE. II 488. 

Yiti,- áin. 

ALKÆMDR , adj. , omnibus notus , (al-, 
ræmdr). Isl. II 17, 2. 

ALKIKLUBBA, f. , clava alnea, Fsk. 4.9 
rar. 7, pro quo allcra reccnsio habet niki- 
klubba, clara quercea. (Anglos. alr, Svec. 
al , alnus ; klubba). 

ALSÆLL, v. infra. 

ALS.-KMINN . v. infra. 

ALSETK, «. , sedes univcrsalis : a. vera, 
hominum sedes vniversalis, mundus, rétt vett 
vera alsetrs , justum , verum mundi pondus 
(s. pretium), Lb. 36. 

\I.SKKHl), f. , iter, ria anguillœ, (áll, 
ferð), mare: álsferðar cldskerðir, minuens, 
i, e. erogans aurum, vir , Pij. 45, ex mente 
Johnsonii. Sed quoniam vocem ferð pro via 
usurpatam non invenio, placet h. I. jungi áls 
(ab áll gurges) eldskerdir, et stærandi hrotta 
lil.ji'.iu fcrðar, concilans dimicationem virorum, 
de Halgerda. 

ALSKÍRR, adj., splendidissimus, qs. totus 
splendidus, (al-, skírr): alskírt hðfuðmusteri 
splendidissimum principale lemplum, Ilas. 60. 

— 2) alskír, f., tol, Alcm. 17, SE. I 472. 
ALSKJÓTR, adj., perquam velox, de equo, 

Ilaratn. 89, (al-, skjótr). 

ALSNAUÐR, adj., omnino egcnus, omnium 
rerum inops, (al-, snauðr), Gv. 5. 

ALSNJALLR, adj., valde fortis, animosus, 
Korm. 19, 4. 

ALSNOTR, adj., perelegans, Gk. 2, Hamh. 
28. — 2) perprudens, persapiens, Háram. 55. 
(al- , Mn.tr). 

ALSTRÍDR, adj., valde asper, epith. gladii, 
II II. 25. 

ALSTYRKR, adj. , prœvalidus, prœpotens, 
G. 7, //.. Iii. 

ALSVARTR, m„ fjit/as. 8E. I 550, 2: propr. 
totus niger(a\-, svartr), IIijiuIí. 18, llanth.23 ; 
pcrniger. 2) ci/uus. 8E.//5M. Í70. 

ALSYINNK. tulj. , oimiisciiis , Vafpr. 1, 5. 

— 2) equus solis, Bk. /, /."». 
ALSVIDR, adj. , omniscius (al-, sviðr), 

epith. gii/anlis, Vafpr. 6. 34. — 2) ride ásviðr. 
- 3; eouMs solaris, SE. 1561.484, Grm.37; 
vide alsvinnr. 

ALSÆLL, adj., perfecte beatus (al-, sæll) : 
frcin luií- jrðvarra þrala íImbIm m nimum 

servoritm tiiorum rctldc licalum , llr. II. — 
2) divitiis beatus : mölum (>. Ki<»\») alsælan, 



iimlaimts tla , ut Frodius dicitiit beetur, SE. 
1980, 2. 

ALS.KMINN , adj. , perquam honestus, 
tlccoriis, (al-, sæminn), lim. I. 

ALTARI, m. , altare, Óll. 259, 7, G. 47, 
Lh. 37. 

ALTHAUDK, U*\j., pninvitus, invitissimus : 
a. flugar, imtrtfiámi, f nfft ro nescius, llund. 1, 52, 
sed alltrauðr, etl. Ilafii II p.83. 

ALUNBRANDR, m. , ignis brachii , (alun 
= alin, iiln: biandr), auriiin, Oli. /V /. 

ALVALDR,m., id. qu. allvaldr,K VII 53, 2; 
a. audargipta, rer douoriim spirilualiuni, deus, 
(íji. 7. In prosa occurrit: lieilir, alvaldar báðir, 
P. VI 195} mikil er alvalds raun, ok mðrg 
kuniiugs ráð, Ljósr. 32. 

ÁLVANGR, m. , campus anguillœ, (áll, 
váner), mare: álvángs marr, equus tnaris, 
uaiis, Orkn. 79, 3; vide allvángr. 

ALVAilK, tn., nomen equi, SE. II 487. 

ALVAXINN, adj., malurus, adultus: a. u\i. 

F. VI3\6, (al-, vaxa). 

ALV'ISS, adj., omnisc.ius, Alvm., (al-, víss). 

A L V ÍTR, adj., omniscius, (al-, vitr), Völs. 13 
( llitnd. 2, 19) ; cognomen Hervarœ Valkyriœ, 
Völk. 

AI.LÍ \(;. n., conventus universalis, comitia, 
de judicio extremo , Lb. 26; locum vide sub 
hrínsjmót. 

AH>JÓFR, m., nanus, Vsp. 11, SE.164, 2. 

AL'þJÓÐ, f., pro ðll þjóð, universus popu- 
lus, Sonart. 9, 15, Ad. 17; in prosa id. qu. 
alþýða, F. VU2'K>, Siurl.10, 9. 8, 2. 

ALLROSKINN', adj. , œtate maturus , pro 
subst., Ha. 326, 3, aut ab al-, et þroski, aut 
pro alþ-roskinn, ab aldr et roskinn. 

AL{)YDA , f. , id. qu. alþjóð , universus 
popitlus; a. lærðra, ordo clericorum, clerici, 

G. 9. Interdum alþuða, ut F. 1X8. 
AL^YÐR , adj. , unirersalis : a. kristni, 

ecclesia christiana catholica, G. 6. 

ALOST, f., nomen insulœ in Vefsnere, sinu 
Halogiœ, SE. II 492, cf. Eg. 7. 

AMA (-ða, -at), v. a., molesliam adferre, 
facessere negotium: a. auniiu. fortunas suas 
pro fundere, consumere, Hugsm. 16, 1. 25, 6. 

ÁMA, f., femina gigas, SE.1 552, 3, Selk. 15, 
ubi scribitur aaina. Vide ámo infra. 

AMARR , M.j id. qu. hamarr, squalus itf- 
ija-na : amra fjðll, montes squalorum zygœna- 
rum, iiinltr. fluctus v. mare, amra fjalla hðll, 
camera maris, cœlum (ut puto), Isl. 1 320. 

AMATLIGR, adj., monstrosus, de giqan- 
tidibus, lliuid. /,'i."). FIS. II /)."., /. III 480; v. 
ámáttligr inprosa de athletu nigro, Fli. III 501. 
XmÍTT, FR. I 519, 2, videtur esse pro 
ámáttigt, prœralidum, quod vires superat, cui 
resisti non potest: allt er úti ámátt firum; 
sensus est, sub dio versari hominibus minime 
iiiiitm csi: ritlf náttfarir. 

\MVTTIGR, adj. , præpotens, prævalidus, 
(á, intens.. et máttigr), occurrit lanlum in 
formis syncopatis: ámáttki, ámáttkar, ámátt- 
kastr; de gigantihus, Vsp.S. Grm. //, Skf. 10, 
H.hal. 17: dc hoininc. Il.lial / ). 

ÁM ÍTTLIGR, atlj.. — ái„átti;r..S/-;. /.,../. /. 

AMBATT. f.. tmcilla. lim. |f. F. X /!/), 
Og. 28. Vide ambott. 



AMH 



14 



Xi* 



AMBHÖFÐl, tn. , forle Biceps , aul ambi 
(quod cognomen viri est F. VII 350) animal 
aliquod designat (anib . ., hftfuð). Stnrl. 1, 19, 1. 
Cetera ficlanomina, Hjarthöfði capile cervino, 
Orknhöfði capile phocino, hoc suadent. 

AMBOTT, f., id. qu. aml.átt, Hamh. 20. 26. 28. 

ÁMÆLISSKOR : SE.1 532, átta bera ámælis- 
skor. 

ÍMGERÐR, f., femina gigas, SE. 1552, 2, 
Selk. 10, ubi scribitur aamgeiðr. 

AMl, m., molestia, incommodum: viggarðs 
ami, incommodum v. noxa clipei, gladius, víg- 
gai ðs ama veðreggjandi/Míiynafor, Slurl.2, 40, 1. 

AMINNA (áminni, -nta, -nt), v. a., monere; 
cum infiniliro, Gd. 39. 

AMLODI, m. , puto, Amlethus Ilorvendilli 
filius (Saxoni celebratus, Lib. 3, pag. 49, cet.) ; 
SE. i 328, 4, secundum inlerpretalionem auc- 
foris: hér er kallat hafit Amloða kvem. i. e. 
hoc loco oceanus appellatur mola Amlodii; 
ordinem verborum esse puto: (nío brúðir ey- 
lúðrs") , þær er fyrir laungu niólu meldr-ból 
Amloða, i. e. (novem Ægeris s. Neptuni filiœ), 
quce molam Amlodii diu moluerunt (aquas 
Oceani longo tempore versarunt, exercuerunt). 
Hanc oceani appellationem, meldr-ból Amloða, 
molam Amlodii, originem suam debere puto 
narralioni de responso Amlethi, quod Saxo, 
l. c.p. 50 his verbis commemorat: tí harenarum 
quoque prœleritis cliuis , sabulum perinde ac 
farra aspicere jussus (Amlethus), eadem albi- 
cantibus maris procellis permolita esse respon- 
dit". Quum igitur Amlelhus oceanum appel- 
laverit molam arenarum, mola Amlodii non 
est mola ab Amlodio versata, sed sic ab eo 
appellata. Ceteras semistrophœ voces sic con- 
struo: baugskerðir rístr skipa hlíðar (með") 
lúngs barði armillarum concisor (rex liberalis) 
navium clivos (undas) prora navali secat; 
nam lið commodissime construitur cum baug- 
skerðir, ut lið-baugr, circulus arliculi, de 
armilla intelligalur ; aliam construclionem vide 
sub meldr et hlið. 

AMMA, f., avia, Hxjmh. 7; Rm. 16. 
AMON vide in ámunr. 
AMORLIGR; ísl.1153,1: allt amorligt 
útnorðr í haf, et in seqq. xö amorligt explicatur 
per frost, kulda, feikn hverskonar; itaqne 
trislis , miserabilis ; tota cœli plaga , qua 
oceanus in japygem extenditur, trislem speciem 
prœbet. 

AMR, m., gigas, SE.I 550,2, vide áma. 
AMISVARTNIR, m., lacus, in cujus insula, 
Lyngvio , vinctus servalus fuis lupus Fenrer, 
SE 1 110. 

AMUNR, adj. , infeslus: áiiiun augu oculi 
minaces, Völk.5; ámunir ossum niðjum infesti 
cognatis nostris , Hund. 2, 10. Puto ab á 
intens. et munr, desiderium, qs. appelens ali- 
cujus, inhians alicui. 

AN, prœpos., sine; cum dativo: án hánum, 
sine illo (spiritu sancto) , Has. 3; án þeim 
ílekk, sine illa labe, vitio, Nik. 34. — $) cum 
acc: láttu öngvan mann (vera) án þina mesta 
miskunn fac ne qui homo careat tua summa 
clemenlia! Has.65; öngir skatnar mcga hafa 
J)at án kaup nemo hoc polest gralis consequi, 
Lv. 12; quibus duobus locis prœpos. án longe 



ab casu suo separatur. In sermone veleri 
freqnenlior usus dativi , nec tamen desunt 
exempla amisaliri , v. c. Alrm. 7: án vera 
þat iþ mjallhvíta man carere candida rirgine. ; 
sic in prosa , Grág. I 276: þá skal hann án 
vera liþit; ibid. 334, án ráð; F. VII 26, mun 
hann þik eigi þykkjaz mcga án vera; idem 
usus in Moesogolh. vulgaris , v. c. inuh mik, 
Joh. 15, 5. — 2) án er, abest, deest ; þaz án 
veri quod potius abesse debuerat (i. e. qtiod 
verbum melius non locutus fuissel) Am. 36; 
þat (er) án of væri, quod melius non fecisset, 
qua re (oppido diripiendo) abslinere debuisset 
(rex), Hh. 34, 5, F. VI 259, 2; sic in proverbio, 
án er illt gengi, abest malus comilalus (nemo 
malis comilibus ulitur, nisi domo adscitis), 
Þij. 27. — 3) subst., id. qu. áni , expers rei ; 
án við lavst at lifa, i. e. ef maðr náir at lifa 
án við löst, Hávam. 68, si cui conlingat 
vitii, expertem degere. 

AN , n. v. m., negotium, occupalio, labor: 
hann man-a aura eyrar án , non reminiscilur 
multiplices accupaliones mulieris (non pensi 
habet, quantopere uxor sua variis rei famili- 
aris negotiis occupata sil), Vita Halfredi sec. 
membr. 132 (ÓTr. Shh. II 248); it. molestia: 
hver er án? quœ isthœc molestia est? Korm. 
12, 1. — Vel h. I. scribendum hverr, ut án 
sit gen, masc, quod habet Lex. B. Ih/lil/ . vel, 
quod forle reslissimum, án est interj., malum! 
qs. hvcrr bjarnar borði , (án !) er kominn á 
bekk rekka? quis , malum! fcc Sub forma 
neutrius adfertur in Gloss. Ed. Sœm. T. i ad 
Hyndl.22: synir A. ok E. voru bornir áni ok 
ómi nali erant ad labores ac tumullus. — 
2) An, nomen nani, Vsp. 11. 

ANA , Isl. I 84 var. 5 legendum á ná-; 
vide heiðinn et náleið. 

ANARR, m., nanus, Vsp. 11, id. qu. Onarr. 
— 2) pater Telluris: anars mey, filia Anaris, 
Tellus, terra, F. VI 140,1; vide annar, onarr. 
Ilaque significat laboriosum,sedulum,strenuum, 
ab ann , qnn, ftnn. 

ÁNASÓTT, f. , languor ex senio contrac- 
tus, Y. 29, 1; vide pros. prœc 

ANAUÐ , f. , servilus , servilis conditio, 
Skf. 24, (á, nauð). 

ANAUÐIGR, adj. , servili conditione: á. 
maðr serrus, Hugsm 24, 1. 

ÁNAUÐR , adj. , necessitati obnoxius, 
F. r 247. 

AN OA (-ða,-at), v.n.^spirare, halare,halitum 
oris emittere, Slurl. 1, 13, 1 ; anda á inhalare, 
Merl. 1, 10. — 2) andaz mori , F. ///28, 
ÓH. 259, 7; andaðr mortuns , SE. 1 462, 3; 
anðað fólk mortui homines, Id.34; pro suhst., 
homo morluus, andaðs minni memoria hominis 
mortui, A. 20. 

ANDAÐR, m. , nom. propr. fictum, id. qu. 
öndóttr, FR. 1473; not. 3, cfr. anduðr, ftnduðr. 
Forte nomen hislrionis, Fsk. 6, 3. 

ANDALAUS!"' , adj. , sine spirilu . sine 
anima, FR. I 468, 1; 482, 4, de follibus el, 
piscibus, (anili, lauss). 

ANDARFYGLl, n., anas, id. qu. önd, (önd, 
fygli), FR. 1 480, 2. 

ANDARGIPT, f., donum spiriluale, (önd 
= andi, gipt), Gþ. 7. 



AND 



15 



AXD 



ANDARGLEDl, /*., gaudium spirituale, (önd, 
t lafti), í.'i/. 24. 

\\l'\li\ 'ANI, e/ andarvanr , «<(/., ei/œ 
.rr/H'rs, morluus, Fll. I 172,2; sel versus abesl 
in cod. A.. vl alx-sse debel. 

AND.KHIS, v. post andþeyst. 

AM»EHL1GR, vide andærligr. 

ANDKANG, n. , receptio , hospitium; in 
pl. andfttnr,, id., Vafþr. 8. (and, fáng). 

AMUIIUMMR, m., aquila, SE. II 488. 

ANDHHÍMMR, m. , coquus Valhallicus, 
Grm. 18, SE. I1 126, I. (and , hrím, qs. facie 
fuliginosa). 

ANDHVALR, m., (forte id. qu. andarncfja, 
balœna roslrata) , ceti genus , SE. I 581, I ; 
GkM. III 292. 359 —m. 

ANDl, m., halitus oris. Slurl. 1, 13, 2. — 
2) spirilus : guðs a. , Gd. 13; spcktar a., 
spiritus intelligentiœ, sapientiœ, Ht.3, spakr 
a. , Hv. 10 ; óhreinn a. spirilus impurus, 
Selk. 2; hcilagr a., Slurl. 5, 9, I; absol., de 
spirilu sancto , G. 6. — 3) animus: með 
grimmum anda sævo animo, Gd. 31. 

ANDKUNDA, f.,occursus, conject. F.X1 138, 
I, ad formam samkunda; vide auðkunda. 

ANDLANGR, m., cœlum secundum, SE. I 
80. 592, 2. Sic quoque legendum puto brúðr 
andlángs herra, sponsa domini cœlestis (Chri- 
sti) , ecclesia chrisliana, Gd. 29, ubi Codd. 
habent andlaugs. 

ANDLÁT, n., mors, (önd, lála), Lil. 60. 

ANDLAUGS, Gd.29, vide in andlángr; 
alias andlaugr sumi potest pro andlðgr, and- 
legr, andligr, spiritualis, f«íblóðögr=blóðugr). 

ANDLIT, n., facies, (and, lita), Rm. 8. 

ANDNES, vide annes. 

ANDPRUÐR, adj., generosi animi, ( iiinl. 
prúðr), ÓH. 260,1. 

ANDR, m., id. qu. Ondr, quod vide. Geni- 
lirus: ullr ckkils vallar andrs, Ullus xylo- 
soleœ marinœ (natis), vir, Nj. 73,2; accus.: 
ata andr navem, ÓH.48, 7 (sed öndr. F. VI 
102,2). Acc.pl., eybaugs andra nates, Fbr. 
26, 1; gaglfárs andra manus, Ha. 258, 3; 
dat. plur. Eynefis, Egils. svanvángs Ondrum, 
naribus, Krm. 5. 11; ÓH.92, 14. 

ANDRAN, n. , jactura vitœ , mors, cœdes, 
Grett. 50, ÓH. 187, 1, Korm. 16, 1. (önd, rán). 

ANDRI, m. , id. qu. amlr; varar andri, 
xylosolea maris , navis, Isl. I 220, et anness 
andri , id. , ísl. 11 2't't. ubi in dativo sing. 
(andra) occurrit; in accus. sing., út á ey- 
baugs andra in navem, Eg. 82, 4. 

AN'DSlA, f.,strirl u ra. scintillatio,(videsÍ(t), 
quœ mutuo fit, (and, in compos. conlra, et sía); 
læsíkis andsiur, slricturœ auri, i. e. sparsio, 
distributio auri vel mumusculorum , Ormst. 
10, 2. Cf. F. V 175, var. 1, ubi gneisti, 
tcinlilla, de annulo. 

AM>.sk.J\LG, f. , amnis, (qs. contra tre- 
miilus). 8B. i 576, var. 10. Vide auðskjálg. 

ANDSKOTI, wi., hoslis iniinirits . adrersa- 
rius: Baldrs a., Ilödus , interfector Balderi, 
Vsp. 31, Háram. /.>/; Ihjmk. 11. 13, Korm. 
5,3, Óll. 157, llli. I'.I.L'. (and ruiilnt, skjúta). 
— 2) diabolus, Lb. 38, Sturl. 2, 34, 1. 

ANDSI'l 1.1,1, «., rnlli>fjuium, (and, spjall), 
Bk. 2, 41, Gha. 10. Vide annspilli. 



ANDSPILLIR, vide annspillir. 
ANDSYAR, n. , responsum , (and, svar) 
Bk. 2, 17 Holm., sed. ed. Hafn. annsviir. 
ANDUÐR, m., gigas, SE. r 550, 2. 
ANDVAKA, f, insomnia, id. qu. vaka vigi- 
ila, nam and h. I. :tacíXy.e<. , F. VI 200, nunc fere 
liiiilniii jilitr. inim. andvökur, id. — 2) instru- 
menlum aperiendœ glaciei , a vök apertura 
glaciei , vaka, aperluram facere, incidere in 
glacie, unde vulgo brunnvaka; hinc andvaka 
ranad, gladius , a perforandis clipeis , Eb. 
17, 2; a. unda, id., ab incidendis tulneribus, 
Eb. 19, 4. — 3) a vekja, exitare, andvaka, 
nomen carminis, a Snorrio Slurlœo in hono- 
rem Kristinœ compositum, Sturl. 4, 22; nomen 
tuba; Sverreris regis, F. VIII 417; húngrvaka, 
nomen libri. 

ANDVANA, adj. indecl., expers (and, itas- 
£i\y.ot, vana, term.) : a. lags banda consorlii 
tori expers, Korm. 19, 7; in prosa alls and- 
vana omnium rerum inops, F. III 95; glatims 
a., Gha. 43. 

ANDVANI, adj., expers, inops, id. qu. and- 
vanr, cumgen., a. lífs, margs, auðs,glauras, FR. 
1 127, 2; F. VII 348, 1, Hund. 2, 31, Sk. 3, 16. 
ANDVANR, adj., exanimus, mortuus, (önd, 
vanr), Od. 23. — 2) id. qu. annvanr, SE. II 
576, 3, AR. I 59, 4. 

ANDVARl, m. nanus, Sk. 2, 2, SE. I 66, 
sed 352 var. 11: andþvari. — 2) piscis (lupus), 
SE. I 578; cf. Sk. 2, SE. I 352. 

ANDVARR, adj., sollicitus ad rem aliquam, 
intentus rei alicui, (and, varr), cum gen. a. 
átu, prœdœ intentus, prœdam sollicite circum- 
spiciens, de corto, Hund. 1, 5, ubi alii codd. 
andvanr, expers, id. qu. andvani v. andvana. 
ANDVIGR, adj. , 1) qui contra pugnat, 
(and, vega), adversarius, inimicus, infestus: 
a. illífis hiti , infestus , noxius perversitatis 
œstus, Hv. 5. — 2) pugnando par, cum dat., 
Sonart. 8; it. cui haud resisti facilc potest, 
T. 26, 4. Sic Grœcum awTÉitaXoc et avTtixaxo'* 
et fao'o.axov significat. Hann var andvígr ekki 
betr en ttðrum peirra bræðra , ef peir vaeri 
jamnbúnir. ÓT. 82, F. II 165. 

ANDVINR, m., adtersarius, (and, vinr), 
RS. 7. 

ANDjþEYST, Sonart. 2: erat andþeyst, 
absol. capit G. Magn. , non facile est occur- 
rere, o: dolori, (and, contra, þeysa), quœ 
omnium librorum lectio est. Qum vero G. 
Magn. sequentes versus minus recfe resoluerit, 
probabilis est conjectura G. Pauli, pro and- 
þeyst legentis auðþcyst, quod accipere malim 
pro auðþeystr , abjecta r nota masculina, 
scil. þagnafundr f>rig;gja niðja erat auð- 
þeyst (r) or byggjaatet rnimen haud facile 
expromitur e pectore (grati dolore impediente). 
Auðþeystr (auð-, facile, þeysa) , qui facile 
prnlrudi, impelli , expromi potest ; quocum 
conferri potest torþeystr, qui diffirile impelli, 
incitari, adduci potest, in Gloss. Njalœ. 

ANDÆRIS, adr.. adtorsum, sinistre.sinistra 
fortuna, minus feliciter, (and contra, æra 
remifttre): eánira niun ykkr a. sinisfra for- 
tiiint iitrinim. Am. I'i. Srnsiis est : ykkr mun 
gánga trlidt, ut hodie dicimus, »'. e. non sine 
(iliqtta difficultalc ilmnt res vestrw. 



AIMD 



H> 



\\<; 



ANDÆRLIGR, adj., difficilis, pertinax, 
(andærr) : óþokki , blandit (t'. e. blandinn) 
andærligum ckka, simultas, pertinaci œgritu- 
dine (cura) mixla, RS. 33. 

AM)ÆHR, adj. , propr. qui adversum re- 
jiiii/ui. (and, œra), transl. qui rem contendit, 
urget; inde pertinax , andœrr jötunn vandar, 
ventus pertinax, Eg. 60, 3. 

ÁNGAN , n. , deliciœ , voluptas: á illrar 
þjóðar (brúðar), malœ gentis (malorum homi- 
num, in,;/ <r mulieris, puto gigantum et gigaji- 
tidutn) deliciœ, Vsp.20; á. Friggjar, deliciœ 
Friggœ, maritus Fr., Odin, SE. I 196, 1, quo 
loco Vsp. 48, habet ángantýr; á. Freyju, 
marilus Freyœ , Odus , SE. II 108, 2, in 
appellatione pianca. 

ÁNGANTYR, m., deus delectabilis , deus 
amaltis, carns, (ángan, Týr) , vel prœbitor 
deliciarum (Týr a tœja): á. Friggjar, Odin, 
Vsp. 48. 

AnGEYJA, f., Angeua, una novem Heim- 
dalli matrum, giganleœ originis, Hyndl. 34, 
cf. 33. 

ANGl , m. , odor fragrans , dulcis, svavis, 
fragrantia: enn auðiinykkjanda þykkir dýrð- 
ligr ángi gánga af úngum svanna tenera 
puella dulcem odorem spirare videlur , OT. 
Skh. II 249, sec. membr. 132. Stjórn (meum 
exscr. p. 122): þaðan kom sá háttr ok, at 
smyrja hár manna ok likanii , ok gjiira sér 
|>ar meðr sætan ilm ok ánga. 

ÁNGl, m., ramus: atrennis ángi, ramus 
demissionis v. reciprocationis , hamus pisca- 
torius , Shl. IV 89, not. y; ángi foldar 
serpens, Ag. p. 36. 

ÁNGIST, f., angor animi, dolor, œgritudo 
ii ii i iii i; in genere masc. Skáldh. 7, 56: Helgi 
skáld ok Haldórs jóð (i. e. Katla) harðan 
ángist báruj cf. ángr. 

ÁNGR, m., sinus nomen, SE. II 493, forte 
idem qui harmr dicitur, vel ultijnus ad boream 
Norvegiœ sinus, hodie Varanger, FR. II 129. 
130; alias ángr portus est a regione Stadi 
Norvegiœ in boream versa, F. VIII 340; IX 
448. Munchius proponit stnwmSandesognsfjord, 
brachium sinus Christianiensis, quod brachhim 
cingentes prœruplœ rupes etiamnum Angers- 
klcven appellentur, AnO. 1846, p. 84. Hinr 
ángrs eldr, ignis sinús , aurum, ángrs eld- 
meiðir, tt'r, ísld. 15. Sic sogn et fjörðr, pro 
mari, aqua vcl fluido usurpantur. 

ÁNGR, n. , dolor, œgritudo, incommodum: 
mikit, strángt, ekki ángr, Sk. 1, 20; Anm. 98; 
Korm. 12, 2. 14, 2; þat fekk ángrs Frigg dolo- 
rem adtulit Friggœ ea res, Vegtk. 3 ; eitt var at 
ángri (forte var-at ángr) ylfinga nið nul- 
I ii ni ei incommodum accidit, Hund. 1,5. — 
P) noxa, calamitas; gjöra ekki ángr við e-n, 
nullam noxani ; nihil mali ali cui inferre, 
adferre, H.hat.10; ángr álms, hjálms, noxa 
(i. e. res nociva) arcús, galeœ, gladius, Grett. 
20, 2, JVj'. 30, 2; á. íss, noxa glaciei, ignis, 
ÓH. 217. 

\\<;K, ;//.. id. qu. ángr, n. , noxa, res 
noxia: fastligr fýris ángr vehemens venlus, 
F. it 48. — p) res molesla, ingrata, odiosa: 
ángr Yngva, res Yngvio (Freyo) odiosa, 



prœltum, pugna, bellum, F. IV 13. var.; ut 
mc'm Yngvifreys. 

ANGRA(-aða,-at).r. a , molestiajn,ægriiu- 
dinem adferre, œgre facere alicui : citm datiro, 
ef meintregar mer ángraði-t si noxii dolores 
molesli/ini jnihi tton facesserenl , Sk. 1, 3í; 
harmr strángr fær mér ángrat veheniens 
dolor me adfligit, F. V 1237 ; strángr straumr 
næði ángra hcrskipum rapidus œstus naribus 
bellicis nocuisset, ÓH. 27, 1. — $) cutn acrus.. 
orð {>au, er ángra fyrða, verba quœ civibus 
dolorem adferunt, quœ atgre ferunl, II h. 7'). 'i : 
þau þíng of öngruðu þengil eœ res regi 
dolorem crearunt (regis animum exasperarunt), 
Hh. 32, 1; feat ángrar oss, er, angit nos, 
quod , Sverr. 85, 1. — y) ángraa dolore 
affici: aungrumz. dolore adficimtir, Lb. 47. 

ANGRBEITTR, adj., cum dolore et mole- 
stia pernarigalus : á. lángr vegr. longus tnaris 
tractus , magna cutn molestia pernavigatus , 
(ángr, bcita), Eg. 62. 

ANGRIíOÐA, f. , gigantis, ex qua Lokius 
lupum, serpenlem et Mortam procreavil , (qs. 
dolorem, malum porlendens , ángr, boða, vel 
annuncians, bjóða), SE. I 104, Hyndl. 36. 

ÁNGRDÖGG, /•., ros doloris, (ángr.dögg), 
lacrimœ, GS. 2, NgD. 165. 

ÁNGRFIRÐR, p. p. comp. dolore liberatus, 
lœtus: á. öld lœti homines, Ag. 

ANGRHEGNANDI, m., prohibens, avertens 
dolorem, noxam, (ángr, hegna), Christus, Lb. 23. 

ANGRHRJÓÐANDI, m., noxam averlens 
(ángr, hrjóða), tJt'r probus, bonus, Plac. 32. 

ANGRLAUSS, adj., innocens, innoxius: 
á. hvíla lectus commodus , Hund. 2, 45; cf. 
angerful urt herba noxia, Harpestr. Adv.: 
oss ángrlaust, nullo nostro incommodo , »'. e. 
animi causa, voluptatis causa, Korm. 19, 6. 

ANGRLESTANDl, m., incommodum,noxam, 
periculum, dolorem avertens, beneficus, benig- 
nus, de deo, Has. 65. (ángr, lesta). 

ANGRIiESTR, p. p. comp., noxa affectus 
(ángr, lesta), lœsus, violatus, SE. II 202, 1. 

ANGRLEYSTR, p. p. comp., dolore (cru- 
riulibus infernalibus) liberatus, de liberalis ex 
infertio spirilibus, SE. II 23Í, 2. 

ANGRLJOÐ, n., carmen lugubre, cantus 
lugubris, (ángr. Ijóð), Hund. 2, 44. 

ANGRSAMR, adj., molestiam, incommodutn, 
dolorem adferens, creans; neutr. ángrsamt, 
moleslia, dolor: f»ar er orstöngvi ðngum á., 
ibi hotnines nulla adficiuntur moleslia , Has. 37. 

ANGKSKEKÖANDI, m., dolorem minuens, 
avertens, (ángr, skerða), deus, Lb. 51. 

ÁNGRSTRÍDANDl, m. qui dolori resistit, 
dolorem, incommodum avertit: á. aldar, homi- 
num mala avertens, deus, Lb. 49. 

ÍNGRSTRÍÐIR, m., id. qu. ángrstríðandi: 
á. öldu viggs i-iniii:! . httmanos dolores, hu- 
mana mala avertens, Christus, Has. 21. 

ANGRTÆLIR , m. , qui dolorem expellit 
(ángr tælir), qui deleclat: á. ylgjar, lupum 
delectans , pneliator, Mg. 19, 1. 

ANGRTOPUÐR, m. dolorem perdens, (ángr, 
töpuðr) : á. úlfs, lupum delectans , bellator, 
F. VII 344, 3. 

ÁNGRVAÐILL, m., gladius, SE. I 565, 1. 



iwi 



\1 



i*k 



\\(;Hf>.M)FH, w.. iolortm lerans, (ánsrr, 
þjófr, ,/. gtela): .i. Oonis, dolorem OditUt 
toUens, qui Odinem deJectat (Tkor, fhlinis 
ommt jUimt), se. / 300, 2. 

\\(;ii|>\ l.UHIK , m. . dolorm 
benignus , de S/iir. Sancto . II r. Í5, ( ansr, 
|>\ .1 iir ). 

í\l. , /////>. /;;///;.« (án): alls á., >/>//. 88, 

AW. /. s. //;//•>. inil. act. rrrlii iinna. 
2) tubst. , />«rs i/lnilii (iil. i/u. onn, önn) , >/•.' 
/ 568 var. 6. 

AN'NA (-ai\a, -at) , v. a., effirere ; cum 
ilnt. anna frama res insignes efficere (ouu). 
Rekst.3'2. Annai, curmm nnto r e alicitjus rei, 
ctirare, iiiiii acrus., el ciun /ira-pos. um : annnz 
iltn e\ki, jumeiitit ciirnre. llitil. 17, I. Sir for- 
tasse legenilimi, i/uiiih membr. Itabeal ..liinn uni 
ckki annat", aUi rero. Iiimi iim evki annat. 

AWAHH, m. . id. qu. anar, paler Terrte, 
SE. I 

\W\HR, iiiinur. annat, adj. alitts, aller, 
secundus; secundits: cinii, annar. . þr'uYi. primus, 
secundits, tertius, Vs/i. IS, Vafþr. 20.22.34, 
firm. 'II; nlter, Vsp. 'll, lliiram. .'10; maiSr 
ok annar, untts et aller , nunc hi, nunc illi, 
i. e. roniplitres . P, / 'it} , 2; sic, á citt land 
ok önnor Ibnd in rarias terras , F. X 392 
pros. ; alius, Vsp. 35. Gen. sing. fem., ann- 
arrar, //. />'/. /, Rk. 2, 38. — pj stibandi- 
tur: kostir ro betri (/'»<> aftrir kostir ro b.), 
aliud vutgis e.rpedil , Skf. 13. 

AW \KT\ K(;<;l , iidj. alteruler; in nom., 
Slurl.7. 12, /'/,• ;;;•;-. ////;/•.. a^iatvi'irir.jo, ÓH.50,2. 

A\\l> , //.. proiiioiilorimn. lingiila. (and, 
rontra , nes) 2) lingtila ( i. e. terra v. 

cainpus)anatis, (<ind,ncs). mare; anness andri, 
xylosolea maris , navis, lsl. II 244. 245. 

\\\l \STI ride vclannfasli. / 

\WKLTI.\H, ///. plur., lora (propr. sibi 
iniirem respondentia , and , fctill) , quibus 
ensis et clipeus balteo adhwrent , skjaldar- 
fetlar, svcri\fetlar, Fsk. 5, 4. (G.Magna 
liannf. , handf. , ab liiind, manus, Gloss. Ed. 
Sœm. T. 1. voc. endr). 

ANNI.Al >T. ;/;/r., vliose, sine labore, (ilnn, 
lauss). >/•-' II 228, 2. 

\\VM\HK1, m., riliuiu, FR. II 26. 

\WM\OTI. tn., id., qu. amlskoti Imstis, 
H. 17, 2; Kornt. I'.), '2. potmu drdu.rerim ab 
anii-knt, //. . ////) amlskot iclus adrersus , 
lirinda annskotuiii . h la adversus aliqtn /// 
conjii 

AWMMI.1,1, // . colloi/uiiim, (and, t-pjall): 
komai at a. , ;;// coltoi/uiuiu ptrvekire , ad 
coll. adiuiiii. >/./'. II; aaáipillii ranr, collo- 

i/nin exclusus, Sl;f. I' ; fÍ it . miuim collo- 
quendt impetrai - . II II. 156, 2; sermn, rittnor, 
niniiius. \iu. Y2. 

\\\>I'IU.IH , ui. , r/iti colloi/uium balnt 
rum alii/uo . fnmiHiiris ttHcui : a. Arða, qui 
cttm Affdehtibui siiinoiiis misril, fnmiliaris 
Agdrnsium . > ■ QS II). 

AWMM \l.l. , /;. . colloi/uiuni : in sing. 

tuntum /•'/>'. / Í97: ót ptkk Bigvrör annipjalli 

frá ; ;;; ///. aniis|i.jiill, rollot/uia: hcr.i c-in ,i.. 
0HM alu/iio colloi/ui, FH. I 4'J'2, I; aliquetn 
adluqui, Gk. 12. 



AW^^ \H , //. . / , tponnuá . id. qu. rind- 
nvar, Bk. 2, 17. 

\WN WH, /////.. assvetus: a. saums scrIs 
ins cli/iro, SF. I 372. v. saumr (cf. AR. 
I, 60 not. a, &). 

\\T, u. ;;;//'., sine masc. et fem., cura, 
solliriludo. lubor , « subst. flnn , id. : hvat er 
nú ant inínum cinka -\ni? quœ cura est unico 
gnalo ;;//„ ? quid desiderat? quid optat? Grg. 2. 

ANTIUNA, (-ai\a, -at) . v. a., propr. de- 
honestare ; inde riolare, lœdere , rulnerare: 
lli/ndl. ;///.. flrðar vildu fánga hana, gat hdn 
|>n \' iii ni antignat nokkrum, ,/, /,/,. 

\\|>l\(;l, n., conventus (amatorius) Skf. 
'K) , ed. llolm., ubi Hafn. á |)íníi. 

APA (aða, -at), v. a., infatuare, stultum red- 
dere: margan hefir auftrapat, Sóll. 34. Apaz 
at e-u, temere imitari, sertari, Soll. 62 (api). 

APALDR, m., malus silvestris, (Norv. apcl, 
Isl. cpli, pumttm) : de arbore, FR. I 120, id. 
qu. eik ibid. 119; malus, FR. II 60. — In 
appellationibus : brynþings apaldr vir belli- 
cosus , Bk. 1, 5; líns apaldr, malus lini, fe- 
inina. SE. II <;.<!, '2: live stóivænn líns apaldr 
stcndr fvrir mínum lcik quo modo pulrra 
femina lœtitiœ (lularitati) meœ officiat. Vtík 
rógapaldr. Apaldrsgarðr, m., hortus, poma- 
rium, Plac. 49. 

APARDJÓN, f., amnis, SE. I 577, 1. S. 
Thorlacius , ad Hkr. T. III 357 vero simile 
putat, sic appellari Deam, Scotiœ fluvium, ad 
quem sita est Apardjón (Aberdonia vetus) , 
hod. Aberdcen. 

APl , m. , homo faluus, insipiens , stultus : 
jiintjunlur ósvinnr api homo stultus et insipiens, 
Fm. //, Grm. 34, Iláram. 124; verða api af 
ödrum aliorum stultamrationemimitari, Haram. 
75. — 2) gigas : áttrunnr apa , Hýmk. 20 

(,f. mu. " 

APLl, m., bos masculus, SE. I 587, 3. — 
2) et/itus, SE. II 487. 571. 

APNI , ///•/' aptni, //"/ sing. subst. aptan , 
vesper, cctrttsu t, Hávam. 98, Hýmk. 16; in 
prosa, F. VII 201. 

APR, adj., tristis, F. VI 237. 

APTAN , m. , vespera, Vsp. 6, Am. 77; i 
aptan hac vespera, llttnd. 1, 31, Eb. 29, I; 
vide apni. — Propr. , posterior pars diei ab 
hora 3. pom. ad hortitn '.)., cujus meditttllium 
est hora 6., miðr aptan j '///// annan BÉM 
fyrir mii\jan aptan , Nj. c. 125 (/;. I'.I2) : 
cinn aptan at kveldi , SE. I 166. 

APTANSKÆRA , f. , crepusculum, Knrnt. 
3, 5, Óll. 70, 4 (AR. I-W'i, i.) ubi explica- 
tionis causa addilur , dogr mota/. nií jam 
lucis noctisque confinia sunt , (aptan, ska-ia ). 

APTARLA, rtdr., contr. pro aptarliga in 
partc posteriore : a. hygg ek at þitt hjarta 
sé, in parle (corporis) postica tibi cor sitttm 
esse puto, i. e. te ignavum esse exislimo, H. 
hat. 20. 

APTR , ;;,//, ;///,/, itertim : líta a., respi- 
cere, Hýmk. 35; segja a. iterum v. in poste- 
rum dictre, Ihjmk. 32; koma a. redire, 
Fjölstn 

APTHHOHIW, /,./,. ,,„„/,.. reýeaírw, (aptr r 
bera), id. qu. endi borinn, Bk. 2, 42. 



(2) 



APT 



IS 



ArA 



APTRHVARF, n., reditus, reditio, domum, 
redeundi poteslas : óðumz ;t.. metuebam, ne 
redire milii liceret (ne a redilu prohiberer) , 
F. IV 185, 3 (AR. I 324, 2). De reditu e 
Norvegia in Islandiam : í títanfOr né aptr- 
hvarfl , Sturl. 4, 8 pros. 

Ar, f., remus: ára blakkr, equus remorum, 
navis , Ha. 290; troða bekkjar blárost árum , 
mare remis calcare, remigare, Hg. 6; etja 
roeð árum (navem) remis propellere , ÓH. 
4, 2. — (i) sárs * r < remus vulneris, glailius. 
Sturl. 5, 4, 1; sára ár. id., HR.33, Eb. 19, 
4, SE. I 674, 3; bens árar gladii, F. I 175,3; 
árar sárs sunda, remi sangrinis, enses, 011. 
172; orða ár, remus verborum, lingua, £4.2; 
vide hógsettr. — ■ y) in dat. regulariter ár. 
sed áru FR. III 628, not. 2. — 5) in com- 
posito, v. vindár. 

ÁR , n., annus, Vsp. 6, Hh. 2, 1. 31, 2. 
33, 1. 76,3, F. V1 135; i ári, hoc anno, ÓH. 
48, 7. 50, 2, F. V 229, 3, et sic quoque le- 
gendum F. V 228, 1 pro á ári. — 2) annona, 
fertilitas annonœ, H. hat. 28; eílir árs, öðlíngr 
w árs, skilfíngr skirs árs. siklíngr árs, auctor, 
dator fertilitatis , rex lœtœ annonœ , Deus, 
Christus , Lb. 47. 46. 10, Ag. (cf. árstillir, 
árveitir); ár ok friðr in summis bonis terre- 
nis numeratur, F. V 110, 2, Lv. 11 (ride mein- 
hrjóðandi). — jj) annona, victus, cibaria, FR. 
II 33, inprosa F. XI 8; ár úlfa ok ara ferðar, 
lœta luporum et aquilarum annona , strages , 
prœlia, Ha. 219, 3. (vide árgefn, árgjarn, 
2., árramnffefcndr). — 3) littera runica á, 
Skáldh. 7, 63, SE. II 72. 

AR , n. , initium, principium : í árdaga 
(vide árdag), initio dierum, in principio tem- 
porum , primis temporibus , olim , Vsp. 54, 
Vafþr. 28. 55, Grm. 5. 6. 42, Lokagl. 9. 25. 49, 
Skf. 5. 7, Sk. 2, 2; ár var alda, er, principium 
erat temporis, quum, Vsp. 3, sed Hund. 1, 1 
hœc phrasis significare ridetur initium certœ 
cujusdam epochœ, vel h. I. ár var alda, þá 
er, olim tempus fuit, quum, tantummodo de- 
clarat , carmen longo post res decanlatas 
tempore composilum esse ; simile est , ár var 
þat, Gk. 1., et ár var þaz, Bk. 2,1, tempus 
fuit, quum, olim accidit, ut; quod de tempore 
non longe prœterito usurpatur F. V 176, 2, 
ár var þat er. - — $) ár, absol., in principio, 
adverbialiler : ár um borinn , in principin 
natus, editus , procreatus , Vsp. 2 (vide ár- 
borinn) ; it. , olim, Hýmk. 1, Ghe. 1; sic et 
legendum putant pro at, Rm. 1. F. V229, 4. 
200, 2, «6» opponitur nií , Si. 2Í. — y) ár, 
adv., primo statim tempore, vel: jam prima 
atate, OT. 131, 2, oppos., ept víg (post pug- 
nam Svoldricam) ; mature , justo tempore, 
tempestive , Ha. 293, 5; prima jam œtate, 
Orkn. 82,2. — 8) mane: ár skal rísa mane 
surgat, Hávam. 58. 59, Eg. 30. ár né um 
nætr, nec mane, nec noctu , Hund.2,34.; ár 
morgin primo mane diei, Sverr. 151, 1, quod 
ár í myrgin e»t Krossk. 19 (ubi prœcedens 
ítran legendum est ítrar o: þrjár Maríur), et 
Grtig. II, 280 ár of morgin; nuncvulgo dicitur 
með morguns-árinu primo mane, sed í móti 
morguns-ári, id., FR. III 511. (r. árdag.) — 
i) cito, Krm. 21, cf, sncmma ; perpetuo: 



araþiifu á skaltu ár sitja, Skf.27 (rulgatum 
est ár ok sfð == seint ok snemma pro sem- 
per) ; diu : sva at ár Hýmir ckki mœlti ut 
H. diu nullam emitteret rocem , Hýmk. 25. 

AHABUKDK, m., iihiIiis, versalio remorum, 
(ár, f., burðr), llh. 62, 3. 

ARAKLÓ, navis, SE. 1581, 2. cf. „lembos 
remipedes" apud Ausaniutn. 

ARAR, Bk. 2, 14: þat var eigi arar títt. 
at IV. i konúngdóm kvanir gcngo , quo loco 
G. Magnœus conjecit avar v. œvar títt adeo 
frequenter. Retineri h. I. potest árar , si 
accipitur pro vocativo (i. e. ministri regii ! 
aulici) et pro apostrophe ad auditores, quibus 
poeta carmen hocce recitavit v. recitari voluerit. 
Sed, cf. avrar, SE. 1658,2 rar. I'i. 

ARBORINN, p.p.comp., olim ablatus, (ár, 
bera), Sonart. 2. 

ARDAG SNEMMA, FR. III 23, 1, primo 
mane , prima luce , forle rectius divisim ár 
dap snemma, ut ár morgin, quod vide supra 
in ár, n., 8. — Cf. phrases in prosa : þat 
var einn morffon snemma í ár, at Helgi var 
á fótum . Dropl. nnij. msc. c. 26; þetta var 
snemma í ár , sva litt var lýz af deffi , Ld. 
msc. c. 16; þegar um morgininn í ár er 
Gunnarr á fótum, Isl. II 161. — Þiisi forte 
ampleclenda est vox composita árdagr , ex 
qua tanlum supersint acc. sing. árdag , et 
acc. plur. árdaga, in phrasi ,,í árdaga" (vide 
supra in ár), quocum conferri possit phrasis 
Anglosax., ia geardagum , on geardagum, in 
principio , ab inilio , olim, Beovulf. 2. 2708; 
quem ad modum phrasis, um aldr daza, AS. 
est on aldordagum per totam vitam, ibid. 1429. 
(cf. et fyrndagum, oit'm, ibid. 1429). 

ÁREIÐ, /Y, propr. invasio equestris, quum 
quis equis in hostem inrehitur , F. VII 56 , 
pros. , a ríða á ■ equis inrehi in hostem , F. 
VIII 421 ; sed Korm. 8, 1 usurpatiir pro eptir- 
reið. persecutio, quœ equis /it: beiðaz árciða, 
postulare persecutionem equestrem, i. e. alterum 
provocare , instigare, ut se equo perseqiiatur. 

ARÆÐI , v. infra. 

ARKl , m., hœres; filius , SE. I 534, Rm. 
38, Sóll. 78; it.nepos. Bura arfi nepos Burii, 
Odin (filius Böris, filii Burii), SE. 1 244, 3. 

ARFLOGNIR, m. , corrus (qs. mane evo- 
lans, ár, lljiíga), SE. 1 488. Arllognís hug- 
gandi, consolator corci, prœliator , HS. 27. 

ARFLYNDR . adj. , hœredilatis appetens 
(arfr, lund), Eg. 57, 2. 

ARFNYTl , m. , hceres (qs. fruens hœredi- 
tate , arfr, njóta), it. jilius , gen. arfnytja : 
Bjarnar a. , filius Björnis (Vigfus) , Eb. 26, 
sec. leclionem 4 Codd. 

ARFR , m., hœreditas , patrimonium, Sk. 
2, 12, Og. 9, Hund. 2, 23 ( cide foðrarfr.J — 
$) Krm. 27 harðla líðr at arfi, legendum est 
at œfi. 

ARFR, m., bos, SE. 1 587, 2. 4S4, 3, Grett. 
50, (r. afli. AS. orf, pecus , jumentum. 

ARFSTILLIR, m., re.r , princeps liœredi- 
tarius: a. gagls liiðar, rex cœli, deus, (arfr, 
stillir), l'lar. 28. 

ARKSTOLL, m. , sella, sedes hœreditaria, 
(arfr, stóll) : a. ála hattar, sedes hœreditaria 
galeœ, caput, Eg. 64, 2, 



\ Kt 



10 



\;ti 



ARKTKGI , m., id. í/ii. nrf[)eg;i. hæres. f%- 
Umti }>lm: arftrffar, filii. FR. /// 16. 

vmkim, ,„.. fUius, si: i :,n. ;,/;/. 

IRPUNI, ,„.. /„.,. 8E.I588, I. 'iSí, 3: 
cf. furmas oiTuni. iirfuni. joruiiini, jnrniuni. 

AMI \ Ö|U)K. ,„., ruslns lui'i rdilatis. ( a . IV. 
viinV). lurns. filuts. ÓH. 13, I, íslil. II. 

\HI'f)KGl , „,. . jUius. (i/s. nrri/tirus lnrrr- 

diinhw . „riv. þiggja), SE. // 'i'.m . Fli. I 
Mt, 2. fhim/l. 18, 28; Jd. -'T. </•"■ ftrffceg*, 
f \fl3i.i.3. 
ARFBEGIR, ,„.. iit. i/u. arfþefl, Reksl. 

32, uhi ftrfftegi nrriisnl. rst. 

IRGALI, iii.. tjnlliis. (i/s. t/iti manr rantat. 
ár, gnla), F. 17 2.",/. pms. 

IRGALLl , iii. . ilif/irnliii.t nniiniiir, (Ar, 
Calli) , Merl. 2, 7i). (Shs. 321). 

\HGKI'\, f. . ilrn riliiirinriiiii . ilru /nnma 
rniiiln , (ár. „. 9., írfn). frmina : ár:rcfiiiir, 
friiiiuir , rnralirus, SE.130H. rnr. II. 

kRGHYRNA , f. , srmris . 8E. I 569, f, 
Eij, 38. 

ÍKGJAKN, ailj. . ImiKi' annuntv cupidtis, 
(.ir n., 2., gjarn), Y. IS. 2) esrie. prtvdtv 
<n idus. (ár, n., 2. (1.), de corm, Nj. 30, I (All. 
II 2'll). 

ARGK, udj. , tnnllis. rffrininatiis. it/narus: 
inik ii) im u MÍr MTfM kalla , rt' rk bindaz 
læt brtiiVir líni, llinnli. /.'/; arss aVil lnniiiiiis 
vmllis proprium , Lokmgl. 23 . 2'i : i'jwann , 
limiiliis : íllt kveiYa, arg;an csaja at sverfta 
leiki. Krni. 22; 5rg vatlr. nmllr. rlfriniiinlinii 
negotium , de rrnrfirii . Knrm. 23, 2, nl r.i'j; 
vcttr, Luhatjl. hS. 2) maliis, ahnminandiis, 
drlislaliilis: arfjr soSvarijr, j\/. 103,2: nrg;ir 
liiífmnar, (flafsr. 30. AS. car«; , i'ner*. 

jir.rllinn hcfnir, cn ar«;r aldivi . (irelt. 17; 
ar»r cr sá , scin aunyvu \crst. pmrerb. ít. 
ín prosa , malns . iiitrarlahilis : j)at er s?a«;t 
fr.i llrap|ii, at liann ser.Yist ar<jr riðreignar, 
Ld. tnsc. c. W. inil.: arirasía iýf /irssimnni 
auimal , (IhM. III 120. Longobard. arga, 
hnmn nei/uam. In cniiipnsitis : sannargr. 

ARGíSKAPR , ni. , mnllitus , jungiltir cum 
bleyoi. FR. I -IS7.2. 

ARG8PENNÍNGR, m.. mala difficultas, v. 
difficilis obluctatin, (argr, sprnnínír), Dropl. 
min. I. 

ARGUÐ, n. . deus astnonœ, Fm/us. SE. 
(ar. „.. íuS). 

\KU.)\I,MH, ,„.. t/alra maliilina. rrl ma- 
tulat (auroræ) instar nitens , serena , Hg. 

33 , 3 , quo Inco mcmhr. F. (rnd. Frisianus) 
hahet íiilllijálini , ut in stmpha seiju. , miniis 
ad mitiinn rnmmndr : rt tHinnts rrrlit galra 
s/ilimlrns. aiirru. (ár, n., hjálmr). Hhr. VI 
teriHtwr arhjálmr, (ari, hjáluir), ijalra aqui- 
liiiu . in qua aquiltr s/n nlpta rst . 
quocuiu rmifrrri /inssil arine;rr\ pir hjálmar, 
Ghe.3,17; scrplrn. nt/uilarnm simitlarris nr- 
uitttt . nrciirruiit F \ l.~> : Ivn ríkis\ iimlu .i I' 
KÍIfri . ffullkross á iiiNrum , cn ari uf gulli á 
lHlM 

LRRRAFNGEFAND1 . nd. .,rr. imilí . 

ARl , m. . ai/mla . 8E. I YMI. V36, 2; a. 

hlakkar clamjii . V$p. 'i'i : />lnr.. arar íiiIIu, 

Hmid. I. I: ara jócY pmlrs ai/itiliv. ai/uila, 

I JJ'i. 2 (/■' I / 25«, $); MUtrtrdr ara, 



ctmu ai/uiltr, railiirrr. HnfitM.'.'; a ra srcnnil'j 
t/in at/uiltv ilrsiilrrium rihi rjtital, put/natnr, 
sF. I 'ilti. rar. i:>: falla uml ara ercipar 
rnili i r /n ,i liu. ).3I; rjóiSa ara túnjru slrai/nn 
rtlrrr. (hhn. 13 . 2 ; urap��fn, tuhrr aqnUtv, cui 
in |j ilrt at/iiilii . i. r. lurus rdiltts . rrnlis tx- 
pnsitus ,1 snliiariits. Shf. 27 ; ara stcinn, lapis, 
riti insitlrl iiqiiila. rtnltirri ihus inhians, locus 
aliquis in rampn pralii, lluiul. I. /.'>. id. qu. 
ulli'Yi. r. 16; ara <œr, sanguis , cruor , SE. 
I 188, I. — p) ari m* fuAi , uqiiila illa 
rrltis. Odin, tjiii qiinndam aquilæ speciem in- 
diirhal , lcir ara cns (cainla . carmen futile 
(rulijn arnar lcir) , Si. 28, '/ ; rt Ari simpl. 
OiHn. Sr. IS,2, Ara lil . rrslis (ttlinis, Inrica. 
y) s/irrirs aqnilie , tergis hoslium incisa , 
supplirii tjriiits : skcra bak e-s ara, tergvm 
alirujiis tn/iiilti inritlrrr , id. qu. rista ðrn á 
haki c-m, Ffl. I 35Í. — 5) occurrit in 
pmsa: ari af irulli, uquila aurrtt , F.X 15; 
t'itm artir.. nnnarr arinn altera aquila, FR. 
\ >/". (irrm. Aar: nunc rulgari sermone 
Isltnidirn tantitm r.rlal in iimii. prnpr. Ari , 
apitd rustirrs Snrregns prnmiscue usurpalur 
cum Orn. 

AMINHHAUTI, ,„., srr. Shul. Thnrlarium, 
amirus dnmrsliriis, (arinn, brauti, comes riœ, 
a braut. r,'„ ; it. amicus) ; a. Synjar. urnicus 
ttnmrslirits St/iutv , Tlmr . SE. I 302, 2, rut 
explicalir.ni farel ttpprllaliit Thnris in stmphu 
sri/it. láiiívinr f)nína;var. amirus Freyœ, longo 
nitjniliis iisii. Alia ralio est, ul rritrlur re- 
/irlitin rnriun nift i'w r. 3. et niftjum i'n v. 1. 
ejusdem semistmplta- . rt assumtin rocis sölva 
«/•„ yit/anle , mtttare Úð M ui«S, í. e. \i>. 
7"i/mi cnlurret viiVvyn.jar arinbrauti, qtti dumum 
f/if/anlitlis drstruil , Thnr , a \ 'uYsyn , Si/nia 
(dra) silra?. (viftr, Syn) , gigas femina , et 
arinhrnuti, destructor foci v.domus, ab arinn 
et l.rauti, id. qu. broti , gwi frtuitjit. drstruit. 
sed sec. lect. Reg. et W. Thoris appeltatio 
est h.l. salvani'S s\ n.jar arinlirauti, i'. e. brauti 
(— broti) arin-JSyniar salvani.Ys, deletor gi- 
ijantis, ut brjétr bergdana. 

AR1N6RETPR . tulj. , tluhitv inlrrpreta- 
linnis : arinrrcvpir bckkir, Ghe. I; arin- 
£reyp'n-!ijáiiiiar.,rW..>'. I7;ridrlur in iniirrrsum 
sitjnifirarr ciirrum. mtundum. conrexum, sed 
proprie essr : itiujrihus aqiiilinis simitis, itaque 
currus , inflr.i us . ah arin- , in rompos. de- 
tluctum ah ari r. örn (cfr. arinncfja) , et 
ffrcyp, qund fortasse retus furma est pro usitato 
ffreip , uiif/iiis. Intrrprrlrs rrrtunt ../'(,,<> 
rnmparluin", r. ,,6rmatum" , cnnfrrrnles járn 
rl irópa v„/,o ,„ lignum farlu coassare. 
ln t/lnssarin : ariiiicr. bckkir, scamna, furum 
cinijrniia , (arinii. g;rcipa , complecti) ; sed 
ariiisr. hjiílniar, MfiM iámmliem. 

ARINKJOLL. m.. naritjium foci, (arinii, 
kjöll) , domus: i arinkjöli , dnmi, in tvdibus, 

ARINN, ,„.. furits. s/ / ; t s:,, 2; dat. ttt 
arni , ,/,/ foemm, hautt ét$bié ttrittimm tectin, 

lim.3. pm af aarni, ,/„.-(/ hahrt rud. M, />,„.; 
■MÍIffg ar'ms, rns fnruin ambiens , fuligo , 
Gha. 23; i/i n. plur.. til arna Vnivars ai 
fncns (i.e. dnminii) Vnjtmrit, Eg.31, 1: dat. 
plur., at sins fbðrs ðrnura , ad focos (domi) 

(2*) 



Attí 



\K.f 



patris sui, Ísl.1293; acc. plur. , þrjá arna 
tres focos (tria domicilia), Ghv. 10. — Arinn 
circumscribitnr per 4i mensam ignis" , i. e. 
substratos igmi lnpides , in Bjóðabjörn birkis 
ótta, Ad. 17, ct per saxa r. lapides, in Grjót- 
bjrtrn, Ad. 18, quœ utraque circumscriplio idem 
valet ac Arinbjiirn. 

ARINNEKJA, f., ancilla, (qs., naso aqui- 
lino , adunco , arin- ex ari v. örn , nefja a 
nef) , Rm. 13 (cf. v. 10. niðrbjúgt nef). 

ARINSYN, femina gigas, vide sub arinbrauti. 

ARKA (-aða, -at), v. n., ire, iler facere, 
proficisci: örkuðum at auðno in spem qualis- 
cumque erentus profecti sumus , Am. 96 
(Holm. 101). Cf. gloss. Njalssagœ, ubi im- 
personaliter est , (þat) arkar at auðno res 
ad exifum fatalem tendit. 

ÁRKYNLMLL, m., lumen fluvii, (á, kyndill), 
aurum, F. 14. 

ÁRLA, adv. , contr. pro árliga, matutino 
tempore, mane, (ár), H.hat.6. — 2)mature: 
bíða til árla andrán prœmatura morte abripi, 
ÓH. 187, 1. Jd. 21 pro árla legendum cst 
aukit. 

ÁRLIGA, adv., mature, Hávam. 33. — 2) 
alacriler , slrenue, magno cum animi vigore, 
Hund. 1, 16: þusto ofan árliga alacriter 
decurrebanl (hostem invadebant), OH. 238, 1, 
quo loco Hkr. VI verlit ,,mane" , quod et 
ipse seculus sum in Sh.J V 81 ; sed prœ- 
lium Stiklastadense incepit sesqui fere horis 
post merediem ; vide OH. 248. 

ÁRLIGR, adj., matutinus: árlig verk opera 
matulina, Harbl. 4. 

ARMBAUGR, m., armilla, (armr, baugr), 
Lokagl. 13. 

ARMBLIK, n., fulgor brachii, (armr, blik), 
armilla: armbliks ítr, liberalis, Sturl. 7, 43, 1. 

ARMBRANUR , m. , ignis brachii (armr, 
brandr), armilla, var. F.V 176,2. 

ARMÆDA , f. , miseria, Ag. 

ARMGLOÐ, f.,pruna brachii, (armr, glóð), 
armilla , annulus , aurum : eyðir armglóðar, 
vir liberalis , Dropl. min. 3 ; plur. , arm- 
glæðr, G.,42. 

ARMGOÐR , adj., armgóðr orms, id. qu. 
grfðr arms orms auri liberalis; ormr arms, 
serpens brachii, armilla aurea, aurum, Isl. 
II 275. 

ARMGRJÓT, n. , saxa , lapides brachii, 
(armr, grjrft), aurum vel argentum , sec. 
SE. I 402: úgræðir armgrjríts vir liberalis , 
ÓT. 129. 

ARMLEGGR, m., brachium, (libia brachii, 
armr, leger), SE.I542; armleggs eisa, gldð, 
aurum , SE. 1 404, 1. 408, i. 

AR.MLIGR, adj., miserabilis, Gha. 54. 

ARMLIN, f., Dea manus, (armr, lín), fe~ 
mina , Mb. 18, 3. 

AR.MLINNR , m. , serpens brachii, (armr, 
linnr), armilla ; armlinns eyðir, ýtir, vir, 
Qv. 7, Eg. 75, 1; armlinns þöll , femina, 
Eb. 29, 1. 

ARMLOG, n., flamma hrachii , aurum , 
///;. 17. 

ARMR, m. , brachium, SE. 1542; srfl- 
brunninn a. , Ilm. 10; armar lýsa , Skf. 6; 
liyggja at örmum inspicere brachia sua, 



Rm. 25; adde SE. II 108, 6. I 654, {, 
658, 1. Legsja arma um , ytír e-n, circum- 
dare brachia alicui , de femina, Lokagl. 17, 
Hávam. 109; verja e-n armi, id., de femina, 
Hávam. 166, H. hat. 41. 42; íw prosa est, 
koma á arm konu connubio feminœ poliri , 
F. X1 100; sofa á anni konu, Fjölsm. 42. 43; 
de femina : at ek ^igurði svefak á armi , 
llelbr. 12. — 2) cornu aciei, Mh. 2, ÓH. 221. 
— 3) id. qu. borgarvea;sr murus tmmiái vel 
urbis: Rúðuborgar armr. Hh. 2, 4. 34, 4, Merl. 
2,41; in prosa borgararmr, F. V 280 ; virkin 
armr = virkis veggr, murus arcis , FR. II 
250. — 4) in composilis : livít-, lúng-. 

All.Mlt. adj. , infelix , dirns , fere in con- 
viciis, exsecrandus, sceleralus, scelestus: örm 
vættr exsecranda furia , Gk. 22, cf. Fll. I 
487, 2. III 498, Og. 30 ; in arma jötna 
systir, Hamh. 29; armr er vara vargr ex- 
secrandus est fidei datœ violator^ Bk. 1, 23 
(vide liafa 6) ; de invisa uxore, Isl. 1 152, 1. ; 
de viro ingrato , viribus prœralente , Grett. 
56, 3; örm þjóð , drottinsvikar, Mg. 14, 1; 
armi drengrinn scelerate! OH. 92, 6; a. biiendr, 
Síkotar, miseri, vel forte : ignavi, Hh. 76, 1, 
Od. 7. 

ARMRUÐR, m. , brachium rubefaciens, 
prœliator , t SE. Eg. 234. 

ARMísOl, f., sol brachii, armilla, (armr, 
sol), F. X 26, 1. 

ARMSPRENGIR , armsprengjandi , lectio 
Cod. Ev., Sturl. 5, 17, 2. 1, 23, 1; sed prœ- 
ferenda est lectio arnspr. , quam vide. 

ARM!SVELL , n. , glacies brachii, (armr, 
svell), argentum: armsvells hati r»r liberalis, 
F. VI 26,2. 

ARM8YN, f. , sol brachii, (armr, sýn), 
armilla : grund armsýnar, terra armillœ , fe- 
mina, p. Hrœð (ed. Hafn. 1848) str. 9. 

ARMVIÐR FANNAR, vir, pro viðr arms 
fannar. ab arms fönn, nix brachii, argentum 
Ísld. 12. 

ARN , prœsecto j, pro jarn , vide örn, 
gladius. 

ARN , itio vel labor , Rm. 3, ubi scribitur 
aarni , sed rectius ridetur , at arni v. aarni 
(i. e. orni) , ad focum. Affertur vox Isl. 
arn , opus , negotium , in gloss. Synt. Bapt. 
sub voce árnaðr (indeque in gloss. Ed. Sœm. 
T. III), sed quod ibidem exempli loco adducitur 
ex vila Jonis Sancti : gekk til sinna ærna, 
(i///// negotium suum, non cohœret cum aliquo 
iirn , sed ærna , syncopalum est ex ærinda, 
ærinna, ærna, ut in Eb., at gánga tirna sinna, 
ubi örna est = örinda, örinna; et ern, stre- 
nuus , conlractum eodem modo est ex errinn, 
erinn. 

\RNA (-aða, -at), v. n. ire, iter facere, 
proficisci. ambulare: úrgar brautir árnaðu aptr 
héðan humidas per vias recede hinc, Fjölsm. 1; 
árna á vegum , Grg. 7; árna aptr redire, 
Eg. 38; á. um fleyja tröð mare (naribus) 
percurrere, F. IV 282; hvern er hingat árnar 
qui huc propZciscitur , ÓH. 19, 16 (AR. I 
328, 2); hefir til Haukabæjar heiptgjarn ko- 
niingr árnat, F. VI 259,2. AS. yrnan, impf. 
arn , currere. 

AR N A (-aða, -at), v. a., efficere, perficere, 



\l( \ 



21 



U,l 



conficere; rum arr., hvat þú árnaðir i Jötun- 
lirima ,/uitl profrrtus in Jotunhrmimit rffrrrris, 
i<> : obtin tqui: nicr árniþ feli- 

ritiiirm oliliiirtc, Am. 32: hefir þú árnat þar.tii, 
oliiinuisii , quod , Am. 83, tncrrrr : Arinbjðrn 
hi'lir arnat mlihita ríki duris im/irritim 
meruit . /•'//. 70; bðrn ok allt |>at>ui árnar, 
oiniiin i/iiir MTM, laliorr luo roiiiiiiirns. E. VI 

I. In jnnMi .inia rf/irrrr tilii/uiil. I 
12. , id. i/u. sn/iiriis afreka ; árna vel , retn 
bene gerere , nrgolio frliritrr defungi , I I I 
345. 8, 363, rar. II). 9) 0WN 'dat. pers. 

et gen. rei , intercessione sua rel prrcihus 
alii/uid ronriliarr aliriti : bið þií Olaf, at 
hann árni þcr crundar sinnar, W. V 110, 3, 
uhi al. unni henignc ronrrdat ; árna prfðs 
fyrir e-m , bene pro aliguo intrrrcdrre . Oll. 
70, I; árna ánauðgum, at undan ^.iiiii, inlrr- 
cedere , deprrrari pro serro , ut inrol iiinis 
mitliil , Am. 60. 

ARNAN, /*.. infercessio, patrocinium: hvern 
Mð ('k hald ok árnan liclj.an mann hins sanna 
(trúss) við tirar ræsi (traustz leita ek mcr) 
veita lulrlam et patrorinium mihi ut præstet, 

Has. <;•>. 

AHNAR, /) gen. s. ab ðrn, aquila. — 2) 
nom. pl. ab arinn , focus. 

ARNGREDDIR, m. , desiderium ribi rx- 
riiniis tit/niltv , (örn, grcddir) , pugnalor, 
ÓT. 26, 4. 

AKNGKENNlR, m. , id. qu. arngreddir 
(örn, grcnnir), Sturl. 5, 5, 5; Cod. Reg. SE. 
I 416, '/. 

ARNIIÖKDI, m., Odin (qs. rapitc aquilino, 
örn. hofuð), SE. II 472. 555. 

ARNKELL, m. , aquila, SE. II 488. 572. 

ARNR, m. , bos, SE. 1 587, rar. 16. 

AK NSI'KKNGIR, m.,aquilam rilio fttrriens, 
(ðrn . sprenjir) prtrlialor , Slurl. 5, 17,2. 

ARNSl'KENGJANDI , n. . id. qu. arn- 
•preajcir (ðrn, sprengja), Sturl. 1,23, I. 

ARNSl 'GK, »»., sfridor ttt/uilinus, rel nisus 
inter rolitiiiliiin. i/unlis aquilis esse solet, (örn, 
súgr), iniprlits tii/itilinus : leggja arnsúg at 
e-m imprlii ttt/itiliuo aliquem persequi, SE. 
I 'il'i. 2. An luiic loriiiioni aliquid lucis 
arcrdal tt phrasi bora frekan atsúg til ríkja, 
E. 17/ 2!> , i/uod Orkn. rst bcra frckan atsiíg 
lil rikja. alii ridranl : SE. I 212 in prosa 
iilrm \ir drsrrihil : dró ainsÚ£ í lliiii'tiiim . 
tlu i il r. Iin.ril slritlorriii tit/iiiliiiiini ni rolalu, 
i. e. intrr rolanditm nisit tit/itilino frrrhalur. 
Sk. Thorliirins rorrin .irnsiígr t/rapltirr de- 
ptntjil /irr rrpaiitlariim nlariim lapsum aqui- 
liiiiim' : Imli.i inl \'il. Oiinst. suh rorr ilrcg, 
rol. 2. all'ril : hann dró arnarsi'15 , rolalu 
at/itiliiio frrrhtilitr. /•'./• rrri nl iorihus rocem 
simplirnn >iíii tttlhihuil portu B. Grtindal, i/ui 
dr alis itsitrpat. at gi-ra tég i lnplii drogum, 
i» rrtjionihiis nrriis slritlorrm r.itilarr. De 
llltrsrrli,,, .iuliiln . rl tem- 

prstnlrm miiiilanlr , Etjtjrrltis Olari usurpat , 
at mclta >ii;inn , inrrrliim t/uo sensu , forlr 
fltttuni /itirliirirr (kva-iYi Rm Olafss. , Hafn. 
par/. 203, r. W). 

\KK. iii. , fainiihis . iniiiislrr, imtilius , Ir- 
gattis; m.m.. Plar. 3S . I ÓT.130,3, ÓB 

SO, 1, sed et ár, G. 23; gen. sing. non occurrit ; 



tltit. sing. ár, Od.9, SE. I 476, 2., ted »ri , 
/ 17*44; acc. ár, G.37, Lb. 2. Plur. nom. 
aerir, Plar. 35, E. III 6. 2,312, 1 (errir i 
</// 338, I, ted árar, Eb.22, Selk. 17; arr., 
áro, Og. 23. Iluittl. 1 . 20. OT. It', . .;. oll 
:'"..'». /. /•'. VI31S, I. Etimithis. niinliiis. le- 
,,,iiiis, Og. 23, Plar. 33, lhu„l. I. 2tl . EH. I 
502, 'i ; (mi árr famuhit (= skósvcinn. a 
riilrris) Astr , Y'. 53 ; konúnss á. , tninister 
rrf/ins. snfrllrs aiilirus, lHg.9,3; Yffes ærir, 
stt'rllilrs Odinis. Astr. SE. I 256. 3; álT£U&S, 
minister , famulus dei , de religionis prath 
catore, Od. 9 ; árr cng;la stv' ris, itl.. tlr hnmine 
pio, ut gufts þión, Phtr. 95; vinna sigr á árum 
fjanda, dtmmnes rincere, Gd$. 28. — ($) árr 
óíW , minister poeseos , lingua , (1. 37, cf. 
málþ.jón minister sermonis , id. ; orða árr, 
tninisler rrrhorum, lingua , Lb. 2; yfs árr, 
minisler fricationis, unguis, OH. 259, 1 (F. V 
107 rar., AR. II 113). — y) in appellationi- 
bus rirorum : árr álms (clipei) , rir, 011. 
238, 1. — au«s, diriliitrum , ÓT. 43, 1; Mg. 

31, 9; — fjðrcynjar steðja áls hrynbrfts, 
(auri), SE. I 476, 2.; — fleinþcvrs pugnat, 
Selk. 17; — eeirbriíar (clypei), OT. 16,3; — 
hánka hla*barfts (naris), SE. II 126, 1 ; hauka 
klifs elds (auri), F. III 6; — heiðar bæs, 
miiiislri cælestes , de discipulis Chrisli , Lv. 

32, id. qu. sequens postular; — hildar borðs 
(clypei) , Dropl. min. 4; — hríðar skæs 
(navis) , Isl. II 349, 1.; — landkostar, præ- 
fectus annonæ , Freyus , NgD. 170 ex GS. 
5., ubi certissima leclio esse videtur, landskost- 
ár , in una 'voce composita , in accusaliro ; 
- oddhragðs (pugnæ) rir, OT. 130; — orms 
landa (auri), rir, G. 23; — ðrbragðs (pugnæ), 
præliator , F. II 312, 1. — 8) rírfe orr, et 
composita fleygi-árr, hjálm-, morð-, lands- 
kost-árr. 

ÁRRAMNGEKANDI, m., qui rorro escam 
præbet, (ár, n. 2. p., ramn, gefa), præliator, 
F. XI 1H8, 3 199. Cf. árveitir ýta, Lb. 20. 

ARSÍINN, p. 7». nniip. , mature ronsitus 
(ár, >.i): á. akr, lláram. 88. 

\KSAGT, n. p. p. comp. , mature dictum, 
olim dictum , SE. I 418, 3 ex Korm. 12, 5 
(ár, segja). 

ARSALR, m., tapes , tapetes , stragulœ , 
prrislromti , auhra . Olia. 25; ársali . SE. I 
106, ubi in cod. Vpsal. (SE. II 271) rxpli- 
raiitr per tjald ; Eb. 50. 51: brcndi dynur ok 
hægindi, cn luín tók tll >in kult ok blæjur ok 
.ir.-alinii allan. cf. AR. I 31, not. c. 

ARSA.MK, adj., frrlilis, ferax, (ár, samr, 
trrm.) : á. akr , Merl. 2, 38. 

ARSÆLL, v. infra. 

ARSIMI. tn.. niiritm r. annulus; G. Mag- 
iitru-. ad Eg. 55.4, prr li'imoiti/iniaiii ti/ilicat 
ab sími , bot, taurus , = hyrr, bos , quod et 
ignem drnotat , ilat/ur ársimi. ignis amnis v. 
flurii , auriiin. Eorlr rl síini , quod funrm, 
rinriihiiii. significat . rt liattd thilnr rntn scimr 
rohtrrrl . ampi possit tlr ilirilus. opihtis , ct 
atlro ár.simi, oprs (luriatiles, id. qu. rinait'r, 
rinargull , aurttm rt aiiiiuli. Emlrm modo 
i in-inii in Grrll. r.rplirari possil ; hinc ár- 
sima grund , campus r. sohun auri, front 



\KS 



03 



\SG 



vocatur , ut quœ solita sit a rclcribus ornari 
villis ac himellis aureis: gcriYihamrar ársíma 
grundar. rupes , i/uw frtntlcni cingunl parte 
quadatn , v. disterminant , sunt supercilia ; 
ceterutn to grunilar cum ársíma jungi debere, 
suadere ridelur SE. 1 518, 3, ex qua sequilur 
gramr /t. /. nude pro rege poni , neqíte cutn 
grundar conslritendiiin esse. 

ARSKAl' \ÐR , p. p. cnmp. , jatn pridetn , 
olim creatus , factus , e.rcitalus, comtnolus, 
(ár. skapa); in accus. árskapftan, árskaptan 
grun . suspicionem jatn pridem motam , ex- 
citatam , F. IX 440. 

\ RS II LLI It . m. , moderator , rex bonœ 
annonœ . (ár, slillir) . Chrislus , Lb. 17, cf. 
árveitir et skilfíngr skírs árs. 

ARSTRAUMR , m. , rapidilas fluminis, 
impetus aquw , (á. straumr) , Grm. 21; ár- 
straumar dals , impetuosa arcús profluvia, 
nimbus sagillarum ; stcypir dals árstrauma, 
nimbum sagittarum effundens, jaculator, prœ- 
liator, vir, ÓH. 239, 1. 

ARSÆLL, adj. , felix annonce vilitate, de 
rege, quo imperante lœlus annonœ stalus re- 
rumqtie ad vitam sustenlandam necessariarum 
ubertas incidit, (ár, sæll) , OH. 155, 1. 

ARTA, f., avis, SE. II 488 , id. qu. ört, 
anas minor, Dan. Ortand ; cf. urta, ertla. 

ARTAL , n. , computatio anni , (ár, tal) , 
Vafþr. 23. 25. 

ARTALI , m. , luna (qs. anni mensor, ár, 
tclja), SE. I 472, Alrm. 14. — 2) corvvs 
(forte , mane vocem edens , ár, telja) , SE. 
I 483. 

\RVAKR , adj. , qui mane evigilat , riqil ', 
SE. 11172,2. — 2) snbst., equus Solis , SE. 
I 56. 484, Grm. 37, Bh. 1, 16. — p) bos , 
taurus, SE. 1586,3. 

ARVEITIR. m., dator annonœ, (ár, veitir) : 
á. yta. qui hotninibus hetatn annonatn largilur, 
Christus, Lb. 20, (cf. árstillir). 

ARÐR , m. , aralriitn (breri denlali in- 
structum , eximii usus in terra lapidosa , 
Norveg. Ard) , Rni. 19: lieit J)ú yxn fyrir 
arftr bovem aratro jttnge, Hugsm. 32, 2. — In 
prosa F. I 2'tO, (crja , arare), it. cotnpos. 
ar&rtrii , bos arator , aratro habilis , SturL 
6,80; plur. arftryxn, Sturl. 7, 55; ar^sgildingr, 
bos caslratus, F. VII 21. — Arþskavi, nom. 
propr. Htjndl. 21, poliens, larigans aralrum, 
fabricalnr aralri, (arftr. skafai; cf. fttit. 19, 
tibi fabricalio aratrorum in studiis liberoriint 
colonorum poniltir. 

ARzKÐI, n. , audacin , animus ad impug- 
nandum : evfta áræði e-s . spirilus mlicuju$ 
frangere, Mg. 37, Orhn. 2, 3. — [}) forii- 
ftido : njóia ineftil fritclum capcre forliluilinis 
siur , Hh. /04, 1. 

ÍSABRAGR, -drottníng, -hetja, etc, vidc 
sub á.ss. 

\SA>IT, prap. c. dttf. , unacum , SE. I 
640, 1. 

\SBRI . /"., pons Asaritm, id. qtt. Bifröst, 
Grm. 29, SE. I 70. 

\SGARÐR , m. , Asgnrdus , urhs Asica 
(propr. septum r. muniim iilunt Asicutn . áss, 
garftr, inlcrdum Asa «arftar, scpla, niiiniiiiriila 
Asarutn, vidc áss) ; Asgardus primarius 



(Asiaticus) vocatur Ásgarftr forni , SE. I 
32. 5'L — De Asgardo v. SE. I 54. 62. In 
Ed. Swm. rel anlii/uiori rarins occnrril, Ihjnih. 
6, Hatnh. 20. Asgaros verjandi Thor , SE. 
1252, cf. 1256, 3. 

ÁSGRINO , f., poria Asqardi, (áss grind) 
SE. I 212. 270. 

ASGRUI , m. , gigas , (qs. lerror Asarum , 
áss , grúi), SE. Eg. 111 pro ausgrúi. 

AsJAN , f. , facies, v. adspeclus, (6Já á) , 
Korm. 6, 1. 

ASKA, /"., cinis, Merl. 1, 8. 

ASKLIMAR , f. , plttr. , rami arborum 
(askr, liniar), Hund. 2, 48, Sk. 2, 22. 

ASKR , m. , arbor , in commune, Vsp. 17. 
43, Grm. 29. 30. 31. 32. 34. 35, tibi esl de 
arbore mundana , Yggdi asilo , quœ alias ap- 
pellatur tré, J)ollr, baftmr, Vsp. 2) fraxinus : 
oddr aski studdr, cttspis fraxino sitffulla, i. e. 
ensis fraxineo manubrio, Mg. 3í. 2; inelaph., 
ættar askr, surctilus familiœ , filius , Sonarl. 
20, ut átrunnr , k\nviðr — 3) vas ligneuni, 
ex quo puls aliaque sorbitia cotneduntur, Hg. 
16; heljar askr, vas Helœ, fames, Sturl. 6, 
15, 6, ut heljar diskr- - 4) navis, SE. I 
581, 2; nates Hjalmaris el Oddi Ashi vocati, 
FR.I421, el ib'id. Í22 askar et 423, 1 herskip 
juxla ponuntur ; hinc askr Ullar. navis Ulleri, 
clypetts (vide asksögn). — 5) gladius, SE. I 
565, 1; skafnir askar polili enses, Ghe. 4; 
skelfa, quassare, Rm. 39 ; askr skelfr, tremel, 
vibratur, SE. I 614, 1; hvítir askar, candidi, 
fulgidi, SE. 1 670, 2. — 6) nomen primi ho- 
tninis, ex ejectis mari lignis creati, SE. I 52, 
Vsp. 15. — 7) in appellationibus virorum : 
a. álms, (clipei). pugnalor, Isld. 3; a. Hárs 
drífu (pugnœ) , id. , SE. I 414, 5; n. lagar 
mána (auri) , vir liberalis , Isl. II 371 ; a. 
rimmu (pralii), ÓH. 239, 1. — 8) ride com- 
posila : rski-askr. stæriaskr. — 9) eqttus , 
SE. II 487. 571. 

ASKRÖÐ, f., ituuim noiiicn, SE. II Í92. 
Hodie Askrovsen in Sundfjordo , AnO. 1846, 
p. 91. 

ASKSÖGN ULLAR. pro sögn Ullar aaks, 
cohors clipeala, riri prwliatores, (a.skr. i-ögn), 
8R. / 2ÍC, 2. 

\SKU\M(»R, adj. , Asis orii'ndus , (áss, 
l.unn — kyn), Fm. 13. 

AsKU\Sr, adj. . Asis orlus, (áss , kunn, 
- kvn), SB. I 72, 2. — 2) Asis nolus, (áss, 
ktnna). Ghe. 29. 

ASKVITULL, tii. . tinris . SE. I 582, 2; 
forlc iiomcit naris piraticw , ab pcrqtiircitdis 
cl persequendii norilms bellicis inajorilius de- 
/lomiiialic, (askr. vilull a vila r. vitja) SS. 
II 181 //. /. Iinlicl sgkvitíll. Qund ad forinam 
rocis poslcrioris adlincl , cf. roc. ^nrreg. 
handvitil. manubrium , quo rcgilur aralritiii , 
slira. 

ASKj>OLLR, m.. (askr I. þollr). llin/lus 
naris ; a. Ullar, id.^qu. þollr Ullar ask.>, lliallus 
naris Ullianœ (sculi) , rir, SB. 1 'il'i, 3. 

\SLÍKR. ii,., galltis. SE. II 188. 572. 

\SLlí)AR . m. plur., Asnriitn sncii, (áss, 
liftar), Shf. 34. 

Í8ME6ÍN , n. , rolmr A.'icinn, quale Asis 
diis esse solel. ( 'tss , m<;iii), robttr dirinum, 



{<*yy 



23 



\-- 



riret dirintr , Hamh. 31, SE. I 286, í. 288, 
I. 116. 170. Contracte in nom. ásracgn, SE. 
I 'X) rar. 9. 

L8MEGIR, m. pl., filii deorum, Asarum, 
i. e. Astr, (áss. nn'i »t"). Vegt. '-• Fjðlsn 

|1 ÍMMgÍr, ÍMf. /'<»/. /•' ( h'risiani I. ÓT. 
16, 3, pro qua in textum suscepta est ásmc<ri ; 
jungi possunt licrþarlir hlakkar ásmrgir hello 
uiilis prirlialorrs. nli á-s, contus, unde hlak- 
kar áss . rontus bellonm, gladius, ut þundar 
áss, et hlakkar ásintter, pugnalor. ut svenV 
ma5r. Sed leclio ásmrfi ,no MM<MjBÍj vi 
dirina'. vel singulari , eximia potenlia , nullo 
satis idonto exemplo prohari cidet r. 

AS.MOttK, »i., furor Asicus , Asarum deo- 
rum, SE. I 27'/, oppos. jotunmó5r. — 2) \s- 
mó5r, nom. propr. , id. qu. þormó5r, Isl. I 
307, ubi Asmii5ar arfl est Thorgriinus Orra- 
hrin. filius Thormodi (r. ihid. 306). 

ÁS.MUXOR, regulus maritimus, SE, II 469 
pro jósmundr. 

kBltil, m.. asinus : ægis a. , asinus pelagi, 
MWM, Krm. 18. 

A8PARN1R, iiisula, SE. II 492; potest 
esse m. plur. cum articulo, a nom. sing. aspi, 
quemadmodum artic. fem. gen. itddititr insulœ 
lliiiiiini.ir ft Forte Aspen in Mteria boreali", 
Anp. 1846, p. 92. 

\ > P Y II \ \ . /'., impressio pedis, (spyrna á) .• 
fá áspyrnu ökla fayrnis, pedis impressionem 
pati, pedis impulsu sticcuti, (irrll. 42. Quod 
ad compositionem udtiuvt.cf. ástig, fa stígaá^, 
vesligium solo impressum, gressus , Arn.47, Sks. 
400. 629, it. mæta ástigum fóta, pedibus con- 
culcari, Shs. 540, quod prope accedit ad phra- 
sin: at fá áspyrnu ökla þyrnis. 

\Mtíkl. »., vis divitta, (áss.ríki), F. I 286. 

AíSS, m. Asa , deus; specialiter de Odine: 
Grm. 6, coll. SE. I, 78; ölverk ásar, confectio 
cerevisiœ Odins , versificatio, Korm. 22, 1; 
hinn almáttki áss, de Odine sitinititr, Isl. I 
258, Vigagl. 25; sva láti áss faik hcilan í 
haugi, FR. I 437, 1; de Thore, ílamli. 2 (cf. 
ásmóor, 2); ragr áss, de Lohio, Lokagl. 33; 
iss ttrva, Asa sagitlifer, l'llus, qiti et boga- 
áss (vide suh bogi) dirilitr. knörr ttrva áss, 
vnris l'lli, cltjprus, II (t. 236, 2. — 2) in 
(ijijirll(iliiinil)iis rirnriiiii : i. ísárns (fvrri), 
vir, Eb. 19, 2; — óss vita (auri), id., Sltul. 
1, 23, 1; — liildar (pni/nœ), Kriioa liiíiW 
(prœlii), i,l., ÓT. 96, 3. 28,3; — járnrad.lar 
(piuiiiir), td.: ok oro\i*a Asa járnraddar svá 
kxaildi nli/itr ilisrrlos prtrlialores (viros) ifa 
compellni it. >/■;. //. 628; áss lófa elda (auri), 
nr. (),l. 26. 3) ísa bragr, Thor. Shf. 34, 
M.\ /. 509, 2, cf. 88; Asa drottning, Frn,,,, 
SE. I , 30 't ; As^ gar^ar, iomUciUa Asarum, 
id. qu. ásiiar.V. Ilniiili. .'). 10; Asa hctja 
Thor. >'/•;. / 553, 2; Am nijii^r »ot>sis, 8E. 
I. 214; ísa naii«>s.iiHd, id.. 8B. II 533; Asa 
salr piilatiiiin Asitrum, ilr Srssriitiinrrr, ptt- 
Ittlio h'rrt/ir . Ilniiili. /."> ; \ >a s>nir ftlii Asa- 
rum, Grm. 12, 8kf. 17. 18, AUnu 17: í 
fa.iir. Ilnrhl. 50, >/•-'. /.'>). I'l. 6, id. qu. 
OkuþóiT, SE. I sl > (smi lniiir itlt eo recen- 
dislin.ri i lllll , Sl'.. I 2l)li). — As8 
valfallins nás. /•.'/<. I'.) , 1 Oilin (qs. deus 
hominum prœlio cœsorum) ; forle in hac peri- 



phrasi latet nomen Thorgrimi, si áns h. I. 
absolute de Thore sumitur . qua ralinne nár 
valfallins Asar, pernicies Thoris, prœlio pro- 
strati, forel serpens (ctímr) circumterraneus, 
Thoris occisor ; sic n'\<\ ( — nior) nás valfallins 
LMV foret , filius Thnrgrimi , i. e. Vermun- 
ilns , affinis Thorarinis Nigri (aliam ralio- 
nem v. sub niðbra'i\i infra). — 5J gen. sing. 
áss, lla. 236, 2, el cum artic, ássins, SE. 
I. 230, if. ásar, Korm. 22, 1, SE. I, 308, 
Eb. 19, 1;dul., asi, Vigagl 25; acc, ás, Rm. 

1. Plur. noin. œsir, gen. ása, Vsp. 21; 
Vafpr. 26, Y. 9; dal. ásum; acc, áso, œsi, 
ása ; áso, Lokagl. 6, Od. 26; cutn arl. ian, 
Lokagl. 10 pros. ; á >u et æsi , FR. II 289, 
2 ef var. 3; «sa, FR. II 289, var. 3. 291, 
3; ása, SE. I 31í, 2. FR. II 291, 1, et var. 
7 , SE. II 628 (vide supra áss , 2, et cum 
artic ásana, Ý. 5, pros.). — 6) Vide oss, it. 
composila: bygviáss, hefni-, hrafn-, hvíli-, 
irniVi-. land-. skjaldar-, vei5i-, þ,jó5-, öndr-. 

Á!SS, m. , collis , roll ii-n I ii s : dal. ási , Hh. 

2, 1; acc ás, Korm. 6, 1. 

\!*S, nt. , trahs , contus , longurio , Hýmk. 
12; perlica veli, dat. ási , F. /// 27, VII 
357, ý. 5Í; acc ás: út berum ás, at beita, 
perlicam veli proferimus (proram versus), ut 
cursum obliquemus , Orkn. 81, 8; eisu áss, 
contus farillœ, contus ferri , massa ferri di- 
iliu-iit igni, id. qu. járnsía, SE. I 300, 3 
(vide ásmegir, 2 et meginássj. — 2) unio, in 
ludo latrunculorum, Sturl. 4, 46, 1. 

AST, f., amor , favor, benevolus animus : 
fá fljú5«j ást amorem mulieris conciliare, Háv- 
atn. 92; hafa á. vi5 e-n, Fjölsm. 49; renn- 
umk ást til ilin.t unnar dags amor femi- 
narum animo meo illabitur, F. II 249, 2; 
firna e-n ástar atnorem alicujus vituperare, 
Hávam. 93; lýsa ástar mcrki til c-s stgna 
favoris in aliquo ostendere, Has. 18; kveoja 
e-n ástar favorem alicujus expetere, F. II 
53, 3. Plur. ástir, Hamh. 29, Gk. 1, 16; af 
ástum Krists amore Chrisli ductus, G. 65; 
brú5r lciddi oss ástum femina me amavit, 
Eb. 40, 4 (AA. 236); renna ástum e-s amo- 
res alicujus impedire , Korm. 22, 3. — 2) 
i/iiod quis carum habet , quod cui curœ est: 
sé þér ást á okkarri ná5 si tibi Iranquillitas 
(sdlits) nostra curæ cordique est , Sháldh. 1, 
38; hér er nú ástin inín. Sturl. 4, 36. 

ASTAFUNUR, m., amirus conventus, con- 
gressus, (ást, fundr) OH. 23, 1, ut óska- 
fundr. 

\*TALAUSS, adj., amorum expers, (ást, 
l.uiss*, Hel. Br. 5. 

ÁSTBIilNOR, adj. , amore cœcus, (ást, 
blindr): ástblindir eru seggir sva suinir, at 
þikkja mjiik fás gá, sunl homines, qtti amore 
iiilro orctrcanlur , ut iiullius pœne rei riirnm 
habere videantur, A. 20. 

iSTCUOFj f. donum (tiniriim , benerolo 
nniiiio ilnltini: plnr. ási^jafar, lást, gjttf;, Sk. 
2, 7 ; rakkr ilniitinn frrmr rckka Rikr ást- 
gjttfuin slikiim i þcim er sigr ok sómi) Sólar 
fiiins (at þjóna), polms . r.rimius cœlorum 
rex hottnnrs liililms donis rlrtnentissime ornat, 
Ilr. '.). In sing., ástgjttf hcilags anda, SE. 
II, 238. 



Í8T 



24 



AT 



ÁSTKYNNI , n. , amicum hotpitium, quum 
quis ut amicus hospitin rjripitur , Am. I'l. 

AsTMhNV '"• /'/.. Iiominrs amirilia juncti, 
cari, ililrrii . (ást, maðr), Orkn. 22, 4; in 
prnsa: frændr ok ástmcnn homines cognali 
et cari, Vápn. 7. 

ASTNENMNN, adj. , qui carilnli uperam 
dal, (ást, nenninn); á. halr, ^mí' deo carus 
rssr. ilirinum favorem consequi cupil, Has. 62. 

AsTrAd, n., amicum consilium, ex amorc 
suggestum, (ást, ráð), in plur. Bk. 1, 21; 
ástráð mikit, consilium amicissimum, magno 
amore profectum , Hýmk. 4, 30, Fm. 35. In 
prosa F. IV 278. 

ASTSAMLIGR, adj. , amoris plenus , ex 
amore profeclus: á. ráð, id. qu. ástráð, 
Hugsm. 7, 2; t'n prosa, á. faðir, Sks. 12. 

ASTSKYRÐR, p. p. comp., amore clarus, 
(ást, skýra), Plac. 9; cf. friðskýrðr. 

ASTSNAUÐR, adj., amoris expers, a cari- 
tnlr alienus, (ást, snauðr), Has. 9. 

ASTUGR , adj., id. qu. ástúðigr, amabilis, 
(ást) : plur. , ástgir, Vsp. 15. — In prosa 
occurrit , ástugr öllu fólki universo populo 
carus, Knytl. ed. Hafn. in folio, cap. 78, 
quat lectio non exstat F. XI 310; in compos., 
óástugt, Isl. I 151, var. 8, id. qu. óást- 

Úðjgt. 

ÁSTIÍÐIGR, adj. , carus, acceptus, ama- 
tus: á. iillu fólki toti populo amatus, (ást, 
úð), F. X 178, 2. In prosa frequens , ÓT. 
92 ástúðgir, Eg. 82 ástúðigr, Vigagl. 12. 20 
ástúðigt. 

ASTVINR, m., carus amicus, (ást, vinr), 
Sonart. 7: á. meyja amator virginum, Krm. 
23; á. aldar rex populo amatus , F. XI 307, 
1; ástvinir ýta drottins, homines deo cari, pii 
homines, Has. 47. 

AsTVITJOÐR, m. , caritati operam dans, 
rir aniuris affectu plenus, Plac. 21. Quod ad 
formatn adtinet cf. hjaldrvitjaðr. 

ASVIÐR , nom. propr. Runarum apud gi- 
gantes doctoris rel auctoris, Hávam. 146 
(qs. semper prudens, sapiens, á, sviðr). 

ASYNJUR, f. pl.. Asides, deœ: trúa á 
á. pdere Asidibus deabus , Hyndl. 11; invo- 
ranlitr Bk. í, 4, Ogr. 8. Vide Osynjur. 

AT, prœpositio regens genitivum, dalivum 
el accnsatirum. 

I. cum genit. , apud , domi alicujus : at 
Herjaföðrs apud Odinem , Vsp. 39, Vafpr. 
40 ; sic at Oðins , Arinbjarnar , Fróða 
Friðleifssonar, Korm. 27, 1. Ad. 22, SE. 
I 386, 2. 378, 1, adde Grm. 47. 49; at 
ins fróða Fjalars, at ins tryggva vinar, Jlm- 
am. 14. 67; at víghœttis apud piiíjnalnrrin, 
SK. I 652, 2; at sín domi suœ , SE 1 
708, 2. Vulgo subaudiri volunt ^húsi", qs. 
at húsi e — s in ilomu alirujus; sed Grág. II 
50 esl uþeir skulo fara til Mm at þeirra 
búanna", adeunlo domicilia accnlarum ; ubi 
commodius subjicitur heimili, ut rerbo tenus 
sonet : adrunlo atdes domicilii amilnriim. — 
P) per , transitum significnns: skynda út at 
andar ex domo per alrium proprrare , Hitd. 
11. I. — y^ tw prosa Vigagl. 13 videtur esse 
,,\n" : veit mer atgáng at fángs, fer milii 
suvpelias in lucta. — 8) in prosa uliam ad- 



ditur nomen domicilii vel villœ , ut ÓH. 
/'/"'. í Austrey í Göto at þrándar; hcima at 
sín, domi apud te, domi suir, Eg. .'■>'.>: simi- 
liter cum pnrpos. fn't: liaun hafði láns>kip 
af Gelmini frá Gunnars, annat af Vigs.iuiu 
frá Loðins, ÓH. 38 sub fin. 

II. cum dativo , in genere respondens 
prapp. ,,in, ad, apud, ex, cum, per, propler, 
pro, quod attinetad." — 1) pro á, í, »«: hrafn 
at meiði corvus in arbore i. e. corvus arbori 
insidens, Sk. 3, 11, ubi in nl. Ilafn. rrrtilur, 
ex arbore; at móti — á m., propr. , in oc- 
cursu, t'n occursum, i. e. obviatn, ronlra, SE. 
I 306, 2. 4Í4, 5. 492, 2; at vángi,«t'n cam/.o, 
solo, i. e. hiinii. G. 44; vcra at manna máli, 
t» íerwtone hominutn esse, versari, Vigagl. 
23, 1; at þíngum, vígum , t'n convenlibus 
forensibus , in prœliis , Grm. 47. 48; J)ular- 
stóli at t'n sella oratoris, Hrivam. 112; eldaz 
at löndum , senescere terris (imperantem) , in 
imperio senescere, Hg. 31, 3; falla at höfði, 
pro f. á höfuðit, t'n caput , pnrrrps radere, 
SE I, 372, 2; aliud est falla at höfði e-s; 
vide signif. 2; ímunbukl snart Snækoll at 
snæðíngs porti (= á munninn) os Snœkolli 
tetigit, Grett. 42. — $) dc tempore: at hausti 
insequenli auctumno, Orkn. 80, 3; at kvcldi 
vesperi, Hávam. 81, Hamh. 24; at ððrum 
apni, altera vespera, crastino vesperr, llýmk. 
16; at þriðja morni mane perindino, Hyndl. 
41; til dags at morgni ad lucem craslinum, 
Eg. 74, 3. — y^ de loco , tam de commora- 
tione in loco , quam de motu locum rersus: 
at Uppsölum, Fjttlum, sölum Heljar, Upsalis, 
Fjalis, in Helœ palatiis, Ý. 33, H/13, Vsp. 
39; at Valhöllu Grm. 23. id qu. á V., quod 
habet ed. Holm.; ad: F. III 10, ubi nunc 
construi placet , þar er ck frá hilmi hjarls 
drottna sendu boð at hjálmsomum jarli, quum 
audircrim. principem tcrrœ prirfrrloruiu (i. e. 
regem Ktiutum) dynaslw galea decoro (j: 
Eiriko) nunliiim misisse: similia rrrmpln riilr 
sub verbo fara et færa. — 2) apiul , prope, 
juxta: austr at Egða fjollum prope montes 
Agdenses orienlalrs, thhn. Sl, 2: at sunnan- 
verðum kastala barmi apud mrriilinnian ca~ 
stelli latus, ibid. : at Urðarbrunni , at aski 
Yggdrasils, at himins enda, llnrttm. 112, 
Grm. 29, llijmk. 5; at eldi Ijósum apud lu- 
riilitm iijnrm , Am. 9; Háva höllu at, Háva 
hiillu i, ad aiilam. in ttuln. Hnrani. 113; \>ú 
skalt at mcr lifa, apud mr. mrrum rilam de- 
ges, Hund. 2, 16; at vin (= vini) jarla, 
npiiil regem, una cum regr, F. II 316, I; sic 
in prosn Ljiisr. 13, þortteÍM kom at máli 
við Gurlniund ok mælíi : ftvi er mál wuM 
vcxli. at ek hcfi licr uppsc/t at [)ér. ok Itk'u 
her þrifnað, dr r/uo tnitra in inilio rap., þar 
<i\ li iiiíkV iip|i með (iii^nnindi, ci þorstcinn 
hct. og ajörðiz vi'ikstjóri. At vísa ii/iin/ n 
tjriii. Óll. 70. I; coram rege, llöfudl. 2; at 
Borgaýjo apud II.. Og. li : 9*§gt at hjOrfta, 

npilio grrr/i tnlsiiliiis. i/ifi/rm ritslodirns. WR. 
I 518; falla at höfði e-.s jiulii rnput nfi- 
rujus cadrrr . IHI. 'J'lO, 'l . ilr lionrslissimo 
morlis t/mrrr; rf. Sa.ronrm . Li/i. 2, p. 37: 
iul riijiul rjlinrli moriar iluris obrutus , nr 
fii rjiisilrin prili/iits morirmlo allnhrrr jnonus." 



AT 






AT 



— 3) pro of , um . per : liða at lopti per 
aera lah,. . fara at erjóli 
per sii.ru meeden I III ÍOl; rcnna at aski 
per fra.rinum I Urni. 52; drífa at 
vegi abripere se (id. qu. á liiaul ' . /'/««/>///. 
4; gánga at nám. at hðfðuni bragna, //« < 
davera. ptr rapila rnsoi iim iiirrdrrr, Illl. 88, 
2. Ol'. 18, 4; at brautu, at vclli . \< «////</////i 
runii. i>rr rttm/mm, llaram. 10. II; gánsa at 

per remns amhiilarc.. Reksl. 25. 8 
proi<rr^inga at strirti, F. 17 .'/67 ; draga at 
isi /)/■»• glttcicm. trahere, F. VII l'J. 2)6*. — 
•í) ///// af, ////.■ nema at mðnnum ab homini- 
bus discere, Harhl. 42; sendr at goðuin g 
iln.s missus, Lokagl. 34. 35; vilja mund at 
e-m, j: þiggja, Og. 20; mer var auðsótt MÍ 
.ii drottni a dnmino rcimim ridlot/iicmli fa- 
rilc polui impetrare , F. V 180; sliks var 
van at lianum hoc ab eo exspeclari polcrnl. 
Ol. .>:'. i; ne in prosa, at tðnnunum er bit- 
bins von, SE. II, 20, et Skf. 2, illra orða 
on at ykkrum syni; ótti varð ai för, iter erat 
lcrrori. i. c crpeditio navalis terrorem incolis 
incussil, 011. 4, 3; gángr var harðr at vík- 
íngum, a (nobis) piratis accr impelus faclus 
est, Eg. 48, 2; kuðr at máli per scrmoncm 
notus , llarain. 57, ut kenna c-n at vápnuin 
ok klæðum, in prosa F. VIII 141; illan mann 
l.iiiu aldregi óliöpp at þer vita malo Itomini 
ne reveles infortunia (tua) , lltiram. 119; 
hrapa í eld at augum {= beint af au£iim), 
rirus ridensque in ignem ruere, FR. I 'i'iD 
rar. 2. — $) ex, secundum: at ætt ok nafni 
skal ek jarteikn vita ex genere el nomine 
cerlum indicium cognoscam , Fjölms. 47 ; at 
muniim, ex sentenlia, ex volunlate , Skf. 4, 
20. 36; at munns ráði, ex oris libidine, quir- 
qiml in lnirram renit , Ilarbl. 47; ai auonu 
fortunate, Sóll. 25; ut foitiina fcrt, Am. 96; 
at veg sínum pro sua dii/nilatc, Mg. 11, 1; 
at fréttum, at frétt, secuntliim famam , ut 
fama fert, Hh. 33, Óll. S5, / ; cf. Shnl. 7, 
I. 5) pro vegna , fyrir, ob , pro/iler. 
prat : at gráti propter lacrimas . /////. 9j srkr 
at falli allvalds sona, reus ctedis (ut sekr of/, 
//. 32 ; sækja e-n at ráðum con.silH eit/o 
aliquem atlire, OT. 57, 1; þrcyja at c-m 
prophr aln/tirm (iimi.s.so alit/no) liit/crr. (iS. 
14 (MfD. 165); gráta at Óði morhttm Otlum 
tlrfhrc. >/.". / 550, '/. /// gráta eptir oílátinn, 
Mg. 9, 3; lét sveltaz at Siffurði se niori 
passa est propler Sigunlum, Og. 17; dnipa 
at dóltja Bteypi regem amistum lugere, F. XI 
317, /; hörð auðn rr at ■qgfc' stií.Yi . grare 
damnum in co factum e.sl , OH. 2'iS, /, qm, 
sensu hodie vulgo dicunl : mikill söknuðr cr 
at liiiiniui. t/iiir /iltrasi.s cliam occiirrit. III:. 2. 
13; gera sér ángr at e-u, ieiert ,ili,/,ia /•<■. 
agre ferrc , Korm. /'/, 2. II, u- n ferri polcst 

— $) fara at c-u. />< //// alit/itid rem 
tlum , reducendum , renatum irc (/,//<■ fara); 
scntu at Saxa, millc . ,/u, Sturitm aililiicnnl. 

§ riiiin. lilm. 50; "-kn.^a at Olnfra 

a,t i/iitrriinliiiii Olruntim , Volh. .',. ti ) /,ro 

með, ila ut s,r/,c p, r n,lrcrl<ium c, primi pos- 
sit : Atla þóttiz j)ú Miíoa at Frps norð) nk 
at Kitils alilila-i . 'ihs, ne- 

randis Erpo et Eitile, ilm. 8; at æði , cum 



furore , furenter , lit/mlt. 43; at hófi tempe- 
rtiic. Iliiinm. t'.i ; ai lnli. , "iitmendatione, per 
commciiiliitii'iiriii. Ilaram. 125; haml absimile, 
at illum liiki. (,tl,,is rlð illan li-ik, með illan 
liik/. tri/crrimr . /'. /\ '/"'/, rar. 5; luinktu 
mik at bræðrum /•//////■ mc fratribus , (iha. 

it rcltu, jure, nl jtislum rrnl , lla. 235, 
2; at gnófru . snfficicnlcr . t/uantum satis est, 
,1. iitlilc. mili/iio opcrc , Sturl. 'l , í/. /; at 
ko^tiim toltilim (niuif á kiistuiiij. ////. 70,2; 
in prosa etiitm , una cum: at ðllu liði una 
/■///// omiiibus propugnatoribus, F. VII 1s u 
7) pro , loco, rice : hafðr at mani mancipii 
///<•// haliilit.s , 8K. / 578, /; kunnar at kðpp- 
um pro riris forlibus habilat, SE. I 386, í; 
kendir at (h'^iiiiiii, pro subditis agniti, habiti, 
011. 108; vcrða, hafa e-n at augabragði, spec- 
titcnlo c.ssc, habere, Iláram. 5. 30; at skðptum 
loco insilium, Nj. 158, 2; at kvæn pro 
it.rorc. llamli. 8, 22, Fjölsm. 43; ðldum at ár- 
i.ili ut computandis annis inserviant , Vafpr. 
23. 25; vera fljóði at sútum, dolori esse, 
solliciludine feminam afficere, F. III 27, 2; 
▼erða at bðnum, interfectores mutuo fieri, se 
vi it I n o inlerficere, Vsp. 41; lét sér hólm at 
skjaldi, insitltt pro clipeo usus esl, in insu- 
I a m confugit, H. 19, 4; etiam cum adjecl., 
ef oss at spðkum (-> : konum) yrði, si nobis 
traclabiles fuissent, Harbl. 17. — 8) ratione, 
nomine, quod adtinet ad: fallin ad frændum, 
vaðin at vilja, cognatis spoliala, voluptate 
orbata, Hm. 4; lieill at hðndum, hrumr at 
fótum, manibus valens, pedibus infirmus, Mh. 
6, 1; snauðr at ástvinum amiris destitutus, 
Sonart. 7; gætinn nt geði animo circum- 
spectus , Httrtim. 6; hræsinn at hyggjandi 
super nit/riiio gloriosus , ibid.; seinn at e-u 
ttntlus circa aliquid, ut seinn at för segnitcr 
capessens iler, Ilarbl. 48; interdum omittitur 
at , ut ítr áliti eximius adspectu, Sk. 1, 7; 
betri at sér, melior, respectu sui , i. e. prœ- 
stantior, quod atl natitrtc animique bona ad- 
tincl. 011. Ils; hans aldar man getit at góðu, 
de meliore nola commentlabitur , felix prædi- 
ciibititr, II ,/. 33, 19. — 9) at cum dat. parti- 
cipii el sulistanliri sœpe , ut ablatiri conse- 
qiteiilitr, usiirpaltir, v. c, at uppvcrandi solu 
e.rstante siipra horizonletn sole, llarbl. 56; et 
omisso at: órofnuðu loíi alls grams salvo ho- 
nore dei omnipotenlis , SE. II 208, 2 (vide 
létta 2) ; tie Gþl. 40: þriðja dag cptir er 
liaim var dðyðr i sinum manndóme, óskaddom 
sínom guðdómc, reis hann upp af dauða. — 
$) etnlcin motlo usurpatur subslantirum cum 
pra-diralo : at ölum stilli rege ebrio , Y. 53; 
ai meira fári majori (instanlc) pcriculo, 
Oll. !:><>, í; at cnu gjalla Gjallarhorni so- 
nora tuba iijallaa sonante , Vsp. 42; at 
hvaru , ////« snl, lnárr: jöfnum þrek . omisso 
al . /. t / 125, /. / inlcrditm rnm nudo 

substantiro posititm absolutnin srnttulitim ef- 
fnit: (skip) stn'kr t'ast al álilin. nnris, re- 
niis ai/iltttit. crlcrilcr proccilil. Slitrl 5, - s . '. 
ut renna at vibmm^wuUit tUttuHhut ( srd detractit 

> I;',. r.illl Í61.2Í8. 335; similitauu 

Imdic tliciiiir. ski|>i^ tCtagT M'l imilir árum. 

///. ////// tiffiisatiro : y) po.st : at skilnað 

ykkarn post vestrum discessum , ÓH. 194, 1; 



AT 



AT 



at þetta líf, post hanc vitam, hac vita finita, 
Merl. 2, 60; at þat postea, F. III 12, 2, in 
primis frequens in Rm. 2. 6. 9. 14. 18. 24. 
30. 35; jungunlur at þat síðan, deinde po- 
stea, deinde hoc facto (ut þá síðan, F. X 57, 
natn at þat est id. qu. þá tum, in prosa F. 
X 323), ÍIS. 20, Völk. 3, Nj. 156; pro at 
þat síðan in Rm. frequenter usurpatur meirr 
at þat, Rm. 2. 4. 6 (bis), 9. 18. 30 (bis) ; 
at rofnar srcttir post rnpta pacta, Ha. 285, 
1. — $) at þat propterea, Höfuðl. 6, Hg. 
7, ÓT. 97, 1, quo loco F. II 289 pro at þat 
esl af því, ex eo , idcirco. — y) post mor- 
tem: þat cr synir A. at sik leifðu quod mo- 
rientes reliquerunt , FR. I 4Í2, 1; at sína 
in honorem mortuorum (fralrum) , Am. 71, 
ubi FR I 221, eptir sína menn ; niðr at nið, 
cognatus mortuo cognato, vel, in hnnorem 
mortui cognafi , Hávam. 72; lilaut aura at 
Stranda-Hneiti mullam pro cœde Slr. obli- 
nuit , Sturl. 1, 11, 1, ubi at íStr. est id. qu. 
eptir Str., ibid. in stropha marginali, et fyrir 
"víggjöld eptir Hneiti in prosa antecedente. — 
Sœpe apud veteres participium additur , quod 
morluum vel ccesum (dauðr, lioinn, fallinn) 
significat, v. c. at dauðan ditglíng, ver, fiiður, 
jfifur, m'ig, mortuo rege, marito, patre, prin- 
cipe, viro; at jöfur, mög fallinn, at fylki 
lioinn, at frændr dauoa, at Harald fallinn, 
F. VI 237, Bh. 2, 51, Gha. 25. 38, Gk. 4. 
10. 18, H hat. 42, Mh. 16, SE. I 240, 
3. — In Grág. sœpe cum accus., I 174, 
193. 323. 

Constructio: ponilur post casum, vígi at, 
þíngom at, brautu at, velli at, þíngri at, stóli 
at, brunni at, Vafpr. 17 , Grm. 47, Hávam. 
10. 11. 61. 112; separatur a casu , F. VI 
288, ubi cohœrent at ossum drottni; longius 
disjectum in versu Sighvati, FR. I 354, ubi 
construenda, hinn er sat at Jórvík. 

AT, adrerbium, sine casu, id. qu hjá, við, 
prope, juxta, circa, semper longam quanti- 
talem et lonum habens , dum at prœpos. et 
partic. negaliva corripiuntur. Váratt i át, 
par er esirjar á skelþunnar runnuz, prœsens 
non adfuisti, quo loco <!fc, Eg. 48, 1 (hodie: 
þii varst þar ekki við, ekki viðstaddr); át 
vörum þar aura (einn ok sex) at meini, GS. 
9, ubi construe: vorum nt þar, at aura meini, 
ibi prœsentes adfuimus, ibi caiisliHinus , ad 
ignem; sic in versu metri collatati (drótt- 
kvætt), SE. I 3í6, 2, sec leclionem cod. 
Reg. et Vorm., (fárbjóðr) át þar várum eo 
loco prœsenles aderamus; item in exemplo, 
iii SÉ. II ls (illnln, þar var þd at — er 
fjáðr kl.rðit þvat, ibi prœsens udfuisli , quo 
loco dives restem abluebat. Aliud est Slnrl. 
7, 42, 2, gekk ramn at þar drekka, quod 
idem ralet ac si diceres, gekk ramn þar a(, 
(til at) drckka, corvus eo accessil pnldlurits. 
nam h. I. gánga at est accedere , þar =^ 
þángat, eo, illuc; it. ()d , 22. Ilinr apparel 
quitnlilalem et accentum efferisse ilhini niii- 
pliibnliam , qna usus esl QlusMU llnniiriiln, 
Vigagl. 25, v:Tk-at þir, ibi non fui, et v uk 
át þar, ibi præsens adfui. Item nsns luijiis 
parliculœ frequens in prosa , </uum seqiitnle 
infinitivo, tum verbo finito: þeir höfðu verit 



at 3 sumur, at gera einn haug, occupati fue- 
runl in tumulo construendo, F. X, 186; voru 
Varbclgir at, at taka af þau lög, sem eptir 
voru, F. IX 512; var þar at kona nokkur, 
at binda sár manna, F. V 91; var ek at, ok 
vafk , F. XI 49; hann var at, ok smíðaði 
skot, Vem. 27. Ex qua cnnstruclione pro- 
fecta est vulgalissima sermonis hodierni phra- 
sis , v. c eg er að lesa (pro eg er að, að 
lesa) , in legendo occupatus sum, i. e lego ; 
sic et Hitd. c 35: ,,kvað hann vera at telja 
silfr"; FR. I 392. — $) kólnat at fyrir utan 
friguerat circum exterius, Sóll. 44. — y) ad- 
verb. relativum, ut er «6»; þar kemr herr, 
at heilagr er, eo venit populus , ubi sanctus 
est, OH. 259, 8. — 2) cum comparativo, id. 
qu. því, eo, hoc , tanto : drengs varð dáð at 
lengri, Fbr. 20; þeygi at heldr nihilo tamen 
magis, Hávam. 96; at fremri, meiri, eo major, 
SE. I 596, 1, Gd. 26; friðr at beinni pax 
eo commodior (j: quod solus regno impera- 
vil) , OH. 183; í heim at betra in mundum 
eo meliorem (nempe, quod tol homines pro- 
stravi) , Korm. 14, 1. Interdum additur ex- 
plicatio , quam supponit vocula at: hví sé 
drengr at feigri , at hann í odda cli öndurðr 
látinn verði , cur fatum ideo magis impen- 
deat homini, quod in primore acie inter prœ- 
liandum cnllocatus sil?, Krm. 22; heipt at 
meiri verðr hölda sonum, at þann hjálm hati. 
irœ eo majores existunt hominum filiis , si 
eam galeam possideant (v. gestent) , Fm. 19 ; 
sorg at minni, at þetta tregróf um talið væri, 
dolor eo minor (erit) , si hœc calamitalum 
series recitata fuerit, Ghv. 20; additur etiam 
þess, quod in hoc nexu fere superfluum vide- 
tur : þess áttu, Gunnarr, grœti at tleiri, at 
hjarta mitt hrafnar slíti, hoc plures habes 
causas lamentorum , si cor meum corvi dis- 
cerpent, Gha. 9, Has. 56, F. VII 188. 

AT, conjunclio, a) pro ef, si: því er öldr 
baztr, at, ea tantum lege, si, Hávam. 14; 
feginn lézt Hjalli, at hann fjör þœgi, si vitœ 
gratiam impetraret, Am. 59; hveim verðr 
hefnd le.ttari til sátta, at sonr lifl ? numquis 
facilius cœdem commissam expiabit, vivo (in- 
terfecli) filio?, Bk. 2, 12; vide et aliquot 
exempla, supra sub at, adv., 2, allata. — 
(5) pro er, þegar, quum, quando: fylgðut oss 
endr, at, me cnmitatus es olim, quum, Korm. 
12, 4; sic in prosa: at hann var lit hér, 
quum in hac insula (Islnndia) rersaretur, 
Vigagl. 20: at menn fiíllu jammarijir, quum 
tolidem (ex utrisqne) cecidissent, Vigagl 23; 
at fjölmcnni kæmi saman quum frequentes 
liontiurs cnnrenisseiit , ihid. 20. — y) quod, 
ut , persatpe; at cum inipernlirn et mnx cum 
cmijunctiro : at þú hcim livali liaf til bæ.jar, 
cða tlotbnísa feitír okkani, ul celns tlmnum 
pmies. niil iHiriin siihiliicns, Ihjmk. 26; sic et 
/•'. \I 57, 62 in pmsa ; at þii kveliat — , nfc 
vcrðir, Völ;l 31. 

AT, rehilirmn. iil. qu. er, indecl.: hvar er 
sá, at gat, ubi esf, qui acceperil. Eg. 64, 1; 
hvaiYin vindr uin kcmr, sá at ferr vág yfir, 
Vnffir. 36; sá It'-t pinai fyrir syndir ocrar, 
at einn uin má ullu stýra, ille , qui in res 
omnes jus et imperium habcl, Krossk. 5; w» 



*T 



JT 



\TK 



Skaldk. sa-pe, ut 1, 5, 38. 6, 49; in prota 
I \ 59. 215; sá at is qui , Orkn. 30); þcir 
ut iUi i/m , Orkn. 96. Adde Haram. 77. 

AT , nota injiniliri, usu frequenli; into- 
lenler prtrmittittir infttiitito pott terbum láta, 
Gke. 13; ett ttmen, ut conferas travlalum 
tecvli l'llt. SJB. // 4, rar. I; láta fióðir 
klerkar hverjar bækr, miii þeir finna, at 
snara til þeirrar þjóðar túngu, riri dmti. 
rerum scientes , quoscunque inrvnianl librot, 
conrerlendos curant in linguam reniaviilam. 
Longiut teparatur ab infin., Hild. 11, 1, ubi 
cokœrent gáng;a at nioka ; cf. ÓH. 92. 1. 

AT, suffixum negatitum, tide tupra in a 
negatito. 

AT, suffxxum quibusdatn neutris adjectito- 
rum , formalum ex þat , prœteclo þ , ride 
Glots. F. XII tub toce littat et sá, quibut 
adde Sturl. 1 (c. 13) p. 20 lin. penult. , ubi 
pro riðandi nokkut lítit Cod. EV kabet 
riðandi littat; seint þat tardiuscule , Sturl. 8 
(c. 10) p. 141, l. 7; gleltíng þann, Fœr. 109; 
stund þá alii/uant.m spatii , Fœr. 169. Huc 
referendum tidetur kyrtat, leniuscule, SE. II 
128, 2. 

AT, partic. redundans, ut partic. er: hátt 
at lnin lló <////■ quidem illa tolatit, Sóll. 46; 
nisi at k. I. sit suffixum rel appendix adjec- 
titi, iiuuvi hátt at tertendum esl, alliiis ; at 
sá cinn er gjöfer mrþ goþom, Alrm. 4 ; Ihn. 
i, ubi pro superfluo at præfer nt ár, olim; 
redundat quoque in því at, þó at, svá at, 
sem at (tide scmj, mcðan at (Skáldk. 7, 13) ; 
item ef at, Sks. 278, þcgar at (Orkn. 276, 
F. X 168), it. in senlenliis objecliris , post 
hverr, hvarr, F. V 44. 52. 320; redundat et 
potl pronomen því: þvi' at ckki veldr hilfug- 
ligr ejut (t. cujus) rei cauta est gratis do- 
lor, Sonart. 2. 

AT, n. , incilatio (ab etja) : ráða at, 
mackinatio consiliorinti , de rebellione , cf. 
pkrasin at etja e-n nicð prcttum, siih r. rtj;i. 
ubi conrenit allera pkrasis at beita e-n 
brðgðum dolos alicui intendere; kinc búinn 
ráða ats ad struenda consilin ( rebellionem 
faciendam) paratus, dv Erlingo, OH. 186, 5 ; 
quo respicit leclio F. V l'i, liiíinn illra ráða. 
Oddit at , invilalio , rel vollisio, vonflivtus, 
miivrinium, piujna, Höfuðl. 8. 

\ I . n. , esus, (eta): auka át , aride vdvrv 
SE. I 310. svd h. I. át polesl esse 3. s. intpf. 
r. eta (ride okbjörn); cibus: neyta áts ok 
drykkju vibo f t jm t u t frui , //i/ry.vm. '21. I; 
sic at öldri ok at áti ad vvnrisiam ct cibum 
(ad abactim el mensam); Isl. II 3H0 ; kalla 
til ;its uil vniiiiiii iniihiiv. /•' VII 355. 

AT, in ii átt. 2 sim/ itnpvrf. ind. acl. r. 
eiga, Hh. 65, (>, vf. F. VI 320. 

AT , f. , id. i/ti. ;itt: ;it (TUM ok -iiin.i. 
familia rvgia vl virvs, Isl. II 222, rar. 20. 
F..i hav forina dvsvvndtinl áttuðr. iilM.ifr. 
átniðr, átrunnr, nt\ in. 

ÁTA. /.. 'sr.i, vilms: ;it;i f, kkz Bll blilkk 

esva lii/tii voitiparnla <st . Illi. UU>; andvarr 
átu. pnrdir inlvntns , </<■ vorrn, llniul. I, 5; 
gefa (vörgum) átu fenu viharv, ()'!'. 2I>. I ; 
fagna átii . vsva la-htri . dv fvris . (i. 2.9; 
standa i átu, cailarvribus laniandis inststere, 



<lr lupo, Jd. 30; lifa til átu, gulœ rirere, áe 
ItrUiioiuhits. >/•;. // 228, 2. 

ATALL. adj., tractatu difficilis , (propr. 
contentiosus , perticax, atrox , ab etjaj , H. 
kat. 15, SE. I 44, 3; atalt ret difftcilis, Grg. 
6: þótt okkr aldrci atalt þiki quamrit mi- 
nime difficile nobit ridealur. FR. II 213, not. 
7 ; atalt tláneði, fallacia tekement, atrox, Sk. 
1, 38; Otul varð Goðriin, cr hon ekka heyrði, 
auinio vonviliita extilit ( ferociam animi in- 
duit), Am. 43, ad quem locum FR. I 216, 
..,ik er hún hcyrir þctta, verðr hún við 
gni ip"\ nhi gneipr est eodem sensu ac greypr 
animo feroci; ötul, ámátlig atrox et mon- 
strosa, de femina gigante t. furia , Hund. 1, 
35; ötul augu oculi acres, Hund. 2,3 (id. 
qu. hvoss, ibid. 2), Rm. 31; atalt er titi 
horribile foris esl, AR. I 123, 3. 

ATALL, m., regulus maritimus, archipirata, 
SE. I 't'lli . 1; atals drífa, nimbus Atali, 
/iiKjua. F. VII 58, 3; — dýr, (animal), naris, 
SE. I 234, 2; — grund, (terra, campus), 
mare, Nj 103, 6; — hrafn, (cortus), natis, 
ísl. I 4/ tar. 16. 

ATATATA, inlerjeclio, tox kominis frigore 
korrentis , Orkn. 79, 4, c\o(JiaTOTto£TrjTO^ , ut 
hutututu, qu. t. (cf. Grœc. ototoí, otottotoí, 
ototototou quœ dolvnlis sunl). 

ATBLÁSENDR, m. pl., part. act. (t. blása 
at, adflare) , ignem sufflanles, incendiarii^ 
Mg. 34, 7. Vita Tkorstcinis Sidukall. msc. 
13, 6: ck þottiiinz vcra i sraiðju, oc geyra 
spjót, enn synir mínir blcsu at. 

ATBOGI, m., pro áttbogi (ættbogi), stirps, 
proles (át = átt, bogi) : á. ylgjar, proles lupi, 
lupus, SE. II 594. 

ATBURÐK, m., casus, erentum: a. konúngs 
orrustu, eren<um regia pugnœ, de eclipsi so- 
lari, in prœlio Stiklastadensi incidente, F. V 
81, 2 (cf. Skl. V 85). 

ATKÁNG, n., apparatus, (fáat): atfángs- 
dagr, dies festum aliquod proxime anlecedens, 
a comparandis rebus necessariis et prœpa- 
rando festo dicta ; de ipso die contitali^ 
Sturl. 1, 13, 4. 

ATFERD, f. , ratio, (fara at, koc tel illo 
modo rem aggredi, rem inslituere) ; ralio of~ 
fivií savri ailininislrandi. Gp. 3, Gd. 11; ritœ 
ralio, Lb. 52. Has 53. 63. 

ATKREISTA (-aða-at), t. a., tentare, ex- 
periri, ctim gen., F. I 123, 2, (freista, at). 

ÁTFREKR, adj.. aridus, corax, (át, frekr), 
Hunil. 2, 'll. 

ATFYLGJA (-ða, -t), r. a., comitari, auxilio 
stiojurarv. vum dat />< I v. / \ / /,S'6\ 2, Id. 13; 
rinii dal. rei, in prosa, exsequi , efficere, F. 
1 189 ; kinc subst. atfylgi auxilium , F. X 
lill; lögum a. , /'. 17/ 133; c-m a., F. 
VII 34. 

ATGAN6A, /"., aqgressio: vinna atgaungu 

adijrvilt. OH. I'l, I." 

vlt.K.IBH. III.. haslœ genus pralongœ, Nj. 
:U>. 3, Ali. II MJ (s'vvuris haslata, Sks. 
.,. m.i. Iiust<i uri. vnrnu, it. povulum, 
'), .'<; atirrir.-. tnpt ntanus (sec. SE. 
I '>'i2. Iu">nd m;i kalla jörð vitpna eðr hlífa"^, 
Ad. 23; atgeira el pugna, ejus draugr, pra- 
liator, r»'r, Gretl. 80, 1; atgcirs baldr, þollr, 



ATfi 



28 



AT8 



pugnator, vir , F. V 308, ísld. 9; ramar 
vœttir randóps eðr fleiri atgrirs goð, polentes 
deat prœliares (bellicœ , o : deœ prœliares 
tulelares, aut Ctrsilegte , Valkyriœ) aut plu- 
res dii, hipennium (haslarum) arbitri, dii 
haslali prwlitires, Hild. 31. 

ATGJARX, atlj., avidus, edax, (át, gjarn), 
Orkn. 80, 2; var. JSj. 30 , 1 , pro ár- 
gjarn 

ATGJORÐ, f. , curatio , medicina, (gjöra 
at, in.slaurarc, reslituere, reficere) , Hugsm. 
32, 3. - In prosa: læknir góðr ok atsyörða- 
maðr at meinum manna, Sturl. 5, 13; gera 
at meinum mederi tnorbis , £</. 75 (». 
566). 

ATI , m., regulus maritimus, pirala, SE. I 
546, /; ata andr navis, ÓH. 48, 7; — jörð 
mare, ör/tw. 82, 6; — skíð navis, Plac. 38; 
— fold tnare , r/i<* eldreið femina, Korm. 
22, 2; — stett (via), tnare; a. stéttar eldr 
aurum, Ag., (vide eldboði), þella ata jarðar 
ell7, femina, Ag.; braut ata lands elds, »'</., 
Ag. ; marr, eqtms piratœ, navis, ata mars 
fönn, cumulus niveus navis , unda, fákr ata 
mars fannar, equus undœ , navis , ata mars 
fannar fákrennandi, navis incitator, vir, /s/. 
// 35 í, 2; vararhús ata, navale, domuncula 
piratœ v. tectum piralœ , clipeus, fress ata 
vararluísa, ursus clipeorutn, gladius, clypeos 
dilanians, Kortn. 11, 6. 

ÁTJÁN, duodeviginti , /s/. // 37/, /. 

ATJÁMH, duodevicesitnus , Háram. 166. 

ATKVÆÐl, 7i., compellatio, it. dictum, ut 
orð, /*/. // /7. 

ATLA, /"., femma oiflas, (atall), SE. I 552, 
3, //un<//. 34. 

ATLl , tn. , regulus tnaritimus, SE. I 546, 
(atall) ; vide hraunatli. - 2) Thor, SE. I 
55.3, 2. — 3) alludit ad notnen aquilw, Am. 
18, ut enim örn cognalum tw crn slrenuus, 
sic atli nom. propr. viri est ab atall , acer, 
slrenuus. — 4) forte serpens , móðir atla ma- 
tcr serpentum . öo. 36; cf. F. IV 248, t>ar., 
ubi tnetnbr. E. habet ætlar pro eðlor (æyðlur), 
nöðrur, riperœ. 

ATXIÐR, m., cognalus, (át, /"., niðr), i</. 
</m. áttniðr. Hýmk. 8, Hafn. 

ATRENM, »., atlltipsus, accursus, (renna 
at) : atrennis örriði aurala adlabens , F. IV 
89; vel scc. alium lcclionem atrenni recipro- 
ctilio hami, (rcnna aungli, tlcniillcre hatnum), 
atrennis ángi, ramus reciprocationis , ha- 
mus, gripinn atr. ánga, hamo captus , Shl. 
IV 89. 

ATHKNMR, m., reciprocans funem pisca- 
torinm , rel tlemillens . ( rcnna at, vel etja et 
renna), jiisetilor, F. V 233. 

ATHIIM. »'.. Freytu Asa, SE. / 182, /. 

ATRÍÐR, m., 0d»», SE. / 86. 1, (irm. 46. 

ATHODH. m. , tnlremigaijo: gnía a., Jd. 
22; herða a., slrenue adrcmiyare , Hh. 05, /, 
(róa at). 

ÁTHl NNH. ift., eiif/utihis, (át, /". , runnr), 
»'</. </t/. áttrunnr, Hýmk. 20. Iltifn. rar., ex 
qiltl cililoris feeere iittrunnr. 

ÁTRUÐR, m., cognalus, (át, f., ruðr), id. 
qu. átrunnr, áttrunnr: á. suðra, cognatus 
nani, git/as, SE. I 300, 2. 



ATSETI, m., qui domicilium habet in ali- 
quo loco , (seti, sitja at): a. Hleiðrar, sedem 
Lethrœ habens, rex Danicus , F. VI 313, 2. 
Forte latet hœc lectio in F. V 109, var. 1. — 
Observavit hanc vocis notionem G. Magnœus, 
Eg. 62, /, p. 4/2, not. m. 

\ I '— I 'l'.i \ M'l. m., fim sedetn habet in ali- 
quo loco , (sitja at): a. foldar, dominus terra, 
rex, Eg- 62, 1. 

ATSÓKN, f. , impugnatio, oppugnatio ; it. 
prœlium, (sœkja at), OH. 12^ 3. 

ATSTAFR, m., progenies, (it, /"., stafr), 
Hund. 1, 54, Holm. 

ATT, /"., genus, stirps, progenies, familia ; 
periphrastice : átt aldar, genus hominum, ho- 
mines, F. II 52, 3 (Olarius in NgD. construit 
átt Oðins, Asœ, dii , quod minus placet); 
átt hölda, id., SE. I 648, 2; átt jarla dy- 
naslœ, ÓH. 21, 1; átt Ingifreys, familia In- 
gifreyi, Asœ, dii, SE. I 312, 3; átt Haralds, 
progenies Haraldi (pulcricomi), filii Haraldi, 
páttr Haralds áttar, unus ex filiis Haraldi, 
rex Eirikus Blodaxa, Eg. 62; átt sœpe in 
Grág. pro œtt, v. c. I 237. — ($) homines, 
SE. I, 382, 3; sóttir græddi hann allra átta 
omnium hominum, Gd$. 11. — y) posteri: 
þat spyrr fram í átt ea res posteritati tra- 
detur, SE. I 706 , 2; cf. gcngr í ætt, 
»7 in secula , OH. 129. — 2) plaga cœli : 
or ýmissum áttum, ex variis mundi plagis, 
ex dirersis lerrœ parlibus , H. 31, 3. 

XTTA, indecl., ncto, Grm. 2, Skf. 21. 

ÁTTBOGl, (átt, bogi), id. qu. átbogi, Merl. 
2, 5, SE % I 478, 2. 

ÁTTGÓÐR, adj., bono, honesto loco natus, 
(átt, góðr), membr. 132, Vitœ Halfredi. 

ÁTTGRENMR, m. , gta prolem avidiorem 
reddit, (átt , grennir): á. unnar, qui lupinœ 
proli (lupis) desiderium cibi excitat, pugna- 
lor, Korm. 21, 1. 

ÁTTGÖFGAÐR, p. p. comp., ab homini- 
bus (populo) honoratus, (átt, göfga), vel: no- 
bilitate generis clarus , Eg. 64 , 2. Quod ad 
formam atllinet, cf. láðgöfgaðr. 

ÁTTGÖFUGR, adj. amplo, illustri genere 
(átt, göfugr), Eb. 40, 2, (AA. 232). 

ATTI , m. , qui pelit, protendit : a. horna, 
qui cornua protendit, cornibus petit, pelculus, 
de homine petulante et injurioso, Eg. 57. 

ATTI, Korm. 12, 5, legendum est orri vel 
ærri, jtinior. 

ATTl, m., ensis, (qs. is, quo petitur, ab 
etja, rel : protensus), SE. 1 567, /. 

ÁTTI , t(/. qu. áttundi , octavus ; neutr. ið 
átta, Hávam. 156, Vafpr. 3i ; plur., in átto, 
Grm. 13; dal. sintj.. cnum átta, Ghe. 20. 

ÁTTJÁX, id. qu. átján , duoderiginti , F. 
VI /:>!'. (AR. II 47), Hi/ntll. 14, var. 

ÁTTKA, pro áttak-a v. áttag-a, non ha- 
bui, 1. sint/. ini/ieif. iml. urt. v. eiga, cum 
pailie. netj. a, Eg. 83, 1. 

XtTKONH. vi.. cntjntilus, (átt, konr), «'</. 
f/it. a'itnr.iðr: á. lofða kyns. eoginilus rirornm 
illiislrium (ut bragna konr), at<f cognatus 
Lofduiit/iiriini, rex, Y\ 47, AR. I 269. 

Ú'TI.AM). »., Icrrti f/eiilililiti. rtrittt, ÓH. 
28, 1. (;>it. h.nd). 

ATTLEIFÐ, /"., hereditas, (átt, leifð), id, 



Aft 



•-'■.. 



AltO 



qu. ettleifo: á. Haralds, heredilas ab II, \ 
raldo (pulrricomo) relicta, regnum Norvegiœ, 
Mg. 

AtTNIDR, m., cognatus, (ált, n'nV), Htjmk. 

8, ed. Holm. 

ATTHU Wl\,m.,consanguineus, (átt,runnr): 
4. apa gigas, llijmk. 20; 4. Hýmis, >/•■ / 
312. 2. 

ATTSTAFR, m., co^n«/Ms, (átt, stafr): á. 
ýncva, cognatus regis, rex, Hund. I, 51, erf. 
'. 

ATTSTÓRR, adj., amplo genere, F. XI 
196, 1, (átt, stórr). 

AtTSTUÐILL, m., columen familia; (átt, 
btuuill), absol. de tiro eximio, familia de- 
core, SE. I 464, 2, Úll. 12, 2; it. proge- 
nies, 4. jöfra, regia progenies, rex , OK. 

9, 2. 

XTTSTYRANDI, m., rector populi, (átt, 
styra), rex, F. VI 423, 2. 

ATTIJ, pro at þú, quod tu, ut tu, Skáldh. 
4, 39; sœpe jn F. XI. 

AtTUMGÓDR, adj., bono genere progna- 
tus, (átt, góðr), Bk. 2, 18. 

ATTUNDl, adj., octavus, Hávam. 156, ed. 
Holm. pro átti. 

ÁTTtfXGR, m., cognatus, gentilis , (átt, 
term. gentilitia, -úngr), SE. I 534. 561, 1; 
áttúnga brautir, viat gentilitiœ, Harbl. 54; 
áttúngar cognati, SE. I 82 in prosa. — jj) 
progenies, qui ab aliquo descendit , qriginem 
trahit: á. Gorms Canulus magnus, 011. 156, 
2; á. Freys, Týs, Freyo, Tyre prognatus, de 
principibus Svionibus ac Norvegis, H. 13, Y. 
33. 30, HS. 6, 2; it. filius: áttiínga rjóftr, 
interfector fHiorum, de Anio grandœvo, qui 
filios suos œtatis prorogandœ causa immo- 
laverat, Ý. 29, 2. 

ATTVIN pro 4ttvinr, amicus populi, (átt, 
vinr), rex, vide in voce otvin. 

ATVARDR, nomenAlvi v. genii, Fjölsm. 35. 

ATVINNA, f. , vitœ substentatio, (vinna 
at): gefa verkkaup (sitt) til atvinnu aumra 
rekka ad vitam pauperum suslenlandam, 
Plac. 30; res ad vitam tolerandam necessa- 
riœ, quod postulat usus : eiga sér atvinnu 
habere quibus ritrim sustentes, Hugsm. 27, 1; 
. alimentum, Gd. 69. 

AUGA, »»., oculus : Hta í augo oculos »n- 
spicere , Vsp. 26; líta óreiðum augum pla- 
cidis oculis adspicere, Bk. 1, 3; svðrt augu 
nigricantes , IHI. 02. 12; dat. pl. augu pro 
augum : varat hann yor í augu líkr, »'s non 
erat al> niulis nsirum similis, Bk. 2, 34, ut 
vaxa i Mga (/>/•<« nfua), F.g. 66 (p. 337), 
h. IV :;_>(> r„ii. oil. 148 (ed. Holm. p. 96»); 
hrapa i eld at íhiiuiii tiius vidensque in 
ignem ruere, FR. I 440, 2; setja fyrir augu 
ob oculos ponerr. Ll>. .2 ; veroa fjarri augum, 
e conspectu hominum remorrri, r wméio lnlli, 
Ghe. 27; rf. h'll. I 2VJ. Mttmfhtl 

mörg eru dags au-rii mnlttt Ituniiia luri. Ilur- 
am. 82, i. e. cotnplttrrs iittriiliu urbitri fiunt 
rrriiin urriiiiui uiii : t'nrn jo-ii.t i ni-u , oruli 
Speculalorii, i. r ritnlu rt riiiuinspirttt nijendi 
ni/m , /)/;. /. LT: (/'. Iniffsunar augu oruli 
animi (attrntio utiiniil. Slt // 8j .1112,11 Higs 
móðs oculi tmtli utnmi . Ilas. 56; utm-u 



lnM-iiar. oruli ttaá t, SE. i 538; 

reen auigna, pluria oculorttm, lacrima, SE. I 
I; in.ii.i land, terrti orulorum, caput, 
91 / 538. 

AUGABRAGD, n.,ic/Ms oculi, (auga, brago), 
il. Iransiens lemporis momentum: auor er sem 
augabrago, opes sunt instar iclus oculi , mo- 
menlo pereunt divitia, Hartim. 78. — (J) 
spectaculum: veroa at augabragoi . Ilurnm. 
5, 30. 

AUGFAGR, adj., pulcris oculis, (auga, 
fagr), F. IV 196. V 200, 1. 

AÚGliIT, «., conspeclus, (auga, líta) : s4r 
ok kross drottins súiay. tirir ossu augliti 
vulnera et crux domini ante oculos nostros 
proponunlur, llas. 33. 

AUGNAGAMAN , n. , deliciœ oculorum, 
(auga. gaman), res adspeclu jucunda, Fjölsm.5. 

AUK, id. qu. ok, et, scriptio Norvagis usi- 
iiiiu. sapissime enim (auk, ouk, avk) occurrit 
in Cod. Fsk., Norvegica orlhographia exa- 
ralo; satis est, unum ex mullis exemplum ad- 
ferre: Svcihn auk þórir stefndu auc þangat, 
ok náðu uppaungu. oc urðo efri. 07'. 26, 1 
habet auk , ubi F. I 122 habet ok ; auk = 
ok Od. 19, sic et commode accipi potest 
Nj. 92, ÓH. 240, 4 (Shl. V 89), llaram. 
98. In 'runicis inscriptionibus sape J^ f| \ , 
quod nihil est nisi aok i. e. ok. Cf. 
Germ. auch, etiam, quoque, et Anglos. eac, 
nl.. v. c. and he eac mid gevritum fela í>in- 
gan bcfran , et ille quoque per litcras mttllas 
res perquisivit ; and hine eac þisum vordum 
manode, et eum quoque his verbis admonuit. 

AUKA v. a., (c>k, jók et aukaða [Gdfr. 37; 
F. VII 158; X2I], itnperf. conj. yki [F. VII 
158 var.] et eyki [F. XI 21 var. 9j, sup. 
aukit), augere; auka a-n . genus propagare, 
liberos procreare, Gha. 27; jóku œttir, Rm. 
37; ef |>ii eykr oroi si verbum addis, Am. 
37; jók jiundi þegns gnótt numerum civium 
Odinis (ntonohcroum) auxil , HS. 6, 7; eykr 
(skáldit) me5 ennidúki poetam diademate 
ornat, SF.. I 236, 4; allvalds menn jóku 4 
brennur incendia auxerunt. Mb. 10, I. Part. 
ttrt., iiukamii. ride inai -_;aukandi. Part. pass., 
aukinn urí^armagni, jarðarmagni, Gha. 21, 
Hijttdl. 34. 39; barni aukin, fetu aucta, gra- 
vida, Völk. 34; aukinn liaiiks bjálfa exuviis 
ni'i/iilrinis itidittiis, SSL I •//). 2,- vide 
llai^ai-aukinn. grand-, last-. inon , >-, ramni-; 
auka e-m erfitt sinni, difficile iter alitui 
rrrttre, facessere, Vegtk. 10. — $) periphra- 
stice: ók át comedil , SE. I 310, 2, (sed r. 
okbjörn); auka 65 carnirn fucm; Jd. 2; auk- 
um yggs feng versus fundimus, SE. I 
1; auka e-m aureks drykk ðMMl ttlirui 
l>i»i>iuare, Korm. 26'. 9/ .1. t'ranilsikjii cœ- 
dem coijttiili commiltm . (///. Isil, 7 : „. króki 
kal'. iiiirnriiiii in titrtrr tliiiimjrrr , ilriuittm; 
llft.JI.2; anka si\ r. lilfs \ .i \ li j.il.ir. sk jalil- 
ar lijaldr. vegjar leik, pugnam furrre, stra- 
gem eilm.'h'. I lO-l. h'.,,. M\ 1 , Sn. 2(1, 4. 

At'KI. tn. . tiiKjmriitiim, (auka): Danmarkar 

ailki, tliKjllirlltulli Dinuii; ilr tlisulil Srtillidnl, 
uiijirrio til>slrurlii rt lluiiitr tidditit, 

9M I 32. I, Ý. 5, AR. I 249; aukí 



\l>í 



.10 



Atft 



styrjar, augmentutn jnigna" , occnsio prœlii 
faciendi . de insula Formintera, F. VII 83, 
3; moldar auki, augmentum pulreris , <fe Ao- 
mine mortuo ^ in tutnulum illalo, FR. I 520, 
2; v. raoldauki; synda auki, magnitudo , cu- 
vnilns peccatorum, Has. 17; i miklum auka 
ingenti magnitudine, Vigagl. 9, í; kveða 
lauki lítit gæft til auka, ajunt, parum (lœta- 
minis) allio opus esse ad incrementum, prov. 
Hh. 55 (Shl. VI 271—2). 

AUMAR, f. pl., insulæ, in provincia Nor- 
vegiœ Rygjafylki, prope Hvítíngseyjar, quo 
loco nunc Omö v Ombö (Pontopp. Geogr. 
Oplysn. p. 60), SE. I 442, 1; cf. F. IX 387, 
not. 13. t 

AUMÍNGl, m., homo miser, (aurar), Ag. 

AUMLIGR, adj. , miser, infelix, (aumr): 
a. þræll miser servus , Has. 16; aumlig norn, 
infelix (miserum reddens) parca, Sk. 2,2; 
aumlig för, iter humile, ignobile, Bk. 2, 64. 

AUMR, adj., miser, infelix: de homine mí- 
seriis adflicto , G. 35; Si. 37; de gigantide, 
hin auma ámgerðr dira, Selk. 10; aumar 
píslir atroces cruciatus, Has. 38; aumt Skota 
blóð infelix Scotorum sanguis (o : re male 
gesta efjfusus), Orkn. 5, 4; aumt, de vili car- 
mine: slæm skal ek upp af aumu hefja ordiar 
epilogum vilis carminis, Lv. 3Í ; per conlem- 
tiim. de homine, misellus, Nj. 80. 

AUNGR, adj., nullus : in nom. sing. raasc, 
Nj. 78, 1. 3, F. VI 42, 3, Ha. 318, 2, Orkn. 
81, 4, F. / Í32, 2; acc. aungan, Jd. 1, et 
inserto v, aungvan, Sóll. 12; nom. sing. fem., 
aung, Hávam. 95; dat. sing. neutr., aungu, 
Nj. 63, aungo, Hávam. 95; vide öngr, ungr. 

AUNGR, adj., arctus, angustus , id. qu. 
öngr: aungvar jötna þraungvar arclœ gi- 
gantum angusliœ , F. III 218. 2) subst. : or 
muns aungum, ex animi augustiis i. e. ex 
vitœ periculo, Korm. 26, 1 ; cf. Lex. B. Hald. 
sub v. ángr, m., et öngur, f. pl. ; vide tíngr, 
augustus. 

AUi\GULGRIPINN,p. p. comp., hamo cap- 
tus, (aungull, hamus, SE. I 370, et grípa), 
F. V 233. 

AURAR, pl. a sing. eyrir, qu. v. — 2) avrar, 
adj. valde, SE. I 658, 2 var. 14, (v. arar). 

AURBORÐ, n., tabula arenaria, sic dicla, 
(aurr, boro) , secundus ordo tabularum navis 
a carina, (vide örborð), SE. I 585,2; aur- 
borðs eykr navis, OT. 26, 1; gen. pl. aur- 
borða, HR. 27. 

AUREKR, m., nanus (ut videtur) : aurcks 
drykkr, polus nani, carmen, poesis, Korm. 
26, 2. Forte aurekr t'rfero est ac rekkr, na- 
nus, ut adeo au h. I. sit idem quod ey exple- 
tivum, et rekr pro rekkr, vel qs. aurrekr nanus 
terricola (nam alii erant saxicolœ). 

AURIGR ct avrigr; aurgum fossi, Vsp. 
22, avrgo baki, Lokagl. 49; idem est ac úrigr, 
madidus, udiis, sed in priori loco , de catar- 
racte usurpatum , significare videtur asper- 
gine roranlem ab úr pluvia. 

AURKONUNGR ro., cognomen Htrneris, 
SE. II 525. Deritatio aut origo nominis 
est incerta : forfasse re:r r. prinreps alacer^ 
liberalis, (örr), in Lex. Mythol. ab ör sa- 
gitta. 



AURMULINN, »i., clavus, SE. II 494. 

AURR, m., terra limosa, argillosa, arena* 
cea; it. terra, hutnus, Alctn. 11; sporna aur, 
iriinm riilrnre , proficisci, Mg. 6, 1; ægir 
lijarna blandinn við aur, cerebrum terra mix- 
tum, in terram effusum, Y. 33; troða aur 
yfir um skóg per silvam iter facere pedibus, 
Mg. 32, 1; liylja e-n auri humo condere, 
Korm. 11, 5, i. e. interficere, (cf. sandr). 
troða c-t auri aliquid in cœno conculcare, 
Ghv. 16; hvíta aurr, argilla alba, Urdas fon- 
tem circumdans intrinsecus, sediminis instar, 
vel argilla qua fons intrinsecus eral incru- 
status, Vsp. 17, it. SE. I 76, quœ sic habet 
„taka hvem dag vatn í brunninum , ok með 
aurinn þann, er liggr um brunninn" ; solum 
pavimenti argillosum tel arenosum: aurr etr 
iljar, SE. I 386, 2. 

AURVANGR, ro. , nomen nani , Vsp. 12. 
Videtur etiam alia forma idem nanus aur- 
vángi dici, et hinc aurvánga sjót, sedes , do- 
micilium Orvangi (in campis Jorœis) , Vsp. 
13, et SE. I 66 , en jiessir komu frá Svar- 
inshaugi til Aurvánga á Jóruvöllu, a tumulo 
Svarini ad Orvangum in campis Jorœis (habi- 
tantetn) , ul in Vsp. nani dicantur ad domi- 
cilium Örvangi , in SE. ad ipsum Örtangum 
venisse. Aliler hi loci haud facile conci- 
lianlur. Non infrequens est permutatio ter- 
minationum r et i in nominibus quoque pro- 
priis , ut Surtr, at Surti in Surtalogi; Sutt- 
úngr, at Suttúngamjöðr ; Hilditanni el Hildi- 
tannr, Hagbarðr et Hagbarði. 

AURVARGR, ro, nanus SE. II 469. 553. 

AUS A, v.a., (eys, jós[jusu el jósu], impf. conj. 
jysa [Sturl. 4, 207, SU P- ausit), haurire, ex- 
haurire, adspergere , conspergere : ausa skip 
exhaurire sentinam navis, FR. II 76, 2, »7. 
ausa austr, ut ausa au^tr llenýs víngnoðar, 
exhaurire poculum Odinis, carmen fundere, 
SE. I 240, 2; it. absolute, Sie. 5, 2, F. VII 
340, 1; storðar garmr jós sandi um stál 
proratn arena circumfudit, Ha. 291, 1; ausa 
e-n vatni, aqua lustrali ahquem conspergere, 
aqua luslrare, Rm. 8. 18; ausa burt h'irm- 
um dolores expellere, Skáldh. 2, 7; ausa 
hrópi ok rógi a e-n, convicium et probra fun- 
dere in aliquetn, Lokagl. 4, ut Eg. 76: er 
hann jós slíku í augu oss upp quum tale 
probrum in os nobis effuderit, et Hild. c. 19, 
msc: um verka þann, er hverr jós á annan, 
de carminibus , quœ alter in allerum jecerat. 
Parl. pass., ausinn Oðreri, haustus ex Odrere^ 
Hávam. 143, subint. or; ausinn auri argilla 
(sedimine fontano) circutnfusus , Vsp. 17; 
ausinn haugi, sandi, injecta terra tumulatus, 
arena Uniiiiitns. ). 54, Orkn. 82, 7. 

AUSA. /"., lutuslrum, ridc hlandausa. 

AUSAZ, /</. qu. æsaz, psaz, œstuare, de 
flurio, Vsp. 25. Sic F.X 383: en hann aust- 
isc at mcir viþ oc hjó á bnþar hcndr, de 
utliletii. 

AUSGRÚI, ro., gigas, SE. I 550, 3 var. 
9, id. qu. ásgrúi (au = ao = hod. &). 

AUSKER , «., vas sentinœ exhauriendœ 7 
IkiiisIiiiiii tiuuliruin, SE. I 585, 2, GhM. 
II 118. (ausa, kci , vel pro austker, qu. 
vide). 






•il 






ÁUSTAN, adr., ab oriente, a plaga on 
tali, a regione in orientem rcrsa, Vsp. 33. 
ii i- II. I'.K 1; hregg austan prorella ah 
oriente coorta, Am. 17; byrr austan, renlus 
secundu* ab oriente flans , Fsk. 173 , 3 (ride 
allkostigr); ógnvaldr austan bellator Norve- 
gicus , F. IV 5't , / .- l'\iir austan, adt>. , t'n 
orientali regione, 011. 5. — 2) pratpos., a) cum 
genitiro: austan fjarðar a regione sinus in 
orienlem versa, Me. 20. — b) cum acc, a. ver 
ab oriente maris, SE. I 700. 

AUBTANVINDR, ,„.. wrw, ísl. II 244. 

AUíSTKER, id. qu. ausker, (austr, ker), 
SE. II 482. 565. 

AUSTKYLFA. /*., clava (i. e. arbor) sen- 
tinæ, nuris, (austr, m., kylfa), Fsk. 9, 1 pro 
auðkylfa ; austkylfur œstusk , aut , na- 
ve* conturbatœ , commotœ , quassatœ sunt 
(conjeclu lapidum) , aut proruebant (fugam 
molientes) , quœ verba in parenthesin inclu- 
denda sunt, nam sequenti verbo hljópu suh- 
jectum scggir concordat. Celerum auskylpur, 
quod est var. in Hkr., et austkylgur , (vide 
F. X 191, var. 13), depraratum ridetur <■»• 
austkylvur (v Anglos. in p et g corrupto). 

AUSTMARR, m., mare orientale, (austr, 
n., marr), Balticum, Ý. 36, AR. I 263, 2. 

AUSTMENN, m. pl., orientales, de Nor- 
vegis , Hh. 35, 2; allvaldr austmanna rex 
Norvegorum, H. 19, 2. De Svecis, Gþl. 450; 
cf. austrkonúngr, austrvegr. 

AUSTMÖRK, /"., silva orientalis, (austr, 
n., mflrk), Ý. 30. 

AUSTR, m., senlina naris, (ausa) , Htjmk. 
27; a. víngnoðar, sentina natis vinarii, liquor 
poculi, rinum, SE. I 240, 2. 

AUSTR, n , oriens, plaga orientalis. — 2) 
adverbium, in oriente, Vsp. 36, Harbl. 28, 
Krm 3, ÍIS. 14, ÓH. 6. — $) orientem 
versus, Lokagl. 34. Compar. cum dat. , Elfl 
austarr. id. qu., fyrir austan l-.lli. a regione 
Albis in orientem versa, F. VII 53, 2. 

AUSTRFARAR, f. pl., ilenera orientalia, 
(austr, för), Lokagl. fil. 

AUSTRl,»»i., nanus, cœli plagam orientalem 
iustinens, (austr, n.), SE. I 50. 64, 2, Vsp. 11. 

AUSTKKOMJNGR, m., rex orientalis , de 
regc Sveciœ,(a.u*ir, n., konúngr), Ý. 26. 29, 3. 

AUSSTHLÖ \ D, »». /»/.. Irrrip orientales, (austr, 
n., land), id. qu. austrvegr, HG. 10, HS. 6, 
5 (F. I 30. 56, 3), quo posteriori loco de 
Thrandheimo intelligendum videtur. 

AUSTRVEGR, »»»., regio orientalis: in plur. 
austrvegar, regiones orientales, prasertim mari 
Baltico adjacenles, de Srecia, Ý. 26, 2, Óll. 
92, 19. — 2) regio, tractus cœli orientulis. 
Lokagl. 60. 

AL'STRVIMtR. m. pl., Vendi orientales, 
Hh. 2, 2, F. VI 132, 2. 

AL'sTK.KW . nilj. , ab oriente venieús, 
orientalis : a. vindr tentus a plaga orienlali 
spiruus. (ailstr. n.. -i;nin). Ihkn. 81, 8. 

AUSTSKOTA, f., hauslrum uuulicuin sen- 
tinœ egerendœ , (austr. »»i., skjóta). ffjfmft. 
27, it. Heióarv. (Ísl. II 383, /, ausskota). 

AUYIHDI. n . hitino nullius frmjis. itullius 
pretii, SE. I 532, inprimis de. ignaro homm. . 



Fbr. 27: sel feií upp, auvirðit, knáligar l,\u- 
turnar! hinc auvirðaz, animum abjirere, ani- 
mum despondere, Eg. 103, Vigagl. Hafn. 4to 
'22, I) ; el auvirzskapr, ignatia, limiditas, 
BuUþétit Sni/,1 nisr. cti/). 8. Alias scribitur 
auðvirði: hygg ek, at eingi niaðr muni eiga 
jafnmikil auðvirði af frændiim, sem ek. Ilrafnk. 
msc. r. 3; ætlar þú þér mikit í fáng at færa, 
auðvirðit þitt, segir hann, ef þií villt taka 
hana fri mér, Dropl. msc. c. 5; auð- 
virðisniuðr. Siurl. 5, 17; auðvirðast, verb., 
Vigagl. 22. 

AUÐARMILDR, adj., benignus, (qs. for- 
tunœ largus, auðr, mildr), de Christo, G. 5. 

AUÐBALDK, iii.. divus divitiarum, (auðr, 
baldr). rir. Slurl. 7, 42, 2, Vigl. 17, 10. 

AUÐBJÓÐR, m., vir liberalis, HH. 12. 

AUDBRIK, f. , tahula divitiarum, (auðr, 
brík), femin,,. Eb. 40, 2 (AA. 233). 

AUÐBRJÓTR, m., fractor auri . (auðr, 
brjótr), distribuens divitias , vir , Grett. 63; 
de prœdone, Has. 24, HR. 12. 

AUÐBROTI. m., id qu. auðbrjótr, (auðr, 
broti), Jd. 9, FR. II 44, 4. 

Al'DBI I, >»».. auðbiia, f., qui. quæ seorsim 
ah aliis liahilat, llyndl. nýju. 

AUDBÆTTR, adj., pro quo facile tatisfleri 
potest , qs. facile expiabilis, (auo-, facile, 
bœta): neulr. , munat eldvioum öldu auðbett 
vift mik haud facile eis erit mihi satisfacere, 
Vigagl. 21, 1. 

aUDFENGR, adj. , facilis comparatu, ob- 
tentu, (auo-, fá), Htjmk. 18. 

AUÐFIXNANDI, m., partor auri, (auor, 
flnna), r»r, G. 3. 

AUÐFRIGG, f. , diva auri, (auðr, frigg), 
femina, Korm. 19, 9. 

AUÐGEFA \ DI, m., dator auri, ( auðr, gefa), 
vir, F. X 423, 6. 

AUÐGÆTT , n. adj. , facile observatu, 
cautu, (auð-, gæta), Hugsm. 22, 3. 

AUÐGILDAMM. m. , erogans aurum, vir, 
(auðr, gilda), P. // 83. 

AUÐGILDIR, m., id. qu. auðgildandi, (auðr, 
gildir), nr, l'lac. 21. 

AUDGIWTR, adj., qui farile seduci po- 
test, credulus, (auð-, ginna), Lil. 18. 

AUÐGJAFI, m„ dalor auri, (auðr, gjafl), 
rex, Orkn. 15, 2, SE. I 618, 1. 

AUÐGRIMMR, adj., inimicus auro, (auðr, 
grimnir). liheralis, F. VIII 165. 

AUÐGRl \D. /., lellus auri, (auðr, grund), 
f.min,,. sh„l,lh. 6, 46, 54. 

AUDH \ N KK.I A \ Dl, »»»., sparsor auri. (auðr, 
hnykkja), rir, Vita Halfredi sec. membr. MBk 

AUDIGK, adj., OB wmhtt ^ dives, Háram. 
47. 75; gen. auðigs, \ ufþr. 10: dal., auðgom, 
Hávam 70; auoigr í andsvörum ropiosus in 
responsis, Lokaijl. .'> ; auðig skrín, scrinia or- 
iiiiln. iloiiuriis splindida, F. XI 300, 1. — 
'2) frlt.r. Inrlunalus, (vide vasauðigr). — 3) in 
composilis : gagnauðigr, jalnauðigr, krapt- 
auðigr. syndauðigr, happauðigr, hróðr-, láng-, 
"-. s.inii-, sauð-, segð-, stór-, sverð-, 
\ cii-. \ in, 

AUDIMI \ \, ísl. 1 165, 2, jungendum vide- 
tur rum \<tk <»» ». í. sc. verk-auðimenn, pro 



AfcÐ 



á<j 



AtrtÍ 



Aufti-vcrkmenn, t'. c. verkmenn aufts v. auð- 
ar, operarii divitiarum, mercatores, auftimenrt 
autem dicitur , uf hildileikr, hildimeiftr, pro 
hildar, leikr, mciftr; ita commode junguntur 
drcyruga gunnar serki. 

AUÐINN, adj. , /"wío destinatus, (auftr): 
net*<r. auftit etaR </e». ret, daí. pers., auftit 
var |<;i ílotnum daufta, fum fato deslinatum 
est, uf homines morerenlur, Mg. 25, 2, SF. 
/ 514, 5; auftit léztu flotnum daufta, fecisti, 
ut fali (moriendi) necessitas hominibus acci- 
deret, Ha. 285, i. St'c IVJ. 69 , koma mun 
til mín feigftin, hvar sem ek cm staddr, ef 
mér verftr þess auftit, aderit tempus fati mei, 
ubicunque fuero constitutus, si fors ita ferat; 
F. VIII 50, þcim varft bardaga auftit í því 
sinni , falo erat prœstilutum , ut eo tempore 
cum (variis) malis conflictarentur. — 2) for- 
tuna datus, concessus: þer verftr heilla auftit 
tibi bona sors conlinget, Sk. 2, 22; engi lut 
auðins fjár nullam parlein concessœ pecuniœ, 
Bh. 2, 35; neutr. auftit fortuna, in gen. 
auftins apud Brandum episcopum in hist. 
Alexandri Magni , ubi at bíða auftins fortu- 
nam exspeclare; it. facidlas, opportunitas, 
occasio: auðbrjótr lct þeim auðit auðar, er 
rauð sverð, HR. 12; þar er auðit auðs t'6t 
parandarum opum facultas datur, SE. I 660, 
2; héðins kvánar varð auðit pugnœ facultas 
ilulíi. (vel in signif. 1, necessitas pugnandi 
adfuit), Krm. 4; honum varð a. sigrs ei 
contigit victoria, Krm. 15; skorðu skiði var 
auðit skriðar, navi contigit, ut curreret, t'. e. 
navis magna celeritate ferebatur , F. VI 47, 
1; leti ok lasta verðr þeim, cr lengi sefr, 
auðit iðugliga, et', qui diu dormit, persœpe 
accidit, ut ignaviœ et vitiorum crimen in- 
currat, Hugsm. 10 , 1 , u6t in malam partem 
sumitur. In prosa, láta fram fara, sem auðit, 
er, rem fortunœ arbitrio permittere, F. XI 
60; at mér verði þat (al. þess) auftit, for- 
tunam mihi id daturam, fore ut mihi hoc 
efficere contingat, F. XI 269. 

AUÐKENDR, «</;'., facilis ad dignoscen- 
dmn, (auft-, kenna), Grm. 9. 10, ubi neutr. 
auftkent c. dat. pers. 

AUÐKONR, m., vir dives, (auftr, konr, ut 
auðmaðr, Isl. II 385), conject. G. Pauli pro 
auða konr, quod forte idem valet, ab auði 
id. qu. auðr, opes (quœ saltem in nom. pro- 
priis permutantur, Y. 17), de rege, Eg. 57, 1. 

AUÐKUNDA, /., F. XI 138, 1, potest esse 
facilis adventus, (auft-, kunda = koma), malo 
tamen legere andkunda, obriuni itio, orrtirsus, 
congressus, hoc ordine: andkunda valgagls 
varð grimm vargi, congrvssus uris carnivorœ 
erat lupo periculosa, t. e. avibus ac feris 
carnivoris minime lutum eral inter cadari ra 
versari (proptrr vim lelorum); cf. quoad sen- 
sum, F. VII 350. 

AUDKYKD.JANDI, m., ilirilins poscens, 
(ítuðr. kveftja), rir. F. V 25Í. 

AUDKVISI, m., rir degener: hvergi þúfta 
ek auðkvisi ættar minnar, Fll. II 55, 4. St'c 
et Ld. msc, c. 67, einn er aeðkvisi a-ttar 
hverrar, suum quœque familia degenerum ha- 
bet, it. Sturl. 4, 4 (p. 8, txir. 4) pro ör- 



kvlsi, quoi hodierna est forma vulgaris, ét 
mollem, doloris et laboris impalientem signi- 
ficat (aurkvisi, id . , F. II 55, var. 1); au- 
kvisi, t'ra eodem proverbio est ÓH. 148, F. 
V 321 (F. II 55 var.). 

AUÐIÍYFÍNGR, m., vir dives, (qs. opes 
cumulans , auftr; kúfr, cumulus) , SE. I 532, 
Sturl. 4, 26, 2. 

AUÐKYLFA, f., clava (o : arbor) divitia- 
rum, (auðr, kylfa) vir, H. 19, 5, quo loco 
Fsk. 9, 1 habct austkylfa, navis ; et potesl 
auðkylfa eodem significatu sumi, o: avðkylfa 
(avðr= uðr, unnr), caudex marinus, ralis,navis. 

AUÐLAGÐR, adj., dives, = auðigr, F. 
X 190, 1, Fsk. 8, 1. Unde subst. auðlegð, 
f., diviliœ. 

AUÐLATTR, adj., qui facile averli polest, 
cui facile dissvadetur, qui facile a proposito 
retrahilur, (auð-, letja), Vigagl. 27, 2. 

AUÐLESTIR, m., opes, aurum minuens, 
ilistribuens, (auðr, lestir), t?tr, St'. 10, 1, (F. 
VII 86, AR. II 62). 

AUÐLIGR, adj., felix, fortunalus , (auðr, 
— ligr), Hh. 96, 2. 

AUÐLIGR, adj., ad speciem inanis, exilis, 
(auðr, adj.) , id. qu. cyðiligr; nunc fere de 
loco vacuo , aut etiam tristi, qui nihil habet 
quod oculos pascat , aut attentionem in se 
convertat, qui deserto similis est : varat a. 
allvalds floti, classis regia haud erat ad spe- 
ciem exilis, i. e. magnifica, splendida appa- 
ruit , Ha. 227, prorsus id. qu. varat eyðilig 
örbeiðis för iler bellatoris magnificum appa- 
ruit, ÓH. 182, 5. FR. III 603, honum sýnd- 
ist óauðligr flokkr þeirra fóstbræðra. 

AUÐLÍN, /"., diva auri, (auðr, lín), femina, 
Hitd. 13. 

AUÐLUXDR, m., vir, pl. -ar, Ag. 

AUÐMÆR, /"., femina dives, (áuðr, mær), 
vel Tellus auri, (auðr, mærr), femina, ísl. II 
351, var. 7. Quod adtinet ad priorem ratio- 
nem, cf. auðar briíðr, Isl. I 248. 

AUÐMÆTANDI, m., qui opes magni facit, 
(auðr, mæta); a. ýta, qui facultates homi- 
num magni facit, i. e. concupiscit, homo ava- 
rvt, alieni cupidus, Korm. 20, 3. 

AUÐMILDlNGR, m., vir liberalis, (auðr, 
mildínsr), SE. I 536. 454. 

AUDMll.Dlt, í/</y., liberalis, (auðr, mildr), 
Ód. 4, F. XI 186, 2 Ha. 69, 2, SE. I 616, 
1, Sturl. 7, 13. 

AUÐMIÐLANDI, m., vir liberalis, Gd$. 16. 

AUDMJÚKR, adj., humilis, modestus, sup- 
plex, Gdþ. 36. 

AUÐMUNDR, m., regulus maritinius. 
I ->iii. 

AUÐN, f., solitudo, desertum, Hm. 30. — 
2) soliludo. nrlnlas, privalio, it. jartura, dam- 
miiii : hörð auðn er at Eugla stríði , grurr 
ilamnum furlum est in Anglormn adrrrsiirio, 
rrl Irislis solitudo facta est obilu rrgis , Oll. 
248, I, iii lönd eru orðin auð at gram dauðan, 
F. III 24. 

\l DNA, f. , fors, fortuna, (auðinn): at 
anðpa. in incertum rrniiiiin, ut fms tulit, 
Am. 101; auftnu hvel, rola fortmur, llu. 199, 
3. — 2) prospcritas, felicitas : at auðnu, 



\l II 



n 



41 t» 



f.n.sji,,,. feliciter, SólU 25; vcitandi hreinnar 
auðnu , laryilor vera felicilatis , Chrislus, 
>/-.'. // 'J.I't. 1. 

Al DNdHN, /*. , rfea auri, (auðr, ninn), 
/'<„,,»„. Grtlt. 19. 

AUDR, f, smw, SE. // 622; cf. Uðr. 

AUDH , iii., filius noclis , SE. 1 51. MT, 
/>. -wiir au.V . Te//ti«, /erra, SE. / 330. 
322, 4. 

AUÐR, m., Ao«, 8E. I 588, 1. 

Al'DK, iii., tiuiluin itt singulari, opes, for- 
luiur, faciilliitfs, dicilia ; de rebus pretiosis: 
smiða auð res pretiosas fahricare , Kí/». 7. 
Gen. auðs e/ auðar; rfa/. auð (N/i. / 6'4#, 2. 
>. 8óU. S) et auði (No//. '/.<>•. //„,„,„. 
/í'. S£. / fcií, /. 6W. t); pecunia: reiða 
út auð pecunias expendere, ///». .'/2, 2; rauðr 
auðr, ruhra pecunia , aurum , SE. I 408 , 1. 
1, 1. 658 2; absol., au<V aurum. 
SE. I 990, 2, et sic in circumscr. tirorum 
et feminarum: auðar þorn vir, SE. I 416, 
4; auðar njótr, id. , G. 23; auðar beiðir, id., 
Si. 37; auðar luiidr, id. , F. X 76, 2; auðs 
börr, id., SE. I 698, 1; sœrir auðs, id., 
ÓT. 57, 2; auðar þella femina, Korm. 3, 8; 
auðs þrúðr, irf. , 6ö. 23. //mc referri potest 
auðar hcstr | i. e. hæstr), awro omatissimus, 
splendidissimus, de classe, //,/. 3Í9, 2. 

AlÐR, m., /afiiM (/Jan..0de): Gisli fékk 
auðar (^en. sing.), mortem obiit, fato funclus 
est, Isl. II 389; ánauðr auðar fati necessi- 
tati subjectus, F. V 247. — 2) fortuna, feli- 
citas: [>at hagar okkr til auðar ,',/ confert 
ad nostram felicitatem, GS. 20, ÓT. 17. 

Al'DH, f.,mare, unda, (irf. qu. uðr, unur): 
lireinn auðar, machlis „/,,/„■, navis, Plac. 17. 
Sn t/i prosa satpe variat nom. propr. Auðr, 
uðr, unnr, </„</■ eadem vox est. 

AUÐK , m. , id. qu. eyðir, qui consutnit. 
erogat : a. auðs ok hríiiga, consumtor auri 
et annulorum, vir liberalis, Isl. II 33. 

AUÐR , adj. , dives , vide bráðauðr. — 2) 
felix , fortunalus: sagðr er dauðr inn auði 
fortunatus ille (j: Scein Furcobarbus , Dania 
rex) morluus esse dicitur, T. 131, 3. cf. Ed. 
Sain. Tom. I p. 323, not. f. 

AUÐK, adj. , vacuus: a. plógr nudum 
aralrum (sine agris el jumenlis), II h. 76, 4; 
Iðnd eru Mi-.Vni auð at gram dauðan lerra 
ilesolalœ sunl (i. e. Iristis soliludo in terris 
farla esl ) morliio rege, F. III 2'í: autt \aið 
Ulll góðan Ivcus ,„<■„„> fnehts esl ( jirosli 'alis, 
stijiatoi ilnts rl iii«i>u<jnatorihus) eiiea /,,,«„„< 
tlliiin principem . Oil. /.*'. aii.^ lii.ð spiiliuni 
i ariiiiiii , koina á auiYi triið sueiedei <■ . //</. 
33, '211. >) raslalus, defensorihiis nuilaliis : 

.. -ki|. . ÓH. 189, í. a. hnkaatr, «/. . ///<■ 

I iKlr \arð ault Falstna ntslahi 
///,. .13. 

\\ UHANN. „.. •li'inus sjilnnlnla . i. ,i/„,- 
lenla, (^auðr, rann), ul Mðaafir, Wjihm. 33. 

VI DHl'NNH, iit.. Iueiis auri, (auðr, riiiini ), 

80. 

\l DhVhIH. ;„.. p»'r liheralis, (_auðr, iVi'n). 
ÓT. M 

ALDs\|,lH. "/ /,/.. </•<// v opuUnlir. splen- 



dide inslruclœ , (auftr, aalr), Fjölsm. 8. 9i 
SE. I 716. 

AUÐSENDIK, m. , missor auri, (auðr, 
sendii ), nr liberalis, F. VII 196, var. 6, 1. 

AUDSÆRK, adj., facilis visu, (auð-, sierr), 
manifeslus , evidens , cotnperlus : auðsætt var 
þat manifestum eral, OII. 48, 3. 

AUÐSKATI, m., vir liberalis, (auðr, skati), 
SE. I 559, Dropl. min. 2. 

AUBSKEPTK, adj., qui manubrio facile 
aptari polest, (auð-, skeptr a skapt), Ad. 21. 
cf. llaram. 128. 

AUDSKIPTIR, m., opes, aurum distribuens, 
(auðr, skiptir), G. 57, Plac. 17. 

AUDtSKJÍLO, f, amnis, (qs. facile tre- 
mutus , auð-, skjálgaj , SE. I 576, vide 
audskjálg. 

AUDSKVKANDl , i»». , aurum dispergens, 
(auðr, skýl'a), rt'r, G, 37. 

AUÐSKÆKR, adj., qui facile poliripotest, 
(auð-, skafa), Ad. 16, SE. II 98, 1, II 
405, 1. 

AUÐSKÆKÐR, adj., qui facile poliri po- 
test, (auð-. skafa) . SE. II 98, 1. var. 2. 

AUÐíSLONGYIR, »«., opes, aurum disper- 
gens, (auðr, slöngvir), rir liberalis, Grett. 5, 2. 

AUÖSÓTTR, adj., qui facile peti, compa- 
raripotest, (auð-, sœkja) : auðsótt jörð, terra, 
regnutn facile expugnatu v. oppugnatu , F. 
VI 436, 1; auðsótt orð facilis colloquendi 
venia, F. V 180. — 2) auðsótt, Eg. 57, 1, 
est conjectura G. Pauli, pro eiðsótt. 

AUÐSPAUNG, /"., femina, (auðr, spaung), 
A'orm. 19, 8. 

AUÐSPÖRUÐR, m., parcens auro, (auðr, 
spöruðr), n'r parcus, SE. I 714, 1. 

Al'DSTAKH , >/,. , columen auri , (auðr, 
stafr), rir, Bk. 1, 31, Merl. 1, 6. 

AUÐSTEKMR, m., aurum erogans, (auðr, 
stel'nir ), rir liberalis, Ha. 326, 1. 

AUD!»TJ()R1 , m. , rector , possessor auri, 
(auðr, stjóri), rir, Fbr. 22, 2. 

A l DM'lill. m., </„< „«/„„, , ii/n s exhaurit 
(auðr, sugr a sjúga) : a. jittuns femina gigas, 
SE. I 466, 1. 

AUÐSVARPANDl, m., qui aurum dispergit, 
dislrihitit, (auðr, varpa) , rir liberalis , Nj. 
44, 4. 

AUÐTRÓDA, f. femina, (auðr, tróða), rar. 
Mg. 32, 1 , F. VI 80, 2. 

AUÐTRÚA, adj. indecl., nimis credulus, 
(aiiiV, trúa), Hugsm. 3i , 8. 

AUD'I'Vh. /„ . </i>mí auri, (auðr. tyr), t»«'r, 
8J / 660, 2. 

ÁUÐUKN, /».. /></<„. 8E II <:>. 555, cf. 
) . 7. suh fin. 

AUDVAN , f. , spes oputn , ,</ spes for- 
iuiiie. commodprum, melioru eonditionÍM, (aaftr, 
\an. tpes), OT. 17. 2) defectua forlunœ, 
(auðr. \an. ,/,/,, /,,v|. /,,,„■„/,/,„. /<//. 'tS, 4. 

Al'D\ \HP\DH, >„. . „„,„,„ projietens, 
liheralihi <lt\h ilnt, iis, (ail6r, \ar|ia.\i ). 
F.h. I'.) . ID. (ini. siik/. auðvarpaðar, Merl. 

Al'D\ KITIH, m., prabens, largiens aurum, 
(auðr, \,r , 1, Fbr. 3, 

HR. I't 



(3) 



M 1» 



u 



AftA 



AUDVINH, »>»., amirus liberalis, munificus, 
mitnerum dalor, (auðr , vinr) , F. VI 26, 2, 
ut gjafvinr. 

AUDVIDR, »i.. arbor auri, (auðr, viðr), 
vir liberalis, 8E. I 860, 2. 

AUDfrEVSTR ridi' andþeyst. 

AUÐf>ÖLL, f. , pinus auri, (auðr, |)öll), 
femina. Sháldli. 7, 13. 

AUDÖLR, »»., alnus auri, (auðr, ölr), vir, 
Nj. 24, /. 

AVALLT, adv. , semper, Völk. 18, Am. 
29, F. X 194, 16 (cotiflalum ex of allí, 
quod idem significal, F. V 158. 301) ; pronitn- 
tiatum fuisse ut á-vallt docenl loca , F. X 
42'/, 16, þar ávallt, er visir dó; Lv. 3't, 
slvrktu ávallt til verka; Has. 59, vestu ávallt 
at ,trausli. 

AVANR, adj., qui defit: einnar mer Freyju 
ávant þykir sola Freya me carere seulio, 
Hamh. r 23. (á, prœp. , vanr), cfr. Hamd. 26. 

AVISA (-aða, -at) , significare (visa 
á), Am. /2, ubi in membr. prave est am sat 
pro auisat. 

AVITUR , f. pl. , castigatio , reprehensio, 
Hugsm. 27, 4. (vít). 

ÁvtfXTR, m., fruclus: fœra ávfixt fruc- 
tum ferre, Lb. 5; ávöxtr lífs proles. Mk. 17. 

AX, n., spica, Hávam 140, Gha. 22, SE. 
II 493 ; pros. FR. III 13. 

AXLLIMAR , f. pl. , rami scoptularum, 
(öxl, limar), brachia, Korm. 19, 9. 

\ þKKKr. adj., similis, (á, þikkja, videri), 
Vsp. 32 Sturl. 4, 48, 1. 

Á JþOKKAÐR, adj., similis, (þokki), id. qu. 
áþekkr, Ha. 319, I. 

AÐ, negativum, v. in a. 

AÐAL, n., natura, ingenium, indoles, pro- 
prietas: jóðs aðal natura infanlis Ý. 29, 1: 
ósnotrs aðal proprielas hominis inscili, Háv- 
am. 106; args a., Lokagl. 23. 24; drengs 
a. fortis viri indoles , Krm. 23; ódyggs a., 
Hugsm. 19, 1; vide óðal , signif. 2. — 2) 
filiits. proles, II in. 38; plur., aðul Njarðar, 
Njördo progttali, Freyus et Freya, F. II 53, 



3 (Shl. II 50). - 3) ul. qu. óðal, signif. i, 
ride jarðgftfifr. 

ADALK.IOIUt, );).. cerevisia nohilis, gene- 
rosa, /iiifstaiis . cruniii: (aðal , bjórr), þöll 
aðafbjóra, femina , prœslanlis cerevisiœ cu- 
slos, F.b. 'Hh 2 (AA. 232). 

ADALMEI.N, «., rithiiis ijrure. (aðal, mein), 

llh. i'i. i. (.!/,'. // :,'i). 

AÐALVELLIK, id. qu. óðalvellir, llm. 33. 

VD.W, ailr.. modo . mijier: (Jrm.53, Am. 
82. Mg. 31, 8. Antea, prius, ttl á.V, />/;. 2, 
II. Ý 30, ÓT. 16, 3. 38, 2. Oll. 12, 2. 
25»,. 3, Eg. 64, 2, F. VII 71. 

Aí)R, adr. , anleti. prius. olim, F. V 170, 
Ihjndl. 13: áðr en , priits quatn , anle i/uuiii. 
cum coiijiiiteliro. Krm. 5. 7, F. III 9, 2. — 
llem áðr, pro áðr en, prius quam, einn con- 
junclivo el indicativo; a.) cum conjuncl., ubi 
aclio cogitalvr ut futura: G. 14, 011. 260, 

I , II q. 33, 20, G. 15, F. II 311, 2, Krm. 
6, Vafpr. 29, ÓT. 18, 4. 129, Hávam. 1, 
II. 19, 3, HS. 6, 5, ÓT. 27, Skf. 40. 38, 
llijink. 1. 15 , Am. 34 , SE. I 282, 4. 298, 1. 
310, 2, Lb. 16; in prosa, Nj. 7. 135. — £) 
cum indicativo , ubi actio cogitalur ul pra- 
terila,,H. 31, 3. 37. Vigagl. 21, 1, Vsp. 'i. 
31, ÓH. 108; ant mere historica , ÓH. 27, 
2. 92, 11. 259, 3, H. 22, ÓT. 20, 3, SE. 

II 23Í, 1, Selk. 18; et alternant indicativus 
et conjunctivus H. 9, 1. 2. — 2) áðr ok 
síðan (mmmc fyrr ok síðar), antea et postea, 
i. e. omni tempore, Has. 29. 

AÐU , SE. I 296 , S. Thorlacius derivavit 
a verbo inusitato ái , fluere facio (unde de- 
ducit , iða vortex , æð vena). Puto accipi 
posse pro luíðu, omissa adspiratione , impf. 
ind. v. heyja: áðo straum stríðan stáli, effe- 
cerunt, ut fiumen chalybi (baculo ferrato) ob- 
luclaretur. Sic omittilur adspiratio in herfðu, 
GhM. II 708. 

AÆST, adverb. , pro æst (»st) , raptim, 
cito (æsa), Nj. 30, 2, ubi una syllaba pro- 
nunliandum est. — 2) aatst, pro æðst 5. æxt, 
fem. adj. æztr, summus, Plac. 45. 



B. 



B vicem lilerœ cognatœ f sustinet , post 
r, 1, v. c. hverba , hverbr , karbi ; ulbúð, 
kylba; item anle n, ut Fabnir, miðjarðar- 
habs, AA. 288, ab (= af) , ib. 289. — 2) 
tnseritur inter m .7 1, in kumbl , siimbl ; in 
fine in umb. 3) = v. rumböllr. 

BAFUKR, m., nanus , SE. I 6í; vide 
Itavöir. 

BAGA (bagi, bagði) , id. qu. bægja, ad- 
xi -rsari, nsishre: öld bagist, homines (adeun- 
lem) impediunl, (adeunti) offiriunl, 011. insc, 
i nle bægja; bergdana brjótr bagði við jörmun- 
jn-jóti Tlior giganti restitit, SE. I 282 

BAGALL, m. , lilitus, qualem episeopi ge- 
stitre solebant , Lat. bacnlus ; hirðir bagla, 
episcopus , vel vir clerici ordinis , Nik. 25, it. 
scipio : þér skal bresta bagall í hiifði scipio 
in caput tuum incutietur, Bryng. In appell. 



virorvm, nt stafr: liamdis veðr-baglar, ba- 
enli pugna, prœliatores, riri. Sturl. '/, 31, 1. 

BAtil , iii.. iiilrersuriiis, (baga) : — jrifra, 
jarla, rex F. 17 l'.IT. I. //«. t99, 'l . SE, I 
'.'62 . 3; bagí lilfg, lujn adrersarius , Odin, 
Sonarl. 23 . SE. I 238, '/.- r, .«//•,/ X**tfi* 
bagi, inlrersariiis Oiíinis, lupits Fenrer, eii/us 
nipt (soror), lleln, Sonart 2'l, quo loro GM. 
ei Gl'.. tvcggja baga (.».- vegna), duplieis 
iluiiiiii riiusa. ,i : ob niurteni ditorum filioritm, 
rel fralris el filii. 

BAGLUNDR, (id. qn . Imglyndr;. diffuilis, 
asperi ingenii, (bagr, adj., difficilis, lund); 
ita lioiiionijiiiire cocatur Snorritu pontifea 
(bifltnulr goði = Snorri {oðQj '/«»' ob per- 
rieiieiani iittjeiiii primo Snerrir, poslea Snorri, 
dietus esl , /*.',/. Lövasina e.r rita Vigastyris 
(ísl. II 299). Forte hinc báglundr Lv. 9 



B\n 



.;:, 



ttAt 



Hsnrpetur pro snerrir, quod esse polest sttlisl 
. incitator , a. v. snerra incitare, hmmt 
fleins flugrnddar baglundar, pugnœ incitatoret, 
ri I. posilo baglundar esse pro bagl- 
linnl.tr, Qeina Hugrnddar bagarl, luicitlits piujntr. 
tnt iilmlius. iiijus IiiikIi (arbor) eti 

■ A6R , //(.. in jiluitsi injiiia bág riíl <-n, 
aluiii h ompomere . rtsistere . adoe rtar i nli 
cui: biaii/.tu \ ið bmgning nv/.lan bájj, strcntiis- 
rciji h c/if/osuisli , </<■ hulvo Arnii /'. , 
9«i rclirllioncin ttdrcrstis (Hitntut Siittctiiin 
morerttt . <>//. 240, 3 ; Kntíti i ftft bág at 
brjúla btötl inbii' við gram hraiistan, ////. I'H> ; 
brau( við brynju njóla Bág (rifjiínga tftfl 
Naddskúrar var ntirir) Noregs konúngs (stór- 
ar) , rex ISorvegiæ opposuil se loricæ gesta- 
loriltus (proceribus pti/itili), Fsk. 30, 4, ubi no- 
tnndiim cst,pro var in v. 3. legendum esse vann 
eí in r. í. ktimúmsfrmrt) komíngs : idetn esse puto , 
at brjóta bág á e-in, cum aliquo conlendere, ali- 
cuise iijijn,,n i r. >>/•.' 1 292,3, ubitamenS. Thor- 
locius conslritil bágmágar affinesimporluni, et á 
Grimnis briíði in lerra. — In prosa occurrit, 
brjóta bág við ok berjaz sese opponere (ko- 
stibus) atque pugtiare , F. VlII 42. var. 
ib ; (Hrólfr Kraki er) Ijúfr ok hógværr við 
vesæla, ok við alla Jia , sem ekki brjóta bág 
í móti lionum , qui ei sese non opponunt , ei 
non adrcrstttilur, FR. I 43. Significatio tov 
mismj tnihi incerta est; in II kr. T. VI, ad 
II n 146 , vertitur braut bág við gram arcum 
fregit cum rege , qua ralione bágr accipitur 
pro bogi , arcus , nullo exemplo ; in Eg. p. 
753. not. v ) G. Magnæus to brjóla bág við 
t-ii rertit „adversari alicui", et confert cum 
gánga í bága við e-n, </</«// de equisjugalibus di- 
citlur ; l'ara í bága, de equis ciilellariis dicilur 
hodie rulgo, qui occurrentes inter se a latere 
collidunt : ríða í bága, idem , de equilibus vel 
equis sagmariis ; in qua phrasi to bága cogito 
itt itcc. plur. ; pro acc. sing. accipere vidclnr 
B. Ilitld. iii lexico suo , sub voce bági , ubi 
affertur phrasis , mikill bági er á þvi ea res 
magnum habet difficultatem. Fara i bág, i»«- 
personaliter, Hild. /4. init. (ed. Hafn. 1847, 
ji. JS) : Krá því er sagt eitthvert kveld, at 

Íeir þórðr ok Björn sátu i bekk, ok fór í 
ág mrð (itiiii. Jiá k\að f)órðr vísu til Bjarnar: 
iii skaltu gánga elc, Björn kvað í móti: kyrr 
man ek sitja clc. , ubi fór í bág með þeim 
roiih 'ni'. rsia inter eos orta est. Færa mál 
úr bága, rem osttrm e mmmr avu lia mt ponere, ad 
Itquidum pcrditccrc. Shs. | 

BAK, n.. Irrijiiiu: iiri«t bak udiiiii dorsiini, 
Lokuyl. Y.l : hala á baki hrijo aestare, lluihl. 
2: nf mais baki *m equo , llij. 33 . //, (irni. 
17. Sl;f. /.'i.- ;i mais baki ci/uo insidens, 
llm 12; láta s\al'ni> s.ilnalVar blíkja á baki 
clijicos m trrga n //. /.'( , 5; bök 

liitin- ifinai', dmrtm tmthamn, momtee', 8E. I 

2; lllaupa a bak f-m tn hri/iiin insilm. 

Korm. 2(1. I; lla reið á bnk bnru borðhesti 

kon vt-siaii , .'• Hákini reií \c-ian borðhesti 

á bak (jno liaki ) liiiili Rakon nli occidinti 

(ex Aiii/lni) pechu est tquo tabmlamnt i 

«» dOTtO itndiv ( j'ii sniiintits itndns) . 

il ét ttrcrsii jinrli 'jlndti : \n'l ek niðl' 

» bak bíta bJnftannd tdH mmrtt 



tctttiii tntitli . Kortii. 23, 2; gánga <i li.if. 
iii.iIiimi mromittm mi ormre, Mg. 17. .< i lm- . 
bak ; sianda á bak (— Iml.i) c-\n n terao ml 
sliirc Sturl. 3, 17, I. 

It AKA (-aða, -at),r. u.,p<iticiit coquere, 6.32. 

IIAkf'ALIi, n. , rccliiinlio cnrporis inter 
riiiiiijniidiiiii. (bak. I'all), Am. 3'i. 

iAKPLÓTTI, ui., fmjti incrsti. (bak, llótii ) : 
kinna t'-in .i b. nliqiiem in fugam con- 
jtccrc , F, g. 52 , ubi etiam construi potest, 
k'nna llóita á bak e-m aliquem ad terga 
rcctcittla cogere. 

BAKKI, m,, navis, SE. I 581, 3. cf. bekkr. 
Hinc explicari posset appellatio blakkríðandi 
bakka (pro ríðandi blökkum bakka nigra 
veclus navi), Hg. 5, í, si succurreret exetn- 
plum, quo prœdicatum sequentis substantivi 
cutn participio aut substantivo verbali con- 
jungeretur. 

BAKKl, m. , crepido, margo , clivus: und 
lágum biiiar bakka sub huinili terræ crepi- 
diiic. Hitd. 12, 4, qui locus respicil ad verba 
ciip. 7 , hann (J>orðr) gckk nd á eyna, ok 
si'tti/. uiiilii bakka í lnísrunni einum. — 2) 
ripa fluminis : Temsár bakki ripa Tamesis, 
F. V 229, 3. — 3) liltus: láta fljóta fley 
við bakka, Hund. 2, 4. 5. Hinc bakka blakkr, 
equus liloris, nttris. bakka blakkríðandi, vec- 
tor natis , vir , Hg. 5, 1. (F. XII.). — 4) 
tircim. de loco certaminis, Kortn. 12, 2. 14, 

2, ii i tyrr. 

BAKN, n., monslrum , Völsap. 12; alias 
portentum v. index, signum: sigrbákn , por- 
tentum, omen vel index victoriæ , F. VI 313, 
et verb. bákna signum dare, F. XI 366. 400 ; 
./.■ gigantide, FR. III 480. 

-BÁKH in compositis , tergo (bak) præ- 
ilitns. v. grábakr, slétU, svart- . 

BAKRaUF, f. , femina gigas, (bak, rauf), 
SE. 1 551. 

BÁL, n. , rogus , pyra, strues lignorum 
cremando funeri congesta , Vsp. 31 , Vafþr. 
54, Vegtk. 15. 16, SE. I 23 i, 4. quod I 240, 
3 est kðstr sá cr goð hlóðu strues a diis 
congesta. Sic sæpe t'n prosa, de strue tig- 
iioruiii : lihnYi bal . Eb. 51; hlaðn eldi í bál, 
Orkn. p. 288 ; kvistuðu bál mikit, slógu 
siðan i'l.ii i, Eb. 63; adde F. VI 143. VII 
83. — 2) ignis, ftamma, SE. I 506, 4; bál 
byrrœfrs, flamma cœ/», sol, vide byrnefrj — 
•'Hai' (flucii) , aurum, elfar bála viðr tir, 
(lll. 57; — handnr (maniis), »'</.. handar 
li.ila lilin femina , Korin. IU , 6; — Hárs 
(Odinis) , gladius , Oll 239, I; sævar 

(nitiris). aurum, sendir sevar bnís vir, ÓT. 
t&i -• }SSÍ*r (Odinis), ensis , yggjnr 

litl- rl mm f mm, ísld. 13; — yggjar eln (pug- 
nttruni), tjltiditts, F. II S7 ', 2. 3) in com- 
postlts: t'jarðbál, hag-, hainl-, hraun-, hryn-, 
lii>-, MioiiV, vai-, ver-. 

BALIMNN, ,/<//.. pohns. ntlciis. tnn baldni 
jotunn, potens ille oiftu, var Vafþr. 32, nro 
al.lni ttiiiiosiis , ijttod imiro adotrsatm. 2) 
intr act aJtiHl . tervus : baldin 

s.\ t i i lionii" A. 50. 

lí AI.IMi, // t ,t l,,.||., ). 

,// i ■,.,<■ /.'////». is. . a'skibaJilr , qu 
Dan. H.iM'i. •■i', j ,ihts. tomitmo, el þulbaldi, 



Ui 



M 



út 



in lex. B. Hald. , monotonia inficeta , þul-» 
balda-veðr tempestas stridens et perseverans. 

RALDR, m. , deus Asa , Odinis filius : 
Raldrs móðir Frigga , SE. I 304; — bróðir 
Valius , Vsp. 31; — ráðbani Lokius , SE. I 
268; — bani Hödus SE. I 266 , et andskoti. 
Vsp. 31; — brd, SE. I 90, cotula fetida 
(llin. Egq. p. 433), anthemis cotula (Felagr. 
1); gráta' baldr dr helju, RS. 6, cf. SE. I 
178 — 180. — ji) in appellalionibus : baldr 
auðs, divus auri, vir , Vigl. 17, 10; — at- 
geirs (hastœ), vir, prœlialor , F. V. 308; — 
Ikiiiiís (annuli) , vir liberalis , Grett. 24, F. 
II S6; — bensíks (gladii), pugnalor , Hg. 
20, 2; — liernar hrings skíða (navium), vir, 
JVy'. 92; — stafna jarðar leiptra (auri), 
vir , SE. 1232, 4; - hríngs (annuli) , 
vir , Sturl. 1. 11, 3; — skjaldar (cli- 
pei) , id. , GS. 12. — y) inn regin- 
kiinngi Kaldr í brynju. divinus (inclytus) 
magus , potens in lorica , Hamd. 24 , sec. 
Volsunga S. (FR. I 228) accipiunt interpr. 
de Odine, vel etiam de ipso Jormunreko , 
qmanio to baldr í brynju idem esset ac 
bryn.ju baldr, divus loricœ, heros. — 8) usitr- 
pari videlur de viro liberali vel euimio, Orkn. 
II, 2, ubi ýmist vann , s« ek unni . írska 
drótt. er sótti, baldr, eðr brezkar aldir: brá 
eldr vSkota veldi , tum conferri posset mann- 
baldr; rel baldr h. I. est id. qu. ballr, stre- 
nuus.adj. loco substanlivi. Fortasse eliam Gd$, 
15. — e) locus Orkn. 79 , 8 incertus esl , el 
verosimililer depraratns: stendr ok hyggr at 
högisva — herðilútr me5 sverði — bandúlfr 
bi-i<Yir rindi — baldr vift dyrr á tjaldi ; hic rersus 
3. in mendo cubare videtur , fortasse legen- 
dum band-álfr beifti-rindar baldr, pro beiði- 
álfr band-rindar, nuptias feminœ ambiens, 
amator , amasius (adeo hi viri de amasia 
concerlantes reprœsentarentur) , tum baldr, 
(// ð, est id. qu. ballr, strenuus. Gravior 
iiihrreniet mutatio , si pro bandálfr legis 
brandálfr, divus gladii, vir , subjectum verbo 
stendr, et baldr objectum verbi höggva, mu- 
tatis vocibus beiðir rindi ad circumscriptionem 
accommodate. — £) in compositis : auðbaldr, 
fólk-, her-, herði-, hnig-, hyr-, hæli-, lið-, 
mann , sker-, þíng-, viggbaldr. 

BALDKEKR, m., cingulum, balteus (Angl. 
baldriek, id.) : brattr b. þjóttu, arduum Thjoltœ 
(insulœ) cingulum, mare undosum , (luctiis 
ardui , blár er b. fíra, cœruleum est Sirœ 
(insulm) cingulum, i. e. mare , SE. II 491. 

RALDRlBl , m. , potens eques , (baldr = 
ballr, riði): hjarta, or brjósti skorit baldriða, 
rnr, pectori exseclum potenti equiti (o : Hög- 
tiin). Ghe. 22, id, qu. ballriði. 

li\LhYGR, m., Odin, (qs. oculis flamman- 
tilms, bál , eyer ab a u «-a ) . SE. I 86, Grm. 
'ili ; bálcygs brúðr, uxor v. amasia Odinis, 
Trllits, lerra, SE. I 322, 1; báleygs viðir 
(cfr. Oðins eik'O, pugnatores, F. VII 6. 

bAlFLÆÐAR HRUND, pro hrund flæðar 
báls, femina , Selk. 10, a flæðar bál , flamma 
irstús (maris), aurum ; hrund mea conjectura 
ett ]iri> liaimd. 

IMI.KOR, f. . ieportaHo funeris ad ro- 
gum, essequiiv, (bal, för) : in plur. búlf'arar, 



éxsequiœ, pro morte, SE. I 180} sing. ; 
ibid. 176. 

BÁLGRIM.MR, v. sub voce beit. 

RALKAÐR. ndj., talntlato cinctus, circum- 
scplus, circunimunUus : hálknt Kriðland Fen- 
eyjar, urbs Veneliœ, palis circummunita , F. 
XI 299, 2. 

RALKH, m., sepes lignea, (skíðgarðr, Shl. 
III 71), tal/iilalum , paries aulir (FH. II 
334): bálkr Oðins , orustu , sækonúnga, se- 
pimentum Odinis , pugnœ , piralarum , cli- 
peus, SE. II 428, cf. brík, þili, grind, garðr; 
b. broddagángs , sepimentum pugnœ , cli- 
peus , Grett. 12; — randar, sepimeiiluni m 
culi , i. e. circulo pictum , id., F. II 315, 3. 
2) tempestas. hiems lurbulenla (þeir fengu 
veðra bálk harðan swram hicmem nacti sunt, 
Eg. 43) : viðris bálkr , lempeslas Odinis , 
pugna , vinnendr viðris bálka. pitgnam fa- 
cienles, pugnatores , viri, Gretl. $6, I, cita- 
tum in Isl. I 231 , 1; vel sec. Nr. 1 , viðris 
b. clipeus , et vinnandi fabrieam. 3) ca- 

terva , mitllitudo (vide hrinbálki) quœ signi- 
ficatio in prosa obtinet in voce compos. 
I'iitnilbíílkr , multitudo cognalorum , il. crrla 
familia pru/uigo. — 4) in compos. v. hrin-, 
við-. In dat. s. belki , bælki (a forma 
balkr. rel Norv. bolkr, bolkr) , 84/. /// 71. 
FR II 334; et in' prosa F. VII 20(1; mr. 
pl. balku (o: bolku), F. II 315, 3. 

RALLaÐR , adj., raslus , crassus , de gi- 
gante, (vallar dólgr), proprie in pilœ modum 
conglobatus , (bðllr) , id. qu. þjokkvaxinn, 
SE. I 310, lect. cod. Worm. (Juod attinel 
<td hanc derirationem , a forma malhemalira 
petitam , confer ferstrendr í ve\ti , statura 
qiiadrata, de crassa el compacta corporatura. 
Slurl. 5, 16, Skulio est forma producla, id. 
f/u. ballr, ferox , animosus. Cod. reg. habet 
ballastan, acc. s. masc. superl. adj. ballr. 

RALLJOKULL, m. , mons glacialis globo- 
sus, (böllr , jökull), id. qu. hodie baldjtikull, 
nom. propr. montis glacialis in prœfeclura 
Borgarfjördensi, Grell. 56, 2. Cf. cogn. ball- 
höfuð. a rotunditale vel globositale capitis, 
Hkr. T. V. 

RALLR, adj. , validus , slrennus, potens, 
(bella): ballrjtitunn, Hýmk. 17; fem. böll, ra- 
lida, strenua , Bk. 2, 36; supcrl. ballastr, 
SB. I 'UO. 2) graris. molrslus . infrslus. 

jn ■riculosus : ballr Skáiiiíngum , gravis , infe- 
slus Skaniensibus , Mg. 34 , 4 , neittr. plur., 
btill Páð molrsla roiisilin. Ilin. 2.5; ballir 
draumai , soninia gravia , periculosa , peri- 
riilinn portcndcntia . Veijlk. I. Ilafn. (Ilolm. 
Inilvísir. iil.). i,l. qu. SE. 1 172, drauma 
sióra uk hæltliga uin líf sitt. Lokagl. 39. 
legendum pntaiil böll (pro btil) cr keggj* 
j)i!Í. graris. molrsla rsl ulriiisque orbitas. 

HALLRIDI, vi., potens cques, (ballr, riíM ), 
rcl in iinirrrsiiiii princcps , de diis , Lokagl. 
37: Krc\r er beztr allra ballriða Ásagtirðum í. 
Vidc baídrifti. 

BÁLREGM, //.. plniia flaiiimtv, (liál. iijcn) : 
lijaldrs bilregn pra rega lijaldrs Mla . pluria 
flamvuv prœliiuis (gladii) , pugna . ul s\erð- 
regn, hjaldrs bálregns rðtf, pugnatorcs, riri. 
Sclk. 8. 



H M 



:n 



II \\ 



HAi.sWii'M, Latina forma, pro balaaai 

/i ii /v ii iii ii in, Od. 73. 

IALTI, iii.. ursus, SE l 

H.W V (-aða, -Ht) r. a., inta firerc. (bani I, 
rii in ilnt.: bana baoláaga mönmim rcijiis rtnni- 
lihits nnnlcili infarc. II. Iinl. 'JH ; li't \ <r<Vi 
li;in;i( jarli. thjiiastam iiiterficicntlutii riirnrit. 
rrl cll'iiil, ul iiitcrfiractur. Mh. II, 2. 

R.W \OKI) , //.. nex , ciritcs (propr. fiiniii 
inilis. fama rinlc alirii/its ptirta, bani. orð) : 
brra banaorð af c-m , dlii/in> imttrfieitndo 
fniiniiii rc/iintiirc. iilii/iicm /iralin proslcriicrc . 
Isl. I '270; 111 /irnsii linittl iiifrc./itens . SB. I 

190. 228. Vidt banorð 

HWAþl KA , /". . Iitlicr fniicsliini. .> : lnrits 
uhi tjitis mnrlciH n/ijictit , llijndl. 27 , nlii 
linijca við banaþúfu, 11I drepa fótum i baua- 
þúfu pedem fattili tuberi impingcre i. e. mor- 
tcm ohirc, Viltr Thorsl. Sitluli. fratjm. 

HWIi. 11.. ritiiiilnm: bera bönd at béflia*- 
ikii riiirula injircre, lltiram. 152; lags bönd, 
riiiritlti roiisiirtii , de coHSiirtio thori , Korm. 
19, 7: fasriii. t/ita rulnera ohlitjantur . liga- 
mrniuiii . Am. 38; varat um srir böndum 
þarf at binda, non opus erat fasriis ail ohli- 
gainlum ritlniis , i. e. vuhius (eiale fuil . Isl. 
II 299. In a/i/icll. miiris, landa band rin- 

ritliim tcrrtiritm, log landa bauda , Ihtmmn 
marittm . tiiirum. n/ics , 8E, II l'li, 3; landa 
bands jór, ci/iuts mnris , naris, landa bamls 
ji>drau_ar riri , lltj. 30. 2) filum : bands 

rindr, tlea jili , frmina . Kortn. 3, 4, rj'rfe et 
snli baldr, £ .• banda vör, dea filorum, itl.. 
08. 10; bands bjiirk hctula fili , itl. . F. I' 
227. I. lt.jiirk brims bands , Lr. 22, lc- 
i/ciiilum riilclnr brims bramU tiuri , a brandr 
ignis ; ætlar banil , fihtin familitr , /irolcs, itt 
fiiiltr. Suiiarl. 7. 3) in rom/iositis £1111- 

band, liiifoð-, silfr-. um-. 

HWhVI.KK BEIÐIR KI\IW. Orkn. 7'.). 
8, rnlr sith llalilr. &. 

HWl. m.. inlcrfcrlor, /irrriissnr, V$p, t8, 

I 280, 2; /ilur. banar. Ilm. 9, Kmni. 

I'l, 2; \ciða. vcrðaz at biiiiiim St niiilito 

tiitcrficr. . Vf. '//. Sl'.. (86, )■ 2). 2; b. 

.nilna , triillk\«nna . Tlmr . 8B. I 2.Y2 ; b. 

Ilnin_nis Mjohicr. Lnhagl. 62. li'l ; b. H.jálmars 

•jludiiis Tijrrintjus , Fll. I 138, ■ ■' ; b. HilHs 

) l'J: Ii. \iðar. Inís.i . iijnis . 8B. I 

b. Iiallar ( Jmiiirilii. wilificii). id. F. VI 

': b. \iðar, si_-|s, sc»'lrriðu , tlcslrttchir 

iinili . rrli. fiiitiiiin . rcillns , SF. I 330. — 

2)mm<. lnð.i baiia niirlciii n/i/iclcrc, llarttni. 

l.i. 3) 111 ciniifinsiiis: Iii<i7ui-. eÍB-i liöfuð-, 
hiifuðs-. rrið-. niannv-. 

HVWll AMt, ,,,. . a,„s (tcli. tjhttlii) hli- 
fcrti, (bani, miinnr), Kmin. II. '.>. 

HAW. 11 . iiilciilirliini, il. c 1 riiiinituniratin, 

siurl. ). 2. I; baaaa rera fumtutm txcom- 

iiiiinirnlmnc dit/nuiii, (Itljj 22, /'<•/<•-' lliði 
vcrk ; eyðir banna episoo pus , Gd&. 30; rti 

iiilcrtlirta . illirila: bliðr nain þrn.ill MS«1 
(Ji.it ir liann) knnu iiinais. Ilns. 'is : ill>ku 
li.inn. i/raris . nlrn.r miililia, Qd. 'li . 2) 

%111/icilinicnlnm : lilálrar bann , iiii/icdimt ntiini 
rittU (hrlilitr) , </<</«/, lnstHiti, .1. .'/. ')'/ 

im riiiii/insitis : fjörbann, frift-, lilátr-, húngr-. 
II W\, n. , id. ijii. band, lurmn 1/110 rhctla 



diiriliir. Hijmh. 37. Str ísl. U .?/)). -.(..'mn- 

inn lnast í siindr ok dii'vnNi tvrin tgja 

liann/.ins. 

HWN. nir. i/cn. . liini. >/-.'. / 586, rar. 
I'l; rilalnr 111 (,'loss. F.d. Sa-m. I ct A<//) 
Sf; 111 iicnlro t/rn. iisns csl .1 niistiiiiit s 111 
íslanils vakii i.í. 

HANNA (-b<%, -at). r. a.. /nnhilirrc. inln 
tlifcrr: b. s\ i-f'iia f\rir e-111 sniiiiinm aliriu 
/iriihihrrc, F. VI 200; b. vndi, Shaldh. I, 
'll: b. 111 <>ii n 11 111 k\ rk.jiiíaiitiíiir, icm/di atlilu, 
sarris iiilcnlircrc ttliriti . Slurl. 'l, 2, 2; 
liiinnai þat mannu'i, itl iicmo prohihct , rclat, 
Ain. 74} b. ara fiistu . at/uihr fantan sctlarc. 
slratjan ctlcrc h'. 17 86, I; b. virftum vald 
/iiilailitim ciriiim /irnhihac . SE /, 648. 

BA\\\I)H, 111. , t/iti /irohihcl . im/iciht. 
arcrtil, r. kvölbannaftr. 

II W\SKTTK,/'- p. comp., txcommuniralus, 
(bann, setja). Gþ. 6. 

B.WOHI). //., id. t/u. banaorí^, (bani, oro), 
nc.r, rœdes: bera banorA e-s, Fm. 39, id. <///. 
bera b. af e-m , cwso alii/uo t/loriam const- 
t/iti . pro interficere aliquein, Ghc. 45, F. X 
iOO pros. ; hrósa banorði c-s cœde mlieujui 
t/loriari, Fll. II 314, 1. 

II \KA, /"., fluctus , iintht : fallandi bára, 
fluctus incidens, decidcns, llarain. 86; luivar 
biiriir. 6'/»r. 12. — .Ft/cris filia . it. marc. 
SE. I 324. 500. 575; báru faðir, palrr undm, 
F.i/cr (marc) . SB. I 326; briru fákr, ei/uus 
uiídtr, naris, 8B. I ÍÍO; F. X 186; búru 
lnaiit, semita undir, mare, Isl. I 220. I ; bárn 
blik, fith/or tinthr (maris) . auriim. (Hl.. 92, 
8, 67(7/. 20, I. In oomtpositis: dvn-, 

kall-. mcgtn-, und-. 

HAKKADH, rorlirc tcrlus (purl. pass. r. 
biirkii. // börkr): barkat liold eorpus toricm- 
1 n 111. F. II 313. 2, rf. SF. II Í'J'I. 

HAKKHK.IÓDK. m. . t/ui frnliris rnrlirait 
adrodil . (Iiiirkr, lirjóiV). imiucn riri rmitu- 
mcliosiiiii. Sliirl. .'), ÍS ; (■/'. Isl. II ÍOÍi. Iiann 
var kolbílr ok bcit liiirk ;il \i«\i : Fll. III 
30. lagðitt liann i elilaskála, ok bcil luis ok 
liiirk iil' ir.iiiin. 

BAHKI. m., <jiiltur. Slitil. 13. 3. i. 26, 2. 
IMKKI. //(. . rymha mmjar, Si.6, 3; Dmn. 
Ilarkc. Isidnro, llarra , t/utr riiiirlu naris 
rominrrria ad liltts /nnlal. 

IIAHKl.Al SS. //(//'.. sinc rorlirc. (biirkr, 
Iíiii>s): bðggri birki l'iirklausi . hcliihiin ilu 
cirdcre, ul rorlirc niidcliir. t/itotl ad dclcnii 
tlas hniras Iraiisft rlur, OT, 29. 

HMil.XK //.. inlcr frutjcs rctciisctni . >/ 

// i'Ji: Ant/I. barleyi koritnm. 
BARMKAGBi adj. . pulcra ora. mmrgi 

(bariiir. farr"), tpilkttum uaris. Hli.2. ). ( F. 
I / /.'/ . 2, All. II '/. t) 
BARMI, »».. /"////(•/. >/•-'. / >'/ 261, F.g. 

55, /. //.</. 20, 2; b. Hal.l.s Tlmr. >/•;. '/ 
\80, ' ; /'<"/'///•.. barmi liiilda , fratcr (r. 
rnijiialiis) nplimatiim , I l'/ /n inn /is . II 
<ln|_~\ i'ln barnii. fralcr rnrri. rnrrns: ■ 

fbðir pm mm l or , F.h. 17. I. Cf.Hmn. Barai 
broder fruttr uttrinut. Vidt h|faðaana4r. 

IIAIOIK. iii.. iitaii/ii. ma c.rtraiia, rrc/iiilii, 
til s/itric mnrt/ii nn suinmit trahs 

margintihs (.borðstokkr) /</. ////. þröinr: barms 



HAR 



38 



RAR 



VÍgg jumentum trabis marginalis , F. I, 170, 
2; barmr lyptíngar, ora celsœ puppis, pro 
ipsa puppi, F. VII 357; kastala barmr ex- 
trcmus margo munimenti , Orkn. 81, 2; me- 
taph., barmr biils , ora mali, rvl Ivrra ritio- 
siialis , Lb. 33. Vide barmskúr, eybarmr, 
rángbarmr. — 2) sinus , id. qu, baðinr. ^m. 
v. — 3) terra, SE. 1 586 II 482. 566. — 
4) stirps, progenies , id. qu. baðnir, in com- 
positis hróðrbarmr, höfuð-, ætt-; sic Fœr. 
p. 2 kjinbarmur, id. qu. kynþáttr. 

BAHMSKÚR HVAKMA pro skúr hvarma 
barms, lacrimœ , a bariur hvarma, margo 
palpebrarum, cilia vel genœ , vel ipse oculus, 
si barmr pro terru sumitur. SE II 50/, 1. 

BAKN , n. . proles . /ilius vt (ilia , fím. 38, 
SE. I 534, fík. 2, 65; it. fetus , Völk. 34. 
Periphr., börn G.júka Gjukidæ , Ilm. 20, 
Am. 49; Húna born Hunni , Ghe. 29. 40; 
Óðins barn, filius Odinis, Balderus, Vsp. 29: 
Yggs barn Thor , Hijmk. 2; alda börn, ho- 
minum nati, homines, Vsp. 18; ýnglíngs barn, 
plius regius , piinceps juventulis , Ha. 3 ; 
þ.jóðans barn soboles viri principis , Hávam. 
15; ylgjar barn , proles lupi, lupus, ISj. 59; 
úlfs barn, id., F. VII 350; öglis barn acci- 
piter, SE. I, 314, 2. Vide einberni , hróðr- 
barn, þrábarn. 

BARNA (-aða, -at), v. a., gravidam fa- 
cere, (barn), Skáldh. 2, 53, Nj. 64. 

HARNÆSKA, f. , pueritiu , (barn, æska), 
Am. 74. 

BARNGJARN , adj., sobolis cupidus , de 
ave, (barn, sjarn), FR. I 479, 4. 

BARNTEITR , adj. , pueri instar lœlus , 
(barn. teitr). Hýmk. 2. 

BARNlíNGR . adj., tenera œtate, (barn, 
ún K r), SE. I 440, Hg. 5, i, F. VI 51. 

BARR, «., gemma arboris (Norv. et Svec, 
spina abietis, pini, juniperi). ln prosa SE. 
I 74, fjórir hirtir renna í limiiui asksins ok 
bíta barr; ibid. I 128, Heiðrún — bítrbarraf 
limum tres þess; barr eða lauf Glasis, e;emma 
sive frons Glaseris, aurum, SE. I 336. 340; 
lilýrat henni börkr né barr , illam (arborem) 
neque cortex, neqtie frondes fotent , Háram. 
50.— P) arbor, Fjölsm. 20, id. qu. meiðr r. 27. 
Vaxi faer á baðmi barr, crescat e sinu luo 
gemma, i. e. arbores super le enatœ gemmas 
agant , H. hat. 16. — 2) granum , semen. ut 
fr»: Kraka barr, semen Krakii, aurum ■■ , SE. 
I 400, 1. — 3) hordeum, Alrm. 32. Moesog. 
bar, AS. bere, Angl. barley; hinc - 4) edu- 
lium, esca: barr ara, liusins, úlfa, vsca 
aquilœ, corvi, luporum, cadavera, SE. 1 146, 
3. Hund. 1, 50, F. VI 68, 2. — 5) in com- 
positis : glríbarr, barrhaddaðr. 

BARR, adj. , promtus , paralus: Biii lezt 
vera barr at fylgja sí^valda til hjörþrymu 
dixit se paralum esse, Jd. 12; blóðiíjr hjiirr 
hins barra döglínga hncitis, cruentus gla- 
dius strenui , alacris imperatoris , Hh. 95. 
De prœlio , acer , vehemens: hverr fremr 
lijaldr barra quis vehementiorem pugnam facit 
(quis acrius pugnat)? SE. 652, 1, ubi barra 
vsi compar. pro barara, ut færri pro færari. 
Ilinr explicari polesl vox barskapþr, vehe- 
mentis ingenii, (barr, skap), in Gloss. Njalœ. 



Huc quor/nv trahi posset lectio Cod. Worm. 
8E. I 414, 2, „hildibórrum", dat. sing. ab 
hildibarr promlus ad pugnaiu faciendam, 
i/iiihI referri polest ad Sio-urði; sed auctm 
Shaldiv ilr ailmris iinuiine (borr) cogitasse 

iiilrlur. \ iilr lllóðliari'. 

BAKKH AlHlAtJK. ailj.. rapul finnilv, cnmœ 
instar. rvlalus. (barr, haddaðr). fromliriiiiiu., 
frondifvr, frnndens, epith. Telluris , Sh. I 
2.36, 2. 

BAKKI, m. , nom. propr. , l'jnlsiu. 36; it. 
jilius Arngrimi , nlhlvta , Hgnill. 21 (a barr, 
adj.). — 2) nomen luci (qs. frondosus, barr. 
n.) , Skf. 39, qui locus SE. I 122 vocaiur 
Barey r. Barrey. 

BÁRL'. perf., infin. v. bera : ek frá l>rop- 
laugarsun báru hærra hlut, audivi, filiuin 
Droplaugœ victoriam reportasse, Isld. 6. 

BÁRUÐR. m. , nom. propr. id. qu. Bárðr, 
Eg. 44, 1, it. in rersu iiilrrratari ex enco- 
mio Bardi: Bároðr of ríitr báru brautland 
varar andra. fíardus secat undæ semitam (maiv) 
niarind xylosoleá (navi), Isí. I 220, 1. 

BARÐ, «,, barba, SE. I 540; lála menn 
hiigo-va bUrðum í &ras, facere, ut rtri .snlinn 
graminosum barbis fvrianl^ i. e. ut proni in 
faciem cadanl^ prœlio occumbant (cf. skegg), 
Isld. 12. Adfert hanc rocem ex lingiia 09- 
thica Isidorus Hispal., Orig. lib. 19. cap. 23, 
iii roce composila cinnabar t. e. kinna barð, 
barha genariiin. Verba Isidori siint: .,/»"«- 
nulUc gentes non soluni in rrstihus, sed in 
corporv aliqua sihi propria i/uasi insignia 
eindicant , ul ridemus cirros Germauinum, 
ffranos et einnabar Golhorum", quo loco jrani 
(i. e. {jrön, gen. granar, barba labii, mystax) 
opponuntur tw cinnabar, barbœ genarum. Ad 
hanc significationem referri possunt sequenlia 
derivata et composita : barða, -barði et barði, 
barðjóð, -barðr. — 2) in navibus, tabulæ, 
ad utrumque lalus cxstantis carinat , prorœ 
affixœ, plutei prorales, SE. I 584, 3. J. Ola- 
vius in Gloss. Cogn. Spir. hanc vocem sic 
explicat : „barð , projectura , margo , vel ex- 
cursus rei^ in laliludinem explicatus , it. su- 
perior pars de puppi et prora instar dorsi 
e.rserla". G. Magnœus, Eg. p. 387, not. ) : 
,,intelligi potesl vel suprvmum lalus prorœ, 
vel , quod mihi se probal magis , projvctura 
proræ, i. e. ex mva mvntv, lahula suiiimo 
pniriv lalvri v.i Irinsvriis ail/i.ra . munimvnli 
rausa\ OT. 119 et F. II 310: de Barbone 
fviralu, navv hrllira l'.irilii dynastæ, þar var 
Bkegf á ofanvcrði) barðino livarotv t»<rja , en 
n'nV frá (skegfÍBO, adil. F.) járnspiinff þykk 
•k i-va breið seni barðit, ok tók allt i sjá 
ofan. Aliter eandvm rvm informat Oildus 
Monachus , F. X 355: (1 stafninn hvarrtvi'icni 
jjakiðr með niiclu iárni oc hvössiim t-iiffia- 
broddum", quo loco verba , stafninn hvárr- 
tvegffi , 4» dc parle naris anleriore et poslv- 
riore, prora puppique, intv/liguntur, a vero 
recedere ridentur. — (J) id. qu. stál , græc. 
crreípT), carina, qua ad prornm adsurgit, sive, 
ut Hkr. III p. 315 descrihilur , Irahs proræ, 
quæ lalvrum rnmpaginvs commitlit, Isl. stcfni, 
Ditn. Stcvne : Ffí. I 40/, drepa drottníngn 
með því móti, at taka hana, ok leggja hana 



II Mt 



.;«.. 



It Ml 



iii^i l\iir barnit á drekanum , ok láta liann 
miiYi liana sundr. f>á er hann rr l'i ain-rili , 

92, var pá setlr fram drrkinn. sk.mt 
hann |>á drottaiag* "''V fyrir hurðit. »7. /•'/• 
// 80 . sioan sk.tut liann fork a( anuari 
lianililrvpiinni, M bariN KllifSa (mnis >«• dirlir) 
kiiin á lirvec nnnari . <>k lnoi n.uM ln\ ffrÍM 
i h.í.Vm: eodrni sritsu arci/iicinluiii ridrtiir 
Kg.60, Mrð skúlunnar kom á kinnúnj; kaiT- 
.111-. y) anlrrior pars nnris . r.rl rinsrciis 

nli iilrnqur parte nitsurtjrntis rnriinr. iil. i/u. 
t'iainsialn. //«;;. Korslavn, prnrn : K. VII /!'•"». 
þrir leiddu bátinn franim mríS MdilMBgV 
skipi ok franiin í'vrir bariYit . ok aptr me< > » 
öVil borYl til lyptínirai : rodrm srusu ilirilnr 
boro , F. II 273 . ;rrkk koniinsii - |>á étkyrftw 
iniiiii l'iain ini'i^ rndilii'ins;ii skipi . ef 
jmst , ok s\;i l'rain l'ttr horYil, quod Ol. < 

jiriiiiiliir per . Iiann a;rkk l\rir bariN ii 
skipi sinu: ;;< <• aliler P. XI 66, binda akkeri 
fyrir MrA livrr.ju skipi. >*/«<» udde Fll. II 
189. //<>< litliori srnsii sæ/tc in poesi nsnr- 
pnlnr: rista j)\ll jarYir nien |)uiinu barYi 
/»•«»<» prorit liquitlas iinilns srrnrr. Orkn. Sl. 
'J ; hr.júta sunilr ai iindar gariN fyrir knarar 
harYi prirjareiilrm Irrrir aijtjrrrm {i. r. snb- 

nn iiinrr) prnrii intris perfrittt/ere. IIS. I ; 
skjóta eyii'ariS haroi umlas prnra repellrrr. 
/■'. 1/ 171, i (rf. Virg. Æn., 1, 3,i, spumas 
w///.s trre rurlitinl); Irinja ( s jó) banYi initrr 
prnra prrriilrrr . II li. t',2 , ti ; slýra banVi til 
jarnar proram atl terrtim diriijere. Ila. 7'l, 
I ; <r.ja bariVi. alisol., proraitt prorsum iujrre. 
tiiiiiiliin . Orkn. S2, 13; láta bóro fest rM 
horiar arm proras nppido adplirarr , 011. 
156, I : ai hariVi briniskiYim ante proras na- 
iinin. OH. 8 ■; har.V sóli. cquiis prorir, naris. 
beitir h;;r>V soia rii . (»'r. 2; barða marir, 
<</«/ /norniiiiii . narrs , F. I I6:> , 2; bla 
byrsuð hrjóta jnitican viiM ( meft) bonVim 
nrriilfif u.nrs urdiiiiiii prliii/iis proris prr- 
frinijunl . SE. I $90, 2. $) id. qu. 

borft, talnila: hjarar böri>, tabulir ensis, scuta, 
lla. 996, 2, ubi F. IX ^21, I hjarar borð ; 
n.lr lileharft. — e) pro nare : bariVs borð, 
lniiis mins. F. II 181, 2. 2I)). 2: bai-ðs 
liin, prnliiiii iiiirit/ii , rampus naralis, niuir. 
I>.n>>s liina l'asli, n/nis mttritnis, nuiiiiu. Fbr. 
'; hör>>. plur', tiurrs . BR. I 602, I. 

■ i ru nlilior, miintana, snlttis, SK. I "'V 
/ p) Ulus . ora iiitu itima , SveAju barð, 

Orkn. Sl , 9. y) ctnnptis, fnndtis . breifl 

jorft með hdr^uin prirdiutti ciini adjacentibus 
lumlis . \ uini)l. '_'/;, cf. hor<Y <•<* harAjóð. 

BARUA, f'. . srcuris. 8E. I ">/>'.'/. 1, •/"<"" 
biirliala a banY </. skt'Se.ja. Vidr tiimrii 
<il"ss. t'ni/ii. Spir. mc. hari'i, et Rask saml. 
Vlliandl. I 180. (iriiu. Harilic, stcuris lin- 
niirni. - hnliiv. 

H\Ml>M)lt. adj.. tftliiilatiis. (barfi 3, 
trciiis . iiiuiiii' rJS , böroul jtirnum, 

ferro circummunita , Sir. 17. 

BAR9EL, »■ . l>iorrllil rlipri. (li.HiYi. rl. 
;>»<> ban'Sacl, ul l>anor>> pro liaiiai>ri>). piiijna. 
h;inVls MÍðÍr, </<" poMCtt putjiiaiii , piitjnillor. 
rir. tirrlt. 'l'.l. 2. Srd fnrlr l>a l >><!-. sriilirn- 
dtim sit banVlls. </ h;ti,Vllr, it/ius i. splen- 
dm iiiiris (l>arY illl eldi ) . rlipeus. 



HAIUM I . I « It . m. . ignU clipei , gladiut, 
(bariSi eldr) . rel igttis (splmdnr) narit , cli- 
peus, ( banY eldr, ul harVuáni ), r</r. Grelt. 49, 
2 pro bariSelK. 

MRBELLB, M., id. tju. , barfteldr, ride 
siib har<>rl. 

-KAHDI. ;//.. driiiiiliini a barY ridc llflllf^— , 
li.rliii'-. jlistil-: -ban>a. /'.. riilc ollii£har?>a. 

BARÐi, >»., clipciis. >/•;. / .,72, 2. ul. 
tjit. MrAi. 

BMtDI.;/' . nttiis. fii MT&i sii/nif. 2). SK. 
I \82, '. Sic rt rocafii iinris brlliru Kiriki 
iltjnaslir . ftlitis járubariVi. /•'. // .'fL'-V / ; /»i'«r 
cl lii"Miilubar>Vi iiiiiiijiiim . niillo insl iiii Iiiiii 
i/iibrrmiiificitln . Sks. .'S.'i ; honVóinn hanYi 
naris tib ulroi/iie lulrrr rrmis iujilalit . barV 
braut. ria narulis. minr. bai-^a hraular liliuei. 
circiiltis niftris, scr/irits circiiintrrranens . Sl\. 
I 250, '/ , hai'iVa HMrBr, at/qrr miris . cli/uns. 

SK. I 126, - ; l.júsa-arV MrBfc, tfltndiént 

cliprus . I'.i/. 82, 5. 

ItAUDI. »;;. , piscis . celi genus , cf. barð- 
livalir. ChM. III 2'.I2 ,1 ;;,'./. Sks. 12"!. V>7. 
il. hariSfiskr, sqiialns, nt Le.r. H. Ilald. Ilinc 
borYs bar>Y , sqnttlus tabuliv , itaris , K. II 
IS'2 ; l>na;s banYi , /liscis ericcti . Wfiw u, 
</;/.% lopl , aiirtiin . OT. 2S . 2. - Cf. (irim. 
Baitlisrlt balwna mi/slicelus. 

BMtDI. ni. , rir crassn el rillosn tri/mine 
indtittis : bjarnar barði rir crassa et rtilnsa 
ursi pelle indnlus , Korm. 12 , / , id. qu. 
h jariiolpumaiV , a bjarnölpa — bjarnskinns 
ólpa, Korm. 12. A Mr8 el hartVi , »». , snlea- 
laiieir crassiores, soloccs calceis injrcti. iindr 
hriYt . n. , liniificiiiiii crnssiiin . drnsinn et 
d n ru ill. 

BARDJÓR, w. , cqtius prora, (barð, 2, 
jrfr), «ar«'s. RS. /4. 

BARJÚr), n., now».. /;»<>/;;•. Tlimer Skrgjn 
filins. Crrtt. 96, .'i. a harY barba, — skegg, 
et jóft , proles , filius , itaque banYóð »</. <7»i. 
Sk.jessja son ; rel sec. G. Maijiitrmn ( Kg. p. 
983. not. í) hlttis Trlluris, (bar^ . /■ 
Thor, Thorer. 

BARDKAIiD/í, w. , naris, (quasi prora 
frigida. har.Y kahir), 8E. I 581, 3. 

BARWLJÓS. «.. lumen prora, i hwb, Ijite), 
clipeus . SK. II 621, v. baftljo- 

BARDVJR, »;»., terra, SE. I5S6, 1, tar. 3 ; 
v. barmr. 

BARI>.M.\M,m.. luna prora-, (bariS. n. 
ctipeus, K. III 10. I. 

-BARDR, m. , deriralum a banY harbatus, 
v. harft-, har-, lánp- : lili-; fem. -koriV r. 
þurborft. 

BARWRISTINN. />. p. comp. prora t* 
fk*rA, nsi.i), epith. maris. SK. I ) 

BARDRÖliN /;;•<> har.>i «>kn . »;. pl. , ju- 
i,i r„ l,i prorir, (b;ir.\ röku). tiuirs. MT&ftfB- 
rOftull , sol iitiriniii. rli/iriis. rjus \rov /iui/iiu. 

G 

B\MNV «./>■. >/ // .'•(;'/>' /hainii. lind. II 

',,,!/. MMS, .»■;// 1 '«»»»»». 
BAMMIR, /'. /</.. Mi I 207 \ H.ixarar sasa 

. </. //«/;; I^i7. /,. .'•'<): /;<•>• rorabuliitn . qnod. 
qrantum scimus. ntillo alio lnro uccuri il sujm 
ficarr ridrliir res pretiosas, fortasse /.;<> 
prte preliosu texiilia. In sn nimtr h..,li. i ii" 



BA8 



40 



BAU 



Norvegico basma, 5. basm., f., est pars telœ, 
viginti fila vel filorum paria continens (Aa- 
senii Lexicon s. v. basma). Cf. Anglosax. 
basve purpura; básvi coccinum; basu, pur- 
pureus, coccineus. 

B ASSI . m. , ursus , SE. I 589, 1 , id. qu. 
bersi Vide valbassi. 

BAST , n. , philyra , alba membrana phi- 
lyrœ : bleikr sem bast philyrœ instar palli- 
dus, Mg. 9 , 5 , in prosa F. V 301 , et bast- 
bleikr, F. VII 269. — 2) rincufum , funis (e 
tilia) : baugar dregnir á bast, Völk. 7 ; binda 
bast nectere funes liliaceos , Rm. 9 , quod in 
operibus servilibus ponilur ; hinc bastlína, 
funis , lorum e philyra , pros. Eg. 77 ; ride 
besti — 3) á bast in dirersum; orðin niín 
eru »11 á bast, verba mea diffugerunt , finem 
orationis feci, Skáldh. 7, 64. 

BATALDR, n., insula, SE. II 492. Hodie 
Battalen , in provincia Sundfjord, a regione 
Brimangriœ in meridiem versa, Pontop. Geogr. 
Oplvsn. 74. ("Batalden in Söndfjord", AnO. 
1846, p. 87). 

BATNA (-aða, -at), v. n., meliorem peri, 
restitui: óðal batni , cordi melius fiat , ani- 
mus lœtetur , Ghv. 20; fleya flatvöilr batnar 
mare pacatius reddifur , H. 37; hagr batnar 
vitœ conditio melior fit, Mg. 10, 3. Cum 
genitivo: impersonaliter , cum dat. pers., 
þess batnar þér hoc (malo , incommodo) 
relevaberis , Korm. 16, 3; absol. , böls mun 
alls batna omnia mala cessabunt , Vsp. 55; 
batnandi menn, juvenes, quorum res crescunt, 
quorum conditio melior fit , SE. I 530. 

BATNAN , f. , mulatio in melius : b. siða, 
reformatio morum, Gd. 7. 

BATNAÐR, m., melior sors, conditio: von 
batnaðar gleðr hug, G. 22; vatnsskírn skatna 
jöfnrs vann batnat, aquœ baptismus hominum 
regis (Christi) meliorem condilionem aquœ 
adtulit, aquam consecravit, sancliorem reddi- 
dit, SE. II 234, cf. Gþ. 10; expialio pecca- 
torum, Hugsm. 28, 5. 

BÁTR , m., scapha, F. III 92; ponto, 
navicula. ÓH. 92, 3. Vide yflrbátr. 

BAUGBROTl , m. , fractor annuli, (baugr, 
broti) , vir liberalis , Hund. 1 , 17 , FR. II 
44, 4. 

BAUGEIÐR, m., jusjurandum ad annulum 
sacrum, Hávam. 111, (baugr, eiðr), cf. Ghe. 
31, ísl. I 258. 

BAUGFERGIR, m. , cumulator annulorum, 
(baugr, fergir), vir liberalis , Plac. 22. 

BAUGGRIMMR, adj., annulis non par- 
cens , (baugr, grimmr) , liberalis , SE. I 
660, 1. 

BAUGHLIN, /"., dea annuli, (baugr, Hlín), 
femina, GS. 29. 

BAUGHNYKKJANDI , scutum commovens, 
(baugr, hnykkja), prœliator , JVj'. 146, 3, vel 
dispergens annulos , vir liberalis , ut auð- 
hnykkjandi. 

BAUGHVERR, m. , fons annuli, (baugr, 
hverr) , annulus Dröpner , ex quo anniifi 
stillabant; pro annulis: ræsir baughvers, dis- 
pergens annulos, princeps liberalis , C 67. 

BAUGI, m. , frater Suttingi , SE , I 220. 
— 2) gigas, SE. I 555, 1. 



BAUGJÖRÐ , f. , terra circuli , (baugr, 
jörð), clipeus, SE. I 428, 1. 

BAUGLAXD, n., id. qu. baugjörð, (baugr, 
land), F. VI 365. 

BAUGLESTANDI, m., vir liberalis, (baugr, 
lesta), Plac. 38. 

BAUGLESTIR, m. , vir liberalis , (baugr, 
lestir), Korm. 6, 3, lla. 324, 1. 

BAUGNAFAÐR, adj., vide sub nöf. 

BAUGNJOTR, m. , fruens annulis, posses- 
sor annulormn, (baugr, njótr), vir, II a. 321, 
2. 323, 2. 

BAUGNJORÐR, m. , detis annuli, (baugr, 
njórðr), n>, lla. 326, I. 

BAÚGNOF, f. , curvus orbis ,(ba\xgr, nöf),rú- 
culus, Högna mcvjar hjólsbaugnAf, curru.s ortii 
clipei , circulus clipei, qui xax á^o^Tjv baugr 
vocabalur ; hinc H«gna meyjar hjóls baug;nöf, 
clipei curvus orbis . rolundus clipeus , SE. I 
426, 5. 

BAUGK, m. , annulus: velja e-m hauga, 
Vsp. 27; híiggva sundr baug atinulum disse- 
care (ad donandum) , Rm. 35; gefa baug;, 
Hávam. 138, Skf. 21 ; bjóða rauða bauga, 
Og. 19. 24; bæta bauffi, Loliagl. 12; bera e-n 
baugum pecunia corrumpere, Alvm. 5; kaupa 
mey baugum, FR. I 261. Bauga land, solum 
annulorum. manns, bauga lands men, annulus vel 
torquet manus , armilla , Isl. II 260; bauga 
rennir etr liberalis, Ha.232, 4: bauga týr, id., 
Hg. 33, 6 ; baugr Heðins serkjar annulus loricee, 
OT. 125; it. circtdus , vel quicquid alium 
rem ambit et circnmdat . tit baugr Bólmar, 
SE. II 491, circulus insulœ , mare; baugr 
brattrar brautar, circulus terrœ , serpcns rit- 
cumterraneus , SE. I 254, 4, vallar baugr, 
serpens , de Serpente Longo , HR. 37. — 2) 
orbis vel circulus in clipeo pictus , id. 
qu. rönd , SE. I 420. 426 , unde baug- 
segl. baugröst, baugskjiildr, baugslallr, baug- 
túngl, baugvángr, baugvullr, de clipeo, (v. bif- 
kleif) ; hinc — 3) clipeus, SE. 1 572, 1. vide 
vandbaugs; bauga blik , fulgur clipeortim, 
gladius , Ha. 241, 2. — 4) hyrjar baugr, 
circulus igneus, appellatur rheda Thoris ful- 
minatoria , qua vectus flammis et fulminibus 
circumdatus est, SE. I 278, 1. — 5) eiga á 
baugi , in promtu habere , prœsto habere, id. 
qu. eiga fyrir hendi : Friðgeiri er-a fœri á 
baugi , at berjaz vit þann , er bítr skjöld ok 
blótar bónd , Fridgeiri non prœsto est facul- 
tas prœliandi , minime polis esl cum tali ho- 
mine pugnare , qui, Eg. 67 , 2. — De hac 
phrasi videsis Gloss. Njalœ sub voce baugr, 
quo adde OH. c. 103: nú mun ek þat eiga á 
baugi, at láta þann verða fund okkarn jarls, 
er umskipti með oss : en þann kost annan, 
at í'ara lengra á brot, ok þannog, at eigi sé 
hans vald yfir; sensum esse eundcm atque at 
eiga fyrir hendi, inde seqtii videfur , quod 
verba ÚH. 106, þótliz jarl sjá , at einbeygðr 
niiindi kostr, F. IV, 226" r.rprimil per þóttist 
jarl sjá, at einn mun kostr fur hóndum. — 
6) Compos. arn-, ey-, forn-, háls-, hjör-, 
lœ-, munda-, val-, vall-, vand-, vann. 

BAUtiREGINN, m. , niinwn anntilorum, 
(baugr, reginn) , vel annuli , Sóll. 56, puto 
Odin , possessor Dropneris annuli; bruunr 



■ \1 



41 



BAH 



bauKiegins, fons OHinis, id. qu. Miinis brnnnr 
fent tnpicntiee, ibid. 

BAUGRÖST, /'. , lerra cireuli , ( baugr, 
i.<-i). clipeus , iii bsugjorð, FÆ. // .72. 

BAUGSEGL , ». . r<7</»» eireuti, (baugr, 
i , clipeut , //»». 2.W, /. 

It u 68 KMR, »/<//• . annulo decorus, or~ 
nnhis. rpiili. I'riiiinir, (baugr, sæmr), hm-m. 

BAUGSKNMIK, iii.. miiisnr annuli, /baugr, 
sendir). »■>>• iiberalis, Ha. 117. G8. /2. 

BAUGSKT. //.. tedea, locus »»»»<»//, (baugr, 
set), tnanui, Hófuól. 13. 

| U'GSKKKDANMI. /»/., n ii ii n I n m niiiiiiens, 
(h.ni^r. skcrð.i), rir librrtilis. Sluil. 7. 13, 
'/. uhi phir. l>;ii!.!,sk.<T'Yiii<i;ir /»r»> haiigskrrðendr, 
m/ liiarlstríðandar. 

BAUgskKKDIK, »».. »</. »/». baagskerSaaal, 
(baugr. skerðir), 8E. I 328, /. 

BAUGSK.MM.MK, »»/.. dipeua, circulo pictn 
nrnatus, liiiilniii tii jilur. . h'.t/. S'2 , i, h'. \l 
i.ciðir bsagskjslá'a ///•.' /,'. 19: 8B. / 
)2/>, srr. ('iul. »<»/.. Iinlirl : á foinum sk.inldum 
var titt at skrifa rond þá , er baugr var 
kallaðr, ok er við bsnn baag skildir kcnndir. 

BAUGSKYNDIR, >». . mctimtor , projecter 
iiii'inh. (baugr, skyndir), rir lihrrttlis. (ISI'2. 

BAUGSKJÓT, ii. , arunda etipei, (baugr, 

sp.jót). Imshi. h'li. II .">/". /. 

BAU6STALLR , >». . tedet, .<<>/»»>» eirculi, 
( baagr , stallr) , etimeut , baagatalla lumli , 

putpuilnr. Itrllntnr. h'. V 228, ■>. 

BAUG9TÖKKV1R , »». , miteer «»»»»//. 
(baugr, stiikkvii ). rir hhrnths, 8E. 1860, I. 

BAUGTINGI.. n. . Iuii't rirruli , (bailgl', 
túngl). ctipeui, //</. 206, '2. 

BAUGVAMGK. »//.. >"///»// rirriili, fbaugr, 
vángr) . ciipeus, h'. 17/ '/.">. 2. 

BAUGN \K \ . /'. . </<•»/ itiiitultiriim , (baugr, 
vara — vör, \ar). femina, h'lí. II 76, 1. 

BAUGVAKIDK, />. />. cnmp. , mtnmlo cir- 
tiiiiiiltilns . nrnttliis . baugr , verja) , de fe- 
minti. Ihtiid. '2, 33. 

BAUGVOLLK, »»»., CmmpUt 9, tlirti riirilli. 
(baugi . viillr), rhprus . ul baugjörð : r\ð'n 
hausvalla, emalmtor clipeorum . puenator, Sh'. 
I 7lil). 2. 

BAUGVOR . /'. , »/»//»/ iiiti.riniti fihfiiiini 

Njérdi, (tlrti tiiiiiiilnriim, baagr, viíij, SóU. 7fi. 
BAUKA, r. w. , slritlnr . de igne : hlár 
logi baakar í BaMrsaags, FJl // 87, 2. 

BAI Kl MK. /»>.v. SE. I 587, r. hautinV. 

KAITAKMI.IN \K . ///. ,,!.. lapidtt , in 
virmmittm rirsnrttm rrrrli. Htiifim. 71 . tllins 
baiitastrinar ] /»< h'sh. /'M.aiiia^ai >tcinn : ,,|iar 
stinilr nk bautai^arstcinn liár scin K nrt 1 1 ÍrU'. 
Vide bautinn. 

BAUTI, m.. i,iii rniiiiiinlii. pereutit, (bauia ), 
M ri-m,msiiis. I'arliauii , liylliauli: »7. arinbauli. 
rmt. M '«/»/». 8E. I 'HU . '2 — arinbrauti. 

HU TIW rirsus. inlr s vci iMiaiilinii, \ápn- 
hautinn . tt rrrlm nhsnl. Iiauta /></<•(// <■/•<• , fr- 
rire : sva bautiim vcr bjnrnuna , rtir. Ilhr. 

011. /». 369 . uhi /•'. f 83 luthri . sv.l bnt.i 

liiriuina ; tilii ihid. hnhriil lirittim . rc- 
namnr , i/iiiiltim hryt.jum , ilissrrniiius. Cog- 
natum rst AS. bcal . rtrdrrr , il. Isl. bíta, r. 
c. vápnbitinu. 



BAUTT, 2. s. imperf. ind. acl. v. bjófts, 
///». l't. 

KVUTUDW, m.. ei/uits, (r/s. t/ui liimhl pedi- 

hus Irrrttm, a bauta) , 8É. II 'tS7. .>7I. — 

•2) Ims . Shl. II ;,fili : bautaí/r, id. . Sl II 

ted md. rn/. baiirucír; .S'/<;. // 625 

baurru<V. 

BAVORR, iii.. iiitmts, Ysp. 1 1, ridr baf'urr. 

BAZTR , (id. t/u. beztr). eptimeu, supnl. 
iidj. iiórtr ; /msihriis rcgularis exlat in AS. 
bat, bnnus , eompar. b<-tt, mrlinr. Iltirtiin. 

/'/, //. /»»//. 39, t. 55, 011. 93, s, Lh. Y2, 

(id. I(i : hazt , nphmuiii , ulilissimum , i/uml 
inti.riinr r.rprilil , llm tim. '27. 48 ; tulr. . «/» 
/»»>/<', /.7/r. /'/; nrulr. pl. , biizt, Sk. '2, 19. 
\'nh alba/.tr , Plar. II, ubi scribilur , sl- 
batstr. 

lt\l)IK, KÍDAR, BÆ.DI »//<■»»/»»<• . ambo : 
bæfti pro livarttveg»ja , lltirnm. .'//; beg;gja 
/>>•<> ba-M : unz Ma; ini- misti beggja, sigrt* 
ok lifil.su , F. V 130, ()(>: jós nk arm- 
li.um-.i muutu ■ vcra bcggja vanr = ba'fti 
jiís ok armb. , Lokttt/t. 13 : vön geng ek 
vilja vers ok begjrja, i. e. viin bœiVi vers ok 
\ilja, <7 »/»///'/<» rl fptiidin tpotiota, lili. '2, '.). 
Simili iiimln pmiilur ba'iVi >';> prosa : varft 
þessi orrosta hÖrð ok lönf>; baiM , F. 17// 
|38,' I í •*» mikit drcit' til lians ok t'ríit bsÖÍ, 
F. VIII '2't(i; Ftk. IS7. }>á var þeim skamt 
allslórra Ikííííi á millum ok lajfea bjaði, 

KAI)IJ(')S, n,, clipeus . SE. I :>7'2 , forlr 
id. qit. böíMjós, liimrn put/tnr : II i7S hoiMiós, 
// 562 bmMiós. II6'2I bard li.is. 

KADMK, >». , /<>///», Vsp. LV>. 8E I 52; 
silrn . r. Iirrhtr . (irm. 'll); ritmi . />'/». /, //, 
ubi haomr vioar , brachia arboris , a <•■ 
</ ».\ /í» i/iiiiiihtr , itiidr limrúnar (h'li. I 168 h. 
I. Iiahrl ií barri viðar , in gemma r. nruln 
arhmis). Mnsnt/. ha«ni> . arbnr (g — ð) ," 
in compos. , r. Ii.íi baoiiir , liiifu^-. att-. — 
'2) siuits , id. t/it. t'aðmr: taka i baðni . in 
\ iti it in re eipe re , ulnit ampteeti , Lokagl. '26 ,■ 
va\i |)cr á baflmi barr, r siim />»<>, //. had. 
16. - 3) trrra. SE. 635, /"<> harmr, barrinir. 

BÆGl, daf. sing. m bót;r. »/»». r. 

BÆGl , m. , fiflrrrsariiis , id. i,u. bagi , 
(— bægir, >»/ \i>i rl \ísir), //»/. i'i , 16, ef 
i ttr. /n n hasi , /•'. 17 IH7 , I. 

RÆGIW, »»»//., nhiiilnis . irinlriis , adrer- 
sttriits , (ha'gja), F. // /<S2. In com/ms. , 
or9bcgian. 

KKGIK, m., bos , lect. Wchmri SE. I 537, 
r»ir. 9 pro haTir (qs. ba'í'ir, adrersarius^ re- 
pulsm- . prlulriis). 

K.F.GIK. >»/. , ,\»»//.\7. rrrb. , (a bægja) , »/</- 
rrrsnriiis , inimicus: auðar bvgir, inimicus 
tliriliariim. rir lihrralis. ><//;. ). 

H.Kti.lA (bægi, ba % g;ða, ba'>jrt), r. a. resislrn : 
fár má ba*gja sl<irls(i miiu pnuri fttln pos- 
suiit rrsislrrr . Sliul. /, 'fj , 7,- <ilircinn andi 
haíði, iiiipiinis spiiilus (ririim) imprdiril, 

Srlh. 2; bafoí Mia sig8a>r | Sclkolla atjOk 

|kiIIuiii , Immiiiihiis i/itnrm mnlrslitim . mag- 
iiiim imprdimrntiim facrssirif . Srlk. I- 

Begja \ið, >7/. . <•/»»» dttt. , niiittið aaakrar 
a-tiar ölil bsjpjje \ið þer , Aneti tihi rstúMrs 

>»<>>» pniiirritni , (W. 'i'i. '/,- b. \ið ægi , pe- 
lago resislerr, nhnili, de slrenuo narigatore, 



HWG 



42 



BKI 



SE. I 454 , 3. 494 , í ; cum acc. , b. vio 
Engla , Anglis molesliam facessere , Anglos 
populationibus rexare, OT. 31 , /. Bægjaz, 
obnili , de lurba concionis , iild bægiz , F. V 
180 ; hu^gjaz vio, cum dat. , li. vii> valdi c-s 
imperitim alirujus drlrcrlarr , 7/</. /6',' MM 
«cc. , eigi má viii iirliig bægjaz /«/»s resisti 
non potesl, lla. 199, I. 

HKIill ride frábægr. 

BEIGUÖR, »i.. nomcn athlelo', (terror, qtti 
terrorem incutit), 8E. I 394. 

BEIIVIA , v. n. , comilem esse , comitari, 
Korm. 19, 2, ubi construo : iriillseinis n.jórun 
gengr beima gooleioum gáða at i;l;esliini hingi 
femina diis inristtiii htimiiiicioitcin ail splrn- 
didum lectttm deducil. — Hœc , nusquam 
alias occurrens , vox radix esse ridetur tou 
beimar. 

BEIMAR, m. pl. , comiles Uemoni , SE. I 
530; hiitc pro riris. hominihits iit unirt rsiini . 
Mg. 31, 9, A/. 80, liehst. I, Gp. 15) Iio 
beinia , cccttts hominum, homines , SE. I 148, 
3; kyn bcima, genus homiuum. homines, 011. 
160, 1, SE. I 474, 3, Has. 20. — ln sin- 
gulari tion occurril dc siitgiilis htnninilms, 
ttam ÓH. 170, 1 coiistrucndum esl allr þinn 
skáli er |>ekkr beimiim toltitn lituin Iricliiiium 
hominibus placct , sec. F IV 374, vel jun- 
genda þjóokonúngr beima i. e. konúngr beima 
þjdiiar rc.r riroruni. scc. Hhr. I. c. 

BEIMI, m. reguliis marilimus, SE. 548, 2. 

/ý Hl.l MUNI . m. , regulus maritimus , SE. I 

fr ^^546. 530. II, /54, 2, Sa.r„nis (lil,. 6. p. 'id',. 

/, „f/t*i*eS ej Steph.) I}euuinjis , cuiiclis Daniœ pirutis 

rirlute pnrslans ; l'etcrscns Danske Ilistoric 

i Hcdenold, 1 260. 

BEIN' , n. , os (ossis) ; de ossibus tnorlui, 
Bk. 2, 'l9 , Y. 'l9 , dc rcliquiis sanctot um : 
beina gietir, </<• Gudmundo Bono, Ag. ; beina 
liíð , lerra ( repositorium) ossium , scritiitim, 
jiundr b. láos, dc archiepiscopo , Gd. 12 , 
sed h. I. tilii lcgunl bana láos, forlttssc lcmpli. 
wdis sacrw, id.; bein sa'var , lagar, p$ tua- 
ris, lapis , Ý. 9, 55; ;cgis licin, itl. , vcrpa 
ægis beini allskarpl, lupitlcm perquam acri- 
ter conjicere , grarc tltimiiuin (tnalum) in- 
ferre, DpS. ut Ijósla illiini sleini, Vigagl. 21; 
ride l'jarðbcin. Foldar bcin , os trrrtr. lapis, 
Ý. 39, cf. Oridii Mclam. I , 393: „magna 
parens lerra est , lapides in corport trittr 
Ossa rror tlici" ; it. pro Itijiiilf pretioso. 
gemma : jöro Mdðyijar bcina, Tcllus geiiimu- 
tum . femina, SE. I Í7Í , 4. — 2) crus. /•'. 
17/ 35. 

-BEINA , deriiatiim a bein, os , it. crus, 
prs, r. ftnfil-, ".riinu-. 

BEI\A( bcini. Iicindi, beint), r.a.,( r.snarbeina) 
diiiqrrr, ( bcinn) : bcina f'arar itcr srcuiitlarr. 

ÓT. Utí (ef. .11. /.'». ,t Ö4JÍ. / 190. 908); 

b. at e-ni, porrigrre , dare , trailrre, comino- 
tlare, ulentlum tltirr tilicui. Konn. 'f . 10 ; U. 
e-m liióíSliilii darr ttlirui cloqitciiliiini . Otl. 
1 ; rtitini ciiiii tlut. pcrsontr ct rci, g&9 lionuin 
beindi , liritifiriiim ci prtrslilil . ri bcuc fcril. 
Sóll. 'l. In prostt csl, licina aiiiiiin til lianda 
c-m pecunias alirtti criicndcrr, Gritg. I 



ty- 



var. — Absol. opetn ferre , adjutare: nema 
gnð beini nisi deus (me) adjutet , Lb . 34 ; 
sic in prosa , ek lieli beint fvrir {linnin 
niHiiniim sociis tuis opem tuli , GhM. II . 94. 
— 2) beinir, Sturl. 7, 25, / ; v. beinn. 

UI.IM. m. . id , quod hospitibus pnrlo 
offiritim hospitaliialis , \m. 9; vinna gestum 
bcina hospilrs bcnc exciperc, Plar. 38} cibus, 

SE. I 306. 

BEIMK, in.. subst. verb. a beina, qui diri- 

gil. jiroinoret , qui efficil aliquttl . aiirlor: b. 
bragna falls , aur.lor morlis (ctedis) rirorum. 
pugnnt or , bellator , SE. 1 450, 2. Vidt 
ölheinir. 

IIEINKNEIF, F. III 9, 2, ubi var. lect. est 
benkneif, trlum , quod ride. 

BEINN, atlj. drriratum a bein, crus , pes, 
vide in compositis berbeinn, há-, ráng-. 

BEINN , atlj. , reclus, tliret:!us: bcin orð, 
verba directa , simplicia , vel libere (luetitm, 
de carmine, G. 8; beinn bvrr, irnliis ferens, 
farens , secnndus : cf bcinn byrr leysti Hota 
siinnan, Fsk. 173, 2; beint skapt , reclum, 
iltrrrttim muiiubrium , II a. 235 , I , ubi pro 
bcnio legrntlum beino ; liófsc frior at bcinni, 
n, prmitir, certa magis ac stabilis pax , 011. 
183; bcinn til rána promlus ad rapinas. 
Sttirl. 7, 25, I. Beinl, adr. , recla , SE. II 
102; omnino. prorsus , hcint hjií steini prox- 
imr. ad lapidcm Sclk. 1; certo, Gd. l-> . 
Shaldh. I. 21. 

BEINrAnGK, adj. , tortis cruribus , rel 
tliriiricans, (^bcin , rángr) , 0/7;«. 79. 7. Cf. 
i átii'beinn. 

BEINJSKEFTADR, udj. , reclo mattubrio, 
stipcrl. . ///,'. 32. 

BEINVIDR, m., acrifolium, SE. II 183. 
566; cf. Shs. 90: ..beinvioi, ec suinir kalla 
liull'r, cn á latino acrifoli'im ". Ler. Dan. 
Molbcchii. , Beenved , cunotigmus Europa-us , 
Lr.r. liatlctui , ligustrum, lieenvcd ; uliud esl 
bcinviiMr, sali.r (ailutsrula) folio stthsrrrato, 
Eqqrrli ilincr. p. 172, Stioms llcscr. )ltrri(r, 
1,98, 135. 2) gigus. SE. I 550, '/. 

BEISKR , adj. , acrrbus: beiskt eiskald, 
iircrlium ror , i. r. animus lnlltintli rupulus. 
>/•-'. // 103; bciskl lifs grand accrha nlir 
jaclura, SE. 11236, I. In prosa. vciða alls- 
beiskr acerlium dolorrm (grarrm iravi) conci- 
pcrc , A/. 60, Slurl. .S , 19; bíta á beisku 
acerbos dolorrs pati. ibitl. 9. 6. 

HEISL, ii.. firiiuni, tid. >"/. al . heizl. F.liam 
h.i>l. fij. 32. 

BEIT, n. , naris: aka beiti nave relu. 
Iltiritni. 90: beit licrs tittrcs lirllirtr , lliuul. 

I, 22; beiz ( pro beitsi" slafn prora navis, 

II. Itat. I'l: skjótn beiti und farm , narrm 
sulijicrre oneri , narcm onerare , //''■ ''• - •' 
bcilit boia;, ur.r r . Iirrtt nucium, iindil (tnarr). 
Inila l>«> riiiir bál atirum . bcita lini" ;i r biíl- 
nriiiiini' iiiiii Ittrgus , 8E. I 330, 3, barin- 
fðfr beit. ///'. 'i, 't ; beit hruouz narcs ra- 
siaitr sutii . Sie. 20, 3; beit ttíta ajá nmvet 
mare scrtinl , /•'. 17/ 67, I ( " bcita , ni.rriii 
olilique rciilo ohrcrlcrc). Aliutl rsl beit, 
/'.. sitmma ]>ars rornus, qntr tncttillo iiuLttli- 
lur (F. III 190), qitod eliam tlerirttlur a 



HKI 



III I 



beita, metnllum ducere, dilatare, quocum cnn- 
ll.ll. GaU. 6 . 28, ét 

unis lltrr ( urnriim rmiiiia) ttmÍÍOtt 

uisita nlt labrit argento cirrumcludunt, 

ii/i/ni in mmplittimit epulit pro pocuiis uiuuiur. 

HI.ITA , /'. , esra : \iit li.inii ( \ al|)iiVll'l ) 

ii na srr hcitu Mt (cortmt) tim' largam 
rnpium sujijnliie imi il . Illi 83, I: ln.iln 
-liil al n.i hiilu. /•.'/,. li . Isl. I lt>.), / ; ck 
vcit. at hrafn j_at lira*\a hritu />,///// , r ra- 
iliiiiiilms decerptam, /•'/>. 19, 13; eera betta, 
/,//;;. radarrr. tH. (30, /. SF. I tfO, 
8; lill- li.iia. id. Oll. //;'(/. /. /'///,. brilor 

.■isrilnis rapn uills. Illjmh. 17. 

HKITA (brili. britt.i, Initl). /.//.. iiirilare, 
ctere . jf. adlubcre . mJplicare . strpe sen.su 
liiplnlilirn a bita , id. ////. I.ita bita. Hrila 
l>i ninliiiii . tjmditt uil fmrimtdttm méhibtrt, 
t/ladiis ferire . Slí. / /"//. /. htiiit sveitYi á 
■iSa, ffmdimm Imttri mtemktre, latus gladm 
ferire . Fll. II '-''/ ; pmtt., svrriViiii var bcitt. 
adkibiti sunt gladii ad feriendum . res ad 
ijladius rvnit . gltidiis mmanmtmm csl , (><!■ /í' ; 
Imíi.i yggi iciti , "/• </»• bfiui Bverfti, /•>/. / 

\H> (sed Eb. 19, 7 leita \ _;«_s trili, / ule trili/. 
— P_) /•///// arr. persnntr . beita e-n sveri\i, 
oladio aliquem adpetere . glatliu m j rcuttr t, 
uilrifKiir. FR. II 50,3; fjrfm beitli li.nin lift 
meS örum tmmittit /iciirii . ///.. 17: fmJt ., 
bril.i/ st.'tli ferro inlerire . 8E. II 'J'-i'l , /. 
Sinnlr rsl , beita c-n granúngi g.unnar, ////'- 
//////// ////ic <s<ani ub/irere . ////////// ;// cnr/ias 

mrtttrmm' hottit immittere . /. e. alii/urui utt 
sternere , Isld. 3 , ut beita e-n liiiinluni til 
bana. F. II 173. aliquem a<l beslias ilamnarr. 
f) brita töður (ty*. láta fé bita (iiíNiir), prata 
tlercorata prn pastu babere . pmtttrt /xrnni 
in pralis stercoralis , horm. Iti , '/ , h oé ie 
rul<i„ at beita tiiu. en^.jar. - ,"•) beita ■fcipt, 
curtum naris inlemlere . iiarem oblii/uo reiito 
obrerlere , /;/ renluni nblii/uiini rel ailriisiini 
naiein incitare. it . absol. biila, t Ui f M t renlo 
narii/are . beita tjrít H\ itimiv nni . osliuni 
Hrette rento tUÍtmo /irirlernarif/are . Orhn. 
80, I; út beiuni íis , at beita , profrrimus 
perticam reli , ut nanni mdvertO renln adi- 
(jaiiius. thlin. Hl, 8. - t) beita mar ei/uum 
in riirsiim incitare . (Ibr. 17. id. qu. láta 
lirst rentta ; sed beita vag;il jiunjere ei/iiiini 
ruriii, (iha. /S ; beilii v\n C\rir *At MMI 
uriitra jnui/ere . Hiu/sin. .'!J. '_'. /// jirosa 

riim ilal. . Ii.ifa \ miiiiii l'\ rir nW6», /'.'/;. 3'l ; 
beita lnsii IVá hla.s>i, Dropl. mte. p. 61, teá 
riim ///•/•., b. h.-M (\rir ()• mi:iiI, /•". \ 373. 
£) beita hriii_(Viii), inlhiberr dolot, uti dolit, 
lim. |3; brila e-n véluin dolos rui inlendere, 
illu male rnnsulerc , grandi . Iiartni . no.ram. 
rlailem infeire. Sk. I. 'itl . />'/,. 2, 55, tiba. 
31. Sl'. I 902, -; beittr lniui titit rirrum- 
reiilns. ) .').;.• beillr \ar bra^na ttttJBJ \i'luin 
legendum ridetur ISS. .'{.'{. T J hverif inano 

birnir beitast 'i i/uinam ursi (i. e. prin- 
. mai/nales ) uiler se rnncurn nl ? Slurl. 
ti . /.") . /í). ubi brita/. esl td. ////. bcila 
tkt livarr rifl annan , linbus uiler se ex- 
prrtit . rui simile esl IIS. (> brila/. vi'l- 
rs/Suin (— beitu \ilra'i\um hvárr vift annan) 
dolis inter te certare. llaud absimilit locu- 



tio Olhofraji. ed. Hol. p. 34 be'ltM biini. 

men /•///// urto mericUtari . v. urto te 
ebjict iiiaijtiiiin alu/iind el ancept 

ilisrruiieii siibirr . ubi sic : síit!,iNii , at þeir 
tniinili ei [leiin birni liriia/. , at deila uni nnl 
heJM »W ofrellistiienn slika, neijabanl (utimi 
Olhmrn) se cuiit subiluros ilisrriiiiutis aleam. 
ul ailrersiis rirns lani /iiir/mi, ni , ■•> de cauta 
e/ns liliijarenl. Hiila bjornu. pro beifta bjórnii, 
rrnari ursos . SE. I 984, 3, ut i'it prosa 

oii. rit). 

HKITI prn beitti , 3. sing. impf. ind. arl 
r. beila, 8E. I. 3tl'2, >. 

BEITI , //. . //////////. ttO , mlunt inter- 
prrles , animal r. insli iimenluni niordar. J. 
tHarius, rrira, ( heililýng;, erira i iilijui ts) , rel 
rhiis, ___";. frulex roriarius. nmlr Dnu. heitse. 

UEITl , n. , naris , id. qu. bcit: Irl'im beiti 
á briin |)i;inki mmmjt pelago comntitimus, 
/•/;. // »2, I. 

III. ITI-Á*>S, ;//.. pertira //-//. (bcila, 8, «8s), 
SE. I 584, 2. // 182. jfö. 625. - /« prota. 
F. II 

III. ITI . m. . rei/iiliis marilimus. SF.. I 546'. 
(Curis jilius, Fll. II 5, 20). Bcila burgar 
hiíl aiirnm : ri<le sub mrc heil. 

HEITIH , m. . subsl. rerb. a bcila , qui in 
riirsum inritat : bcilir dól_,linns , rnnjector 
insis. ensem ml ///•///■///////// adplicans , prw- 
limttr, rtr. I'lar. It) ; b. svcrfts, id. , F. V 
170. ubi est grn. plur. beita; b, barns sóta, 
bvtvils ski^a , inritatnr naris , riV, (,r. 'J. 
I'lar 3.'i ; liauka beilir, mec i fÍH t' et emittens 
(renandi rausa). piinreps. re.r. Shl. II 201 
rar. . ////// //»/•/) rud. Flat. hubrt hiilir, //i/o// 
fnrte idem ralel . (hætir — bétir, beitir, F. 
II 806), ln rompositis : fólkbeitir , út - , 
vigg-, iir-. 

HKITX \Rir\(ÍAK. ///. plur.. pastoret, opi- 
lioues , rilam iiomadiram agentes, (beit , f. 
pascita , nárún_,ar) . //7, t/uod forte rectissi- 
muiii esl. riri, homines, /heil. ;/., naris), etsi 
de let/atis Judtmrum sertno est, 8__». // l s ti, I. 

HKITTH, adj., in cotnpos., ridr itu_,ihi iiti , 
sár-, slíftr-. Beitt , quod legitur ////. 2, 4, 
iflfem est , quod beit nares ; /// Hhr. T. 17, 
rerlitur jibligata" (forte nieridum pro obli- 
quala), i/uasi sit purt. puss. r. beita. 

HKITH- HKITTH. actilus. r. sar-, sliftr-. 

Hl.ll>. 8E. I 390, i beiíi skjaldi. potest 
ette id. qu. á biiN sk.jaldi , i;i < .rsprrlationem 
poela-, ut puettim e.rspertel , untticul (i. ,-. u/ 
pnela iii n ii ii s ublinetil) ; ntttn el exstat fnrma 
beiiMnc ////' bii> mnra. F. 17// /.">/ . rar. II. 
et phrasis nccurril h bií\ , r. c. þe«jar liiN 
li.nis var coniit , j).u er liann l.i á biiS , ubi 
adrenere copiat tuœ, quas ej-spertans tt Incn 
mainbal , l'. \ )(>7. Sed fnrte rerissimtiin 

esl . ;i bfM| sec. murem scribeiiili ciul. Het/. 
nl. qu. á bnV /// leclum. iii liirum ; sci- 
IkcI viiiiiiis rrijiiim reprirsenlatur ut s/iuitsa 
iii Imiim pnettr dedurla , leiddi (írfnar nn\ 
ii b«ð skiiil.li, (re.r) ,lu.ril filiam ti 
( Hnnssam ) ui Inrtim /inelir. 

HKIOA (liriiM. beidda. heidt r. heill ). - 
renari (m<s. f<ras). lecl. cnd. Ilei/ii SF. I 
I. Dtin. hede, heifta hjornu . ecnari mr- 
tot — taka björnu (llund. 3, 7). lluc re- 



I 



BBI 44 

ferendum illud Fagrskinnœ 77: nú bar svá 
at einn dajr , þá er Olafr svanski liafði riðit 
með li.tnk.i ok liunda sína, at liann kuin aptr 
fyrir dögurðariuál. ok liafði beitt fiiiiin tiönur, 
cl niox , veizt þtí nókkurn kOBnng liafa beitt 
nieira :i einni morgunstiindu? Q1I0ITH con- 
fermtur OH. 90, F. IV 181 2. rá/e beita,*). 

UEIDA (beiði, beidda , beidt) , r. a. , pe- 
tere, rogare, poscere, poslulare; b. e-n mala 
compellarc aliquem sermone (r. petere , hor- 
ti/ri aliqncm , vl secum loquatur) , Skf. 1; 
þjóðir skjálfa, en þorir eingi ngætan guðs 
orðs at beiða, Krosshr. 3'l; sic SE. pros. I 
120. 286 , beiða e-n orða , id. ; krcfja c-n 
máls, F. VII 162, ubi Hhr. kveð.ja: b. fcrðar 
horlari ad profectionom , Isl. II 9S ; þurft 
beiðir /msliilat iisus , Lb. 51 ; beiða e-n 
^ráts, Ificriimis iilicui nmrcre, facere ul quis 
fusis lacrimis mœrore levelur , Gk. 23; b. 
hrynþíngjs poscere pugnam, Hg.28, 1; bciddu 
grjá grjóts gángs, flagilarunl ciirsum sa.rorum 
griseoriim , i. c. i'lfeccrunl , ul sa.ra circum- 
irenl, lapidcs molares circumeqcrunt , SE. I 
378, 2, ut bið.ja viðar skriðar,' SE. I 650, 1. 
Beiðaz, cum gen. rei: heiðaz áreiða, Knrm. 
8, 1, r. áreið ; þazlú æ beiðiz, id quod sem- 
per optas, Am. S3 (llm. lil incerluni, bciddiz- 
at non postularit . an bciddiz at , propter 
significatiiiiicm tou BraVBgB plane obscuram) ; 
in prosa SE. I 220 cttm acc. pers. ct geti. 
rei: beiddiz Bauga leigfl sinnar a Baugio 
merrrdcm sihi paciam posliilaril. — l'art. 
acliri, bciðandi, flagilator, i/tit poscil , flagilal, 
optat . ctipil . in iippcllatiunilitis rirorum : b. 
brodda liriðar, poscens ptigntim , prœliator, 
Korm. 12, 2. I'l, 2; b. brynju posccns lori- 
cam, nl. , GS. 15; bciðendr liauðrmcns 
liliða, flagilatores nariiim , rci iiaulicit' stu- 
diosi , mercalores . Isl. I 166, 3; b. iniiins 
lciðar . oplans atiruin . rir . Gretl. 19; b. 
þjóðar máls, qui popiili cnlloquitini. pelit, rir, 
ÓH. 259, 8 : b. þiiiiiu sciða, poscens liaslas. 
pugnator . Isl. II 338. Vidc lioddbeiðandi 
ör-. Part. pass. beiddr: bciddr flugs, v. 
tlugheiddr. Beiðft, Kortn. 3, 'i. Iiands inan 

ck beiða rindi , G. I'auli pr<> rerlm accipil, 
rcrtens . rogaliirus siim miilierem ; iittilo pro 
adjecliro sumere. riilc hciðr. 

BEIDADR, m. . qiti postitlal , riile in rocc 
iiimpos. landbi'iðaðr. 

BEIBIÁLFB BAMMIIMIAII. feintiiie mup 
tias pelens . procus , amasitis. (Iieiða álli). 
cohirrere riileiur thhn. 79, X. iiani ile fenuita 
concerlnnlcs reprirsentuntitr. I)c simili Imcsi 
rcl. ilisjecl ionc cf. Iiciðiinara. reÍðígátL 

lil'l 1)1 II I .( IKK. /'., ngiiipliii oplans. ciijiiens. 
( heiða. Iiliikk): li. hliks, ngmplta , rci splcn- 
ilitlie (nriiiittis) studiosa, fcmiiia. Vigagl. 27. 

BEIBIMARA, /.. i/iitr oplat, ctipit, (heiða, 
mara): b. auðar. auri SludÍOta, feniiiiit. I\i>riii. 

I'.l. 10. De iiuesi iíiIc reiðigatt. 

BKIDIIt. iii.. qiti oplat, cujiii , poscit , flu- 
ijiiai . poshtlul: li. auðar rir , G. 31 ; — 
barðels pugnalor , Grelt. W . 2; liaii^- 

skjalila, iil.. G. I'J : Iieiililiiiuis. iil., Kotm. 
L?'i, 6; lineilis (glailii). rir. Ag. Iieilliiins 

borgar, itl.. Grell. ■'!'.>: Invn.jii, i<L. Korm. 

16, 4; — brynþíngs, t'rf., F~. \l 2'.>s. 2; — 



KKI 

bylgju lögs, (auri) , vir liberalis , Nj. 80; 
friðar, paccm optans , vir facificus , pla- 
ciiltis . I'lac. 39; - liodda rtr, l'.d. 67, 5. 
In comjiosilis v. dynhciðir, eld- , i'ir-. L') 

liapta heiðir, Odin , imperalor ileorum . ut 
liapta guð: mildíngar liapta heiðis, rcgcs Odi- 
niani , Dii vel Astc , ájildi liapta bciðis niil- 
dinga, polus deorum r. Asuriim . cererisia 
poetica, SE. I 2'lS, I, sec. regulas in initio 
c. 3. p. 2)1 proposilas, in quibus Asa mjiiðr 
ad hanc semislropham referendum esl. - 3) 
heiðir, GS. 18 de viro absolute capiendum 
riilelur ; per se bciðir esse polest procalor, 
amalor. — 4) in compos. , friðbeiðir , log- 
beiðir, byrbciðir. 

BEIÐI81F, vide hörbciðisif. 

BEIDITYB, m.,deusposcens, (beiða, týr), op- 
tans, cupiens: b. bílds liattar, poscens galeaiu, 
pugnalor , vir , Thorf. Karls. 8 , 1. (AA. 
I'l'l). 

BEIfil J)R()R , m. , deus optans , cupiens, 
(bciða, þrór): b. armlinns, optans annulum, 
vir, Plac. 56. 

BEIÐM, f., rogatio, (beiða) Skáldh. 7, 12. 

BEIÐR, adj., petiluriens, (beiða), Am. 90: 
hciðr fór cc liciman at biþia þín, (iuðriín. 
In Gloss. Eddœ: forle pro beiddr, ab aliis 
iiisligttliis , quo rcspiccre possnnt rerba Fll. 
1 222, ok vartu mér s'ipt at fra-nda ráðij 
in NgD. 76 vertilur beiðr, dcn soin beder, 
qui pelil; in gloss. ad Cogn. Spir. sub voce 
bið : procus (procalttrtis) domo iri , te iijc- 
orein amliitiiriis. Forte beiðr h. I. esl amore 
caplus , et huc referendum Korm. 3 , 4 , 
ek inan bands rindi hciða , memiiti , fcntiiiam 
amore mei captam esse. In passiro signi- 
ficalu occitrril beiðr in voce contpos. einbciðr, 
qtii solits opltiri potesl , v. Lex. B. Hald.. 
ttl heiðr elifim rerli possil exoptaliilis. 

It l'.KI. n., fagits . nom. cnllecliruni a bok, 
id. qu. heyki , Itotl. . riilc lilha'ki; itt contpos. 

occurrii bakiakógr . tilvá fmfinea . F. \ I 

221, el nomeit naris Ba'kisiið. /•'. Vll 264. 

BEKILL ritle díirbekill. 

BEKKDAUDB. adj., domi morliius. (hekkr, 
dauðr), llaiam. 71 etl. llolni : rttlc velil'ðr. 

BEKKDO.MR, ;«.. coittcnlio, (bekkr, scam- 
niiin , cfr. hekkjast við, hekkinn, hekkiui. 
hekkni in Le.r. B. Ilalil. , bi-kkja/. til, Grctt. 
.)'/. ilóinr, lerm.) : hekkdómr lléðiiis rckka, 
conlciitio {lutlificatio) lletliiiiaiioriim . piii/iia. 
/'. // 322, /. 

HI.KKI , iti. . qiti coiileiitlil . atlrersarius, 
iiiimiciis: hekki hau^a, iiiimiciis aniiiiluritm. 
vir lilicralis, Gf. 9. 

ltl.KK.HNU TAB, "/. /'/.. conscssores Iri- 
clitiii. (I'ckkr, nanti), conrirtr, Slitrl. I. 13. 
'l. In prosa, kátr við bekk.junaiita sína. Dropl. 
nittj. msc. c. .">. 

BEKKB, iii., gen. bekks et hekkjar, rirus. 
( Ditn. Bick, Geiin. Hacli); sá hekkr (m priere 
seniisiropltii brunnr miskunBarj ey kr b«b(m 
þoiXa þeim miiiiiiiiiii, er af drckka, qtti rtriis 
cis Imniinilius licnr vioralis. t/iti intle liiberint, 
ilitlcein silim e.rcilal. II r. * : li.já einuni hckk 
jti.rla riiiint ncscio qitem . Scll;. 13; sveita 
bekkr, ririts saitguiiiis , saitgttis . Icita sveita 



|M 









bekks, tanguinem quarvre , quo titim erttin- 
tjuas , (lr 'hnstii , 8E. I fitm . bekkr vargs, 

■in/ttis, drekka vargs bekki. 
sanguinem haurire , de eorvo , Nj. 30 . / ,' 
lnkks eldr , ignis riri, aurum: bckks kí cldr 
uk a\la úIIiÍíSn IMinum miiMi iiurutn (armilhr) 
Diims inlrr carpuin rt hitmrros (i. r. in Lrit- 
rltiis rt hinilis) jncuit. SE. Et/. 234, bckk- 
jar drekka . haustus rivi , aqua , Mnl. I. 7; 

*,.!, .iiiiifkkr. 2) miirr . si: / »;.i. /. 

i/iiu et antea nlliitir apprlhilionrs porlirtr 
rcfnri fmssunt. 3) brkkr, lillis. III pWW, 

/ i / ,64. .«:,. viu 8, ji7. 

HKKKIt. m., ijen.. bekks rt bekkjar, m 
num . sedile , sedes ; leclus trichitiai ts : >tr.i 
l.ikki, 8E. / Ut, I, llamh. 22, Ynjlk. II. 
(,'illt. 9. 'l'l, l.i'hilijl. II ; brc'nYi bckki. Alrm. 

/. (ihe. I, 3, Am. 24. 2."). Kmi. 25; kim 

bi-kkjur dis Brunnitkls, ilra Irithiiti Uriuillil- 
kerini, Idunna (S. Tliorh). SE. I 312, 2; r. 
Ilruiuiaki ; bckkjur (rr. , arlms triclinii, fe- 
ittiita . F. V '2(>l>, 2. — $) scamnum, sedile 
in iiilieriiiiciiln cniititiali , Korm. 12, 1. — 
y) lectus d ii r iit il ii ri ti s . hnriii. 16, 3. — fi) 
in riiiiifiosilis . ölbi'kkr, iirnibckkr, in appell. 
naris lial'bckkr. 2) tiaris (cf. bukki) : 

hrannir strvkkva lilaiYmn brkk iinthr rrr- 
bertint onustam narem, SE. 1692, 2; bl;íiii>l 
bikkjiir, carulea ria naris, mare, Htj. 6. — 
3) caiitfius v. collis , saltus (c„i/n. bakki) : 
ii in bckki, per colles, per sallus, 011. 711. 'l : 
uln.i bekkr, raiiifiiis fiisriiiin. inare, iilna bekks 
eldr auritnt , SE. I 33S ; Sölsa bekkr. cam- 
pus pirata , mare (sec. SE. I 'l'lO , liér er 
kallaiSr ICrÍU SöImi bekkr), Siilsa bekkjar 
trö<\, rirt marina, unda , flttctus , SE. I 'l'lO. 
3; hlunns dýrloga bekkjar runnr tir , a 
liliinudýrs bekkr, cainpns ttaris, mare, hluiin- 
ih'rs brkkjar lo£Í, fliimiita maiis. auruiii, 011. 
92. //. 

KKKKItKKK \lt , m. /./., eiri' tcamnis insi- 
• h tiii v. ( bekkt . iikkr), domesiici: b. falljötuns, 
domestici gigantis, familia i/iiftiulra, i/ii/aiilrs. 
SE. I 302, 2. 

■EKKSAGNlBj f. pl. , cœtus tricliniaris. 
(b.kkr, siijjn ) . domeslici , conrira- , aulici. 
/,'. // 303, I. Ok. '.I. 3. 

IIKKKSKIt U Tl IMt. ii,.. , lornutor scimni. 
(bekkr, skrautinV) i. r. ilrctis scamtii , lecti 
ti ■icliiiiai '•(>■. iliitis convivii, Lukai/I. 15. 

BKKKfillM Itlt. iii.. tetrao //>/. (nris in- 
iniii- iiiiniiis. lnkkr, þi.Yirr). mttast körbciV 
bt-kkþidurs, oruni aiiulis, Eij. 'II , 2. 

III Kltl. ,i, . /;. /486. 589. I. 

(Norv. Baki.', *'./.) ; hodir cnli. bikra, ttrirtis 
inslar Imlarr (liau. biii-^e, lialnt,). 

Hl l.t.lt . iii. . saccus . sncciiliis , lnih/il , V. 
c. ifi i/un Imlnr ciiiiluiitur . Isl I 206 . »</• 
qu. Ilit. 8». / s ." sticciiliis rrn rfic i/.s serrnmlts . 
Kmii' 'ilit \itafullr bilnr; follis nffi- 

falirartir . YolU. .'i2.' Mvlafili. 0p( 9t 
vki.i'|.i.iii belg skilin nrr) kuina, lluiiiin. 136 , 

lliu 29. 1» eompo$. geitkelgr, gmiðbelgr. 

BKKI, m. . ijrii. H.lia. Ilcltiis. a l'rnjo 
contii criiiio intciji • >/ / /_>'/, /(.ií.ívm' 
frnlcr ticrdir (Skf. 16) , itai/uc ,/,,/, nih 

• bani Belja Freyus , \ SE. I 

196, 1; Belja dulpr hostis Belii , id., átrOst 



Hclja dólsM, ertima sedes Freyi , loca ,„n, , 
adjacniliii, ora ninritima. >'/•-'. / 262. .'/, quo 
liicn Ernjiis. tili \i„i;liis jiatrr, iiiuiis oicolu 
rcfirirs, nlnliir. 2) tjiijas : fjiirs|iillir Belja 

l.iil \ i-riYinijar, interfertnr i/it/aitlum, Thor, SE. 
'. 2. 

If KLI, ii., litslrum, (búl), Sk. I, 13. 

BKKKI, dat. s., a bölkr, qu. r. 

BKKKA (bell , ball) , r. n. , illidi . iuculi. 
iiniilcre, accidrrr : imficrs., ball í Kt-illl kulli, 
(iclus) arriilil cilfiill (Irtii/tt cttpitt ) Eiiltr. 
8E. I 260. S,c /-•:/,. |5. í.all |>er mi . Ilóli ? 
ball \t>t. ok ball livi-iii meir en jni hlgBlr, 
því ek ein t&ffi súrr , an ictus te tetegit, 
limi' fc. 

IIKI.KA (billi. b.lda, bellt), r. a., rim fa- 
cerc . injttriam faccrr alicui, lacessere : vík- 
hlg*r beldu viíSr þér því ríki , er vildu 
ifiia lihuit iiijuija lc tiffecenint , F. XI 189; 
b. ilrnd inra-kt > vikuui fidem frauditlenter vio- 
lare. Úll. 171, 2; h. aldri aldar. riltr hmni- 
iii, iii rim inferre , homines interf'nere . 011. 
14, 1. — ji) resisterr alicui , il. upprimere, 
superare, c. dat., SE. 1302, 3; sic in prosa, 
eigi iná lífei'iuin bella , /.«/. // 305 , FR. 
III l'iO. IW. Sturl. 9, 28; hinc , bellir, 
bregafogr, elli, epprimtí (mr). úistai fmiki), 
rex , sriircius. id. qu. fellr á hflnd niér elli, 
Fsk. 28, 3, quod rectissimitm esse ridetur ; Hkr. 
mrinlir. E. el E. I 50, 3 hahenl belli, in con- 
jiiiictiro, HS. /, 5 bellr, verb. neulr., quurum 
iirittrum salis ticconnnodatum est. — y) atjrrr, 
facerr: livi bi-Mit þvi? //. 2í; hverju þeir 
hafa bellt , Sóll. 80, ut in prosa: hvar viti 
nienn slíku bcllt vift ki)nún^iuann? /■.'./. 62; 
hvat skal ek £rra viíS biskup, er sliku hefír 
lnlli? Orkn. p. 196, kinc. — fi) periphrastice, 
bella svikuin, ttgiltire dolos , proditorem esse, 
F. III 6; b. bragfti teclmtiw adhibere, Am. 
55; b. stvr facere pugntnn , SE. I )2<S , 3; 
I). vexti incrriiienla cttpere , id. qu. \a\a. 
crescerr : vi II at vexti belli valbya;g ll.u al.lr 
yggjar, 8E. II T21 , 3: b. lýgi — Ijúga 
niriiliii . Iliiinh. 12: b. (ilaiiini Itrliim esse, 
(iha. 29, rl in pnistt, bella glciYi , id., Fll. I 
179; bella undri mire se gnrrr. F. IV 36, 2; 
ImII.i tíli hoiicslr iiijrrr. 011. 92, 7 (AR. I 
■ 12.1. '■',). I'ait., bellendr laufa veðrs, pug- 

iinm fnririttes, pitt/natores, Thorf. Karls. 8, 2. 
(AA. Ií6). 

BKKKIW. <"//.. prtiilnits. injuriosus, ttlios 
lacrssens, (bella), Úrrtl. 21. 

KKKTI . n. . wamm , tinmultmi: mér dregr 
krjgg ;•! hverjo (Uaraldr sveltir mik) bettí 
;.ii/K/ //i/7/i trnjum adstrimjit , Snrijlli. : bilti^ 
hríncja, circtttus, i/iiu zona iidstrim/itur , Isl. 
I 97. Bi'lti Keni'iiiiar. rimjulum iitsultr. marr. 
Sl // '/.'''. / •' sjafar bclti , ocrniius, „rl,rm 
iirriiriini umliiriis. /.//. 10; \,. fuldar serpens 
1 2) pnrs 

mins. SE. I 584, 3. 3) in compotiiit 

jar.Mnlti. 

Itl \ , /. ./ //. . riihiits: i Mrgrl ben . Mb. 
9. 2; fihtr. benjar, riihnrn , S„ll. 80, Hh. 
I . 2. Iittrr utriimifur ijrnus rnt illiinl se- 
t/urnttu: raiii> ÍKýstí b.ii bhiiM ritbruin vul- 
niis. II II, sr,l raað l'mistil bi-n blnfti , s/ 
/ //>. /. ./ rmð lii\>tti benblo.Y, Ftk. 9,4, 



RK\ 



46 



HKN 



rubra vulnera; úr þesso beni, O//. /.9.3, 2, 
se</ or þessi lieii , Shl. V 37. Pro neutro 
genere slat : slór fcngum bea graria accc- 
pimus rulnera , (iS. 30 ; svanr bcns , olor 
vulneris, citrvus, OH. 92, 13; naiii liíða ben, 
niliuis iiii riilucia accipere, GS. 28, ambi- 

iliiiiiu i'st . clsi /iluralis tiuiuerus el neulriiin 
genus jtrœcedentibiis ajitiora sunl. Construxi 
framligt ben iiisitjnc ruhius, F. I 48 , 1 
(HS. 1, 1) , sed ride bendraugr; eldr ben.ja, 
it/ins vulnernm , gladius , SK I 420; ben.ja 
hagl , grando vuliierum , sagittœ, membr. E. 
HS. 1, 3, pro quo SE. I 432, 2 habel bryn.ju 
hagl grando loricte , id. 

BÆN , /'. , petitum, petilio , (bón) : þat er 
þó betra en bæn petito melius esl , Htirani. 
36; biðja einnar bænar unicum pelitum ro- 
gare , III;. 2, 60; synja lítillar bænar leve 
pelitum denegare , Eg. 67, 3; plur. , bænir, 
Nj. Í33; bænar niikkvi , navis precationis, 
pectus, börkr bænar nukkva, corlex pecloris, 
lorica , börkrjnðr bænar nökkva , prœlialor, 
ÓH. 183. J. Olavius in NgD. 160, bænar 
niikkvi, tlf ore,capite,et biirkr bænar niikkva de 
galea sumit ; J onsonius , in Vers. Lat. Njalœ 
c. 103, bóna vel bæna smiðja, precum nf'fi- 
cinam , peclus vel caput vertit. Scribitur 
beon in f'ragm. Blasii: „En J)á er guos vinr 
hafði beon lokið". 

BÆNA | lia-ni. bænda, bænat), v. «., orare, 
rogare, Pál. 19, 3. ubi a vero hujus verbi 
sensu discedunt inlerpp. ; cum gen.: hverir 
bændu slíks quinam hoc flagitarunl ? i. e. 
quinam hujus rei suasores et auclores fue- 
runt? SE. II 248, 2. In prosa, at bæna e-n 
til, alicui persuadere, ut faciat aliquid, F. 
X 387; hodie superest in verbo grátbæna, et 
bæna sik, inter precandum faciem tegere, tecta 
facie preces fundere. 

BENDA (bcndi, benda, bendt), v. a., flectere, 
curvare, sinuare: vindr bendir váðir ventus 
sinuat vela , SE. I 630, borðgrund bcndir 
stýri iiitiln fleclit gtibernaculum , SE. I 690, 
2; skildir bendaz , clipei inflectunlur , SE. I 
614, 1 ; b. álm, hlifar, benþvara, arcum, arma, 
hastam torquere , Rm. 25. 39, F. VI 171 , 2, 
Krm. 9, cf. svegja; in prosa benda boga 
arcum adducere , Nj. 107 , Dropl. maj. msc. 
c. 16; benda sverð um kné sér genu oppo- 
sito gladium lenlare , F. X 213. — $) benda 
víg, incitare pugnam, simpl. facere pugnam, 
cœdem committere, Dropl. min. msc 13, 4. 
Part. pass. bendr, curvatus, flexus: b. baugr, 
curvus, rotundus, Vigl. 17, 7, nisi legendum sil 
brendr, coclus , auro puro ; b. randa rvinr 
pugna concitata, Sturl. 9, 4:3, 2. Cf. subst. 
bendir. 2) significare: hvat liyggr fcú 

brúði benda quid feminam putas significare, 
(ilie. S; portendere: undr cr, ef ekki benda 
— franivísai' mir disir, iniriiiu rsl , ni deœ 
jtntiiilir uiilii (fulura ) jira-sigiiificant . Ilihl.3'1. 

BEM'A, id. qu. band v. bcndi, u.. riilr 
liöfuðbeiulur. Heiula pre binda, ligare , oc- 
rurril iu rorr ctnitjios. . nuíilicMilr , fiscclla 
capistratus. (iruij. I 183. 

llKM)A(ílt , m. , lu.i iitlnnis, ii/nis iiilu.. 
gladius, (bcn, dagr): hendags guy'r pngna 
HR. 30. 



HI,MMI-I>, m. , in segelum nometiclatura, 
8E. II 199 rulrlur esse id. qu. bundin , 
mcrgcs. 

BEM>ING, f. , signum , quo ijiiís admone- 
tur, (>. 'ld. 

BENIHNtíB, m.. i idc sal-, sain-. 2) subst. 
rcrlitile , id. qn. bendir, ribrator , titciiibr. E 
IIS. I, I , li.jiirs beiidíiiiiar, i ibrutores gladii, 
prœlialorcs . riri , jno li.jörs bendraugar; cf. 
Iiauðrgyrðíngr, nbíðíngr. 

BENDIR, m., tjui tortjuel, ribral, (henda), 
nt svegir : bendir valþögnis varrar skíðs, 
vibralor glatlii , jtra'liator , vir , Vigagl. 26, 
ii bi pro bendiz forte legendum bendir, in voca- 
tivo. Vide styrbendir. 

BENDRAUGR. HS. 1,1; Hkr.l'. VI jun- 
guntur lijiirs bendraugar, saucii mililes, quod 
resolvi posset in hjördi augar bens , milites 
vulneris (i. e. vulnere adfecti , vulnerali), 
vel sumi pro benjaðir hjiirsdraugar; Olavius 
conjecit hyrs (jpro hjörs) bendraugar, prœ- 
liatores, a bens hyrr, ignis vulneris, gladius. 
Ipse construxi hjörs draugar, prœliatores, et 
framligt ben , Shl. 1 58. — Membr. E. Hkr. 
I. c. habet hjðrs bendíngar, vide bendingr, 2; 
cod. chart. A et Fsk. 27, berdraugar, qu. v. 
Possit et bcndraugr resolvi in bend-draugr, 
(benda, draugr) , qua ratione b. hjörs idem 
fuerit ac bendir hjörs vibrator gladii; auðs 
bcndraugar, diviliarum dispersores, viri, ^benda, 
draugr), Merl. 2, 93. 

BENEEDR , m., ignis vulneris, (ben, eldr), 
gladius, Hg. 33, 7. 

BENEASTl, m., ignis vulneris , gladius : 
kaldr b. varð bresta i háturnum hjarra, 
HR. 20. 

BFNELÆÐR , f. , mare vulneris , sanguis, 
HR. 33. 

BENGAGL, n., anser vulneris, (bcn, gagl), 
corvus v. aquila: bengagls bræðir, pugnalor, 
vir , Orkn. 75 , 2 ; bengögl gnúðu at dyn 
sköglar aquilœ in prœlio clangebanl , SE. I 
418, 1, F. X 187, 2, quo loco H. 11 habet 
bryngögl. 

BENGIÐI, »«., plaulus (avis) vulneris, (ben, 
giði) , corvus v. aqui/a , id. qu. bengjóðr, 
Korm. 16, 2. 

BENGJÁLER, n. , mare vulneris, (ben, 
gjálfr) , sanguis, gen. -rs et -s: blágjóðr 
bcngjálfrs, lividus corvus , OH. 28, 1, sed 
bengjálfs, , F. V 72. 

BENGJÖRT, Eb. 63, 2, prava lectio pro 
bengrát. 

BENGJÚDR, iii.. plaulus (avis) vulneris, 
(bcn, gjóðr), cortus, F. III 86. 

BENGRÁTR, m. , lacrima vulneris, (ben, 
grátr), sanguis , Eb. 63, 2, cf. tár benja, 
sub t;ír. 

BEN6REFILL, m., gladius , Hofuól. 7, 
lirm. 10, (ben, grefill, a grafa), unde Q. 
Maijiiicns. fosstir rulticrum. (j . I'auli. rniiator 
i ii I ii c riiin. explicant ; liafnio cst caliim rul- 
ncris . (grrhll = "lal'all); jtossit tt rerti, 
rulrum riilncris. { grclill — gref). 

HENGKÍDR, f. , ijigaiilis rultutris, (ben, 
griðr), securis , Nj. 93, 2. 

BENHLLNNR, m. , fulanga vulneris, (ben, 



47 



HKV 



lilutinr), giadius: benlilunns be'nYir, prtrliatoi . 
I . 6. 

IM.MIKÍD. /". . procella rwlnerum , ( Imh. 
Iiihi ). pugna, Isl. II 8. 

BKVIA ( -aoa , -ii( ). v. a.. sniiriiii i . i nlnr 
il. Irtah rtiliirrr iulfirrrr. ( bt'ii ). iH 

IM VIM, Hu. 835, /. ./ Iirnjti. F. I\ 6ls. 
2 , Irijriiilum esl bcino r. beinu , a beiiiu, 
»/•<•/ II s. 

BKNKNKIK, f. , hamus vvlneris . (ben, 
kncit') trlnui: iiiiiis bitr b. óft í blúiSi viullii 
nriitii Irln sttiit/uinr ntilaliaiil ( mls/irrsa erant), 
F. III 9, 2; '<■/. GS. 23. 

BKNKM All, »». ///. , p«ri iiIíi/iiii i/lnilii. 
(li.n. Uniii). &E. / 567, 3. 

BKNI.Al'KK. iii. , liijniim vvlneris, (ben, 
laukr), gladius, F. I 173. & 

BKNI.INNK . m. . srr/inis inhirris, (ben , 
linnr). Imsla : benlinns borg cli/irus, ejns 
be'nYir, prtelialni . rir. (irrll. 39. 

BKNI.OGl. »«., flfimma rulneris, (ben, logi), 
ijltulius . Mrrl. I, 35; bcnloga vindr, lent- 
/irslas glttdii, piitjna . rjtis njútr vir , Srll;. 
12: breffþa benlogom ensrs ribrare , llund. 
1, 47, Fll. II 3\'i, 3; kveiYja hauðr laii.Yiin 
benloga. HR. 22; b. beit brynjo , iliiil. 3'i. 

BEM.KKK , m. . rivits vvlneris , sanguis, 
(ben , lækr). Eb. 19, 14, sed sec. tnembr. 
onii.ir benltekir (pru lækir bens unnar) rivi 
stiiiijtiinis. 

BKN.M ARR , m. , mergus vulneris, (ben , 
márr) , corrvs , gen. benrnás et bcnmárs , 
llöfual. 10. 

-BÆ.NN, derivatum a bæna , petere, orare, 
vide composila geyrbænn , jyörbænn . torb;enn. 

BENHÓGN, n., pluvia vulneris, (ben, röffn 
= regn), sanguis, heyja b., sanguinem effun- 
dere, tfj. 79. 

BENSÆKDK, vulnere necatvs , letali vul- 
nere percvssvs, (ben , sæfa) , Eg. 60, l.\ 

BENKÆGK, m., gladius, SE. II 476 pro 
MJMtfVJ cf. bensögr. 

BENSÆR. m. , mare vvlneris, (ben, sær), 
sangvis: bensæfar rann, tedes (receptacvlum) 
sangutnis. vvlnvs, Grett. 13. 

BKNSHILDR, Krm. 1, membr. dirisum 
kabet bens liill.lr: Hafnius accipil pro dat. 
obseleto , pro bens hildi, 9: skildir klnt'u/. 
bciishildr, clipri ilifftitilrliantvr rulneris bel- 
luna (securi) , hildr pro gigantide sumens, 
cvjvs r.rrm/ila tlrsiint. Verissiinii hrliti etse 
ridetur : bcnsildr kliit'n skildi, haleces vvl- 
n, r ii m (sagittœ vel hastœ missiles) dirv- 
yriuiit rli/irns; rinn brnsildr, i/iitnl ail appelltl- 
tmiitm atllinrl . rmifrr hresilna lijal.tr. Krm. 
13 , sildr rri/ularis jiluralis esl toG sild ; r. 
llarlil. 3. IIS /s, ■>; „irmlirantr kliifnzt 
skil.ler. fallrittr prununtiatinu, . tlirlum est 
prti klul'ii skildr; bit'iisildr . II II. (i. 

bknsimii. iii. . ijiiiiiius . >/•:. n nm ,,,,. 

MMOgV, fnrtr iil. i/it. Iirnsíkr. 

BKNSIGDH, m.. fal.r rulurris. ( ben. Blgðl ). 
tjlailius. Isl. II 

HrAMKK, »/., n/iiis riilntiis. ( beii, sikr), 
gluilitis. II.,. :'<>. :>. I I v.l, 2. 

BKNsll.h, ttide m bnishildr. 

BENSKÁKl, m. , mergulus vulneris, (bcn. 



skári), corrvs , ísl. 1 166, not. 6; plur. 
binskiirar. Eli. 26. 

HKNSKKI I) . (.. ,ilur. . lii-nskei.V. /•'. t' 231, 2 
siijiiifirurr riilrl ur ut riiini/iir lalus lamintr t/lmli i 
IiI.ii> li-ll .il'iin ;i liáiVir bciiskrirlr; fnrlr cng- 
iiatiini rst Daii. Skiniif. (irrm. Scllicnr. Amjlos. 
on jiii'in sccnnuiii, iti laminis (ijlatlii). lleow. 

BKNSKMIU, //.. /,/. ////. bcnskári. ísl. I (ð 

BKNSKOD. //. . iin.ra ritlnrris r. rulnifiru, 
(licn. sk(í. , l), qhulius. (irrll. /.'). /. II II. ..'.">. 

BKNSMIMK' ///.. i/hntiiis. SE. I 3(i:>, 2, aut 
lulnrra mujtmtt, (ben, sjúsa), aut ignis vul- 
nrris, a Mgf — " : sokr. 

BKNSCKiK, »i. . glailius, SE. I 569, rur. 15. 

KKNSTAKI, »//.. pira rnhirris, (ben, stari), 
rnrriis, rar. hnn. i) , rui cniirenil lectio 
bra-ililiim ; »/</»»» Itcliu metnhr. , bein si.ua 
brriiiliiiii , iiiiininti rrjiririnla rsl. Bcuslara 
iiiiiini, /inlus rturi. sani/uis, rjus jiriina pugna, 
rjus srrkr Inrira. Iiujus árr rir Ag. 

BKNSTIGR, »»/., via vulnrris. rulnus (ben, 
sti'sr): vápnliririar naiV varr) skríiSa frain á 
benstíifii . (jhitlius cunclvs esl vvlnertt pene- 
trarr (prn/t. iinijiiis putjnir prurr/isil in tra- 
mites vulnrruni . rf. similem metttphoram SE. 

I 606) % dirtl. 50, 2. 
BENSTMKNAMM. Siurl. 9 , 8, 1, vulnera 

itifligens ; sed prtvslat bjórstofnandi , .//.. v. 

BENSTOKR, ///., acipenser vulneris, (ben, 
störr as styrja), glatlius , hasta, II II. 39. 

BKVl'KI W m.,rttmus vvlneris, (ben, i.-iiin ), 
OMH, Fll. II 238, 2. 

BENVAHGR, m. , lupvs vulneris, (ben , 
vargr) , gladivs: benvargs hregg, procella 
tjlatlii. pugna, SE. Eg. 238. 

BENVIÖIR, m., mare vulneris, (ben, víðir), 
saiii/ris. benvíYis \il. labor cruentus , pugna, 
GS. 8& .. 

BENVÖN'DR , ni. . virga vulneris , (ben, 
vöndr), gladius, Sk. 3, 19, Hg. 31, 2, ísl. 

II 353. 

HI.N|)IDMU{. ///. . //•//■,/„ riilnrris.i ben, 
þiðurr), corvus , F. VII 345, 1, Fbr. 50, 
Eg. 48, 2. 

BENt>VARl, m. , rudicula v. tigillum rul- 
neris, (ben, J/vari) , gladius , Krm. 9, var., 
• iii convenit var. lecl. bendum (.■/./. supra 
benstari). 

BER, n. , /„/.•(■„. SE. II 186, 1, de uva; 
iltiil. videtur cohterere aldinber, eud. sensu. 

BÆR . m. , rilla , oppidum , llund. 1,2; 
itulu . palalivm , Grm. 6; b. búr)ltin<a ades 
regite , Gke. 41; vrbs , Sk. 3, 13. — $) 
ranirrti, vt salr: heidar bær , camera mon- 
taiinium , ctelum , Lr. 32. ///./ sic : \.iin 
(u|>|i-) j)in-- arir |{ alkunnan da«; sunnu j| 
lieiriar bæss i htisi || hrein( s) lukiaiYr einii. 
J.- ærir ii|i|i|)iiiis luvins MÍMV b;rss. ministri 
supe.ri rniirnitiis ptirtr mniilniiiirum camera, 
ralrsliiim ttiltliliorvm arliilri, apttsloli, 
y) vl bVr. /niijus . /./■/ //„/■////// . om br.i.Ytn 
bæ per latum terriloriitm ( itl. t/u. sv.it). 
/i' /•.//. lil), ut i brriiW bvsciir. ibiil. i" 
I itlr dagbnr. 

BEKA, /.. ili/iriis. (a bcr;i, ferre, gesltu . /. 
s ' I • ' ' l.auíi- er á beru sæmstr, cir- 
i iilus iii rh/iro decentissimus est, ibid.I 428, 2, 



iiKk 



48 



HKK 



hinc Bcrudrapa, parma epns, cartnen de cli~ 
peo inuneri dato, Eg. 82. 

BEHA, f. , ursa. (vide ben) , SE. I 478. 
589, 3; beru liold caro tirsæ , Völkv. 9. 
In prosa lsl. I I7(i: Ingimundr fann á vatni 
einu beru uk húna tvu hvíta mcð hcnni; /'/». 
/ :U>7 , þ;t sá ek bjarndýr eiit, uk fylgdi 
liúnn úngr. uk vildi drekinn taka liann , en 
beran varði. 

BEKA (ber, bar. borit) , t>. a. , ferre , ge- 
stare, portare; perf. inf. baru. Isld. 6; bera 
rönd , clipenm gestare , rario significatu, vide 
i-iinil ; b. sverð , blóðvGnd gladium gestare, 
Korm. 27, 4; b. Iiátt gcira sublimcs liaslas 
gerere, Krm. 3. — $) adferre: sii er berr í 
voveðri váðir quæ (mihi) in lurbulenla lem- 
pestale vestes adferre solel, Eb. 40, 3. — y) 
gerere: bcra líki e-s, qerere, præ se ferre 
similitudinem alicujus , alicui similem esse, 
OT. 30 , 2; b. gott hjarta benigno animo 
esse , Mg. 11, 1; allvaldr átti borit ógnsnart 
lijarta rex summa animi fortitudine prædilus 
fuit, F. VII 67, 2; viti borinn ingenio prœ- 
tus , Ý. 31; bornir liugiim hcrsa íþróttar 
bellicoso animo prœdili, SE. I 298, 3; bera 
snilil magni excellenti facundia gaudere , 
Sie. 22; b. vægð. parcere, remisse agere, Eb. 
18, 1. — 8} proferre, efferre: b. Oðins mjöð 
carmen proferre, offerre, Höfuðl. 2; b. leyfð, 
SE. I 514, 3; b. Iiljóms lof, latisonam lau- 
dem efferre , laudibus celebrare , HS. 6,6; 
cf. bera fram , bera fyrir. — t) ferre, pati, 
Has. 19. (Vigagl. 2) , Gd. 45; b. ángr do- 
lore affici, Lb. 10; b. stríð , malis vexari, 
agitari , Slurl. 4, 2, 2. — £) auferre, obti- 
nere: b. hæra hlut, en aðrir, alios ante- 
cellere , Isld. 6; vide bera af. — 2) parere, 
gignere , procreare, tam de mare , quam de 
femina; de femina: Hyndl. 33. 34, Lokagl. 
23. 33 (hoc enim loco Njórdus de Lokio, 
contumeliœ ergo , tanquam de femina loqui- 
tur) , Veglk. 16 ; de utroque parente , Hyndl. 
16; depatre, Hyndl. 26, SE. 1204,2= Vafpr. 
47; burinn . natus : bornir frændr nalalibus 
consangvinei , OH. 106, 7; borinn Nörvi, (jjiika, 
>Sigmundi , jarli , natus JN'örrio , 4fc, Vafpr. 
25, Hm. 2, Sk. 1, 3, borinn vestu heilli //'■* 
simo omine , H. Br. 4 , gúðu dægri auspica- 
lo, II g. 33, 19; additur et í heim, //. Br. 4, 
Has. 19 , el und lla;ðar ský-jaðri sub cælo, 
iii terris , G. 2; láta liria/. nasci vellc , G. 
2, SE. II 232, 3, id. qu. vilja beraz, Ll>. 
12, aililitur tfá mey, Has. 19, Lb. 12, SE. 
II 232, 3, frá bjartri stjörnu, /*'. 2. 3) 
intransitive : þar bar skjútt at inúti con- 
gressus (copiiiium) tubtío accidit . (>//. 263, 
1; cum accus. suhjecli : sva bar raunir cuiii 
ciihim hnlamiiHt halnicriiiit , Mh. 13 : ferð 
bar á lli'nia popalns in fuijam conjrcliis csl, 
Mb. 9, 1; varrsíma liar fjarri loiiijr a nari 
frrrltattir , SE. I (i'jfi, 2: briins blakka bar 
fyrir jnrð, lilýrs guta bar fyrir liólm, navis 
prælerlata vst lorain , insiilaiit , SE. I 646, 
2, Srrrr. 93, 2: nmgeftl 'irrr iiii-r í niína 
svefna friiiina tnilti in toMNM Mpparet, l\orni. 
I'.), í). ul ci'/i 1/. // 770, nii-nn bar í drauma 
hinu sæla |>urlák. 'i ) luia inanni, alli, 

roborc, ririlnis prtrralrrr. a) transitire, ynd- 



leygs buðí berr alla ýta magni , omnes homi* 
nes virium magnitiidine superal , vel in uni- 
• 1 1 smn , iiiniiihiis iitiirlatibus prævalebit (po- 
tenlia, aucloi ilalr) , Fll. I 2.~>S :, ií; (M(tir5r 
berr grimma grams ætt magni , feroces pira- 
tas vi superat , opprimil , tlrlicllal , SE. II 
118, 2, ut bera e-n ofrliði in prosa. — b) in- 
transilive : snild iSigurðar bcrr inagni elo- 
quentia S. excellens est , F. VII 238; Sie, 
22, var. , cf. supra 1. (J. ; margullin mær 
in er þótti afli bera, mihi visa est robore pra- 
valere, vel omnes antecellcrr , //. hat. 26, il. 
Slurl. 5, 4, 1, ubi legendum videtur , gagn- 
hræddr, svu at (non afj bar magni, per- 
timefaclus , ut nihil supra addi posset. Ali- 
quid simile habet loculio F. III 175 , hann 
jióiii ufmagni bera llestum húsum is pleris- 
que domibus (intrandis) nimius esse vide- 
balur, — c) superare, cum acc. objecti, ad- 
dito dativo rei , qua quis superatur , vario 
tamen significatu: bera e-n bjuri, cerevisia 
aliquem opprimere , obruere , i. e. vino ine- 
briare , Völk. 26; b. e-n baugum pecunia 
corrumpere, Alvm. 5; hinc burinn verkjum, 
doloribus adfectus , adflictus , Og. 4, it. in 
prosa Hitd. c. 34 de morbo Oddnyæ: en svá 
gurist með miklu móti , at hun var verkjum 
borin af þessu, ok var ákafast hinn fyrsta 
vetr eptir; bClvi borinn, malo , miseria ad- 
flictus , Grg. 2; beraz pínu calamitate op- 
primi, Selk. 1. — 5) impers. cum adv. , svá 
at bráðum bar subito , Has. 48, ubi sic: 
blíðr nam þengill (o: Davíð) þýðast — (Þ at 
er Imiiii ) kniiu annars , — en réð, hvu at 
bar lii iínuiii , búandmann af því svanna. Sic 
in prosa F. XI 50, þat var góðr (kvenn-) 
kostr, svá at stórum bar , in primis bona 
condilio; F. I 116, Oðinn fylgir hunum ntí 
af landi brutt, svá lánga leið, at stúru bar; 
adde F. II 37, þat bcrr stórum mirum 
tliiani ti tii ; F. VII 305, ætla ek stærrum bera 
hin lagabrntin graviora esse; F. X 296 , eigi 
ber þat allsmám. — 6) bera cum præposilione: 
a) á : bera e-n á bál , in rogum portare, 
rogo imponere, Vsp. 31 ; bera (þjúra) it seyði, 
(tauros) igni imponere (coquendos) , llymk. 
15; b. \.i|iu á e-n arma intentare alicui, 
). 18; b. sakir á e-n crimina intentare, 
II a. 177; p) af: bera sigr af e-m victoriam 
ex aliquo repoiiarr , ). \8) b. banaurð af 
e-m , vide banaorð et banorð ; hinc absol., 
bera af e-ni iilif/iiriii præstarc , inlcccllcre, 
Clia. 2, ubi variat cum bera af et b. um. 
Cf. Far., lii biir af (— Isl. þat berr fni). 
Ftrr. 234. — y) al : bera bðslar at hör sa- 
gittas nerro adplicare, Mg. 31, 3, cf. F VI 
77, 2 ,t Shl. VI 71. — 8) frá: bera IM 
c.rctllrrc, personal., vCxtrþinn burr frá forinu 
corporit tni c.rccllcit.s csl , Orkn. SO , 2. //» 
prosn : þut bar mcsl IVii iini.iinu- singtilarc 
fuil , ÓH. 86; hcrðiinikill, svo at þat bar 
frií þ\í st'in aðrír niciin voru. Ituutrris lain 
rasiis , ut modum ciiiiiniitiiciii mtilUim exa - 
ilcrcnt , /•-'</. 55; liinc ailj. IViilia'ir c.riniius. 
z) l'rani : b. f'rani lniussir, cimclia profcrre, 
producere , Ghv. 6; b. snart li.jarla iiain í 
styr cum iuaijim fortiludiiic aniini M /irælium 
procedere , Krm. 5; de rccitantl,, carmine : 



HFK 



4« 



KKK 



ek bar liíktiarbiaiii fram fyrir Gauta fuldar 
liumra leiðar recitati I iawi tolatii coram 

ImniiiiHiiis . Lb, .*»/ . (',/«■ bcra fyrir; «/i«* 
lura l'rain í/c carminr r. oratione jirnferetitltt, 

pronuntianda , uturpatur, /•". 17 

— U fyrir: bera hróðr, nuert tyrir »-n 
carwrti iaudatorium coram aliquo reeitare, 
HöfuSl. I'.i. Korm. II. l > . Ód. 26. 

ber.i l.i.í i lúðr, indere, immillcrr, Ejölsm. »7. 

— i) niill't: bera/. róg inilli muluas contcn- 

I nlternare, Atn. 95, arl. bera róg, {*i/e- 
>////(• crimina , l'ltiut.) , dissitliot ,im semitia 
tpargere , tinittrot rumoret differre; tic in 
prustt. eodem tennt, berai verra í milli, II. 
67, GhM. I 248. i) of: bera of c-iu ali- 
qttrm prœttare , Gha. 2, ubi rarial rum bcra 
af et bcra utu. — x) or: bera sigr or rómu 
rirlnrittm r.r prœlio refrrrr , (hl. 8. — \) 
sanian : bcra raung orð samait, mjuttat rttu- 
tat eanaerere, colligere, Fm. 33. — \j.) did: 
b. um c-m, id. qu. bcra af, bcra of, 67»«. 2, 
ride supra. — y) und: bar kappsatur — 
Knútr liinii riki — bjartan seim — und hti- 
endr, incolas auro corrupit, ad defectionvm 
tollicitatit. Fsh. 93. (F. X '126, 33). — %) 
upp : aperire, communicare cui quid , arcana 
committere oui, Hugtm. 20, 2; mærð er upp 
linriii. carmen , encomium palam reeitatur, 
G. 9, SE. I 712, 2; tide uppborinn , ber- 
andi, borinn. 

BEHAM>I, part. acl. r. bcra, plur. bcrcndr, 
Irtttisilirr. ritlr compotita hríngbercndr, rand- 
berendr, sciðbcrendr, skrökbercndr , sverð- 
bcrcndr. — 2) inlrans.: berandi birti. liimrti, 
tparsum, diffutum, Gd. 68 (birti [accus.] bcrr 
liimrti se tliffuiidit ). 

BERBEINN , adj. , nudis pedibus, (berr, 
-beinn). Ilarlil. 5. 

IM'.lthlt M <-it. m., gestor, portator , (bera 
gestare, draugr), tide in bcndraugr sitpru ; 
tic berkvik'un'i bettia femina, a bera, parere. 

BERI .) M.l. . n. , pellis ursina, (bera r. 
Iicn. fiall), Völk. 10. 

BERG, n. . rupes , arx , Fjölsm. 37. 50 
(= bjarg , 36); >igtvs berg, arx (ades) 
Odinit, ValhaUa, Ghe. 31, nt i idclur,id.qu.\&\- 
liöll, quotl ttim tlr ttitltt Gunnarit Ghe. 2, 

ijittim tlr tiitln Atlii ihid. I'l itsurptilnr, ideo- 
que Sigtys berg homonymica ralione foret 
tiiila rrtjin. Weton, . berg brtína, arx tuper- 
rilinrum, capnl , Jtl. 27; sjónar berg oculut, 
Setk. 6, Ag. ; berg bugar, ///-./• (domicUium) 
aiiimi. cni . >/■-'. / 540. Vide forbefgitf, 

clauiiilirrs. letbergj trefberg, veggberg, ver- 
llnir t/iitit/iir berbergi. Vide bergi (et 

lltnA. S. Siitrfrlls. C. 8). 

BERGBl I. m.. mnnlicola, (bcrg, bdi), gi- 

gns. Ihjmk. 2. 

BERGDAXIR, m.. />/. , pepulut montium, 
(herg, Danir), aigantet: brjotr bergdana, op- 

prrssnr tjxtjttnlum , Thnr , Hijmk. 17. SE. I 

BERGELSflR, m., t/ifjas, (éuþerttet ex tli- 
litii.i Ymtriano), Vafpr, 29. &, sE. I \8. 

.Vi/. /. 

BERGl, ii.. rupet . iá. qu. berg: bergi 
fóf.tr, ruprs pedit, interprete (!. Mannao, 
abtlomen, aqualiculus rcnlris, innuen, id. qu. 



kletli, Itumtinymica ralione, nam klettr esl 
pelra, rupet; inde fótar bergis bnrr, Uanum 
iiitjitinis , ínrmlirum ririlr, SE. 11 180, 3 , 
Etj. S'.l . I. Fortitan etiam bcrg fótar ac- 
rijii tlr ntttilitis pottit, ritilrm iiiuiutite ap- 
pellatione . vide SE. Etj. 238. Boc sentu 
Ittntd dubie liitnc liictini accepit aueter hujut 
grammaticat tcriptiuncula , cum eum aáiucai 
ut exemjilitm charientitmi : srtl non tideo, 
tjuiil silii rrlit iitcnlio hujtts mrmlni in loco 
Egilttaga citato. Si fóiar berf ie natibus acci- 
pititr, bergis fótar borr, lignum natium, lig- 
tiitiii e natibut enatum, de pede (femore) i/»- 
Ivl 'uji polest, ut sensus sil: blautr erumz 
beic'is (v. bergi-) fótar borr pes mihi mollit 
(infirmut) ett. 

BERGIR, m., qui gustat , delihat , polat, 
(bcrgja): bcrgir ræsævar, bibo , potator san- 
guinut, cortus, Fsk. 5, 5. 

BERGJA (bcrgi, bergða, bergt), e. a., gu- 
stare , bibere; cum dat. : b. ölvi cererisiam 
bihere, Lokagl. 9; cum acc. : b. blóðdrykk, 
SE. I 616, 1 (ubi l ti in iti esse potest dalitus) ; 
cum prap. á el dat.: b. á blóði sanguinem 
gustarc, FR. /429; comedere , Gha. 43; 
quibus locis tantum in infin. occurrit. De 
gustatione sacra cana : Bergða ek brjósti 
sörgu — (byrjar hlunns) sem munni — 
(hreins) ok holldi þínu (huggóðr jöfurr!) 
blóði , llas. 12, ubi cum dat. ponilur , ek 
bcrgða blóði ok holdi þínu. /n prosa: b. 
eingum mat, Eb. 51, Sturl. 3, 9, F. VIII 
35; b. eingu, nema 6njó, F. VIII 52; þeir 
er þá cina fæðzlo skulu nýta ok bergja, 
Anecd. 6; b. á c-u, b. af cplum, Sks. 106. 
540; þá er bcrgt hafa beisku vatni, Merl. l t 
6; þeir af bckkjar bergja drekku, ibid. 1, 7. 
BERGJARL , m., dynasta montium, (berg, 
jarl), gigas: bergjarls brdðr femina gigas, 
viinlr bcrgjarls brdðar, tentus gigantidis, ani- 
mus, fortitudo, SE. I 252, 2. 

BERti.MÆRIR , m. pl., cites, incola mon- 
tiitm, (berg, Mœrir), gigantes: bára bergmiera, 
unda giganlum, mulsum poelicum, carmen, 
SE. I 2it>, '4. 

BEHtíÖM \I)R, Eg. 56, 1. G. Magnaut 
hanc rocem separal, conslrttcns bergfuldar = 
Asgerðar, a berg (= áss) et fold (I)an. 
Fold — gcrði, locus teptut); porra miðstallf 
brattbrdna Oimndar, cajntt cttlrum, tel gigan- 
tritm (enorme), vel etiam natut enormit, mut- 
tiiuts Onundr (quéd nomrn proprium giaantit 
esse adscril (1. Jf.l et >kallt (calrilirs) sunt 
gigantes. Srusits itaque est : faldr Asgerðar 
kiuir i hu£ skiildi, calyptra Asgerda in men- 
tnii rcnit poeta , i. e. Asgerda , ctilyplra ca- 
pui ortiitla. ('iim rrro Onuiiilr non reperiam 
inler nomina (jifjiiiititm . proponendum tlu.ri 
aliinn e.rpltrtiutli riilioiirm. Hei 'cönundar foidar 
faldr respondel nomini Aagerð (quod idem est 
iftror, tipocopniii r, /// in Sigrið, ístrið) ,• 

nimiritm f.tlilr respunilel rerð. non solitm tjnn- 
lcnus faltlr est rrlttmen (inroliicriiiii ) cttjiitis 
mulirhris . ,irð. cinfjiiltiin, circulitm, 

fmtCÍmm r. rrtliniiculitm ctijnlis (gjBrð llin 
liöt'uð . kliiu i |}lrt ea s\eiirr) sii/nifictil, 
sctl efinm ilit, ul jittrs respontlrat ijeneri; nam 
gjOrð tliam est rccepta in cultu (teslitu) 



Ul.H 



50 



ni i 



consvetudo (F. IV 110, sú fciöiiS var mönn- 
um mjttk tío . at liafa silkibttnd utin at 
liosiim , ok vöfou þar BiB lc<re;ina, unde 
sundnrcro ei wmáricfrSir osientafie in cultu). 
B<<re;önunilai- fnld reipouder* deuet As, non 
sic , ul BtTittnundr pro circiitnsrriplione gi- 
gantis sunialur, a berir. monliciilus el Onundr, 
nom. pro/ir. riri. quod consreludini poelicæ 
repugnare videlur, sed alia , magis ainliii/iia, 
ra'ione homonymica : fold esl id. qu. ji'no, 
jöriS miii iii nonsolum terram,sedetiam pratdium, 
cum fundo significal ; sic fold HtTironundar est 
jiiiriliinn. fundus arilns Bergönundi, i. e. Askus 
in insula Fenringa. Augelh.l. obscurilalem am- 
higtiilas pronnnlialionis, nam AskgcrV et As- 
"jeior m pronunlialione parum attt nihil diffe- 
runt. 

BERGRISAR , m. pl. , giganles montani, 
(bcrs, risar) : bræV berg;risa, fratres gigan- 
iiiw. gigantes, SE. I 382, 3. Bcrjrrisa fjall, 
aiit tnons gigantum, i. e. mons gigantihus habi- 
tattis, itiif mons gigantis (o : Bardi , inde 
ilirii Asœ SnœfeViani) , mons glacialis, Snœ- 
fellttm, in Islandia, Isl. I 84; nam minus 
placet, to bcrgrisa pro adject. indecl. sumere 
(a bcrsr et risa surgere) de monte ex sub- 
jectis monticulis exsurgente. 

BERGSALR, m. , œdes montana, (bere;, 
salr), anlrtim: bergsalar bttnd, dii antricolœ, 
id. qu. bjar<rvættir, landvæltir, genii terrœ 
tutelares ; rækr bergsalar böndum or landi 
a geniis tutelaribus ex terra expellendus, ÓT. 
36, F. XI 42. Olavitts construit bcrgsalar 
Byrffir, Byrger domos monlanas habitans , i. 
e. (iii I ad anlra et deserla relegatus , a l a 
monlibus et gigantibus oriundus; Hkr. T. VI 
explicat, domum lapideam fsteinhiís) incolens, 
minore cum veri similitudine. 

BERGSAXAR , m. pl. , incolœ montittm^ 
(bera;, Saxar). nani, gigantes, (ut bergdanir); 
bciffsaxa flcy, navis nanorum, poesis, carmen, 
SE. I 248, 4. 

BERGSKOR, f., fissura montis: plur. bcres- 
korar brattar klífa per arduas montium fis- 
suras eniti; hanc lect. habet Völs. 9 ed. 
Holm. et Gloss. Ed. Sœm. T. II, sed in textu 
Hund. 2, 25 bjartrskorur. Bergskor, f., oc~ 
currit F. VII 202, ubi: hann lagoiz í bcrg- 
skor nttkkura. 

BERGSTJÓRl, m. , rector, prœfectus saxi 
v. montis, (berg. stjóri), gigas: hreg;e; berg- 
stjóra, ventus gigantis, animus, Sturl. 9, 8, I. 
Sed animus a poetis circumscribi solet per 
venlum gigantidum , non gigantum; quam ob 
rem poeta h. I. aul usus est stjiíri in genere 
communi, aut cogitavit fem. stjóra, rectrix, 
etsi alias non occurral. 

BERGYRI, m. , urus montis , (bcrg, ýri), 
gigas: bára berjvra, unda gigantum, poesis, 
SE. I 246, var. 16. 

BERGf>ORR, m., Thor montantis, deus 
montanus, gigas, (bere, þórr, ul grjótmóoi), 
vel nanus. SE. II 160, 2. 

BERHAROR, adj., ursina duritie, sœvilia, 
(bera, harV). Ghe. 40. 

-BERI , vide composila herberi , hjálmberi, 
úlbcri. 

BERJA (ber, barða, barit), t>. a., cadere, 



ferire, perculere, rerlterare: b. ji'itna, búiSir 
bi'iscikÍH, Hnrhl. 22. 35; i>. hani cum Dmstis 
eonfigere, Mg. 'i'i . 5; b. á konani m u l ié rH t u 
rerltrra infligere. llarld. 36; b. e-n grjóti 
S(, ;ris aliqiii in inressere, lli/rlil. 'JS ; part.pass. 
liHiinn (r. Iirn-barinti) . bariV et barV (Lb. 
15): bario grjoti lapidibus conrrrberala, Am. 
81; hinYr f\ itti. //. 19, 5. et absol. haroir, 
id., Mg. 31, 2; b§rS bcin, ossa (malleo) con- 
liiso. quiltus interdum vaccat et auiuialia nit- 
triri solenl : fæddr á hi'noum bcinuiu, Slitrl. 
5, 48, 1. — ji) inipers. , cum dat. subjecli: 
skvja srrjtili banYi í aujru grando oculis 
illisa est (faciem adversam percussit) , Jd. 
31. — 2) reciproce : berjaz (berx , banViz, 
bari/. et karal inter se pugnare, Vsp. 41, 
Am. 95; pneliiim facere , M</. 31, 7; b. viiS 
e-n pra-lium cum aliquo conserere , H. 19, 
i; áV benYiz (impf. conj.) , unleqiiam prœ- 
lii/in inirel, G. 15. 

BF.UKAK, non porto, I. s. prœs. ind. act. 
v. bcra . ciitn a iirqaliro , Mg. 3'l , 7. (berk-a-k). 

HEBL'Xtilt. iii., nanus, FR. I 391. 

IM:B\SK\, f. , puerilia, (ut barnæska), 
FB. II 301, 3, Skáldh. 6, 43; abslr. pro 
concr., adolescenles, Gd. 7; cf. ;rska, ibid. 

BERR, m., aries, SE. /588. 3. — 2) 
forte et ursus (Gemi. Bár). unde bera, bersi. 

Itl'.IU'i, adj. , nudus , nudo corpore: píndr 
var hann, brrr ok biindinn barV, viS 

farar hanVar, i. e. hann var bundinn bcrr 
píndr, ok barV viiS haroar farar, Lb. 15, 
Lil. 59; bcrt hnrund nuda cutis , FR. I 247; 
de equo non slrato , rioa berum ( — bcrbakt, 
Vigagl. 16\ FR. I 10; de nudo clipeo , Ha. 
236, 2; bcrr himinn sudum cirlum, undir 
berum himni sub dio , G. 4Í. Metaph.: bcr 
on\ rerba pcrspicua , G. 6Í; apertus , mani- 
festus: j)inn hicinn vce;r cr berr tua clara 
(illnstris) gloria (majestas) est manifesta, 
Lb. 41; berr ósómi, ntanifestum dedecus, pu- 
rum ptiltim flagitium, Gd. 29; bcrr dauoi, 
prwsens, certa mors, Grelt. 21, ubi alii bráV 
d. mors subita. Vide vapnberr. Keutr. bert, 
vice adverbii: manifeste, G. 2; segja , mæla 
bcrt, aperte loqui, ÓH. 225, Hdvam. 91, Bk. 
2, 6; vide allbert. 

BÆRR, adj., qtii jus et potestatem faciundi 
habet (propr. qui ferre potesl, a bera, ut 
læss, qtti legere potest, qui literas novit, a 
lesa): bærr er hvcrr at ráoa sínu cuique 
jns est et arbilrium de rebus suis (in res 
suas), cttique rerum suarum libera potestas 
est , ísl. II 145; bærr ert hróV at heyra | 
h.jaldrðrr um þik a;.jörvan, dignus es (Síxaioc 
ú) , qui carmen lattdatorium de te factum 
audias, F. II 26. — (S) digntts, qui profera- 
ttir, de carmine (a bera, qtiod de proferendo 
rarmine dicitur, Höfudl.) : biskup hcyr á 
bæran brajrþátt, SE. II 116, 1. — y) bært, 
quod in rtilgus exiit , vulgo innotuit : vara 
þat bwrt, id rulgo non innotuit, ea non com- 
niiinis opinio eral, Ý. 24, 2, ubi poeia oc- 
ctirrerr videtur incertœ fradilioni, Be.ram fra- 
Irrs ad cœdent mulnam inrilasse: quo sensu 
hanr romn confero rtnn hodicrno hljóobært; 
vide Lex. B. Hald. Ceterum to bært h. I. 
etiam esse potest id. qu. bcrt (æ = e), 



Hl-K 



51 



n i* 



npertum . notum , et Cod. E, qui beitt hal,ei. 
eo incliiutrc ridelur ; cfr. Gloss. Etl. Sam. 
Totn. I sul> rocc iiiiinr. 

H.+'.KR, Nj. 103, I, $ec Jonsonium, id. t/u. 
berr, aries , rt homoinjmice , glatlius (ntim 
bla % r et arietem et glatlium significat) , qua 
ratione hærs baldr , arietis (ruliiifici , i. e. 
glmlii) diiminus, hellatoris circumscriptio est. 
Mihi leclio ba'rc, l>rrs, ideo suspecta ritleltir. 
quod rersus caret syllaliis harmonicis ( MM 
i hóna sm'n\ju). quibus non satisfit , nisi ad- 
tumta unius codicis lectione boonar (bærs í 
boonar smíoju). Quam oh rem retinemla 
ridetur leclio hóna r. bæna, sed pro bærs 
Muscipienda lectio beos a beðr, qu. r. , quo 
respicere videtur Fr. h., in Njalssaga citatum, 
hahtns bætrs r. bætts. 

BEHSEHKIK, m. pl., de gitantihus: brúðir 
berserkja, sponsœ gigantum, feminæ gigantes, 
Harbl. 35. G. Magn. in Glots. Ed. Sœm. 
Tom. I, p. 435 et B. Haldorsonius in Lexico 
tuo derivant berserkr, a bcrr, nudus, et 
serkr, lorica, quasi qui sine loricis in pug- 
nam processerint ; quod genio linguœ haud 
sati$ convenire videtur; neque enim scrkr 
ahsulule loricam significat , sed indusium, 
tunicam, neque compositio vocis convenit aliis 
ejusdvm generit , v. c. berbeinn , berfættr, 
berhendtr, berhöfðaðr, berlæraðr, berleggjaðr 
(F. VII 63) ; berskjaldaðr (Nj. 63, FR. II 
338) , potiu$ a clipeo nudu$ , quam $ine cli- 
peo; berbrynjaðr, Sv. 14, di$cinctá lorica, 
uhi alii libri msc. habent berbringaðr. F. Mag- 
nusenius adduxit vocem Pers. bezcrk, bczrek, 
grandis, magnus , quœ apprime conrenit. Si 
radix e lingua septvmtrionali petenda e$t, 
putarim berscrkr proprie e$$e pelle ursina 
indutum , a berr v. bcra , ur$u$, ursa , et 
serkr, tunica, ve$ti$, ad formam tou blá- 
■erkr pro bláserkjaðr, gránserkr pro grán- 
serkjaðr. — 2) Berserkir, lanquam athletœ 
furio$i, ponuntur juxta cum úlfhcðnar (pelle 
lupina xndutis) , H. 19, 2, F$k. 5, 5: at 
berserkja rciðu vil ck þik spyrja, bergir 
hræstcvar! Hversu er fengit , þcim er i fólk 
vaða, vígdjOrfum verum i Ad quœ re$pon- 
detur Fsk. 6, 1: úlfhéðnar þeir heita, d/c, rírfe 
/ \ 179. Sec. Vd. c. 16 Ulrhedni subsunt 
Berserkis: þetr berserkir, cr úlf'héniiar voro 
kallaoir, þcir lnifou r»rf»Ukk» f'vrir brynjur. 

HKKM . m. . urtut, I r. wétr) , SK. 'l Í'l2. 
47# -kuri'Su bersi , ur$u$ dettinœ, 

I irj, 2. 

■ERSOOLl, ii. t Ubertat loquendi , íbcrr, 
sögli). Mg. 17, 4. 

BEHM'l K V. /'., (pro bcrgstufa, tec. pro- 
nunt., ui Berþórr, Beisviinn Qc.pro Bergþórr, 
Berovuiiin ). MH monltina . (hcrg, Stufa), 
antrum. nl. t/n. bii-£>alr, t/u. r., /'. M )2 

BEKTlMiH, wi. , iil. t/u. birtinnr. tidt 
hræbcrtingr. 2) gludiut , SSt/l). //;, vide 
birtíngr. 

m\ÆM, //>'. /. /;, in ti}>]>rUni,i.,i, þursa bæs 
byrr, unimtis farnr : alit/iinl ilr. hoc loco 
niiijiihts sttm in Sltl. 1 ti'l. Siwpln issim* 

tur rjjii, ,„!,,, /■. Vagnutenii m Ukr l. \l. 
tocem drrirttntts a birr . ilomiciliiun, j: byrr 
þursa bæs, aura gigantci habitaculi (aura 



ex giganteo domicilio tpirant), pro aura gi- 
i/tinlitliim. qna communiler tolet animum signi- 
ficare. Sed lectt. rarr. alio respicere viden- 
iur: tæs, A, tys, C, D, kavs, Ftk. 30 var. 
1, et , $ec. aliam recen$ionem, tiils (quare 
cogitari potest , xo kavs variatum e$$e ex 
ravs, et hoc ex tavs, i. e. tæs , t0s); quœ 
Irciiiinrs , tæs, tys, los, idem valent, tpeciem 
litilirntes genitiri rocis tæ, t0 (ty) , nusquam 
t/unlem occurrentit, ted analogœ cum læ, fræ; 
M sicut læ, liquor, a l.i. læ, dolut, a íjúga, 
(im/ierf. laug, ló^, derirandum eií, tic 1«, a 
tjá, U» (ly), a tjóa. juvare, tignificare debet 
auxilium , adjumentum. ]>ursa t^, adjumen- 
tttm gigantit , ab$tr. pro concreto , adjutrix 
gitjiinlis. e$t conjux gigantea, femina gigat ; 
adeoque þursa tes byrr , aura gigantidit, 
animut. Vocem Ðanicam, Tðs, puellam, fa- 
mulam , ancillulam, ejnsdem e$$e originis, a 
veri simililudine minime abhorret. 2) bæs, 

F. I 173, 2, prava lectio e$t pro blés, im- 
perf. act. verbi blása, qu. v. 

HKMM.lt. m ., gladiu$, SE. I 566, 2. 
Uladius primo Olavi regi$ Geirstadensis, tum 
Ranii , dein Olavi Sancti, qui gladius primo 
Bæsíngr, deinde Hneitir, appetlatu$ e$t , F. 
IV 37. 58. 

BESLA , /*. , filia Bölthorni$, uxor Böris, 
mater Odinis et fralrum , SE. 1 46, vide 
Bestla. 

BÆXTAFR SKÓGS, FR. II 301, 1, vir, 
homo ; bæ in hac appellatione $ignificare debet 
incommodum , noxam, skógs be, noxa $ilvœ, 
tecurit (cogn. bagi, bægja) ; var. lecl. e$t skæ- 
stafr, t/it. v. 

BESTl, n., spartum. funit tiliaceut , vin- 
culiim, (bast), Völk. 12. 

BESTÍNGR, m., urtut , SE. I 589. — 2) 
pro fera, bestíngr gljiifrstrætis , urtut antri, 
terpent , laut gljdfrstrætis bestíngja , tolum 
terpentum, aurum, stiklandi gljufrstrætis best- 
íngja lautar, tpargent aurum, vir. Sturl. 5, 
17, 2. 

BEMLA, f., id. qu. Besla, tec. cod. Worm. ; 
Hiplþorn, Bestlu faðir, Hávam. 143; sonr 
Bestlu, Odin, SE. 1 244, 2. 

BÆTA (bæti, bætta, bætt), v. a., reparare, 
retarcire, (bót), sati$facere, expiare: b. bana 
e-s, (ut bæta víg) , satisfacere de cœde ali- 
cujus, Am. 71; b. son systur (dat.) , torori 
gnutum compensare , pro catde gnati tatit- 
fncrrr, Gha. 16; b. c-m baugi annulo satis- 
rg alicui de. re aliqua, Lokagl. 12 , Harbl. 
40; b. sakar injuriat expiare, Gha. 17; b. 
sin iiit'in guí>i deo de peccalit tatitfacere, 

G. 13; b. sál si'na, pro anima tua tatit- 
ftnrrt. rrl animœ laliem expurgare, de pert- 
grinatore reluj, b. aoO e-a condi- 
tionem alicujus meliorem reddere , Ód. 28; 
b. um livcrt rið omnium moret emendare, 
Od. 10; b. ylir vilam emendare . Ilugsm. 21, 
2; b. hatr odinm sopire , lláram. Í56; fc. 
illu ytir rciriivirk, irucuntlitr delicta maleficio 
'•'»'"/" •nntliœ delictit maleficium ali- 
(/«<)</ stiperadtlere , Soll. '26; botti vísi ver5- 
ungar ItO . M"MC«pj ctrlum aulicorum conde- 
corarit, aulicit honori fuil, F. VII, 328, 2; 
litt mun við bætaa hluti hvárigra, conditio 

(4») 



BKT 



52 



BKY 



utriuslibet nottrum parum kac re tnrlior 
erit, o: hluti hvárigra niun lítt bætaz við 
(sttbint. þetta), Am. 100, quod inciiiliruin Völs. 
Saga (FR. I 223) sic reddil : ok við slikar 
fortillur batnar hvarigra liluti. unde apparcl 
bœtaz h. I. esse id. r/u. batna; Parl. pass. 
ba'ttr, vide albættr, auðbættr. In prosa, ba'ta 
e-in (= láta e-m batna) , facere ut qttis 
contalescent, F. IX 390. 

BETI, m., regulus marilimus (id. qu. beitij, 
SE. I 546, var. 8, leclio Cod. Reg. et Worm.; 
SE. II 468 bæiti , SE II 552 beiti. Usus 
est hac forma vocis Eggerltts Olavius: tim 
velli Bcta , per campos Betii , ». e. per mare 
(Kvæði Eggerts Ólafssonar, Hafn. 1832, p. 
169. str. 16). 

BÆTIR, m. , qui meliorem reddit (subst. 
r>erb. a bæta_) : b. setcgja, emendator hominum, 
vel qui pro hominibus satisfacit , Christus, 
SE. II 214, 1; sálna bætir, de episcopo Gud- 
mundo Bono, Gd$. 8; meina bætir, depulsor in- 
commodorum, sanator morborum , de Gudm. 
Bono , Gd. 44. In compositis : gcðbætir, 
ættbætir. 

BÆT1J>RUÐR , f. , dea sanans , curans, 
(bæta, þrúðr) : b. bcnja , quœ vulnera sanat, 
mulier, SE. I 436, 2. 

BETR , melius, compar. adv. vel, Ghe. 16. 

BFTRA (betraða, betrat), v. a., meliorem 
reddere, (betri) : bléstu þeim fagra spektar 
anda, er betrir (pro betrar) vandan vísdóm, 
emisisti palcrum illum sapientiœ spiritum, 
qui pravam scientiam meliorem (saniorem) 
reddit, Hv. 3; rem in meliorem locum de- 
ducere: fá {>au ekki betrað slikt , Skáldh. 
€, 56. 

BETRI , m. el f., betra, n., pl. betri , me- 
lior, compar. adj. góðr: betri setrs heimr, 
tnelius,prœslanlius domicilium (in vita futura), 
Korm. 14, 1 ; betri, betra, Hávam. 70. 71. 72; 
betri kostir, meliores conditiones , i. e. quod 
magis utile est, Skf. 13; U belra, meliora, 
i. e. beneficia , commoda, SE. I 238, 3, ex 
Sonart. 22; betri at scr, prœstanlior, animi 
naturœque bonis instructior, OH. 118. 

BEYGGVIR, »n. , famulus Freyi, Lokagl. 
introd., et str. 43—47. 

BEYGJA (beygi, beygða, beygt) , v. a., 
fleclere, inflectere , ctirvare: b. íilm, arcum 
inflectere, adducere, Rm. 32; beygja skafl, 
labia inflectere, sinuare, ut is qui plorat, 
Sturl. 6, 17, 1, ubi skaíl beygi-attu, skalli, 
ne labia distorqueas, meum capitulum! Ea- 
dem phrasis F. X 174; nunc de eadem re 
dicimus, de pueris ploranlibus , at beygja af, 
at gera skeifu. Beygði bil moram ritpit, 
Slurl. 5, '43, 1, sed plurimi Codd. brygði bil. 

BEYKI vide bók, bæki. 

BEYJiA, /"., famula Freyi, Lokagl. introd., 
et str. 53 — 57. 

BEYSTA (beysti, beysta, beyst), v. a., 
ferire, verberare, conlundere: beysti barð 
lattts (naris) conludit , iY/. 103 , 6; beysto 
verberabant (o : undas remis) , Am. 34. In 
prosa beyrsta cl beysta korn, flagellare vtcs- 
snn , frtimenli grava e spicis exterere, F. XI 
272; nunc fere junclim at bcrja ok beysta 
xerbtrare et conlundere. 



BEY8TISULLR BLÍRRA BROHDA pro 

sullr bl.irra beysti - brodda, tumultut lirido- 
ruvi vnicrinnnn, fcricndn aploiutii, ubi beysti- 
broddr dc liln iisiiijKihir, (bcysta), fij. 134. 

-BhYDA riilc valicyða. 

BEZTR, oplimus, sttperl. adj. góðr, Grm. 
18, Lokagl. 37. 

BEÐLÍN BAUGA pro hlín bauga beðs, 
dea mantts , femina, Kj. 133, a baujra beðr, 
sedcs, striilitvt annuli , manus ; itilelliijitur 
uxor Karii, ut monet Jonsonius Vers. Lal. 
p 461. Jotis. tnavuti bauca beðhlinr, (gen. 
hlinar^), rir (o : Skarphedin)', a bauga beðr, 
solum circuli, clipetts , et hlinr, platanus ; 
sed obstat, quod hlynr, plalanus, semper per 
y scribiltir. 

BÆÐl, n. pl. a báðir, qu. v. — 2) bæði, 
Korm. 19, 10, est pro beiði , (o: bæði, beði, 
béði), et jungendum eum mara, vide bciði- 
mara. — 3) bæði, RS. 10, pro beiði , dat. 
sing. a bciðir, m., it. F. V 149. 

BEÐJA, f. , id. qtt. beðr pulvinus: beðja 
liciiiar. pulvinus cotis , gladius , SE. II 162, 
ride in beðr. — 2) conjux, uxor, consors 
tori (beðr), SE. II 538, Selk. 5; þundar 
beðja , uxor Odinis , Tellus, ejus þvengr, 
serpens, (= Grettir), Grett. 54, 4; borðs 
niðjar bcð.ja, id., Eg. 60, 1 (v. borð). 

BEÐMÁL, n. pl. , sermones in lecto ge- 
niali, Hávam. 86 (beðr, mál). 

BEÐR, m. , pulvinus. cttlcila: jtingunfur 
bcðr el dýna. F. /// 86; gen. beðs et beðjar; 
dat. sing. beð, Ghr. 18, Hnt 6, FR. I 262, 
1; it. ccrrical: reis upp við bcð adleravit tc 
ad cerrical, Bk. 2, 23. — 2) leclus , tam in 
sing., qttant plur., FR. I 262, 1; gánga c-m 
á beð , lectum alicujus conscendere , alicui 
nubere, Ghr. 13; sitja á beð, Glir. 18, Hm. 
6; sofa á beðjum in lecto dormire, Haraiv. 
97. 101; hvíla á beðjar horni in lecli au- 
gulo quiescere , Hitd. 14 , 3; bjóða á bcð 
concubitttm ultro offerre, Lokagl. 53. Hinc 
in appell. fcvtinæ: beðjar nanna, Kornt. 3. 
7: beðja rcin, Selk. 3, tit línbeðjar gná, djnu 
rán. — p) bcðr nrma, cubile serpenttttn. att- 
ruvi. ísl. II 227; — grafvitnis, SE. I 
39, 4; in plur. , fáfnis beðir, Gþ. 5; 
svana bcðr, cubile cygnoriint , ntare, svana 
beðjar vigg , jiivicntiivt maris, navis, ejus 
njótr rir . Slurl. 7, 90. — y) plur. beðir, 
cumuli (ul hndie bólstrar, el in compos. hey- 
bólstrar, skybólstrar, cumuli feni, nubitivi) : 
löðr var lairt í beði , tpuma (viarina) coge- 
lialur in ciiiniilos (— liaflöðr skeflir, 8E. I 
692, 2), SE. I 500, 3, F. VI 180, 2. — 
8) littts, ripa: beðr fSkútu ripa Skutœ (am- 
nis) , Ý. 16, AR. I 260; beðr ^tíllusiin.ls 
lilus Sl. , Y. 53; sævar beðir litora viaris. 
SE. I 94, 2. — i) compotitm: hlað-, hryn-, 
hvíl-, kilr-, lín— , linn-, mar-, orin-, rán-. 

BEÐVINA , /"., socia tori, (beðr, vina): 
bcðvina Oðs, u.mr Odi, Frcya , ejut augna 
resn, lacrimœ Freyœ, auruiii, SE. I 351. 
424, 3. 

BIBLINDI, Odin, SE. I 86, lectio cod. 
Worm. et U; SE. II 472. Cf. biflindi. 

BIF, n., motus. — 2) aqua, mare, 
KgD. 79. 



oir 



53 



HIF 



BIFA, /"., sermo, SE. II 613, ride biva, 
»7. I.ili. iðbifa. 

IIPAZ (bifaðiz, contr. bifðiz,bifazt), r. dep. 
H., morvri. t/iutli. ciniruli : jflrð, hauðr b., Shf. 
14, Lil. 59; höll, salr bifði*. SE. I 302, 1. 
Ilnmli. 13, Fjölsm. 33; de corde , Oké, 24. 
////. ÍJ5 ; rengr b. costœ navium (assuliu 
fuclunm) succiiliuiiiur . /-'. 17/ V.l . I: cf. 
Orkm. 30, 2; randir b., Fsk.22, 'i: Lftt f.vr 
Iðngnn spjntum Landsfólk, bifask randir, 
Kvrðr oddviti oddum Eyvindr lið Skreyia; 
(idilar bifðuz, Orkn. 5,4. — ($) metu trvpi- 
ilarv: œ kvc5a bandingja bifaz, Fm. 7, adde 
Wg. 20, 2. 

BIFGHUXD, f., terra trcmula, mobile so- 
liim (bif, ffrund): b. rakna . solum mnbilc 
pirultv , mare mobile . Iluirastraumr rakna 
bil'írundar rapiéut œslus maris , SE. I 331. 
Sed sec. Cod. Worm. ciuislruendum est : diíks 
böl hrindr rifjum á star . j)ar rakna bif- 
grund blcikir, renfus retinacula rvlnrum in 
funes (laterales) rvpellit , ubi mobile mare 
allivscil. 

BIFI, /«., sermo. SE. II 550; riilv bifa. — 
2) nomen Odinis, Lex. Mqthnl. 

BIFKLEIF. (., solum mobile , (bif, klrif): 
baugs bifklcif, mobile circuli solum, clipeus 
rersalilis , t/ui inlvr præliandum liur illuc 
iiijilari solvnt. SE. I 284. 314, 3, quamintcr- 
prvlalionem , prceeunte F. Magnusenio (Lex. 
Mi/lhol. p. 884), unice reclam arbitror. 

BIFLINDI, »i., Odin, SE. I 38. 86, Grm. 
48. Vide biblindi. 

BIFIAKKJA, f., mobilis circulus, (bif, 
Ivkkja) : b. hí5s, mobilis luslri circulus, ser- 
pens, Ag. 

BIFB, iii., ciipuilitas, animi propensin, in- 
clinatio: var þá báðiim bifr á leiki ulrii/uc 
nnimiis iul littlvndum propensus erat . Bri/ntj. 
Elitnn hodie in usu , r. Lex. B. Ilultl. 
„Egffert drckk eg ölið til nicö illuin bit'ri", 
B, (iriimltil. 

BIFHOKIW, p. p. comp. , aqua mariiut 
adspersus, (liií'. rokinn), lig. 6. 

BIFHOST, /'.. iris, pons deorum, pons cœ- 
lettis, (i/s. riti Irvmiila, bil'. ríist), (!rm. %3, 
SB. I 62. 70. 78. 100. 132, 2. 188; vide 
lisbrú. 

BIFS.F.KIH. iii.. qui strenue qualit , con- 
cutit , ribral , (bif motus. sækir); b. alms, 
arcum ralidv coiiviilivns . slrvnuus jaciilittor. 
putjntilor , rir fortis . tlv urincipv. 8S. I 

642, I. 

BD7STAUP, »., cor Irvmiiliim. (bif. staup ), 
trvpidalin. mvtus (rvl rt/s, tu/uit jilvmim. Iiuii- 
slrum, silulti): bifstaups bjóðr. rir mvlicii- 
losus, itjnarus, de serro , Eh. /•». >l. 

BIPTEINN, ih., rttmulus Irvmuliis. ribra- 
hlis, (bif, teinn): b. brynju, loricm rumus 
ribralilis. c/ladius; lcika \ "n> c-n \ið brsnju 
biftcini, gludio lutlvrv cum ttlii/un, tlii/luilitiri 
cuiii iili'/iin. Etf. 67, 3. 

BtFUEB, iii.. nanus , Sl.. I ii), 3. Vide 
bivorr. 

BIPV \\GR, m., soliim mnbile. (bif, vángr) : 
fu bifviagr, mobUe arcus ootmsst, wutttus (see. 
. c 71). halda ý* bifváng i of e-m, 
id. qu. halda hendi yfir e-m (<)T /."</ . 



tiiitnu aliquem protegere, auxilio juvare, SE. 
'. 2. 
BlFþOBN , m. , id. qu. biftcinn, ramus 

trvmitlus , tit/illum trvmulum , (bif, þorn) : b. 
sárlairar . trvmuluin tigillum sangtinis , gla- 

iiius. E,,. :>s, /. 

BIGYHÐILL, m. , cingulum arctum, (bí-, 
in compos., prope , Germ. bcy, Angl. by , et 
irvnMII): bigyrðill jótrs, arctum maxillœ cin- 
t/uliim , t/vna rel os , maxillas et dentes am- 
'bivns, SE. I 302, 1. 

BIKLINDI, SE. II 556, pro biílindi. 

BIL , f. , Hila , /nivll it a Manio (Luna) 
rapta, SE. I 56, Asidibus annumerata, SE. 
I 118. 556, 2; dat. Bili, Eg. 59; Gunnhildi, 
granda Bili, feminœ noxiœ , sec. G. Pauli, 
(svd riilv bil. n ); átti son við scima Bili, 
Völs. 1, sed Bil, Selk. 7; Bil auðar, tvinna, 
femina Vigl. 17, 6. 14; — bárulogs (auri), 
borða (tapetis), SE. II 104, 1, Isl. II 
25!?; linnvengis (auri) , Og. 31, Isl. I 
308; — blægju (stragulœ) , falda (calyp- 
trarum), GS. 10, Skáldh. 7, 11; diiks, 
Ag. — hrauna, dea aspretorum, saxe- 
torum , fvmina gigas, Selk. 7. $) absolute, 
fvmina: ef unna ítr vildi Bil skáldi si ex- 
cellens femina poetam amare vellet, SE. II 
363, 3; de Maria: guði treystiz Bil femina 
deo confidebat , Has. 52. Vide geymibil , 
happþægibil, hörbil, hirðibil. 

BIL, n., mora: lesta bil, svefja bil , bðlvs 
bili , brygða (beygja) bil, moras rumpere, 
tollere , delestari , pellere , i. e. rem strenue 
et sine cunctalione aggredi, SE. I 648, 2, 
II S. 6, 3, Hg. 28, 2, Sturl. 5, 43, 1; granda 
bili , Eg. 59, ubi, sec. var. u, granda bili 
lelauna injurias sine mora ulcisci., cf. bil- 
granduðr. 

BILA (-aða, -at), v. n., defícere : opt hinn. 
betri bilar, þá er hinn verri vegr, strpe ani- 
mus deficit hominem bonum , llttram. 127; 
bila niuna gramr haud deficiet regem ani- 
mus (autlttcia), SE. I 610, 1, nam set/uilitr : 
draga þorir hann , <$'c. Fátt yta bilar defir- 
ciiinl vires (polenlia) rirorum , OT. 131, 3; 
lopt, htíll fjalla bilar, hcimar bila, cœlum 
faliscil. ruit. llgmll. 38. ÓT. 128, 1, SE. I 
712, 1; svi/u. infin. , ftld bilar orð at lialda, 
homines in fide tacillant , datam fidem pra- 
stare nolunt, Grett. 77, 1; munaf þú vilja 
bila at vcila væjrð clementiam exhibere mm 
rvviistibis , Lb. 48; sic in prosa , SE. I 272. 
vill fyrir Ungan mun bila at koma til ein- 
VÍgía cvrlumvn sintjulare nullo paclo tult 
sublvrfugere ; t. bilstci ka. 

BÍLDA, f., sagitta, SE. I 570, 2. Vide 
NgD. 

BÍLDH, m. , scalprum ; it. telum: bíldr í 
benjuin . broddr á skildi, Ivlum rulnvrilm.i, 
sagitta clipeo (inhœrebit), Merl. 2. lili. Vide 
skiiilnlilr: cf. liiMOr, sagilta acuta cuspide, 
/'. // 320. A' 362. 

BTLDR, m. , nanus. Vs/>. 12. — 2) forte 
Oilui: bilils liattr. /lilvus (hlinis, qalea, ejus 
bciðiKr rir. AA. l'l'l (GhM. I 118). 

BlLDSKOBINN, />. p. comp., scalpro sec- 
tus. (bildr.skera) : bildbkorin bcn, rutnus sral- 



BÍL 



54 



BÍlf 



pro sectutn, i. e. anas mollissima (œðr), SE. 
Eg. r 239, in œnigmale. 

BÍLEGGJA, obsidere: bölit fékk bílagl 
hans hjarta, dolor cor ejus occupavit , cir- 
cumsedit , Skáldh. 7, 39 (bí = Germ. bey, 
Angl. by, leggja). 

BÍLElSTR,m., frater Lokii: bileistz brdðir 
Lokius, Vp.51, ed.Holm.; bíleists bróðurdottir, 
filia Lokii, II < la, mortis dea, Grett. 26, 2. 
Vide byleistr, bylestr, byleipr. 

BILEYGR, m., nomen Odinis, SE. I 86, 
Grm. 47. 

BILGJARN, sedati animi, placidus, quie- 
tus , composilus , ( qs. morat cupidus , bi I , 
gjarn): varat brynþorn bilgjarn, vir haud 
sedati animi erat , i. e. rem magno fervore 
aggressus est, Sturl. 8, 2, 1. Vide óbilgjarn. 

BILGRANDUÐR , m. , ^wi moram rutnpil : 
b. bianda, gladios sine cunctatione adhibens, 
qui gladiis uti non dubitat , pugnator , vir, 
(bil, n.,granduðr), Eb. 28, 3. 

BILLINGR, m., nawws, Vsp. 12; billíngs 
burr , filius nani, id. , b. burar full , pottta 
nani, poesis, carmen, SE. I 412, 2; cf. berl- 
íngr , (qs. potum infundens , pocillator , a 
birla, rinwm infundere, sed hoc rectius byrla 
scribilur, a bjórr, quare propius accedil ad 
verb. bella); forte inde billíngr, vir polens, 
imperiosus, billíngs mær, Hávam. 97. — 2) 
impetus: billíngs hviða, de vehementi anhelitu 
vel suspiratione (a bella) , Sfurl. 1 , 13, 4. 

BILR, m. , procella: Egils alnar leygj- 
ar pugna, FR. I 279, 2; v. bylr. 

BILRÖST, /"., id. qu. bifröst, lectio membr. 
Fm. 15, Grm. 43. 

BILSKIRNIR, m., palatium Thoris, SE. I 
88, Grm. 24; gramr bilskirnis, Thor , SE. 
1 252. 256, 2. 

BlLSTERKA, FR. II 76 , 1, scribendum 
divisim bil sterka, et explicandum per apo- 
copen, bilar stcrka arma robusli lacerti de- 
ficiunt. 

BILSTYGGR, adj., moræ impatiens, moram 
delestans (bil, n , síygjr), impiger, strenuus, 
II h 35, 1, AA. 146 (GhM. I 418), Plac. 36. 

ÐILT, vcrða bilt , depcere , frustrari: de 
gladio , hefir J)ér ei fyrr bilt vorðit í braki 
málma, nunquam in prœlio defecisti, iclum 
frustratus es. FR. II 138, 1. 139, 1, id. qu. 
bila, ibid. 138, 3 (forle conlraclum ex bilat, 
hodie vulgatum est mér vcrðr bilt við subito 
metu corripior). 

BILTRAUÐR, adj., id. qu. bilstyggr, (bil, 
trauðr). F. X 430, 57, Fsk. 124, 4, pro bil- 
styggr (Hh.35, 1). 

BINDA, (bind, batt , bundit ; imperf. 
batt, profectum ex bant: guð sendi sinn engil 
til mín, en bant þessi dýr, svá. at þau máttu 
eigi munni gina, Bl. msc. 20; varr drottinn 
herjaði í helvíti, ok bant djöfulinn, ibid. 35; 
ut in Fœr. binda. bant, Raskii Gr. Isl. 287; 
Dan. binde, bandt), v. a., ligare, vincire: binda 
hún, wrai catulum (ursum) colligare, vinculis 
constringere , tanquam spechnen forlitudinis 
et virium magnitudinis , SE. I 236, 4. Sic 
Sn.ro. ed. Sleph. p. 5, de Skjoldo Daniœ rege: 
fl hujus adolescentia, inter pa t e rm ot teiHttorts, 
immanis belluœ subactione insignis extilit, 



mirandoque rei eventtt futurœ ejus fortitu- 
dinis habitum ominata est. Nam cum a tuto- 
rilms forté, quorum summo studio educabatur, 
inspectandm venationis licentiam impetrasset, 
obvium sibi insolilœ granditatis ursum, telo 
vacuus , cingulo , cujus usum habebal , reli- 
giindum curuvil, necandumque comitibus prœ- 
buit". De religanda ad terram nave: seggir 
bundu veggund við Noreg, RS. 1; binda far 
gotna við enda elgvers, SE. I 322, 3; binda 
lindihjört við stik, narem ad palos religare, 
adpellere, H. 17, í. B. merar tagli um 
hnakka sér cauda equina sibi caput redi- 
mire, Orkn. 75, 2; Hamh. 12. 15. 17. 19; b. 
yfir undir vulnera obligare , Rk. 2, 30, ísl. 
II 249; b. bauga , annulos (aurum) in sar- 
cinam colligare, convasare, Fm. 40, ubi im- 
perativ. bitt; b. e-m harm á hendi, dolore ali- 
quem implicare, œgritudinem animi adferre 
cui, Jd. 2; b. inn birki-brums hind pecudes 
in stabulis religare, HS. 17; b. saman grœðis 
hest copulare naves, ÓH. 23, 2, vide saman- 
binda, sed sec. F. III 31, b. saman gunni 
prœlium conserere ; b. saman heiptir , odia 
conflare, excitare (inter alios) , ÓH. 156, 4, 
quo loco metrum poslulat , Hákunn saman 
bunnit (= bundit). — (3) nectere (ut Dan. 
binde) : b. bast, nectere philyram, funes tilia- 
ceos, Rm. 9; b. kndt (Isl. ríða, F. VII 123, 
Dan. binde), Orkn. 82, 9, qnod in sequ. str. 
r/ða kndt. Part. pass. bundinn: b. sköpuin, 
falis implicilus, prœpeditus , Lb. 30; ráð, 
viti bundin, consilia, prudenter conlexta, Sóll. 
32; vide composita: tlóðbundinn, linbundinn, 
rábundinn, sinbundinn. — y) bindaz cwm gen., 
abslinere se ab aliqua re: b. vondra verka, 
Has. 47; b. rœktar ab amore abstinere. F. II 
249, 1; b. böls ab injuria (inferenda) se 
cohibere, Eg. 88, ÓH. 186, 7. 

BlNGR, m., lectus : varat sem bjarta brúði 
i bíng hjá sér leggja haud erat perinde ac 
si quis candidam rirginem juxta se in lecto 
collocaret, Krm. 13; byggja hclli fyrir konu 
bíng, anlrtim, loco lecti muliebris , incolere, 
Eb 40, 4 (AA. 237); glæstr bíngr lectus 
splendidus , Korm. 19, 2; una gáti i bíngi 
hjá sinni hýri skáks leiku, in lecto apud 
siimn hilarem amasiam, Sluti. 5, 11, 1. Me- 
taplior.: stjórnar bíngr , lectus gubemaculi, 
navis , vel celsa puppis, ubi se gubernator 
continet, Vigl. 17, 7; naðrs bíngr, lectus 
serpentis, aurum, ejus tðpuðr m'r liberalis, 
Mb. 10, 2; humra b., lectus cancrorttm, mare, 
hyrr humra bings, ignis maris, aurum, Selk. 
13. In prosa Nj. 99: stattu upp or bínj- 
inum frá elju minni surge stratis ab amula 
niea. 

BIRKI, n. , betula , (collect. a bjðrk , wí 
eiki ab cik, gicni a gran, lindi a lind ifc.) : 
eggjar birki , betnlæ aciei , gladii , gata 
eggjar birkis , semila , resligia gladiorum, 
rulnera , SE. I 37 'l . I; birkis ótti , terror 
(no.ra) liclulariim , ignis (Hgna consumens), 
bjóð birkis ótta, mensa r. palina ignis (do- 
mvstici) . focus , bjóðabjðrn birkis ótta == 
Arinbjilrn, Ad. 17; v. bjéð) birki-bium gemma 
betularum, hind birki-bruins capra , IIS. 17; 
birki böðserkjar, betula lorica, pugnatores, 



nm 



55 



HÍT 



ÓT. 29. ll,',!. 17, 1. Vide hrunbirki, hyr- 
biiki. — 2) id. qu. björk. arbor: stvris b., 
arbor guhernttculi, mtris. Ar. Iljórl. fi. I 

RIMKIW adj., hctulinus, (bírki) ! b. viðr 
liqnuin hcliilinuin, (iliti. II. 

HIRKISOTT. /".. morhus (tubes, no.ru) be- 
tuliir.tni. (birki. sótt), ignis, F. X 67, 3. 

HIRVWMI. n., incendium (Angl. buruing), 
Od. II. ride brinnandi. 

HIKTA, (birti, birta, birt) . r. a., clarum 
redderc , (bjartr) : lýsiiiiill , þat er birti ok 
IVsti alla höllina, quod tolam uulam cluram 
uc lucidum rcddidit, pros. SE. I 330; puss.: 
allir lieiniar birtuz af hcnni, rolluslruti sunl, 
Sl'.. I 120: ck birti sjon risum chinim reddo 
SE. II 200, 2; b. sál, SE. II 2'/0 , 1. 
— 2) aperire : birta sinn vil.ja, sitl skap- 
lyndi, mcntetn suum aperire , F. XI 253. IV 
132; hinc ubsol., significure, dicere . Skáldh. 
6, 50. Part. pass. birtr, vide kynbirtr. 

BIHTI , f. , lumen, lux : himna birti, lux 
cœlestis , catlitus delata , Gd. 13; berandi b. 
lumen diffusutn, Gd. 68} b. Iiimin-. lux cœli, 
sol , hildingr himins birti, rex solis, deus, 
lias. 60. 

BIRTÍ.N'GR , m., lucido colore, (bjartr); 
de etymo vide F. VII 157: sá maðr stóð 
fyrir konúngi. cr het Ottarr birtíngr, — hann 
va r svartr á hár ok hörund, ok því |>ótti 
honum auknefni cefit, er hann var birtíngr 
kallaðr. — £) trullu ttlbicolor, SE. I 518, 
2; slóð birtínffa. semittt Iruttarum. marc. FR. 
II 27. — y) birtínjjar, n. pl. , riri illustres, 
ut gltcsimenn, rirí splenditli , Eg. 82, 2, cf. 
compos. ró^birtiiiíar. — c\) Kota rocem Bir- 
ting , gladiits , in Lex. Dunico Soc. Scienl., 
fjuum rocem Olurius in KgD. p. 113 ducit a 
Mrtíagr. 

BIRTIRAW , n. , domus lucidn, (birti, 
rann) : b. byrjar, lucidu dotnus vetiti, aer, 
cœlum, cjus valdr dcus, Lb. 28. 

BÍTA (bít, beit, bitit), r. u. , morderc, de 
cnne, Ý. 17; depuscere, de bmlis , Gnn. 25. 
26. 35; de hotnine cibum capienle: b. hvast, 
ariitis denlibus mordere , b. breitt mntjnas 
buccas fticere, llamli. 25; de tirmis ttc tclis, 
sccttre. ttcutiim cssc : svrrð bitu skj<'>ldu, I\rm. 
21; stál bitu rendr, llh. 76, 3; iverð bito 
sesíiri , //. 17. 2, llm. 2í; nbsvl. cum dtit. 
pirsitntr: incr liítr (suhinl. Ijiir. knít'r. svcrð, 
iS'c. ) . tclum, qun uli soleo , uciititin icddcrc 
possum , rrl lclum mihi intcr rtrilcntlitm ncu- 
titm esl ; de fnlce , Sknldh. 7, 'lS ; bita-j) 
jirini tapn né vrlcr cis nctjuc ttrmu nequc 
bttculi tttl rtrdcnditm ritlcnl, Ihirnin. I.'il ; cf 

fct y bHðw lafti ( í. <• in-iði) biti m4t-*kyij*, 

sein csí.jar, 5i jiiif/iialori lintjittt tttnlitm (ud 
ctrdrndum) ralrrct , quitiilum tinntt (ralcre 
snlcnt) , IIS. II); tilisol., vvcri liilll sla-lt. 
helirlrs eranl . F. VII /2. sctl liitti satt. )>n- 
rrui riifirrunl , riohirimt, ML. Ij. I; rum firtr- 

pos.: benfreflll mUM at blta i rRcmi kylf 

hirirnni COTTOlU , hrm. H) ; css; l>ilr \\:\ á 
liui ticirs tjhi'lii nirinliiii ftrdttl , S E I fil'l. 
2; (/c c-tmfirdiliiis : hi'lrar liitu compedrs 
vrrlittnt ( mrmlmi ) , llh. /í' , 4; »/c ntirr un- 
dtts seranle: skörunsr lét á biim lnia berft, 
Fsk. 15. Metaphnricc : rá!> bitn e-n consilia 



?erniciosa sunt alicui , Bk. 2, 59; e'nW bíta 
ik juramenta tibi exitio jiunt. Hund. 2, 29; 
ráð illrar konu bíta ofarla capilahm perni- 
cicm ttffcruni , lltirutn. 120; áhtar pilan að 
honuni llau; . kvA inn.nTixa nam bíta, amorit 
sagitta in inlimas pecloris pnrtes penrtrurit, 
Sluildh. 1, 17; i<Vun bítr mik me pœnitet, 
Skáldh. 1 , 30. Part. pass. bitinn , vide ný- 
bitinn, verkbitinn. 

BÍTA, t'. e. bít' a pro bíti-a , ne secet, 
ne acutus sil (gladius) , Hund. 2 , 30. ed, 
II u f n., 3. s. prœs. conj. act. v. bila, cum 
a negativo. 

BITI, 1) subst., offa, bucca, ride rauSbiti. 
— 2) subst. vcrbale, qui mordet, (bíta), vide 
bölbiti, kvernbiti, leggbiti. — 3) pars navis, 
SE. I 584. 

RITI.ADR, adj., capislralus , (bitull), 
Hund. 1,,47; vide gullbitlaðr, stjórnbitlaor. 

BITMNGR, M.j parva offa, buccella, fru- 
sluhtm, (detn. a b'iii) , FR. II 272, 3. In 
prosa: stela bitlingum buccellas furari, oppo- 
nitur at skera hinum stœrrum srgunum frusta 
tnajora abscindere, Sturl. 2, 61; víoa koma 
Hallgeroi bitHngar, Pij. vers. Lat. p. 147, 
var. lect. 

HITR, adj., acutus, penetrans , tfficax, 
acerbus, (bíta): de gladio, Kortn. 16, 2; b. 
tregi dolor acutus , Gk. 2; b. dauði , mors 
satva, violenta, Lb. 32; bitrir galdrar efficax 
incanlatio, Og. 6; bitr at berjaz in pugnando 
strenuus, Fbr. 50. 

BÍTR , qui mordet, (deriv. a hitn) , in 
cotnpos., grasbítr, griðbítr, hundbítr, haelbítr, 
steinbítr. 

ÐITRLIGH, adj., speciem acuminis prœ se 
ferens, ad speciem acufus, (bitr): b. svcrð, 
spjót , Gd. 3i. 35; metaph.: b. ráð, # consilia 
efficacia, vel exitialia, perniciosa, Isl. II 34. 

BITSKÍLM, f. , frumea mordens , secans, 
(bíta, skálni) : hálms bitskalmir. frameat sti- 
pulttm secantes, dentes boris, FR. I 480, 1. 

BITJSÓTT, f., morbus acutus , (bíta. sótt), 
llttrnm. 140, vel morbus e morsu ortus , (bit 
tnorsus). Trunsl., noxa uculu: bitsótt hlíð- 
arþángs, acuta silvœ noxa, ignis, incendium, 
Ý 35. 

BITT , 2. 5. t'wper . act. r. binda ligare, 
Fw. 40. — 2) idi-iu a verbo biðja rogare, Ag. 

BITULL, m.j frenutn: skokr bituís, quas- 
satnr freni, equus , Ghe. 31; ridr gullbitull. 
In prosa: bitull srttr smeltum steinum ok 
allrcvltr, F. IV 75 (ÓH. 30); bitill, F. 
XI 4ii. 

BIVA. f., sermo, SE. I 51í, r. bifa. 

UVIVILL, M., lapis, SE. II m. Cf 
nomcn propriiim Tvívivill, FH. I 381. 

RIVORR. m. , nunus, Vsp. II, SE. II 
469. 

Rll). n. pl. , tnora , (biISa): livat skulu 
biinuni blA, quid tnnrer , cum (dicerc) paru- 
tus sim? Fli. I 470, 2. In prosn : vcra 
góðr í biðiim vii^ c-n pecunitim tilirui libe- 
ralitrr in ilirm rredrre, Gretl. 80; sá hann 
ei b'n> sin bctri, il,id. 9i (,d. H„l. p. 157); 
fem. in sing., liíija á bið uliquo loco exspec- 
ttiulrm munrir, F. X i<)7. 

BIJ)A (bi^; beið, biðu; beðit), r. a., ex- 



Kll> 



56 



UIO 



tpectare, manere, prœstolari, opperiri; cum 
gen. : b. höggs ictum exspectare, SE. I 280 — 
82; bcið sinnai- kvanar, Völk. 5; additur et 
adr. , mnlutn cx locn sigtiifirans: b. sára or 
stað ex loco (i. e. loco manentem) vulnera 
exspectare, ÓII. 7; vindbýsna skaltu heðan 
bíða , hic manens prœstvlare , dum særint 
hiems , II. 37; ek mun bíða J>ín hcðan, 
Harbl. Í3, Am. 86; et in prosa , vilja þeir 
eigi bíða lians þaðan . F. XI 41. — (3) ca ~ 
pere voluptatem vel dolorem: b. ángr, sorg, 
dolore affici, Mb. 6, 2, G. 29; b. strið, F. 
III 6; b. sælu felicitate frui, G. 59; b. bót, 
bótir, damnum reparare, Völk. 17, F. III 
10, 1; b. bana, lífsgrand , andrán , dauða, 
mortem oppelere, obire , Hávam. 15 , SE. I 
526, 2, ÓH. 187, 1. 186, 6; b. refsíng pœ- 
naa dare, ÓH. 192, 1; b. koniings reiði ex- 
periri, SE. I 524, 4. — y) consequi , nait- 
cisci: b. þroska honorem consequi, SE. I 
640, 2; b. sinn vilja, voto potiri, voti com- 
potem fieri, Grg. 1, Fjölstn. 49; b. fegins- 
morgun , exoptatum mane nancisci , lælam 
diem videre, Si. 10, 1; b. felda pannos pro- 
mercales consequi (precibus impetrare) , OH. 
41, 3, sec. Hkr. T. VI, sed vox geyrbænn 
postulat lectionem biðja felda, quam proposui 
Shl. IV 91. — 8) pati: þat ek allt um beið 
hœc omnia passa sum, Gk. 7; bíða verra 
deteriore sorte uti, iVy'. 99; additur eliam sér 
sibi: fár bíðr sér verra, Am. 80. — e) bíða 
J>íng agere comitia, Mg. 1, 3 sec. Hkr. T. 
VI, dubie ; forte conslruendum þíng-herr 
bcið at Haungrum austr mullitudo comitialis 
(populus ad comilia convocatus) versabahtr 
Hangris in orientali regione. — £) Háram. 
41, ef þat bíðr at verða vcl si negotium feli- 
citer se dat (evenit); ubi periphrastice usur- 
pari videtur, bíðr at vcrða = verðr. — x\) 
part. act. bíðandi vide óbíðandi, liyrrbíðandi; 
biðenðr hristar els hœgs viri, Ag. 

BIÐILL, m., procus: b. greipar, procus 
giganlidis , gigas , son greipar biðils , filius 
giganlis, gigas, SE. I 314, 3, (biðja). 

BÍÐIMtJR, m. , subst. verb., qui manet, 
(bíða"), vide óbíðingr. 

BlÐJA (bið; bað, báðu ; bcðit imperf. bittu 
[= bið þú] Ag.) , v. a., petere, rogare ; c. 
gen., rei, acc. pers.: biðja sér matar, cibum 
sibipetere, cibum emendicare , Hávam. 37; 

b. felda , pannos promercales rogare, i. e. 
petere, ut panni promercales , (portorii loco 
solvendi) remittantur, ÓT. 41, 3, cf. bíða y.; 
sic biðja Sktf fnúngs , rogare Sköfnungum (gla- 
iliinn), petere ut sibi Skðfnvngus commndclur, 
Korm. 9. Gísli biðr hrælinn sverðsins, GS. 

c. 1; b. hljóðs, silenlium postttlnn'. jiclviv ul 
sibi audienlia fiat , Vsp. 1 , id. qu. beiða 
hljóðs, F. VI 288; b. sýslu , prœfecturam 
petere, lla. 208; uxorem ambire, Rm. 37, 
Shitlillt. I, 40; b. e-n kvamo (gen.) , orare 
aliqnciii nt iiniitt. inriidic ftlif/iiein, Am. 36; 
b. friðar, pacem poscere , petere , F. VI 154, 
Ilh. 65, 1; b., súr líl's ritœ graliam sibi pe- 
tere, Hh. 76, 2; b. e-m böls, læs , maliim 
imprcritri aliriii, llitram. 128. 138. B. Krist, 
Christn supjiUriti c . rotum facerc , F. II 54; 
vnla diis facere, Hávam. 147 , (v. óbeðit). 



Sequente infittitivo , SE. I 242, 1. 242, 2. 
Insnlcnlcr ciim acc. rei : hann bað eér far í 
bií-su þar locum $ibi in nave peiiif , Skáldk. 
4, 7; I). fvrir e-m, deprttmri pr<> alit/un, Ag. 
— Biðja viíW skriðar, citrsitm nnris llnr/i- 
liuc . (i/ilfirc ttl niiris rclcri ciiisu fcriiliir, 
SE. I 650, I. - £) biðja pro segja at skuli: 
bað tíndvcrða örnu klóaz . i. c. wafði : önd- 
verðir skulu rrnir klóaz. dixit eonvenirt, ut, 
011. 186, 5; hann báðu fvlki trmg~ttm vcrða, 
dixerunt fore, ut errtilcrcl . Iluiul. 1,2; bað 
eignaz, dixil fore ul possideret, i. e. ei ad- 
dixit , adtribuit, Rm.33; b. hcilan líða ju- 
bere salvum abire , 011. 48, 5, Grm. 3; bað 
hlíl'a scr, dixit fore, ul se consertarel , F. 

II 23, 1, 

BIÐKAT, «om oplo, nnit cnpio, 1. s. prœs. 
ind. acl. v. biðja suffixo pron. ek et ner/. at, 
GS. 1. 

BIÐKVAN , f. , femina, quam qnis rtmbif, 
(biðja, kván), amica: b. þriðja, amica Odi- 
tiis, Tellus , SE. I 236, 2, vide Ed. Sœm. 

III 1055. 

BIÐKVÆX, f. , id. qu. biðkván: b. hánga 
dvalins , amica Odinis , dea Cœsilega (Val- 
hyria), DrþS. str. 2, id. qu. cvkvæn BeðÍM 
þeyjar in str. 1. Valkyriæ dictintur Oðins 
meyjar, SE. I 557, 2. 

BJÍLBI, m., pellis, Gd$. 3Í : hauks b., 
exurite accipilris , id. t/tt. valsliamr SE. I 
314; vestis pellirea, rhcnn, Olafsr 30; hnik- 
ars b. mastruca Oditiis , lsld. 13; vigs b, 
iil.. dlfr yirii's bjálfa prœliatnr , Nj. 103 , 2; 
grams b., ntaslruca piiftlæ, loricn, cjits uieg- 
innjöiðr rididus pur/nalnr, Drnpl. min. 4. 

BJALLA , /"., liiilinnrtbtilum, sislruin, 011. 
259, 6; bjöllu gætir sacerdos, Nj. 103, 5. 

BJARG, n., rupes, mons , arx, Fjölsm. 36, 
Bk. í, Í4, Harbl. 22; bjargs blóð, sanr/iiis 
(liquor manans) monlis, ar/ua , bjargs blóð- 
eisa aurum, ejus geimr innnus, 8E. I tOt, 
3; bjarga gætir, cuslos mmiliiim, gitjtts , SE. 

I 280, 3; skjíildiínga vcðr-bjai'ií. arx pugnœ, 
clipeus , ejus valdi pugnalor, GS. 10; björg, 
saxa , monles , Grm. 40; björg, in nomine 
proprio Ingibjtírg homonymice circutnscrilnlur 
per brattir hamrar arduœ rupes F. V 178, 
2; vide composila : grjótbjörg , himinbjörg, 
hnitbjiirg, sólbjUrg. 

BJARGA, (berg; barg, burgu; borgit) v. a., 
conjugatur ut hjálpa, skjálfa. npcm ferre, 
riu.riliari; iinpcrttlir. bjarg, Grg. 5, G. 62, Slurl. 
7, 42, 8; itnpf. cnitj. byrgja: nema |)orgeirr 
byrgi honum nisi Th. ci npcm ferret . Vcm. 
21. \\. mUnnum , l'ari á lloii, sal . scrrnrc. 
II iii. ÍO. Or/. 30. Iltirnin. 155; b. fjiiivi, riVrr 
nit.riliiiiii fcrrc ( Tcrcnt. Andr. ttrl. /, sr. I, 
115). nhun scrrttrc, Og. 29, ísl. 1 231, 2. 
5Sá er Uldiim bei'gr, qui auxilium fcrl lnuiiiiii- 
bus, de Tltore, lli/ink. 22; sólar tiggi bcrgr 
BCggjun, G. 6*2; ahlin triia berfT us> , SE. 

II 186, 1; þengill barg drcn^jum, G. 53; 
bjarga varga fjUrvi , ferns nlcrc . salurare, 
stragem edere, HS. 6, 4, SE. I 130, '/ : hve 
galdrar barg (»'. e. burgu) f)óri, ÓII. 2i0, 1; 
ef ek vissa sálu minni boiiit. si tcirem, ani- 
nifini meain salvatum iri , F. III 28; Ilota er 
borgit, classis servata cst, II. hal. 29. Bjargaz, 



BJA 



57 



bja 



i ilum ittttia suslvnlurv . i ittv alimrnta irire- 
niðu þar bjargai cibi oopitMn 
iiurti sunl . I'. VI 107 , 2; biirgami <••"> 

-iiiiius . GhM. 2, 342, rnr. 13, ul Ovhn. 
p. 'JH'J . Ri>£ii\altlr bargl allra inaima brst, 
<lr nuufrago, rl Sturl. !>. Í8, Oddr barez vel 
& fjallinu, ritnin strvnuv svrrarit, se eijrvtjiv 
sustentaril , «<• rtvli injitriir siiccumhvrvi 
et Jd. 27, drcngir burgui vcl: it. perf. inftii., 
alls önga frá ek a.Va jafnmarfa s\;l bargajft, 
Jí/. 38; ek bygg varga burgoi rel put o lupot 

largam rihi eopiam nactos es.se. Islil. 10. 

BJARGlGAK, nun servem, 1. prœs. conj. 
arl. r. bjat'sa. suffixo tliipluci pronuminv, 
intrrjrrta nvijaliouv a, llitram /.V>. 

BJAIU;iU'\AK . f. pl., charactrrrs auxi- 
liarrs, (bjarca, rúnar), Bh. 1, 9. 19. 

HJAKGSKORA, f. , id. qu. bei«skor, fis- 
sura tnoiilis, IIiiiiiI. 2, 25. ed. Ilafn. 

K J A It K K Y , f. , in sttla , hod. Kj a- rk eö , in 
prwfectura Seniensi et Tromsöensi, SE. II 192. 

BJAKMSKK, Bjarmicus, a Bjarmia , IIS. 
14, AR. I 272. 

KJAItMGULL, m. , erinaceus ursinus, 
(bjðrn, ÍítuU), Merl. 1, 19. 22. Duo erina- 
cvtnum genera tnemorat Sorani Thesaurus, 
porrinorum et caninorum, a forma capitis 
ita diclorum , quorum priori bjarnígull acce- 
dere riilvtur. ( 'iromanda ri . cr utan ero 

tindiittir seni bjarnffall", Bl. 

■JABBHADDAÐB , lectio Cod. Reg. SE. 
II 236, rar. 8, pro barrli., inserto j. 

BJAHTGLÓI). /'.. piinia splvndida, (bjartr, 
clótY) : bjartglœV llóiYs, ignvs splvniliili flu- 
tuiuis, auriim splvndidum , be'nYir flóðs bjart- 
gló.Yt, rir, l'lur. 53. 

BJARTHAIH'ADK, adj. , coma candida, 
(bjartr, haddaV): bjarthaddað man rirgo 
cuntliila ctniiii insiijnis . Sh. 1, 33; Mvrl. 
2, 77. 

KJ AKTHIM I \ \, m., ctvlum svrviium, (bjartr, 
hiiuinn U lln. 319, 1. 

BJAKTLKYGK, tu., ignis lucidus, splen- 
dens, (bjartr, \tyfr)i b. Rínar aurum , Od 1. 

BJABTLIGA, ndoorb., clmrt, Sóll. 69. 

BJAHTLIGH , adj. , clarus, splendidus : 
bjartlie von sprs adfulgeits, Gd. 35 (b.jartr). 

KJAHTLIT VDH. utlj., lucido faciei colore : 
bniV l>ia tlituo, //. hat. 7. 

HJAHTLOGl, iii., Iliiinma cliira, splvinlitln : 
b. hresgs Inótz. climi fhtmiiiu vonlotm pro- 
tilltr. fiilmiii : drottinn hreffa hrótz bjartloga, 
rvvltir fiiliitiuum, iltiis. Ilus. '.). 

KJAKTI'L<')G\I)H. atlj.. splvntliilv araliis, 
rel splvmlitlis fiuijihus coneitus, (bjartr. plóg- 
a V) : b. akr baafa, manus. tplendide ot- 

tiatir , hrachia atirvis ititiiiilis ornata , 8E. I 
. 2. 
BJARTR. ailj., luviiliis, splvntlitlus, rluriis: 
biört siíl . Orhn. 22, .">.- bjaitir oddar , Orkn. 
:>. 'i ; björt Körla föt tmlendidm loricew, 8E. I 
124, /. i/im lnro C"il. Ilvij. hithtt björk; h. 
blóiVöst limpiilits vortex mkahú, 0H.225; 
b. staftr, lorus luininosus . dv purinlis", Ód. 
28. — P) de persoms . >/.'. / 602, 2, ex- 
pltintiir per glatV, Itrlus. Inluiis, rultu se- 

mi" . vi \ h 79 respondel :w káilijr nk mefl 
glcfiibragiM in prosa : b. Iierra , Gd. 39; de 



9E. I 174, I. Svlk. 3: b. Krevr, Vsp. 
18} b. ku, , i, Gd. 1; b. Bnilr, A ;//,'. 13. — 
y) tlv piirlilius corpnris : bjartir vánsar genœ 
liivitltr. lim. 31. — fi) björt kribtni , rlara, 
prirvltini. v.vimia ecclesia clirisliana, (id 26; 
b. tákn, jarteinir, bröjiY clara mirarula, faci- 

iiori,. a. 18, /•'. i/// :mi. Oii. '//. f'. // 

'J.'Í'.I, G. 46; b. siiSir, morvs e.rimii, prwrluii. 
Gd. 50; b. stvrkr, Qd. 58; b. hjaria, elnk- 
affi, II r. 14; b. líf, P. \/ 315, /; b. endi 
ln-. (lil. 25; bjart heili. Ila. I'.KK - z) ritlv 
coiiiposila : iradbjartr. feftbjartr, ffullbjartr, 
haddbjnrtr, lieiAhjartr, hlaiMijartr, livsr.iu- 
bjarlr, hiirundbjarlr, líkbiartr.salbjartr, skinn- 
bjartr, aólbjartr, vegbjartr, vlgajÉltr, vinn- 
bjartr; cum gen.: brunnli'Cgs bjartr , veps 
bjartr, Korm. 'J'l. I . Lh. 7. 

BJARTYKOLJADH , adj. , lucidis (colo- 
ratis) plulvis inslriiclus , tntinitus, (veggr, 
plttlvus natis), SE. I 644, 3. 

KJOGGl, 3. s. impf. iitd. act. r. biia, cum 
i paragogico (= bjögg pro bjó, unde plur. 
bjoggu, bjuggju) : siklíngr bjoici sunda viss, rej- 
appararit, instrit.ril classvm. /•'. /\ 'l'KI. (bjussi, 
3. *. itnpf. conj., A>. ed. Hafn. 1772 p. 236). 
H.H »(.<;.) I . perf. inftit. itcl. verbi búa, SE. 

I 648, I. 

KJÖRG, n. pl. a bjarg, rupes, mons. 

BJÖRG, f., auxilium (bjaría): sér til 
aml.tr bjarg;ar in anitnœ salutem, Lb. 6; 
c-m til bjanca (<7en. pl.) ad aliquem juran- 
dum , Gd. 4Í. — 2) rilœ suslvnlalio . riclus. 
alimvntuin : vinna sér til bjarsar, labore suo 
rictitm ijuirrert', lahorv comparare res ad vi- 
tam tolvrundam nvcvssarias, l'lac. 29. — 3) 
vsca. pra'tla : inöi;!; bjfllff þaut (cvcidit) l'rekuiii 
vargi, II R. 9. —4) M eontfoaitii : herbjöre, 
n e f b j Hrg , v i I b j ii r g. 

BJÖRGÓLFR. ;//.. giijns (t/s. bjarga álfr, 
i/vniiis monliiitits). SE. I ">.")«, 4. 

BIÖB6YNJAB, M. pl., Bvrgenses (Bjtir-N n. 
f., Bergtr), F. VII fðS. 

"BJOÍtK. /".. hvliila: b. hrainma ln \ nbals. 
hvliilu auri, fvmina, SE. I 412, 2: b. svan- 
ti'iss elda , A/. 44 , 1; b. bands , F. 
V 227, 1; b. brims hrands , Lr. 22; arlmr 
in genvrv . Shl II 202, 2. Vide si £ bji>rk. 
— 2) pro b.iiirí (k =t e): björk viflar, tu- 
tamvn arlmris , rami, qui et klær dicuntur, 

FM, /. 184, '/. 

lt.IOItKI.lt. n., vas cererisiæ, (bjórr, ker), 
pociihiin. 8E. I 'J'i'J. I. 

BJÖRN . »//., ursus, llaram. 86, Am. 16, 

II in. 24, *V/"'. //■" bjarnar nótt , IM ursi, 
liivnis, FR I 477, 3, hieme enim ursus in 
liistro dormil, qtto respirit A. 6: lángar eiga 
þeir bersi nietr longœ sunt ursorum ;/• 
beii\a björnu renari ursos , et taka bjiirnu, 
capere ursos , SE. I 384, lluml. 2, 7, usur- 
patur dv lahorihus maj-imtr dif/icullatis et 
summi pvriculi, vt utrni/uejoco cum bellicis 
o/iviihiis coit/ungilur. ('f. OT. 'i'J ( /•'. / 168) y 
varri \V miiri ve'uV at taka björninn, er nú 
cr n.tr kominn á bjarnbásinn. Duo genera 
ttrsorutn, r. hvítabjörn, vitVjörn. Metapho- 
rice in appvllalionihus a) naris: b. léBt^ 
festa, ursus tri/uons, rvtinaculorum (orarum) 

. 9E. I 442. // 160, 3. I 326, 2. 494. 



BJÓ 



58 



BJO 



4, vide skautbjörn. — $) domus, vide flet- 
bjOrn. Nomen proprium Björn ponilur pro 
Bersi , quod ejusdem significationis est, SE. 
II 138. — 2) de giganle Thjassio (tanquam 
de immani bellua) usurpalur , SE. I 310, 2; 
sed vide okbjörn infra ; forle hinc explican- 
dum bjarnar nian, piiella v. amatrix gigantis, 
femina gigas, Sonart. 13, quod a sequ. signif. 
ducit G. Magnœus. — 3) Thor, SE. I 553, 
2. — 4) ride grjótbjörn. 

HJOItli. m., cerevisia, Ahm. 35, SE. I 
634, 2, Krm. 25, Ghe. 1; potio medicata et 
inebrians, Hýmk. 45, Gha. 23, Bh. 1, 5, Völh. 
26; liróka bjórr, potio corvorum, sanguis, HS. 
6, 1; bjórs brík, tabula cerevisiœ , femina, 
SE. I 246, 3; bjórr hárs , cerevisia, potus 
Odinis , poesis , carmen, Hitd. 30, 2; yggjar 
b., Jd. 1; blakkr bjórr, potus ater, de san- 
gtiine, Fbr. 50. — ji) liquor: b. Sónar, li- 
quor Sonœ, mulsum poeticum, vide bjórstofn- 
aniti; biórs blik, fulgor liquoris, aurum, vide 
blikrvrir. — y) vide composila: aðalbjórr, 
valbjórr. --2) bjórr , tabulatum domus, pa- 
ries ligneus œdificii: hallar bjórr, aulœ pa- 
ries ligneus, in prosa anteced., vcggr, FR. 
II 44, 2. ln prosa Sturl. 8, 25 esl tabu- 
latum superius œdificii a tigno transverso 
usque ad culmen: Rögnvaldr fór upp á fóta- 
brík, er var við þilit, er cingi var bjórinn 
milli luísanna, cum partes œdium superiores 
nullo pariete divisœ essent. 

BJORRAW, n., œdes, receptaculum cere- 
visia; , (bjórr, rann), poculum: b.jórranns 
nanna, nympha poculi, femina , F. III 86. 

BJÓKREIKR, adj., potu inebriatus, (bjórr, 
reifr), # Lokagl. 18. 

BJOR.SALR, m., triclinium, (bjórr, salr), 
Vsp. 33, SE. I 226. 

BJÓRSTOENANDI SONAR, i. e. stofn- 
andi ISónar bjórs , poela , (bjórr, stofna), 
Sturl. 9, 8. 

BJORT, f., nympha , Mengladœ famula, 
Fjölsni. 39 (bjartr). 

BJORVEIG, /"., cerevisia prœslans, (bjórr, 
veii). Hýmk. 8. 

-BJÓSTR ride liábjóstr. 

BJOTTU, 2. s. impf. ind. act. v. búa, suf- 
fixo pron. þií, SE. I 498, 2, Hh. 31, 3, ÓH. 
27, /; bjótt f>u, F. IV 66, 1. 

BJOÐ , n. , mensa (in Gloss. Ed. Sœm. T. 
II et ///, et in Lexico B Haldorsonii, it. in 
NgD. 90 et Mant. adfertnr Hjóor, m., sed 
pro neulro gcnere stat SE I 308, 3, cn af 
brci^u bióíSi ; in ccteris locis cerni nequit, 
quod genus intelligendum sit): sctja á bjúo 
mensæ imponere, Rm. 5. 29; liylja bjóo men- 
sam (mappA) slernere, Rm. 28; bjóo birkis 
ötta , mensa ignis, focus, tres illi Inpiilcs, 
qui forum consliluunt , quilnis olla cor/uinaria 
imponitur , id. qu. arinn , unde tam bjóoa 
bjðrn birkis ótta, quam grjútojörn, honiony- 
mice ponitur pro nomine Arinbjörn, Ad. 17. 
18; SE. I 308, 3 bjóo videtur esse plumis 
lapis, super quo cibaria coquunlur, qui lapis 
ibid. 308, 2 vocatur skutill. — p) palina, ca- 
tinus : lesgja á bjóo calino imponere , Ghe. 
23. 25; liggja á bjóoi in calino jacere, (ihr. 
21. 26. — y^ in plur., de orbibus coelestibus 



sumitur, Vsp. 4. — Olavius, in NgD. 83 et 
87, adfert vocem bjóo, terra, quacum confert 
vocem Celticam býd, mundus, universum ; forte 
vox in hoc significatu scribenda bjíio (bjavö), 
quod fem. gen. est el lantum sing. num. — 
8) munu blóogar ár af bjooum falla, cn vígroSa 
verpr á lýrni, Merl. 2, 68, monles ? 

BJÖÐ, /•., lerra, SE. I 586, 1, Korm. 19, 
8; Engla bjöft . lerra Anqlorum , Anqlia , 
Höfuðl. 2, SE. I 246, 5. 'Vigagl. 9 scribi- 
tur bjrið, ubi standa bjóð mcð fjöllum, terram 
secundum montes (quantum 7iiontes exsurgunt) 
occupare. 

BJÓÐA(býð: bauð,buðu; boðit),r.rt.,o/ferre, 
deferre, polliceri, cum dal. pers , acc. rei: 
b. e-m brag, carmen alicui offerre, de poela, 
qui laudes alicujus se carmine celebralurum 
pollicetur, G. 1; neita guðs retti scr boðnum 
oblalam sibi divinam rcligionem recusare, Si. 
4, 3; b. einmat cibum offerre , Grm. 2; b. 
heim invitare ad convivium, c. dat. , A. 7; 
licim bjóða mer dísir «te ad Valhallam inri- 
tant , Krm. 29; mer mundi licim of boðit 
invitatus forem (ad cœnam) , Hávam. 67 ; it. 
omisso heim: oss munu œsir bjóða, Krm. 28; 
b. e-m af hcimi aliquem ex mundo (hac 
vita) inrilare, vel jubere quem ex hac vita 
discedere, Rekst. 33, Sóll. 2'4 ; b. liðendura 
loð viatoribus hospitalitatem offerre, Fjölsm. 
3. — (JJ b. ótta , terrorem adferre , vim ad- 
ferre alicui rci, v. c. b. ótta rínar leyg, rim 
auro inferre, auro non parcere, sed liberaliter 
erogare, Ód. 1 ; b. e-m ríki , MH inferre, F. 
I 167 ; ýmsir bjóða öðrum fár malum inten- 
dunt , A. 6; b. e-m álmskiír, offerre alicui 
pitgnam, aliquem ad pugnam provocai e, Slurl. 
8, 19, 2; absol., b. hildi , SE. I 422, 2; 
il. cum infm. , b. at gánga á hólm , Korm. 
12, 2. 14, 2. — y) jubere: b. uppgaungu, 
escensionem imperare, jubere múitei escen- 
sionem in ferram facere, F. VI 413; b. e-m 
at hánga, jubere aliquem pendcre , i. e. su- 
spendio necare : lielminsri bauttu hánga, hil- 
mis kundr, af stundu, skipt hafi j)cr , svá at 
cptir eru Væríngjar fœri, excubitores suspen- 
dio necasti, regie ftli, ífc , Fagrsk. 111, 3 (F. 

VI 167—8); Heljar mey.jar buðu mcr (at) 
hrolla heim á hverju kvcldi me jusserunt 
quavis respera domum infiimis pedibus repe- 
tere, Sóll. 38; MM part. pass. , bauð fíngr- 
gull gclit tröllum , id. qu. , sagði : tröll hafi 
gull þ'nt! Korm. 19, 10, cf. biðja p. — S) 
annuntiare, id. qu. boða: lét trti öldum 
boðna hontinibus (cirilms) religionem annun- 
linrit, Od. 9, etsi polest r-erti , imjicrarit eis 
reliqionem, vel obtulit . nd rcl. amplcclcndam 
invilavit ; sed signiftcnttts annutilinitili appatct 
ex Lv. 22, ubi sic : burð ok buðlúiiirs dj'rðir 
(iitnlo dVrðar) bauð hann f'römum svanna, 
t. e. ok hann (a : Gabrírl) bauð friíiiiuin 
svanna (a : Maríu) burð d>'iðar buðlúngs, et 
ille eximiat femina- nnliriliilcm glorirr regis 
(Chrisli) annuntiavil. — e) 0WN prœpos. : 
inn þií bjóð, cf Eiríkr se, si E. adest , 
eum ades intrare roga, Fsk. 17, 2; b. 
e-m upp ríki reqntim alicui concedere, F. 

VII 2, 

BJÓDR. nt. , qui offerl , dat, prœbet , ex~ 



IIJI 



59 



BL< 



ktbet, prœtlat, (bjóJSa'): b. brynþings, offe- 
rens pugnam, brllalor, Mg. 20, 3; b. stór- 
gjafa, intjrnttum mitnrrum largilnr, rir munifi- 
centissimus, F. XI '.''">, 2; b. brniiimf>\ita. 
oblator annttlorum . rtr largus , llnfuM 16; 
b. bifstaups, qiii cor tremulum offert , qui 
MÍM imbrrillitatrtn oslnitlit , riV itjniirns. 
imbellis , t/e íerro , /£A. /9 , 9. — 2) rt'</e 
composila: auðbjóðr, clbjóðr, clgbjóðr, fár- 
bjóðr, jrnýbjóðr, hrcggbjóðr, hringbjóðr . 
málmbjóðr, regnbjóðr, skýbjóðr, vellbjóðr, 
verðbjóðr, eskibjóðr, örbjóðr. 

H.U GLl.M AH . m. pl. , rami curvt, (bjdgr, 
limar) : b. herða , rami curri humerorum, 
brachia, ÚT. 43, 3, ride Shl. I 199. Cf. 
boglimir. 

BJl'GNEFJAÐAÐR, adj., curvo roslro : 
suprrl., -aðastr, HR. 32. 

BJl GR , adj. , currut: bjiigt jarn , ferrum 
rurrnm. de ilmtr ancorœ , qui eliam krókr 
(unrus) dicilur, Hh. 62, 6; de catenis: ek 
se járnin bjdgu liggja at lesgjum, Orkn. 66, 
2; b. Jiymir hjarna currus rel crispus ca- 
pillus, SE. II 500, 4; b. ormr serpens tor- 
tuosus. Lil. 60; bjiíc'ir liðsmcnn , incurrata 
militum cadarera, Ód. 22; bjiijt elr sorg um 
saurga saupstriðir flotgríði, SE. II 634, ubi 
forte legendum et construendum, bjiipr saup- 
striðir: cttrtns helluo. In composilis elli- 
bjúgr, niðrbjúgr. Jór bjúg, Gka. 2Í, v. jór. 

H.M GHK.MlR, adj., curro cirrulo ornalus, 
(bjdtrr, rfind), epilk. clipei : bjúgrend rít, 
SE. I 42.S. /. 

BJI GRÖDULL, m., sol rotundus. (bjdgr, 
röðull): Fróða bógar b., sol rolundus, in 
brachio Frodii (piratæ) fulgens, clipeus , Eb. 
19, 5. Simili modo clipeus dicitur Hcðins 
bósa rauðmáni. 

BJIGVIDK, m., lignum curvum, (bjdgr, 
viðrl: bjdgviðir hausa. rurrtt ligna capilum, 
cornua poloria, Krm. 25. 

BJl)UVÖH, f, furia infernalis, (qs. labro 
inflr.ro, bjdgr, vör), Sóll. 76. 

Hl. (l»l KA, f.,undacærulea, (blár, ddfa), 
Ha. 119, 2. 

HI.(l)YH, n. , cœruleum animal , (blár, 
dvr): b. báru, nares cœruleœ rel nigrœ, F. 

XI 196, f. 

Bl. \M \K. adj., cœtruleo linclus, (blár, fár), 
ccrrulrtis, Itm. 26, ubi acc. sing. masc. blá- 
fán (Cod. YVorm. scribit blafaan, aa = 4). 

HI.\KKI.UH, m., pallium nigrum , (blár, 
feldr, ut práfcldr, pallium i/risriim, ciiirrntm, 
HS. c. 7; F. 17/ 3ti): •Hyrtipitt bláfeldar, 
ancilla, nigro pallio tnilula', GS. 16, cf. Fl\. 
I 2'^ 

Hl. \ KKHII.I.. M., liriilum resligium, (blár, 
ferill) : b. odds, liriilum rrstii/imn mu cr o nis, 
rulnus , ttrbrjótr odtls lilál'rrla, ftri rulnera 
imprimit, infliijil , prnlialor , SF.. I li)2, 1. 
Vel bláfrrla , h. I. sumatur ut atljrct. uulrrl. 
(a subst. bláferill), qui liritla rrslit/ia relin- 
quit, ut örbr. bláfcrla odils sit prtrliator, qui 
cuspidem liriila rrliiiiiuriilrm rrslnjui. mhiilur 
frangil , t. r. alisiilniis piujnalor. Ilinc rer- 
bum bláfi-rla, Slurl. 't , 25, mrtaplt. <le rio- 
landis et laccrandis decrelis alicujus. 



Hl. \K1DK ADR, adj., nigrit plumis, (blár, 
fiðraðr), rpillt. rorri. Korm. 16, 2. 

Hl. (KJALLADR . uilj., nigro amictu, ni- 
gra rrstr indiilus, (blár, fjallaðr), epitk. corvi 
(iti svariklæddr, Ha. 321, 1), /.*/. I 161, F. 
III 117. 

Itl.VGAGL, n., liridut, niger anter, nigra 
avit, (blár, gagl), de corvo. Hinc Blágagla- 
drápa, carmen laudatorium de Haraldo Se- 
rero , auctore Arnore dynattarum poeta, F. 
VI 197. 

Hl. (gA.M.MR . m. , niger vultur , (blár, 
gammr) : b. benja kólgu (tanguinit), corrut, 
Mg. 2, 2. 

BLÁGJÓÐH, m., lettrit nigra , (blár, 
gjóðr): b. bengjálfrs (tanguinit) , corvnt, 
bræðir bengjálfrs blágjóða, præliator, OH. 
28, 1. 

BLÁHVÍTH, adj., cæruleo-albut, ex cœrulo 
albicans, (blár, hvítr), de ttragulit acu- 
pictis, Ghv. 4 , Hm. 6. 

BLÁINN, m., nanus, SE. II 469. — 2) 
gigat, de Ymere, ór Bláins leggjum ex gi- 
ganlis (Ymeris) ossibus, SE. I 64, sec. Cod. 
Worm., quo respicit Cod. Reg., exhibens blam 
slegffivm , quod profeclum est ex blains 
legg'ivm. Membr. Ýsp. 544 etiam habet bláins 
leiTKÍum. — 3) in compositit: fagrbláinn, 
vindbláinn, víðbláinn (blár). 

Hl. (.IAXL, m., urtut, (qt. dente cœruleo, 
livido, blár, jaxl), SE. I 589, 3. 

BLAKA. in roce compos. lcðrblaka, a blaka, 
plaudere, plangere. 

BLAKA (blaki, blakta), plangere, cœdere; 
inlr.: blakir mer þari um hnakka fucut 
plutKjit orripul mcitm r. capiti meo obvol- 
rilur, F. VI 376. Idem est blaka, -aða, -at, 
quod etiam significat plaudere, v. c. in Stjóm, 
de phœnice: ber hann saman ok gjörir sér 
bál af jurta tvinníngum ok dngviði. ok sttr 
sik hit beinasta íffcgn gcislanum, bhkar hann 
vængjuntim sjiíll's síns þar at siðan, ok gjörir 
ser svo viljanligan bruna. 

BLAKKJALLK, m. , pro blakkfjallr, nigra 
prllr indulus, (blakkr, fjall) : birnir blak- 
fjallar, ursi nigri (silrestres), Gke. 11; duo 
subsliiiiiini ju.rla ponuntur k. I. , ut ante in 
eadem str. : gamlar granverðir. 

BLAKKR, adj.,fuscus, niger: b. marr 
niger equus , Gkv. 17; b. kveldriðu stóð, 
fusri, cinereo calore lupi, OT. 30, 1; blökk 
borð nigræ tabulæ naris , OH. 187 , 3; b. 
bjórr, potus niger, de cruore, Fbr. 50. 

BLAKKR, m.. equut , SE. I 480. 484, 2; 
saumlilitkk á sráin Makki frmina nigro equo 
rrrta, fiS. IS; dat.: blakki . SE. I )S), 3, 
tiS I. c, sed blakk, ///i. 100. — a) in ap- 
prllalionihus naris : b. ára (remorum), naris, 
ítl. I 166, 3, U,t. 2'M); samkniiia (/"•»- 

nium), Oll. J(>. 1: bakka (litoris) , Hg. 

5, 1; - borI\\allar (maris) , brims (æslús), 
rkkils (fiirntir). svanastrindar (marit), vágs 
(sin.is). Mii^is ireyra (aquw), Eg. 31, 2, 
I 646, 2. F. II .'//.í. 2. SE. I 326, 4, 
OT. 2H. .t. OH. ',. 1. £) /,,,„: ols blakkr, 
ri/uiis silrtr , lupits, llh. 100. In composilit: 
dynblakkr, hlcvpiblakkr , hrannblakkr, mar- 



RLA 



CO 



■ LA 



Makkr, unnblakkr, útiblakkr, ytiblakkr, |>il- 
blakkr. 

BLAKKKENN A NDI, nt., equutn in cursum 
tnrilans, (blakkr, renna): brims b., navem 
incilans, rir. Plac. 45 

BLAKKREWIR m. , qui efficit , ut equits 
currat, ( blakkr, rcnna) : b. vAgs pro rennir vags 
blakks, qui equum maris (natem) in cursum 
iuritat , vir , p. hrœð. (ed. llafn. 1848) 
str. 3. 

BLAKKRIÐANDI , m. , qui equo vehilur, 
( blakkr, ríða): bakka b., qui navt vehilur 
narigator, vir, Hg. 5, 1. 

BLAKKKIDI , ' m. , id. qu. blakkríðandi, 
(blakkr, ríða): vágs b. , narigalor, vir, OT. 
26, 3. 

BLAKKRJOÐANDI , m. , qui equum rube- 
facit : bakka b , t/ui narem sanguine tingit, 
bcllalor maritimus, F. 25, 1. 

BLAKKSKREYTANDI, m , equum ornans: 
borðc brautar b. , navem ornans , instruens, 
vir, Lb. 8. 

BLAKKVALDR , m. , dominus , possessor 
equi: bl. byrjar, pro valdr byrjar blakks, 
dominus navis, vir, Has. 41. 

BLAKKf)OLLR, m. , arbor equi, (blakkr, 
þollr) : b. byrjar skykkju vir, v. infra sub byrr. 

BLÁLAND, n., terra cœrulea, (blár, land), 
mare : brim blálands œslus maris, Korm. 19, 
3. Cf. blámærr. 

BLALEITR, adj., livida, lurida facie, Ag. 

BLAMAÐR, m., homo niger, (blár. maðr) : 
Blámenn, de Mauris, Si. 6, 2, F. VI 386, 2, 
VII 8i, 1. 

BLÁMÆRR. f.,terra cœrulea, (blíi, mærr), 
mare, lect. membr. E. Hkr. T. VI (Hg. 28, 
2), Fsk. 21, 2 et F. I 42, var. lect. C; skær 
blámærar, equus tnaris, navis, ibid.; Hkr. T. 
VI l. c. vertil ^nympham cæruleam" (un- 
dam) , et Raskius (Oldn. Lrcsebog p. 58) 
H.iMno o: Bolge , quasi vox composita esset 
a mær, virgo ; sed dubito an mær, virgo , in 
gen. habeal mærar. 

BLAND, n. , mistura , mislum , it. liquor 
(blanda): hræfa b., liquor cadav em m, cruor, 
(iS. '23; liróðrar bland, liquor poelicus, mul- 
sum poeticum . poesis , carmcn , S/nildh. 5, 4. 
llinc, commercium, conrersalio, in prosa FR. 
II 247: þikir mér f)ó hin mesta lítilmenn.ska, 
at vera í bland við j)ik ok þína menn , uinlc 
prodiit prwpos. Danica i blamt rel Í blandt. 

BLANDA (blend, blelt, blandit). r. a.,mi- 
scere , commiscere (hodie blanda, -aða, at, /// 
Eg. -'i'l. FIl. I 202; ek blandaða, Gd. 2). 
Præs.: blcnd ek þcim mcini mjiið misceo iis 
(Asis) pesle medum, i. e. compotationem eo- 
rmn lurlxi. Lohagl. 3; il. in prosa : sjór 
blendr saman l'c manna, svá at engi veit 
hvat á, Grríg. II 388; þar fellr Jórdan ígegn- 
um, ok blendz ckki við vUtnin, Symb. 30. 
hnperf.: drýgfta ek þér svA drykkjo, dreyra 
blitt ek (o: hana, drykkjuna) peirra, miscni 
(poliim) stnir/niiic ciiriim , Am. 78, quod ap- 
paret ex str. 81: grímm vartu, Guðrún, er 
þú cera svá máttir, barna þinna blóði at 
blanda mér drykkjo; plur.: er við í áidaa;a 
blcndum blóði saman MMjfHHMM commisrui- 
mus (amicitiatn jurarimus; cf. Pomp. Mel. 



lib. 2, c. 1), Lokaal. 9, cf. Vitam G. Sn- 
riiltr ; in prosa : þcir blcndu liunán»i við 
blóðit, SE. I 216. Supin.: hvcrir hefði lopt 
lævi blandit dolo miscuissenl (corrupissent, 
conturbavissent) , Vsp. 23; blandat, Hávam. 
126, pertinet ad aliam fortnam. Blanda sam- 
an hjörlegi sanguinem miscere, Fm. lí est 
id. qu leika gciruin pugnare, str. 15. Blanda 
jörð blóði, lerram sanguine miscere, i. e. ad- 
spergere , foedare: þar cr (þií) blézt jörðu 
blóði , F. VI 1W, 2. Blanda geði við e-n, 
commiscere anitnum suum cum alterius, se 
loiiim vindicare alicui, omnes sensus aperire, 
líáram íí , ut b. mötuucvti við e-n mensæ 
sociutn habere, 01. Synt. Bapt. 157; b. sif- 
jum , animi adfectus commiscere , jungere, 
Hávam. 126. Passive v. reciproce: ský blan- 
daz skdrum nubes pluviis miscentur , Alvm. 
17; imperf., blcnduz við roðnar und randar 
himni sköglar veðr léku við skýs um bauga, 
Hg. 33, 8, qui locus varie ccnstruitur et ver- 
tilur: Raskius , roðnar randar blenduz vift" 
iiiul liiinni. cruenli clipei commiscebantur (con- 
serebantur) sub cœlo (sub dio) ; Hkr. T. VI: 
Skiiglar skýs veðr blénduz við und roðnar 
randar himni (ok) léku um bauga, scutorum 
tempestates (prælia) sub cruenti clipei teg- 
mine commiscebantur (et) increbescebant super 
gladiis: quœ conslructio haud parvis diffi- 
cultatibus laborat. Optime mihi arridet ac- 
ceptio Olavii in NgD. 21, 4, etsi locum paulo 
aliter interpretandum putem, sc, blénduz við 
und himni roðnar randar, invicem manus con- 
serebant (o : mililes , de quibus sermo erat 
in str. 6. et mox in str. 9) sub cœlo rubefacti 
circuli (i. e. tecti clipeis, sangvine adspersis). 
Cœlera hujus loci pertinent ad v. leika. 
Part. pass. blandinn mixlus : brunnr , dreyra 
blaiiiliiin. aqua, cruoremixla, G. 23; straumar, 
blandnir við blóð , Sóll. 42; ægir hjarna, 
blandinn við aur, cercbrum, luto (pulvere 
terræ) cotnmixtum, Y. 33; meini blandinn, 
peste imbutus, malo conjlatns, de mala, perni- 
ciosa femina , Lokagl. 32, 57: biilvi blandinn 
ok banaráðum, Sk. 3, 5 ed. Holtn., ad male- 
fria cœdesqme paratui; grnnd, bölvi blandin, 
terra, srclcrilms jilcna. SE. II '200, I : bjórr, 
masni blandinn ok mecÍBtfrí . polio. ri tnedi- 
cata cl maf/na gloriti . Bk. 1, 5. ln rom- 
posilis: dreyrblandinn, citrblandinn, læblandinn, 
mcinblandinn. 

BLANDA (-aða , -at), r. a. , miscere: b. 
flærðum ok grandi , miscere, i. e. patrare, 
c.rcrcere fraudes ac scelera, Gd. 2, ubi 1. s. 
itnpf. blandaða , miscui. Hinc part. pass. 
blandat, Háram. 126, et in cotnposilo mcin- 
blandaðr. 

BLAPÞVARl , w., gigas , SE. I 549, 3; 
sic ciiam SE. II 470. 615, sed II 553 hlap- 
þvari. 

BLÁR , adj., cæruleus , cpilh. clipei, Höf' 
nðl. 7; undœ , F. I 165, 2, Bk. 1, 10, 
ísl. 11233: idi: blátt Bpjót, >/■:. / 044, 
2: b. naðr, hjöir. Eg. 55, 2; ÓT. 128, /.• 
arr. plur. fetn. blár pro bláar, Bk. 1, 10, 
lliifiiðl. 7, ísl. II 233; niqcr, epith. corri: 
b. hrafn, Mg. 35, 2, Ha. 69, 2; b. bolr 
nigra (Maurorum) corpora, Orkn. 82, 3, cf. 



.Y< 



01 



■ i.i 



MnmniV;. falda Ma (/<;■<> bláu), o/ro oapnl 
n-lnrr. Ísl. II 351, I; lividus, de ossihtts, 
I </>. í/; b. búkr, rorpus liritliiin. sutjilltiluiii, 
\, Iti compositis: lirafnblir, mvik- 
blár. — l?) rtrltim : viðar <>k l>lá>> i miiMi. 
»n/er silram rtrruluiiii/iir. intrr terram et ca- 

him. i. c. in cœlo, Eb. 29, /. GkM. I 746. 

h'orinii liinc dtiirtiin lititlir dicilur: tít í bláinn, 
in aprrltiin tirrn. in auras. 

BL VKÖST, f, ria rarula, (blár, röst): b. 
bckkjar, carula via t>el caruleus vorlex ma- 
ris, llg. 6. 

BL VSA (bltes, blés, blásit), flare , spi- 
rare ; 3. sing. pras. ind. art. blrss, F. 

I II 357, sed blæs, F. VII 66. — 1) transi- 
tirr , perflare, inspirarr. a) cum arr. ohjecli: 
kreCf hli'su mcrki, rrnli rr.rilla prrlltihtint, 
renti inspirantes rexilla e.rplicalnuit. Mk. 12, 
2; branda bvrr knittti hlása tMgMjrl, aura 
gladialis inspirarit relis rirriilaribus (cli- 
]nis), i. r. impetus gladiorum clipeos exrr- 
ruit , Ha. 236, 1; elrcki bless vcll rentus 
inspiral relis, F. VII 357; vc<V blæs vess; 
tempestas rerberat pluteum natalem , F. VII 
66; tide signif. 3. — b) cum datito, ex- 
halare, effundere , emittere: rönn blása rcyk, 
ades (incensa) fumum exhalant , eromunt, 
>/.'. / 506, 2; und bles blóði , tulnus san- 

? iti iii iit effudit , erupit , Hh. 65, I; blcstu 
eim fagra spcktar anda, er betrir vandan 
vísdóm , rmisisti pulcrum sapienlia spiritttm, 
t/tii. Hr. 3. — recipr.: blásaz eitri á ok blám 
eldi, Merl. 2, 16. — 2) intransitire, a) ig- 
nevt sufflare: llrafnásar vin hlut l>lása, Ha- 
neri ea prorincia (id negotium) ohligit . itt 
ignem sufflaret , SE I 308, 2. — b) ignrm 
suscifare follibus, folles reciprocare : blástu 
nit'ir folles ainpliiis (rrl alacrius) aijila'. 
ísl. I 270. — c) inflare liiham: liátt bla-s 
Heimdallr, Vsp. Y2. — d) sonare: slriderc, 
de tulnere , sanguinem erumpenfe . j);i knálli 
bcn blúsa, Jtl. 31, cf. terb. þjóta, et signif. 

1, b supra; stridere, de igni: blés kastar 
hcl fasta flamma reltementrr sfridebal , Mb. 
3 , quo loco si to fasta non pro adrerbio, 
sed pro dal. subslanliri fasti. ignis, sumilur, 
el kastar hel, non de igni, sed de tento acci- 
pilur, rerbum blés h. I. in signifiralu transitito 
sumi potest, hoc sensu: tcnttts excitat (in- 
nitii) flammam; de toce bellttarum marina- 
rniit : sækvikindi blása eða gjalla, pros. SE. 

II 46. — 3) neutraliter , tento moteri: de 

. vað blés telum tento inflafum est . /'. 
XI 187, 1; de rexillo: nicrki blea rr.rilliim 
rento flante undulabat, F. VII 58, 2. XI 305, 

2, vc bli-sii . D</. 6, — 4) impersonaliler, 
a) ctim arrns. sulijrcli: Siirla serk blés í 
sundr, lorira difflata, dirnpla est (ri tempr- 
stalis Odinia), <lT. 'i'l. i sec. var., cf. F. I 
173, 2, XI 138, 1. — b) cum dttltro subjecti: 
scin |>á i Ix'irVm liriVindi lilas miklii inv rkri 
af lliannkviú rrlnli riiin emlÍgO rrllrinriili 
serena Irniprslnlr disprllilur , Krossk. 26. — 
5) Part. pass.: blásin blVggfl tjiild, perflata 
rrrili tiiiltru , rtrliim. \alilr liliisinna hrcggs 
• ialtla. iliuiiiiiiis ctrli . ilnts. Ilns. 57; blásnir 
hvaptar, burrula flatu tumentes , Srrrr. 83, 
3; blásinn hrctviVi, strra tempestate , saro 



rrnto nffiatus , rexatus, SE. I 296, I. fn 
cnmposilis: atbliiscndr, hreggblásinn , hrlð- 
hlá-'mn, vindblásinn. 

BIi VSEKKK. i;<. liimra lirida, (blár. serkr), 
loricti. ti curiileo rel nigro ferri rolore , rf. 
rinstilinn scrkr il. MÍTCggrs hláscrkjar liicimr, 
sonitus lorira, pugna, valdr blási rkiar hrcims 
aucior ]int/iitr , rir ptignator , bellicosus , 
GS. 8. 

BL VsEKKK, adj., pro bláserkjaðr, litida 
tuiiica . i. e. lorica, induttis , acc. sing. blá- 
sirkjan. SE. I Hi't, 1, cf. gránscrkr. 

BLASKID. n.. xylosolra nrrulea, (blár, 
ski">): bláskíft barfta, carula prorarttm xtjlo- 
solea , naris , SE. I 696, 2, ubi lectio Cod. 
Worm. , ok blaskíiVim , praferenda tidelttr 
lerlioni Cod. Ileg., um bláskiftu , nisi um sit 
uaptíXxov , et bUskíðu , gen, pl. anomalus. 

BLASTll, m., hnlitus oris, spirilus gratior, 
aiilirlalio , anltrliliis , Slurl. 1, 13, 4. — 2) 
afflalus Spirilus sancli: (blíftr) lífgar þrif 
hjúiSar þinn blástr , (frömuðr ástar!) tuus 
afflatus salnlem hnminum restituit , II r. 1. 
Vide mt'ithl.tstr. innblástr. 

BLASVAKTR, adj., liridus, caruleus, ni- 
ger, (blár, svartr), de colore corti : b. mun- 
inn, SE. I 488, 4; de naribus : brimdýr 
hlásvört, Hund. 1, 46; blásvartir byrvargar, 
Si. 6, 4. 

BLATJALD, n., caruleum tentorium (blár, 
tjald) natale: sleit fyrir eyjar utan allvaldr 
blátjaldi, rex extra insulas carulcum ten- 
torium delririf, i. e. natibus excubatit, Orkn. 
22, 2. 

BLAUTR. adj. , mollis: blaut sæng mollis 
leclus, GS. 19; de membro , Eg. 89. I fS/:. 
II 180 . 2). tihi tlr priliim inlirmilale sermo 
esse ridelur. Etiam in prosa , fjötrinn var 
Uautr, st m silkincma . rinrulum erat mollr. 
srrictr inslar lanitr. Sl'.. I 110. — 2) igna- 
rus. inihellis. in prosa FR. I 161 (~ blauðr, 
Fm. 6), it. F. VIII 409, 2 ser. membr. 
Srrrrissaga. ritle prafat. pag. XXIV. 

BLAIJI)K, adj.. mollis , ignarus , imbellis, 
limitliis. Fm. 6, Ghe. 24, Hm. 12, Kom. 19, 
\j. I'i6, 1, F. VI 15i. In compositis: hug- 
hlaixV óblautV. 

BLAVEGGR, m. , agger caruleus, (blár, 
veuxr), unda. SE. I ).')'/, 2. 

BLAÐ, n. , folium, frons , tide skotblaA. 

— 2) palmula remi : óra hlóft. palma rrmo- 
rum, tonsa, ÓT. 41, vide sfjórnblað. Meta- 
phorice: fjaArar blað , palma penna , í. e. 
jialina prnnalti. ala. fjaiSrar lcikhlai^s rcginn, 
deus alatus, rolans. rocatur Tlijtissius . 

rias tit]iiiltr intliitus. 8E. I 'llí. 2. r. Icikblað. 

— 3) blafts iiml . hnrin. 21, 2: li't ck ni.^r 
á bak bita blaðs und t'ri'Mffi arersa gladii 
parle inlenlari; quo loco blaðs und posilmn 
riilritir pro blóös hund (a pro o, et omissa 
adspiratione h, vide \ •ggMHÍl ) : luiixlr MtMW, 
ciinis sanguinis , i. e. sanguinolenlus, cadis 
nriilits , gladius , qui alibi holdmimir, gigas 
carnis. apprlltitur. 

BLADNIK, hi., «bl«.\ rii/eskíftblatVir; no- 
mrn tjladii . a hlað , laniina ensis , ferruin, 

fjliM. II 62. 64. 

HI.ADKV, f, (blatero) vidr þæsibla.^ra. 



HI.K 



62 



ftt.*! 



BLÆGJ A , f. , id. qu. blæja (inserto g), 
stragulum : Bil blægju , femina , GS. 10; it. 
pannus funebris , habitus feralis : vexa vel 
bltfsju, Am. 101. 

BLEIKHADDAÐR, adj.,alba coma, (bleikr, 
hail.li): bleikhaddaðar hrundir, //.'. 1470.3, 
AR. I 180, 1. 

BLEIKJ A (bleiki, bleikta, bleikt), v. a.,album 
facere, lavare: blcikja hndda capillamenta 
lavare, SE. I 362. — b) intrans., cum accu- 
sat. subjecti: stag blcikir funes nautici (ma- 
ris adspergine) lavantur , SE. I 330, 1, sed 
sec. Cod. Worm.: rakna bifgrund bleikir wiare 
albescit. 

BLEIKMK vide viðbleiknir. 

BLEIKR, «'//., pallidus , flavus , albus: b. 
nár , pallidum cadaver , Krtn. 12; b. hár, 
coma albida , flava, Rm. 31; b. arnar fótr, 
ÓH. 186, 1; b. skildir, albi clipei, Ghe. 14; 
b. báru fákr , navis alba, cerussata, SE. I 
440, 1; pallidus timore: braut strauk bauga 
neytir bleikr frá sverða leiki, SE. II 166; 
de animi œgro : b. scm bast, Mg. 9, 5; de 
letaliter saucio , Hh. 247, 2; de ipsa animi 
agritudine: dapr af harmi bleikum pallido 
dolore tristis , Sháldh. 7 , 32. In compos., 
ilbleikr. 

BLEIKR, m., lapis, SE. II 494. 

BLÆINGR, m., corvus, SE II 456 (bleingr, 
488). 

BLÆlSLÍ X, FR. I 432, 1, legendum vide- 
tur, sec. membr. M, blæju lini: búa um skör 
(mcð) blæjulini caput fascia lintea velare. 
Cf. AR. I 152, not. 2. 

BLÆJA, /'. , stragula , slragulum (et , in- 
serto g, blægja, qu. v.) , Bh. 2, 46, Am. 16 
ubi blæja, id. qu. línklæði, tn slr. 17, vestis 
lintea; speciatim. — a) stragula lecli genialis, 
unde breíða blæju, stragulam inslernere , pwo 
concumbere , Og. 23, Rm. 20; verja mey 
varmri blæju, id., Og. 5. — b) vestis feralis, 
velum sepulcrale : svipti luín blæju af Sigurði, 
Gh. 13. — c) lliltlitr hlii'ia, riliuii hilda ( bel- 
lona), clipeus, Isl. I 327, 1, ut mox expli- 
catur : skjiild nefni ek sva. 

BLEJOHVALR, m., ceti genus, SE. I 580, 
cf. blæjuhvalr. Cf. Germ. Bleihe, Dan. Blege, 
Blegefisk, alburnus 

BLÆJUHVALR, m. , id. qu. blejohvalr, 
SE. II 481. 

BLEKKÍX6, /"., illecebrœ, fraus , Mk. 40. 

BLEKKIR, m , subst. verbale, qui fallit, 
decipit, (blekkja), v. lómblekkir. 

BLEKKJA (blckki , blckta, blekt), v. a., 
decipere, fallere: dár, er blckti ýta, ludilnia, 
fraudes , quœ homines decipiebant , Nih. 40; 
MllAfing blekkir hræðra sökkva, matrimo- 
tiium (uxor) decipif, seducit, cormmpit regem 
fratricidam, Eg. 59. — 2) irrilum reddere : 
frægð var mjök blekt, gloria pœne irrita 
ftirta (tlusa) est, Sturl. 5, 43, 1. Sic Maijn. 
f. 466: blekkja tcygínear, illecebras irrittis 
rcililcrc, illecebris rrsislere. 

BLEXD, 1. s. pras. ind. acl. v. blanda. 
Bli-ndu. 3. pl. imperf. md. act. v. blanda. 

BLEXlMXGR, m. , plur. bltiul iiiH.;t r , viis- 
cellum genus gigantum, (hlanda), Grclt. 65, 6, 
fere id. qu. hálfrisi, hálftrUlI. /n sing. oc- 



currit FR. III 179, ubi opponitur fullkomít 
trttll, aðaltröll. 

BLÆR, m., aries, SE. I 589, 1, vide blerr. 
— 2) gladius, SE. II 483, id. qu. blör. — 
3) aura renti^ v. vígblœrr. 

BLERR, Orhn. Í5, 2, sjár blerr, en dreif 
drcyri dí»kkr á saumför klttkka, ubi legen- 
dum ridelur sjár bléz r. blelz, mare miscebatur, 
i. e. sanguine inquinubatur , cruentabatur, 
imperf. pass. v. blunda. 

BLÉRR, m., 1) gladius, SE. II 560. —2) 
aries, SE. II 567, id. qu. blær. 

Ml I •>> , 3. s. pras. ind. act. v. blása , F. 
VII 357. 

BLESSA (-aða , -at) , v. a., benedicere; 
absol. formulam benediclionis pronuntiare, 
verbis conceptis dei pacem exposcere , Selk. 
11: en þollr af frægð fullri fríðr blessaði 
víiYi.s glóða, t'. e. en þollr víðis gldða, fríðr 
af fullri frægð, blessaði. 

BLESSAN , f. , benediclio (sensu eccles.): 
guðs blessan , favor divinus , gratia divina, 
G. 66. 

BLESTA, /"., Korm. 12, 7, videlur esse id. 
qu. blástr, m. , calefaclio ferri in officina 
fabraria (cfr. rauðablástr, blástrjárn, Felagsr. 
II 122), blestu niðr, gnatus calefactionis, 
gladius , ejus forsar, sanguis, horum böð, 
pugna cruenla. 

BLÆTl, n., res sacra, qua religione qua- 
dum colitur, (blóta) : heilagt blæti, de phallo, 
Volsaþ. Citatur in Gloss. Synt. Bapt. sub 
blót, it. ad Eg. 44, 1. 

BLÆTR, }'. 9, sumitur ut 3. s. pras. ind. 
act. v. blóta, qu. v. Sed una voce scriben- 
dum videtur skjaldblætr, ^m. p. 

BLÉTT, 1. s. imperf. ind. act. v. blanda. 
Bh. í, 21. 25, SE. I 436, 2. 

BLEYÐl, /"., ignavia, timiditas, (blauðr), 
v. hugbleyði; hinc hlcvðilirðr, intrepidus (F. 
II 322, 1), bleyðiskjarr, id. (F. XI 315, 2), 
bleyðivöndr, limidus , pusilti animi, SE. I 
306. 2. 

BLÆÐA (blæðir, blæddi), sanguinem fun- 
dere, personaliter , de vulneribus , ex quibus 
sunguis fluit , manat : benjar blæða , Hh. 1, 
2, i\ 'j. 158. 12; í.ár blæða, Grett. 5, 2; undir 
hl.i'ða , //. hat. 40, Lb. 44; impersonaliter, 
cum dat. pcrs.: hræddr, f)á eingum blæddi, 
qui nullo dum illato vulnere animum despon- 
det, Grett. 43. 

BLIKA , v. «., manere: andir séu til sæla 
scndar svo blífi þær at cilífu, animœ (nostra) 
in vitam bctttam transiniltanlur , ibique per- 
petuo mancant. A't'A. 86. 

BLIK, n., tplendor micans: — báru (unda), 
aiirum, brjótr báru bliks rt'r, 011. 92, 8; — 
bauga (clipeorum) , gladius , lla. 2'il, 2; 
-biimlanii.s (uunis) , aurum, SE. I 65S. t; 
borðs (marginis navalis), clipeus, borðs 
bliks hiuðiíliið f/hitlius, mrfði borðs bliks 
liiiiðíliiðar pvgnalor lsld. 24; — handar 
(intiuus). tiiiriini. SE. I 336; — landa glym- 
fjöturs (iniiris), fiuriini, Shirl. 7, 39, 2; — 
miiniar (emnis), niirum, SE. II í!)8, 4; — 
randa (elipeorum), evsis , Ilb. 44, 2; — skips 
(nacis), clipeus , SE. I 420; — spannar 
(manus), annulus, SE. I 642, 1; — valkóstu 



K.l 



m 



HM 



(rmlarenim) , gladius, veor valköstu bliks 
pugna, hrroihaidr valknstu Mik> reftrw /'«//- 
«rt/«r, Sfwr/. 9, 32, 2,- unnar (m« 

aurum . hnrifir unnar Miks rir. íiVi. 58; 

— iimlar ( rulnrris) , insis, sískelfir unilar 
bliks pugniilnr. Eij. 89; iirboros (rlipri), 
aurum, vár urhoros Miks frmina , F. V 2.11. 

— 2) nuniM, NgD. 79; bliks beiftihlOMl /V- 
mina, Vigagl. 27, /»/. // 275 in stropha 
manca. — 3) lorus insolandis cl dralhainlis 
linteis, Dan. Bles: nti cru blæjur á Mik 
kumnar, FR. II 7/. a bleikja, unde et liaild- 
blik, liiralio rapillametttorum, SE. I 368. — 
4) in composilis: armblik, brrioablik, dýr- 
blik. gunnhlik, hjaldrblik, hlunni.lik, hrann- 
blik, lýsiblik, rainblik, veorblik. 

BLIKA, /"., fulgor: fjálfrs b., fulgor mon- 
tanus . fulmen, hneitir fjálfrs bliku, ribrntor 
fulminis, Thor, SE. I 302, 3. 

BLIKHVÍTH.at/;., candidus, fulgens, (Mik, 
hviir): lind in Miklmia fulgens candore 
clipeus. FR. I 491, í. 

BLÍKJa (3. *. prœs. blíkir , 3. plur. im- 
perf. bliku), id. qu. blika, — aoa (Eg. 8i), 
splendere, fulgere , Ha. 266, 2 de clipeis; 
láia Svafnis salnæfrar blíkja á baki, facere 
clipeos in tergis splendere, i. e. , clipeos in 
terga rejicere, H. /9, 5, SE. 34; láta gylt 
hlýr blíkja fjarri hnfnum in navibus procul 
a'terra excubare, F. II 259, 2; prœs. , þar 
er brim Mikir ubi albet spuma snlis. F. II 
181, 1; imperf.: skildir, merki, vopn, rcio, 
bliku , clipei , vexilla , arma ephippia fulqe- 
bant, Völk. 6, Krm. 17, G. 50, FR. I 186. 
Particip. occurrit in blíkjanda biil malum 
prœsentissimum (ut skínandi datidi), SE. I 106. 
BLIKMEIÐANDI BAUGA LÁÐS pro meio- 
andi bauga láos bliks ri'r . Lb. 42, a haug;a 
láo manus . bauga láos blik aurum, hujus 
meioandi , aurum ladens , minuens, destri- 
buens. 

BLIKXA (-aoa , -at) , v. n. , albescere, 
(bleikr) : fior bliknar, plumœ albescunt , FR. 
I 477, 3, oppos. sortna; fulgere : armr kná 
blikna vio brimlands Mik hrarliium auro ful- 
get, SE. /658, 1; pallescere, decolorari : trír 
Íulir hliknat (at) laufi, folia arboris pallur- 
runl , marruerunt , F. V 200, 2; metaph., 
blikna i brjftttt, pectore pallescere, i. e., a-ger- 
rimr alii/uiil frrrr. Skáldh. 7, 5/. 

Hl.lkN \K.MAl)i(. in.. rir trnar, sordidus, 
id. i/ii. inalínrr: llveiT er iiialíiiiiiiii ferri ? 
— hann ii lir>i blikn uiiianni , quis homini- 
bus tordi nillimus est? Ille (Dux 

Slsuli:is) a Irnnrilnlis titin plurimiim ahrsl, 
BK. I I • '■»/. Wormu /< ./. habel blikurs- 

maV. 

ILlKRlÐAlfDl . m. . mrmhr. /\ Hg. 5, 1, 
b. hlakka nai iijiitnr . a Mik - lilal.Ur t> 
cf. Anql. bleak ('/'■''""• Mik), eoruhu alba. 

KLIKKODK PRÓTTAfl II, \ ;>ro rnV 
þréttor rla M.ks. pttgnator, bMator, F. I 100, 
a þrittor rl pugna, þrétterela hiik glaéius, 

ct roV . ipii rubrfarit . rrl arlmr. Ilrhst. 2. 

h. I. haliei Míkraftr. 

KI.IKKUDK JC6IH pru rn^r Bgia l.liks 

rir, iiihn. T'.) . 7. tth B|CÍf hiik niirinn, et 

ruor ~ runnr arbor. Yidc blikru.V. 



BLIKKVKAVDI BÁRU pro rfrandi báru 
hlik» rir lilieralis, (,'retf. 20, 1, a bir« blik 
aiiriuii. vt r>'ianili minuens. 

HI.IKKVKIK HJÓK-i pr„ rvrir hjórs blika, 
rir miinifirus , rir prinrrps , //«. 323, 1, a 
bjftn hlik unrnm . e/ rýrir row*um/or. 

BLIKSKKKDIR SVEKÐA f»ro skerftir 
IVCrfta hl k*i ri'r liberalis, princeps, Ha. 325, 
í/ arerfta hlik, splendor ensium, aurum ; cf. 
hlik i.rhoi^s sub r. Mik , el furskeroir. 

HLIKSÓL, f., sol splendoris , I Mik . siíl), 
rlipeus : srarmr bliksólar, canis clipei, gladius, 
8É. I 188, 3. 

BLIKSTRÍDAM)! BARU pro stríAandi 
báru bliks rir , Sturl. 9, 8, a báru blik 
aurum, ejus stríoandi , inimicus auri , vir 
liberalis. 

HLIKTVMR SUNDS pro týnir sunds hliks 
rir liberalis, Plac. 38, a sunds blik aurum, 
et týnir. 

BLIKURSMAÐR lectio Cod. Worm. pro 
bliknarmaor, qu. t>. 

Hl.lMil. ii hlindr, cœcus , in compositis : 
Cestumblindi , euiinMindi , hcrblindi , miskor- 
Minili. sólblindi, tvíblindi, vioblindi. — 2) 
nomen Odinis, lect. Cod. Reg. sec. SE. I 86, 
rar. 5, cf. biblindi. 

HI.INDI, /"., cieritas : blindi móos, hyggju 
túus, carcitas animi, Lb. 4. 40; de cœcilate 
oculorum, Gd. 59. 

BLINDÍNGR, m., paxillus, clavulus, SE. 
II í'J't. 

BLINDR, adj., cœcus, Itávam. 71, Mg. 11, 
1, Korm. 6, 3; blindi áss, Asa cœcus, Hödus, 
SE. I 266. In composilis: óblindr, stein- 
blindr. 

BLINDVITMR, m., aquila, SE. II 572. 
BLINDVIÐMK, m , aquila, SE. II 488. 
BLIN(D)VIÐR. m., nanus , SE. II 469, 
B.... viftr, id., SE. II 552. 

BLÍSTRA (-aoa, -at), r. «., sibilare: btindi 
leypr þá upp á hól einn, ok blistrar hátt, 
ísl. II 176: Metaph. at blistra i spor ki.nu, 
frmimam adsertari, renari, Korm. msc. c. 5; 
hinr blistrar nicyjum metnuor i spor fastus 
virgines adharens comitatur, Merl. 2, 76. 
BLÍSTRAN, /".. sihilatio, sibilus, N'ik. 56. 
HI.ÍD. f. , mjmplia r. famula , Mengladat 
genibus adsidens, Fjölsm. 39. Vide Blíor, f. 
BLÍDA, f, comitas, affahilitas, humanitas : 
ajcra c-m lítit yndi uk blíSu, Isl. II 8; bliou 
brestr, defectus humanilatis, inhumanitas, 
Skáldh. 1, 48. 

BLÍÐGEÐR, comw, facilis, (blíftr, -geftr), 
l'al. /.'). 3. 

BLÍÐHUGAÐR, adj.. animo hilari. (blior, 
-huRaiSr), Knrm. 19, U>. 

HI.ÍDKA (-aoa, -at), v. a., gratiam nli- 
cujus sibi conciliarr : hlii^ka bernsku stétt ok 
irililra maiiiia tnm jiiniorum quam œlatr ma- 
tiirornin aniimis sihi rniirilinrr, Gd. 7; blii^kaz 
v'n> |M , fiirnirin Asarum sihi rompararc, 
Asis f,ir.r,: bli. II 291, 1. 

BLlDI.1t;A. «(/r.. romiter, amire, GS. 9, 
Sh. >. 12. 

HI.ÍDK, /"., famula Mcngladte (u/ Blío), 
Fjölsm. 39. 



Bl.f 



04 



RLO 



BLÍDR, adj., blandus, comis . benevolus, 
nntirus; dr ilii.s: blíð reffin, serena, benernla 
ntimina, Grm. 6, 27, Lokagl. 32; de princi- 
pibus riris: bliðr buðlúngrr, FR. I 248, 1; 
hertogi , lla. 190; þengill, Has. 48; odd- 
stiklandi , Slurl. 7, 39, 1; blíð verk, facla 
benigna, bene facta, G. 23; blitt skap ani- 
tuiis benerolus, G. 55; blíðr bör skjaldar, vir 
amicus , muiis, Am. 28; de femina, blíð i 
hug animo benevolo , Am. 32; brosandi blíð 
dulce ridens , Skáldh. 6 , 33 ; cum gen. : 
roærðar blíðr suariloquens , F. XI 295, 1; 
þat er faér blíðara., magis volupe est, magis 
arridet, Hund. 2, 25. /n compositis : fjöl- 
blíðr, gunnblíðr, guðblíðr, hugblíðr, óblíðr, 
dgnblíðr. 

BLÍÐSKAL, f. , poculum geniale, (blíðr, 
skál) : bekkr blíðskálar, samnum poculi ge- 
nialis , abacus , mensa tricliniaris , S22. / 
704, 2., 

BLJÓTR, m., Ea. 44, i, wot' occurrit 
bljótr kuinlii. quod bifariam verti et resolvi 
potesl: 1) bljótr id. qu. blótr, inserto j, qui 
colit, cultor, kumla b., cultor tumulorum, qui 
veneralur tumulos , i. e. qui necromantiam 
exercet ; 2) a bljótr, id. qu. brjótr, permu- 
tatis liquidis \ et r , qui frangit , effringit 
tumulos; utraque ratione virum impium, sce- 
lestum significat, sed posterior ratio congruit 
cum Korm. 7, et illustratur lect. óblotgjarn 
et óbrotgjarn, quas vide. 

BLOM, n. , flos: rósa blom ftos rosarum, 
Gd. 73; fagrt blóm upprísandi rósar, Mk. 19; 
græn eik með blómi, F. V 200, 2 ; bolr með 
blóms skrauti stirps cum pulcro flore, SE. 
II 201, 1. — 2) metaph. de personis: Maríu 
blóm, flos Mariœ, Christus , Lil. 80 ; heilagt 
blóm, de Sancta Maria , Gd$. 54; hcilög 
blóm Sancti Divi, Gd$. 60. Krists blóm, 
de Olavo sancto, Ólafsr. 62; blóm heims, 
flos mundi, de Gudmundo Bono, Gd. 67; 
blóm iljóða, feminarum prœstantissima, Gd$. 
10; de virtulibus : siðferðar blóm ftos bono- 
rum morum, grænka geðfjöll siðfcrðar blómi 
pectus bonis moribus imbuere, Hv. 3; sæmdar 
blóm i?isignis gloria, Skáldh. 4, 3.9; res pre- 
tiosa, cimelium: valdrósar blóm, pl., cimelia 
bellonœ, clipei, Ha. 319, 1. — 3) fruclus : 
bíta blóm fructum comedere, Lil. 16. 18; 
bera bráðgert blóm á verkuni malurum frtic- 
tum ferre (bonorum) operum , Has. 8. — l i) 
in prosa: allskyns blóm, þat er á.iörðu vcx, 
F. V 345; limar trés með fögrum blóm- 
ii in i-iniii arboris cum pulcris ftoribus, FR. 1 119. 

BLOMAZ, v.dep. n., florere, allir heimar 
blómaz, Gd$. 41. 

BLOMGAZ, v. dep. n., /lorere, metaph. de 
viro, Gd$. 39. 

BLÓMI, m., fructus: aldinviðr bar tvennan 
blóma bis anno fructum ferebat , Ha 25, 2; 
plur. blómar, fruclus, Merl. 2, 44. — 2) flos: 
licimr er í hæstum blóma, RS. 5; bl. íslands, 
ilccus Islandiœ , de viro excellenti, Gd. 21; 
bl. helgra dóma, de cruce, rcrtini sarrarum 
excellentissima , Lb. 32; bl. leyndardóma, 
(los mysleriorum, de Maria, Mk. 17; blómi 
íieilagra dóma, de Maria, Mk. 6. 

BLÓMIR, m., ursus, SE. I 5S9, var. U. 



BLOMR, m., ursus, 8E. I 478. 589, 3; 9. 
bólnir. 

BLÖR, íh., uhnlius, SE. /567, 1; vide 
fornuu Már, blérr, bla'r, blorr. 

BLORR, ntsis. SF. II 620. 

BLOSSl, m., flamma. ignis, Skáldh. 7, 19; 
calor: en þær konur þurfu blossa . al illœ 
ftntinœ (calces) calore indigent , Egl. 88, 3, 
quod sic explicalur in SE. II 630 : hér kallar 
hann hælana ckkjur, cnda hétu hælar á fótum 
hans, cr hann kvað þurfa verma. 

BLOT in compositis id. qu. blóð , in blót- 
roðinn, blóttrygill; it. blótavx = blóðöx, F. 
X 380, fortasse et blótvilllr r— blóðvöllr, F. 
VIII 157. Contra blóð pro blót t» blóðnaut, 
Korm. 23, blóðbolli = blótbolli, cilanle G. 
Magnate Eg. p. 209. 

BLÓT, n. pl. sacrificia, victimœ, Hugsm. 
28, 5; álfa b. sacrificia geniis instilula, OH. 
92, 6; cultus : blót norna culltis drarum, F. 
II 53, 4; blótum gnojjðr, sacrifíciis deditus, 
paganiy reHgioni addiclus, Plac. 24. 

BLÓTA(blót. blét. blótit),c.a.; l.s.prœsjnd. 
act. blót ek, -SE. / 238, 3 et conlracte, cum 
negatione blótka , Sonart. 32; 3. s. blætr. 
quasi a blæt , sumilur Y. 9 et Gloss. Ed. 
Sœm. T. I sub voce blóta, sed h. I. una voce 
legendum videlur skjaldblætr, sicut Cod. Fris. 
(E) habet una voce skjaldblotr vir; Imperf. 
1. s. blet, nam 3. s. est blét, Y. 34 pros. ; 2. 
pl. bletuð, Eg. 44, 1; 3. pl. blétu, Ý. 56 pros. 
Imperat. blótt (duplicato t), Am. 74. «S«- 
pinum blótit: at hann hati blótit, OT. 47 
pros.; part. pass. blótinn, SE. I 302, 3, FR. 
I 299, 2, Y. 29 pros. Sacrificare, mactare 
immolare, c.dat.: blótt Ix'iinum. immola filins, 
macla , iulerfice, Am. 74; blóta syni filium 
(diis) immolare, F. 174, 2; proprie esl san- 
guine tingere, id. qu. rjóða, vide skjaldbkitr. 
skjaldblotr; absol. Hátam. 147. — 2) ieot 
colere : b. goð , dísir , þór, bróður VÍ1Í8 
(Óðinn), FR. I 250, Eg. 44, 1, Hyndl. 4, 
Sonart. 32, F. II 52, 2; religiose colere: b. 
meyjar, Fjölsm. 40. 41; b. fu»l. //. hat. 2; 
blótinn , religiose cultus, de Thore, SE. I 
302, 3; blótnar iðrar, intrslina intninlala. 
Gha. 23, vide ofblotit. De elytno roris (blóð) 
vide Eg. ad 44, 1 et Gloss. Ed. Sam. T. I 
sub voce blóta. 

BLOTA (-aða, -at) , r. a., deos colere: 
faann er blótar biind, qui drns colil, inrocat, 
Eg. 67, 2. Eadem fnrma lli.r. prœf., þess er 
Svíar hafa blótat lengi síðan; blótaði svni 
sínum, í'. 29. 

BLOTAMAÐR, »». , hnnin mollis, ignarus, 
(cf. blautr , blauðr) , SE. I 530 , Korm. 
17, /, 

BLÓTHIJS, »., delubrum, fanum, (blót, hús), 
Reksl. 9. 

BLÓTR, m., qui colit, (blóta), t'n compos. 
hrafnblótr. — 2) qui sanguitw tingit . r. 
skjaldblótr. 

BLÓTROÐINN , id. qu. blóðroðinn, satt- 
gtiitie rubriis, (blót = blóð, roðinn a rjóða), 
Korm. 22, 6, de homine saucio et vulneribus 
cruenln. 

BLÓLTRYGILL, m., calinus crunri sacri- 
ficali excipiendo, (blót = blóð, trygill), Vita 



III. () 






hi.n 



llnl, nembr. /32, id. qu. blóðbolli, 

l.lóibolli (/•-. // 309) , blótkoppr ( /•'. \ 

Ynlrmlitm tamru, nii HOn I. C. mrmltr. Ii'2 
juntjriiila sint ha-libaldr b|ól(s) rl hr.rxin-. 
tryflll, rnilrm sriisn. \'i,l, l'.d. Sirtit. II 
i7l>, tiol. 231, ijntr Irgit bhiðtrygil rl hr«- 

lillll- 

III. ()l), n., snngiiis : vrkja b. sangtiinem 
millrrr . SoU. 80; nema c-m blóð (hodie 
taka Móð). id. , Orkn. 82, I. Khlr MÍM, 
ignis sanguinis, gltulius , SB. I 420. Rcnna 
blóði í spor, sttngrinem in resligia mittere, 
Sk. 3, 17, rilus foederis tmitito fticirndi, riile 
Sttjr. ed. stepk. p. 12: t jcturi foedus reteres 
vestigia sutt mutiii snngitinis nsprrsione per- 
fundnr ronsurrrnuit, tiiiticHitiriitn pignus al- 
lerni critoris cotnmercio funiatuii". Blantla 
blóiVi saman r. hlanda. — 2) blóð pro bhiðrás. 
fluxtis sangitinis : blóð synjaði andar [ijóðum 
M. 15; bylr bhiðs pug'na, Sturl. 5, 17, 1, 
ulii valr fékk blóðs í byljum bráðir acci- 
piter pra-datn in prtnlio nactus est. — 3) in 
composilis: meginblóð, sneriblóð, valblóð. 

BLODDHIKINV p. p. cotup. sanguine per- 
fusus, (bltið, iliifii). de clipeo, Kb. 19, 5. 

BLODKlSA, f. , ignis sanguinis , (blóð, 
cisa): blúðeisa bjargs pro eisa bjargs blóðs, 
aurum, a bjargs blóð, sanguis (i. e. liquor 
manans) tnonlis, aqua, geimr bjargs blóðeisu 
manus, SE. I 404, 3. 

BL()DKALL, w , fluxtts sanguinis, sangttis 
effusus: benskári drekkr bl. cortus cruo- 
rem pntal, ísl. I 166, 2. 

BLOÐKARA, f. , lorica , (qs. sanguine 
perfusa, blóð , farinn), SR. II 562, pro quo 
Cod. fívg. bufora. 

RLODKREKR , adj. , aridus sangtiinis, 
(blóð, frekr), epilh. gladii, Korm. 11, 9. 

BLOÐGAGL , n. , anser sanguinis, (bltíð, 
gagl). corrus: hlóðgögl of skör stóðu, llitd. 
35, 5, ísl II 272. 

BLÓDIIKLMNGI , m . , bernicla (anser 
leucopsis) sangitinis, (blóð, hclsingi), cotrtts, 
bra-ðir blóðhelsíngja. saluralor corrortiin. prat- 
lialor, Fsk. 54, 2, de Kiriko dynasta llakonis 
f., t/tto loco verosimilitcr rocalirus esl : Jflfr- 
uro varð (en urðu allhvast Danir falla), 
bjóðhclsíngja bneðir, bróðir SSigurðar Grðri. 

BLÓDHNKI 1. .«., pars gladii, SK. 1 567, 
•?. Cf. Iicnknúar. 

BLODIIÓKR, „,., equtts, SR. II 487, cf. 

btórtuejión. 

BLODI. tn. , fratcr , (qs. consanguineus, 
a bhið), sk. i 534. 561 1 I: Iíbm blóði, 

frater serpentis , serpms , lútr linns blóða, 
eubile serprntis, uurum, Óll. '//, 2. 

II l,() IHi.lt. til. iju. bltiðugr, cruetilus, ride 

■tefbMóðigr. 

BLÓDISS, tn.. glarirs smit/ui/ns, (bhið, ís 
r. íss), gltiiliits, F. V. 229, '2. \l 197, 
2; clyec blóðiss, Irmpaslas glatlii , piigna, 
Plac. 23. 

BLODIDA. /".. pars gladii (aeies tel mn- 
ero, qs. elicicns sttnguinrm, blóð, iða = vinna, 
factr. efftcerc), S K. / 56*7, 3. 

BI.(')DKKHTI. ,i.. camlrla rrl Itgilltim san- 
gainis, (bhið, keiti), gladuis, Uikn. 7'.), 6. 



ILÓÐLAUKB. m. slipes stmguinis. (bló,% 
laukr) tjlailiits. Ila ^lli. 2. 

BLÓDLEIKA, f. , lorica, SE. I 573, 2, 
cf. blóðfara. 

Bl.(') DMKBK'I'B. /-./<. cmp.. sungunir tn.lus, 
(blóð, mcrkja) : blúðmcrkt gala semita sanguine 
consprrsa. (lullh. 

ILÓBÖGR, id. qu. blóðugr, Rekst. 5. 
BLODOBMB. m., serpens vulneris, hasla, 
(blóð, ormr), Htmd. 1, 8, Ha. 335, I ; luistir 
blóðorma, quassator hastarum, prœliator, Isl. 
II 17., /. 

BLODORRI, m. , tetrao sanguinis, (blóð, 
orri), cnrrits, SK. I 486, 2. 

BLÓDRKKILL, m. , miicro glndii , SK. 1 
567, 3, Höfuól. 7, Fli. I 127, 1; SK. I 112 
pros. opponuntur hjölt et bhiðrellll, capulus 
el mucro ; bhiðrenil et oddr, ul synonyma 
ponunlur , Sv. 8: tók í blóðrefilinn ok dró, 
■TÍ oddrinn lá í hjoltunum. 

BLODBKKIN.N. p. p. comp. sanguine linc- 
tus, cruentus , (blóð, rekinn, ut dreyrrck- 
inn) : bl. hoddr cuspis (gladii) cruenta, 
llund. 1, 9. 

BLÓÐROÐINX, p.p. comp., sanguine ru- 
bens, (bhið, rjóða): blóðroðnir skildir, Mg. 
32, í; blóðroðin sköpt, F. VII 345, 6; b. 
benja rœði, m HR. 33. 

BLODRÖST, /"., vortex. flumen sanguinis, 
(bltið, ,ríist) , ÓH. 225. 

BLOÐSKATl , m. , vir sanguinis largus, 
prodigus, (blóð, skati), Höfuðl. 14, i. e. qui 
pugnandi hostesque cœdendi cupiditate flagrat. 
Alii autem Codd. h l. habent baugskati, lar - 
gus anniilorum, alii þjóðskati, munificentiœ 
fama celeber. 

BLÓDSKJALDAÐR, adj. , clipeum cruen- 
tutn gestans, (blóð, skjaldaðr), SE. I 490, 1, 
ex Vigagl. 27. 

BLOÐSMELTR, p. p. comp., sanguine in- 
cruslaliis. infectus, (blóð, smeltr), Krm. 10, 
iihi alii blóði smcltr, ad metrutn aplius, nam 
titrmltr. habet bl . . . smeltr. 

BLOÐSTARl, »i., sturnus sanguinis, (blóð, 
stari), rorrus , Ok. 3, HR. 31. 

BLÓÐSVÖRR, m., passer sanguinis, (blóð, 
svörr), corrus: merkir blóðsvara, rubefactor 
corrorum, prtrliator, SR. I 708, 3. 

BLÚDSYLOB. tn., polus, httustus sanguinis, 
(lihið. svlsr). ÚH. Í8, 3. 

BLÓIÍTRAM. tii., grus sanguinis, (blóð, 
trani), corrus. F. XI 195, 1. 

BLÓDKiHAItHA, /'. . filia œgeris , unda^ 
SR. I 32i, 500; mare, SR. I 575, 2; ejus 
palrr, . F.grr, inare, iliid. 324 (qs. comá san- 
guinea, bhiðufr , haddr). 

BLÓDIOIIÓKI, m., equus Freyi, SR. I 
'isu. M 

HLODl tiB . adj. , crumliis. sanguineus, 
Vrgik. 7: blóðugt sár, lik. 2, :ill : bl. búkr, 
Kb. 63, 2; bl. blóðgocl. Ísl. II 272; bloðuct 
briro , lii/uor , bumor siingiiincus . 8R I 64, 
I. it. ('od. \'sp. titrmhr. 'i'i'i; blóðgar ár flu- 
rii stinyuitici, Mcrl.2, 68 ; b. tifor, deus san- 
guinr pcrfusiis, sauciiis , l'í/i. 2.'); b. brandr, 
Kg. 'i'J , 2; HMgST nínir lilertr sangiiincir, 
S,\ll. 61; bhiðus hjiltlu, Soll. 58; mctaph. 
bJóðuít tff hjarta j>eiro , cr , acerbo dfilore 

(5) 



ni.o 



0« 



»00 



pungitur, si quis, Hávam. 37. Vide et blóð- 
igr, blóðflgr. 

BLOÐVAKA , f. , pars gladii, mucro vel 
acies, (qs. eliciens sanguinem , vekja blóð), 
SE. /,567, 3. 

BLODVALR, m., accipiter sanguinis, (blóð, 
valr), corvus, ÓT. 20, 1, Krm. 24. 

BLÓDVARINX, tnare, SE. II 494. 

BLÓDVARP, n., pars gladii, SE. 1567. 

BLÓDVARTA, f., pars gladii, SE. I 567. 

BLODVITA , adj. indecl. , sanguinis prœ- 
■nuntius : bl. rödd vox morlem porlendens, 
Eb. 63, t. 

BLOÐVOXDR, m., virga sanguinis, (blóð, 
vöndr), gladius, Korm. 27, 4. 

BLUXDA (-ada. -at), v. n., somnum car- 
pere, GS. 14. (propr. blunda augum oculos 
claudere Ag.). 

BLUXDR, m., somnus (brevis) , Vegtk. 2. 

BLUXXSTAFIR , m. pl. , pro blundstafir, 
somnus, (blundr, stafr), Bk. 1, 2. 

BLY, n., plumbum: byrðir af blýi, onera e 
plumbo , Sóll. 63; sorgir, þúngar sem blý, 
Slurl. iO, 25. 

BLYGÐA (-aða, -at),t), a., corrumpere, »t- 
tiare : b. fljóft vi/tare virginem, Skáldh. í, 25. 27; 
bl. mann ignominia adficere , F. III 89 (a 
blýgja -gi , -gða, oculos immotos tenere, 
defigere in re aliqua). 

BLYVARÐA, f., meta plumbea , (blý, 
varða) Lil. 9. 

BODDl, m., rusticus, Rm. 21. 

BOFÆDA , f. , lorica , SE. II 622 pro 
bofora. 

BOFORA, f., lorica, SE. 1 573, vide bofœða, 
tlóðfara, böðfara. 

BOGGR, m, molestia, incommodum: breiðr 
böggr , ampla molestia , grave incommodum, 
Vigagl. 26, 2, cf. Ed. Sœm. ed. Hafn. p. 
387 , not. , ubi hic locus adfertur et expli- 
calur. 

BÖGGVl, m., id. qu. b'lggr: slíkr er böggvi 
nú hUggvinn , tale v. tantum jam illalum in- 
commodum, tam grave infliclum rulnus rst, 
Sturl. 1, 18 var.; vel biiggvi est id. qu. 
böggvir (cognomen Klauvii , ísl. I 208, Sv. 
18), auctor molestiarum, ut vertitur in Gloss. 
Ed. Sœm. sub voce Byggvir. 

BOGI , m. , arcus , Hávam. 85; boga áss, 
deus arcitenens, Uller Asa, SE I 266; boga 
dript, nix arcús, sagittœ, SE. I 676, 2; 
boga fjöil , montes arcús , manus , Ha. 258, 
3; boga nauð, premens arcum, manus , SE. 
I 660. — 2) In compos. : átbogi , fornbogi, 
vebogi, ýbogi, œttbogi. 

BOGIX H ,adj.,curvus,corpore curvo,contracto, 
de homine debili, Gd. 11. Proprie est part. 
pass. verbi absoleti býg, cx quo tantttm oc- 
currit boginn et itnperf. pass. buguz, vide SE. 
I 432, 2. 

BOGLIMIR, m. pl., membra curra, flexi- 
hilia, (boginn, limr), crura et brachia: fjöturr, 
borinn at boglimum, Grg. 10; beia bðnd at 
boglimum manihus prdibusqiw rinrula inji- 
cere, Hárani. Í52, ubi sequitur sprettr mir 
af fótum fjöturr, ok af höndum hapt. Cf. 
bjiíg;ljmir. 

BÓGLÍXA, f. , fuuiculus in margine veli, 



quo sinus veli in ventum ohliquefur , SE. I 
584, 2, (bógr, signif. 2, lína); Dan. Bovlinc, 
Angl. bowline, Gall. bouline. 

BOíi.MADR, m., sagittarius , (bogi, maðr), 
Mg. 31 . 3. 

BOGXAUÐ , /"., manus, (qs. premens , jir- 
gui'iis arcum, boji, nauð, cf. boga bmS, ml 
r. bogi), SE. I 5Í2. Vide et dalnauð. 

BOíi.MK, m. , clipeus, (boainn) , id. qu. 
bugnir: bogna hagl , grando clipcorum , sa- 
gittœ^ SE. /, 430, 4 ex ÍIS. 6, '/. 

BÓGR, m. , lacertus; SE. II 190, i re- 
censet armr, legcr, bógr , u6t armr commmir 
nomen est brachii lacertiqne, legarr id. qu. 
armlegsr , handleagr brachinm, bógr lacer- 
tus. Hodie handleggr et brachdum et lacci- 
tum comprehendit , cum illud framhandleggr 
hic upphandleg;gr distinctionis causa appel- 
letur. Sed bóffr etiam de brachio usurpari 
videlur, ut Héðins bÓ£a rauðmáni , Fróða 
bógar bjúgröðiill , clipeus brachio gestatus. 
Dat. sing. bægi : und viirmum bægi vífs, sub 
tepido feminœ brachio, F. XI 130; jegiligr 
und bægi formidabilis ab lacerlis (i. e. vi- 
rium magniludine) , Korm. 12, 1, cf. ekki 
lítill undir höndum, de homine opibus prœva- 
lente, F. VII 17; veifa lausum bægi, liberum 
brachium movere, libertale frui, legendum esl 
Sturl. 6, 36, 2, ut veifa lausum hala, libe- 
ram caudam movere, pro, vacuum ire ; slæjr 
jaii skaut við mer bægi, repulit me, rejecit 
me, Sturl. ÍO, 10; þcim er brúðr valt\'s.s 
und bægi liffsr sub cujus lacerto (i. e. pote- 
stale) terra jacet , Fsk. 4Í, 5. — 2) arniiis 
brutorum, de equis , Grm. 37; sitja á Grána 
bógum , super Granii armis sedere, Granin 
insidere, Iik. 2, 34; falla af drasils bóiruni 
ex equo decidere , Y. 33; acc. pl. bócu : 
hlatða gulli á Grána bógu armos (lafera) 
Granii auro onerare, Sk. í, 13; hlóðuz á 
maia bógu equos conscenderunt , Ghv. 7. — 
3) de lateribus naris, prœserlim proram rer- 
sus, ul hlýr: hógdýr hdna berr va2:|)i)sta 
bógu vestan of lög latera undis afflicta, SK. 
1 324, 2. 

BOGSVEIGIR, m. , tensnr arcns, (bogi, 
svciarji), safiilttirius, FR. II 311. 

BÓGSVELL, n. , glacies brachii, (bógr, 
svell), argenlum, metandi bógsvells, astimans 
aiirniii. rir, Has. 47. 

BÓGVITI. m., ignis brachii, (bógr, viti), 
aiiniiii, llöfudl. 16. 

BOK. f. , fagus (id. qu. beyki, «., quod 
propr. collcrlirtini rsl), SE. II 483: Srrr. 
bok, Genn. Buchc, Dan. Bög. — 2) liber: 
tíð cr bók ok sniíðir, Orhn. 'l9; bóka inál, 
dorlrtna , quœ lihris (o : ecclesiasticis ) con- 
tinrliir, reginnagrli bóka máls. ilortnr rcclesia- 
stirus. rlrrirus. sacerdos, 011. 2.">í', 70; bókar 
sól, sol libri , propr. color (qund lihri pig- 
tnrntn cnlorahnnlur), it. lapis (iiiim stcinn et 
lajnilrm rt rn/nrrm significal) , Shl. III 227. 
— P) scrijilft n/trralin , quam metris poeta 
includit, Shaltllt. fí, ;>i), ut lctr , ibid. 56. — 
3) bok, lr.riilr acupictum , Bk. 2. 'ili : blá- 
Inítar bækr, Ghv. 4; bekr ofnar völundum, 
Ilm. 6. Vide gullbóka. 

BÓKA, acu pingere (bók 3), tide gullbóka. 



IH)k 



•i7 



mii. 



HOKKK, m., caper, 8S. I ' tlikis 

bokkm , rnpri paludit, tm fu i ll m , Korat 
/,• Kokks rjorflr — Hafmfj., //«. Jtt 

HÓK\. /". . intula Bokna, Ótt. iB$, 

il \91 ; ln'il. Buknðen ad ottium timm 
lluhnensis sirc Staranqriensis in prwfeclura 
HvHV.U (A»0. 1816, p. S7). 

HOKKl \AK, f. pl , characteret arupir- 
liles (aulais et strayulis adhiliiti) , Glost. 
F.il. Sam. ad Bk. 1, 19. G. Magnao, charac- 
teres librarii. 

BOL. «., rilla. pnrdium (id. qu. inde for- 
tiiatuni býli, n.): ból brunnu, týinluz, Od. 7; 
Orkn. 6, 3; ból — býr. prtrdiutn, Mb. 5; 
it. hahilaruhim , scdrs : liátt ból , tedes alta, 
arx, caslellum , 011. 15; sólar ból, sedet 
tolis , cahim , G. 38. 64 ; cubile : drcka búl, 
cubile serpentis, aurum. G . 38 ; búl ela, sedcs 
procellarum , ctrlum , Ag. Vide compotita : 
aarból, íirliúl, linnból. 

HOL, i»., tnalum , calamilat , infortunium, 
arttmna, miseria, damnum, noxa, prrirulum ; 
gen. böls, dat. bölvi; Plur. , böl , Gha. 23, 
gen. bðlva, Gha. 33. Braukun margskonar 
bðls, lutnullualio mulliyrntr calamilalis, Hyndl. 
22; bioja e-m böls mahim imprecari, lluram. 
128, lieita bftlvi malum minari , Hgndl. 46; 
bflls ii) ii n alls batna omnia tnala cessabunt, 
Vtp. 55; vœtta c-ni bðlva alicui mala ex- 
tpectanda declarare , Gha. 33; bölva bœtr 
tatisfaclio pro malis illatis , II. hat. 24; 
bAlva smior fabricator malorum, Lokagl. 41, 
Fm. 33 , SR. I 360. 268; telja bðl calami- 
tates enarrare, Og. 12; mftrg böl , tnulta 
tiiulit. mulla rrnrficia, Gha. 23, Háxam. 110; 
alin at biilvi in animi agriludinem nata, F. 
V 227, í, ,it alinn at sorgum (7<\ VI 200); 
dolor ex ira, id. qtt. harmr, ítl. I 152, 1, 
SE. I 268; biia e-m til biils, exiliutn alicui 
parare, mali qnid strucre alirui, SF.. I 380, 
3; vio böl búinn, paralus ad malinn inferen- 
dum, malitiosus, Isl. I 208, Sv. 18; blatnlinn 
bölvi, rwr//i> repletns , flagitiis plenus, SF.. II 
200, 1; bölva l'ullr. malo tcplclus, pessimus, 
rel infelicissimus , dirissimut , Gha. 31; bðls 
of fyldr, id., de venefica , SE. I 436, 1 ; de 
Berserhis , Fí\. II 2/2, 2, rrl damnnsissimi ; 
tiamnum : biilva baítr , resarcitio , rrparalio 
(lamni , SF.. I 238, 3 ex Sonarl. ; injuria: 
bindaz bills, a malo inferendo te cohibere, 
ab injuria abslincrc . F.y. 88 , Oll. 1S6, 7, 
tic et Hávatn. 12'.) ; bðl vantu, cr, male fe- 
cisti, (/111x1. Hm. 27: þat cr böl , at, dolm- 
dum rsl , (jund , F. V 226; böl cr bes,gja 
þrá calamilnsa csl utriusijue orbitas. Lnhayl. 
39. Sn.rif. quicijiiid norrl . r<s nn.ria : de 
tnorbo. ut inrin, vio biílvi ad sanandum tnor- 
bum aliqurm, (,'ha. 39; ry.'Ss biil. nn.ra frrru- 
ginis, ms , de rntc Hunynritiinu . 8R I 
I; vÍgMSt* böl , nn.ra clipcnruin . yladius. 
H. hat. 8; ból ^ijvalila. rm Siyraldn nuxír 
fulura , claru dicitnr . SF.. II 2/2, 2 ex F. 
M 130, I: biil markar, vandar , noxa sihir. 
virytr, ignit, incendium, Mh. 5. 7. Ha. 117; 
ln ni£scrk ju böl. finxrt loricarum . ensis . Jd. 
25; llotta bðl. tm.i a fuyicntium . pra-lium in- 
lernecinum . c.r qu" pauci aradunl , Oll. Ili, 
3. Ból, sagilta, SF. I 570, 2; quem tigni- 



flcalum adhihiul Olavius lly. 2H , 2, con- 
tlruens at bili bðlva, in nimbo tagiltarum, 
cui ralioni obstat , lum quod bylr, prorrlla, 
per y tcribendum sil , tum quod bö| alibi 
non occurrat hoc srnsu. Bðl , HL / 2)1), 
constiuciidum ridrtur rum biti, ride bðlbiti. 
El sólar bðl, SE. I 466, 1, tide clbðl. Böl 
bo£a, mauus, ut quœ arcum torqueat et inlen- 
dal. ut dalnauð, SE. II 429. 

BOLA (-aJSa, -at), v. a., obtruncare, con- 
cidere: b. tafn und kló hrafni, prœdam con- 
cidrre, corvo dilaniandam, Sverr. 106 (_bolr). 

BÖLBITI , m. , tector noxiut, (bðl , biti), 
rc/ polius bolbiti, teclor corporit, fbolr, biii). 
gladiut , FR. I 240 , quemadmodum fótbítr 
tector pedum, lcggbítr et leggbiti tector cru- 
rum, yhidinrum notnina sunt. 

BÖLBHIGÐA, vel forte rectiut bðlbrigft, 
noxia perfidia , (böl, brigft), G. 17, in acc. 
bölbrisj^u. 

BOLGINN, adj., tumidut, lumens : b. núr, 
cadarer tumidum, Jd. 30. 

BOLGJAHN, nocendi cupidut, matut, (bðl, 
gjarn) , Píac. 16; bðlgjðrn hðfuð noxia ca- 
piiu. Merl. 1, 48. 

BÖI.liHÓIW, adj., dolore turgent , (bOl, 
gróinn): bðlgróit sjúncpli, pomum visus, do- 
lore lurgent , ocuhts dolore (lacrimii) titr- 
gens. GS. 3, tide NgD. 165. 

BÖLHAKÐH, adj., malorum patiens, (bðl, 
harðr), FR. II 276. not. 3. 313, 2. 549, 3. 

BÖLHNEKKJANDl, mo/Nm repellent, anr- 
tent, (bðl, hnckkja), bcncficus. almits, epith. 
divi Thoma, RS. 2. 

BÖLKK, m., vel bolkr, id. qu. b.ilkr. sepet 
liqnea, sepimentum, dat. belki, belki, Shl. 3, 
71, Fli. II 331. 

BÖLKVETIR, m., leclio Cod. Reg., SE. I 
292. id. qu. bðlkveitir (SE. ed. Holm. et 
Thorlacius in fragm. Hósllangœ et Thort- 
draptr ed. Hafn. 1801. p. 20. 206), qui ma- 
I ii iii. calamilatem repcllit, avertil, (bftl, kvctir 
33 kveitir): bðlkvetir Loka, malum , peri- 
citlum a Lokio averlens , Thor dicitur , quod 
jliirium Vimram pedihits transient Lokium 
cingulo leralum serrarit. Vox kvctir (kveitir) 
cnhiererevidetur citm verbo kve'ita, qttod adfert 
Lex. B. llahL. ri suliigere; aliquid simile 
snnat rerbiim kvrita, F. II 131 i ini'r cr ckki 
ii.n |iik . síYtii j)ií kviittir liann Kallrana, 
haud tnihi placcs, r.r quo K. oppressisti. S. 
Thorlaciits p. 77 bölkvcitir Loka rcrtit. qtti 
Lnhii clttde latatur , et hanc appcUationrm 
ad Geirrodum giganlem refcrl . kvi-itir su- 
mriis pm kætir, u kuMa, cxhilararc. 

\\i)\A,,f..aunns,(h*\\r,rehement), SE.U30. 

Hl H.l.h'AÍ.R , adj. . tiilnribits pttlrher, »ií- 
trns, (böllr. fa£i): b.ilK'aer (pro biilinigr) 
i'nnilitísr, iclits fronti inflicli , rttbra et ni- 
ttiiliu tuhrra relinqm -ni< s . Sl'. I 37'l, 1. 

HOI.I.l. m.. ciiltlhis. rasculiim. Ilm. 5. 

HÖI.I.K, m. pt., liullr á byrnar stalli || 
brast pila humcro Hlisa rripuit r. dissiliit, 
08*1 H- l.g- 'iO. — $) qiticqttid rotundum 
/irexttm, r. c. tiiler in bðllfagr; sic 
JmtÁw bðllr globtis lerra- , Shs. 2I>'> . 627; 
bðllr .svinfylkiiisar arirs ciinruta . thtd. 384. 
— 2) pro völlr (b = v), nrfe ruinbðllr. 

(f,») 



II 01, 



68 



liOL 



BrtLMGYlU)II.L,7H., cinguliim í«sMÍa»,(hólm, 
gyrðill). mare: b. þvær fyrðum, mare viros 
lavat, madefacil , BÉ. Eg. 233 pro briígyrðill. 

B()LM, f. , insula Ilalogiœ in Nortegia, 
SE. II '/92; hodie nulla insula hoc nomine 
reperilur , nisi forte Boljren in pra-feclurit 
Saltensi, (AnO. 1846, p. 90) ; fleygir Bólmar 
baugi circuliis insulw (i. e. mare) ruit, SE. 
II 491; þeir í Bólm austr bornir voru in 
Bolma nati, FR. II 212, 1. 

BOLMR, m., ursus, SE. II 626, (pro 
blómr): fjálfrs bólmr, ursus montis , gigas, 
SE. I 282, 2. 

BÖLNA (bölnar, bölnaði , bölnat), v. n., 
lerumnostim fieri, (böl) : aldr bölnar mjök 
skáldi, vita poetœ (mea) œrumnosa fil, Vigagl. 
27, 4. 

BOLR, m., truncus arboris , SE. II 202, 
i ; truncus corporis , Ód. 17 , SE. I 61 4, 2 ; 
blár bolr cadavera Maurorum , Orkn. 82, 3; 
gauzkr b. cadavera Gothorum, F. VII 53, 2. 

BÖLRANN , n., domus calamitosa , (biil, 
rann): bölranna til ad tecta calamitosa, Ghu. 
42 , id. qu. til heljar ad orcum, FR. I 209. 

BÖLSTAFIR, m. plur. , calamitas , (böl, 
stafr), Bh. 1, 30. 

BÓLSTAOR, m., locus habilationis, (ból, 
staðr) , prœdium: flmm bólstaðir quinque 
prœdia, FR. II 311, 2; byggja bólstaði loca 
habilanda occupare, FR. I 473, 1. 

BÓLSTR, m. , pulvinus: sitja á bólstri 
pulvino insidere, FR. II 77, 1 ; hníga við brílstri 
in pulvinum reclinari , Gk. 14, Bk. 2, 45. 
Búlstrmaki, conjunx, maritus pulrini, capul, 
bólstr-maka verð prelium capitis , id. qu. 
höfuðlausn carmen pro redimendo capite, 
Ad. 6. 

BÖLSTYGGR, adj., malum aversans , de- 
teslans, (böl, styggr), probus, pius, Plac. 8. 

BÖLVA (-aða, -at), t>. a. , mala impre- 
cari alicui, (böl), cum dat.: at bölva óvin 
sínum diras imprecari inimico , Fm. pros. ; 
hinc mér cr bölvat, diris agor , et metonym., 
sinislris fatis agor , urgeor: bölvat er okkr 
sinistris fatis agimur , FR. I 508, 2. — 2) 
delestari, arersari : bolva bili, moram dete- 
stari, moras rumpere , rem sine cunclatione 
aggredi , occasionem rei gerendœ non dimil- 
tere vel omiltere, Hg. 28, 2. 

BÖLVERKR, m. , Bölverkus, nomen Odi- 
nis, SE. I 86, Grm. 46, qs. mala patrans, 
(böl, verka, facere, a verk), SE. 1220. 
Bölvcrks skíð, lignum, tigillum Odinis, etisis, 
eyðir B. skíða, consumtor ensimti, itulefessus 
pugnator, il. simpliciter, vir, Slurl. 'l, 35, 2 ; 
Btílvcrks þíng , convenltis Odinis , prœlium, 
baldr B. þínga, numen prœliorum, vir, Selk. 3. 

BÖLVERÐÚNG, f. , noxium salellilium, 
(böl, verðúng), perniciosa calerra : Belja b., 
perniciosa caterva Belii, gigantes , fjöispillir 
B. bölverðnngar , exstinclor giganlum, Thor, 
SE. 1 282, 2. 

BÖLVÍSS, adj. , malum portendens: böl- 
TÍSÍr draumar , somnin infuiisln , prodigiosa, 
Veglk. 1, sec. ed. Ilolm., quo loco ed. Ilafn. 
habel ballir draumar ; ad nocendiim callidus, 
(böl, viss) : bríðir bðlvisar, Harbl. 22; böl- 
vísar konur femimm petliferw, Bk. 1, 27. 



BÖLl>()H\ , m., Bftlthorn. gigns , pater 
Beslhr, lluravi. 1)3, SE. I 46. 

B(")L|>Y ARI. n,.. tfwu, SE. II 487, 571. 

BÖMBURR. m., nanus, Vsp. 11; bömbörr, 
id., SE. I 66, 1. 

BON, /"., rogalio, prlilum; pl. bónir: veila 
e-m cinar bónir iitiicuin qiium quis petttl 
rrni coticedere , FR. I 520, 7; hinst b. , lik. 
2, 60. 

BÖNP, «. plur. a band, vincula: haptr er 
í bitndum, Ghe. 2.9; bíða ragna rökrs i b«n- 
dum, Lokagl. 39; líða ,or bUndum exire e 
vinculis, Veglk. 19. — 2) dii, ut hiipt, forle 
primo tres illi Asœ, qui a lliidmare in rin- 
cula conjecti sunt (SE. I 352, Sk. 2), no- 
inine deinde ad ceteros deos translalo ; II nr- 
am. 110; bönd ollu því, id dii effecerunl. 
sic dii rnluerunt , SE. I 280, 3; blóta bönd 
deos colere, inrocare , Eg. 67, 2; gram reki 
btínd af luindum . dii regem ab se rejiciant, 
repellant , Eg. 58. 2; vinr banda, amicus 
deorum, Thor, SE. II 499, 8; Hákoni liaf;i 
j| mcð her mikinn || heim bönd of boðit, 
dii Hakonem domum invitarunt , Hg. 33, 10; 
at mun banda , ex deorum voluntate, diis 
auctoribus, HS. 6, 5, SE. I 438, 4; banda 
ve , sacrosancfa deorum loca , lempla, ÓT. 
16; de geniis, numinibns tulelaribus, terrœ prœ- 
sidibtis: vcra munu bönd í landi hattd du- 
bium est, quin numina tutelaria in terra prœ- 
sentia adsint, F. I 286; bergsalar bönd , dii 
atilricola', giganles, rekr b. btíndum a giqan- 
tibus expel'lendus ÓT. 36, F. XI 42, SE. I 
446, 3. Nota: in singulari , hoc signipcatu. 
haud facile ocurrit, prwterquam in roce cnm- 
pos. dnlgband, numen prœlii quod non tnagis 
a ratione abludit , quam qtiod hapt in sing. 
de nutninc usiirpalum reperilur. 

BÖNN, nnmen itisulœ, SE. II 492. Forle 
laliis nrifiilale iiisulir Omhö in Ryetylke. 
ubi prœdium Banneberg et jiiguin tnmtlis 
Bannaasen, AnO. 1846, p. 91. 

BONNUOR, m., subsl. verb. , (banna). qui 
prohibet, iinpedit, avertit, ride meinbtínnuðr. 

BOR, m. , dnmus (= bœr) : heila b. , cra- 
niiiw, liolt li. bíis, caput , SE. 1 600, I. 

BORA. /"., foramen, vidc húnbora. 

RORL, f. , arx , lorus edilus; dat. borg, 
sed el borgu. v. skjaldborg: beita borg, ar.r 
v. locns cdilus jiirnliv r. nariiim , mare , hál 
beita borgar, flantma maris , aiirum , beita 
borffar bál - ariimmr libcralis auri , 8E. I 
330; biiia,ða Itorg, arx consiliorum , perlus, 
Grett.26, 3; vilja borg, arx voltinlatis, pec- 
tus, SE. I 664, 1; hjarta borg, pectus, Ag.; 
hcila borr. arx cerebri, caput, Nj. 131, Sturl. 
9, 8, Mcil. I. 35; benlinns borg, fíretl. 39, 
ct hjörva borg;, F. XI 317, 2, ar.r r. Incus 
rdilus (jlailii , clijniis. pj rngus , pijra : 

borg Oðias sonar, rogut Balderi, 8E. I 264, 
2, id. qu. köstr, er goð hlóðu at f.illinn mOg 
hrafnfreistaðar, SE. I 240; borg, Bk. 2, 60. 
61, ejplicalur pcr bál (mgus), Fft. I 203, 
cf. salr. qund de luniiiln usiirjialur. FR. I 431, 
2. — 2) urbs, oppidum : b. Asa. arx v. urbs 
Asiiniin, Vsp. 22. Og. 15. 16. — 3) in 
cniiijiusilis: híiborg, herborg, hugborg, j;írn- 



HOR 



00 



borc, ljt't^íK)re:, óiHorjr , skjíildborc, sólbore, 

Tajrnabiir£. 

■ORGA | eðe, -ai ). r. //.. celare, ahn 
(id. i/ii. byreje, ii bjarga, beff, eerg, 

I /•'</. .%', 2, nAi couslruenda ridenlur, 
t'-kuMar. Irislitia solel animi 
ahscondere , celare, ride sefskuld et 
e\ \ i li 

IIOKCIII.I l>. n., poiia op/iidi, urhis, (borg, 

Mlð). Kg. W, 2. 

HOiUílNMÓDI, iii.. corvus, SE. I 
F. III 147, Itl. I 161, ys. animo occullo 
fborrÍM, ridr borga , niórir), cauto, circitm- 
.sjnrlo, ul horiiinoitV, id. qu. orðvarr, caulus 
in sermonr. F. VI 20S. 

HOK(.I,OK\, /'. . claiislrum arcis , plitr. 

borjrlokar, Fll. III 21. I. 

KÓKGK. iii., rrrrcs ((ierm. Borg, uiajalis), 
8B. I 591 , I ; ríða á boi£ rrrrr rrhi . SE. 
I 284, 2; ilr porco. /loicrllo, F. V / 365, ilbi 
börgr, runi, svin, ut sguongma toj si>s. por- 
crlli; h'll£S björs; Ijóts bolffs, foedi porri 
monles, erica obsili , rel borgs björg Ijóts 
h'nís , montes porcini . foeda erica obsili, 
per homongmiam , monlrs Srinfclliani , iVy'. 
146, ... 

BORGUNI), /., insula Sunnmœriœ in Nor- 
rnjia, 8B. II 492. 

HORGUNDAR, m. plur. , Borgundi , yens 
Iluiiiiirn. Ghe. 19. 

-BORI, ride holdbori, hornbori. 

BOHÍNGI, m., corrus, SE. II 488, 572. 

BORINN , perf. part. pass. r. bera : in 
romposiiis : aptrboi inn , árborinn , endrborinn, 
dóleboriun, goðborinn, hersbnrit, hjaldrborinn, 
höldborit, ítrborinn. núborinn, óborinn, ósmá- 
borinn, sundrborinn, sœlborinn, velborinn, bý- 
borinn 

BOHKN', f. , lupa , rrl forte rectius m., 
lupus (cf. orkn, m.), 8B. 1 592. 

BÖBKR, m., corlr.r , lláram. 50, Bh. I, 
II ; Jdriin. Borke, die). 

KOKKKJODH, m., t/ui corlicrm ruhefacit, 
sangitine lingit , (börkr, rjóðr) : b. bænar 
uiikkva, corlicrm prcturis (i. c. loricam) rube- 
facirns, pralialor, bcllulor, (III. 183. 

HOHOKA, /*., lorica, lect. Cod. Worni. pro 

Ittil'ina. 

IIOHH, ni., liijni genus, SE. II 4ÍI7, Dun. 
Horre, rr/irrs . ctijus spimr , delapso flore, 
rriiiniirnl, id. i/u. kliinjrr : hrrgis fótar borr, 
pes, ul iulrhir, F.,j. 89, I. 8B. II 180, vide 
beifi. I idr biirr, t/uoriiiu Gloss. i\jahr con- 
fert A8. beere, beere eJ besnre, lucus , ne- 

miis. ('/'. Srrr. Iinir, i/uod sigiiiftctit rt lere- 
bram rl carduuin. 

HOHH. iii.. iil. i/u. Iiurr, ftlius : Bors bnrr, 
filius BnirÍM, (Itlin, m.jöðr Mra horar (grti.), 
niulsum O | tiniirii , Irrlio Cod. 

Regii, Si:. I 244 j 2. 2) — Börr , puhr 

Odinis, ibid. , forte rl F.g. HO, I . pro borðs, 

IIT. HlllZ. 

BÖRR, M.j llor, paler Odinis , SE. I 46, 
vide Horr. Burr: Hurs s\nir, fíoris fthi. Odin, 
Vilius rl Irus. SF. I 

HOKH . ni. . id. i/u. lnirr, hgni amuu, ar- 
bor , SE. I i/ó', 2, iiht borr piiiiiliir jurla 



cum aliis arhorum et lignorum nomtnibut 
(lumlr, askr. bust, hlynr, stafr), ulluto erem- 
jilo. hjorva börr, arhor gladim um. pntnmtor^ 

b4fT skjaldar, arhor rli/ni, ul , At 
b. lýagl Qarftilaa l.jti-lifims nr, Eg 60, /, 
uhi bör, dat. ; frá lleina bör a riro, Shnl. 
4, 20, 2; dal. börvi , l'lac. 4, menreio veitti 
scims bUrvi Jtaii svör; acc. bUr: eunnelda 
bdr, arborem gladiurum , rirttm (.> : me), 
Grelt. 86, 5; dólira vángs b«"»r, campi hostilis 
arborem , prœliatorem , OT. 120. sec. membr. 
/•.. ; b. leygs götu ginnvita gráps (procrlhr 
ghidialis, J: prœlii) , rir , bellator , Sl'.. 1 
408, 2; börr, uhsot.. tir: b. ok hæta rir et 
femina , Gd^,. $5. Plur. , bGrvar: baugs b., 
arbores annuli. riri. Mg. 31, 2, ride elbörvar, 
ll< inbörvar, lia'libiirvar ; dat. bDruin pro bör- 
vuni: f\ rir auSs boruni. diriliarum arboribus, 
riris, SE. I 698, I- 8ic el accipi potesl >/•-'. 
/ 'llí, 2, ride hildibiirr, nam roces , gnas 
buic slro/ilnr pririniltuntur , vi8r ok meiðr, 
ex mente coiiniiriilntoris respicere videntur ad 
tlutis apprllationes rirorum , meiðr morðreiua 
et hildibörr, ridr tamen barr, adj. 

BORT, id. (/u. brot, brott (hinc hodie burt ), 
ab, cx: rirta bort, equo atehi, SE. II 100, 
I. /'/(/, 2 (Gþl. 115), r. burt. 

BÖRUOR, m., bos, SE. I 587, 1. Cf. 
bautuor 2. 

BORD, n. , tabula, asser: tlfla flaustr, 
borfti merkt, Innpla tabitlata , i. e. e ligno 
fabrirata, lignea, F. XI 312. Metaph., borb 
branda , talntla gladiorum , clipeus , rjóða 
branda borð, clipeum rubcfacere, pugnare (ut 
rjóða rilnð) , Drpþ.; víga borð, tabula cœ- 
diiim. piitjiinriim . tahiihi bellica v. militaris, 
clipeus, rjóðr víga borðs, pugnator , bellalor, 
Ód. 6; göndlar b. . tabula Göndulœ, clipcus, 
giindlar borða gnaust , crepitus , conflictus 
clipeorum , pugna, F. II 312, 1; gondlar 
borða glauinr , id. , F. XI t38, i; hildar 
borð, clipeus, lla. 21!) , 1, ubi Ilhr. T. VI 
conslruil hilinir hildar borðs , tulor clipei. 
rex bellicosns, srd luiitd iiteple conslrui posse 
ridrhir ljós merki hildar borðs, lucida signa 
clipei , «'. e. splendidi clipei, guibus pro rt- 
j-illis utrbantur; hildar borðs árr, prœlialor, 
Dropl. min. 'i; hildar borðs herðilol'ðar pug- 
iitilores, ísl. I ltiii ; hlakkar borð, tahttht Lahha •:. 
clipeus, hlakkur borðs meiðr ri'r, llas. li. 

— 2) mensa, lim. 17; bera fni borði a mensa 
porlare , llaram. 12, sec. Cod. chart. ; bera 
b'nliiii-a al' borði offas nancisci , FR. II 548, 

1, ,/uotl mJ bere M perti, Fli. II 272, 3. 

3) tahttla ntiris , il. tuhiihilum naris , fori, 
8B. I 58éj iklee borð , latus ttaris , vel 
summa trabs lateris naralis , margo iiaas. 
Völk. 31; borð barðs . ere nans , F. II 181, 

2. 904, 2; borðs barði, navis. F. II 182; 
borðs Roti. naris, Sturl. 5, 5, 8; hölkk b. 

66e i Uéðl, oil. /^r, i; hnnuii áberð s\eiti 

sauguis iu foros narium tlecidil, F. I !''■' 

— P) pro i/isa nari: kevta borð á lö£ narrs 
in marr thiiuthir, hriu. 24; eerð ll'igru um 
liaf mn rs iiiaria prrrolahanl , lla. 176; berðe 
braut, na naris, marr, blakkr eorðe lnautar, 
/■/iiii.s iiians, tiari*. I.r. 9} berðe Mlk, s/ilru- 

dor ntnts. clipcu!. . berðfieð borðe biikt 



ÍIOR 



70 



Ron 



gtadíus. tsld. 24. — f) borð vfnfars, summa 
trabs narigii vinarii, ora poculi, F. X 20, 
3; borð munns, margo oris , labium , SE. I 
520. — $) phrases: þar barz Bvá at borði, 
ita accidit , evenit , H. 10; út at borði ex- 
trorsum in marginem naris, SE. I 254; fyrir 
borð e navi in mare , F. II 279. XI 141 
pros. ; fyrir borði, ad, juxla lalus navis, ex- 
tra navis marginem , SE. I 412, 5; hinc, 
verða allr fyrir borði , ad auguslias , incitas 
edigi, omni auxilio destilui , de eo, qui rem 
omnem familiarem decoxit , Gr. 6 ; verðr-at 
blíðr fir borði — brjótr lirifðínid snóta — 
mjök trcystumz því mistar — myrklcygs sá 
er þik dýrkar, non auxilio destituelur ille, 
qui te, princeps feminarum (sancta Maria), 
veneratur, Has. 61; út um borð = útbyrðis, 
e navi, F. III 27, 2; bölið er á bœði borð, 
malum esl ab utroque latere, undique, Skáldh. 

2, 47. — 4) clipeus (ut borðij, hörð þrifuz 
borð dura scuta prensabantur , Mg. 31, 4; 
Tacitus, Ann. 2, 14, 4, tenues et fucalas 
colore tabulas vocat clipeos Germanorum. 
— 5) de terra: ripa , litlus , ora: Jórdanar 
borð ripœ Jordanis, Hh. 12, 2; á Vinu 
borði »'» ripa Vinœ , HS. 14; á víðu borði 
Eylimafjarðar in lato litore sinús Limici, 
ÓT. 13, 2. — $) id. qu. barð (signif. 3), 
terra editior : björt borð, montes lucidi, sereni, 
bjartra borða byggvendr giganles monticolœ, 
SE. I 312, sec. Cod. Reg,; borðz niðr. filius 
Telluris , Thor , beðja borðz niðjar , uxor 
Thoris , Siva , pro Tellure , Eg. 60, 1; nisi 
borðz h. I. profeclum sit ex borz (quod sec. 
pronuntiationem esse polesl tam gen. tou borð, 
quam xou borr; iic barðs pro barz , F. X 
187 , 1) a Borr, id. qu. Börr. pater Odinis, 
unde Borz niðr, Odin, ejus bcðja, Jilrð, lerra. 
Tentavit hanc eandem rationem G. Pauli, 
reprehensus a G. Magnœo , Eg. I. c. , sed 
idem forte cogitarint exscriplores , qui lege- 
runt Birsniðjar, Birniðjar. — 6) in compo- 
sitis: aurborð, gunnborð, haukborð, hugborð, 
hræborð, ímunborð, leikborð, sigrborð, skaut- 
borð, skutborð, sólborð, örborð. 

BORÐGRUM), f. , terra navis, (borð 3 £, 
grund), mare, SE. I 690, 2. 

BORÐHEIMR, m., domicilium navis, (borð, 

3, lieimr), mare, SE. I 498, 3, ubi legendum 
videlur borðhcim in acc, pro borðheimr. 

BORÐHESTR, m., equus tabularum, (borð 
hestr), naris, Fsk. 15, vide supra vocem bak. 

BORÐHÖLKVIR, m. , equus tabularum, 
(borð, hölkvir), navis, H.10, ubi legendum est 
borðhölkvi, in acc. , sec. F. X 187, var. 4, 
Fsk. 9, 3. 

BORBl, m., clipeus, (borð), SE. I 572,1; 
borða þíng, convenlus clipeorum, pugna, ()H. 
218, 1; remmiskóð borða, noxa clipei , gla- 
dius, Móði remmiskóðs borða, numen gladii, 
pugnator, rir, Eb. 19, 6; fleygir borða, pro- 
jiciens clipeum, rir, Skáldh. 1, 14. Cf. borð, 
signif. 4 it. tvíbyrðíngr. 

BORDl , m. , lapes: rekja borða lapctcin 
texere, H. Br. 1, Og. 15; byrðu við á borða 
insuimus tapeti, Gha. 15; in primis de l<:>- 
tilibus acupiclis: stcinhóll, þar var tjaldat 
hinum fegrsta borða, A";'. 3; var hon (rekkj- 



an) cio;i flðru tjUlduð en borða cinum, Dropt. 
maj. msc. c. 5; liún lasði sinn borða incfl 
gulli, ok saumaði á þau siórincrki, er iSisurðr 
hafði gjört , FIl. I 175. ln apprll. fnnina- 
rtiin: bil borða, Isl. II 2W1, 2; gná borða, 
Korm. 5, 4; göndul b. , Vigagl. 27; skögul 
borða , Orkn. 81, 4, Korm. 24, 2; r. hncigi- 
borði. 

BOKÐMAHR, m., equus tabulœ, (borð, 
marr). naris : ríða borðmOrum classe rehi, 
Fsk. 37, 5. 

BORDMIKILL, adj., magnis. allis laleri- 
bus, (borð, inikill), de nave bellica, F. II 
318, 3. 

BORÐMÆRR, f. , terra naris, (borð 3 p, 
mærr), mare: borðmærar skær, equus maris, 
naris, Hg. 28, 2. 

BORÐROlNX, p.p. comp., ab utroque la- 
tere remis agitalus, (borð , róa) : b. barði, 
navis remicaga , SE. I 256, Eg. 82 , 4 , cf. 
Homericum ^iije; ajj.'ptÉ'Ai.aaat. 

BORÐRÖGN, id. qu. borðrökn, (g = k), 
naves, F. VI 257, not. 8. 

BOKÐROKN, n. plur., jumenta tabularum, 
(borð, rökn), nares, Hh. 34, 2. 

BORÐVALR, m., accipifer v. equus labu- 
larum, (borð. valr) , naris, de ecclesia cri- 
sliana (cf. Pétrsskip), Gd. 5. 

BOBÐVEGR, m., tabulatum, contabulalio 
(borð, vcgr) : borðvegs sæng , leclns tabulis 
constructus, loculus , scrinium , Oll. 259, 6. 

— 2) sepes lignea, mwiinwnliiin ligneum, íd. 
qu. skíðgarðr: borðvegr borgar Ása , Vsp. 
22. — 3) borðvcg, F. VI 427, 2, videlur le- 
gendum borðvigg (jumenfa taintlaium), nares. 

BORÐVIÐR, m. , collective, asseres , ta- 
bulœ (borð, viðr) , pro nave, F. XI 295, 2 
(AR. II 131, 2). 

BORÐVÖLLR, m., campus naris, (borð, 
völlr) , mare: rjóða borðvöll , mare rube- 
facere, prœlium marilimum contmillere , 011. 
186, 2; blakkr borðvallar, equus maris , na- 
vis, ejus kcnnimeiðr, navigator , vir, Eg. 31, 
2 (quo loco borðvalar est conjeclura G. 
Pauli). 

BORÐf>lL, n. , contabulatio navalis, vel 
tabulalum lalerale, pluteus navalis, (borð, lalus 
naris, þil), Gk. 6. 

BÖSL, f. , sagitta, SE. I 570. II 478, 1. 
bau(s)l // 621; plur. böslar, sagiltœ , Mg. 
31, 3, F VI 77, 2. 

BOSSl, m., juvenis , vir: hlýss bossi. vir, 
caloris amans, F. XI 130, not. 2, ubi co- 
hærere ridetitr, ek kveð hlýss bossa leita hæla 
und vörmum ba*gi vífs. Cf. hvatatussi, rir 
in consiliis capiendis celer, var. lect. Fbr. 
p. 191, hvatabuss, id. , F. IV 266 (Germ. 
Bursch, Dan. Rabuus, qs. hraðbussi = hvata- 
buss). 

BÍÍST , id. qu. bust, byst, ri'rfe balbfist. 

— 2) sing. fem. et neutr. plur. adj. bastr, 
epfwtiM, 

BÓT, f., satisfactio : bjóða e-m bœtr, Og. 
19; repitralit). rvsarcilio : skaða b., rvparalio 
ilautni, F. II 280; bíða böt e-s ilawnuiit 
repararv, Yölk. 17, F. 111 10, 1, ísl. I 
152; bölva bætr, reparatio damni, salisfaclio 
pro injuria, vel malo quopiam illalo, II. hal. 



BOT 



71 



inii) 



s.mart. 22; syndir vcrfta at sáruin 
l-ntiim , peccala abeunt in acerbaa Imatm, 

/irrrulu sii/nihir ijrtnis HHM, >"//. 68. /'/«;. 

rr.jiilun* , bætr, fed botir, /•'.. // 290 /// 

/</. /. /.*/. / Í52. SÍ0» l'iil. lí/fí' rmriltltlllo, 
iiniriiiii iit mrliiis iiiuhitio: alls inrgu ekki 
þollar - an freinja j)ers luíiiuin — sdfta 
viggs er seggjuui — sifta bót nl' \>vi hljótiz, 

^Uiliidni/itiilrill linlllilli'S siur CO (S/iir. Saitclo) 

tiiliil lnlr possunt perftcere , ex quo tnores 
tiiiciiduliores olilinennt , llns. 3. 48 , riilr 
iniskabót, aldrbót, mannbót. Sie.pe usurpatur 
rox bót ile quacunque re, i/ute Itoiuiitrm ornet 
Ituiiiiiitttiiii/ue cotttlitionetn meliorem redtlut, ut 
hugaibót soltttittm tinimi . iiiiaVliut, \ ndikbót 
( Shtildli. 2, 8), di enghl.ót, bcinabót (FR. 1320), 
biininrsbót (FR. II 329) ; sic elrerbum bæta: 
ihróttir, er kallniann bretti, arles , quœ virum 
arnarriil.rirotlignte, F. I 267; in cognominibus 
frminarum: árbót, brejarbót, Danniarkarbót. 

BOT\, m. , fundus, solum, imum : til botr, 
( — botns) ad fundum usque (lcbrtis) (lk. 92 
( Ch. 3, 8) ; mara botnar, i'ihii maris, fttndus 
tntiris . FII. II 33. Botn vcora hallar, vind- 
MN) elkers, fundtts aeris, atutos/iltærœ, terra, 
8B. I 318, 3, lla. 25, 4, Ad. 19, quemad- 
tnoditm Secundus philosophus , in respoitsis 
ad interrogata lladriani , terram appcllat 
basin cœli. — 2) fundus rasis: randar boln, 
fiindiis circuli , clipcus (a rotunditale) , SE. 
I 374, 2. 

BOÐ, n., jussum, (bjófta): brjóta b., jussa 
riolare , negligere, FR. 1 246; melaph. pro 
sermone: mellíngs boft, loquela gigantis (ut 
jötna mál), aurum , þella incllíngs bofta fe- 
tniiia , Gd. 15; oblata conditio , satisfactio 
pro iitjuria : ek vil cigi heyra boft fyrir 
brtíftur, FR. I 261. 348. — 2) nuntius: senda 
b. ititiiiiiiin tnittere , Am. 2, 011. 23, 1. — 
3) ridr hcimboft, dtbod, léttiboft. 

BÖÐ , f. , jtugna : deest in nomenclalura 
8B. I 562-63, it. II 475—76, 559. 619; 
böft varft. ptigita facla , commissa est , Eb. 
62; í böft in ptiqna, ÓT. 125; i ramri, 
slningri böft, 6k. 129, F. I 172. 2; standa 
í Itiift iu /irtrlio stttrr , Illi. /, 2; dyn.ja í 
liráfta bðð i» fcrrrns prtrlium rurrc . 011. 

238, / ; ijnt. boftvar: lift kvaddi iiiftvar mí- 

/irtrlium poslularunt , OH. 2)6'; dal. 
ttiiomalits . i bðOVÍ in VHglUt, qs. a bðft . u. 
'jni., Sh. 3, 17 (llafn. ///;. 2. 13). Böftvar 
jiiknll , nlttcirs piujiKc. gladius . Orlin. 79, ': 

lniðvar prmrtir mdefettu* pugnator, Oll. 7't, 
2; bBOW T\r. drus pugiur , Odiit. eldar h. 
T)'s. tijn nlitdii, lla. 212, 'i. Vidt 

böftfo 

BOD \ I -.i\i. -a(). r. a.. sigitifcarc , re~ 
■ihnr. I,. I: (iiiuuntiarr. cclrbrare, uo- 
tum fttcrre : bofta drottins dj'ro oli nafn, 
(id. 72. 

-BOÐA, fem. toú boSi, ride ángrboða, ör- 
bona. 

■09FABA, f. I. .,...:. SE II 179. 

UÖDKIKINN . fiil/.. iiiitjuir cti/iiilus . ( bö5, 
fikinn). brllicostis : íjeirar bðAfikinna bragna 
hastie rirorttm bellirosorum , Fsk.1'13, 3. 

■0ÐFOR8A, Korm. 12. 7. dtristm seri- 



bru.liim böo forsa, nam cnha-rent bðð hefir 
felilan leru . pitijntt Uersium dejectl . t/u.ul 
dlthtiu cst. />ro, lirisitts tit crrhimiitr cccidil. 
■OÐFRÓÐR, ad,.. /itii/itir peritus, (böö, 
frWf), lla. 324, /, SE. I 2H'I. 

HODKU.KKN . adj. , strenuus in pugna, 
(böiV l'rakn). llm. 27. 

BÖDI I >S. adj., pugnandi cupidus , (bö5, 
lV,->). Ila. 32'i, 2. 

H0Ð6EFN, f.,dea pugnarum, (böft, gefn), 
bellona : b. ttfddu, bellona lanœ, femina, Hit. . 
l't, 3. 

BÖDUERÐ, f. , artnatura militaris , rel 
cingulum militare , (böo , gerft = gjörft), 
baítvus: herftir böftgerftar, balteum adstrin- 
gens sibi , balteo cinctus , prœliator, Ha. 
319. 3. 

BOBGJtBIB, m., incitator prœlii, (böft, 
ga-iMr), iulri jiidus , adsiduus pugnator , vir: 
allz b'irr lijðrva stöftvar neftr böftsaefti til 
i/uandt iquidt m prœliator pugnatorem ad id 
hortatur (i. e. quoniam tu me a certamine 
dehortaris), SE. I 416, 2. 

BÖOGJAItN, adj., pugnandi cupidus, (böft, 
gjarn) , bellicosus , Dropl. tnin. 3 ; superl. 
böns.iarnastr. Jd. 6. 

B(")DGJ(*)BD, f,, aclio pugnandi , pugna, 
ísl. II 371. 

BÖÐHAKBR, adj. , acer in pugna, fortis, 
bellicosus, (böft, harftr), II g. 30, Grett. 86, 
1, SE. I 690, ubi Cod. Reg. bavft hiarftr. 

BÖDHRAUSTR , adj. , fortis in pugna 
(böft, hraustr), Ha. 221. 

BODI, m., fluctus, (quasi index brerium 
ar syrtium), it. mare, SE. 1 502, 5. 217. 
Metaph.: boftar lasta, fluctus titiorum , ritia, 
Lb. 33. 

BODl, m. , subst. verbale, (bjófta, boftit), 
qui offert: bofti naftcls (Sk. 1, 28), skjaldar 
»•!> (ÓH. msc. c. 256), fleinþíngs (Krtn. 28), 
stálregns (Fbr. 26, 2), offerens pugnam, 
præliator, rir; bofti yndleygs, offerens gla- 
diitm.rir, FII.I25S: b. skjaldar, t'rf., rSj. 7,2, F. 
V 209, rar.: b. Ileinveftrs ullstakks, offerens 
loricam, rel opponens loricam ictibus, pug- 
nalor, r/r, Sturl. 4, 20, 1; b. sundvargs, 
offerens narcm , rir, Ód. 17; b. skifta, de- 
promens ligna , operarius , de opilione , hj. 
45. Bofti lithauftrs elda, offercns auritm . rir 
liberalis, ÓH. 48, 5; b. vers elda , id., Ha. 
2'it. 2. In compositis : elbofti, rldbofti. fáng- 
bofti, haldbofti, hljómbofti . bvMbofti. Iiregg- 
bofti, hríðbofti, brrWoi, refabeftl, veMaðf. 

HOÐI, m., id. qu. bogi , arcus (ft ea g) : 
veftr In.fta. Icmprslas arcus, jacttlalio. pugna, 
9E. I 199, /; forte et rcínbofti. iisdctn lite- 
rts /irrmutiilis. posilum sit pro rcgnbogi. 

■OBKENNlBj rn. , rir pugnandi pcrilus, 
prrilus bellalor, (Im"m\ kinnir). F. VII 

BODKUFL, m. , aniiculum pugnie , (böft, 
kull ». loncti. gftprl a, 40. 

■OBLJÚ9, "■ . Iiiiiicii /ittgntr , rcl adjecl. 
IiöMi- ..lntus in piigna . tlipeus; SE. 

II 'i7S Itahrt hfftÍJM, // 592 bMlJM, ride 
ba rð i 

BÖDI.l 'NCB. wi. . rex, id. uu. bu.Múngr, 
(0 = i), /' \/ 315, / 



ISOÍ) 



72 



KR\ 



BÖUM.INI, m., luna prœlii, (bilð , máui), 
clipeus, Krtn. 14. 

BÖÐMILUR, adj., bellicosus, (böð, mildr), 
Eg. 60, 2, Jd. 12. 

BOUN, f., vas mulsi poelici , SE. I 216; 
fyllr , lögr boðnar, poesis , SE. I 2'li; bára 
boðnar, unda Bodnœ, mtilsum poeticum, poc- 
«»**, carmen , SE. I 2í8 , 4; hrœra boðnar 
báru fundere carmen , Sturl. 6, 11, 1. (Lex 
Mythol. p. 651 vertit ,,annuntians (« boða), 
invilans (bjóða) vel undans (boði , »».)"; 
rectius in Lex. B. Haldors. comparatur cum 
byðna, byða, vas, vascuhim coniforme). 

BÖURAKKR , adj., fortis, animosus, ala- 
cer in pugna, (böð, rakkr) , OH. 183. 

BOURAMMR . adj. , robustus in pugna, 
(böð, rammr), AR. 1 195 (ex conj.; Codices 
habent : beðrammr, beðskammr). 

BÖUREIKR, adj. , alacer , hilaris , lœtus 
interpugnandum, (böð, reifr), Fbr. 50. 

BOUSERKR , m. , tunica militaris , (böð, 
serkr) , lorica : böðserkjar birki , milites, 
pugnatores, ÓT. 29, Hitd. 17, 1. 

BOUSKY, n., nubes pugnœ, (böð, ský), 
clipeus : knýja böðský framar , clipeos ul- 
terius proferre, longius in pugna progredi, 
Mg.31, 4. t 

BÖUSKÝLIR, m. , clipeus, (qs. teqens in 
pugna, böð, skýlir), SE. I 572. II 478. 

BÖUSNARR, adj. , velox in pugna , (böð, 
snarr) : böðsnart lijarta , animi forliludo, 
Hh. 95. 

BOUSTERKIR, m. , qui pugnam vehemen- 
tiorem facit, incilat, ciet, (böð, sterkir), id. 
qu. böðstyrkir , lectio Morhinsk. , F. VII 82. 

BOUSTYRKIR, m. , pugnam suslinens , 
(böð ;> styrkir), pugnator, Si. 6, 3, F. VII 82. 

BOUSVELLANDI , m. , pugnum fervere 
faciens, (böð, svella), pugnator, Jd. 35. 

BÖUSÆKIR , m. , pugnam obiens , (böð, 
sækir) : flæða bríkar b. , pugnam marilimam, 
navalem obiens , bellator maritimus , Hg. 
20, 2. 

BÖUTRAUSTR , adj. , firmus in pugna, 
fortis in prœlio, (böð, trausti), Ha. 146. 

BÖUVARKLJÓTR id. qu. böðsnarr (b«*»ð, 
fljótr), Ha. 190. 

BÖUVARHVATR, adj. , id. qu. böðsnarr, 
(böð. hvatr), SE. I 316, 3. 

BÖUVARSNJALLR, adj., id. qu. böð- 
hraustr, (bfið, snjallr), F. XI 312. 

BÖUVARSTYRKR, adj. , robustus , fortis 
in prœlio, (böð, styrkr) , Slurl. 3, 17, 1. 

BÖUVAZ (-aðiz), v.dep.n., grassariut in 
pugna, (böð), pugnas et cerlamina spirare: b. 
at víni , inter vina magna incendebatur pug- 
nandi cupiditate , Hm. 21. llaskius : ani- 
mosior factus est ; Interpretes : cerlavit cum 
vino. 

BÖUVITR , adj. , pugnandi peritus , (böð, 
vitr), M. I 82. 

BRA, imperf. ind. acl. v. bregða. 

BRA, (brái, bráða, bráð) , r. »., ferri, de 
motu levi celerique, (forle formalum i\r brcgða) : 
geislinn brár (contr. pro bráir) fyrir augum 
várum radius coruscans vibralur coram ocu- 
lis nostris, Lil. 33. Brár, Mk. 20, si lectio 



certa esl, actire sumendum est, id. qu. bre| 
)inn brár hljómr á hiitinuiti hl.jóð yflr allar 
)jóðir, o: jjinn hljómr brár hljoð(i) yfír allar 
)jóðir á himniim , tua sonora vox cunctit 
civlililius silriiliuni impimil. 

BKA , f., iiiniiis. SE. II 563, id. qu. bro. 
BKA, f., ciliiim, palpchra, gvti. sivq. brár, 
(SE. I 90) ; nom. pl. brár, (SE. I 50), gen. 
brá, (SE. I 350, 538); dat. brám, Grm. 41; 
láta síga brýnn for brár supercilia oli cilia 
demittere, II. hat. 19, cf. SE. I 142, j)órr 
lét siga brýnnar ofan fyrirausun; stanða \íir 
leiði með váta brá cum humidis ciliis (i. e. 
lacrimantem) sepidcro adslare , ila. 33Í ; 
láta aldrcgi brá þorna , facere ut palhebra 
nunqiiam sicca sit , i. e. nunquam a tacri- 
mando abslinere, indesinenter flere, Hh. 32, 
2; |)erra sér um mjúka brá hvítri hendi, 
candida manu molles palpebras tergere, i. e. 
lacrimas abslergere , F. III 27, 2; dropar 
brá, guttie palpebrarum, lacritna', SE. I 350; 
túnglskin brá, splendor palpebrarum, oculus, 
Ad. 6; öndvegi brá, sedes palpebrarum , ocu- 
lus, GS. 2, NgD. 165, vide brávöllr. Brá 
cilia , i. e. pilos palpebrarum , significare, 
concluditur ex distinclione inlcr hvarmar et 
brár, SE. 350, 538 (brár má kalla hrís eða 
gras hvarma eða augna, SE. II 499) et ex 
phrasi quotidiatta , hvítr á brún ok brá , qui 
candidos habet pilos tam siiperciliorum qttam 
palpebrartim. In veleri sermone Dauico bra 
certo significarit ipsam palpebram, vide Gloss. 
ad Harpestrængs Lægebog, Hafn. 1826, snb 
voce bra, ubi ktít i manz bia, caro palpebrœ, 
et brahar, pili palpebrœ , et hoc setisu sœpe 
brií sumitur apud inlerpreles ; sic et Hkr. ed. 
Hafn. Sie. p. 365: lagði au»;asteinana u,ip 
við brárnar pupillas oculorum palpebris ad- 
morit, quod F. V 152 exprimit, lagði augna- 
steininn upp undir brúnina í stað sinn pu- 
pillam subter siiperciliitm reposttit ; brá ex- 
plicatur per brún , SE. II 499: — brámcrki 
— „Hér er sagt, at augu eru köllut merki 
brúna". — 2) brá fjörnis gríðar acies se- 
curis, SE. I 430 , ubi brá forte idem est ac 
brún, ora, margo. 

BRÁDKIPT, f. , nix palpebrarum , (brá, 
dript), lacrimœ: Frcys nipt berr bradriptir 
móður sinnar, sobrina Freyi (Hnossa) por- 
lal lacrimas malris sitœ (Freyœ) , i. e. res 
pretiosa (gladitts muneri datus) tota inau- 
rata est, SE. I 348, 2. 

BRAG, «., id. qu. biak, (Dan. Brae), fra- 
gor, vide flcinbrag, oddbrag, skjaldbrag. 

BRAGARKÓTR, m., pes poelicus, pes me- 
Iricus, (bragr, fótr): hróðr, stiffinn bragar- 
fótum , carmen laudalnriiim , pedilms poelicis 
siijieratiiin, i. e. poetice exornaliim (de pedi- 
btis metricis, quo sensu suiiiiinliir in pmsodia 
Lalitta, cof/ilaitdum non esse videtiir), Ad. 15. 
HRAGARKULL, n., poculum Bragio (poe- 
seos deo) sacrum , H. hat. 32, et in prosa 
jiniilo anle, a Bragr = Bragi , Bragius , et 
full. Varianl teriniiuiliimes r et i it< mnniiiibus, 
propriis, Ullr et Ulli, Tannr vt Tanni, Ileim- 
dalr <•/ Hcimdali , Hagbarðr et Hagbarði, 
Suttúngr el Sulttíngi (in SuttiíngamjtJðr), 



7:i 



II H \ 



>uui «7 Surti (in surtaloei )• Bretðakeffr et 
■raMakefci (F. VIII 276 , 277). Vola, ml 
poruluin BrrnfH furta, memorantur , F/L / 
6. »/7. 5/5. 

BRAOA B >T I !TT , /". , campus poeticus , 
(brasr, strtt), id. qu. bragiirliin , F. X 
/. 

IIH AGARSTÓLL, m., sella poetira, (brag:r, 
stóll), sellft poela, e qua carmen suum reci- 
tut. (i. ti'i. Olnritts bra<;aistóll, sella poar- 
seos, de ore reritautis poeltr arripit. 

BRAOAR**TYRIR . /». . wut é mrm t w metri r. 
carminis , (bragr, stýrir), porln. SE. 1 ">'.r>. 

BKAGAKTÓL , n. plur.. instrumrnfa poe- 
tint , (bragr , tól) : slclta óð bra&artólum 
citrmen poelice exornare, G. 47. 

HRAGlHTl'V n.. ritnipiis poelicus, (bragr, 
tiin) , campus , in quo se exercet poeta , ars 
poelica, rel opera poelica, Ad. ullim., SE. II 
171. 2. 

BH ítiElSLI, m.,radius palpebrarum^ (brá, 
•rri-li ) , oculus : renna brá;eislum , oculos 
cirrumferre , oculis perluslrare, Korm. 5, 2. 

BKA(il, m. , Bragius , Asa, deus poeseos, 
Grm. 44, SE. I 132, 2. I 98. 266, Lo- 
kagl. 11—13. 18, Hg. 33, /4. Braga kona, 
uxor Bragii , ldunna , SE. I 304; Braga 
kvonar = Iðunnar, sed homonymice = iðunn- 
ar, gen. sing. ab iða. vortex, unde fján Braga 
kvanar, rapiditas vorticis, Grett. 69, 1. Alia 
forma Brasr. Pro Odine : njóti svá, bauga, 
miii B. auga, ila frualur annulis , eundem 
fruclum percipiat dititiarum , atque Odin 
oculi sui. Höfuðl. 20. /n compositis, skru- 
bragi. — 2) Bragins, flius Hahdani Prisci, 
unde Bragiana regia familia orla, SE. I 522. 

BRAGLÖSTR, m., rilium carminis, (bragr, 
lustr) , in primis quicquid legibus metricis 
repinjmit. F. V 209. 

BRAÍiNAR, m. plttr , comites, mililes Bra- 
gii regis , il. Iiomines, riri , in genere, SE. I 
528, Ihjmll. 3 ; it. de riris illustribus , no- 
bilibus, bragna vinr, amicits optiiuntitm , rex, 
SE. I 706; bra;na konr , riris illustribus 
orlus, de rege, OII. 14, 1 ; de Erlingo Skjalgi 
fUio, 011. 186, 6. 

IRAGNÍNGR, m., rex, SE. I 524, Ý. 33, 
ÓK. <). 2, 8E. 634, 1. Proprie brapníncar 
dicti fuere reges a Bragio orti, SE. I 522. 

BRAGR, iii., rutio. fnrlitin . farintts , (id. 
qu. bra R ð), F. IV 12 (H. 39), ubi svart- 
leitr bragr, nigra (i. e. indigna) agendi ra- 
tio. — 2) poesis, carmen, SE. I 98. 466, 2, 
it. mrtri tjruits , rariatio melrica , Skáldh. 
2, 1; rena poetica: gefa bi a^ skaldum. poetis 
rurnien suijijerere. rrnitni poeticam ilitrr. Ihjtiill. 
5; citniiin. 0, /. liile |n\ Mbrascr. — 3) rir 
primnrius. i.rcrllens. ]>rinrei>s, il. feminii ex- 
cellens: bragr kvenna fetninitruni rxcrllrn- 
tissima , Bk. 2. /.">; Asa bragr princeps 
Asarum, Skf. 34; bracr karla, kvenna, rir, 
feniina celeros faciimlia prirslaus . SE. I 
98. AS. Breso l>cna i>rinreps Dunorum. 
Iljurulii Epos 848. 

BHA(iS.MÍI), /'.. fnliriratio carminis, (bragr, 
hiníiN) , poesis: •ngMBÍðM ketinir , prrilus 
jn.rseos. poeln. Ilttd. 27 (AR. II 343); brag- 
-míoar skrkkir, id.. Hild. 14, 4. 



bhagyisi, /'. , id. qu. irafftvl*] (t'nd. 

Worm.). ralliditas , prudrntiu in ronsiliis ex- 
cogitandis, (bragr = bragð, viVi), SE. 1 'i'i'i. 
BRA(ll>\TTH, m.. riirturn, poesis, (propr. 
pnrtiriilit lonijiuris rarminis , biacr, þáttr) : 
heyra á bragþátt aures prirbrrr carmim , 
n II 116, I: kunna (at) hycffja brap- 
þáttu, carminis faciendi, poeseos gnarum etse, 
Orhn. 'l'.l. 

HHA(ll). n. , motus celer, (brrgða), ride 
compos., augabragð, oddbragð, Orbragð; hinc 
ijen. brascos, atlrrrbinlilrr , confestim, exletn- 
plo, Am. 39, af bragni propere , Atn. 2; at 
braa;0i breri , Krm. 25. 2) consilium cal- 

liiliim, ars: beita hrO<;ouin tecltuis ttli , llm. 
42 ; brecfta illt bragiS malam stropham nec- 
tere , Eg. 4Í, I ; Gauts brögo , artes Odinis, 
piiijnir , prœlia , gaukr (iaut^ bras^a, coccyx 
prœlii , corrus, tsl. I 161; bragoa burí, arx 
consiliorum, peclus, Grelt. 26, 3. — 3) fac- 
titm . instititttim , fncintts , ratio: bellum því 
bragoi , rem ita institiiamits . ea ralione uta- 
mttr, Am. 55; hraustligt brajjo forle facinus, 
Hh. 34, 4; frama b. prirrlttrum facinus, Ar. 
Hjörl.6, 2; snör bropo, slrenua, acria faci- 
>ii, rii. Sk. 1, 10; absol.: res geslœ, G.22. 46. 
Sic in prosa bröeo, ratio , institutum, id. 
qu. tiltekja. F. VIII 54, rar.2; illbrögð mala 
facinora, F. IV 379; snildarbrögo res egre- 
gie geslœ , F. X 258. /n composilis: frið- 
broeo, harmbröso. hcroibröffð, skellibrðgð. — 
4) rullus, adspeclus: bjart, brajrft rulltts se- 
renus, pulcher , Skáldh. 5, 28; brcyta bragoi 
sínu, rttlliim mutare, formam mutare, ibid. 
25; brago hans batnar , œgro melius fit, 
ibid. 18. 

BRAGÐMILDR. adj. , ad fraudem acutus, 
callidus, (braso 2, mildr). — 2) velox, celer, 
acer (bra^o /, mildr), id. qu. bragðlljótr, de 
Thore, SE. I 292, 3. 

BRAGDVÍSS , adj. , asltttus , callidus, 
(braeo 2, víss). Eg. 41, 1. - 2) celer, 
acer , slrenuus, Plac. 53, SE. I 308, 3. — 
Subst. bragovísi, f. , calliditas , leclio Cod. 
Worm. pro bragvisi, SE. I 5'i'l. 

BRÍHVÍTK, adj., candidis palpebrurum 
pilis, albis ciliis, (brá hvítr) Völk. 37. 

Itlt \1 ride herbrái. 

BH ÁINN , n., serpens. SE. II 458, 487. 
— 2) equus , SE. II 487, 571. 

BRAK, «.. fragor, SE. I -/'/. // )!> : 
sverda brak , fragor , crepilus gladiorum , 
pitijmt. Vigagl. 21; hers brak pugna, II II. 
15; ride fleinbrak , oddbrak. - 2) absol., de 
frrmilu artnorum , pugna: áðr braki létti 
anle quam pugna desœriat. Fli. II 44, 3, cf. 
brakriignir; sic in prosa , gera brak uin sik, 
strepitutn armorum ciere , Hkr. rila llttr. 
Ilardr. p. 139. 

BR.ÍK , f. , circulus corneus rel ferreuf 
molliendis pellibits , (l)ttn. Inn)i snákr 
brákar, coriarius , sutor , F. VI .il>2. 2; hoc 
instrumentum rttsticum describitur ibid. 361 
per liiiikkviskall luiiYi. 

BRAKA (-aoa, -at), r. /»., crepare, de telis : 
briikuou broddar , Hg. 39, •">; fremere , dc 
ttiart : brakar Lygru mcn, SE. 11 'l'Jl. 'l- 



RRl 



74 



III! \ 



IIKAKAV f., id. (/ii. hrak : b. vopna, fre- 
milus armorum, llh. 94, 2. 

BHAKNJÖKDK ODDA jiro njörðr ndda 
braks. pnrlialor, vir, ab odda brak , slrepilus 
mucroinim . pugna, Gv. 7. 

BHAKKÖGMH, m. , numen prœlii, (brak 
2, rognir) , praliator , SE. I 430, 4, HS. 
6, 4. 

BKAKVINDR , m. , rentus strepens: b. 
branda , slrcpcns vetilus gladiorum, pugna, 

mi. 15. 

BKALLA, adv. , celeriter. (id. qu, bráðla, 
ðl «= \l), Am. 12, SE. 1 502, 5. 

HI5 \ll.ii. \ . adv., celeriler , mox, (id. qu. 
h'-ÁM\£\i), Fm. 39, //. hal. 36, Am. 25. 

BKA.MAM , m. , luna palpebrarum, (brá, 
iiiiíni ), oculus, Korm. 3, 3. 

BAAMERKl. n. plur., signa (sidera) palpe- 
brarum, (hrá, inerki) , oculi, SE. II 499, 1. 

BKANDDKIKK, m., spargens enses , tnis- 
sor gladiorum, (brandr, drífr). pugnalor, prœ- 
liator, G. 17. 

BRANDEL. n., procella gladiorum, (brandr, 
el), pugna , G. 48; brandcls svinnr, peritus 
pugnœ, Slurl. 2, 40 (RS. 33). 

BRANDGÁSi, f., unas tadorna,, SE. II 
489. Lex. Dan. sub voce Ringgaas: Ring- 
gaas , et af de mange Navne paa Brand- 
gaasen , anas tadorna. Angl. Brandgoose, 
quod in Lex. Anglico Chr. Fr. Bay verlilur, 
et Slags Yildænder, cn Rödnakke. 

BRANDÍMíl, m. , gigas, SE. /550, 4; 
Brandíngi svaf loks í hel, Brandingius somno 
sopilus mortem oppetiit, A. 8. 

BRAMDLEIKK. »«., ludus ensium, (brandr, 
leikr), pugna, Mg. 31, 1; F. VI 76 h. I. 
habet brandlækr, quod idetn esse videtur (lækr 
= lékr, leikr). 

BKADMOT, n., concursus gladiorutn,(hiíinár, 
niót), prœlium, FR. I 397. 

BRANDJOKÐK, m., numen gladii, (brandr, 
njörðr) , pugnalor , Eb. 26, quo loco membr. 
habet of bauiEiijörftum. 

BRANDNÓR, ;«., navis postium, (brandr 
4, nór), domus, Y. 35. 

BRANDR , m. , ignis: brandr, fyr. tusi, 
SE. II 486. 570 in ignis nomenclatura. 
Gjalfr-brandr v. gjálfs br., ignis maris , au- 
rum, SE. I 348, 2; brandr ifla foldar, ignis 
manus, aurum, annulus , 011. 74, 1, ubi est 
in plur., lýtandi illa foldar branda , rir, prin- 
ceps liberafis ; oddhriftar brandr, ignis pugnœ, 
gladius, ÓT. 97, 1; brandar vallands , ignes 
tiKtnus, aurum, annuli, SE. I 656, 1. — 2) 
titio , lorris: brandr af brandi brenn , titio 
luctii titÍDiiis ardet, Itáram. 5 7; hratt heit- 
uni brandi fur hallar dvr, ardenletn torrem 
ante fores aulœ conjecit , foribus admovit, 
subjrcil, Ghe. 43. — S) ferrum , lamina en- 
sis, (Ovid. Metam. 5, 173; hid. (hig. libr. 18, 
4i, ^Gladius getieraliler dicilur cnsis in prœ- 
lio , IM MMÍf ferrum lantum , qladius vero 

tettu"), SE. I :>t;s, i: i*gN».bn*ér, la- 

tninii. firiuni gladii , pro i/iso gladio , lii<;Ms 
branda hrærir, fUralor glailinriuii, iiræliatur, 
rir , i\'j. 45; it. , ensis , gladius . SE. I 565, 
i; brandr fær Eiriki lands, gladius Eiriko 
Ivrraiii (rignum) com/xiral , SE. II líj, 3. 



ubi in sequenti prosa explicatur per sverðf 
draga brand ylir hrvmu randa oras cli- 
peoruiu gladio perslringvrc . SE. 1610, 1; 
brandar klufu rímd, Ólí. 48,- 2; hríS branda, 
procella cel impelus gladiorum, pugna, F. 1 172, 
3 ; rjóor branda, rubefactor ensium, bellator, 
ÓH. 74, 2; blóo kom á branda , ()//. 14, 3; 
kljúfa skarar hauga brandi capita gladio 
dissecare , 11 g. 31, 2; varða land brandi, 
terram ferro (armis) defendere , prohibere, 
011. 6. Plur. regularis est brandar , sed 
brandir, Höfuól. 7, ubi brustu branðir við 
blár liindir, enses , cœruleis clipeis impacti, 
dissiluerunt ; in haud paucis nominibus masc 
terminaliones plur. ir et ar inter se perwn- 
tanlur, ul feldr, plur. feldir el feldar, lýðr 
(lýðir et lýðar), liafr (hafrar et hafrir), sic 
viðr, leikr, guð, jöfurr, sckkr, hvalr, stafr: 
teligi hanc varialionetn vocis brandr in Shl. 
VI 46, not. f, et 81 nol. f. — 4) posles, in 
plur. brandar: á brðnduin, juxta postes, i. e. 
ad fores, vera lectio Hávatn. 2, pro qua in- 
terpp. susceperunt var. lecl. á brautum ; brandar 
fur d\ riiui. Ísl. 1 231 , hvarfa ek blindr of 
branda, circa postes , circa litnina oberro, 
Eg. 89, 2, quo loco G. Magmrus de titioni- 
bus (foco) hanc vocem accipit , neque tamen 
improbans G. Pauli, ,,postes" verlentem; vide 
brandnór; hinc brandadyr, oslium domus in 
orienlem versum , in latere dotnus orientali, 
Sturl. 5,3. 9, 8. 20. — 5) pertica naris, 
ad proram prominens ; l'aulus Vidalinus (Fé- 
lagsr. VII 210) explical brandr per staung 
upp af skips stafni; brandr alias appellalur 
stingi vel stingr , et hlcinmisverð stdls, qu. 
v.; IVllr brattr breki brOndum hærri, cadit 
arduus fluctus rostris navium altior , Sh. 2, 
i7 ; bárur lcku bróndum hæri , Ha. 128, 1 ; 
hrinda út hafskips brOndum á ægi, Ha. 289; 
úfár snekkju brandr sveif me5 landi, multa 
celocium ruslra 'tnultœ celoces) secundum 
litora ferebanlur , Ha. 227, 2; sktír knýoi 
svartan brand frá landi , Hh. 2, 4; cilatur 
SE. I 58't , 2. Usurpatur pro ipsa prora : 
unnar eisur þóttu brenna á skeiða bröndum 
af slegnu gulli ullarfars , Ha. 291, 2, ubi in 
prœced. prosa est , Jiótti scm cldr brynni af 
gyltum bkjcliltiin, er vifi stafnana voru; gulli 
glæstir brandar rísta gjáUV auralœ narium 
proras mare secanl , Ilh. 73, 1; setja branda 
at landi proras ad terrani appellere , Mg. 20, 
3; la'sa íiind herskipa brOndum , lilora navi- 
bus bellicis circumdare , 11 h. 62, 5; ek vætti 
lands fyrir brandi lerram anle proram ex- 
specto ( appariluratn). SE. / ,'i2'j, 2; Bólniar 
lindi f)vær brand tnare proram laral , SE. 
Eg. 233: skildir skeii^ar brands qui proram 
naris bellicæ clipeis ornat, F. V 119, 3, var. ; 
dislinguitiir lanien brandr, roslrum , et stál, 
prora , Eg. 60, 3. Brands vijcs . jutnentum 
roslri , naris , Orkn. 67; branda mlgr, skev- 
aðr, id. , Orlin. .">/ , 6». ö. — 6) in com- 
l>ositis: dól^lirandr . liðbrandr , ntoi ÍMnandr. 
niiMirandr, si^rbrandr, valbrandr. — 7) brandr 
pro nomine (hlinis accipil Olarius ad IIS. I, 
I . jiiiigens dukkvalr lirands. nigra aris Odi- 
curriis , et M Lex. Mglhol. ( Ed. Síciii. 
T. III) p. 639 brandr inler nomina Odinis 



IÍK \ 



?:> 



l'.K \ 



recenselur. S,d nundum lu>r vocabuhtm in 
'ii-lnhiiit l'.ililnn i tp e ri re pohii Imr .-■ 
BHANhYIDH B<">I)\AH NAU>TS, pnt,- 

tnttor. rir. Sj. 133, pro riftr bððrmr iMrtN 

brands, nrlior ijladii , a hiiitvar naust , cli- 
böovar nausts brnndr, ignis clipei, 
ylatlius. 

II II Wl>\ i)l\V\\\.]).}>.cowi>.,rnsiliu.Mil>ritliis. 
(brandr.vrrpa), rnsilnis impetihts : brustu brand- 
vnrpin skv randa. clipei, ensibus obruli, iclibus 
tjliidioritm impilili. dissiliterttnl, Stnrl. '.). M, 
•ii- hodie tlicilur snndorpinn, arena obru- 
tus, circumfusus. 

RRANGA, f. llm. 19, dnl. bravnffo, mx 
itjnolu , rrrlilur ttb interprelibus t lorica" , 
collalo bringa , peclus ; conslruunl bciddiz-at 
lna\iii<i, tmti postulftrit loiictim. Forsitan 
hrnnjjn sil tnulier, sitprrba rrl ortiutits slu- 
diosn (roll. Dftn. praiiiíc pruukc , Anifl. 
prancc. prank, superbire, ornare), li. I. amica 
Jormunreki (num Hrodrglada , slr. 21?), et 
rocula at præposilio , ut in rersu proxime 
sequenli ; ilaque beiddiz at bravngo , dedidil 
se amoribus amicœ suœ , cui acceplioni ad- 
slipulatur lectio brúovaftiz at víni, puellarius 
erat inter rina. Sin vero to bravngo lori- 
cam rertas , verositniliter detninutirum est a 
nom. bravnga (t. e. bronga, bronga, brynga), 
a brynja et term. deminulira ga = ka; lum 
littiiil ineple verlis, ,,postularit r. rogarit , ut 
sibi lorica traderetur" , ctii interprefalioni ap- 
prime faret lectio , böovaoiz at víni, pugnas 
spirabat ittter rina , cum prceterea verosimile 
sit , pcr inn reginkungi baldr i brynju in- 
tillitji ipsum regem Jortnunrekum , lorica in- 
dittum , citm propter leslimotiiuin SE. I 370, 
tum inprimis ob adserlionem llragii Prisci, 
ibid. .'i7i: nijök lct stála stokkvir styJSja 
Gjiika ninjn, qttorum ulrrt/iie in eo consenlil, 
qitotl Snrlius el ilamdrr jitssu regis (non 
Odinis , sec. Viils. S.) lapidttli fitrritil. 

-BHANN, (a brá), ciliis prœdilus , vide 
liviti r.inn. 

M AHEGN' , n., pluria palpebrarum, (brrf, 
regn) lnrrimtr: lialda bráregni lacrimis ab- 
stunre , JVy'. 131, 2. 

BRAiS, n. , coquus , Am. 59, id. qu. hver- 
Cirtir str. 58, de servo ; cf. vocem Dan. 
Brnder, coqitus, brasc, coquere, Gertn. braten, 
assare, Gall. brasillcr, frigere. 

BR ASK-AT , 3. s. imperf. ind. pass. v. 
bregoa, M negat. at. 

BRA90L, f. , sol palpebrarum , oculus, 
Sl'.. I 900, I. ubi túnsls brásólar , resolren- 
dum ridrtitr in sólar (nom. plur. = télír) 
bráttiiiíls, it liiiitiíiiirl, I iinit palprbrtT, oculus, 
*ól lir.it i'miíIs, sol oruli, i. r. nruliis rotun- 
dtts el raslus, dr oruln tjifjftnlis. Cf. Bjarg;- 
búa þáttr, msc. : þeir sáu þnt , er þeim þétti 
J)ví líkast , srni tiinnl tvt'i full cor tjtirgur 
Mórar, ok vrnV millum stund sii ckki svi 
lítil; ckki a-t ImNu þeir annat, en þat raundu 
augu t\i>, <>k iiiiimli sá <kki injóliitr. er þau 
skriiMjós bar , qun loro rttsti oruli oigantei 
(antrirolir) riimpitritntiir rum plrna litna sire 
ingenlibus rlipris , mojrque cum laterna por- 
talili. 

BKASTEINN, m., oculus, (bra kleinn), Ag. 



BHATTAKR, m. , agrr supinus, (Hrnttr, 
akr) : br. bnuga, aqer, snlttm annulorutn, mtt- 

SK. I 998, 2. 

II It ATTH, tiilj., nrduus: brattr brcki ar- 
dnus (litrlus, Sk. 2. 17, Hk. 1, 10; brött, 
braut alta lerra, SF. I 2'i't, 4; brótt brún 
Míins \inar riinu . adcliris crepido Telluris, 
lilnra viitiiliina, SE. I (H)2, I. Metaph., reyna 
brattaia, res tnatjis arduas experiri, Am. 56, 
ubi T3 brattara, l'll. I 2IS explicalur per 
haroa liluti res ditras. Bmttir hamrar ar- 
dutr rupes , Korm. 19, 3, ubi de fluclibns 
marinis srinio esl , o: liamrar Haka strandnr 
(suliiiit. eru) braltir /lucttis tnaris artltti siint ; 
brattar bercskorur prtecipiles ritpium fissura, 
llund. 2, 25. Vide cnnibrattr. 

BHATT.SKEíiGR, m., rusticus . (qs. pro- 
missa barba, brattr, »kcg£), Rm. 21, SE. 
II 496. 

BHATTSTEINN, m., saxumarduum, (brattr, 
steinn), altum, ereclum, de columna lapidea, 
Ihjmk. 29. 

BRATTSTIGINN, p. p. comp. , arduo ad- 
scensu superatus, (brattr, sti»n ) : hróör bratt- 
stiíinn biagar fótum, encomium pedibus poe- 
licis urdiio adsn nsit sii/h ■rntitm . i. e. matrria 
laiidum poetice exornanda , Ad. 15. Tropus 
prliins ridetur ab allis scalis vel gradibus 
(quibuscum comparat poeta merita Arin- 
björnis) , per quos enixus atque in summo 
constitulus , laiiiles iiiniri canit, ex loco su- 
periori omnibus conspicuas. 

BRAUKUN. f. , grassatio, tumultuatio, Ihjndl. 
22, vide brakan, brokon. 

BRAUNGO, rirfe branea. 

BRAUT, f., ria, semila, (propr. trita , vel 
arborum cæde palefacla, a brjótn, ri'rim ape- 
rire , Ý. 45); plur. brautir: móour brautir 
riír matris , Vafpr. 27; iituinira brautir, riœ 
ijrtiiilititr. Ilarbl. 5Í,- úrgar biautir viœ hu- 
midœ , Fjölsm. 1, llm. 36; kenna brautir 
nVix mnnslrare, Hm. 12; réltar braulir, llm. 
23; (rra'nar brautir, ri'ír riridrs, ama-næ, Rm. 
1, SE. I 290, 1; braurar: Hm. 2. I'l, ubi 
miðjar brautar, rcttar brautar; feta illu braut 
vt'am non inrenire, Eb. 40, 5 (GhM. I 760); 
brautar lið id. qu. brautar sengi, auxilinm, 
romiltilus prtrsidii ergo , bckkrckkar brautar 
liðs, domeslici auxilialores, slipatores, SE. 1 
302, 2; bcra at brnutu, secundttm riam ferre, 
»'. e. srriim porlare, llaram. 10; rectius vide- 
tur, fara einn at brautu. solum per riam ire, 
solttm facere iter , ísl. I 231, 1 ex Grelt., 
quam á brautu abire; á brautu (dat.) in 
ria , opp. firr procul , lluram. 34. Hinc 
braut. adrrrb. . pro k braut, in viam (ut, 
Mci'mn var a braut horlinn , /{. in riam se 
ronhileiftl, i. e. discesseral) : hverfn braut or 
snl rx æde discedere. Korm. 5, 2; kominn 
braut elapsus (prœlio) , F. III 8, 2; inde 
faclum brot, brott , et prr metalhrsin bort, 
qu. r. , hodie burt ; sic i Teg ponitur pro 
n bi Biit . braut , ut vappa á reg abire , F.g. 
75, 1: hlaupa a vej curriculo se abripere, 
I III 12). pros. 2) trrrti, snlum : bau£r, 

bmutnr, circulus lerrœ, serpens cirrumtrrra- 
N / / 254, ); braut hrannvnlar fannar, 
campus tindtr. tnare, ejus salr calum, SE I. 



Illi \ 



76 



rr( 



240, I, ride brautlaml ; in appell. fem. : braut 
ala lands elds , Tcllus atiri , fcmina , Ag.; 
lnaut barða, lcrra naris. marc , liríngr barða 
brautar, circulus maris. scrjiriis rircnmlcrra- 
ncus, Sl-l. I 256, 4; Heina braut, solum spi- 
culorum (itt land vapna), clipeus, fleina brau- 
tar furr, ignis clipci , gladius , GS. 11. — 
3) in composilis: fjörbiaut, (lcybraut, há- 
braut, hreinbraut, hrynbraut, lýbraut, læ- 
b aut, sjónbiaut, slíðrbtaut. vagnbraut, vcbraut. 

BKAUTI, wi., qni frangit, destruit, id. qu. 
broti, re'rfearinbiauti. 

BKAUTlNGl , m., erro, circulator, mendi- 
cus, (braut) . gen. plnr. hrautíug;a (excluso 
j, pro brautíng,ia) , Ilarbl. 5 , uhi brautínga 
gei vi liabitus circulatorum; (nom. brautinirr, 
qucm adducit Gloss. Ed. Sœm. T. I , vero- 
siniililcr niiiiquam exlilit). iVowt. brautíngi, 
esl F. II 73; bníð eru braulíngja erindi, 
prœcipilia (moram rcspuentia) sunt mendi- 
corum iirtjolia (desideria), Fli. II 262. 

BKAUTLAN'l),ra., terraperríít, ( braiit,land) : 
b. báru, terra undis pervia, mare, Isl. I 220, 1. 

BKAUÐ, «., panis, G. 32. 

BKAUÐSVEIGIR, wt., complicalor libo- 
rum, (brauð , svcgir v. svcigir) , qui panem 
tractat, cui cibaria cordi , Fll. II 341 , ut 
osta svcieir. 

BKAVÖLLR, m., campusv. terra ciliorum, 
(brá, völlr), caput , sec. SE. 1538; fallsúl brá- 
vallar. vitta capitis , fallsól Kullu brávallar, 
rt'ffa Fullœ, aurum, SE. I 346, F. I 50, 2 
sec. Cod. A. ; Cod Frisianus Hkr (E) , HS. 
1, 4 , habet braavallr quod idem est ac brá- 
vallar (aa — á, á. non bráavallar. 

BRAÐ, f- , prœda: biáð vekr borginmóða, 
prœda excitat corvum, lsl. I 161 (F. III 
147) ; hjarðir verða vörgum at bráðum gre- 
ges lupis prada fiunt , Gd. 31; bráð trönu 
háls, prœda colli gruis, serpens, FR. I 259; 
fá bráð gjóðum sigfljóða , coitís prœdam 
comparare,. Eb. 62; it. de cadavere , ben- 
skárar slíta bráð B.jarnar arfnytja, corvi 
corpus lijiirnis fdii (Vigfusi) discerpunt, Eg. 
26. Vide valbráð, vegnbráð. 

BRAD AUÐK. adj. n prteda ditalus, de aquila, 
(bráð, auðr), Ilitd. 33. 

BKADKENGK , ailj. , cito , subito paratus, 
comparatus, (bráðr, fengr) : bráðfengr þykkir 
brullaups fiami honor iiujitialis suhito com- 
paratns c.ristimatur, A. 18. 

BKÁDGEGN, ailj.. cilo obedicns , IIIl. 32. 

BKADGERR , adj. , cito maturcscens , de 
boiiir sjivi pucro, i^biáðr, gen), FH. I 250; 
bráðgei t blóin fruclus malinus , llas. 8. 

BH\DLA, conlr. pro bráðliga, cito, subito, 
F. VI 55, I. 

BKÍDLIGA, adv. , cito , subito , (bráðligr 
a bráðr), Korm. 7. 

BKADLYMJH, adj , celeri indole, (bráðr, 
lund), jiromli, cnlidioris iinjcitii, Grell. 49,3. 

BRADK, atlj., citus, prwceps, celer, prom- 
lus : bráðr at byrja qui iiichoarc nimis fe- 
stinat . Fli. 250; bráð bat iia-ska alacris 
(vegeta) pucrilia , Ant. 7 'i ; bráðr , mortc im- 
paliens , de mentlico , lliiruiii. 2; promlus 
iinimo . autlacia , rrl ctitiin jirniiits in irani. 
Lokagl. 46; bráðar sottir morbi aculi , Og. 



5; bráðr bekkdómr Héðins rekka , pugna 
rclirniciis, liiiiiiiltiinsa, F. II 322, I. In cmn- 
jiosilis: fólkhr-íðr. grðbráðr, gunnbráðr, licipt- 
bráðr. iiiorðliráðr . óinbiáðr, tirbráðr, þrck- 
briíðr. - PSrutr. bnitt , jiro atlrcrhio, ccle- 
riter', cilo , mox , brevi , Am. 2, 36, Htjmk. 
29, Hávam. 156. lllt. 19, 2, ISj. 93, 2, SE. 
I 280, 3, Hitd. 12, 3, Gd. 24 ; sem bráðast 
qnam celerrime, Mg. 34, 9; vide allhrútt. 

BKÁDRAKINN, p. p. comp. F\K. I 2'lti, 
polcst cssc. cilo e.rplicitus , evolulus, porrec- 
lus , a brátV ct rckja , rerum Itaiitl tliihie eal 
id. qu. var. lect. bráðrckinn , cito impactus, 
tnliicliis, a reka . de hasla : nenia bráðrakinn 
bolbiti Mn.jiiii vel hríngleyginn liciðar lax til 
hjarta, si hasla, ri adacla, in prœcordia si- 
nuosi serpentis twn penetravit, Idem valet 
var. lecl. Hund. í, 9, broðrekinn hoddr, 
mucro, gladius, ri propulsus, emissus v. adac- 
tus, pro tjno llaskius dedit bráðþrekinn , cito 
maturescens (bráðr, þrekinn) , verosimiliter 
sec. conjecturam Doct. Schevingii (Ed. Sœm. 
ed. Hafn. II 587, not. **), qua lectione ad- 
missa prœcedens hodd , ut vulgo , de auro 
accipiendum est. 

BKÁÐSETTR, p. p. comp., cito posilus, 
institutus, (bráðr, setja) : bráðsett láta brag- 
nar opt sœpe homines nimis feslinanler agunt, 
A. 14. 

BRÁÐSKAPAÐR , adj., animo ad irain 
prono , (bráðr, skapaðr a skap) : vera b. 
iracunde agere, llugsm. 10 , 6. 

BRÁÐSKYNUGR, adj., mature intelligens, 
in quo jirima jam œlate intelligentia elucet, 
Hrijng. 

BKEK, n., litera •, epistola , Gd. 51. (Lat. 
breve). 

BREGÐA( bregð. brá, brugðit), r.a., nectere,c. 
acc: b. bragð, stropham nectere, dolum nec- 
tere , Eg. 44, 1; b ráð við e-m consilia 
struere adrersus aliquem , SE. I 208. — [1) 
benvöndr brugðinn gulli, gladius auro cir- 
cumdatus, obduclus, inauratus, Sk. 3, 19. — 
2) ctfwi dativo, loco morere: þórr brá þvinnils 
dýri yr stað, Thor navim loco tnorit , e sta- 
tione sustulit, JSj. 103, 6 (F. II 204, 2); 
stillir brá niikkva, rex navitn loco morit. 
confcstim e stalimic tlctlu.ril , II. 19, 3; lla. 
318, 1 pro frá, et F. V 121, 1 pro bar (ut 
G. 19) legendum ritlcltir brá, mmh sensus esse 
ridctitr. jarðbcltis ^jálfr brá si»i llutistum há- 
sæta gætis allt austan af Gautelli , tnare re- 
sonans rc.rit rictrices nares rcgias inde ab 
Alhi Gotliorum ad oricnlcm sita : brá hon af 
stalli st.jórnbitluðum ea raplim cdu.rit equum 
c stabiilo , Og. 2 ; brá hon lófa til botz ro- 
lnin ad fiintliiiii dcmisil. Gha. 52 (Gk. 3. 8) ; 
Iiíiii bní b(irða ca abjccil rclitnt jiiclilc . Glta. 
Iti; brc«ða sverði, svcrðuin , hjörvi, glailiitm 
tlislriiitjcrr. rilirare ( propr. , cduccrc qladitim 
c ratji'na . riilr /•'. I' 233 , GhM. II 592), 
Völs. 20 (Hund.2, 30), llm. 32, 34; brc«ða 
knili lil (r-s) ciillrum tilicui (sccnntlo) ad- 
morcrc, Am. 59; b. c-m undir alif/iicm rap- 
tuiit iii snhlime sibi snhjiccrc , /*'. // 87, 2; 
^\t beit sverð viðir Nal'aðar, sem í vatn 
brygði, i. e. sem iiicnii brygði því í vatn, 
ttí jii t'w aquam dcmitterctur , Ilg. 33, 5: 



iiiii: 



77 



HRK 



hrrgða aagum, orulos conjicrrr , inlr.: mir 
bri aiijcuin iim héruð . tiiilu ornli jier pagot 
n, tunl , oculot per pagot circumtuli, 
II! II ;• , bregða orfmu rrrhn jnnferre; 
brce^as orftaoi terba inlrr te rotnmuhire, 
Uuiiil. I. 1/. 2, 26, tide 3 y : bregfta (irána 
farmi , iinrinu ditpergere , distribuere , lihr- 
ralrm ette, SE. / W8, /. 3) rem, tlalmu, 
vaoiliin'iirm mutare, cnm dativo: bragfta lit 

vidnrrm tntihue. Fli. I 126 ,' br. biii i>-s, rf»- 
tMM ttlirtijus rrrrtrre , re»H ftiinilinrem per- 
verlrre, II. fir. 4; eldr brá SSkotavcldi iVyr;i« 
Scolium ritslarit . (>//;«. //, 2,- b. svefni, 
blunnstofum, khiwkw tthrnmprre, soporem dit- 
cntere , ///:. /, /. 2; b. húngri hrafns. fiistu 
inunins , fiimrtn , jrjuttittm rorri expellere, 
Kj. 62. F. K7/ 35«; b. föstu ara, jrífrs 
hcsta , aquilam . Itipos cibare , satiare , F. V 
228, 3, Jd. 34; b. stit hrafns, dolorem corri 
exjiellere, corrum lirlarc , Isltl. 25; b. rimmu 
t.\,ji,\iiúnzi\.rontciilionriii iegitmarrrtere,compe- 
scerr , srilnrr, F. IV l'i ; b. harmi , dolorem 
abjicere, lætari, SF. I Í88, 3; b geði, ani- 
niiitn mtttitre, Itrliliam adferre: grams dauði 
brá geði |; góðs úfárar þjóiSar mors boni 
prineipis mullis hominibus doíorem adtulit, 
Fsk. 67, 5; b. myrkrum tenebras dispellere, 
G. 2; dauða happ brá skinu sólar mors 
salutifvrn (Chrisli) litmen solis obscitravit, 
G. 19, et intrans. : Ijósi sólarsetrs brá liittirn 
cœli defecit, G. 3; b. fjörvi, Hfi, vitam adi- 
mere: Or brn Ólafs fjiirvi |; öld. Óll. 248, 1; 
hilmis || hjördrífa brá lífl pitgna regem e 
tnedio suslulil , ÓT. 17: britta lifi handa 
lu^riifis riro liberali vilam ademisli, ÖT. 
20, 2; Guð brá Ijósrar It'li , ísl. II 275; þat 
brá fjörvi flotna t'rf hominihus ritnm atlemit, 
II h. 65, 2; et intrans. : brá því fíra lífi, irf- 
rirrn rila hotnitutm nhriipla ett, Krm. 1í. — 
(i) fallerr , frnstrari: bregða heiti , fidem, 
promissum migrare , Altm, 3. 4; brctrðaz, 
personaliler , c. dat. , spem alictijus fallere: 
mér brá-g minnar systur || möfrr pliut to- 
roris meee meam spem fefellil , Fg. 88; ytar 
brugðuz jöfri, milites fidem principi dalam 
frfrllerunt , riutt deseruerunt , Ha. /<S2 , 2 .• 
bregðaz e-m í huga sínum animo ahalienari 
ah aliquo, Sie. 5 , 1 (F. VII 339); brázkat 
þat dægr háskí eo die res pericuh non ca- 
ruit.Orkn. 6, 3, ut in prosa F. VIII 50, brást 
þeim þar cigi margfaldr háski ; hann bregl 
eÍgl at njnsnarmanni , haud fruslratur (opi- 
nionem) , uljiole sperulator , i. e. haud ilti- 
hittm rst , ijiiin sjirculttlor sit , Isl. II 98; 
brcjðaz , inijirrsnti. , ciiin ilitl. : áræði bráz 
ryði || orma setra rirum uttimiis (audacia) 
defecil, (irrll. Sii, 'i ; mér hefir brugðiz bauga 
\.*in sprs iinntihntini ttiirenrum tnr tlesliltiit, 
(irrll. 20 / ; þors fiinicvina lctumk brmrðit 
at irH"íra at þimri smrrlus milti furullatem 
aiirtiiii eonfrtttut uémtmH, K§. -'i, uhi lét- 
unik bruiriVit rsl id. qu. lit mór bregðaz ; 
bráskat bracníncs þrnsk.i slrrnuitas regi non 
defuit, F. 17 ")/. uhi fnrlr rrrinr rur. Irrl. 
þinski. f) ctim liul. jirrs., ncr. rri , obji- 

cere alicni tilnjiinl, r.rjirnhrttrr : því bní mi-r 
t'u^nín , at ck s\,cfak. irf milii nhjrrit (!., 
ifuoil dormiisstm, II. Br. 12; hvi brcgiV þú 



nii r, at ck sj'ík, cur milu M t mt ■ quod tim, 
l'm. 8j brc;|)u ciy;i mcr, þntt ck vierak, 
noli mtlii ohjtcere , elti fnmni . II. lir. 3; 
abtol. , Am. li'i. c\) de relirnn iiimt ■<■ iimiu 
ac nisii rorporis , it. dr MMMMmM mWi 
pertonaliler, de mnln cnrjmris , sva bra fiftf 
liini rrlirinrnhr irnisut etl (serprns) , 8B. I 
2Jí, 6 , in jiinsu ihiil. 1711: cn cr nniirinn 
kendi þess , brá hann rift s\A lian; brug^u/. 
Iiclilr rciMr urilriiter sr tii/iltihuiit , rires in- 
tendehaitt mtujim rutn tinlnre tiniini. Am. .'ií; 
brást um Bcrgdór nirsta //. ftitjum magna 
riiiu contenlione properarit , Sturl. 4, 35, 3, 
de homine , qui fugiens clipeum abjecil ; im- 
personaliler, de molu animi: Jari/lcif'i ol' s.í. 
hvcrt jöfri brá, J. vidit (experlut ett) , an 
commolut animo fuerit (an animum despon- 
derit) rex, SF. I 462, 2. — t) hönd bregðr 
á vcnju, Nj. 78, 1, manus ad consuelitdinem 
trtthilur , cui quisque sludio se addixit , eo 
niilura duce trahitur , quod ctti in usu etl, 
irf facere amat; honum bregðr til ættar, ei 
geittililiiim est , majoret tuot referl , Gd. 7; 
bretrðaz í e-t conspirare in aliquid , Korm. 
12, 6. — i) þvi bregðr öld við aðra, eam 
rem, ut rarissimi exempli, hotnines inler se 
concelebrant, Fsk. 37, 1 ; hug þann, er við mun 
brugðit , animi forlitudinem , quœ omniitm 
laudibits ferelur, Fbr. 22, 3; þeirri | þjörku) 
er við brugðit, ea conlenlio (pitgna) laudi- 
bits, sermone hominum celebrala est, in exem- 
plttm cessit, Am. 49; andaðr cr sá, er of 
alla brá , mortuus est is , qui omnes anle- 
celluit, SE. I 462, 3; þat brá um allt annat 
t'd omnia alia antecelluit , Am. 'l'.l : sic in 
prosa, ok þó at bundr tulaYi snjallt, þá brásk 
þó þat yfir jafnan, er konúngr talaiM, því at 
hann hafði sanncndi at ma'la , F. X 322. 
Forte et huc Irahi polest exemplttm sttb 3 ð 
alltitum , brást um II. næsta , o : B. brást 
næsta um (= of, yfir), B. celeros admodum 
anlecellttil , riirum exemplum inslittiil ; natn 
Slurl. 4, 35 pros. sic habet, Bergdór kastaðí 
skildi, sem frægt er orðit. Parl. pass. brugð- 
inn. r. margbrugðinn, rúmbrugðinn. 

BREIÐA (-ði, -dda, -dt), r. u. , pandere, 
r.rptindrrr . slcrnere: breiSa 4 ?, se expandere, 
diffitndere (de rainis?) Fjölsm. 21) ; (nirnn) 
breiða bckki scamna slernunt, Alrm. 1; b, 
blæju, inslernere stragula , concubare, Rm. 
20, Og. 33; b. faðm exlendere brachia , lim. 
16; dilalare , il. augere: dól»ar \issii sina 
vesðld brciðax, hostes miseiiatii rel infirmi- 
hiirm sitam augeri seitliehanl . Mg. 2, 2 , cf. 
brciðr; parl. pass. breiddr, exlentut , dila- 
tatus , il. adjectire , latut ingens : byrr lá at 
breiddu stáli rentus lalam (obversam) pror- 
rum adurgehal, l'. VI l'lO 3. 

BREIÐABLIK, n., plur., palatium rel aula 
Balderi, (irtn. 12. 8E. I 92, / ; u. sing., 

SE I 78. 92. 

ItrlKIDKELDR , adj., lalits , timpltis , spa- 
li.isus, fkreiftr, fcldr u fVlla ) : brci.Mcl.l lönd, 
luhr lerrir, Itilunt rrfjitiiin. SF.. I lil^. 2. 

BKKimirKADH , tnlj. , lato ttlm , Itilo 
ulrrn. (bicirtr, liúfl), dr iitiri. F. I // 59, 2 ; 
biciiMuil'uin þcr, tjund rsl Mh. Ili. 2. conjec- 
tvnt rsse ridelur. 



II RK 



78 



II RK 



BREIÐR, adj., Inlns, amplus: breið grund 
Zrtla lerra, SE. I 472 , 3; b. borg, tpm tÍM * 
■arx, Inlus, amplus rogus, Bk. 2, 60; brciðir 
stcinnr, umpltc f/cmmir , lupilli , llamh. 16. 
19; breið targa, lalus, ingens clipeus, Mg. 9, 
2; adverb. , brenna breitt, efj'use ardere, de 
flammii. Htinim. 115; compar. : bíta breiðara 
grundiores bucceas sumere (sbi hafa stærri 
bita), llamh. 25; breiðar sýjur, lalœ tahulœ, 
de navigio , SE. I 254, 6; it. ingens , mag- 
nus: breidt höfuð, caput ingens, enorme, SE. 
/302, 1; brciðr blóðvöndr ingens gladius, 
Korm. 2't, 4; b. brimsgángr œslus tehemens 
tnaris, F. VI 427, 2. VII 357; b. böggr, 
grave damnutn , incommodum, Vigagl. 26; 
breið niœða magnus labor , Vigagl. 27 , 3. 
Incompositis: fetbrciðr, stjölbreiðr, þjúbrciðr. 
Breiðr bóndi amplus colonus , Rm. 2Í, SE. 

I 496. 

BREIÐVEGl, m. , ursus , SE. I 589, 3. 

II 484 bræiðvægij // 567 brcið...gej // 
626 breiðuigi. 

BREK, n. plur., querulœ petitiones, Bk. 2, 
19, de querelis femineis : breks úsamr, qui 
ad querelas descendere non solel, fortis , im- 
perterritus , breks dsama brezka hali, Merl. 
2, 3. Verbum brcka, petere (propr. sœpius- 
nilr petere, precibus fatigare, obtundere , uti 
fere pueruli), F. VI 246, t>ar. Hinc brckvisi, 
molesta rogalio , cum quis alterum precibus 
obtundit nimisque in pelendo adsiduus est, 
af hefir þú mik ráðit brekvisi við þik lu me 
assiduas flagitationes dedocuisti,Ld. msc. c. 37 ; 
brekráð imporluna et injusta appetentia rei 
alienat, ibid. c. 98. 

BREKDÓMR, m., it., duplicalo k, brckk- 
dómr, res , alicui adsidue expelita, adeoque 
talde exoptala : b. Héðins rekka, pugna, var. 
pro bekkdúmr, Shl. II 316. 

BREKI, m. , fluclus, (braka) , Sk. 2, 17, 
Bh. 1, 10; breka fall unda ruens , SE. I 
694, 1 ; blátt breka fall , RS. 14; il. mare, 
SE. I 504, 1. 574, 2. Vide oddbreki, sús- 
brcki. 

BREKKA, f., clivus, Vigagl. 27, 1—2; il. 
Icrra, SE. I 586, 2. In appellationibus fe- 
tnuiarum, v. hörbrekka, hælibrekka, lýsi- 
brckka, menbrekka. 

BREKSAMR, adj., qui assidue rogal, (brek, 
-samr), pelil ; it. loquaculus : brcksðm briíðr, 
Hild. 11, 4. 

BRENN, pro brennr (apocopalo r) , ardet, 
Ilnram. 57, Grm. 29, (SE. I 72), Alrm. 26. 

ItlUANV, f. , incendium, plur. brennur, 
Mb. 10, 1; it. ignis , SE. II 486. 570; sjiís 
brcnna , ignis maris , aurutn , beiðir sjós 
brennu vir , ísl. II 17, v. sjór ; hranna br., 
ignis undarum, aurutn , baldr hranna brennu 
rir, ísl. II 99. 

BRENNA (brenn , brann , brunnit) . r. n., 
ardere , flagrare: brandr brenn, unz brunninn 
er, tilio ardet, usque dum exustus est, Ilur- 
am 57; brennandi lo^i flamtna flagrans, II íir- 
am. 85; kerti brenna candelœ lucent , OII. 
259, 7; Ijós kinna brunnu á mik adversus 
mc fulscrunt , Korm. 3, 2; brcnnaiidi Ijós 
lutnen artlens, lltivtnn. 100; eldr brenn iyuis 
ardet, Alcm. 26; jöið , ásbiú brcnnr loga, 



lcllus, pons Asarum flamma ardet, llamh. 21 , 
(irm. 2!); brcnnr or augum flamma ex nrulis 
emicat , llamh. 27. Brcnna pro vera brcnðr. 
comburi, coiniemnri: vcrkbiiinn Fjölnis niðr 
við KVri l'iann, cremulus cst, Ý. 19,- brcnna 
inni in trilibus comburi (rirum) , llh. I, .{ I ; 
sic Eb., (GhM. I 670), graulardílarnir, þeirer 
|)ú brannt, notœ , fcrrcnii pttltt tibi inustœ. 
Perf. part. , brunninn, pro brcndr: brunnit 
báru log, id. qu. brcndt gull , aurum cnclum, 
purum, SE. II 104, 1 ; brunnit pill, id., ///,. 
62, 1. Vide hálfbrunninn , sólbrunninn. De 
ense: brunnu bcneldar í undum, ignes san- 
giiinis (i. e. gladii) ardebant in tulneribus 
(niiilc: glfidii vulnera itiflixerunt, vel vulnera 
gladiis inflicta saucios urebanl) , II g. 33, 7 ; 
brcnnandi brandr gladius flamtnans , HS. l'i. 
— 2) metaphorice: cldi heitari || brennr mcð 
illum vinum |j friðr fimin daga igne ferven- 
tior ardet caritas (amicitia) , Hátam. 51 ; 
brann skap konúngi ira regis exarsit , FR. 

I 487, 3; ferrere, de œstuante mari, Pal. 18; 
or cr þar brunnit, lacuna ibi usta est , i. e. 
tanlum delritnenli acceptum est , Am. 51, ubi 
forte subaudiendum esl várum lut, rei nostrœ 
detrimentutn illalum est ; simili sensu est 
phrasis prosaica , lilutr brennr við , HÓ. 
120, Sturl. 7, 46. Vide brennumk. 

BRENNA (brenni, brenda, brendt *. brent), 
v. a., urere, cremare. Vsp. 19; de mortuis, 
funeri in rogum imposito et cremato, Httram. 
71. 81; brend mundu á báli flammis com- 
bureris , Am. 83; báli hrcndiz, igne concre- 
tuuliis est , tel polius , ipse se flammis absu- 
mcndiim tradidif, de Hakio , SE. II 226, 2, 
vide Y. 27. De curalione medica : mun ck 
þik við bölví brcnna gánga ego tibi adversus 
tnorbum cauterium adhibebo , Gha. 40, cf. 
Iltiram. 140, eldr (skal taka) við sóttum. 
Brendr baugr, annulus ex auro cocto , puro, 
Korm. 22, 6, sed baugr , er brendr var, an- 
uiiliis rogo injeclus ibique cremalus, Skjf. 21, 
22. — Brenna e-m illan díla malam (lur- 
pem) n ni n m alicui inurere, Fbr. 45, 3 (GhM. 

II 400—402). Metaph. , brátt hefi ek yðr 
brenda, breti ros in perniciem illexi, Atn. 36. 

BRENNKAGR, adj.. igncosplendore,(hrennsí, 
fasr): lagamál hit brennfagra, lex illa (Mo 
stiica) , igneo splendore insignis , SE. II 
246, 3. 

BRENNHEITR, adj. , ferridus, lorridus, 
(brenna, heitr) : brcnnheitt brauð panis coc- 
lus, G. 32. 

DKENNILIGR, adj. , qui facilc artlel : 
réðum í eyju !| upp at kinda 1 bál brcnniligt 
igncm rlttre splendenlem accendimus , FR. II 
306, 2; el in prosa , FR. III 373, tak hrís, 
ok ajör cld hrennilinan , sumtis stirmciitis 
iijnem ticcende , ut tirdctil. lluiid ubsimili 
sensu nobis dicilur glæðiligr eldr. pruinr rirte, 
igitis rirtis, a glóð, v. glæða. 

BRKNNIR, m. , incensor, incendiarius : 
Bolgara b. , incensor Rulgarorum , tpii llul- 
gariam incendiis tastat , de rege Haraldo 
Severo , Hh. 1,1; goða brennir, inrensor 
deorutn , Mtir. il. homonymie* — már, miifr, 
lurtis lcucnjilertis, SE. l'.tj- 'l'-iil , in trnit/mttle 
dc variis aribus. Vide (orbrciinir, menbrennir. 



II It K 



70 



HRK 



2) \'olk. 'J , /•-'(/. S(rm. chart. , quam hahro. 
Ct-kk «t hrcnni, exhibet , i'. r. accessit ad 
JMMR ; rie (7 iilnlit llaskius in ed. Ilaltn. ; 
/.'</. IIii/ii. pnriulil . rckk at bruni , emletn 
m; mrmhr. Iinhrt h. /., ^ckk Iminni, nV/c 
brun c/ hriiuni. Krcnnir passr ignem signi- 
ftrare docrt ro.r rompnsila forbrennir el 
forina hrinni (hrinnir). 

IIKKNM'MADH, m.. imrtnliarius, (brenna, 
maðr), Sturl. .'/, 8, 2. 

HKKWU.MK pro brennr mcr: br. fcldr 
fvri, uritur mihi restis adisidenti (ad ignem), 
(irm. 1, ride umk. 

BRKWUV.ARUR, «i. , immanis incendia- 
rius. homo rillarum incendiis infamis, ( hrciin;i, 
varer). Sturl. .9, 8, /. 

BRKSTA (brest, brast, brostit), v. n., cum 
fragnre dissilire , riimpi, franni: brustu bcrg 
rupes dissiluere , SE. I 289, 2; raptar sundr 
hrustu tralies disrupti siint , Am. 62; de 
sa.ro , hrcsta í tvau in duas parles frangi, 
llijmk. 2!); de gladin, Knrm. II, 'i ; hcrklaoi 
biiistu annafiira disrupta est , F. 171, 2; de 
atinulis . qui di/J'riitu/utilitr , ut particulatim 
dislriliuatiliir , sic hrínjcr brctsr at eyöf an- 
ii n I ii s mmieri frangitur (o : ul mitneri detur), 
SE. I 602, I; baugnr brosta, SE. I 706, 1; 
de unda maris ruente et decidente , quemad- 
modtim fluctus frangi Latinis dicuntur ; bára 
brestr uiiila cum fragore decidit , SE. I 326, 
2; hcfríng brestr, id. , SE. II 493; brast 
glymfjöturr gestils , mare cum fragore ruit, 
US. I, ride lábrostinn ; de cœlo, brcstr erfiiYi 
Austru ca-litm ruit , SE. I 316, 2. — $) 
sonare, crepare : brestandi bogi arcus crcpi- 
lans. Ilaram. S5; brast rflnd við rönd asso- 
nnit clipeus clipeo , Hund. I, 24. — y) ciim 
sonitu incidere: hryneráp Eeils vápna hrestr 
H Hamðis skyrtum grando sagittariim crepi- 
tans insonat loriris , SE. I 'l'i'l , 4; bcnja 
hael brast á brynjum saqitlœ Inricas incre- 
pmriinl. II S. 1,2, sec. Cod. Fris. (E), cf. 
>/.". / 132, 2; lið brast rupta fugit acies, 
3 , 1 . nam cum nrdines turbatitur , pro- 
prie diritur fylkíne brcstr , F. VII 324 (ubi 
impressum est brást , tiescin qiiam recte) , 
Stitrl. 7, 42, el rofna, Eg. 54. — G) erum- 
pere , emicare: remman brast , sem rót af 
kvisti , acerbitas propullitlabal ', reluti radix 
ex surculo , Lil. 20. — 2) deficere: fæis 
hvoree || hald, þat er bresti nldri, nusquatn 
invenitur refugium , quod nunquam deficiat, 

llns. '/."). 

BHKSTR, m. , fragor , acc. plur. brestn : 
jrjilra vapna brestu fragnres annnrum edere, 
Jd. 21. — (1) fractura, ritiuin aiiuuli: brestr 
á gulli. Vólk. 2:>. 2) defectus : hiifm brestr, 
ilifrrtus humanitatis. inhumanitas. Skáldh. I, 
kæti brestr, defectus lœtitia- , dnlnr, 
Skaldh. 3, 3. 

BRKTAR, m. plur., Brilonrs, llritanni, v. 
Kornbretar,' in appellationibus gigantum , ride 
skyldbretar. 

BRKTTA (hrrtti, brctta, bn>tt , |, r. a.. eri- 
gere (brattr): b. hala sinn cuudain erigrre, 
npp. sveifrja demittere , metaph. a canibus 
ducta , i. e. animitm efferre. , ferociam in- 
duere, II. hat. 20. Cf. Isl. II 330: þá 



mantu rcyna, hvcrr halann sinn berr brattara 
þanan f ní , et prircisseral antr p. 32'.). svA 
er — , at ek drce cptir mcr lialann minn, ok. 
bcr ck lítt ii|i|i ■!■ ckki, qiio lo<o mitnphoia 
a caitiln rulpiitm ilitrtn ridrlur. 

HRKTSKR . adj.. llritainiu us , Anglicus, 
ÓT. 31, 2. <</. Ilnlii.. K I 229, 2 (Bretar), 
r. hrc/.kr. 

BRKYTA (brcyti, brcytta, breytt), r. a., 
riam facere (braut, unde brcyttir vegir /ri'/» 
calles , Eg. 74). — 2) se gerere: þú breytir 
livarliga incaute agis , Korm. 5. — 3) 
mutare : breyta skólvlœnum , mufare pedum 
tegumenta et calceamenta , madidas caligas 
exuere norasque induere (hodie hafa sokka- 
skipti, skóskipti), Srlk. 10. 

IHUVI'llt, m. , qui varial (breyta 3): b. 
díii fjarftar poeta, SE. I 236, 4. 

BREYTN'I, f., agendi ratio, Gp.5; insnlita 
agendi ratio , Dropl. maj. tnsc. c. 18, Hcle'i 
snVr nú af götunni ok setz niur, ok svá, biðr 
hanii þá niorgetjaz alla , þorkell Geitisson 
mœlti : hvat skal breytni sú, frændi? stu 
dium. npera, JYy'. 7. 

BREZKR. id. qu. bretskr, Britannicus, ÓT. 
3i, 2, ed. Holm., F. I 144, 3. 

BRÆÐA, (-ði, -dda, -dt) , r. a. , 1) a 
brtío, prinln. esca, prasdam dare, cibare: þá 
cr ek blóovnii brwddak cum aquilis cibum 
pnrhiii. Krm. 24; gramr bræddi hjuldrs svan, 
id. , Si. 4, 1; vantu varliga brædda eina 
kráku rix unatn cornicem cibasli , Si. 28, 4. 
— 2) a bráðr, celer, accelerare, celeriler mo- 
rere; hinc part. pass. brœddr , cnncitatus, 
incilafus in cursum: brædd sti\'kr Hliíoug- 
hadda , B. in cursum incitata rapidn ferlur 
impetu , de ruenle unda , SE. II 'j'il , 4. 
53 'I. Hnc sensu occurrit hoc cerbnm in Dropl. 
tiisr. , de Helgin , qui letali rulnere adferlus, 
tlixil , nú seinkaoa ek, en þú brredd'n luldr, 
nitnr ego lardari, tu rern nimium qitam pro- 
perasti. — 3) a bráð, n., pix, pice oblinere^ 
picare; hinc part. pass. brreddr , picatus: 
snyðja lct ek or Sogni bræddan byrjar sóta, 
picatam narem e Sognio currere feci , FR. II 
72; bræddr er bárum ruddi l| barðjór cum 
picata iinris undas ruebat , IIS. 11. — 4) 
liquefacere: aldri má bræða sk.ilu snre fyrir 
cldi áls hrynbrautar niiiiqiitiin licrt lique- 
facere argentum propter auriim (urgento su- 
perinjertiim, præcesserat enim, hafieye*' þrymr 
hvcrt dægr of hvítum díeulskalli), SE. I 
40 't. 4. 

HK.K.I)U)RI> . n. , verba per iram prolata, 
(bræði, ira, orð), ísl. II 17. 

HK.KlHK. m.. qui pra-dam dnt, qui cibat, 
pnsril, (subst. rerb. a bræðaj, in circumscrip- 
lionilms hrllalorum et fortium rirorum fre- 
quens mcabulum , v. c. bræðir ara (aquilœ 
safurator) , Mq. 1. 2; - hcnja tíkr (lupi), 
Sá //. / i Ml. II 67. 2);' — bl.íðstara 
(corvi), OK. 3; — dólglinns svans (nquilir). 
Oll. í, 3; — bengjálfrs MágjMa (cmrnrum), 
tlll. 28, 1 : íiinnvnl.i ( cnrrnrum), Eg. 55, 
3. \ nlr Mb r mM tt il. Iirreora. 

hk i i»i\ i Nlll, mdj., itm md$9thm, (hnM , 

\;in.lr), irnritndiis , de Thore , Sh'.. I '2'J'J, 3. 
BHEIM pro brennr, ardet. Uh. i (F. VII 



1IRE 



80 



IIKÍ 



10). Endnn forma, Grág. II 295. — 2) 
pro brriðr, Inlus : í bygð breði t, in lalo lerri- 
lorio, SE. II 19í, 2. 

BKÆDR, gen., dfil. el acc. a bróðir, fra- 
ler; gen. : Hg. 20, 2, ok rak unilan allar 
kindir Kirrks . bræðr síns, el expulit tinuirs 
/ilios Eiriki, frnlris sui; dat.: bræðr sinum 
vel taíði frnlri suo opem slrenue lulil, Ilh. 
1,1; engi landreki verðr æðri Inga bræðr 
nullus rex exsislil Ingii fralre (rege Sigurdo 
Hurnldi filio) prœslanlior , SE. I 316, 3; 
acc. : Roða vágs bræðr, ef um vega mættag;, 
Æolum , Oceani fralrem, si interpcere mihi 
liceret , Sonart. 8. Gen. bræðr, etsi rarior, 
eliam in prosa occurrit , vide Kj. Vers. Lat. 
p. 204 not. c. , 333 not. h. Quin bræðr ul 
nom. sing. exstat in Skáldh. 3, 11, 45; Onns- 
túnga var garpsins bræðr 0. erat frater 
ejus; Ornólfr, hcnnar einka bræðr, || allri 
slckt með vífi rœðr, Örnulvus , ipsius unicus 
fraler, totam familiam, ipsa simul administra, 
curabat. Vide formam bröðir. 

BRÆÐRA, Sturl. 1, 13, 4, legendum puto 
bræðir , sc. bræðir bessa niðja, urso gnalos 
pascens , forle minus honesta viri appellatio. 

BRÆÐRALKYSI , n. , defeclus , jactura 
fratrum, (bróðir, -leysi a lauss), Sonart 12. 

BKIGÐ, /*., mobilitas, inconstantia, Hávam. 
84 , SE. I 554 var. — 2) violalio , it. ami- 
ciliœ violalio , inimicitia : gánga í brigð, 
inimicilias hnbere, agitare (cum aliquo, inter 
se), Isl. II 253. Plene occurrit vináttu brigð, 
JV/. 66, pros. 

BRIGDA, adv. , eximie, egregrie, magno- 
pere, perqunm, vnlde (forte propr. gen. plur. 
tou brigð, a bregða, in celebrandi, excellendi 
notione) : b. brátt, skjólt , admodum cilo , F. 
X 429, 52, Has. 47; b. mikill permagnus, 
Reksl. 2 ; b. góðr egregius , Kötludr. ; b. 
steikr, Ólafsr. 16; brigða lengi cr hverr inn 
sami admodnm diu sui quisque similis est, 
prov. A. 18. 

BRIGÐA. /"., perfidia, (bregða), idqu. brigð, 
G. 17, vide bölbrigða. 

BRIGÐA, v. a. , id. qu. bregða, vibrare; 
hinc brigðandi, qui vibral, movet, quatit, vide 
salhrigðandi ; rectius aulem scribitur brigð- 
andi, Hk. VI, F. I 29, quam brygðandi, ed. 
Holm. Hg. 9. Brigða idem esse ac bregða in 
vibrandi notione , apparet ex Fsk. msc. , quœ 
sic habel de 01. Tryggvii, milites in prœlio 
Svoldrico cohortnntc: herklæðiz mcnn scm 
huga/.t. , ok brigði svcrðum sínum! — 2) b. 
bil, mornm rumpere , non cunctnri, Sturl. 5, 
43 , var.\ 

BRIGÐI, m., quivibrat, (brigða= brcgða), 
id. qu. bricðir, ut vísi — visir, vide hyrbrigði. 

BHIGÐIR, m. , qui rihml . (brígða):b. 
laufa, gladiiiiii rilnnns, vir, Selk. 5; b. sár- 
teina, vibrnns gladios , pugnnlor, GS. 1, ubi 
brigði , dut. . (tjiposiliiiii est tu Vestcini; b. 
hrannclds. eroguns aurum, vir, Plac. 2í, ubi 
dal. brigði; vide furbii»;ðir , lebrieðir. - 2) 
gladius, (qs. qui ribruliir, rf. Iö«ðir), SE. I 
565, 2. 567, 1. — qui violat, vidc líi»biigðir; 
qui arerlil: brigðir bölva, malorum aver- 
ruiicatnr. rir liciicpciis, Gþ. 12. 

BBIGDLUMIADR, adj. rersalili ingenio, 



(brigð, lundaðr a lund), inconslans, Gþ. 12. 

UHK.Dlt. adj.. rnriiis, wtobilit, iiicmislans : 
biigðr husr, (iiiimiis rarius, iuiilabilis. Iluiniii. 
91; allt er belra. cn si- brigftam at vera, 
(jiiidris potius esl, quam falluci essc Ilármn. 
126; brigðr cr heimr, sá er hugðas || vine- 
astan , quem fidelem in amiciliis esse pulari, 
inconslans est , Has. 55; briijt cr lýða líf, 
incerla est viln hominum, llitgsm. /.">. 2; krigfi 
eru lí tlcndra oið, incerta, dubitt s unlpcrr grinnrum 
(ignolorum hominum) effala, llutjsui. /.'). f,*fcrigt 
er at trúa honuin (Bnldrs föður) , incerlum , 
minus lulnm esl Odini fidere, Fli. II 139, 2, ut 
Fœr. 226 , brigt cr at trúa þrándi. /n com- 
posilis: r hugbrigðr, hvarbrigðr.labriiiðr. óbrigðr. 
BKlK, f. , labula; it. spnnda lecli: livila 
tveim mcgin brikar, nb utraque parte spondœ 
(plutei) cubare, Korm. 19, 6, intelligilur 
tubula , quœ duos leclos inlersepit. Brík, 
adjccto nomine Odinis nut piratœ alicujus, 
aut pugnæ vocnbulo, clipeum significal , 8B, 
II 428. 512. Hamdis brík, labula llaindrris, 
clipeus, runnr Kamdis bríkar, vir , homo, 
Gv. 4, ubi sic: átti vin, því at veitti || velí 
mildr imu svellir, || hann und hverjum runne 
|| Hamdis bríkar af slíku; brík valslaungu 
ryms, labula sonilús ballislœ (pugnœ) , cli- 
peus , rymgæðir valslaungu brikar pugnator, 
Slurl. 9, 32, 3; flæða biík, tabula maris, 
navis , flæða brikar buðsækir, bellalor mari- 
timus, Hg. 20, 2. — 2) in appell. feminarum : 
brík bjdrs, labula cerevisiœ , femina, SE. I 
246, 3. — auðar, divitiarum v. auri , id. 
Shfddh. 4, 42; — clds, ignis (domestici), id., 
Isl. II 351, 1 ; — rcfla, tapelium, id., Sktiltlh. 
7, 22. — 3) in composilis : auðbrik, gcirbrik, 
mcnbrík, brik, valbrík. 

BKÍRJSlPAÐR, m. , qvi scamna convivis 
implet (brík, skipaðr, cf. verb. skipa), con- 
vivia apparat , magnificentia et liberulilnle 
excellit, Óh 53, 2. 

BRÍKTÖPUÐR, m., qui lubulnin cnncidil : 
jálks b. (pro töpuðr jálks bríkar), qui labulam 
Odinis (clipeum) vulneral, prœlialnr, Oll. 118. 

BKIM, n. , trsius maris: brim gnyr œslus 
niaris frcmil, Knrm. 19, 3; nú er brim fyrir 
Jaðri nunc mare Jadarem atlluens fcrrrl, 
H. 37. — (S) mare, SE. I 574, 2, Grm. 
38; Inta snckkjur dynja á brim nares pelago 
commitlere, SE. I 468, 1, (ÓH. 40, 2); 
brim vaskar glóðum Hóðs marr larat aurutn 
SE. I 4.94, 3. Vegljómi brims, superbus, 
eximius splendor maris, aurum , lla. 319, 1. 
— -y) quivis liquor: b. drcggjar, liquor fer- 
nienli, cererisia, 8E. I, 246', 1, ubi dregrgjar 
brim fjaiðlegirjar fyrða, cererisia tninornm. 
estpnesis, carmrn ; b. horna, liqunr poculorutn, 
crrcrisia , Sl'. I li.'i'f. '2: b. hrosta, liquor 
ntsis hordrarii , crrrrisia, hrosta briin AllföiV, 
rerevisia Odinis, poesis, SE. I 232, 1: lauka 
brim, allialum , jusculiiin allin coiulilum, hrist 
lauka brims femina, Korm.3,3. Gen. briiuis, 
inserlo i, Plac. V.) ; aliud brínis q. r. 

BKIMARR, m., gladius , SE. II 476. 560, 
pro biíinir. 

BBIMDTR, n., unimal pelagi, (brini, <Kr), 
tiaris, lluml. I. 'iO. ísi. I, 82, F. I 165 
2, SE. I 690, 2. 



II Kl 



81 



BRI 



HKIMHKIK, n. mitmarao mthtantit maris, 
(bniii. árif)i /''"' I'.mi'""!!! b. , txmshnmt 
maimamt, vtnto mcitahm, (>H 182, 6. 

BRIMGÖLTR, m., aper peiaai, ( »»iiin, 
gðltr), nmvis, "// 182, i, ubi sieskíð brim- 
galta tabula wutrinm navium. 

BRIMHEIÐR. f . saltus a-stus, Uhu, %mm\ 
undis alluihtr, (brim , heiðr), AR. I 181. 

RHDfl, m,, ignis, SE. I 508, 5. ubi 
hjartr brimi : </<' cruciahmtl iiifcrnalibus : 
l'n\'k |)ola llar.W auknir || llrvgendr þrimu 
leygjar, l| j»ar liggr elds á olduin |, ima, 
lio-t mcð bríma , Has. 39, cf. Sóll. 18; 
lægis brimi, ignis maris , aurum , </<• ttnnulo, 
ísl. II. 'i9; briini bauga stalls, ignis MHfj 
.ini-iim. Bil bauga sialls l'iima, </<;<i <«"i. 
femina, Orkn. 80 . 5; sóltar brimi . rtrdor 
morii . ni"il>its acutus , vehemens ris morbi, 
i. /.'»,■ reiðar brimi . ianit t mtit a tio nis 
unim, ammt, sE. E§. 234: eMr ok funi 
heita liestar; |)\i kallaz hestr reiðarbrími, 
því brimi er eldr. Vide dynbrími. 

BKIMILL, m., phoca maj»r. l'.dda. Löva- 
sensis: brimill stórsclr, þaðan brimla brekka 
sjór. Brimils moðr m<ire, Höfuðl. 5. Phoca 
fetióa (látraselr, lítselr) mas, Mohri Naturh. 

BRÍ.MIR, m., Brimer nomen triclinii, Vsp. 
3$, Si:. I t'.'S. 096, Notabilis est sententia 
Raskii (SE. ed. Holtn. p. 279. sub voce 
Brímir) , Brímir Vsp. 33 giganlem esse; sc. 
rrrlxt Vsp. I. c. tl en sá" tam ad salr, quatn 
jötunn referri possunt. Raskius haud dubie 
pronomrn s;í ad jötunn retulit, ob particulam 
,i,lm ■■siitirmii en , ut invicem opponantur salr 
Sindra œttar et bjrírsalr Brímis jötuns, cum 
tiiiiiiina hmuiii paltiliorum litiud facile opposi- 
tionem ndtnittttnl . eo quod prius paLalium 
sine proprio nomine in Vsp. mcmoralur. Sed 
in SE. I 198. nomitia l,n;>ruiii Sindri et 
Bríiuir apertt • commemorantur, quod loco Vsp. 
iiuiiime repugnat : auct»r epilogi SE. I '22l>, 
a Vsp. non discedere ridetur, nominans Brímis 
sal eða bjórsal. — 2) de giganle Ymere 
usurpalur Vsp. 9, brímis blóð, sanguis Ymcris 
mttrr. quo loco ed H»lm liulirl liriinis hold , 

,,,r,> fmeris, ttrra (Grm. 40), fuodmttms 
■ mrr videtur oriami nanormn ex carne 

Yiiuris ri inra; vide leirbríinir. 

HKÍMIK, fji.. tjltitliorum prastantissimus, 
tiriu. 13 (</<<<> lncii iii ril'l. tsditrt rerba 
^bríinii ■Verftft", r. Lr.r. Mijtlml. 309). Hic 
,r glittliiis tldinis fuit, Bk. 1, 14: (Hroptr) 
;i bjarii'i WtM Hcð Brimis i'íí.iar, lialði sér 
á llftfði lljállll. '2) quiris gladius: bilsti 

blóð á brimis cggjar, //»/„</. 2. .'*; brimis 
dómar, jutliriu glutlii. MfM, Hund. '2, 25; 
lniiiii- \iinlr. Irmprslus tjltitlii. jnigna. Ha. 236, 
I: brimis fundr, tonrciilus gladii, putjtiti. (i. 
iiT.tr. iirhnrrs gltidii puijiui 

8E. II. 'tO'.i; C.1,1. Wtrm (8K. II 110, 2) 

hubet bríms id. . < rclusn i. 

IUUMIS, id. qu. hriins. gen. sing. a brim, 
a-stus maris, il. tnttrc (p<r rpnithrsin tou \); 
liiiinis kaplar. rtilmlli irquorri , nurrs. viir 
brimis kapla rir /'/. 49. 



BRIML, f.. nomrn insultr : allt skelfi Brim- 
ar belti toluiii tntnc, SE. Eg 

BRI.MI.AM'. ti. . liirii trstus, terra (luctuum, 
(brim, land), mare: blik brimlainl- , splcndor 
maris , aurum , .S'f.'. / 658, /. 

BltlMI.I t.i.lt, m., Korm. 24, 1 , os matis, 
Immit, íbrim, leggr, crus), il. gemma. Membr. 

hahcl brunlegK 1 ' Í M * "• 

BRIMLEIÐ, /"., ri'rt trstus, (brim, leið), mare 
Oll. 157, 2, ubi Imesis est, en þcir er komu 
|| kilir vestan til j| um Iftl li^u || Lima- 
fjarðar brim, i. e. liðu um brimlcið til Lima- 
fjarðar, nisi prœferas, en þcir kilir, cr komu 
vestan um leið (i=> haf) , liðu brim (œstum 
maris percurrebant) til L. 

■R1MLO0. n. , flamma, lux maris , (brira, 
Ioí), aurum: brimlogs rýrir, vir liberalis, 
princeps liberalis , Mg. 1,2, SE. I 498, 1. 

BRIMLOUl, m. , flamma maris , (brim. 
logi), aurum: sldnginn brimloga, auro circum- 
datus , ornalus , G. 53, lsl. II 252. 

BRIMORRI, m., anas nigra, SE. II, 489. 
(Norr. Havaare, Ströms síiudm. B. 221). 

BRIMREIÐ , f. , rheda œstus , vel qua 
œstum maris propellit , (brim , reið) , unda, 
pro mari, FR. I 473, 2, it. var. Cod, Flat. 
Ha. 318, 3; nisi brimreið sit id. qu. brim- 
leið , permutatis liquidis r ct I. 

BRIMRÓTI, m. , œstu maris ejectus (brim, 
róta) in litus , concha : gagrir brimrótar, 
intorta ttiaris rejectamenla, concha, Eg. 31. '2. 

BRIMRÖÐULL, m. , sol v. fulgo'r maris. 
(brim, röðull), aurum: þverrir brimröðuls 
rir, Ód. 25. 

BRlMKl' N AR. f. plur. characteres flucluales 
(fluclibiis averlendis, brim , riinar), Bk. 1,10. 

BKÍMS, syncop. pro brímis, gen. sing. roú 
b. -imir, gladius, SE. II 102. 

BRl.M!«iERKR,m., vestis, aslu maris perfusa, 
vel potius veslis ex astu maris confecta, (brini , 
srrkr): hvcrjar ro briiðir || cr í brimserkium 
gánga, r«r. lect. pro brimskcrjum, FJL 1481, 2. 

BRIMíiGÁNGR, m. , vehemens astus maris, 
(brim, gángr) : breiðr b. ingens aslualin 
viaris. vikmarr rið (i. <•• ríör) siiðum brcið- 
an brimsgání , sinus (Bergensis) faccssit 
lateribus navis ingenlem maris asluationem, 
F. VII 357; bavovígg tráðu breiðan biims- 
fÚSi naves calcarutil lalum aquoris aslutn, 
Irtjrndum putari F. VI 427 , 2, nisi malis 
(sec. F. XII 167) construere óðr sjór (contr. 
pro sjóar) brimsgángr féll um súiMr furens 
vehementia aslus marini latera verberarit. 

BR1M>KÍ1>. n. , xylosolea maris , (brim, 
ski* ) . ntiris . ÓH. 8 (AR. 1 292) , lla. 3% ■ 

I»KIM>LÓÐ, f., semila astús ( brim, slóð), 
marr: plur. brimslóðir, SE. I 506, 4. 

HKIM>ÓLG1NV «<//.. ariilus astús,astuo- 
sus , (biini. solíimi): lii inisólsin kólga unda 
astuosa, 8E. II tH, i 534. 

BRIMSTIN, n., porcus marts, (brim, svín), 
balana , Ilýmk. 27, cf. unnsnn. 

BKÍNtíA, f. , pectus (propr. ri (rrépvO'*, 
brjósl, pcctus). Ilm. Ití. 26; jutiguntur brjóst 
ok' in '. 09, 3. 

BRINNA, id. qu. brenna, ardere , 81 / 
278, 2. ut rinna = renna. 

(6) 



HRI 



82 



RRJ 



BRINNANDI, f., ignis, (a brinna, ardere, 
ad formam kvcðandi, f. , cantus et sim.), 
conject. Od. 11, uhi br. lautar glólista, ignis 
tnaris , auntm, vide birnandi. 

BRINNI, m., ignis ; plitr. : liefja brinna 
ignrs excilare, SE , I 314, 3. 

BRÍsÍNG, F., nomcn itisulœ: Bókn, Kttrmt, 
Brísíng, Vikna, SE. II 491. „Forle Kram- 
söen in Sunmntrriti, uhi hodie prœdium Brin- 
gingha,ug". AnO. 1846, p. 87. 

BRlSÍNGAMEN, n. , torques ignea, splen- 
dida , cimelium Freyœ, SE. I 1 , 4. 264. 304, 
Hamh. 13. 15 (a brísi'ngi = brísíngr, ignis); 
gemmis aut globulis lapideis pellucidis consti- 
tisse (ut veterum steinasörvi), verosimile facil 
appellalio ejusdem , fagrt hafnýra splendidus 
lapis, SE. I 268; et breiðir steinar á brjósti 
ingenles in peclore adverso lapilli v. gemtnœ, 
Hamh. 16, eodem videntur referendi. Brísínga- 
mens eigandi Freya , SE. I 304. Brísínga- 
mens þjófr (fur, raptor), Lohius, SE. I 
268. (FR. I 391-394). 

BRÍSÍNGR, m., ignis , SE. II 486. 570; 
brísíngs girði, circulus ignis, torques ignea, 
splendida, id. qu. brísíngamen, hinc brísíngs 
girði-þjófr, Lohius , SE. I 312, 2. Brising 
Norvegis est ignis die 24. Junii accensus ; 
hodie apud Islandos brísheitr est id. qu. 
funheitr, qui percaluil. 

BRJAL , n. , depravatio , corruptio: orða 
brjál, verba depravala, lingua corrupta, Nih. 
3, ubi, er þvílikt, sem úngbörn, læra |) orða 
brjál með stamanda máli , haud aliter est, 
quam cum infantes lingua balbutienti verba 
depravata proferunt. 

BRJÓNAR, m., viri , SE. I 560, 1. 

BRJÓlST, n. , peclus: á brjósti in adverso 
pectore, Hamh. 16, Sóll. 61; um brjóst framan, 
id. , Vegth. 7; í brjósti , in inlimo pectore, 
in corde, Alrm. 35; fyrir brjósti utan extra 
peclus , Söll. 58; laginn í brjóst peclori 
indilus, Hávam. 84; annars brjóstum í, annars 
brjóstum or, in allerius pectore, ex alterius 
pectore, Hávam. 8. 9, ubi pluralis est loco 
singularis. Hugr hló í brjósti animus risit 
in pectore, Ck. 3,9 (Gha. 53); vaxa fur 
vina brjósti , ante pectora amicorum, apud 
amicos adolescere, Fm. 7, Hund, 1, 3. — $) 
pectas pugnaloris , atlrrrstiriis uhrrrsiim, ad- 
juncla simul animosilalis et fortitudinis no- 
lione: brjóst lilíf'iVi ÍViíniii líli lníiigdrifb, nu- 
dum pectus (i. e. sola fortUudo) eximiam 
ri/iim Uberalis illius viri servavit , Slurl. 9, 
32, 3; hilmir hafðit lítit brjóst fyrir sér í 
h.jiílmþrimu, rex haud exiguum pectus prœ- 
ferebat (haud exiguam, i. e. inH gHM forti- 
tudinem oslendil) in pugna, F. VI 418, quo 
loco Hh. 95 habet hafði, $*ne ntgationt, quando 
brjiist de defensoribus accipiendum est. Forle 
reclissime brjóst h. I. accipilur de primoris 
aciei defensorihus . ui in /<><•« Siurl. laaatur 
hlífðit, in loco ///.c. hafði el hafði lítit= hafði 
ekki. — y) frons aciei navalis: fyrir miðju 
lciðíiilils lirjósti )'/( iniilin fri'iilr clnssis 
////. 63, 2. — 8) pars prorœ anterior, tunlis 
obrersa; brjóst, runnit laiiðuiu stcini prora 
rubro colnn jiiiln , 8E. I 326, 3. Vide 
þjóstbrjóst. 



RRJÓSTAÐR, pectore prœdilus , (brjóst), 
vide svallnjóstaðr. 

BRJÓSTKHÍNGLA, f., orbiculapecloralis, 
("brjóst, kríngla), lunula, ornamentum muliebre, 
Völh. 23. 34. 

BRJOT pro brot, brott, braut, a, ab: bcri 
brjot , auferant, efferant , Kurm. Ifi. '2. 

BRJÓTA, (brýt, braut el brott, brotit), 
». a., frangere; imperf. conjuticl.. hi yta, Ihjml;. 
28; brotinn var borðvcs;r borgar sepementum 
urbis effractum est , Vsp. 22; borg brotin 
munimentum disruptum , Og. 16. Inlrans., 
cutn acc. subj., borð braut latera naris frnrln 
sunl, SE. 1504, 1; borsir braut urbes eversat 
sntit, Hund. 1, 3. De navigatione : b. unnheim 
mare secare carinis , OH. 154, 2; b. sundr. 
grundar garð fyrir knarar barði, id.. HS. 1; 
hlýr brutu hrönn, prorœ secabant undam, F. 
VII 40; byrskíð brjóta þdngan víði (með) 
bðrðum naves graves undas proris secant, 
SE. 690, 2. De pugna: brjúta cgg, aciem 
(gladii, leli) frangere, fortiler pugnare, Slurl. 
7, 30, 3. De munificentia : ítr kunni blik 
brjóta |J Brandr glymfjöturs landa eximins 
Brandus aurum (i. c. annulos) frangerc novit, 
Sturl. 7, 39, 2; hinc brjótendr bauga, fractores 
annulorum, viri, F. II 311, 2, vide logbrjótandi, 
menbrjótandi, sed brjóta gull, bauga idem est 
atque höggva sundr gull, de quo usu dissecandi 
annulos et dislribuendi vide sub verbo höggva. 
Metaphorice : b. heiðni paganam religionem 
exstinguere, Od. 14; b. boð jussa violare, 
FR. I 246; b. vilja, ætlan e-s volunlatem, 
consilium alicujus irritum reddere, Skdldh. 
1, 27. 40; b. munráð föður, id. , Völs. 3 
(Hund. 2, 14): b. frið paccm disturbare, G. 
55; b. svefn hrafni, corvi quietem dislurbare, 
corvum somno excitare, slragem edere, F. 
XI 191; brjóta sér byrðar, onera lignorum 
sihi cœdere, i. e. mala sibi contrahere , ar- 
cessere, Hh. 104, 2; b. kapp sitt summa 
vi contendere, F. VII 45, 1; brjóta bág, 
resislere, obniti, contendere cum aliquo , vide 
sub voce búgr. Brjota upp vápn , arma ex- 
promere, expedire, Hh. 63, 1 , ut b. upp 
varníng merces depromere GhM. I 364; b. 
upp vistir, F. XI 147. VI 382; brjótast við 
gæfu sinni, fortunæ beneficio repugnare , resi- 
sterc, SE. I 410, 3. ut in prosa F. IV 233, 
cf. Fli II 38/. In compositis vide harð- 
brotinn , menbrjótandi. 

BRJOTl, m. , id. qu. broti, qui frangit, 
SE. I 282 vide vcllbrjóti. 

BRJÓTR, »i.. suhsl. vtrbale , (brjóta), ^tu 
frangit a) de homine liberali : b. auðs 
iluiiiiis ilisiriliitrits ( r. brjóta, hög»\;0. 8E 
I 636, 3; h. hárubliks (aurum), rir lihrrulis. 
il. Ininiii. 011. 'JJ, 8; I). bitiiiía. fruclor annu- 
Inrum, de principe, Oll. 'J.V.I. '2. Ila. 859, 3; 
kiunlii brjótr , ejfractor lumuluriim , homo 
srrlrstus , Korm. 7. Hœc forma substantivi 
rrrhiilis rlitiin in prnsti iirrurril in rtii/nninine 
Gaiðabrjótr, .S7///7. ). 'i'i. Brjótr viðar, sc»ls, 
aeglreiða, confringetu malum , rrlum, arma 
nirii'tt . rriilus . SÉ. I 330. Brjótr bcr»(líina. 
Ofpressor giganium, Thor . Ihjml;. 17, SE. I 
282, 2. Brjótr synda, oppressor peccalnruin. 
de Christo , Lil. 47; b. glæpa vir pius , Nik. 



IIIHi 



H 



iut«» 



b. nteina ri Ud. 3. íi. ln com- 

,,„w/,n aookrjótr, gallbrjdtr, ■oddtrjdtr, ki lag« 

i , húsbrjótr, hyrbrjótr, hflrgbrjótr, láð- 

ir, orðbrjótr, ■einabrjótr, vellbrjótr, ör- 

Ih i"tr. 

Illio, /'. . mmmit, SE. I 576. Vide brá. 
■BODDFLET, «., sedes telorvm, l lnoddr, 
il. i i . elimtma . Höfuðl. 14. 

KKOIHiR, «».. sagitta, v/ / 570. 2; in 

tt $timn broddör, FR., II 3'ti. >t F. VII 

broddðr dicitwr , >/»>»/ ibid. '211. broddr, 

broddliðee e/ broddskot, de iclu sayitiai /////. 

/■■ / 1 «, //;. // m, <f. &i 118. va, 

F. 17/ )/;. /. I, ////. 19, 5. De quoris /<■/„. 
spiculo: lion beð broddi gaf h|óð at ilrekka, 
tpieuU opera , ruhiitr sanyuinvm dedit 
bibere , Uhe. 43 , uhi dc yladio sermo est, 
sec. Fli. I 222. Haki hrodduui ■w61 leirjii 
crura yladiis ruln> rai /7 , Sl'.. II 2'2't , /. 
Brodda ferð nimbus Ivlorum, ni'sir brodda 
ferðar, rim telorum effundens, prtrlialor. SK. 
I 428, /; brodda hrið, impelus telorum, 
puyna, US. 2S , Korm. 12, 2; brodda »záii<rr, 
rolalus tvlorum . tvla rolnntiu, bálkr brodda 
gángs, svpvs Ivlti roltinlia intercipiens, clipeus, 
Urrtt. 42. — 2) prima el extrema pars rei, 
froiis : raðar br. r.rtrtma ora liloris. ). 51; 
IVnVir lir.. priimim aynivn, priina arirs, Orkn. 
(»', 2, Slurt. 9, 32, 3, ouod est slyrjar broddr, 
/•'. 17 107. /,• orðinn i broddi allrar ferðar 
in primo ayniinr roiistituliis , Sturl. I, 20, 1; 
sic in prosa ferðar broddr, tlv rtilvmi ince- 
dentium frniintu um , sú var í l'crðar brnddi 
konan, er bezt var biíin, M fvmina, quœ 
sphinlidssiiiiv rvslita vnit , in fronle calervœ 
ainliuhiril, \'vrsio i\j. p. 03. not. v. BWMTM 
broddr, trstus inivns. prinripium œstalis , F. 
\ / 995, 2, id, qu. ðndvert siiinar in prosn 
antm ■dvnlv. — 3) ride composita, skotbroddr, 
valbroddr, furarhroddr. 

KKOPHK.IODR , m. . tvluni rubefaciens, 
(broddr, rjóði) , prtvlintor , U. 20. 

KKOI>l>Sl , K\MK,/»/..///r«MeKs(e/,7,(broddi\ 
>|" iiuir) , i>iit/iitilor, rir, Svlh. 5. 

BRÖGDÓÍTK ride stórbrögðóttr (bragð, 

t<////. óttr). 

HKOK, f., bracca , fvniorale, plur. brækr, 
lltirbl. "»; ym. plur. ((iiik.it . Ilaram. 61. In 
siny orruriil 111 l'.li. (UllM. / 770). I /</. 
Il.llilnk. 

HHOKA. / '.. /,;;,;;„/ SJS. // ISft 

BKOKON , /'. . „/. ,,,1. hiakan. brökun, 
fragor. /</ /»/;;;;///,„;/„i. mrmumtio, F. VI ill>. 
3, ut biak (/•'. \ III 123), brukau (F. IV 
' hnmkam ( /•'. \ m.i), 

ItliOKH ;/; riniiinsrrijitiiine COTVÍ , > 
dynbrnkr. 
' HKÖklN ,„/, l.iaiikun. 

HKONMt, »//.. »</. i/ii. bruniir. fotis, rivus. 
i „/, ih nlironnr. 

HHÍ'lH. hrim ('„,/ /.',,/,/ >/•:. / 278, /. 
rar. S) . aul >sl iil. >/u, bliir, blar, 01 
l>iriiiuliilis lii/iiiihs . aiil ln.-r (l-r.i\r. Iiioi) 
est frlis nin\. <l rtidi.i >i>l)rrlii n indrrl. Ijivvm.i. 
i/itiid dr siilianlv /,7, diriliir , nlnli 1» I . i mii i 
dirilui ilr hhiihin .■iiinii. ii lil.il. ,/, i,-. r»Aa 
de subun'i Sic hellis 



bravr, felis antri , forel yiyantis mqpellatio. 

'/,.\„/. koltl niraliii. 

BKO>A /brosi, br<i>i.i. Iinisat), c. n. sub- 
ridere, Skuldh. I, 3; bios.nnli bl„ , » ,/,//<, 
ridens , ibid. 6, 33. 

BKO^>lA, f. , yudiis monopterygius . 8J 
/ Í7A A„;/-. HroKine, id. , Slrömii Descr. 
Sniidiiiiniœ I 272. 

BKOT, f. , id. qu. braul, rin. trrra ; lsa 
brot, terra glacialis, Isltindia , BtfmðL I. 

HHOT, «., fraclura, frarlio, lœsio : b. Iiúru 
Ijóiis, lœsio naris, fracla naris, F. II 'J'J. 
Fortc h. I. conslruenda: njörftr báru l.jóns 
vir, et gætir brotlands custos terrœ. — 2) 
»'« plur., fraymenta : brot beggja siíða frag- 
vinila utriusque (collisœ) naris, 8E. II 110, 
I; liri'nga brot fragmenta annulorum, Sl I 
658, 1. Vide kristnibrot. 

BBOTAB0L, n., linivn II, hv, SK. II 494. 

BROTGJAKN, adj., qui facile frangitur, 
fitiyilis. (brot, gjarnj , vide óbrotgjarn. 

BKOTI, »»., substanlirum verbale a brjóta, 
qui franyit; ritlv roniposila auðbroti, baug- 
broti, cldbroti, hringbroti, menbroti, seiinbioti, 
vellbroti. 

BROTLAM), n., ferra, (^brautland): gactir 
brotlands dynasta, F. III 09. 

HKOTNA, (-aða, -atj, r. n. franyi : fótr 
brotnar crus franyitur , lltirtini. SO : láta 
brotna frangere ; hann let hátt ból hrolna, 
arrvni, rastrlhim pvrfivyit. r.rsridit. (>//. 15; 
bragníngr lœtr undin Iiiíiiích brot brotna ('sin 
ser, rex lorta anniiloium fraymenta in con- 
sjtectu suo frangi jubet, i. e. annulos aureos 
niiniilim concidil, ut eos minutatim distribual. 
SE. I 658, 1. 

HKOTNfMiR, m.. yladius, (a brjóta). >/ 
/ 566, 2. In composilis: hógbrotníngr. 

BROTT, adrvrb., id. qu. braut. a, al>. Korm. 
8, 1. — 2) id. qu. Iii.nit, imprrf. ind. act. 
v. brjóta, liS. I, /•/'. hrot, impvrf. r. hrjúta, 

BROÐGÝGH, f., giganlis panis, (broð — 
braiið, í\hi). niulivr panem ceteraque cibaria 
proptrr nvyl iyvntitnn rorrinii/irns, aut citra 
modiiin profnntlms , SE. II 634. 

KKOOIK, »». . fratvr, in ol>lit/uis bróður. 
it. bræðr i'k gen. et dat.; plur. bræðr, bra'ðra, 
braðtuni, (sirpv ////;; i'n sing., quam ;»///»., 
brpðr, quod in imprrssis hautl raro srriliilur 

Ih.iiV), Vsp 34. í'». //. lir. II: hnmia ir+br, 

roniinililones (qs. fralres in ylatlio trarlando ), 
ísl. I 327 2; gera bróðir, fralvr ///;»». lu/nis. 
Krm. 46, cf. blóði. De «„,;/,/< //<.s .- bmðr ok 
■JTltr, frulres ac soroivs, monarln >l momút 
íes, Lb. 8. /n compositis: eiðbródir, hnit- 
bróiMr. .jaxlbróðir. 

KHOOrHllAM. m.,pcrcus*orfratris, Har- 
ain. S9, Shf. Ili. 

KHOOl KXIMi. m., nepos ex fraln. 

Vjf. /:». 29, 2. 
BBU, /' • i»>ns: brii.ir morBr, tnfui—i 

monlia <■,///«/ fmHt, />'/.. /. //;.• ;„»;,. plur 
/• W .'/. ,/;;;; tirlir. bniamar . /7, 
35; ym. ;»///»•. Iniii. (,';■;;,. //. i' ara á brú 
;„■;• pmilvin /;/,..',.. / /; / ,,/, . J. |t,/( 
iltil lnii til ástar. tlv sanrla rrurr . l.li. .'>'.'». 
— P) solulli. slriiluin. ,/,;,'. rin i/m-. ,;. 
inrumliil . nl íiiuninr> luii . //„//<. rvl sihim 

(6«) 



II RT 



84 



BRÍJ 



cui insistit accipiter , manus , lintii ginn- 
lings briiar, serpens manús, annulus , Orkn. 
79, / ; brii fjalla Finns ilja, solum planlare 
gigantis , solum , cui gigas plantis insistit, 
clipeus, SE. I 314, 3, sec. lect. Cod. Regii, 
ubi ilja I • iii fjalla Finns dicitur ut ilja blað 
H i ii iiíiií - ; eodem modo raums brú, pons giganlis, 
de clipeo sumendum videtur SE. I 306, 1, 
prœeunle F. Magnusenio in Lex. Mythol. 883, 
not. — y) t'n appell. feminarum: refla brii, 
femina, Skáldh. 6, 32, et sœpe apud poetas 
recentiores , ubi brii esse videtur solum, terra, 
id. qu brá, cf. Hild. 12, 4, ubi quidam pro 
bráar legunt brúar. Polest tamen brú h. I. 
esse nomen insulœ, id. qu. Briia, unde et 
brúgyrðill mare. — 2) in compositis : ásbrii, 
geirbrú, gjallarbrú, steinabrú. 

Hltl A , /'. nomen insulœ : Brúa, Hírar, 
Dun, Síri, SE. II 491, 3. Vide brúgyrðil), 
,,Hod. Brotí sive Svanð t'» Söndfjordo", AnO 
1846 p. 87. 

BRUGGA (-aða, -at), v. a. , potum mis- 
cere , temperare, parare (Angl. brcw); part. 
anomalum brugginn (ut si esset a bryggja, 
Dan. brygge) , Vegtk. 12, b. mjöðr uutlsum 
temperatum. Metaphor. , bruggandi dauðans 
dreggjar mortiferas fæces miscens, Lil. 15; 
blíðu brestr, er bruggaz heflr með þjósti, 
inhumanitas , infenso animo excogitata, con- 
cepla, Skkldh. 1, 48. 

BRÚGYRÐILL, m.. cingulum insulœ,(Brún, 
v. Brií, gyrðill) , mare: b. þvær fyrðum 
mare viros lavat, SE. II 491, 5. 

BRUK, n. , alga evulsa et œstu maris in 
litus ejecta: liðsmenn líiffii um strandir, sem 
briík, instar algœ in litus ejectœ , Od. 22; 
liggja i briíki, F. VI 376. Occurit et Sturl. 
4, 31 , GhM. II 388. 

BRUM , n. , gemma arborum, ul Sks. 105: 
þá hit fyrsta tók brum at þrútna um várit 
á öllum aldinviði til laufs , tum primum 
gemmœ omnium arborum fructiferarum tur- 
gescere verno tempore ad fundendas frondes 
cœperunt. Hinc frons et ramus frondens: 
birkibrums hind, cerva rami betulini frondosi, 
capra , HS. 17; quœ caprarum appellatio 
illustratur ex Slrömii Descr. Sundmöriœ II 
2'íl: rami belulœ frondosi colliguntur, ut 
per hiemem pabulo inserviant capris et hircis, 
qui frondes depascuntur, nudos ramos relin- 
quentes. Bruma ekki, dolor (noxa) ramo- 
rum , securis , Isld. 24. — 2) m. , tempus vel 
temporis punctum, momenlum, ut videtur tan- 
tum in accus. , Mg. 9, 2, ubi construenda 
videntur : ek munda þann öndvcrðan brum , er 
konúng(r) undi löndum , recordatus sum 
prius illud tempus , cum rex imperio utebatur. 
Cf. F. V81, í þennabrum kom Uagr Hríngsson 
með lið sitt, hoc ipso^ temporis momento, flM 
loco nt' Iti codd. et OH. 239. habenl i þcnna 
tíniu; neutr. gen. est in GhM. II 618: hann 
gckk út í þctta brum hoc eodem temporis 
puncto exiit. 

BRUMAÐR, adj., frondens, (brum): b. 
hári comatus SE. I 414, 3, ratione habita 
subjecti iijijirlliiiionis lundr (arhnr). 

BHUMR, m., gladius, SE. II 619, prava 



lectio, ut ridetur , pro brímir, quod habet Cod. 
Reg. , SE. I 565. 

BRUN, /"., ora, margo, crepido: brött briin 
Míms vinar riinu, ardua crepido terrœ, litus, 
SE. I 602. Hoc sensu plur. haud dubie fuit 
briinir. /» compos. , dag6brún. — 2) super- 
cilium, Rm. 20; plur. brýnn, H. hat. 19. sec. 
lect. membr. , ut Eg. 55 , cum arlic. brýnnar, 
SE. /Í42,,F. ///224; brúnar bein ossa 
supercilii, Isl. II 299|; brúna himinn, cœlum 
superciliorum , caput , Korm. 3, 3; brúna 
grund, íerm superc, caput, OT. 16, 1; borg 
brúna, rupes, arx superc, id., Jd. 27; hörgr 
briina, id. , Ý. 30; brúna rof oculus , Ag. 

BRUN , n. , œstus , it. ignis: gekk at bruni 
accessit ad ignem, Völk. 9. Hœc conjectura 
est, membr. habet Gckk brunni, vide brunni. 

BRUNA (-aða, -at), v. n. , ferri, ruere, 
de currente nave, Sverr. 63, 2, F. II 181, 
4, FR. II 492, 1 (74, 1 hlaupa), SE. I 688, 
2; de mari: allr brunar sjár með fjöllum, 
Orítn. 22, 5, quo loco SE. I 316, 2. habet 
allr glymr sjár á fjtíllum; vide brunn pro 
brunar. /n prosa, de vexillo: merki brunaði 
fram, OH. 32; de classe: stórskip þeirra 
höfðu brunat inn um þat sund, F. VIII 131. 
not. 7. 

BRUNFLAGÐ, n., id. qu. brynflagð, giganlis 
loricœ, securis , legendum est, F. II 318, 3 
pro brimflagð. 

BRIJNHVITR, adj , candidis superciliis, 
(briin, hvítr) : brúnhvít, pro substant, femina 
candidis supericiliis prœdila , Hýmk. 8. 

BRÚNl, m., nanus, Vsp. 12. — 2) Odin, 
SE. II 472. 556, (forle, magnis superciliis, 
a briin , cf. briínn). 

BRUNLEGGR, n». , pro brunnleggr, crus, 
os maris, (brunnr, leggr), lapis, lapillus, 
gemma, brunleggs bjartr, lapillis, gemmis 
conspicuus, ornatus, de femina, Korm. 24, 1. 

BBUNN pro brunar, 3. s, prœs. ind. act. 
v. bruna, currere, SE. II 170, 3, eodem 
pertinel var. lect. F. II 181, orm brun, t. e. 
ormr brunar, Serpens (navis bellica) currit. 

BRUNN , adj. , niger , ater, fuscus: briint 
blóð, ater sanguis, cruor , OH. 19, OT. 30, 
1, OH. 14, 3; briinar bráðir, alrœ prœdœ, 
sanguinolentœ prœdœ, de cadaveribus , F. XI 
195, 1; briín eeg, acies (gladii) nigra, 
cœrulea, Ha. 326, 3; bnín Hlakkar glóð 
ensis cœruleus , SE. I 662 , 2 ; epith. ser- 
pentis , ut dökkr: brún bráð trönu háls 
ater serpens , FR. I 259, 2. In composilis: 
rauðbrúnn. — 2) id. qu. brýnn, ferens , se- 
cundus, it. celer: brún veðr venti ferentes, 
Mg. 1, 2, SE. I 498, 1. ut hratt veðr; b. 
vcngis hjörtr velox navis AR. II 56. 

BRÚNN, m., Odinis nomen, SE. II 472. 
556, fort. magnis supercliis, a briin, cf. brtini, 
ad formam adject. skolbnínn, svartbrúnn. 
Brúns Ijóð, slrepitus Odinis , pugna, Brúns 
Ijóða hvass, acer in pugna, l'nrtis, hellicosus, 
Selk. 5. — 2) equus (qs. niger), SE. II 487. 
571, ul hodie Brúnn est nomen proprium 
cujuslihcl nigri equi. 

BRUNNAKR, m. , palnlimn ldunnœ, uti 
siimunt S. Thorlurius el Miitjntisenius in Lex. 
Myth., conferentes Sökkvabekkr, SE. I 312, 



ItRIJ 



M 



l:ltl 



2. Sed auctor tractatus de 'dictione poe- 

l'luitnam ex koc palatio denominalm ns 

ftiissr ridetur, si hunc versum eodem modo, 

iri doctissimi modo memorati , consti 
isset , siruli iii prucctlrnlibus Friggam ap- 
prllmit árotailf Ki-n-.iU, Fremmm ciganda 
umnis. Forte Hrunnakrs garðar est do- 
miciliiuii Thjassii in Thrtjiiiliriimi . rl rerstts 
ilu ronslruendus: Brísíngs girði-þjófr (Lo- 
kius) of koni síðan bckkjar di»i ftM (Idun- 
nam) i Hrunnakrs garða grjótniðaðar (in 
arcem Brunnahrrinuiii mimsmtie). 

HRl'NM, i„. , Irrlio membr. Völk. 9, gckk 
brunni ]| bcru hold steikja ; brunni videtur h. I. 
esse subst. verbale, a bruna . curirre , labi, 
h. I. qui perticis cursoriis, xylosoleis, labitur 
fskíðamaðr), nam hodieqtie qui tibiis bubulis 
aut equinis (íslcggir) per glacietn labuntur, 
at bruna sér dicuntur. Ceterum in brunni 
tÓ n duplicatum est, pro bruni, ut forma vo- 
cis accedat ad formam runni. 

BRU\M\RAZI,m., clunesadustus, (brenna, 
rass), epith. ursi, bessi b.. ísl. I 91. 

BRUWLEGGR vide brunleggr. 

BRUWMIGI, m. , vulpes (qs. mingens in 
fontem, brunnr, míga) , SE. II 490. Sed 
FR. II 29 (cf. Lex. Mythol. 748, not. *•) 
brunnmigi est gigas (þuss). 

BRUNN'R, m., fons : scm vífl at brunni 
madidus instar lotrici ad fontem, Korm. 8, 
1; puteus, Sóll. 23; b. baugreg ins = Mimis- 
brunnr, Sóll. 56, v. urðarbrunnr; rivus: gakk 
þú frá brunni, FR. II 29, in praced. prosa 
lækr; aqua : i brunni þeim, er Olafs dreyra 
var blandinn aqua sanguine Olavi commixta, 
Q. 23, id. qu. vatn, ibid. 22; mare, ut bruðr: 
kniii/. uðr úr brunni, unda e mari emersit, 
SE. I 428, 3; b. fenris, ylgjar, fons, aqua 
vel potus lupi, sanguis, Eb. 40, 1 (AA. 231), 
II R. 16; b. þremja lunns, fons , liquor gla~ 
dii, cruor, GS. 23. — Translate : hjjóta 
menn af mætum || miskunn lífsins brunni, 
fonlr rihr, ,/,■ Spiritu sancto, Hv. 2; hvert 
m. in þvait, hirtir || hugar sjtíks, liði mjúku, 
|| gcgn sá er góðu magnar || glöðuin brunni 
miskunnur, fons misericordia, Hv. 8; vits 
biininr, fons siipimliir : veittu, vér at réttan, 
|| vits brunnr. ■rfín kunna || foður i fvlkíng 
• || frioskýrftr, ok son dýrðar, Hv. 16; 
fræða hruniii -, /,,„•. cognitionis , pectus , ani- 
nméU h. I. I; spectar b. fons sapientia 
(mmehu) QA, ,s. Vide formam bronnr. 

HRl MMl.MH. iii., ptilmn loricœ, (brynja, 
pálmr), gludius : brj'ndir brunpálmar acuti 
enses. I lll ft 

HIU N8TE1NN, iii.. Immií iumerciKi, (brún, 
st.inn). t.riilns II; I 

HIU'M. iii.. rtiprr, SK. I 589, in appell. 

BettoésL Mcrl. 1. 
BHI BTEIN \R. n, phir., slitilnm Itipnlttim 

Íbrú, stcinn, Dnn. Hrosi.nc. /„„/,,• IJ. shii.u ). 
>/. / /'- •'. / . in i>rnsii /•:/,. •>>;. 

Blll I M.ll t ,,/, lniniiii 
BHl DFANG , " . •■njiiijiiim , ut k\«.n- 
fáng, (brú.V, fáng) ; pro conjuge , uxore, 

BHI I U I ■•., pecunia sponsalis , (brúðr, 
fé), Hamh. 29. 32. 



BRI'DFOR, f., comilaius nuptialis, deduc- 
tio sponsa, iter nuptiale, (bníðr, för), Iln. 
>7'i. I„ jimsti SK. I 530, Kg. 81. 

BHI l)ll\ II.A, f., thalamus, lectus (propr. 

tiyniphœ , brúðr, hvila): þar nam þjdðar 

ir || þýðr manndómi skrýða jl guodóm 

sinn. ok samdi || sér bniðhvílu skéra, Mk. 14. 

BHÚDKONA, f., pronuba, (brúðr, kona), 
FR. II 130, 1. 

BHI DH, f., sponsa, nympha , nova nupta, 
SE. I 536, Alvm. 1. 2. 4, Hamh. 30; b. 
goða, nympha deorum , de Skadea, Grm. 11; 

b. Iiimins, sponsa cœli , sol, Grm. 39; b. 
andlángs herra, sponsa calorum domini (Chri- 
sti), ecclesia christiana, Gd. 29. — $) puella, 
amica, amasia, uxor: b. Yggjar, amica Odi- 
nis, Tellus, terra , regio, ÓT. 20, 3; jötuns 
briiðir gigantides , Hyndl. 4; bníðr Avrnis 
(Ornis) jóða, uxor gigantum , femina gigas, 
F. VI 403, 2; brúðir berserkja, gigantides 
Harbl. 35. — y) femina, SE. I 558 , Fjölsm. 
43, 0H. 50, 2; auðar brúðr femina dives, 
ísl. I 248; b. or steini, femina saxicola, 
antricola, gigantis, H. Br. 3; hranna brúðr, 
femina aquorea , unda , pro mari , hranna 
brúða lind, ri/»'a maris , femina, Gd. 19. — 
ð) in compositis: eiginbrúðr, glymbriíðr, foð- 
brtíðr, gæibrúðr. 

BRUÐR, m., id. qu. brunnr, fons (ð t= nn), 
SE. I 40. — 2) mare, SE. I 575, 1. 

BRUDÞURR, adj., (=a brunþurr ?), siccus, 
exsiccatus, Merl. 1, 10. 

BHÝ, SE. II 494, addita in parenthesi 
explicatione, troll gigas, qua si vera est, vox 
Coharet cum brýja. 

BR YD DR, adj.jSlimulis munilus (brodár), vide 
óbryddr. 

BRYGGJA, f., pons, il. stratum, locus ubi 
ijnis quiescit, vel via, callis, semita: svafnis 
bryggja, stratum rel via serpentis, aurum, 
cyðir svafnis bryggju, consutnlor auri, vir 
liberalis, Gd. 16, ubi sic : seggir eyði svafnis 
bryggju senn tveim stöðum þóttust kcnna. 
Wryggja yggjar slíðra (gladiorum) , clipeus, 
ejus el pugna , II R. 36. In compositis: sól- 
bryggja, túnglbryggja. 

HHYJA, f., f'emina gigas , SE. I 551 , 2 
[title brý), cf. bryðja. 

HHYN A (-i, -da,-nt), v. a., ferrum acuere,t>. 

c. falcem fenariam, Skáldh. 7, 19, brj'ni ek 
opt, cn bítr at verr; in prosa brýna vopn et 
bryni cos , ísl. II 348. Part. pass. brjndr 
actiltis: brandr, hjörr, Mg. 34, 3, Ha. 117. 
Sverr. 106, 1. 

BRYNDUM, Krm. 7, in loco perdifficilt. 
ijiirm mr nniitltiin inlrlliyere fuleor: fflBfl 
gulli laðar |j grundar \.iU ai l>i\n.luin 
mtifuii afferam, conslruo , sulli fáðar vals 
grundar f*>fl hrwnlnni uuro splcndi nlrs (v. 
onttiltr) hirir BCCÍjtUrÍi I inanus) accedelmiit 

ad gltnlii'S (t. r. tiilliinirliiliil sr ijltitliis, ad- 

tiitijtliiinl . prehi iitlrliiinl glndios) : hr\ n.liim =■ 
hr.in.liim „ bran.lr, ijlmlins (t/tiotl rnif 
l.il. Itttlicnt , usiltilii srribentli rulionr) , tptn 
l"fo \ — ii. o, ö. Vide de hnc /.•.•«> kráku- 
N...I. ',,/. //„/;, Í82S, p. 108—109. 

HHN M I TII.L, m., baltcus lortca, (brynja, 
fetill), Ísl. II 9 



HRY 



Sli 



BRY 



BRYNFLAGÐ, n., giganlis loricœ, (brynja, 
llagð), secitris : brynílagðs reginn, prœlialnr, 
vir, ÓT. 124, 2; plur., br.jótr brynllagða, id., 
Sturt. 'l , 31, 2; brynflagða þíng , conrentus 
securium, pugna , brynllagða þíngnorúngar, 
pugnatores, viri, homines, ut legendum ridetur 
Gv. 3, nbi sic: Huarf firi þeim er |>ul{ . . || 
þiuu;nöruii°;uiii vöru j| branda rióðr í bráoar 
fl . . . yiílagðra nöðsyni.., o: branda rjóðr 
hvarf í bráðar nöðsynjar firi þeim brynllagða 
þínsnoriíngum, er voru þurfar, i. e. vir ille 
urgentibus necessitalibus hominum indigen- 
tium succurrebat. 

BRYNGAGL, n., volucris loricœ, (brynja, 
gagl), sagitta, plur. bryngöffl II. 11. 

BRYNiGLÓÐ, f. , flamma loricœ , (biynja, 
glóð) , gladius , p. Hrœð. (ed. Hafn. 1848), 
str. S. 

BRYNHOSA, f., ocrea, (brynja, hosa, qs. 
caliga muniens) , t'n armis defensoriis recen- 
setur, Gd. 35: bitrligt spjót fyrir bænir ina- 
tar, || brynhosa þraung fyrir helgar gaung- 
ur, angnsta ocrea comparatur cum sacris 
itionibus ; idem spentar hosur at fótum, 34. 

BRYNHRIÐ , f. , procella loricœ, (brynja, 
hríð), pugna, Ha. 325; brynhnðar bæðir, 
(t. e. beiðir), poscens pugnam, prœlialor, vir, 
RS. 10 

BRYNJA, f. , lorica, Grm. 9, Hyndl. 2, 
Hund. 1, 6. Brynju spángir squamœ loricœ, 
SE. I 670, 2; brynju hagl, grando loricœ, 
sagittœ, SE. I 432, 2; brynju el , procella 
loricœ, pugna, SE. I 676, 2: brynju eldr, 
ignis loricat, ensis, SE. I 428; brynju meiðr, 
pugnator, Nj. 146, 1. 

BRYNJÁLFR, m. , deus loricœ, (brynja, 
álfr), prœlialor, Ý. 49. 

BRYNJAÐR . adj. , loricatus , (brynja) : 
brynjaoar skeiðr naves loricatœ, Hh. 2, 4, 
bene munitœ ; aut forle rectius, skrautla bryn- 
jaðar, splendide ornatœ, splendido apparatu 
instructœ , vide hábrynjaðr, harðbrynjaðr. 
Pro snbst., brynjaðir milites loricati , Gk. 3, 
5 (Gha. 49). 

BRYNMOT, n., concursus, confliclus loricœ 
(brynja, mót), pugna, Ha. 326, 3. 

BRYNN, f. plur. a briin, supercilium. 
Hodie non auditur hic pluralis , nisi cum 
articulo , brýnnar, supercilia (ex quo plur. 
usitatus ft,t brýr , unde nonnitlli malunl 
brýrnar cum artic.) , et in phrasi, at bera á 
bryn e-m, aliquem insimulan: accusare, ali- 
cui objicere (quasi ob oculos ponere), quœ et 
ocrnirit, Vem. 4. 

BHYW, atlj. j celcr: brýnn byrr, ventus 
ferens, secundus, F. II 299, et in prosa, SE. 
II 22, ride el formam brúnn, hoc sensu ; 
nnilr. biýnt, pro adverb., celeriter : ven£is 
hjörlr skreið brýnt ?iavis crleritcr fcrcltalitr, 
SE. I 444, 1, Hh. 15. — 2) facilis: bezt 
fiiu brii til ástar, | brýn, pó at torsing 
syniz || íumiiii kin.l af írundu, || gu^s |>ral- 
u in l'ullsa-luin , poiis vel via , trnitsilu facilis 
dei cultoribus , Lb. 35, ubi brýn opponilitr 
toreeng. — 3) id. qu. briínn, ater , niger : 
l>r>'n ili>sí . (tlrtt pluria, de sanguine , 
Krtn. 12. 

BRYNNA (-i, -nta, -nt), v. <*., aquari, 



(brunnr), t'w prosa, SE. II 22; it. potum dare, 
vide úlfbrynnandi. 

BRYNNIR, »1., qui potum dat (subsl. verb., 
brynna^; úlfa brynnir, qui potum dut lnjiis, 
prœliator, SE. IÍ 493, 5; b. morðhauks, qui 
aquilœ poluni dttl, iil., Mb. 4. 

BRYNNR , M., id. qu. brunnr , fons; it. 
mare: bryns háskrauti , allus maris taitrtts. 
iittris, Mh. 7 (F. VII 185). Interpnhs Hhr. 
h. I. háskrauti, pro plena appiUatitné ntiris, 
ut potesl (Itinriis sctilnii, hár, skrautiK acce- 
perunt , sed Sk. Tkorlacius brjn> ilrtlu.rii n 
brýnn, rir fortis, forle respiciens brjónar rrl 
adject. brýnn; Ithr. T. VI mutaril brýns fin 
brýnn, construens brýnn kostr, facilis oppor- 
tunitas, occasio, conditio. 

BRY'NREIÐ, f. , fulmen loricœ , (bryn.ia, 
reið), gladius: fó! brynreiðar, sol (i. e. ignis) 
gladii, aurum, II a. 318, 3. 

BRY'NiSKlÐ, n., lignum loricœ , (brynja. 
skíð), ensis : brynskiðs viðr prœliator, F. II 
32%, 1. 

BRY'NSTÍNGR, n., ferrum acutum loricee, 
(brynja, stíngr), gladius : beit at brandmóti 
b. víkíngum bellatores in prœlii concursu 
gladio ad cœdendum acuto usi sunt , FR. 
I 397. 

BRYN j)ÍNG, n., conventus, conflictus lori- 
carum, (brynja, þíng), pugna: at brynþíngi 
t'n prœlio, Ha. 326, 1 ; in appell. bellatorum : 
brynþíngs apaldr, beiðir, bjóðr, boði, pug- 
nator, vir bellicosus, lik. 1, 5, F. XI 298, 2, 
Mg. 20, 3, FR. II 303, 2. 310, 4; bryn- 
þíngs baldr, id. T. VI 257, 3. Locus Hg. 
28 , 1 varie e.rplicalus est ; Hkr. T. VI 
construit , bciða ens hvassa fetilstínga po- 
scere acutum gladium , et brynþíngs accipit 
pro genitivo locali, in pngna; ipse , Shl. I 
48 , construxi beiða fetilstinga brynþíngs 
poscere acrem gladiorum conventum , ens 
hvassa referens ad Blóðöxar; quœ ratio etsi 
alteri prœsiat, tamen nunc non omni ex parte 
placet. Nam, prœter hunc locum, duo sunt 
loca , ubi hic idem versus occurrat , „bryn- 
þíngs fetilstinga", sc. Mg. 20, 3 et F. VI 
257, 3, in quorum neutro cohœret brynþíng 
fetilstinga, sed in priori loco , bjóðr biyn- 
þíngs et æsi fetílstínjia, t'n posteriori , baldr 
fetilstínga cl baldr brynþíngs, et F. VI 50, 
cohœrent , brynþíngs blíðr lætus in pugna, 
et áss meginhrínsa Rectissimum ilaque ju- 
dico, hoc loco construere: hefnendr ens fetil- 
stiiiíia-hvassa Blóðöxar , ultores Rlodaxœ, t'n 
armis traclandis slintui, et beiða brynþings 
proscere pugnam. 

BRYNþORN, m., arbor loricœ, (brynja. 
þorn) , »tr; sic reslilttendum est Slurl. 8, 2, 
/ pni prartt lccl. brynn þorn. 

BRYSTI, n., id. qu. brjóst , pcctits: þrkkr 
elskugi linar brysti (dat) þrá dulcis umor 
ilrsiilrriiiiii jiiclinis mÍtÍgtU, II r. 8. Kailcm 
forma occiiirit in liist. Thorf. Kttrlscfiiii 
(OhM. I 400, var. 9), skyldi sitja siaur 
upp af brysti. Annttlcs mcdii: tú rH ein 
(sdtt) , at ckki lók loum en um brystit 
(Frlttgsr. XIV 53. not. 61). 

BRYTI, m., promus condus , dispensator, 
Ám. 57; in prosa F. VI 42, Nj. 201. 



MRT 






Ml \ 



HHM'.IA (-aða, -at), v. a., fruttatim con- 
Bmátl t\ rir dlfa non parva 
frusta lupis dissecta adponere , lu/iis hNM 
prœdœ copiam offerrc, iiujcnlcm stragem cilcc. 
Krm. Í8; b. e-n í brumi niðr, aliawém m 
frusta concitum in puteum dejirere, S„ll. 23; 
kfgi ni.ii. ///•'. L'.í. 
BRYilJA , /"., fcmina gigas , de saga vel 
veneficn , Shuhlh. ."> . 33; eadem reneftcn 
ctiiur Irpa, 26, flagð 28, skeaM 33, rýjrr 35. 
Hl , /i. , pecus , pecora, quo sensu tanlum 
sing. numeri est: hóggva bií þcgna NNN 
'i mactare, Mg. 17, 6, sic Hs. 17, 
bii allt v;ir imi hiimlit a( aiðjl miiiiií, omnes 
pecudes. — (5) prœdium: bú fímtán , Og. 19; 
átján bií , ítm. 35. — y) propna tlomus: 
taka kontir frá biíi, domo ahripere, rapere fe- 
minas, II. Iiat. 17; bú cr betra, þótt lítit sé, 
halr er heinia hvcrr, domus propria, œcono- 
mia propria, Hávam. 36. 37. — 8) domus 
tilirna: lii'iiiiii (skal) hest feita, en hund á 
búi. domi equus saginandus , canis in domo 
aliena , lláram. 83; sic F. IV 257 , örorðr 
iiiuiiiii liiima, i'i.iihli. er |m crt sv4 á bdi; 
forte et hinc bdhundr , canis extrarius (alii 
malnnt lni.ih.. canis vicini). — t) res dome- 
stictt , familiaris: gjðra bd rem familiarem 
instituere, Rm. 20; bregða bdi c-s rcm dome- 
sticam alicujus evertere, H. Br. 4; grams bd 
œconomia regis, H. hat. 4. 

Hl A, f., a masc. bdi, occurrit in auðbda, 
eybda, fjaílbda, ibda. 

Kl A (bý, bjó. bjagga, ride bjoggí, bjðggju; 
bdit),r.fl., 1) hahitare,incolere, a) tntrans.,esse, 
versari aliquo loco: er þjassi bjó uhi Thj. 
hahitarit , (j'rin. II; þar cr Fróði bjó quo 
loco F. domicilium hahuit (a : Lethrœ) , Ý. 
14. 52; bý ck fur jörð neðan habito sub 
iiifcriiis, Alrm. 3; er býr at l'ltsteini, 
qui Utsteine habital, sedem habet , H. 19, 3; 
it. cohabitarc, de conjugibus, Rm. 12. 20, id. 
qu. búa sainan , í/j. 37, pu/e byggja. — {J) 
transttirc , habitare , incolere , cum accus. : 
bda þeir Htíðr llropts sigtóptir incolent Odi- 
nis beatas a-des, Vsp. 55; þegar munu jiitnar 
Asgarð bda, llamh. /s . r,,lc hyggja. — -y) 
lu.ii b\'r unilir nllivti þinu, alu/iia cniisa est, 
cur te tam supchc merit, l'.h. 28, 2; mikit 
(>\i. ri. tilu/iiiil iii, itj ii ii iii agitur, quando- 
quidem, Fll. I ÍTJ. /. «) bda of, iim. 

possidere, habere: b. nl þtvk. uin þrck, forti- 
lii.lin, prudititm cssc. si:. I 620, 2, Ull.6; 
li. iiin liverfan hug mgemio rersatili cssc, 
Bh. 2, 37; contra hiía af' han»iim aitmiln 
2) pararc. iiislrucrc, or- 
nare , udparure : búa c-n liiiiiian alit/iicm 
domo proliiiMcnlcm rchus iiccssucis in- 
slnic, . tii.ll VI; |,„ |»i „,ik al ..lln 

omnihits rchus NM 12, 2.' 

•ft, irarn) i,| rlllr prtr/iurttnl ftlit 
panintm , lim. Iti ; húa veiðarfæri sín in- 
strumenta piscutoriu ( humum ct fuiicm /■ 

m) paralu i,i promhi huhcrc. 8E. I 254, 

5; at þií rigg á brin bygglr (mmtrf. conj.) 

\\ brainl,- , ut iitircn pelago adparares, para- 
tam mari commiltercs, Orkn. 67; bda strönd 
me5 herskip litus uarihus bellicis occupart, 
Ha. 176 , vel refer ad 1. (J, ad litus tt cum 



narihiis htllnis continere, ibi stationem ha- 
hcrc. Part. pass. bdinn paratus ad aliquid, 
ahsol. Hiif/sm. 20, .'/ ; cum gen.: buinn ráfta 
ats ad defectionem /itirulus , Oll. 186, 5; 
ornatus , splendidus: bdnir s\íi.n . •inatir, 
\/il, iiilnltf cervices , de rostro naris bcllurr, 
II h. li'J . /; skrautliga b. splendide veslitus, 
FJ,. 28, 1, Orhn. T'.l . .{; ritlc faerbdinn, 
-k|,il.ll)iiiiiii. skrautbdinn, svalhdiun, vanhiíinn; 
hiiinn vii^ incilium conlrii utlrcsiim forlunam 
puruiiis . Ilutjsm. 20, 3; bdinn við böl, pa- 
ruiu\ ad injuriam . injuriosus , Isl. I 208, 
Sv. 18, 1; vera luiinn rum infiniliro , peri- 
phrustice usurpatur , F. X 'l 1 1 , tií , sá cr J 
fold |J hjá feiir si'num || i Bjðrgin || bdinn 
at liggja, ubi er bdinn at liggja paratus est 
u,l cuhtintlum, i. e. liggr, cuhat. quiescit, — 
(i) bdajs, parare sese, sequ. við, adrersus 
alii/uid: lniiiiii/ við ilmar jálmi, þrönir, siikn. 
paremus nos contra , vel _ exspectemus pug- 
nam. tumultum, impetum, Isl. I 162, 2, OH. 
218, 1. 3; lílil býst við dcildum, homines 
conlrorersias exspeclanl, metuunt ne dissidia 
oriantur, Siml. 5, }, 3. 

BUAM>.MIA\. m. pl. , rustici, coloni. 
(bdandi, menn) , SS. I 616, 2, ÓH. 248, 2, 
Hh. 65, 2 (bóandmaðr, Grág. 1 479. 480; 
bdandkarlar, Eg. 12, F. VII 131. var. 3). 
Bdöndr coloni , F. X 418. 

BIÍFE, n.,pecudes domestica, (bd, fé). Gd.14. 

Bl/FINNAR, m. plur., Finni pecuarii (di~ 
versi a Finnis s. Lapponibus maritimis) ; hi 
mastrucas ferro inviolabiles Thoreri confe- 
cisse dicuntur, Ólafsr. 30, cf. F. V 42. 236. 

BUGA (-aða, -at), recusare , detrectarc 
buga vill eigi bauga týr við bræðr at striða , 
cerlamen detrectare, subterfugere noluit, Skáldh. 
5, 42. 

BUGNIR, m., clipeus, lect. Cod. Reg. SE. 
I 571, 2 pro bognir (a bugna = bogna, inflecti, 
currari, cedere) , F. VIII 68. 403. 

BUGR , m. , flexus , curramen , sinus , an- 
fraclus (v. boginn): b. váða Ji'niM relorum. 
F. 1 176, 2, ut in prosa F. VII 'J) ; b. snœra, 
sinus, curvatura tel spira amentorum, gripu |>cir 
í bug sna'rutn digitos inseruerunt curraturtr 
amciloriim (grœc. §\.iyfx.\>\<i\>vzn) , ut hustasja- 
cerenl , Jd. 26; h. skjaldar (<•/'. Iu>l, suh hcr- 
skjilldr), concarum clipci , emt t mi h u clipei: 
krjdpaí bug tikjaldar, inciiirarcscsuh cmcttrum 
clipci, demisso gcnu capul coucuro clipco inse- 
icrc(prtf mclii),llh. U't.2 ; hrökkvaí buí sk.jaldi. 
atl coiii ■arilalcm cli/ni confutjcc. cotlcm scnsu 
dici ritlclur. SF. II 122. .'/, ;»n>, sc sculo limi- 
dius obtegere (catligere se in armu, collujt rc 
itrtus M clipctm); koma í bug skildi. ///•'. 
27; mcit hiiíuin aiifractuosus, tlc liilshicicc, 
Grm. 24; bui;r á f\lkin£U acies inclinula. 
in prosa, /•'. \/ 1,1: hmc ri-tta buj, rem 
incliiiulum restitueri um tlclrimenlum 

rc/iururc, llu. 221; aka C-m á bug , aliquem 
rc/itllcrc, ijruilu tlcjiccrc , in fui/um /icllcre: 
ók-at |>riin té finn á buff. MMM M>J j>"lait 
tjruilit tli i I il; ctitlcm /iln. 

iiii lnlir mir sva á bug ckit, srin þd. 
■I GUST, 3 plur. impcf. ind. puss. verbi 
ohsolch (l Kuh boMBI : álmar bugui, 

arcus incurvati sunt, flectebantur, in t m dtbttn - 



Hll 



88 



Hlrt 



tur, HS. 1, 2, SE. I 432, 2, vide SE. ed. 
Rask p. 163 var. 11, cf. Shl. I 60. 

BUI, m., colonus, ruslicanus, Rm. 21, SE. 
I 496; sic et prosa, biiar ÓH. 118 — bændr 
F. IV 212, el búi = bdandi, SE. I 142. — 
2) incola, (búa): b. klaustrs, SE.II 228, 2. 
In composilis : bergbdi , haugbúi , heiðbúi, 
hólmbiíi , hraunbúi, moldbúi, steinbiíi , — 3) 
biiar, plur., genii (= huldufólk), FR. III 205. 

BlJlNN, m., nanus, SE. II 552. 

BIÍKAKH, m. , rusticus (= biikarl. Ha. 
286, 4, F. VI 200. VII 356), F. X 67, 3. 

BUKKR, m., caper , id. qu. bokkr, F. IV 
36, 2. 

BUKLARI, m., clipeus, SE. I 571, 2. 
Proprie brevis clipeus , ut videre est ex FR. 

1 379: j)eir höfðu laung sverð ok buklara, 
en þeir hofðu ekki lánga skjöldu, sem aðrir 
menn , illi (Vendi) gestabant longos enscs et 
parmas , longis vero scutis , ut ceteri mililcs, 
non utebantur; ubi buklari confero cumparma, 
quam tripedalem fuisse memorat Livius , 38, 
21. Gall. boucliere. 

BÚKR, m. , corpus, Eb. 63, 2; blár b., 
sugillalum, Grell. 49, 1; de cadavere, Sverr. 
106, 2, Od. 23; corpus, oppos. animo: skyn- 
söm önd er riddari rcyndar || rðskr ok dýr, 
er biiknum stýrir, animus ratione gaudens re 
vera est strenuus et eximius eques , qui cor- 
pus regit , Gd. 36; heilir búkar sana cor- 
pora. Gd$. 39. 

BIÍLDA, f., securis, SE. I 569, 1. 

BULDRl vide compos. þumbuldri, amnis, 
qs. sono mixto et continuo strepens , a }>uiiiba 
persererare, et buldra strepere. 

BULKl, m. , strues mercium, navi imposi- 
larum, onus navis : búlka skíð , xylosolea 
struis navalis, navis, byggvingr búlka skíðs, 
pugnator, vir, Hg. 31, 2. Bdlka stokkar, 
trabes in infima navis parte, struem mercium 
sustinentes, SE. I 584, 2, fere respondet ho- 
dierno biínkastokkar coslœ in infima parte 
navis'; vide bdnki. In prosa est at binda 
búlka struem mercium colligare , rjúfa biilka 
dissolvere (F. VI 378). 

BÚMAÐR, m. , rusticus, colonus , Mg. 17, 
7, Ha. 321, 3, SE. II 216, 1, F. VI 171, 

2 (AR. II 58, 2). 

BUMBURR, id. qu. bömburr , SE. II 
469. 552. 

BUNDIN, n., merges, manipulus segetis (id. 
qu. bundini, a binda), SE. II 493; Rl. memhr., 
Jóseph var vitrat fyrir stjornur ok korn- 
bundin, at hann myndi vcrða höfðíngi brpðra 
sinna. 

BUNDINSKEGGI, m., rusticus, (qs. barba 
ligata , bundinn a binda , skegg) , Rm. 21, 
SE. II 496. 

BUNINGR,m., apparalus, (biía) : b. hlunna 
reiðar apparatus navis, F. VI 197, 1; arma- 
tura : búning átti biskup vœnan || blíðr, at 
hafa í guðligu stríði : j'l bitrligt sverð &c., 
Gd. 

Hl NKI, m., id. qu. búlki, Skáldh. 4, 19; 
ti. r,ir. fro lnílki, F. VI 108. 378. 381. 

BUNNÚNGR vide bunúngr. 

BUNÚNGR, m. . ceti species, SE. I 580, 
2, qnn accedit lectio, SE. II 624 bunnungr; 



SK. II 481 brvvngr, // 564 bruunngr; Cod. 
H^orm. bdrúngr. 

BÚR, «., gynœceum, Gha. 1, Og. 15; id. 
qu. dýngja, F. 11 '.I : hinr urtu biír, repMÍU* 
auralœ (piscis), calathus piscatorius , in HM 
pisces capti domnm porlaiilur (rul<ji> skrína, 
fiskiskrína), Skáldk. 6, 5. — 2) cella ci- 
bariis servandis, promtuaria, v. biirhundr. 

BURGEIS, m. , id. qu. greili, Comes, Nik. 
65; bóndi ríkr, burgeis líkr, magnœ aurlmi- 
tatis colonus, Comiti similis . Shaldh. 4, 35; 
plur., burgeisar, proceres, magnates, Gd. 30. 
(Vox Anglicana, burgem, civis , it. legatus). 

BURGUZ , 3. pl. imperf. ind. pass. , et 
perf^ infin. pass. v. bjarga. 

BURHUNDR , m., canis , qui in cella pe- 
nunria se continere solet , canis cellarius 
(búr. hundr), F. II 9. 

BURHVALR, SE. II 481 (pro kurhvalr), 
physeter macrocephalus. 

BURI, m., Rurius, auctor generis Asarum, 
pater Röris, avus Odinis, SE. 146; arti Bura, 
filius Rurii, Rör, paler Odinis, SE. 1244, 3. 

— 2) nanus, Vsp. 12. 

BURINN, m., nanus , SE. II 469, vide 
Buri 2. 

BURR, m., filius, Rm. 38, SE. I 561, 1; 
gen. burs, Ý. 33, et buss, ÓH. 92, 9, burar, 
Grm. 49, Ad. 3, Rk. 2, 37, SE. I 282, 3. 
412, 2; dat. bur, Grm. 43, SE. I 264, 1, 
G. 28; acc. bur , Lokagl. 27. Plur. , nom. 
burir, Vsp. 56, Krm. 26, sed burar, Nj. 131, 
2, sec. var., sed melius h. I. progen. s. su- 
mitur, vide mella; gen. bura, Ý. 39; dat. 
burum , Gha. 33; acc. buri, Ghe. 40. Burr 
jarðar, Óðins, Thor, Hamh. 1, SE. I 282, 
3; — bragníngs, ýnglíngs, rex , Ý. 33, Ad. 
3; billings burr nanus, SE. I 412, 2. Vide 
formam borr. 

BURR , m. , id. qu. Börr , paler Odinis ac 
fralrum, Vsp. 4, Hyndl. 28; vide et formam 
borr 2. 

BURSTÓÐ, n. , naves , Plac. 15, vide 
byrstóð. 

BURT, á burt = á brant, Hyndl. 44, vide 
bott. 

BURUNGR, m. , ceti species, lect. Cod. 
Worm. pro bunúng;r. 

BURÐR, f. , id. qu. byrðr, onus , (bera), 
riilc niðburðr. 

BUHÐR, m., partus (bera) : burðar hús 
volva , jötunn dyra burðar hiiss membrum 
i-irile, SE. Eg. 238. — $) proles: Yrsu burðr, 
proles Yrsœ, Rolrus Krakius, SE. I 398, 2. 

— 2) rcrstifio, motus, ride áraburðr. 
BURÐUGR, adj., illuslri loro nalus, (buiðr. 

pl. burðir nalales~), Skáldh. 1. 25. S>(ór- 
burðugr amplis iinlnlihus Ld. msc. c. 29. 

BUSETRA, /., femina gigas, SE. 1 261). 
1, (qs. crassis auribus , Angl. bush , c\ ra. 
inint lni-seyra, pestis ruslirortini rcl Irnrliium 
habitatorum,ut landseyra = landeyða, F. VIII 
2.'>/, not. 21). 

BUSl, m., ignis, SE. II 570; II 486 buði. 

BUSS pro burs, gen. sing. a burr , filiiis: 
ek mista Astu bues , rarui Aslœ filio, desi- 
ilcnni Asttr filiimi, OH. 92, 9. 

BUSS, m., inlcr nrhorcs recenset SE. II 



BIÍS 



89 



BCO 



de j'iiiu (þollr), acrepit Commen- 

lalor 8E. I 'll'l. Itiun haiiil tsl rrro sinulr, 

notam fuisse vocem buas, ride reggbnaa. 

/ /.' // 167, rnr. I. occiirril btlSH-SprOtÍ, ha- 

i /uiiiiis . (///i in sequenti stropha dicitur 

M\*ki<fl -nr rliliskíða. De llillir H 

5, quo loco F. II 204, 2 hubet borð, vel 
buss ft. /. rs/ id. qu. bussa, naris. 

Kl 'SSA, /"., *//íi/<i, C«rf. H'orm. /iro l.ii/.i. 

III ST. /'., piscis species, SE. I 578 . 2. 
// M0. 563. ' •'■; (W. H'unn. byst. 

BUST, /"., fastigium teclt. Irrtuiii: bust ála, 
trrlum anguillarum, mare, ttrmst. (nl. Ilafn. 
1775) íí, 5, quo loco Ísl. II 254 pro á bust 
ála . mari , per mare , habet i n 1 1 >' stála in 
prirlio. Ilinc Valbust. — 2) seta porci, 
etimn burst (SK. I .'ií'2 , 344J , unde -busti, 
bystaz, bystr. 

-BUSTl, seta prœditus (bust 2), t>i</e 
gullinbusti. 

BUSTI, 3, s. imperf. ind. act. verbi ignoti, 
rujiis 3. s. præs. ind. act. est byss, quod 
rnli : emanavit, erupit, de sanguine et lacri- 
mis , lnisti blóA á brímis eggjar sanguis in 
tirirm gladii manavit , Hund. 2, 9; hvarma 
barmskúr fljóðs busti ofan á frægja mriða 
lii-ggj.i ristit fjölglyggs liimintyggja, lacrimtr. 
mtilieris (Sanctte Mariœ) decidebant in pedes 
omnituentis cœlorum regis (Christi) , SE. 
II 502. 

Hl TlMBK. «., ligna ad usum domesticum 
pn liiiriiliu , ligna utensilia, bú, timbr), r. r. 
œdibus construendis apta, FR. I 479, 4. 

BUTTA, /". , id. qu. bytta, situla, situlus 
aquarius, Thorf. Karls. S, I (GhM. I 418, 1, 
AA. 145). 

Bl 7. V. /•. , stlala , SE. I 581, 3, id. qu. 
bússa, vide Félagsr. VI 120, de nave mercatoria, 
Shnldh. 2, 9. 

Hl J)F.GN, m. , rusticus , colonus , id. qu. 
bóiuli (bú, þegn), Hh. 1,2; harri búþegna, 
ttomimis riislironim. rcj- , ////. '21, I. 

Hl I). f.. hiiliitnrulum, (búa), domus, œdes : 

ðggs búð. tliimirilium erythrini, mare, SE. 1 

't ; h vals b4ð . ilomicilium ceti, mare, hvals 

r lnið. lerliiiu íiiiuis, glacies, hvals búðar 

liiiiMaml. Irrrti glaciatis. Islantlia. Iivals blíðar 

liiíðli-iidingur Islnmli, isld. 2; seggja búð'ir, 

htibiluritlti hoinimini , trtles ; eldr svíðr of 

seggja liii.Vn n/ins jhitjrtit per homimum habi- 

lnrulti , Mtj. 'ií , !/,- iis> kdin bðgfT. i búðir 

incommodum inrasit éommm imsiram, Vigagl. 

'; eera strið i biíðum turbns in a-dibus 

ciere , llitil. 13; //,- tuimilo: niiu tléð búð 

liöll mfíl tlotnn- niiimii. ilrrr.ra stnlitit, 

Isl. I i'27 . '2. fi) roiiimnrtilio . inaiisio in 

iilitjuo loro: eiga kalda húð, frigula munsione 

.ii /..,,, algcnli se roiitimrr , horni. Í8; 

l 327, /, »/ ín prvMj li.ii.t kaláa bift, 

de norturuti avm ai aaM »" //////•«. frujulo. [ 

li.il'.i allli.ir.>a liii,^, ,/,■ stuliiinc in 

snlo. I \ I is. , / ,» /,/,//., liiikilninar láffu 

I ui.nkiiin nk akéfui i>|ii i illiini IhiAiiiii, 

I \lll :;.'!. nol. /."■ . mi.i | lniiN ni.-A ,■ in „/. 

7'i.búa h.já i-in. hnbilnre rum tilu/uo : snniii i " 

i búi> ncð l> ii iii i ii iii nlii ,1/nid omorui aar- 

santur, F. VI :t7ti. 



BUDI , m., i'ijrni* . Nfv. // 4<S6% n</e busi. 

I«l 1)1. 1. »1.. regulus marilimus, SF.. 1 522. 

i; buiMa slrfft, semita Budlii, mare, Hh. 

2) pater Atlii et Hrynluldte: BuiMa 

SOIir, Allius, qui tlffiin-.. finitimrrm et llög- 

ii iii iii ii, I m iiii itttlos ilolo oppressit. Hh. 5, 2. 

IUIM.I \t.lt. m .. rr.r. }'. 52. 53, Fli. I 

S&J '. 67X, 2; ;i/i/r. buAliingar, 

;•,•///// ftimilitt . tt Iliitllio. Iltihtltinis Prisci 

/;//.,. ,,//,/. 8E. I 5'2'2; buiMúnga aetr sedes 

regia, 8E. I t,2<). 

BUDIMK, pro im8 mér, (bjófta , -umk), 
/»//////i/ ////7/1. 8E. 2Í6, 5. 345, 3. Buftuma, 
id., Höfuól. 2. 

BY, n. , «pi5: unda bý, <*/>e# vulnerum, 
sagilta; llufuðl. 14; hinc býfluga apis , SE. 
I 7li. ut a mý, collect., mýfluga. 

liNGU, «.. hordeum rulgare , Alvm. 33. 
In compositis : fagrbygg, fjarftbygg, friJSbygg, 
vall's 

BVGGI, /".. qui habitat , incolit, incola: 
Salunds byggjar incolœ Selandiœ , Hh. 104, 
1; ritle Selundbycgjar, Kalstrbyggjar, Kjón- 
byggjar; et inprosa aptrbyggjar, frambyggjar, 
ntiiiitv iii ptippi proraque versantes. 

BYGGJA (byggi, bygða, bygt), habitare, 
id. qu. búa, a) intrans. , Vsp. 3. 57, Grm. 
15, (Ý. 9 AR. I 253); b. saman, una virere, 
convivere, concubare, Skf. 20, FR. I 250. — 
$) transitive, cum acc. , inhabitare, incolere: 
b. vindheim, fornar tóptir, ve goAa, Vsp. 56, 
Grm. 11, Vafþr. 51 ; b. borgir arces incolere, 
Sk. 1, 1; b. helli , antrum incolore, in anlro 
se continere, Eb. 40, 4 (AA. 237). Part. 
pass. bygftr inhabitatus , vide composita 
herbygftr, jötunbygðr, víðbygðr. 

BÝGGJARI , m. , vide íbyggjari. 

BYGGVA, id. qu. byggja. tantum in prœ- 
senli, inhabilare,incolere: prœs. ind. byggvir, 
G'rm. íí; iiifui.. byggva bcft in lecto se 
conlinere, F. III 86; part., bygcrvandi, inco- 
lens , inrolii , SE. 1 266; plur. byggvendr 
bretskrar jarðar incolœ Britanniœ , ÓT. 31. 
2. ln Grág. II 278 etiam occurrit prtes. ind, 
bj __\ir elocat. 

IY9GV1 V>S, m., Asa incolens, (bvggva, 
1». lUartópte Vidar, SE. I 266. 

HYt.t.VÍM.H , m., qui habitat, incolit: l>. 
Inilka skíðs, qui in navi habitaí, excubat, de 
slremio pugnatore , II g. 31, 2. 

H\ t;t;\ IH. m..i/iiilitibiliit. inr(»/rt,(byggva), 
vide composita faðnibv;r£Mr, liiiMiyscvir. Im in- 
ir. jarftbyggvir, loptbyg- 

ll\t;l), /'. , Irniliis liuliil tilus , (byggja)", 
jnii/iis, lerrilorium : I hygðum, in pagis , per 
pagos, Mb. 7; í breiðar bjgBÍT per lultim 
pngiim. (inii. 49, 3; regio. Ima: Jórsala 
bygð, Itini II ti ■rostihjmitaiiii , Pahrstinu , >/. 
10. '2: plur. bygðir ,/ bygðar; íra bygðir 
// iiiu. lithsi. n .- HáJejgJ* tygð>r Hm i o f i s , 

Rj '" ; pratlinm, hahitactilmit : aMnar byfðÍT 
niitii/iitr htihilatt.il, .s , Hiii. .'i'i; ilonuis. irdi- 

Ifinin : mihYii scr a acrgl breiða l| bvgð 

ilomum siln tn lala ru/ic atliftcal , Gd. 32; 
bygðir liiaina. /c/;i,i craitii . capul : brrgiV 
lnnlogi | Niiiii hjania glatlius rapila 

alicimlil, Mrrl. I. ..' niposila Kinn- 

ln iin>b\ |ð . vluibygðir. 



BTO 



BTR 



BYGÐl,*., parsnavis, SE. I 584,3. // 
565 (482. et 625 byrði), vox mihi ignota, 
forte curvatura prorœ et puppis (cogn. bugða, 
boginn), unde bugustafnar dicti videntur FR. 
II 64; vel id. qu. byrði, n. (a byggja, œdi- 
ficare, construere), 

BYLEIPR, m., Byleipus , fraler Lokii et 
Helblindii (id. qu. Byleistr): bróðir Byleips 
Helblindius , Vsp , 45, vel forte ipse Lokius. 

BYLElSTR, m., Byleislus, frater Lokii, 
SE. 1 104; gen. Byleizts, Hyndl. 36, Byleists, 
SE. I 268, Byleiz, SE. /194, 3, rar. 10, quihus 
locis bróðir Byleizts est Lokius. Cognomen 
viri est F. VIII 392. 

BYLESTR id. qu. Byleistr, gen. Bylesíz, 
Y. 51, sec. membr E. 

BYLGJA, f. , una novem filiarum Ægeris, 
unda, SE. I 324. 500; mare, SE. I 575, 21; 
bylgju lavg (log) , flamma maris , aurum, 
beiðir bylgju logs vir, Nj. 80; bylgju faðir, 
f>a/er undœ, Æger, oceanus, mare, SE I 324. 

BYLJA (byl, bulda, bulit), v. n., strepere, 
fremere, de unda: sval luönn buldi frigida 
unda fremebat, RS. 15. 

BYLR, m., procella, (bylja) : kemr þar af 
lægi || landnyrðíngr hvass, |j lýstr liann 
illum byl || eik af stofni , maío turbine 
arborem de slirpe deculit , Merl. 2, 84; bylr 
blóðs, procella sanguinis, pugna, i byljum 
blóðs in prœliis. Sturl. 5, 17, 1; ubi minus 
recte biljum. 

BYR , m. , oppidum, Mb. 5; gen. býss et 
býjar, plur., byir oppida, ÓT. 131, 3, ubi 
F. III 15 bæir a bær. — 2) trarlus hahilalus, 
territorium, id. qu. bygö: allt austr til Eirða 
býs, orienlem versus usque ad terriloriiim 
Agdensium, provinciam Agdensem, Fsk. 41, 
5; sandmens býr, tractns mari adjacens , de 
insula, H. 22; fyrir norðan bý a regione 
tracluum habitatorum (i. e. Norvegiœ) in 
boream versa, HS. 14 (AR. I 272); þars 
höldar runnu í bý militibus in pagos irrum- 
pentibus, ÓT. 97, 3, quo loco ed. Holm. habet 
bæ. In prosa nomen loci Brandabýr rariaf 
cum Brandabygð et Brandabú , F. IX 382, 
quo la iii iii loco rectius svriliilur Rrandabý 
(t'. e. -bá) ; allr sá býr, er umbergis lá, 
totus circumjacens pagus , F. XI 439; in 
sermone quolidiano audilur uin lirriðan bý, 
per latum territorium, i. e. leitft lahi/iir. ilr 
rumore divulgato. lu apprllaliiniilnis: hank- 
jóðs býr, solum accipilris. maiius, llrhst. 8; 
röðla býr, territorium siderum, cœlum, ræsir 
röðla býs, rex cœli, L'hristus , Lb. 19; lijiula 
býr, regiocordis, pectus : leikr, bæði nótt 
sem dag, ij harmrinn mér iim lijaila bý, 
Sktililh. 3, 1. Possunl tamen hœr Iria extmpl* 
et pleraque antecedentium eliam rrfrrri ad 
bý , n. , id. qu. bú. 

mitltKIDIH, m., byrbeiðir brands, i<l. qu. 
beiðir brands byrs, pnsrrus venlum glmlii, 
puijuam, bellator, ///{. 13. 

BYRGEGM brmndg, bellicosus (a brands 
byrr, lempeslas gladii, pugna, el gegn, adj.). 
Ha. 321 , 1. 

BYRGl, «., scptum, casa (lapidea, aborg); 
böðvar byre'i, scplum piujnir. rlipcus , sofg 
böðvar byrgis , dolor clipei , pugna, hvöt, 



böðvar byrgig sorgar incitatio preelii, SE. 
I 246, 2; vel byrgi h. I. est munimentum, 
ul borg, sic enim Mjúrn: Kristr sté upp til 
himna , at niðrbrotnum byrgjum helvítis, ct 
Post. 8, ei iniitiii hjlfi liilvitis haltla honum. 

BYRGIR, m., fons, SE. I 56. 

BYRGIR, m. , subst. verb., (a byrgja 
necessaria subministrare) , qui viclum prœbet : 
hrafna byrgir, salurator corvorum, pugnator, 
nafni hrafna byrgis, cognominis bellatori (o: 
Eiriko Blodaxœ) , de Eiriko Hakonide, F. 
XI 138, 5. 

BYRGITYR, m. , numen casarum vel muni- 
mentorum: b. bjarga gigas, a bjargg byrgi, 
casa monlium, antrum, aut munimenta mon- 
tium , arces montanœ, rupes prœruptœ , SE. 
I 306, 2. 

BYRGJA (byrgi, byrgða, byrgt), ». a., 
juvare, opem ferre, id. qu. bjarga, Esp. Arb. 
I 94, 3: þó var bænin bezt, honum byrgði 
mest. — 2) includere, Völs. 33 (Hund. 2, 44^; 
cf. F. II 83. 

BYRHESTR, m., equus venti, (byrr, hestr), 
navis, F. II 212. 

BYRHRAFN, m. , corvus venti , navis: byr- 
hrafns meiðar viri, Ag. 

BYRHREINN , m. , maclis venti , (byrr, 
hrcinn), navis, F. II 181, 2; vide et byrreinn. 

BYRHVALR, SE. II 564, pro kurhvalr, 
vide burhvalr. 

BY'RJA (-aða, -at), v. a.,incipere,inchoare: 
byrjag frægð incipio inclarescere, Korm. 21, 
2; ek byrja blíð verk incipio de bene factis 
exponere, G. 23; b. kvæði um e-n, G. 35; 
b. öfugmæli, incipere obtrectationem, priorem 
calumniari, auclorem esse calumniœ , G. 
58; byrjaðr inceptus: byrjuð feigð, styrjöld, 
mors imminens, pugna commissa, Hh. 85, 14, 
2; opt byrjuð lof, laudes sœpius inceptce, i. e. 
ileratœ, crebrœ, Mg. 9, 8; gera var gisting 
byrjuð lupo esca prœbita, SE. I 476, (sec. 
fragm. Ieþ et Cod. UpsaL, SE. II 349, 1; 
593, 6). — 2) inchoare, de prole concipienda 
FR. I 250; sic in prosa FR. I 257: ok nú 
segir hún, ek hefr þar upp sögu, sem þau 
hittust á fjallinu 8. ok Br.. ok luin var byrjuð, 
ubi concepta esl; byrjað barn proles concepta, 
Grág. I 340; sic et homo inchoatus , Plin. 
Ilisl. Nat. ed. Bip. 7, 5. — 3) impers.: mér 
byrjar, sequ. infin., me decet , Ha. 59; oss 
liyrjar J)al boc nos decet , Has. 4. 

BYRKALDR, ailj., rcnlo frigidus,vento per- 
llntiis. (Itvrr, kaldr), de velo, Jd. 32. 

IHIUiARl, m., pinrrriia, í\ik. 73; sic et 
//;. // 175—8, sed byrli, »'d., Fli. II 512—14 
(bjón). 

initlt. iii.. rriilus ferens, scruinliis, gen. 
byrjar : bíða byrjar rcntum srruinlitm r.rspec- 
larr , lluinl. 2. ;"i,- arr. plur. byri renlos 
scriuidos, lli/inll. 3. jí) rrillus, in (jcnrrc: 

úðr byrr icnhis rcsaiiiciis . Ilaram. '->0 ; in 
appcll. rali : liiitiiaiin byrjar rirlum, Lb. 
maiis: byrjar land mnir 8E. I 324; 
iiaiis: byrjar blakkr, rquus rcnli, naris, llild. 
12, 3; b. iliosull, „l., SE. I Í30. I; b. valr, 
accipiter venti, id. , Hh. 35, 1; b. viffr, 
jiiniciiliiw rcl ri/uus rctili, id. , cjus þiggjaudi 
vir, SE. I 236, 2; byrjar skykkja, ve$ti$ 



m r 



91 



RYR 



i, velum , blakkr Ip. skykkju , rtjuii- 

blakkþollr b. sk. vir , Cr««. Y.l. K\ r. 
f 294, 2, referendum ridelur ad iuiirk, »// 
-.« l.\ iniiirk. œquor tento agilatmm, 
iiiiini. amnit, ^iiiii þar fyrir í byriuiirk , //// 
i/i jluifi (i. c. (luriiim Iratueuntes) /»x 
derunt (sibi baculos), qno loco Thmlactus 
construit uiarkar bvr, Ima- /ilius. Tltm . // 
byr = byrr, burr. — 2) Iranslatc: b\ rr 
branda, mitns . tcmpestas ensium . impclus 
roluiiliiim lclmiim ///•'. .70. //./. 250, /, m/.i 
tiiiiiimliis Inijius: þar cr baugsc£l || i briinis 
vindi j branda bvrr || blása kn.nii, ulii 
flalus fitsuim , m tcmpcstatc tjltulii . rrhs 
circulorum inspii -nrii. i. c uln impvtus lelm nni 
vel /c/(7 rofttnlin sculis inciderunt ; it. pui/na, 
i brands, branda byr, in pralio , 8R. I H72. 
2, G. 50. Héðins byrr. tcmpcstas llrilinis, 
pugna , Freyr Hcðins byrjar bcllalor, ÚT. 
\8 t /,• byrr odda vífs, lcmpcstas bellona, 
priilinm. frýja e-m odda vífs byrjar negare 
aliquem pralio inlerfuisse, HS. 6, 4; byrr 
rítar, clipei, þróttar, Odinis , pugna, þ. 
Hrað. 9, 2, Grell. 50. Byrr gríðar, ventus, 
aura gigantidis , animus , ÓK. 2; byrr Surts 
kvánar, id., Vila llalfr. sec. membr. 132 et 
ÓT. ed. Skh. II 84; byrr hamra vífs , ani- 
mut, it. fortiludo animi, Isld. 2; þursa bm 
byrr, ventut (gigantidis) , animus, HS. 1, 6, 
vide bœs. — $) pluria (w/þeyr): byrrjöfra- 
niána, pluvia oculorum, lacrima? , b. j. m. 
Ofa kvanar, lncrimtr Frcj/tr, anriim, Ilg. 26, 
vide jöfri. — y) gratia, faror, in voce com- 
posita byrsæll, qui significalus accommodalus 
est HS. I, 6, o: flnna þinn góðan byr, 
farorem tuutn consequi it. sec. membr. E., 
Hg. 26, hinn cr jrat yfrinn byr qui sunimum 
farorcm (cirium)erat consecutus , sic ná góðum 
byr hjá e-m est in Nucleo Island. tub voce 
insinuo.et vinbyr, gratia, amicitia t'n Æfisðgu- 
llnkkr Einars Sigurðss. , str. 192. — G) in 
compositis : heitbyrr, óskabyrr, ri g t fcyff. 

II KH, m., Bör, pater Odinis, id. qu. borr, 
burr, börr; byrr síma, numen annuli, vir (pro 
pronomine 1. pert.), Völk. 12, .. / h. I. 1>\ rr 
pro borr, arbor, accipiendum, eodem sensu; 
byrr pro bðrr, in appell. viri est Eg. 60, 1, 
var. c. — 2) byrr pro burr, /i/iu*, Sonart 17. 

B\ I! It \ WMlt. adj , rcltcmenti vento conci- 
tatus, (fcjIT, ramiiir): b. brimdrif, sptivuuis 
ipsIus maris, venti rehemetttia incitalus , Oll. 
ii. 

K\ KK.K.KK. n., tcrtum rcnli, ( byrr, ræfr), 

nrlum: bál bvrræfrs, jlnmma cali, soí , 

Bkálar (/ ,. Bkill cr) bc/.t und báli || fcyr- 

rœfrs sköpuð æli Shnht opiima sub sole crcata 

'. >/•:. // .?.'</. 

IYBREIN1V, vi.. til. ijit. b\ rliKÍim. ... 

( li\ II. Iiillll ) . Sctt. //". 

H\ It^ I vl.li. (/'//.. !/i,iliusus. (jraliii ralens, 
tmmium favortm tibt ooncUimtu (fcyrr 'l y> 

s»ll), l'li. II :;'i . nlit i>\ rsid kiin.i. 

H\ ll^Kl I), /... .1 l/liisnl, n tritlt. ( l.\ ii'. >ki' > l ). 

Sj / 690, '-'. ' "/' lii>.Mi.ir.\r ; byrskiÁl 

" . I.r. 7. 

BVIt>KltlN. //. , sciiiiiiim. ií/.v rmti, (l'\rr. 
skrin), aer, calum. Icgcmliim rnlriur l'lnc. 1, 



ul \in.lkcr; stillii byrskríoB, rex cali, Chri- 

slu\. llllll. 

IIN RtJT \l.l.lt. m., arra, locus venti, (byrr, 
stallr). inliini : l>\ istalls konungr, rex cali, 
ilnts : búíd ástum kcr kosta 'J konúngs ertu 
glæsl cr) liiisi.i || MinYit bezt uk bæiSi || byr- 
stall> ijMsð list allri , t'. e. ertu eft hæsta kosta 
kcr b\ i-ialls konúnes, biíið ástum, bæði bczt 
Minðat ok glæst nier* allri list, de Sanciu 
M„i,n. Mh. II). 

BTRITÓd, //. . ri/iiilinm rcnli , ifbyrr, 
st.i^ ), nares : bcitir byrstóðs. inrilulor navium, 
i //■ . /'/'/c. 45. 

BVItNTIt, adj. . jubalus , juba praditus 
( l.ii i -i I : gulli byrstr seta aurea ornatus, 
>/.. / :''/"/, 2; sic Lalini t anro literatut, pro 
.tiureis literis nolatus" . blóiVi byrstr, /"/"/ 
vel cervice cruenta, cpilli. Iupi , SE. I 670, 
1,cf. álmi skcptr, silfri hjaltaíSr, el borg gulli 
byst ar.r aiirei, fastii/io, Fll. I 184. — 2) 
t'lfcratus , sariens , furens: ýta lift þótt allt 
fari byrst, |j enginn læxt þvi valda fyrst, 
etsi unirersus populus furat, nemo se primum 
fnroris auctorem fateri rull, A. 10. Proprie 
est part. pass. r. byrsta (a burst, v. bust, 
seta) . setosum reddere, unde Hyndl. ný., 
l>\MÍst hamr minn, her>an mun ck renna, 
setosum fieri , setis horrere , de virgine in 
canetn versa. Vide gulll>\ r>ir. 

BVRTJALI), n. , tentorium venli, (bynr, 
t.jitlil). calum: þengill byrtjalds, rex cali, 
ilnis. Rekst. 33. 

10 HVAIU.lt, >//.. frra rcnli, (byrr, vargr^, 
miris. Si. 6, 4. 

BYRVILL, m. , regulus marilimus , SE. I 
548, 2; byrvils skíft n«t>i* , beitir byrvils 
skíí>a ct'r, Plac. 35. Haud dubie idem ac 
llin illus. rex tnarilimits, ab Olone superatus, 
rnlr Saxonem, ed. Stejth. p. 142: alius Birvil 
/// /ini/na Brarallensi, ibid. 144. 

B\lt\T\l>K, m. , venlus secundus , (byrr, 
vindr): b. Bjarnar mana, awra gigantidum, 
animiis, Sonarl. 13. 

BYRÐA(-ði, -ba.) v.a.,insuere /<ipe/i(bor(Vi), 

/;////. 15. 

BYRÐAÐR,fl//>.,/a/eriAMSi«5/rwc/Mí(borð), 
vide hábyrftaSr. 

BYHDl , n. , sinquli ordines tabularum 
navis, (borð), SE. II 482. 625, pro bygfti ; 

(/'. s\ 

KNItDIXGK, m., naris oneraria, (byrðr) 
8B. II 581 - 2) rlipeus (borð), e.' u. 
bjlttlMI et meginþing. 

-BVKDK, qui lalera httbet , (borð), vide 

sibyrðr. 

11 KDK, f., onus: þúne byrðr, ^rare onus, 
////. 98; fcyrðr, F. I\ 3*0 bm ari,c fcjWfcju 

in, Vem 'J'i ; gvn. byrðar: byrðar stallr, 
///.'/. statio oneris, humerus, 08; pl. b\ rðar, 
K,|ör\a byrðar, /.(//"; i <lltijere onera, 

llm. '.) : fcyrð*r al' l>IVi. Soll. ).'/,• brjol.i 
bvrÖM' onera sil,i parare: hljótendr sverðs 
hafa rlíkar byrðar, cr si-r fcrjéte, homines, 
qua sibi paniiit micra, fciunt, i. e. commis- 
SOrtiin /iiriias IiiiiiiI. ////. Hl'i. L\ nt (iraij. II 
//>'., binda ser húfga bvrYi malum sibi 
arcestere. Vilja byrðr, unus rolunluli*( animi ), 
cmpus: sævar n'nVf knátti svelgja vilj» byrði 



II \ * 



«.»•_> 



BÝT 



ignis corpus absumsil , ¥. 19. Byrðr sarcina, 
nietaph. vilœ tuendœ prœsidium, Hávam. 10, 
ut vegnest. In compositis : fagrbyrðr, nið- 
byrðr. 

BYSKIP, n. , vekiculum (navis) apium 
(volucrum) , cœlum (bý, skip): býskips bær 
domicilium cœleste, Sonart. 17, de Valhalla. 

BYSN , n. , prodigium , portentum , vide 
vindhýsn (F. XI 64). 

BYSNIR, aurum, Ed. Lövas. , forle nom. 
plur. t/ býsn , f., quasi opes immensœ. 

BYSS, 3. s. prœs. ind. act., emanat, erumpit : 
byss mér blóð or þessu beni ex hoc vulnere 
sanguis profluit, OH. 193, 2 , i . busti. 

BYST , lectio Cod. Worm. pro bust, piscis. 

BYST , id. i/ii. bust , bðst , vide valbyst. 

BYSTAZ, vide sub byrstrj bystr, iralus, 
furens, Olafsr. 8. 52; bystr ok reiðr jun- 
guntur ibid. 45. 

BYTA (býti, býtta, býtt), r. a., permutare, 
Dan. bylte; it. dare, donare, muneri dare; 



býtti hann honum hin beztu þíng optima ei 
munera dedit, Skáldh. 2, 35; gullhríng býtti 
Helgi í mót, ibid. 3, 23. — (S) id. qu. veita, 
adferre: límiuiu brátt hann býtti || banagjald 
Högnvaldi necem adtulit , Ar. Hjörl. 12. 

BYTIR, m., qui prœbet, muneri dat, (býta): 
b. gulls vir, Skáldh. 4, 6; b. ofnis láðar, 
dalor auri, vir, ibid. 1, 16; b. snáka jarðar, 
id. , ibid. 1, 7. 

BYTTA, f. , situlus ' exhauriendœ sentinœ, 
hauslrum navale, F. VII 59, v. butta. Bini 
ex singulis seminterscalmiis sentinam egerebant, 
SE. I 498, 4. 

BYÐ , 2. s. imper. act. v. bjóða , pro bjóð 
offer : býð aldri pat skaldi , id. poetœ (mihi) 
nunquam offeras , Korm. 22, 1. 

BYÐA, f., vas superne adstrictum, Lex. B. 
Hald. , et in compos. flautabyða , ibid. , leir- 
byða , figlinum , Sendebari Fabulœ. Vide 
sliðrbyða. Cognata sunt byðna, boðn. 



c. 



Literam o veleres ex alphabeto Lalino recepe~ 
runt. Duo priora alphabeta Isl. Eddœ Snorr. 
II 42. 56. c pro k e< q ubique adhibendum 
esse docent ; lerlium (utpote runicum) hanc 
literam excludit (p. 74 — 78). Sunt codices, 
qui utramque regulam plerumque observent, 
plurimi c et k promiscue utuntur. Pro sono 



s interdum, etsi raro, in fine vocum usurpatur 
c (F. X prœf. XI); in principio vocum, 
nonnisi in vocabulis Latinis, v. c. cipressus 
SE. II 483, cypressus, id., SE. II 566,-Cesar, 
///. qu , keisari de imperatore (íermaniœ, F. 
XI 313; cinnamomum , Gd. 73; Ccdrus, Gd. 
70; Crdx vide Kníx. 



D. 



D syncopen pati vedetur in antigna, an- 
þíngi et similibus (composita enim sunt ex 
andj, sed fieri potest, ut in his lilera n 
duplicanda sil (nn ■- ml . /// II — Id). Si 
tres d inter se occurrunt , una ejicitur, ut 
lioililoli pro limlil -iloli. — 2) d usurpatur pro 
t in in ii ml ii. skaldu, vildu; mældu es= mæltu 
vel mæl þií, Eg. 12 (p. 46). — $) d pro ð : 
hodu pro háðu (gesserunt) , SE. II 40 , quo 
loco inCod.Worm. minusrecte) scribitur hoðu, 
neque enim ð cum d , ubi de duplicandis eisdem 
consonanlibus sermo est, comparari potest, 
neque auctor alphabeti primi lileram ð in 
suum alphabetum admisit; vide t pro ð /'// 
lit. T. — y) d pro dd: beidisc pro beiddisc, 
F. X 407, stadr pro staddr, ibid. 415. — 5) 
dd pro ð (nunc t) : herddo pro herðu (hodie 
hertu), F. IX 15 not. 8; prod, fjanddr pro 
fjandr, SE. I 420 var. 4. 

1» \KI, m.. pavicula, (id. qu. Dan. Dabe) .* 
ilal.tr darraðar, paviculœ vel tigilla bellonat 
hastœ, Ghe. 14; ubi acc. plur. dafa, vide et 
döf, f. 

DAFINNZ pro Davíðs (f x=r- v, nn = ð>, 
Davidi, F. VII 328, 2. 

DAFNA (-aða, -at), v. n. adolescere, 
vires colligere, vigere, de infantibus et pueris, 
Rm. 8. 19. 



DACA (-aði , -at) , e. impers. , Ulucesere, 
dilucescere, (dagr) ; mik dagar uppi die oriente 
supra tellurem deprehendor, hinc part. pass., 
dagaðr uppi, ab oriente luce oppressus , de 
naturis noctuvagis et lucifugis, Alvm. 36. 
Vide eindaga. 

DAGBÓL, n. , sedes diei, (dagr, bdl), 
cœlum , dagbóls konúngr, rex cœli, deus G. 5. 

DAGB0K, iii.. domicilium diei, (dagr, bor 
= bær, býr) , cœlum : drottinn dagbpjar, 
dominus cœli, deus, Plac. 18. 

DAGFINNR, m. , nanws, SE. II 470. (II 
553 dagf ....). 

HAGLEGGJAR, Hitd. 33, 1 (ed. Hafn. 
1847, p. 62) videtur esse genitivus substantivi 
daglcggr (daglcgr), m. , cubile diei, (dagr, 
liggja), cœlum: hilmir dagleggjar, rex catli, 
Odin (?). 

DAGLEIÐ, f. , iter diei (dagr, leið), fara 
niikla il., iiiii' die, vel singnlis diebus magnum 
iler (longiim viœ spatium) conficere, de cursu 
vuiritimo, F. VI 180, 1. 

DAGLENGIS, adv., per tolum diem, toto 
die (dagr. lengis term. a lángr). Korm. 8, 1, 
cf. vetrlengis, et nHtÚeng'is per totam noctem, 
Grag. II 137. Hverir daglcngis berjaz? 
IIR. 23. 



II M. 



<>:\ 



DAC. 



DA0MEG1R, m., plur., filti diei, (d»gr, 
mðgr), t'. e. homines, in luce vcrsantes, Am. 
61. cf. dairssynir. 

DAGMÆRR, f. . terra, solttm diei , lucis 
(dagr. mærr, /*.). cœlum : mildíngr dýrrar 
il.iimmr , rex almi ra-li , deus, Christus, 
23. 

DAGR, m., dies: minr dairr meridies, Vsp. 
6; d. var á sinnum dies in vesperam imcíí 
nabat , Rm. 29; uni alla da£a omnes dies, 
Skf. 4; gerBtan, gjðrstan dag, toto die, Skf. 
30. Rm. '.) ; liverjan dag quotidie, Grm. 20, 
>/./. 90, <t hvern dag, id., Grm. 29. 30; in 
dat.: degi , sed dag, SE. I 104; rar. 3, 
lli-tiiin dag, sec. Cod. Reg., quod et adnotunt 
ji. ad. Grm. 15, damnante Raskio , sed 
nom. propr. Dogr in dat. habet Dae, F. IV 
8 (H. 30). V 46, Ed. Sœm. II Í04 (llolm. 
165). — ($) daes systir, soror Dagi (diei), 
terra, SE. I 320. c. 2Í; dags crund, solum 
vel campus diei, lucis, cœlum, koniín»r d;t»s 
grundar, rex cœli, deus, SE. I 3IH, 5; dags 
reitr, area diei, cælum, drottinn dags rcilar, 
dominus rœli, Christus , /./;. 32; dags glcif, 
rlirus iln i. cœlum , meginskjoldúngr dajrs 
gleifar, rex cœli. Christus , SE. II 499; 
3. — y) lux, in appell. auri , SE. II 429: 
niundar dagr, /'/ ;• manús, aurum , F. X 25, 
2; vanar dagr, lux (luvii, id. , slaungvir 
vAnar daffs princeps liberalis , F. VII 79, 
2; fjaroar dairr, id. , rjus ejbtmif riri, GS. 
7; fyllar dagr, id. , ejus fit femina, F. V 
229, 4; unnar dagr. id., ejus *ól femina, F. 
VII 13, ilmr. xd., F. II 2i9, 2. S)tempus: 
i 'l'ii, ii in/ 'ni ni . in sentenlia negalira , FR. 
II 33. 42, 1 (sed aldri í degi hodie nunquam, 
Fll. II 'JH'l jnos.) ; á initr»iiin dee'i sœpe, 
Sóll. 73; margan dag sœpe, SE. 1670 ; in prosa 
F. VI 15'l. 440); dðgum optar qitoris horæ 
momento, Lv. 45, F. X 433, 81; degi lön.iruin 
toto die , SE. II 499, 6; flestan da:r . tifi 
sime , perpetuo , Grm. 15; dagr de tempore 
poni, r.rrmplum ex Grett. membr. c. 8i adducit 
S„m. I W,. nnl. i6: f)at ætla ec at 
IíiYi nokkurr a*gr foáagftJ lil, credo præteri- 
liirum esse iilifjiiotl Iriiijius. ilnnrr. e) ron- 

ililin , sors: dapr dagr misrra rondilio, Am. 
58; hiiml nlisimilr Stml. 8, 12 at bífia þúnga 
daga, grariu trmjiora ridere, adrersam fortit- 
nam rjjirriri. In compositis: bcndagr, fegins- 
dagr, gjálfrdagr , þíngdagr, ormdagr. 

DAGRAD. ;;.. iiitnm trmpus, (dagr. ráft), 
rei gerendir jnn- cettrú opporrunvm: leita, 
dagrá'V. Iliii)sni. íi, 3« iifipmtiiiiiliis: d. 
i -iigti nppintiiiitttis pnijiKiiiili , OT. 28, 
1. In prosa, fá betra d. »t t;il;i vif) konúng 
tnrlmiiiii i'irnsmnriii hnhrinln runi rege ser- 
moni r.rsjirrtfirr. F.q. II; liitil^u |)i>- d»gr»fia 
at liitta kominj; . at liann \ar i fMm >k;i|ii. 
trminis l'UatM, rnm .■niiim. nilriimli 

r.rplmttiiiiit . I'.f/. Hi ; liafa d. ;it bcija/. , /. 
r. OT. 

DACULBFB, ».. trrtum <ln i, (ékfT, nrfr), 
rtrliiin. (i. '/s. ,//,; Olititits rnnsliiiil dagræfrs 
ilvn'S tjlnritt nrlrslis; jirivstnl , inutnln allt 

in iil- istnsere: hncair tia daeræfrn 

hominrs. ali ;ils rafi'. Irrtum tinguillir. tnare, 
dagr áls ræfi>. In.r muris, aurum, 



DAOBTFB, m., ruptor lucis, (d»gr, ryfr), 
legendum videtur FR. I 259, 2 pro dagr yfir, 
hoc ordine: dagryfr liauss dyra, quod sic 
resolvo: liauss id. q. Iiaoss — háss, genil. 
ab hár, Oditt; liuuss dyr domus Odinis, 
VtilhaUa, dairr hauss dyra, lux palatinrum 
Odinis s. Yttllinlltr. msem videlur significare, 
sec. SE. I 208, lét Oftinn bera inn i liOll- 
ina sverð, ok voru sva biðrt, at foar »f 
l\>ti. ok var ekki liaft liós annat, meoan viö 
iliykkiu vur sctit": hinc d. haiiss dyra, 
mplor, jitirlor ensis, puqttator , vir. 

DAGSBRÚN, /•., ora lucis, (dagr, bnin) 
t'. e. primordium diluculi mittiitim, lux matu- 
lina oriens , Hund. í, 24. In prosa hodie 
rultjti: Sluil. .'{ . 90 cn þá var d.i-.it. ok 
áttii þeir at sjá í gegn dagsliriíniniii , lum 
dies ortus erat , eisque adversus orientem 
Ittcem speclatidiitii erat; Sk. 627 de horiionte, 
sól skiyiYir da».slinín Heð björtum geislum. 1). 
Ijóss ens fagra, de Maria, Mk. 39 in str. 
imperf. 

DAGSÆVl, m. , placamenlum diei, (dagr, 
sa-vi ii scfa, placare, sedare), aer tranquillus. 
Alvm. 23. 

ItACillKEID, n., curriculum diei (da e r, 
skeii>), cælum: dagskeiAs jöfurr, rex cæli, 
deus, Lv. 38, I nr n in vide sub hva>-. 

DAGSKJAHH, «<//., lucem liit/iens, (dagr, 
skjarr) , epith. nani saxicolœ , Ý. 15 (AR. 
I 258, ■>). 

DAtiSsVMK, m, pl. , filii diei, filii lucis 
(dagr, Miiir ). Rk. I. 3. G. Magnæus de radiis 
solaribus vel ipsa luce diurna intelligil ; 
Vagnusenius de geniis lucicolis s. lucidis 
(l.jósálfar), aplius; possis et homines t'n luce 
versantes inlelligere, ut daemcsir. 

I> \t;sTALLR.»n., slulio diei, (dagr, stallr), 
cœlum : dagstalls koiiiiii»T. rex cæli, deus, 
llns. 35; dagstalls drottníng, regina cœli, 
sol, ut rtdetur, Mk. 24, ubi sic : Hás kanntu 
liiörtu at Ivsa | hreggranns konúngr scggja | 

drottniiiic dáiNiim dagstalls verðld alla. 

J: k*MÍB(pr liás lircggranns! kanntu at l\-i 
dáoiim hjiirtu >c»;»;ia (sem bliiY) drottnínc 
iliií-talls (.): lýsir) alla veröld. rex alti rnli 
(tleus) ! potes rirlnlibus corda hominum cnllu- 
strare, (sicut alma) cæli regina (sol) totum 
miindum collnslrtit. 

DA(;*T.IAH\A , f., slella diei (dagr, 
stjarna), slrlla intrrdiu lucens, de sole, Soll. 
39. I'lttlonis Opera in Ópot?. - 1)^10«, aorpov 
t^fxepoípav^;, to (xe'Ytorov. 

DA(i>\ BR \. /"., requies diei (dkfT, \ cra id. 
t/n. væra, værð), arr Iriinijuilliis , Alrm. 23. 

DAGTÁLA, tidj. indrrl., die fraudalus 
(dagr, tiil) , qui dirm prrdidtt , friisttti tn 
rr tilii/tiii riinsumsil: da»t.ilii j)\i máli, af 
því vifi, qui, ti/ierii miilniis. ilirm fruslra 
rnnsiimsrriiii . hmm. I'.), 10, vel, ea vice = 
|):it -itill. 

DA(;VKHK, n. , opus diiirninn (dagr, 
\crk). /iiiisiint; t/rn. ritm i ejnntlirtiro, dagr- 

rerkia, />/. / Ui't 9, mt. 19. 

I>.\(;\ I lt \'\\,m.,jenttirttlum, (dagr, verör), 

fii. ii :<;. >. 

I'\INN. m., Dain, nantts, Vsp. 11, SE. I 

64, U ruin \tthbio trnrm Fregi falirirtilus 



II \l 



«4 



DAL 



est, Hyndl. 6, quod SE. I 3Í0--42 Sindrio 
tribuit ; idem primus inventor characterum, 
Hávam. 146. Uáins leif, reliquiœ Dainis, 
res a Daine relicta, cimelium a D. relictum, 
ensis Högnii dicitur , SE. I 434. — $) pro 
nano in gvnere: munnvigg Dáins, poesis, ars 
poetica, F. V 209. — 2) w w u , Grm. 33, 
SE. I 74. — 3) rulpes, SE. II Í90. 

DÁINSRÖDD, /"., vox letalis, vox funesla, 
(dáinn, mortuus , a deyja , rtfdd) , Sturl. 6, 
15, 5, ubi dör nian (forte manu, cf. ibid. 15, 
16) dólgum oruni dáinsraddar þá kvaddir, 
o : dör (i. e. dörvar) manu þá kvaddir dáins- 
raddar (af) dólgum orum, gladii (hastœ) ab 
hostibus nostris provocabuntur ad letalem 
vocem (sonum) edendam, i. e. prtelium fu- 
nestum nobis ab hnstibus immencbit. 

I) ÍLA, adv., mirandum in modum, mira- 
biliter (conlractc pro dáliga, a dárr), G. 48: 
dýrð Ólafs ríðr dála gloria Olari mirttndum 
tii modtim divulgatur. — 2) graviter, il. male, 
misere: hrjóða skip dála . naves grariler 
(male , misere) vaslare , defeiisoribus penilus 
nudare, F. I 179, 2; gjalda óráð dála per- 
versa consilia grariter (serere) punire, Rckst.8. 
DALADRENGR, m., juvenis vallium, (dalr, 
drengr), homo in vallibus monlanis obcrrans, 
degens, i. e. homo exul, GS. 32. 

DALARR, m., cervus , SE. 1 478, vide et 
dalr cervus. 

DALKDSKR, m., serpens, (dalr, íiskr), vide 
dalmiskunn. 

DALGAUTR, m., numcn arcus, deus arri- 
tenens, (dalr, arcus, gautr, Otliit), pugnator : 
drótt dalgauta , multitudo prœliatorum , de 
militibus Scoticis, Ha. 325. S. Tlunlaciits 
accipil de Norregis, vertens Dalgautar, Gollii 
rallium incolœ. 

DALGINNA. f., serpens,SE. II 458. 487.570; 
possit quidem hœc vox secundttm priniiintia- 
tionem derirari ex dalr, vallis, el ginna, gi- 
ganlis , qs. terror rallis ; scd a-que commode 
refertur ad Moesog. dalg , fovea , et iddja, 
ivit , quasi foveas pvrrvplttus , cf. graf- 
völluðr. 

DALIGA, adv., male, i. e. parce : nogögl- 
um fékk Nagli | nest dáliga (lcstum, feras 
parce pascebat , i. e. imbellis, ignavus fuit, 

Eg. 19, 8. 

DAliKR, m.. spina argentea, quo pallium 

continebalur , Korm. 25, 2 (AIi. II 278); 

appellatur feldarstíngi, qu. v., il. llist. Eccl. 

Isl. IV 133. nol. 

DALMlSKUNN FI.SKA pro miskunn dals 

liska œslas, SE. I Í32 , 3, ex Eg. 47, a 

dalliskr,;)/.sr/.v rttllis. svrpviis, el niiskunn, qu. v. 
DALNAUD, f. , loriiH'iifiiin arcits, (dalr. 

nauð). tibslr. pro cnncr., iiicurraiis. lon/uriis 

arcmn . nitinits , cf. buguauð rl áaJtMllg; 

(lalnaunar jiro dalnauðar, gvn. (n — ð ) . rsl 

lect. Cod. lirg. 8E. I U)2. 2, uln dalnaunar 

svell, glacivs nittniis. argviitiim.anniili arijrnlri. 
D\I.R. Hi. , iirrns. SE. I 571. 1: gril. 

dalar, Srlh. /. nlii daiar cl . piocvlla tiirus. 

puqna , aski dalar rls. puqnalor , rir: riilr 

et ialsteypir. 2) raltis', sil. I 58$, 2, 
gen. dals. Vifaft. í', / : ilni. dal. Kmm. 16. 
i, FR. I 996, I. sr,l .lali llarbl. 17: or. 



dali djúpiim; acc. plur. dala pro dali , Vsp. 
17. 33, Vaffr. /J (et in prosa SE. I 178; 
F. IX 366); dals dreyri, liquor manans 
rttllis, rivus vel fluvius: koiu ck at dals 
dreyra, Ed.Lörttsina. In composilis : eitrdalir, 
sökkdalir. 3) crmts, SE. 1478, ef. dalarr. 

DALHEGN. n. pluria arcus. jactus sagil- 
tarum (dalr 2 , regn) : dalrezns runnr vir, Ag. 

DALREYÖR, f. , balœna vallis , (dalr, 
reyðr), scrpens , draco : ítrból dalreyðar 
aiinini , tjus cyðir rir lilirralis, Ha. 320, 1; 
látr dalrcyðar, citbile serpenlis, atuitm . Sl-'.. 

I 'Í't6, 3; miskunn dalreyðar, voluptas ser- 
ptnlis , trslas, FR. I 397. 

DALRYR, m., arundo arcus, sagitta: dýrfit 
dalryrar, splendidus clipeus, ejus herðigaldr 
piupia, Isl. II 353, 2 (dalr arcus, ryr=»reyr). 

DALSTEYPIR ÍRSTRAUMA pro steypir 
dals árstrauma, effundens jacula, sagiltas, 
prti'liator , vir , (dalr, arcus, et steypir), OH. 
239, 1; dalar árstraumr, rapidum arcus 
profluriiim , effusa ris sagitlarum. 

DALSVElGlR, m., flectens arcum, (dalr, 
svcigir) , pugnator , vir: deigr dalsveigir, 
lioino timidulus,meticulosus, imbellis, Eb.29, 2 
(AA. 225). 

DALTAUiNG, f. , lenaciihim arcús, (dalr, 
taung), maiiiis. quod arcum teneat, cf. taung 
et töng , il. bognauð, dalnauð. Isl. I 164, 

3 construendum ritlelur cuni dagverk , o: 
dagverk daltángar , opus diurnum manús, 
opus q uotl nitiiius hiimana uno die absolvere 
potest, liinc iucrki dvrs daltángar dagverks 
vesligia rerum prœclare grsturitm. 

DAN \R, tji'iiit. sing., sine reliquis casibus; 
liinc dánar dægr, dies emortualis, fatalis, 
llas. -Í4, et dánar dögn, id., SE. II 140, I ; 
dánar akr, ager mortis, campus falalis, Stml. 
6, 15, 7. Sic dánarfé, demortui bona, hœre- 
ditas mortuo possessore vacans, F. VI 392. 
VII 6't. 

DANIR . ■». plur., Dani, incolœ trium 
reguninm horealiuin. \orregitr, Srecitv, Dttniiv. 
H. Rr. 10, Ghtt. 19; liinc Dana þjóð, Danir, 
nalio Diinorinu . Dani, ilr \orrvtjis, FR. II 
55, 2, ÓH. 70. 4, hinc distiiigiiuiilur cvdanir, 
norðrdanir, qu. v. — $) in lirctiinscriplione 
migtmhm , pro quaris natione ponitur ut 
S;\\i\r: llóðrifs !>anir. nalio monlana, gitjanlvs, 
SE. I 298, 2. Vide bergdanii- ri II. K.Raskii 
^aiulcdc \riiandliiiicr // 283. 

DAN.MÖRK, /., Dttnitt. tihti. 13, Korm. 
3, 8, Ý. 5. 

1» \NR. in.. Danus, a quo Dttiiia tlenominata, 
>. Jll . /'/;. // 12; nilr lllMkdanar. 

DANSKR. ailj.. Danicits: danskirl. 
bita i'iiiiiai' milihs Dani, 7'. I2't , I. F. 

II 31S. I : cn danska drótt, nalin Danica, 
Dani . Mrrl. I. 57; dan.^kir svanir cygni 
Dnuiri. tiba. 13; áaaskt iiliíð fru*r rmit r u m 
Diinorinn, F. 17 254, 3; diinsk tiínira. lingint 
illtt . qiiii' iii Irihiis rnjnis borvttlilms rigiiil. 
ilriii fiorvegica (Nerrsn túnía . Norræna), 
poslrvmo Islamlica ( í.slcnzk túiiia, Islcnzka) 
tlicttt; i/itiii Eystein (1358) lingmtm Danicam 

tlliprlltll siiam rriiittiiilam , Lil. 'l., ubi sic : 
l«'\ni in. nn. er t'nrðin kunnu í forn ok klók, 

4 sinuni bókum ( slúngin injúkt al' sinum 



I. w 



N 



DAR 



k.inicuiii i Minru lef ■•8 dnankri tingm. |1 
þrilika móðarmili | neirr •kyldama il. m 
iu>kk iii r (uiii.i. hrsrðun < I i k ( iium^ ástar 
or.Vinj | allsvuldnmla kónci at gjalda. //<;/<• 
á danska tingn, inter gentet Daniea Imi/ua 
lnqiirnirs . iii terril teptemtrionalibui : |)ann 
er gat besta att á dunska tlinftt, <>ll 
2; jttfrs snilli frrnist alla iiti£s á daiiska 

(iiniii gloria regii juvenis celebrmtur inter 
omnes Vamica lingua loquentee, U. '26; tic 
et in prosn >/•'. I I7Í : j)á var liunniu kcn.lr 
friVinn um alla tlaiiska tiin-u. 

DAPK, «///.. tristis: dupr alls Ituiiar sunnnn 
adfrrtus miiiiii dolore , Flt. /// 36 (nppos. 
alUlmear fcpinn, qui tolida lulilia eanítTef, 
i/ui lnlns gaudel); f>J t'i í% er at dttglíng dauVn 
| döpr cives mortuo rege lugent . F. VI 237, 
Od. 25; de tempore: dapr da°;r dies !,■ 
a.) misera sors, Am. 58 , $) de die emorluali, 
/.">; daprnr nætr, tristesnoctes, Sóll. 13; de 
rehusinammis : döpr heimkvnni, trislin dúmiei 
lni. domus l'iim sin , Harlil. 3; daprt er at Frútta 
trislis apml Frodiutn mansio est,SE. 1386, 2; 
daprar minjar tristia mnnumenla I, Bk. 2, 5/; 
daprt kanp tristis riris , i. e. misera sors, 
OH. 171. 2; daprt , adr. , tristi modo : ferð 
daprl skilin homines (captivi) nisii mtodo 
separali. ////. I'J , 4 (F. VI 176); daprar 
ikeiðr, liisles celoces (funus regittm i rhrnles), 
F. VI 236, I. 

DAPBLI6A, mlr. , rullu Iristi, vel aniiim 
mir.-to, Sóll. 58. 

I»\K, ;/.. irnsin, ludihrium : "k gnllei ru 
djöfulsins dáii < drt'kti li.iini niðr, |)m cr ýta 
blekti. feUemgme diaholi Imdibria, qua ko min et 
ieeepermnt , suppressit, Nih. W. 

D\K , itilj., rule dátt. 

1» \KKKKILL, »«., homo stullus, falim^. 

>/; ii >.%'. 

DArLIGK, adj. , malns : jefa dárlig (al. 
dálee) svör. mula . iniqim nsponsa reddere, 
shnhlli. I, 16. 

I»\KK. "-. hustii . SE. 1 569; gen. smi/. 
non occurrit : dat. ling. tlarri : varð eertega 
| hlif at springa | — fyrir komínss darri, 

• Iijh -iis . hnsiii regit percussut, F. VII 45, 

■ lt káll'r darri KalvUS husliini nmnii 

■ il. >/•.'. II 248, 2. I'lnr.. imm. rl imr.. 
ilui t : ii ii dre\ rrekin iliirr at sktipttim Imslir 

nnr jiiijusir. \/. /iS. _' ; iliill'. álllli 
•kflft, lni-tir, ulmeii manubrÍO nmiiiln, F. VI 

84, /; idðú ili'ir af reiði hasta /nœ ira 

quassniir smii >; liiVml voru dörr, 

i w I .. iirit beðiiega 

lih.n . bi..i> ('.•II . . 5 ,- ,„,.,•> 

• loll ln>ill i uhrfaelas lllls/ns ,/rn ;;/cv, F. 

VII 343} mea iirt Ma rekea htutat hraett 

'i> n ni' ■■>. ' ' I Gen. pl, : il.n i .i 

j)in- prmlimn, /'. I /// \66; ierra rjöðeeir 
mugnatoret, /■'. / 181; </<//.. |>ar er iðrrun 
ireif, "//. 'í. 3. \ /</<• tit.ir, ;„. 

DABH kÐB, iii. . sF. II t84: „Darrmðr 
(í /V i tim i l e eafj rum m fcée //•//</«/. 

jirirrrssrril nirnhiilum nacli. r/<;ri nlu/imil 

- intelligendum esst, <•/ ><<//«. ijiiir m 
'hrsi siml . i •/. Iiijrniln esse , i mitki, 
ililenijur tlaiT.iV /</<;// fuiltt 111 mm •<■ 

quod suiunagli in gladiii, geirneejli in 



iiemjir rl„, iini. ,/„,, himina machara cum 
nminilirm i"ii)iiiiiin \nii. —2) vefr darraíW, 
llofnM. 5, Nj. 158, 4; in loco priori G. 

tmgnmm* xo darraftar derirat a darrttð, /"., 
ri.iiiimir ;;; ., ilaira |M series littstarum , it. 
acies niilitum Imsininrum : m hin, potteriori 
Jmisniims ihiril a il.n raV, m., telutn. in'iihim. 

18. ilitiit.l, .lnrail. Crac. ðopff'uov, praferens 
Irriinnem llij. 3t). I, darrutV (A, B) hristir,. 
kj i/iinqiie possil dnrraðar pro geriit. 
rnris DniTðð, f. , et hoc pro nomine poetico 
helhmte, alias imsquam occurrente (non a 
darr et rjóða , ut significet feminam , 9«« 
Imsiiim iuhrfnciitt , tunc enim in gen. habere 
drheret tlarriiiW, sed hasta instructam, forma 
jinrl. pnss. m siihshinliriim Irnnseiintr ). Hinc 
döf (acc. pl. il.il.n ) darraðar, Ghe. '/, et dafi 
(ticc. pl. dafa) darraðar, tiijillum bellona, 
hasta. Vefr darraðar, velum bellona, clipeus, 
Ut lllakkar tjald , l'. .'. 1 r.nlhnn nulilnrr 
( lifiskjíildr, nam clipeus quoque veteribus 
pro verillo eral, lliind. 1, 30, Völt. 6), 
llöfuol. 5, uhi varat villr staðar vcfr Darraðar 
rrrilhim mililare non huc illuc ragabalur; 
sed Nj, 158, 4 vcfr Darraðar est tela bellona, 
tela belhra, i. e. pugna per lelam iidumhrnta. 
QHytt Darraðar, rentus Bellona, pugna, SE. 

I 684 , 2. v. suli lirimla. BlÉWf Darraðar, 
l>rrhra Bellontr, aul ijisa liashi . nul hastile, 
qiio rlipeus, helli. insiijne , prœferebalur . FR. 

II 27í/ , .7, uhi sic: Bar fyrir stilli | gtaung 
Dnrnðnr, | þars kuniíngar j kappi deildu. 

l'AKHLATR, adj., segniler hasta utens, 
(darr, latr). imbellis, ignarus : d. dasi imbellit 
///////</. SF. /.722, 5, P. VI 140, 1 (AR. 
II 28, I). 

DASA, v. n. , desidetn , otiosum esse. Orkn. 
7'J, i de mililihus in otio se calfacientibus 
ad ignem : rf. Srrr. dasa rnhundo oliari. 

I> \> \ 'II-H.K. ;////.. miri(icus,mirabilis, admi- 
ruin/us , Snll. #3. 

DA8I, «1.. /í/)/w<; desidiosus , otio deditus, 
SF. I .'t.l'J , nhi opponilur viris forlibut et 
nniiiiDsis ; tlarrlatr tl.. humo iners et imbellii, 

F. I / 140, I. (III. II 28, I). 8B. I 322, 5. 

DASINN .<////.. ihsnhiisus.iiiers, olio fruens, 
II, i. 83. 

1» \TT. ii. uilj. tlár , tnalus, it. inrisus, Am. 
26: \s<;riiiir var miinniim m.jiik dár. af þeim 
siikuni er liann \ar meB iti Fliiíum\'rar brennu, 
nk ti drápi Ddds fiúrarinssunar. Hitic 

ilitll uilrri hialiler . niale, lurpiler: s\arl uk 
.l.tlt iilninlrr rl lurpilrr, III;. 2. 2í. — 2) 
il.ill iimnrrm inlimiim snjnifiriil : drcng; var 
il.tii iiiii -\.im.i innins puellam inlimo umoris 
ailfrrlii /iriisrriiliis esl. Jd 3. I n prosa qunqur 
</<• iimiriliii rl fiiiniliarihtlr : \ur svn dátt 
■ei |)tim lanliim inler eos sliidiiim erat, Nj. 

|),uk.il -..iii srr .liiti \i.\ jt.i brnwr 

mlrrmirm fiinnl iiinliiletn cum eis /11111/11, 
Ixnrin. .'>; I.n jxi l'átt nefði \ crit mcr) jic'nii 
J). .ik l... |)ii var mi i tlátt efni kniuit , sva 

;ti (i.'ir le| með ier, etai mmtmUatu 

finnml mlrr 77/. <•/ L. . Inmrn rrs jam <;./ 

fiiniihiiirm nmnilmiii nilirrnl. 11I snrirlnlim 

-■ /iiiiijirriil. Sr. 10. 

I»\TT. <;<//.. ri/rrij,,: \.ik þail , er datt 

m 11 11 11 tljrka | dygða mann hinn sanna, Ag. 



BAC 



96 



I) \f> 



Gerðiz dátt um dyrðir facla gloriosa hotninum 
admiralionem in se conrerterunt, Ag. ; dýrka 
(guð okMaríu) dátt inlimo adfeclu adorare,Ag. 

DAUKLIGR, adj., trislis ; neutr. dttafligt, 
triste silentium, tristis solitudo : einum þikkir 
dauíligt saman, is , qui solus est , non sinr. 
tœdio vitam agil , rita solilaria tristis est, 
A. 4. In prosa: ofdaulligt er sjónleysit 
nimium triste cœcitas , Eg. 88; honum þótti 
j)á geraz daulligt ln-í nia . er alþýða inanna 
var á brott farin , Eg. 43, F. II 164. 

DAUKR , adj. , surdus , Hávam. 71. 

DAUS, m. , jaclus tali, numerum dualetn 
reprœsentans, binio; ás ok daus unio et binio, 
Sturl. 4, 46. 

-DAUÐA, in compos.: kördauða, strádauða, 
adj. indecl , a dauðr mortuus. 

-DAUÐI, iii compos. harmdauði, skapdauði. 

DAUÐl. m ., mors, ÓT. 17; dauða orð = 
banaorð, Ý. 21, 1. 

DAUÐR, adj., mortuus , Hávam. 77, Sóll. 
82; verða dauðr id. qu. deyja mori, Am. 
98, F. III 28, et haial raro in inscr. runicis. 
Ptdebekkdauðr, eggdauðr, sædauðr, vápndauðr. 

DAUÐR , m. , forma rarior pro usilala 
dauði mors ; hodie tantum usurpalur in phrasi 
til dauðs ad necem, ut til dauðs ad suppli- 
cium , Che. 31. In voce composita mann- 
dauðr occurit F. X 211. 212: ok inun fylgja 
manndauðr inikill et þá tók ok at letta raann- 
dauðnum. Cenitivum quoque fuisse dauðar 
docet Fsk. msc. , quœ sic habet: J)eir váro 
svá romnir fyrir lið várt , at ei^i mundi 
j)essi Haraldr kunna segja dauðarorð (impressa 
139: dauðaorðj várra manna, quo loco F. 
VI 415 habet banaorð. 

DAÐ, f. , virtus (bellica), fortitudo , Ghv. 
4, Hm. 5, SE. I 236, 1; drýgja dáð virhtlem 
exserere, Eg. 47 (SE. I 332, 3). Plur. dáðir, 
res prœclare geslœ, prœclara facinora: happs 
dáðir, salularia opera, de miraculis 01. Sancli, 
G. 66; frama dáðir gloriosa facinora , FR. 
II 56, 2; segja konúngs dáðir exponere res 
a rege prœclare geslas , G. 12; vinna vísa 
dáðir res rege dignas gerere , F. I 100; 
vinna marjiar dáðir multas rcs prœclare gerere. 
G. 13; jöfurs dáðir, regia facinora , res a 
rege prœclare gestœ, Ad. 1; margframaðr 
minna dáða reriim a me prœclare geslarum 
adsiduus laudator , Ad. 12; frár tlcstra dáða 
ad plurima prœclara facinora promlus , F. 
II 274. $) fides: skipta dáð sinni fidetn 
migrare , Shl. , VI 261 (F. VI 272) , vide 
manndáð. 

DÁÐFENGINN , ailj. . rrrum prirclaic 
gerendarum cupidus, (dáð, fenginn), Ha. 146. 

DVDKIMR. ailj.. rirlulc prwclarus. (dáð, 
fimr) , rcliiis insiijnilcr grslis (miraculis) 
clariis, ilr (lirislo. d. jöftirr liimna. Lr. 96. 

DAÐFRAMR, adj.. rirtute excellens, (dáð, 
fiitinr): d&ðframir arfar djarfmælts skðniBfS, 
Sturl. 5, 4, 3. 

DÁÐGEYMIR, m. , custos rirlulis, (dáð, 
geymir), aul rirlulibus , aul ri miraculosa 
prcrdilus, ilr ('hrislo: Ver, get ek , fátt at 
færim | framm í orða glammi, | at dáð»Tymis 
dómi | dýrðar gjarns, of varnir, in judicio 



gloriosi rirlutum custodis (Christi , ad exlre- 
mum venturi) , Has. 34. 

DADGJARN , adj. , res prœclaras gerere 
cupiens, (dáð, gjarn) , Ý. 33. 

DAÐGLADDR, p. p. comp., virtute delec- 
latus, (dáð, gleðja): hátt gengr dýrð sií, er 
drottinn | dáðgladdan her saddi, | opt er kuðr 
at krapti | Kristr, á litlum vistum, Lv. 28, 
ubi dáðgladdr herr, aut homines morum prœ- 
ceptis imbuti, aut editis a Christo miracu- 
lis lœti. 

DÍÐGÖKUGR vide alldáðgöfugr. 

DAÐHITTIR, m. , seclalor virtutis , (dáð, 
hittir), vir insigni virfute prœdilus, de Paulo 
episcopo, Pál. 19, 2: dáðhittir gat drottins 
| dýrgeðr lögum stýra. 

DADHRESS , adj., virlute lœlus , (dáð, 
liress) , virtule prœdilus , probus, pius : dáð- 
hress drótt, homines probi, pii, Lv. 45; nd 
skal drótt á lok líta | — dáðhress bragar 
|n's.-.ii nunc probi homines conclusionem hujus 
carminis videant. 

DAÐKUNNR, adj. , virtute nolus , clarus, 
(dáð , kunnr), rebus in bello prœclare geslis 
nolus, FR. I 397. 

DAÐLAUSS, adj. , virlufis expers, (dáð, 
lauss) ignavus, mollis , Merl. 1, 48. 

DÁDLISTANDI, adj. , rirtulis sludiosus, 
(dáð, listandi a lista, arle facere unde nunc 
úHista, lista út): Dálkr fekk dróttir klökkvai 
| dáðlistanda raistu | skyn fyrir blíðar ba-nir 
böls græðara inæði , Selk. 16, hoc ordine: 
Dálkr fekk skyn (sanilalem menlis recepit) 
fyrir blíðar bænir dáðlistanda böls sræðara; 
klökkvar dróttir mistu BUDðij «M loco epi- 
scopus Gudm. Bonus dicilur (laiMislandi böls 
græðari, malis medicinam a/firiiis. lirluliiiiique 
praccpta diligenter iuculcans. 

DÁÐMÁTTUGR, adj., virtute (miraculis) 
polens, (dáð, niáttugr) , omnipotens , de Deo, 
Lv. 5: vil ek — | frá dá^iiiáltiiii-s drottins 
| degi nUkkur rök sejrja, de die domini comni- 
polinlis, i. e. de die dominica, die solis. 

DÁDMILHR, ailj. . rirlutnn librralilrr 
exhibens , (dáð , raildr), de rcge bellicoso, 
dáðmildr láðvarðaðr , Eg. 45, G. 25. — ji) 
prohus, pius . dáðmildr djiilla sijrrir , pius 
dirmoniiin riclar, de Gudtn. Bono, Selk. 12. 

DÁDMINNIGR, adj. , nirmor rirtutis t 
(dáð, minnigr), rirtulem, cxhibens, Rekst. 29 % 

DAÐÖKLUGR.í/í//--''"''"''' palens,rebus gestis 
polens , (dáð, ðflugr), prœpotens , (>T. 120. 

DVDRAKKR. ailj.. rirlulr promtus, forlis, 
uiipiijvr, (dáð, rakkr). de Tliore, llijml;. 23; 
(/c mililr. Sll. I 60í. I. — j}) omnipolens, 
de deo, dýrðhittandi.dáðrakkr drottinn. gloriose, 
otmii/iotriis ilrus! Ilas. 7. 

DAÐREYNDR, v. p. comp., virtutc spcc- 
lafus, (dáð, reyndr a reyna). de dro: d. 
foftUT Bugreinar, omnipotens cæli rcx , dcus, 
II as 14. 

DÁDSKRI.YTTR, p. p. comp. , virtute 
ornaliis. (dáð, skrcyttr). it, c.rimius . egrc- 
gius: dáðskrc\ttr friðr pax eximia: ok dáð- 



I)\l> 



97 



II ! «. 



drottinn dags hallar frift lagði 

Ísiimar | snjallr inrðal tkeMO allrar, 

DAÐ9NJALLR, adj., ririule clarus, (dáð, 
Mij.tllr). epiik. regit: verk dáðsnjalla döf 1 

. epilh. dei: því cr rétt, at dag drott- 
hM d.iðsnjalls höfuð kallim | annarra tiða. 

dADsTKHKR, adj., id. qu. dáðmáttigr, 
ttterkr), r/>i7A. dei: sinn skn-wti dag 
drotiinn dáðaterkr frama vrrkum deus omni- 
pofeiM <//(»/ «)/)/«) gloriosis operibus itttiatstM 
mliliilil, Lr. 20; dVrka dýrllfl verka | dáð- 
■terks höfuðmerki | -dagdrottina | drjtigmðrg 
himintðrgu, j: drjiígmðre höfuðmcrki verka 
tWrka dag dvrligs dáðsterks himintörsu 
drottins, relebrant diem glorinsi, nmni/iolentis 
dotnini (Dei), Lr. 36. 

D \DSTKTT, f., nnlo e.riniiis, (dáð, stett); 
d. dags lands, eximius ordo cwli, i. e. e.rimii 
nnlines cælestes , angeli (ut stcttir engla), 
drottinn dáðstettar dags lands, dominus ange- 
loriini, ('liristiis, Lr. 22, ubi sic : dáðstéttar 
kom drottni | dags ok krismu lagði | líkn- 
arftíss í lésai | lands enn helgi andi, í. e. 
enn hclgi andi kom líknarfúss, ok lagði dags 
lands iáAstéttar drottni krismu i lésni. 

D i l)>'\:\li\ÍH,adj.,eximiepolens,pr(ppotens 
(dáð, styrkr) : dáðstyrk dýrðar inerki, pra-po- 
teiiiia gloiitr monumenla , dc miraculis . F. 

II 279. 

1» \l)l MRAKKR, adj.,rebusprœclare geslis 
nobilis (dúð, rakkr), Nj. 79, Ha. 258, 4. 

DÁDVALDANDI, m.,auctor rirlutis, (dáð, 
valda), rir res mugnas et insignes palrans, 
de Gmlm. episcopo, Selk. 21: þvíal verk sem 
dnitt dvikar dáðvaldanda aldar í rctt ok 
rausnir (malo raunir) vatta I ranns feir hvcrt 
.i annat ■' .* þvíat verk dáðvaldanda, scm drótt 
aldar ranns dýrkar, ok raunir vátta rétt, fcrr 
hvert á annat. 

dADVANDR, /////., rirtutem postulans, it. 
Iiuinis, probus, (dáð, vandr) , G. 6. 

DÆGN , n., id. qu. dögn, diet , SE. II 
tíf, 1. 

DÆGR , «. , dies tel nox (SE. II 285, 

degr; // 569, dégr); dœgr nuetaz nú, mmiic 

dies et MJ inler se orriirrunt , adsiinl lucis 

nurlisque conftnia, Óll. 70, 4; ngchthemeron 

liililur esse tiliu. 12. timin dægr talið quin- 

i/ue niniiero il,es nuturalrs ; dies, á því dægri, 

eo die (quo ecíipsis inriilebul ), Óll. 239, 2; 

Lil. 67; cinu dögri mér var aldr um skapaðr, 

//// i/))i/))/ (//(•))/ milti erat œtas decreta, i. e. 

milii ilefinilu fuil ,U ( . S falalis, Sl;f. 13; 

tegri borinn fuiisla ,lie ,,,,t„s . Ilg. 13, 

itir './///«//.: (ImíI Avgm rilæ prormjalio, 

l<>2: mart dægr s,i-/,i„,, ■„!,■. 8E. I 196, 

- , , 2: AfBfr cilt er |.ér dauði ;rllaðr "(/ 

rerliiin tem p o r il iiitiriilum est libi mors desti- 

nalu. Sk. I, 25; IxiA ik j)ín dæjsr ok daga, 

per oiiinrs imrtis ,t ilirs (iliem ex dic) te 

etabam, Fjölmn. 50; émgt ék <f , id., 

I. t',7. Dfftfraláft, /(■)•)// tliei -11111. rnliim. 

-i.iiiir ivfra i • i nli , Chrúiut . Ll>. 

22. ubi sir : k\.ilii>r sté ölluiii 0Örí | itr 

■r til helvítia dægra láðs t»tir dauða 

ií.i i.inn at kanna, í. e. kvali^r. ítr 



gramr dægra láðs , ðllum œðri , até eptir 
IMÖa til helvitis, at kanna djofla i.imm 
llerlii,-. srribiliir dogr, r. dogn , AS. dogor, 
(if)ries dogorcs, nrniuli ilu i ( anniir.s dægrs), 
l'./ius ile 8cmUim§ú l'>. 9; ftL Geim., ali 
Dfteh omnes dies, Smáting om den ny-danskc 
H.tski. al M. 1». Kriger, Kh. 1831, f. 

DÆtíHlS,/// ■/ icttlum a dægr, in compositione, 
i. -aindægris. 

DBIGJAf /•, serrn , tuirilla, Lokagl. 57. 
Nort. dæg , deje. anrillti, et budæg, budeje, 
femina i/un? perudes mulget. De concubinis 
occurril, llist. eccl. Isl. I 510, dcigjur 
cðr friðlur klcrka. 

DBlGRj iid'h, htimidus, — 2) mollis, non 
iiiduialiis , de falcc fenaria , hinn deigi lé, 
A. Í2, ride ódeigr. — 3) timidut, melirn- 
losns, Eb. 29, 2 (Æ4. 225^. 

I'l.ll. \. (deili, dcilda, dcilt), r. «., diridere^ 
ptirliri, disperlire , disfribuere, apud teteret 
srniper ciim arcus. rei construitur: d. inat 
með inonnum disperliri cibum inler homines, 
Lokagl. Í7 ; á dcilir grund mcd jðtna sonum 
ok goðum flumen lerram diridit inter gigantes 
et tlens, Vaffir. /.">. 16; bað dcila sér fullan, 
rogarit, ut sibi distribueret quantum ad satie- 
lalem suppeterel, SE. I 308, 2; deila þiym- 
seilar hval mcð þegnum botem (carnes bo- 
rintis) inter riros tliriderc, SE. I 308, 3; 
sumir Guttormi af gcra dcildu alii Gullormo 
de lupo portionem adposuerunt, Sk. 3, 4. — 
(J) melaphorice, dcila víg með vcrum, cer- 
Itiiniiui inler tiros distribuere, i. e. fortunam 
cerlaminis pro merilo fortiludinis decernere, 
Lokagl. 22; hinc, þat mun oss drjtígt deilaz, 
id in nos largiter distribuelur, i. e. ejut rei 
(portenti) sequelas diu experiemur , Am. 18, 
ad iiiiim locum FR. I 213, ok mun þat illt 
vita, quœ res , credo, malum portendit, ad 
iniiliim imminens spectat; svo dcildiz af i/a 
soríe ilaiiim est , llh. 2, 3, cujus loco F. V 
89, 2 habet svá deildiz af aldri tempore pro- 
cedente id fortuna dalum est. Deila hug, 
animum ditidere, i. e. animi adfectum, amorem, 
in alium transferre, H. hat. 40; hugir dcilduz 
animi in ditidia (mœrore) erant , Gha. 5; 
hugr dcildiz, svá at húskarlar hcldu varla 
vatni, niiimi satellilum adeo sauriali siinl 
dolore, ut lacrimis rir abstinerent , Hh. 28; 
sed dcila c-m geð animtim alicui adtendere, 
Ishl. 2. — y^ de l ' a mál, explicare causam, 
it. peragere net/oliiini sibi ab ttliquo demait- 
datum: ck deihía harða mórg mál hins milda 
málma vörðs expediri multa a liberuli /nin- 
ri/ir milii foiiiiiiissa iii -tjotia. iHI. U2, /.*> (Slil. 
I\ 182); //•/</«■ í. linilr máldeili. /». />/.) ,1 
omisso niitl: deiki vlð Svia , Irtinsit/rrr rriu 
,„,,, Si,,is. niagiio stutlio ratissam agere 
corain Srmiiibiis . >///. /. ) ; liinr ronhndere, 
certare, allerrari. ri.rnri: ek bað flögð deila 
\ii , > þau ^'mjji t/iijnnlrs rnm ,is rmilrndere, 
t>ll. 92, 5; diili ii'iöin fH) þik irata uumina 
teritni rinihntltint , lliiiul. I. 70. Simile est 
dcila sina ords|ieki \i") e-n. ( ,/ilirare, expro- 
H/i/e sn/iii iitiniii siinm rortiin tilii/uo. 

ulrrr riiin alit/uo tlr sa/iienlia , Ytlffir. 

ilrila ninar \ii"> c-n , tle rliararleribus 

iiintrts (pertlia matju a. se,,,,t,a) r t ,m alit/tio 



I)KI 



98 



DEI 



certare , Rtn. 42; deila hciptir inimicitias 
inter se gerere , Hund. 1, 41; absol. , við 
Hrúngnir dcildum ego et Rungner certavimus, 
Harbl. 14; deila magni víð e-n viribus cum 
aliquo contendere, FR. II 50, 4; dcila megn 
(aí. megni) við Drottinn viribus cum Deo 
certare, Lil. 8. — 8) deila, participem esse, 
participare: d. fe föður , pecuniam palris 
participare , pecunia palris pro lubilu uli, 
Skf. 22; deila bauga, annulos (inter se) 
participare. de communione bonorum inler 
conjuges, Rm. 20. — t) þar er munuð deilir 
ubi cupido arbiter est , Og. 22; þat deilír 
raáli, maximi refert, plurimum ad rem facil, 
Has. 65. — y intrans., þar cr víkr deilir, 
ubi sinus dividuntur , i. e. in promonlorio, 
qua ab ulroque latere mare sc in recessus 
insinual, J r . 26, 1; alli of deilir sízt við sja 
viribus contendere cum pelago non fas est, 
A. 13. Part. act. deilandi vide saldeilandi. 

DEILD, f., parlilio, divisio, tinde in prosa 
deildarlið , tanlus numerus copiarum, ut in 
plures partes dislrahi, aul inlegri fessis suc- 
c.edere possint, F. V 64 (ÓH. c. 223), Sturl. 
7, 30; it.pars, portio, deild Iands pars terrœ, 
OH. c. 76; þrjár deildir tres cibi portiones, 
1x1. II 337. — 2) conlentio, certamen, pugna : 
snarfengr við harðar deildir in acri certamine 
strenuus , GhM. II 286; öld býst enn við 
deildum homines eliamnum certamina exspec- 
tant (tumultum metuunt) , Sturl. 5, 4, 3; 
öld fekk íllt or deildum homines ex conten- 
tionibus incommodum acceperunt (sinistra 
fortuna prœlium fecerunt) , OH. 187, 3, nisi 
fá or deildum proprie sit ,,ex divisione au- 
ferre",i. e. accipere commodum vel incommodum, 
tropo a divisione prœdœ petilo ; tum sensus est : 
homines incommodum acceperunt, sinistra for- 
tuna usi sunt. In prosa hoc sensu tam in num. 
sing., quamplur. occurrit, ul legsja til dcildar, 
rem in controversiam vocare , lilcm de aliqua 
re movere, Ld. msc. c. 57, et nom. locorum 
Deildardalr, Deildarhjalli, ísl. I 18, Sv. 10; 
deild höfðíngja = deila, Sk. 47; plur. deildir, 
lites, controversiœ, Eg. 86; stórdeildir, Sturl. 
3, 13; deila illdeildum við e-n, Gullþ. S. — 
3)crimen: ofsannar deildir ob justa crimina, 
H. 31, 3. 

DEILI, n. plur. , nota, qua aliquid digno- 
scitur ; signum, argumenlum , indicium: ek 
sá deili f>ess, ejus rei (diffissorum cranio- 
rum) vestigia conspexi, Sturl. 9,8,1; ek 
segi deili á J»ví , hoc pro certo, ut rem no- 
tam certamque, adfirmo , RS. 4, ubi sic: 
hverr gekk hodda stökkvir j heill , segi ek á 
því deili , | Ijóns ok leystr frá meinum 
| lögvarðanda or garði Sic et in prosa, segir 
hann ok miinnum deili á, at menn skyldu 
allir leggja til cinnar hafnar, Sturl. 7 , 27. 
Cum genitivo, scgja dcili c-s alicujus rharac- 
terem (ingcnium , mores) exacte describere : 
ne dýrs of far fleiri | fleinmóða ses'ig óðar, 
| mælum slíkt við sælan: | sittti heill, kon- 
úngr, deili , i. c. ne sepis fleiri dcili dvrs 
fleinmóða of far óðar, 8B. II 166, í. *Ek 
veit sönn deili á jni ejus rei eerta argtmmla 
novi , G. 38. Sic iti pntta . ek kann (veit, 
F. IV 342) á þér eingi deili , Úll. c. 152; 



kunna, vita öll deili á e-ro, distincle nosse, 
Eg. 80. 39. 

DEILIR, »«., quiditidil, distribuit, (deila); 
d. bauga, annulos dislribuens , vir lilivrtilis. 
Og. 18; d. gulls, id., SE. I 600, 1; d. diida, 
1V/. 79; d. sverða gladios muncri dislrihmtis. 
Og. 31, Ghe. 38. — $) d. herja, qui ciribus 
munera largilur, rex, Merl. 2, 33; d. dróttar, 
satelliles munerilnis (iriiuns , rt'J- : vel íiir 
dróttar deilir | dýr, ÚT. Skh. II 195, F. 
VII .93, 2. — Y ) deilir friðar , auetor 
pacis , Clirislus aut Hirus aliijuis , SE. II 
196, 2; de Gudm. Bono , Ag.; d. skapa, 
moderalor faloritm , de Christo , Lr. 41 ; d. 
styriar auclor pugnœ , SE. I 638, 1; d. 
skepnu deus , Gd$. 33. 57. — 8J in composilis: 
htóðrdcilir, sigdeilir, sókndcilir. 

DEKKR, adj., id. qu. dökkr, deykkr, vide 
fjaðrdekkr. 

DÆL, /"., lerra, SE. II 625: dælar seiðr, 
piscis terrœ, serpens, dælar sciðs dúnmciðr 
MM , Has. 4'i, vide locum sub dúnmeiðr. 
Proprie dæl est lacuna lerrœ, rallicula . 
óþokkadæl, Sv. 29; idem est dæla, Sturl. 4, 
49: þeir sátu í dælu cinni inn frá Kinnar- 
stöðum; hod. dæld, f., idem. Radix est Kytnr. 
dol , doldir, locus humilis (Gloss. Ed. Sœm. 
I sub voce da'la ). 

DÆLA, f. , canaliculus senlinœ egercndœ, 
SE. I 585; II 482 dpla, //„565 déla. 
Norv. dæle, canaliculus tecli (colliciœ) et 
navis; Throndhj. Selsk. Skr. V 54. not. 9 
explicat dæle per Trærende, henhörende til 
en Skibspompe. Dæla vulgo de antlia acce- 
perunt; sic Edda Lörasina: ,,Skip er kent 
við dælu ok dýr eitthvað ; dæla er pumpa, svo 
stcndr í sOgum: þá var byttuaustr , eigi 
(laluaustr ; réttu knáligar byttuna , bokki, 
sagði þermóðr". Eodem modo dæluaustr 
accipitur in prœfat. Njalsagœ p. 10: tl usus 
antliœ navalis apud nautas boreales nondum 
invaluit, dæluaustr veleribus dictus". Sic et 
GhM. II 311; dæluaustr memoratur Grett. c. 
19 et Fbr. (GhM. I. c.) ; dælustarf, negotium, 
labor sentinœ exhauriendœ , Skáldh. 4, 11: 
dælu starf ef dróttin þarf, duga mun ek skár 
en eingi; dælukcr, Isl. I 251: færðu mér í 
dælukeri litlu þat , cr þú kallar sjó vera, 
parva silula, hauslrum. 

DÆÍiIR, m. plur., Dalenses, incolœ Dalo- 
rum (Gudbrandsdaliœ) in Norvegia: Dæla 
drottinn, dominus Dalensinm, de rege Nor- 
vegico, Si. 11, 2, ubi F. VII 93, 2 habet 
deili dröttar; Dæla hilmir, id., F. X 430, 57, 
ulroque loco de rege Sigurdo Hierosohjtnipilu. 
De radice v. dæl. 

DÆLL , adj. , facilis , ekki dælir ála 
elherðendum, hominibus noii faciles, itilracla- 
bilcs, Eb. 28, 3; mönnum þótti ckki da'lt 
liautl fncilc risiini est, Grett.26,3; éuAterfttcile 
csl. sct/nrnle inftiiitiro lik.' 2, '20. Grctt. 55, 2. 
Flí. I2:i<>. 519,3; dælt er licima livat libcrum 
tloini csi quodcunque , lltíram. 5; jere eer 
da'lt við e-n unilla ciiin libcrlalc aliquem 
alliKjiii. I'lac. 26, iibi mcinhr. scrihil daelt; 
shulilli /. 22; dælli, da-lla oompar., melior, 

prtcslatitiur. praslal. suliiis csl, ntai/is dcccl , 
conrc)iil.()ll.i:)l),3.l71,3. Vidc inndæll, óil.iill. 



DK!. 



DBLLINGR, m. . Drllingus , paler d 
/ I, Vafþr. 25. 2) nanut, 8B. II 
FjðUm. 35; tie et Hávam. 163: er 
þjéðreyrir, dvergr ftar Deliiega durum 
ijiiixI nanus Th. canebai anle fores nmtti 
<titim (lomiis stur) ; unde for- 
tnulam , fvri Delliflga dyrura, /•'//. / M9, /. 
& 169, 3. \70 . f. »85, 3, desiiiniam 
stimn , itn tumen ut DeliingN dyr Itis l„cis 
niit tmmtm mui domum lapideam dcnotct, </«"• 
2 Vmi.- dyr vocatur: austan grkkstu 
I at Vntis dyram, Mlkynnl ai -i.i, ,i 485, 
3 </<■ nulii llridrcki rcrjts iitlrlliijviidiim esse 
videtur. 

DÆL.MCA , f. , eeraM, SE. 1 544; propr. 
libcrtas loquemli rl af/citdi, uimiii coiijidentia , 
audacia : mér cr dælska, mn drcgla Lín { at 
dikta nokkut mærðar vín, Skúldh. 3, 5. 

DÆL8BB , adj. , itnpiidcns , nt rrrtunt, 
lliiram. 57; polest cl rcrli , sliiltus" , iiani 
liælskr ,1 rólskr, ul stjnontjina ponttnlur, 011. 

r. Pf, V. IV 905. 

DÆMA (dæmi, dænida, dæmt), r. n. et a., 
judicare . cjistimare: svá dæmi ek of slíkt 
far, ita dc tuli rc judico, sentio, Harhl. 44; 
vcrð cr drflttafflg dfroar Iflfléd til efri sæm- 
ilar, rcijinii (jloriie (Sancta Maria) ampliori 
hvimre dirjna judicata rst. Mli. 9 ; jus dicere, 
Grm. 29. 30. — (1) confahulari, colloqui, rerba 
facere; absol., drukku ok dæmdu polahanl 
,1 fuhulahuntiir, llm. 29, Bk. 2, 2; d. of 
rúnar de runis (scientiis) verba facere, Háram. 
113; d. of vápn, um vigrisni , de annis , de 
ijlvria bellica sermocinari , Lokagl. 2; d. of 
moId|)inur , Vsp. 53', við J>ór knáttu hér 
dæma, cum Thvrc hic tibi sermo esl , llarhl. 
8 ; við einhvcrja dæmdag, cum aliqua (puella) 
sermones miscui, llarbl. 29; d. um jöfra ættir, 
llyndl. 8; vilnumk þess nú, at ek við Völund 
dæma, MMM cupio cum V. colloqui, Vvlk. 29. 
('iiin acc, dreugja hcrr dæmdi lof þengils 
sæmda populus res a rege egregie gestas 
laudihtts rxtulil (rerbo triius. disputaril laudem 
rcgivrum facinortim), Ha. 325 (F. X 137, 2). 

DÆMI. ,-.r, inpltini : sliks d. tale excmplum, 
Og. 11; mörgum verðr sl/ks d. idem multis 
usu renit, A. 10, F. X 208, 2; góð dæmi 
eflflfljp cremplum . ÓH. 170, 2; svá at ek 
vita da'ini, FR. / 262, 1; þá er menn dæmi 
til vi.-su-ð cujus cjcmplum homines ignora- 
runt . Ain. 82; þar var sams dæmi eodem 
m, .</.. ,1 ihi accidii, Am. 20; j'msir liafa |>au 
.laini lotit complurihus idcm arcidit , A. 3; 
lilf'a daini, r.rrmpla luporiim , simililiidv ctim 
lupis, llm. 2N. — $) jori, conditio: þiggja 
■érfl daini diiram MrfflM nancisci, llund. 2, 
2. Vidt lidallii, C|itl|(l;inii. 

D.BMIB, ni., judr.r: ilainir salar dóma 
qui jtidicium ostiarium (d\ i •adóin") exercet, 

DÆMI8TÓL1 ./ fuáiCÍS, Irihunul. 

( dainir,stóll). 8E. I 320, .'/;döglingrdæinist<Ms 
nk Mlar </' 'M . I.i . i. 
m li.i i, \ 1 1 

ol'drl I 

DJC81NN, adj.y iners, ijnavtu, qui facilt 
lamguescil (cf. dasinn) , l'li. II 12$, 2 rar. 
ódcesinn. 



DÆSTK, adj.,fessut, ad languorem redactut, 
Söll. 3, Fi; II M. /. ///.'. //. 

DÆTOR, dat. sing. a dóttir, (pro dóttur^, 
Gha. 13; forte reclius dætr. 

DÆTTK. flf«r. ii dóttir. jilut. SE. I 324, 
rar. M. // /*/, /; sic dæt t ra pro dætra, FR. 
I :it>:i , döttur = dætr, Anecd. 10. 

ÐtYWA (deyli , dcyfða, deyft) , v. a., 
hebetarc. Iflflflfflfll fiucrc. ( daufr ). obtundere: 
d. tggjflr, ucicin (jlitdii. Icli , llaram. 151, 
llin. 68; sverð, Bk. 1, 27; törgu 

eld, Kvrm. 23, 2. Mrtaph. , d. scfa animuin 
vhlumlcrc, Bk. 1, 27 ; d. sakar tensum illatœ 
injurirr hcbctare , Gha. 23. 

DEYFIK, m., qui hahctat, vt miligat, tedai 
(di\t'a), ridc luíii£rdcyfir. 

DEYJA (dcv, dó, dáit), v. n. , mori , Ý. 
28. 33, ÓT. 31, 2; dcya or Helju í Niflhel 
post morlem ad Helain (orcum) indeque in 
íM/lhvlam (larlarum) migrare , Vafpr. 53, 
cf. SF. I 88: vandir menn fara til Heljar, 
ok þaSan í Niflhcl. Sic Eb. 4 (GAJIf. / 
5'ii): ( |)órólfr) trúði, at hann mundi þángat 
di\ j.i í fjallit; at deyja fr;i svínum a suibus 
mvrtc disjiingi, Am. 58; de interitu deorum: 
rcgin deyja numina intereunt , Vafpr. 47; 
de rebus ittanimis , Haram. 76. 77. 

DEYKKK, adj., niger (= dökkr), de corro, 
Sk. 2, 20. 

DEYÐA (deyði , deydda , dcydtj , r. a. 
leto dare , interimere , interficert , (dauðr), 
/s/. // 24, 1. In prosa Ý. 16, GhM. I 640 
(Eb. 34). dcyði pro dcyddi, F. VII 344, 3, 
ubi dcyða naðra , de qua phrasi r. naðr. 

DÆDA fvrmalum a dáð, in compos. fordæða. 

DÍAR, m. plur., dii, SE. I 470, 4; dia 
fjörðr, liquor devrum , tnulsuin poelicum , it. 
poesis, brcytir día fjarðar, poeta, SE. I 236, 
4. 470, 4. ý. 2 diar exponuntur per drottnar 
et hofgoðar, pontifices, qui sacrificia exerce- 
bant et jus dicebant. 

DIGIK, bos, SE. II 566 pro digni. 

DIGNl, m., bos, SE. I 587, 2, ride digir 
el dirnir. 

DIGK, adj. , crassus: digrir fíngr crassi 
diijiti, Rm. 8. Melaph. digrt orð, in sing., 
graris calumnialio, Skáldh. 3, 8; alias digr 
orð , ín plur. , magniloquentia , ntagiiifica 
oslcntatio , Nj. 143. Vide hálsdigr. 

IMGRALDl, m., tervus, (vir cratsut, digr, 
term. aldi), Rm. 12. 

IMGKAZ, crassum ficri , corpus facere; 
de graridti femina , Skaldh. 7, 32. 

DÍGULEARMR, m. , onus calint. (digull, 
farmr) , aurum r. arijrntum, SE. I 'PH, I. 

DÍGULJOKCLL, w».. glticics cntiiti, argen- 
tum , anntilus argenteus , (dígull , jökull) : 
inori^ óx, mildiugr svcrði , f flfljje flflflrðl) mjök 
lítt diíuljiikla, llll. 98, ifle erflVwe.* »or ð fli 
mjdk, mildíngr sparði litt diguljokla, puijna 
Mfleflj • '•'" iii ijrnlo parum pcpercit. 

DIGULL, ».., tiuiriis; F.ddu livtitimm: nef 
crkall.it digfllflflfl, (>\i digoil er lior, nasus 
(tppcllatur digullnis (dvmus tnuci) , flflfll disull 

est mtmmmt, Berdigflll vccunit FR. II Í49, 

uhi rur. Icct. est flfll díegllll iniicus dcpcndemt. 

l'lt.l 'I.L. in., catintis , catillus ftisvrius, 

SE. I digcl, Dan. Digel, id.) ; 



(7*) 



'MI, 



•t.„ 



Dín 



100 



DIS 



eldr dígla, ignis catinorum, aurum, Ha. 291, 2; 
drifgagl dígla, annulus aureus, Korm. 19, 10. 

DIGULSKAFL , m. , nix catini , (dígull, 
skafl) , argentum , SE. I 404, 4 ; in plur. 
dígulskaflar annuli argentei , Ha. 258, 4. 

DlGULSNJÁR, m., nix catini , (dígull, 
snjár) , argentum , in dat. sing. dígulsnjáfí, 
Eg. 82 , 2. 

DÍGULSVEITI , m. , sudor calini, (dígull, 
svciti), aurum vel argentum, fold dígulsveita 
femina, Sturl. 9, 19, 1. 

DÍK, n. , lacus; de fluvio: flæði djúpt of 
— | dík Norðymbra líkum, de amne Thesa, 
F. XI 191. Díki, n., idem, SE. II 128, 2, 
ubi: sík, lá blær á díki ; mare, SE. I 575, 
1; díkis bokkar anguillœ, Korm. 26, 1, quo 
loco minus recte dykis, per y, cf. Eg. 72, 
ÓH. c. 11 159, F. VII 191. 

DIKTA , (-aða, -at) , v. a., excogitare: 
eitthvað klókt mun Drottinn dikta aliquid 
subtile Ðominus excogifabit , Lil. 39. — ($) 
diktaðr dauða úrskurðr pronuntiala senlentia 
damnaloria , Nik. 48. — y) versus facere: 
dikta mærðar vín , mannsaungs spil , Skáldh. 
3, 56, 1. 

DIKTH , m, , vena poetica , Lil. 92. 

DILI, m., macula , id. qu. flekkr, blcttr, 
pros. F. III 125: brcnna e-m illan díla, 
malam alictti maculam inurere, i. e. clade 
adficere, Fbr. 44, 3 (GhM. II 400), et mox in 
prosa: seint mun sá díli gróa, cr þú hefir 
j>ar brcnt. 

DIMMR, adj., obscurus : dimt regn, pluvia 
obscura, i. e. densa , copiosa , Reksl. 31 , cf. 
myrkr; de voce: til dimmum Ijóðum valde 
quam obscuro vociferalu, lSj.93, 2; de colore, 
aler: inn dimmi dreki ater draco, Vsp. 59. 
In prosa, ský dökkt ok dimt, F. XI 136, 
et verb. dimma de oborientibus tenebris , F. 
VIII r 305. Vide dymmr. 

DIMUN , f. , insula Fœroensis , Dimuna, 
SE. II 492. 

DÍNA, f. , id qu. dýna, Duna fluvius, 
Krm. 3. 

DlNl, m., ignis, SE. II 486 (omissum 
II 570). 

DIRNIR, m., bos, SE. II 483, pro digni. 

DIROKKR, m. , homo ignavus , iners, 
imbellis, SE. I, 532. II 547. 610; dirokr, 
// 464; al. dirækr, dirökkr, drokr. 

DIS, f., soror: heitir ok systir, dís, 
jóðdís, SE. I 538; Loga dís, soror Logii, 
Skjalva, Y. 22, /; dis skjöldúnga, regum 
consanguinea , de Brynhilda, Sk. 3, 18, de 
Sigruna, Völs. 18. — 2) femina, SE. I 
318, 1. 557, 2; de regina, Ghe. 37; 
dís úlfhuguð femina lupind indole, Sk. 2, 
11; de ancillis, dísir dramblátar feminœ 
superbœ, F. X 194, ubi scribitur dýsir per 
ý- — 3) dea , nympha: heim bjóða mér 
dísir, cr fráHerjans höllu hcflr Oðinn mér 
sendar, deœ, quas a Valhalla misit Oáin, 
i. e. bellonœ cœcilegœ , Valkyriœ , Krm. 29; 
dísir, drcyra svells (mens) dynfdsar, deie 
strepitum ensis amantet, deœ prœliares, 
bellonœ, Vigagl. 27,3, SE. I 490, 1; dísir 
högna mans hlýrna , deæ clipeatœ, clipiii 
armalœ , bellonœ , Ha. 236, 4; dís Herjans, 



dea Odinis , bellona, Gk. 18, ubi in dat. 
sing. dísi; dís goða bekkjar, dea , in scamno 
deorum accumbens , de Idunna, SE. I 312, 
2; dísir Drottins mála, Ufmphm deo familia- 
res , rirgines sacrœ , Divat , Séll. 25. — $) 
absol., bellona : dísargjóðr, lestris lictlonœ , 
corvus , Hg. 5, 2. — y) in appelíúlitniimt 
fcmineis: dís dvcrgranns, dea , nympha lap- 
idis (forquis), femina , Ha. 83; dís cydraup- 
nis, annuli, id. , Fbr. 16; d. fagrmjöls 
Fcnju, auri, id., Píj. 78, 1; d. lægis clds, 
auri, id. , GS. 19. — S) parcœ , dísir vildu 
svá, SE. I 280, 3. — t) deœ tutelares , 
familiares, genethliacœ, id. qu. fylgjur, 
kynfylgja (Fll. I 122; spádÍHr, FR. 1 144) ; 
hœ fere describunlur ul bellonœ, gladiis et 
galœis ornalœ (F. II 195): hygg ek við 
hjálmum | híngat komnar | til Danmerkr | 
dísir vorar, FR. II 47, 2, et mox dísir 
dauðar — hcill horfna. — Framvísar dísir, deœ 
prorida' , quarum una dicilur hjálmfaldin 
ilmr armleggjar orma, nympha armillarum, 
galeá redimila , Hitd. 33, 1; úvar disir, 
sœvœ , iralœ deœ, Grm. 52; tálar dísir, 
dolosœ, malevolœ, infidœ , Sk. 2, 24; af- 
synja dísir abalienatœ , Am. 25; adde Bk. 
1,9, Hamd. 27; fíra dís dea lulclaris ho- 
minum, Vigagl. 9, 1. (in dat. dísi), in pros. 
hamíngja. In compositis: hirdidís, jóðdís, 
öndrdís. 

DISKR, m. , calinus, patina: Heljar d. 
fames , v. Hel. 

DJARFHÖTTR, m., cucullus audaciœ , 
(djarfi audacia, höttr); draga djarfliött 
yfir skör audaciam sumere , Ad. 3. 

DJARFI, m. , audacia, v. djarfhtfttr et 
ógndjarfí. 

DJARFR, adj., audax , Fbr. 26, 3, v. 
frýja ; vide eggdjarfr, fólkdjarfr, gunn- 
djarfr, hildardjarfr, hjördjarfr, manndjarfr, 
megindjarfr, ógndjarfr, regndjarfr, sökn- 
djarfr , vápndjarfr, vígdjarfr, þíngdjarfr, 
þrdttardjarfr. 

DJÖFULL, wi., diabolus, Mg. 14; djöfuls, 
þrælar, servi diaboli , de hominibus paganis, 
F. VII 84 , 2. 

DJÚP, n. , altum, mare, SE. I 575, 1; 
djúps cldr, ignis maris , aurum, Fbr. 25, 2; 
djúps valfasti, id. , F. VII 51, 2. - $). 
profundum: liðskjálfar djúp , turres r. portœ 
profundorum, o: fossis circumdatœ , Ghe. 
14; pl. , djúp dorgtúns profundum maris . 
SE. II 236, 2; — niðaborgar, cœli, ilnd. — 
y) djúp, SE. 1 296, 3, referri potesl rcl 
ad proxhnum akorn, o: corda profunda, vel 
ad remolius rastar, o: djúpröst, unda alta. 
vorlex , gurges. 

DJÚPHUGADR, adj., alli ingenii . pro- 
fundi consilii , (djiípr , hugaðr) , callidus. 
aslulus. SE. I 310, 2, de Lokio ; dc Tltorc. 
SE. II 156, 1. Respondcl Grœco ^ahv'vOM;. 

DJUPLEIKR, m. , altitudo . profunditat; 
H. profundum: sOkkrai í tljiíplcik jarftar, 
i/i profundum terra prœcipituri, de diabolo, 
Lil. 9. 

DJÚPR , adj. , altus . profiindus : ketill 
rastar djúpr, lebes milliaris profundidale, 



AV» V 



of Mec 






n.ii 



101 



DOR 



iljiipr mnrr nltinit tnare , Alrm. 
iðffg djdpra benja, ms altorum vuln trum , 

sanguis . Knrm 27, 4. 

P.M l'H V PH, »////'.. prnfumli rntisilii, (djtípr, 
a ráð) i pmfnnda sapientiœ , Mij. I. ■'<. 

DJÚPRÖÐULL, m. , sol maris , (djúp, 
röðull). uiiriim, ) 5, 8E. I 32 (Alí. I 249). 

I»(). /. siitf/. et 3. plur. impf. iml. acl. r. 
ili\ j.i : dó moriebantur , Am. 63. 

Im'mt. pro dögg, f., plutia, F. VII, 349, 
3, tide dögg. 

POK, /'.. husiu, 8B. II 177.561; proprir, 
II I ritlrlur, iil. t/u. Diill. Pabe, jiui irulu, ritle. 
dall, dOflcn Pafar Parraðar linslir. (llte. '/. 

POKI, ///., lorpnr, cnr/it. daulV, riilr lioddofi. 

PÖKUA , hasta, SE. I M9 var. I'.i. II 

477 dof lænz, // 621 dauflcinn, ul rrrla Irrtin 
ridealtir ibf, lenz (id. qu. lensa). 

POFNA', (aða, at) , r. «., torpere, ohtor- 
pescerr; il. rires umilferc , Ittiif/uescerc : eitr 
dofnar, teiteiimii lunt/uel . riin amiltil, Gd. 61. 

POKHAR, f. , plur. , Irarlus habitalus in 
(iuilhraiulsdalia Nnrregite , prope monlem 
Dmiicum; Pofra drottinn , dominus Dotria 
r. Iractus Dorrici. prœses Norregiœ, de Ha- 
konedynasla, ÓT.26, i, ¥.1123, i. Unda- 
liinis in Descr. Norv. p. 39 adfert Povre, 
prtetlium cum Irmplo , in Gudhrandsdalia 
monti Dovrico proximum, unde notnen tnonlis 
ih i nal. 

DOFHl, »«., gigas, SE. I 551, í; tide de 
X 172-175. 

IM>GG, f., ros, plur. döggvar, rores, imbres, 
Vsp, 17; draupnis d., ros Dropneris, aurum, 
Korm. 8, 2; d. bcnja , sára , ros vulnerum, 
sanguis , Korm. 27, 4; Gþ. 15, ubi dat. 
áifffi : lýða spýttu beimar blóði j bldð syn- 
jaði andar þjóðum ] seggja flóði af liörðuin 
höggum hOggin fcrð í sára döggu , ubi 
riihirmii, lýða ferð, hOggin af hörðum liOgg- 
iim seggja , flóði í sára dOggu , multilutln 
hntninum , percussa duris ictibus tirorum, 
sanguine perfusa fuit ; dreyra d. ros sanguinis, 
id. gu. dreyri sanguis, FR. I 284, 1; dögg 
absol. de sanguine, Korm. 12; hræfa d., ros 
rnilarerum, cruor , SE. I 372, 2; vopna d. 
ros armorum , id., þ. Urœó. 8,2, idetn est 
döit vápna. /•'. VU 3V.I , 3. ln compositis : 
ángrdðgg, eydðgg, fleindOgg, harmdögg, hjör- 
dðgg, kleppdðgg, morgindðgg, umdðgg, val- 
dOgg . ðldradðgg. 

lMMMíKHKVH. m., deus plutiœ , (dógg, 
Kiivi): Praupnis dOggfri'\ r , deus pluvia 
Drnpiuits (auri), rir , ÓIÍ. 239, 1. 

IMUÍIÍI.ITH. adj., rnrr colnratus, rnrans, 
(döffg, l'ti'. 'iilj.), tlr cnrris. Vids. 30 (llund. 
>■ . 

PoooOTTH. adj. , rorulmtus: döggótiir 
dalar ralh > rorulmtm . lluml. I . \ 

DÖ6GSKAF1, ,/,.. ctém - 9E I 72, I. 
(II k..c- . // gakafe, // 

621 áauggtikafl), i/mi^i ro r $ m radens (dOgg, 

skali n skal'.i I. i/iiml ijislalus terram titlintjiit 
tiutiijiiir uifi -rinrr . siiiuli ralintir ur /niis 

imr intjiiur dðggakdrr d ieitu r (riilr akr). 
l-'i'iiiiu daugskapi , quam affeit Olariut m 



NgD. 80, conjectura esse tidrtm r. llaud ahsimili 
ralinne Angl. „pedes" dicuntiii dcwbeatera, 
" perradentes. 

DOflðVA (döggvi, dögða), r. a., irrigare, 
irrorare : þrer (ár) munu dðggva | dýrar 
JMÖif íiðs í glœstum gollorhiiini . m flu- 
iiiiiut irrigaliiiiil cximia cmila in splendidis 
pectoriliiis. Mrrl. 2, 82; þá er dOgðist vatni 
///////// //////// Itislratus est (Christus) , Lil. 37. 

Im'mjkA PK.IKIH, ///•, /rt/i/M»i Nj. 79. 
Jonsonius ducit a nom. dðggull, adj., rorans, 
ilrstillatis . (d<ic;j, id. t/ii. draupnir, (drjtipa), 
aiiniilus ; G. I'aiili a deigull, catillus fusorius. 
G. Andreœ terlil jtrmu" , nihil adstruens; 
II. Ilaldorsonius , arma , in specie galea. 
Sit/iúficatin liujus rocis atlhuc in incerto est. 

IMHíKINGAR, m. pl. , stirps regia a Dago 
oriunda, SE. I, 522 r<ir. /, FR. I 35 7 , 
). 2't; reges, Ug. 33, 9, Fbr. 50; döglíngr 
Oðlinga, rex regutn, Deus, G. 5; in sing. 
sape pro rege, SE. /, 52 'l. 

POGN (dpgn) , n. , dies , id. qu dægr, 
SE. II 140, 1, ubi dánar dpgn=dánardœgr 
dies fatalis; Dan. Dðgn, Srec.dygn {cf. vatn 
et vatr). 

DÖGR, n. , ride dœgr. 

PÖGURÐR , »i., prandium (id. qu. dag- 
vcrðr), FR. I 262, I; hvítr dOgurðr cibus 
lacteus, F. V 177 , 2. 

DÖKK (döcc) legendum F. V 349, 3 pro 
dóct , o: dðkk = dOgg, ros, ut dökkskórr = 
döggskórr, FR. I 173 tar.; v&pna dökk 
sanguis , t. dOkkvalr. 

DOKKMARR, tn. , equus lacuna: vika d. 
natis , a víka dokk, lacuna sinuum, gurges 
tnaris , profundum mare, et marr, equus, 
runnr víka dokkmara, lucus natium, vir na- ' 
riciilator, it. rír, homo, Uitd. 20. Dokk, 
/"., lacuna; dökk, id. , Gþl. 393 et hex. B. 
///////. 

DOKKH , adj. , niger, obscurus ; de serpenle, 
ul brdnn : dökkr lýngs hrokkinsciðr , niger, 
tortuosus serpens . G. 16; epith. Draconis 
(naris), dökkr ormr, F. II 181, 1; maris, 
dOkkr marr. SE. I 316, 2; unda , dðkk 
bára, II h. 31, 2; pugna , dðkk róma, F. 
/// 219, 2; dökkvar hlíðir clivi obscuri 
(silvosi), Hund.l, 43; dökkvar konur femina 
nigra, Sóll 58; (in) dðkkva hlðkk hiíborgar 
skin.s nigra Dita fulgoris aquorei, fetttina 
ntijris capillis conspicua, Hild. 34. Vide 
dekkr , Jeykkr, et composita hamdðkkr, 
ódökkr. 

IM")KKSALR, M.j ades obscura . í. e. 
(sec. R. C. Raskium) umbrosus et siltosus 
locus , svana dals d. , lucus maris , i. e. aut 
insula silmsir, aut ipsa Srlantlia (Sælundr. 
lucus maris) , DanmOrk svana dals dökk- 
salar , /// Dania . mullis silrnsis insulis cmi- 
sinns . ii I Daiita . sedi regite . i/mr í 
laiulia esl , suhjacens , Úlí. 1^2. 7. llkr. T. 
17. suscr/ila rar. lerl. djiipsx ala . rinistruit 
hvana dals djiip.s\alr marinn prnfmuln al- 

f/iilllS. 

DOkkN A (dökkvi. .lökkla. dOkkt), r. 
//. , nlisriirare, iiinrum redili rr . rmiliimiiiare : 
■ríg&ff •'!• Iicimr -.1 iT llllíl>ag \illl.: 

Iiann ÍSkkvlf |U) manna, ille (mmutus) con- 



DOK 



102 



OÓL 



taminal mores hominum , Has. 55; intrans. 
cum accus. subjecti, dag dökti dies obscu- 
ratus est, SE. II 196, 3. 

DÖKKVALR , m., niger accipiler, (dökkr, 
valr); d. dólgbrands , niger accipiter gladii, 
corvus (insolita ratione) , quare sic resolvere 
placet : dukkvalr, m., accipiter roris, fdökk = 
dösc, valr), dökkvalr dólgbrands, accipiter 
roris gladii (sanguinis), corvus, HS. 1, 1. 

DOLG, n. , hostilitas , bcllum, pugna , SE. 
I 563 , 1, ubi inter pugnœ nomina recensetur. 
Dólgs sjötull, sedator (sedatrix) hostilitatis, 
auclor pacis , de mola Grottio , SE. I 386, 
2. — (J) hostilis animus , ira, dólgs akarn, 
glans hostilis animi , glans iræ, cor , SE. I 
296— y) dólg, SE. I 298, 2; vide in kólga. 

DÓLGBAND, n. , numen pugnæ , (dólg, 
band), Odin vel Bellona: dökkvalr dólgbands, 
niger Odinis r. Bellonœ accipiter , corrus, 
F. I 48 , 1 ; dólgbands ctiam legg. 2 codd. 
Hkr.HS. 1,1, et Fsk. 27,2. 

DÓLGBRANDR, m. , ignis pugnœ , (dólg, 
brandr), gladius: dökkvalr dólgbrands, niger 
accipiter gladii , corvus , HS. 1, 1, quan- 
quam non adsunt regulæ Eddicœ, quæ per- 
millant corvum ab gladio dcnominari, vide 
dólgband. Allerum lamen exemplum vide 
in dólglinnr. Sed vide veram analysin sub 
dökkvalr. 

DÓLGEISA, f. , favilla pugnœ , (dólg, eisa), 
nimbus lelorum, jaculalio: reka dólgeisu, 
spargere lela, pugnam facere , Hg. 5,2. 

DÓLGLINNR, m. , serpcns pugnœ (dólg, 
linnr), gladius : bcitir dólglinns, vibralor 
gladii, pugnator , vir , Plac. 10. 

DOlGLIÐ, n. , liquorpugnœ, (dólg, lið), 
sanguis: dólgliðs svanr corvus, ejus bræöir 
prœUator, OH, 4, 3. 

DÖLGLJÓS, n., lumenpugnœ, (dólg, Ijós), 
gladius: skyndir dólgljóss prœliator , SE. 
1 322, 5, Fsk. 109, 1; F. VI 140, 1 
habet dólglauss , ptignœ expers , a pugna 
alienus , imbellis. 

DÓLGMADR, m. , vir pugnator (dólg, 
maðr) = liermaðr: dauðir dúlgmenn: homines 
mortui , lect. membr. Hund. 2, 49. 

DÓLGMINNIGR, adj.,memor pugnœ, (dólg, 
minnigr), billicosus , F. II 279. 

DÓLGR, m. , hostis, SE. I 536, Bk. 2, 
21, ubi esíum-dólgr, ut ofdólgr, redundanle 
um; dólga dynr, strepitus hoslium, pugna, 
Hund. 1, 19; dólga fundr congressus cum 
hostibus , SE. II 216, 1; dólgs senna, rt^rt 
cum hoste, prœlium , F. II 318, 1; dólga 
saga, id. , ÓT. 28, 1; dólga fáng, lucta 
cum hostibtts, pugna. dólga fángs mcnn 
milites , ÓT. 120, sed sec. membr. E., 
dólga vángr, campus hostilis. campus prœlii, 
dólga vángs börr, prœliator, bellator. In 
appellationibus personarum : Jóta dólgr, ad- 
versarius Jotorum, rex Svecicus , ob Lclln 
cum Danis qesla, f. 18; sic Á\a dólgr , Ý. 
33, Tunna d'ólgr, ý. 30, FR. II 12, Frísa 
dólgr, OT. 123, 1; dólgr draupnis niðja, 
inimicits annulis , vir liberalis , Ad. 23. 
Sic hlenna dólgr, hoslis raplorum, furiim. 
rex justitiam exercens ; F. VI 197, 1; dólgr 
jðtna, adversarius gigantum , Thor , SE. I 



252; d. Loka Heimdallus, d. Fenrisiílfs 
Vidar, d. Haðar Valius, d. Vala Ilödus. 
d. goða Lokius, SE. I 262-268; Mft 
manna, hostis hominum, gigas , SE. I 880, 
2. — (J) in appellatione mcmlni ririlis (ut 
jtttunn), SE. Eg. 238. — 2) nanus , SE. II 469. 
552. In compositis limdólgr, ofdólgr (um- 
dolgr, Bk.2, 21), sökudólgr. 

DOLGROGNIH, m. , deus pugnœ , (dólcr, 
rögnir), pugnator , vir bellicosus , fortis, 
Ghe. 31, Slurl. 6, 15, 4. 

DÓLGSKARl, m. , mergulus pugnæ , pul- 
lus prœlii, (dólg, skári) , corvus: ddlgskára 
magnandi , alens corvum , puqnator , bellator, 
SE. I 488, 3. 

DOLGSPOR, n. , vestigium pugnœ , (dólg, 
spor) , vel forle reclius restigium pugionis, 
(pro dólkspor, dólkr, spor) , riitnus , Viils. 
29 (Ilund. 2, 40). Dálkr pro dólkr, cultcr, 
occurrit , F. I 180 id. qu. tygilknífr F. XI 
149. , 

DÓLGSTÆRANDI , m. , pugnam augens, 
cicns , (dólg , stæra) , bellator , Hh. 43. 

DÓLGSTRÁNGR, adj. , acer in pugna, 
(dólg , strángr) , Mg. 20, 1. 

DOlGSTHÍÐIR, m., inimicus hostibus, 
(dólgr, stríðir) pro dólga striðir, qiii hosti- 
bus incommodum el molesliam adfcrl , rir 
bellicosus , de Sigitrdo llibbitngo , Ha. 146. 

DOLGSTYRANDI , id. qu. dólgstærandi 
(raÖ , F- VI M9. 

DOLGSVALA, f. , hirundo pugnœ , (dólg, 
svala), corvus , dólgsvölu barmi, fraler corri, 
corvus , fæðir dólgsviilu barma, allor corvo- 
rum, prœlialor , vir , Eb. 17, 1, ubi sic 
construe: farmr Forna (i. e. Tinforna) sjóðs 
kom síðan und snarráðan fæði dólgsvölu 
barma. 

DÓLGVIÐR, m. , arbor pugnæ , (dólg, 
viðr) , prœliator , vir , Bk. 1, 29. 

DOLGÞORINN, adj., audax ad pugnam 
(dólg, j)orinn), Merl 1, 47. 

DÓLGl>RASIR, m., nanus , Vsp. 14 (cu- 
pidus pugnœ vel contentionis , dólg, þrasir). 

DÓLG^VARI, »n. , nanus , (dólg, fevari), 
SE. I 66, 2. 

DOLI , m. , vir ignavus , iners , in semislr. 
manca, Sturl. 4, 20, Cf. Norv. Döle fatuus. 

DOLPR , «i. , tunica, inter restimcntorutn no- 
mina est in SE. II 49 't. 

DÓMARl, m. , judex : d. heims deus, 
G. 39. Vide yfnddmari. 

DÓMENDR, m. pl., judices: réttir dóm- 
cndr Dana þjóðar, veri principes , dc riris 
crccllentibus , FR. II 55, 2. 

DOMR, m. , judicium, cxistimatio: dómr 
n i ii dauðan hvcin, judicium de morluo quo- 
cunque , faina posl mortcm superstcs , Háram. 
77; cfstr dómr, jitdicium crlrcmum . suprc- 
mum, Lb. 26, Has. 26, Sturl. 4, 5. 2; 
fullir dómar, judicia juslc constituta. judiciu 
plena , juslo juiliciim nuincro . Bk. 1 , 12. — [J) 
dómr norna , decrcluut parcarum . fatum a 
jiarcis (lccrcluin cl conslil itliim : illr cr d. 
norna , VR. I 50$. 2; liafa norna dÓB, 
mor/cni oppclcrc. obirr. l'nt. II: n.jóta norna 
dóms , fatofungi, mori. ) . >2; dóms (liauinr, 
somnium fati. i. c. somnium prænunfium fati. 



DOM 



103 



DÓT 



quo fiilum nl pœna fatalis portendilur , Fbr. 
Iti . Vigagl. '.) , /, quamquam loco potteriori 
nt fclliguðr fólkvandar dóms. 
tiniuiii judicium riisimii exercens , dea prœ- 
linrum arltilrn ; dóms dóinr, lh(>S. uhisic: 
fram gekk dóniM at dóini | dómspakr, hinn 
er lög rakli , t/itn loco forte construi //» hnit 
dnins lOg /etyrí judicialcs ; rffalum , trrmn : 
Iðja dtillir. srrmo gitjanlis , tiuriim , i ;/»/> l'i i\ r, 

1/. Il/uil. 6,2. - y) vupna dónir, jtidiriuiu 
armnrum , pnrlium . Slurl. 7, 90, '2; brímis 
dóniiir , jmliriii glmdii, put/ntr, Völt. 9 
(lliunl. 2, '2.'>); darra dóinr , judicium hastu- 
rum. nl. . PMff diiinr«'> nir, jf. hjördómr ; 

' S\iilnis dtiinr , judiciiim (hlinis , MfJM 
» / GOndlar dóinr, jutlicium hrllonœ, 

I. U,'138, .;. /,////»/. /•/. /7/. / 402. — 8j 

re*; ht'ilatcr ilúnir , res sacru . saticttr rcliquiœ: 
li. d. hilinis, r«ðú Imorhti) sttntitr rcliquiæ, 
funus ict/ium , Úlufsr. (i'2 ; hilijir dóinar re« 
sacrtv , Ll>. 32 , km lilómi hclgra dóma, </e 
ttincta crucc: dvrr tlómr. r/\ prctiosa , de 
rrliijiuiir ('hrisliana , /'. / 867; hciðinn d. , 
re* etliiiica , cllttiicismus , paganismus , F. II 
53, 2; niörk heiðins dóius, /err« pagtiiut. 
^'irtegia, F. \l l'is, 3; hciðinn dúinr, 
</e /er/rt pagana : þann var vondt at vinna | 
vóni í heiðnum dómi , /5/. // 50, i. 
De regtiabililiits , Magn. p. 502: lét upp vaxa 
hina fegrstu dóma ok hinn sa'tasta korn- 
skurð — e) t» compositis : bekkdómr , brek- 
dóinr, ft'Hidómr, hjördómr, jarldómr; konúng- 
dóinr, megindómr, regindómr, salardómr, 
sMkdómr, vipnadómr, vísdómr, hórdómr; 
in horum quibustlam , ut in brek-, vis- 
luir- . tliiini trrminationi inservit. 

DÓMREIMR, m ,judicium experiens, peri- 
clitans , (dómr, reynir): darra dómreynir, 
jutlicium littsitirum experiens, pugnœ periculum 
faciens, prœliator, it. simpl. tir , homo, Kj. 
78, 1. 

DOMSPAKR, odj.^ peritus judiciorum, 
(dómr, spakr), juris peritus: d., hinn er 
lög rakti, DrpS. 

I><)M\ ALDR , m., judicium exercens, 
(dómr, valdr), judex, de Deo, Sóll. 29. 

l>OR(i, f., arundo piscatoria, Grm. proœm. 

dorgar land, Irrra arundinis piscatoriœ, mare, 

I. 324; dynströnd dorgar, id., SE. /., 

■ 126, 5, dorgar vángr, id. , eldreið dorgar 

fl l'rmiiiit, Jd. 3. Hoc instrumenlum 

piscalorium desrribit Slromius I 435, icon 

l.-m Tab. 3, 7. ntlr et Félagsr. III 195 

-.'/n.: Iiuir rrrbum Ftrroense, dyrgja (Isl. 

at dorga) , ai itndine pisccs capere. Gcrm. 

Itinlum in termonc Kratitleiibitiijicu Itarge, 

dic, luimtis rj- nriclitilco, //»/ lucios capiendos. 

ir bönd funes piscalorii, 6//,i. 5/. 

DOBOTl V //., prttlitm, cum/ius tiritiitlinis 
/itMnt.nitr. (iliii^. tiin), mtirr ; tljiip dor';tiín> 
profuntlum ■MTW, s / // 938, '2. 

DOBI, »'.. iitintis. >/;. /. » ism. 

/. tluri, ilurinn. durnir. 
I»ÓKU, m.. rnsis r. Iittsitt (id. i/u. darrj 

ritrn iiccttrril : >/'.'. //"// littlni btitir roct 111. 
qutim tijfrrt OUtVÍMi in \i/l). S.'l , ./ 111 
tliii/ilitt p. 'i'í: diirr dreif fram at laöi (»/»/. 
/. VI 81, I). Fliir. dari.u 



II g. 33, 2 cum terbo in sing., darrar hristiz 
linslti 1 iiiiriihihiiiiliir.t/iiti loco Fsk.22, 2 luthrl 
in sing. dörr hristisk (tisi dOrr /1. /. potest esse 
plur. a darr, cum terbo in sing.) ; sed Jon ■ 
sonius in Gloss. Sjalssagœ, sub toce darraðr, 
prœferl h. I. lectiunem rar. darratV liristi/, 
liasia concussa est. Plur. tlarir occurrit Ólafsr. 
56, ubi sic: hræftilig var lijörva gnauð, harðar 
ln vnjur sprúngu, drengir fengu darra nauð, 
darir á lilirum súngu: dörir, Merl. '2. 
IHir, Slurl. 6, 15, 5, tidetur esse plur. apo- 
cnjitttits prt) dörvar haslœ : dör man (t. 
manu) dólgum orum - kvaddir, ut holtl pro 
höldur, Siurl. (>. /."), bil pro bilar, tnbil sterka 
F II II 76, 1. 
DÖTTIR, f., filia, plur. dætr, »7. dœttr, 

DODKA, /"., rtrts species, SE. II 489. 

UODHKYISA, f., aris species , SE. [II 
'188 ubi dirisim, doðr, kvisa. 

DRAFLI, tn., lac coagufalum, Grett. 19,3. 

DRAKXAR, Korm. II, 5 , sec. lectionem 
membr. 132, unus bonœ notœ Cod. chart., 
þrafnar; tidelur esse gen. sing. a nom. 
drafn, ///., tel pro drafnar legendutn drafna, 
// nom. drafni, ///.. id. qu. prafni, lignum, 
tit/illum, qu. r. ; cf. et trafr et sub hac toce 
adlatam formam trafn, //// ut drafn, trafn, 
þrafni una eademque tox sit. permutatis inter 
se dentalibus d, t, þ. Fctils drafn, tigillum 
lori gladialis, gladius, skerðir fetils drafnar, 
incisor gladii, vocatur gladius Shöfnungus, 
qui gladio Htitingo fracturam intulerat, Korm. 
11, 3. — 2) gen. sing. a nom. dröfn, f., filia 
Ægeris, unda, mare, qu. v. 

DHAGA (dreg, dró, dregit), t. a. , tra- 
here, ducere : d. dag, nótt, sól, de equis , qui 
diem, noctem, solem trahere credebantur, 
Vafþr. 11. 12. 13. 14, Grm. 37; de capris, 
rhedam Thoris trahentibus , hafrir drógu hóg- 
reiðar hofreginn fram at Hrdngnis fundi 
ctipri Thorem ad congressum cum R. protra- 
hrhittii . SE. I, 280, 1; d. .ilin. arcum ten- 
dere , Hh. 65, 3; de circumagenda mola, d. 
steina, lapides molares tersare , circumagere, 
Sóll. 58; d. dólgs sjOtul tersare molam, SE. 
I, 386, 2 et ibid. in prosa 1 , 376, A. kvern- 
stcina; d. ár at borði remum ducere, GhM. 
II 110; d. svanfjaðrar agitare alas olorinas, 
Völk. 2; d. skeið fótum curriculum pedibus 
metiri, FR. I 486, 3; d. brand of þrirou 
randa , ducere gladium per oras clipeorum, 
tntis cliprorum gladio persecare , SE. I 610, 
1; i. evcrð of grðn, glttdium ducere per 
barbam labiorum , í. e. faciem glattio rulnr- 
rtirr, FR. I 284, 2. — (i) cutn accusatiro 
rt /mrpositione; cum at: d. órar at æruin 
Vtuin deliris hominibus NMMM ttdfrrrr, 
Sfi //.! '216: draga vel at gram falla- 
ciam regi intendere . 8k I. 33: d. um- 
ráð »t stilli regem dolis circumrcnirc , 1.53; 
cum á: bau-;ii- ingmt ii bast tuuutli in phi- 
lijrttm indutii. Volk. 7: ciim frá: d. c-t 
fr.i i--m . aliquid iihslrtilurc tilicui, ttbslru- 
I11 ntlii ith tilir/uo tircrtcrc, Gefjon drii Dan- 
m.ukiir auku frú Bjlfs, Irrrnm , fulurum 
Dtiniœ tiiigmctiliim. Gglrio (bobus aratro 



DRA 



104 



DRA 



junclis) abstraa ii . y. 5, SE. I 32, 1 ; cum 
mcðal: d. grun meðal jöfra suspiciones inter 
reges serere, Ha. 182, 2; cum saman: draga 
saman svcitir copias conlrahere , Mb. 4; 
cum or: d. hjaldris or spónum, skíðijárn or 
skiði fjliiiliiini e vagina educere, GS. 17 , 
Hm. 16; rii ni yfir: d. hött yfir skör pileum 
ctipiti indnere, Ad. 3, ut d. hött yfir hjálm 
cucullum super galeam induere, Eg. 60. — y) 
part. pass. dregiim tratius, sed drcginn lilunnr 
phalanga (tractu navis) allrila , ÓT. 40, í, 
Ha. 289; vide slíðrdreginn. — 8) intransilive, 
ire, proficisci: hrönn dregr grönn or grunni 
exiguus fluctus e vadis emergit, SE. II 493; 
er at hjörrógi drógum quum in prtelium pro- 
cedebamus, SE. II 114, 2, ubi II 110, 
2: drógumz; skeiðr drógu (Hhr. dróguz) 
at vígi naves cursorite in pugnam pro- 
cedebant, F. III 4 ; hoc sensu to draga idem est 
nr draga sik vel dragaz. — z) impersonaliter : 
dregr at, prope abesl , adest , imminet , er 
dregr at hjaldri imminente prœlio , Hh. 84; 
ský dregr með hinni nubes per cœlum agun- 
titr, Nj. 158, 9; þoku dregr upp, nebula 
adscendit, emergit , F. III, 97; dró slafr af 
Haf ri , loquacitas Hafuris evanuit , Hafur 
obmutuit, Grett. 77, 1. — £) dragaz, reci- 
proce , ad se trahere: Brandr drrfst ýta undir 
B. copias contrahebat, Slurl. 7, 41, 2; 
dragaz lítinn landher saman exiguum exer- 
citum colligere, Merl. 1, 31; impersonaliter, 
lente procedere , dragaz at vígi in pugnam 
procedere, ÓT. 130, 1, ísl. I 165, 2; 
hyski drósk til skógar familia se in silvam 
subduxit , Hh. 19, 3, J>jóð tekr dragaz hart 
sunnan á heiði viri incipiunt magno gradu 
iter in montana ab austro contendere, Isl. 
II 361, 1; þjóð dregz víða á veg, Sturl. 
7, 41, 1; dróguz lítt um fjiill ok skóga 
œgre se per montes silvasque trahebant , Ha. 
182, 1; mœrð dragiz þannig eo transeat 
oratio , G. 21. 

DRAGI, m., in composilis , tam transitive, 
qui trahit, quam intransitive , qui se conti- 
net , versatur , vide heimdragi, vatndragi. 

DRAGREIP, n., funis tollendi veli, (draga, 
reip), SE. 1 585. 694, 1. 

DRAGSEIL , f. , funis traclorius , ducta- 
rius , ídraga, seil) : d. hcyrnar spanna, Ad. 
20, funis tractorius urnarum acuslicarum 
(i. e. aurium) , vertente G. Magnœo et 
sequenlia adnotante : ,.d. heyrnar spanna 
'" aliud esse potest , quam vel inauris, 
pro auro in genereposila, vel aurum sim- 
pliciter , ut temporael frons,propUrudfi- 
nitatem cum auribus , vocenlur heyrnar spann. 
Notum autem est , Veteres gestasse aureas el 
n r genteas vittas; unde non improbabile est, 
lnrr miialla a fronle et ejus ailjunctis, atque 
adeo a capite ipso, periphrasticc appiiliui 
posse; ijiiml etsi in Edtla hotlicrna non 
exstat , exemplum tamcn ejus habco in 
Andra Rímu 10., ubi brúna mjöll, nix su- 
perciliorum, pro argenlo pouitur: qncmadmo- 
dum el in Eyrbyggja , cttrininc retulte de 
Glœsero tauro, hadds hallar mjUll, i. c. 
rtipilli ttultv (capitis) ni.r". Sctl inirc placct 



ejusdem annolatio 55: „denique nolui omittere 
suspicioncm tneam , quod hcyrnar spanna d. 
accipi possit tle fama egregia. tjua- litmiiius 
untlitjue ad viscntlum Arinbjornnm titlle.rcrtt' ; 
lum dragseil accijiicntluin csl tlc func tillra- 
hente , et dragscil hcyrnar spanna , funis, 
qui aures adlrahil , i. e. hominum ttltenliouein 
advertit vel ad se convertit. 

DRAGVANDILL, m., ensis SE. I 563; 
ita dictus est gladius Arinliji'nnis (Eg. 64), 
tjuondam peculium Gusii, Finnorum rcgis 
(FR. II 122). 

DRAMBFERÐUGR, adj., superbus , GdS. 
36. 

DRÁMBLÁTR, adj. , superbus , (dranib, 
ii., superbia, faslus, látr, term.) , F. XI 194. 

DRÍMS ÍVAÐENDR , Merl. 1, 153., legen- 
tlum ridetur draums ívaðcndr, in somnis am- 
biilttnles , (vaða í draumi), de hominibus 
incuriosis ac negligenlibus. 

DRAP, »., cœdes , mors , (drepa), F. V235. 

DRÁPA, f. , carmenintercalatum, (drepa; 
de derivatione vocis vide Eg. p. 428, NgD. 
p. 139), Rehsl. 35, vide et tögdrápa; 
non semper laudatorium fuisse, docet carmen 
funebre (erfidrápa) de Thorlero Breidskeggo 
(F. VIII 277) , quod cavillatorium, sed inter- 
calatum , est. 

DRAPNIÐ, n. , lelale convicium , mortifera 
contumelia , (dráp, níð), vel pro drápuníð, 
carmen probrosum , (drápa, níð) , sic smíð- 
endr drápníða foret id. qu. níðskáld , pro- 
brosa carmina conscribentes , Nj. 44 , 4. Quod 
altinet adcompositionem cum dráp, (a drepa), 
conferri polest drápvcðr tempeslas imbribus 
fœda, et drcphríðir, procellœ violentœ , ani- 
mantibus periculosœ. 

DRASILL, »»., equus, SE. II 487. ,571; 
drasils bógar, armi equi , pro equo , Ý. 33; 
hranna drasill, eqitus undarum , navis , 
þreytir hranna drasils, navigator , vir , Sie. 
20, 1; skorðu drasill , equtts destinw , naris, 
SE. I 498, 3; sunda drasill, equus fretorum, 
navis ; herr sótti sunda drasil copiœ nttrem 
impugnabant , F. II 313, 1; tjalda drasill 
equus tenloriorum (navalium) , navis , meiðir 
myrkblás tjalda drasils, cœrulœ navis cor- 
ruptor , bellator , OH. 41, 1; vandar drasill, 
equus veli , navis , Fbr. 6. Vide drösull et 
composita fagrdrasill, vegdrasill, yggdrasill. 

DRASINN, adj., ignavus , iners: lastig 
drcng drasinn (rar. lect. dæsinn), ignarum 
hominem vitupero , FR. II 128, 2, (Dan. 
dröse). 

DRATTA (-aða, -at), r. «., tarde se 
Irahere: einn eptir diatlar nnus lardo gradu 
jione setjiiilur (tlc rautltt), FR. 1 48Í , 2. 

DRÍTTR, m. , tractus , (draga) , inh 
megindráttr, tindráttr, þrádráttr. 

DRAUG, /". . ritle drög. 

DRAUGHI S, ii., tvdes leniuruin . fdraii»r, 
luís), luniulus sepulcralis , Vðlt. 38 (Huml. 
■2. Í8). 

DRAUGR, m., mtines . lcmures , sjierlrum. 
/•7.\ / 136, /• Í37, 3. 43S, 3; C/f/.í. //.- 
dal suit/. draog: liaiðgcðjuðuin draua;. Orkn. 
52,- köl'dum draug, Skálih., í. i9. 2) 

Iritncus arboris arcfatiits , in ttppvllationibus 



II II \ 



105 



DRK 



km (ut \iget gitt in appell. feninanm): 

örlyffis draugr pugnalor , Sl I \36 , I. 

"/. draugi ; d. bauga (latvallar, 

arfior rlipn . 111 . t$l, / 162. 2. ( /•'. /// 

d. Héðias váða (lorieœ) , prmliater , 

ul. 28, I: d. hjarar (gladii), tir, BS I 

I; i, l.n'ii.is, „/. , sF II 110. 2. 

eompooiia bendraugr, bcrdraugr, el- 

draugr, gervidraugr, herdraugr, hirðidraugr, 

JMlMfr, "Vililraugr , vættidraugr. 

DBAUMNJÖBUN , f. , nox (qs. dea som- 
niorum, draumr, njórun), 8É. I 510, 2, 
Alrm. 31; dravmnjprun, SE. II 460, 1. 485. 

RHAl'MK . ni. .' snmiiiitm : í diaun.i, in 
■io, in somnis , Sóll. 83; gángn e-m i 
drauma alinii in somnis apparvre, G. 28; 
\akna við i ll.in draum, SE. I 372, 1; dóms 
draumr n'rfe dómr. Draums ætlig þcr, som- 
nias , credo , i. e. censeo te ineptire rel 
dvlirair. Iliimll. 7, ijiind posilum putant pro 
ek ætla þií sért í draumi , ck ætla þik dreymi ; 
draums kveð ek þér vera somniare te cen- 
seo , II. hat. 19. Vide dráms ivaðendr, 
i/imd forte est pro draums ívaðcndr. Forsi- 
tan et huc referenda sit phrasis hodierna , 
n.ÍT er drums (pro dravms, drpms) , inritus 
sum. non possum animum inducere; in Lex. 
B. Hald. est , honum var drumbs (a drumbr, 
stipes) , difficilem et inhumanum se prœbuit. 

DKAl'.M VOH , f. , nox , (qs. dea somniorum, 
draumr, viír) , SE.IIÍ85, vide draumnjdrun. 

DHAUMf>IXG, n. plur., somniorum comit ia , 
(draumr, þing) : drifa til draumþínga, som- 
iiioritin roniilia frrqurnlare, i. e. ritliituin 
ire, quieti se traderv , Völs. 37 (Hund. 2 , 48). 

DRAUPMR, m. , nanus, Vsp. 141, SE. 
I 66 , 2. Ilinc draupnis dróg, onus nani, 
rnliim, draupnis drógar valdr rector cali, 
ÍB. I 318, 1. 

DKAin'MH, m. , Dropner , annulus Odinis, 
ex quo alii annuli destillabant, (drjdpa), de 
quo tide SE. I 176—178. 342; in Ed. Bmm. 
nomen non occurrit , sed innuitur Skf. 21. 
Draupnis eigandi , possessor Dropneris, Bal- 
derus , SE. I 260; draupnis dropi, ijuttu 
Dropnrris . anritm, annulus , SE. 1336; dr. 
dögg (pluriti), id.. draupnis döggfrcyr rír 
hhvralis. Úll. 239, / ; draupnis döggvar 
kcrtir, porrigens annulum , vir , Korm.8, 2; 
dr. niSr, Dropnere gnatus , annulus , ofdólgr 
dr. niðja, inimirus annulis, miinilirits, Ad. 
23; dr. repn , pluria Dropnvris , aiiritm , SE. 
I 336; draupnis skattr, thvsaiirus Dropneris, 
idvm . /•;/<. ■>'.) . a ( .1,1. 225). Vide cydraupnir, 
l.ri^.lraupnir, \ eedraupnir , it. dropnir. 

DBEFIK id. qu. ihifik, i. .•. drí( ck, festino, 
ro : drelik ;i v'u Cáiijr a ad prœdani rapivndam 

II. II tx 

DBEG6, f. . fermvntiim: hanii (Höttr) 
lagði fvrir áregg l.r.ik.i illr ijmlw suiim 
pro fmiirithi sitlulidit , Fll. II 2ti . uhi de 
tonfi M vsl ; liriin drrffgjar, 

mnrv fmiiriili s/.'. / 246, '. 

/' ,urln. |a|| lila.nlat llicð drc££Jum , fel 
nrrlo mi.rtiim, Lil. 58; mvlaph. , ln..ís;andi 
aaadans dreggjar, fermenium mortis coqnens, 
moriifmis fatcet miicons, mÉomooisut eon- 

SÍIÍII tll/llilllS . Lil. /."». 



DBEOl . "/ qu. dragi i'rt l.cimdrcgi. 

DBEOILL, m. . tirnta . fascia: drcgla I 
arho r luiinr . fniiiita , Ktirm. l'J , 10; dregla 
Lta, id. , Shtildh. .'/, 5; de loro , rinculo 
irmii . sll. 1 110. Gaupna dregill, funis 
maiiihtts allrarlits , nrrriis arcús , lilaupsildr 
drcgils gaupna, currentes haleces m 
sanilltr , roiijrrliira J. Olarii , II S. 18, 
pro hlaupsildr egils gaupna; sed apprllnlto. 
gaupna drcgill, funis manus , pro nervo 
arri'ts , nimis lata est , neque, ulpote non 
satis cirrumscripla , appellalioni poelica 
salisfarit : t/ittur rrliitrnda est leclio hlaup- 
síldr ce'ils gaupna , ride Egill. 

DRÆGR , qui trahi potest, (draga) , vide 
húgdrægr. 

DREIF, f. , sparsio , dispersio, (drífa); 
hinr á dreif, sparsim , passitn, Od. 23. 

DKKIKA (-i , - ða, - t) , v. a. , spargere, 
conspergere , adspergere: dreifði hann oss 
blóði circutnspersit nos sanguinc , Am. 18 
sir SF. I 188: Miðgarðsormr blæss svá 
ritii.iu, at hann drciflr lopt öll ok lðg; dreifa 
sáiSi í láð terra semina mandare , metaph. 
Lb. 5: drcifðu, láðs ok lofða | lífstVrir! 
mér dýru , | leyfðar kcndr, í lyndis | láð 
himuesku sáði caleste semen in solum animi 
mei sparge. 

DREIRI, fn. , id. qu. dreyri , FR. II 32, 
2, cf. dræri, drerugr, drærugr. 

DREKI, m., draco, serpens , SE. I 484, 
Vsp. 59 de serpente Kidhoggo ; drcka ból, 
cuhile serpentis , aitrum , G. 38. Vonar 
drckar, spei dracones , Sóll. 54, de malis 
geniis. Vide flugdrcki , skapdrcki. — 2) 
uaris bellica (a roslro , formam draconis 
referenle), SE. I 582, 3. 430, 2, ÓH. 157, 
2, Hh. 62, 1. Vide hvitdreki (Merl. 2, 41, 
r. kapp). 

DHEKKA (drekk, drakk , drukkit), r. <i., 
bibere , potare: cum accus.: d. mjöð mulsum 
bibere, Vsp. 26, Grm. 13, lláram. 19; d. 
drckkju potum bibere , F. V 235; etiatn d. 
odd okreins lögðis e cornu bibere , )'. 29, 
2, et in prosa ibid. drekka horn, de sene 
decrepito; sic Vd. msc. c. 69, Ólafr at Hauka- 
gili var svá gamall , at hann lá i rekkju, 
ok drakk af horni. — p) absol., ebrielali 
indulgere: sællíflr seggir drckka, Merl. I. 
52; pví at ficrra veit, er fleira drckkr, quo 
plus polat . Ilaram. 12; A. sik móðan polan- 
do se defessum reddere , Ghc. V2; drekka 
nicnn glaða, SE. I 704; drukkinn ebrius 
Bk. 1. 29; bjóri drukkinn poculis ebrius, 
Ghv. 15. — y) drekka gyltu sugere porcam . / '/.' 
/ 482 ,3. — 8) rompolalione celebrare : 
absol. SF. I /"(»). 2j d. jól compotalionv 
festum jolense celehrarv . //. 16; d. erfi at 
c-n morttto quo conririum parrnlale nf/ilarc, 
Ghr. S; mvlaph. d. críi opt horfinnar g;lcði, 
Fh. 2'J . I. t) drckka á c-n . propinarv 

alirtti . romhihrrr citm alii/uo . ÓK. •'/; mála 
.lickkr a rkk.iu, SF. // 363, /. VJ I : 
þá cr ik .Ir.ikk ;í nnv r.kk.i. Korm. 25, 2, 
,1 in pri'sn . Kiiin.akr drakk I víinci.i.ine: á 
Miin-r.ði. Ilrtkka or kcn.n. . rnsis A, 
Grm. 7 ; ahsol. d. or. id. tiu. d. af, rptiture. 
Fij. 7i 



DRK 



10« 



DRK 



DREKKA, f. , potus: dverga drekka. 
potus nanorum , poesis , carmen, SE. I 218; 
hckkjar drckka, hanstus riri , aqua , Merl 
1, 7; compotatio , convivium, gera e-m 
drekku conririitm alicui adornare , Og. 11; 
gera hugins drckku corvo potum suppeditare, 
II i/. 31, 4; ægis drekka contivium giganlis, 
Grm. 4'i; Völsúnga drekka potus Völsungo- 
ritni , rcneiuiiit (quod imptine venenum gtisla- 
bant), SE. I 371, 1. 

DKEKKJA, f., id. qu. drckka, pottts : 
drckka drekkju potum bibere , F. V 235, 
cf. F. III 86; dverga drekkja, poesis,carmen 
GS. 32. 

DREKKJA (drckki, drckta, drekt), v. a., 
stibmergere , cum dat., ek drckta Hl. sonuni 
í hall, //. hat. 19, Ghv. Í2, ubi impf., 
drekðu. 

DRENGILA , adv. contr. pro drengiliga, 
muscule , fortiter , Od. 8; vide alldrengila, 
fulldrengila. 

DRENGILIGK, adj., forlis riri speciem 
prœferens , RS. 2, Sháldh. 1, 13. 

DRENGIR, m. plur., funes naulici , SE. 
1 585, id. qu. strengirj /tiracdrengja=2strengja, 
firmiter constringere. 

DRENGLIGA, adv. , fortiter : vega d. 
forliter pugnare , F. VI 140, 2. 

DRENGMAÐR, m. , rir forlis , (drengr, 
maðr), Jd. 38, FR. II 305, 3; f>at er 
drengmanni dugir quod virum forlem decet, 
Hugsm. 23, 2. 26, 43. 29 , 3 , forte et 13,6 
scribendum drcngmanni pro drengmenni. Gpl. 
p. 104 drengmaðr est operarius , et opponitur 
iis , qui 7iiitius sex selibris possident ; dreng- 
maðr hverr skal eiga skjöld ok spjót ok 
sverð eða öxi , Frostaþ. Hinc diengmennska, 
virtus t animi forlitudo, dugi nii hverr eptir 
drengmennsku , FR. II 404; adv. dreng- 
mannliga in Gloss. Njalsagœ sub voce dren- 
giligr. 

DRENGR, m., (dat. drengi , GhM. II 
294, 2, GS. 32, vulgo dreng, ut SE. I 
604) , sec. SE. 1) juvenis , rei gloriœque 
parandœ intenlus, nondum rei familiaris 
c.ura suscepta , I 530. — 2) qui regi alicui 
vel viris magnœ auctoritatis , vel rusticis, 
operam suam addixit , I 530. — 3) vir fortis 
et strenuus : hverr drcngr quisque tir , Gha. 
36, SE. I 602, 2; drengs aðal fortis viri 
indoles , Krm. 23; drengja vinr., drottinn, 
amicus , dominus virorum , rex , princeps, 
FR. I 519, 3, SE. I 618, 2, F. VI 51, 2; 
J)óra drengjamóðir, Thora, fortium virorum 
mater, Ifyndl. 17; drengir hcilags Krists, 
riri, qui sanclo Christo opcram narant . 
Iiiniiines Christiani, Has.37, ubisic: Gumar 
líta þá gæti, | gengr allt við kjördrengjum | 
heilags Krists i hæstum | himinljóma guðdómi. 
i. e. Itmniitilnis ('lirislianis omnia ex senlen- 
lia siiccediint. De episcopo , ut strenuo 
ecclesiie propugnatore : drengrinn stóð mcð 
dýra slönaru | Dá\ íðs kóngs á nníii háfum, 
Gd. 37 ; de rege Vavide, II ns. 'i'.l : mr\.jar 
iliiiiír. niiiiiliir Uuella, qui sludium el 
operam ]iitellir dicaril , Krm. 20, id. qu 
málvinr ckkju, ibid. — As. drensr, miles . iir 
forlis. — 'i) rtislicus, Hm. 21. - 5) in 



composilis: daladrengr , fardrengr, herdrengr, 
hraundrengr. slœkidrengr, snyrtidrengr. 

DRENGSPELL, n. , facinus , forti , liberali 
viro indignum, (drengr, spell) : þat dr. cr 
lengi til iiiiiuiít . memoria ejus facli , liberalibus 
viris indigni , diii supereril , F VI 282, ubi 
sermo est de Norvegis ad parles adrersario- 
rum transeiinlibus. Sic drengspell oppositum 
est tcú drcngtbót, facinori, quod fortem ac 
strenum virum decet , F. II 276. VI 107. 

DREPA (drep , drap , drepit) , v. a. , cœdere, 
ferire, pulsare, rerberare , cum acc: d. e-n 
stöngu meðal hcrða alicui iclum inler sca- 
pulas perlica infligere, SE. I 310, 2; tams 
vendi ek pik drep domitoria virga te pulso, 
Skf. 26; drcp ek þik Hrúngnisbana ferio te 
R. peremtore (Mjölnere) , Lokagl. 62; dr. 
c-n í hel ad necem verberare qtiem , Harbl, 
26; drepa slóð til græðis, viam ad ntare 
calcare , ad litus se conferre , de agmine 
luporum, Ód. 24; dr. herða klett af hálsi 
c-m deculere capul a cerricihus , Lokagl. 
58; hjarta drap stall, cor tolo allistim est, 
i. e. vehementer palpitavit , vide stallr. — (J) 
inlerficere, Vsp. 50, F. XI 288, 1 ; drepaz 
se multio inlerficere, Ý. 23, 1. — 2) cum 
dativo , admovere , tangere: d. höfði í gras 
caput ad terram demiltere, de equo , Gha. 5; 
d. hcndi á kampa , manum barbœ admovere, 
i. e. manu barbam mulcere, Hm. 19; d. 
hcndi við e-m, tnaiiu aliquem repellere , 
rejicere aliquem , Eg. 82, 4, F. XI 128; 
d. fæti pede o/fendere, Sk, 2, 34; drep 
(katli) við haus Hýmis, adlide lebelem ad 
caput //., Hýmk. 30; d. sér á túngu mcðal- 
kafla, in gladium irruere , gladio si induere, 
SE. I 534, 3; draptu (o: hendi) á vett vene- 
ficia conlrectasti , Lokagl. 24; d. höfði í ætt 
caput familiœ inserere, i. e. génus suum 
probare, Ha. 3, 1, id. qu. færa sik (færaz) 
í ætt (F. VIII 149); d. teiti fyrir e-m , 
lœtitiœ alicujus obslare , lœtitia qtiem spoliare, 
Jd. 14; d. glaumi fyrir e-m, GS. 14; d. 
niðr sóma e-s deprimere honorem alicujus, 
Nj. 78, 1; d. gamni við e-m, SE. II 632, 
2, videtur esse id. qu drepa teiti fyrire-m: 
Sólmarkar drepr serkjar | Samland við mér 
gamni forma mulieris me gaudio privat ; 
drepa skini dvalins leiku solis splendorem 
intercipere , de caligine , FR. I 475, 2; þótt 
áföll drepi ossu stáli, etsi impetus undarum 
proram nostram inclinent , rexent, Vita 
Halfredi; ofríki karla drepr kostum kvenna 
niniia poteslas rirorum siipprimit conditiones 
feminartim, Am. 69. Intrans., drap þá 
ln.ili . kn.-ii. tunc conditio subito declinaril. 
res in pejus lapsa est , Am. 98; skýjum er 
drcpit, nttbes condensantur , tempcstatem par- 
Itiritint. I'll. II 73, 2. 

DRÆ.PR , acl. . r/ui premit, (drepa, per- 
culere) riile hjeldrepr, stalldra'pr. Frequens 
esi in ngniftc. pass., qui octmi poirst rel 
debet , ut dræp kyr racca ad mactandtim 
idiineii . Eb. 63; dra-pr maðr qui jnre 
occidi polesl. 

PRÆRI, m. , id. qu. dreyri , liouor ma- 
intiis: rengia irieri, liqtior mhmhm cam m i , 
aqtta , ut dals drcyri, blakkr fCMgia ilia-ra, 



107 



DRK 



equus aqua-, naris , Úll. 4, 1, ubi Olarius 

conslrini ilin-ia þrekr forliludo brllica. 

tiuiiiis iil viilriur romiiiode. — 2) sanguis , llg. 

I ■. 

I'H I KUGR, id. qu. drerugr, drcyrugr, 

'í.v, ) . J'l . I. 

mti iw (,r=drevrugr, ( qu . v.), si: i 

436, rar. 12. 

Mil ÍSl AHPH, iii., 0,1, ,,. 8M. II 472. 

555. uuusi ronjiilor sagilttr , sinjilttiriits, u 

II 561), þros (SE. II 478), þravs ( S B. 

igilta, et vcrpa, jacere, conjicere. 

DHEY.MA (-i,-da,-() , r. impcrs., somiiittrr 
(draumi | : niik drcymdi rgo somnittltuni , Am. 
I 'l ; mik <li.\mdi illa rem iiinlinn somniitri. 
Kj. 62; hvalki cr |)ik dreymir priequíd lu 
somnias , Am. 19. — $) in somnis upparere, 
riim arc. sultjccti : opt er þat fur ðxnum, 
er örnu drcymir, sœpc ftorcs signiftcarilnr, 
ubi aquilœ in sotnno olfcrunlur. Am. l'J ; 
sed cum nom. subj., þat er fur eldi, er járn 
dreyma, ignem porlendil , quum fcrra in 
sonno adparcnt , Oliu. 'jl) , ciii constriiclioni 
non absimilis est locus F. XI 7 — 8: en við 
nian ek geta gert ölluni þcssum draumum, 
er þik hafa dreymt fyrir hallærinu. 

RREYPILIGR, adj., madidus, rorans, liu- 
midus , (a drcypa, stillare facrrc , aclirum 
toú drjiípa) : en drcypilig drúpir | dynu H;ín 
lijá hánum | — sem álpt á sundi madida 
iiislnr cjci natantis , Vita llalfr. 

DHEVHA (-ir,-ði,-t), r n., manare: sár 
dreyra rulnera maiiant , Úd. 18, F. II 31 'l. 
I; láta c-m dreyra undir, facere, ut cui 
vulnera manent , lelali vulnere aliquem adfi- 
cere , G. 17; írztu dreyra Buscyru (dat.) 
niortifera plaqa Ilusoram adfecisti, SE. I 

m, i. 

DHEVKIM. AXDIX'X, p. p. comp., sanguine 
mistus , cruentus: allr cr salr sollinn | sanda 
dreyrblandinn tumens arenarum domicilium 
(marejtoi inn sanguinecommixtumest,Ed.Löras. 

1 1 I I : \ K K V K , adj. , id. qu. drey r fáðr : 
dreyrfár ( p,„ dreyrfáar) dróttir milites 
cmenti, SE. 1372,1. II 208, I; dreyrfá 
(pro dreyrfáa) skjðldu cruentos clipeos, 
>/-' / 808, 1. cf. bláfár. 

I'KEVKK\DR, p.p. comp. , cruore illitus , 
(dreyri , fií), cruentus: ormr dreyrfáðr, //. 
luil. 'J ; cru drrvrfáð | dörr A lopti hastie 
illitip, Mcrl. 2, 66. 

DHEYRI , mi. , titjuor manans: d. jarðar, 
liquor manans trrrtr . tn/ini: Engi fær iiicíS 
sinum iMJgMl | Miiiílnyrandi jarðar dreyra | 
helgat brtr. rn sólar srtra | sætr stjórnari, 
hrínga gælir, nemo mrliits potrsl aquam 
. '»'/'. 9 : dal.s ili c\ ri , lit/uor manans 
rullis. rinnu, miiiiis: knm ck at dals dreyra 

,i,l t n „m priri „, . /•.',/. l.„r,tsi„,i : sals ill.yri. 
liquor maiitiiis trrrir , amnrs et tormihs. 
Iieimr Mla <lrr\ra. domiciliiim lorrriiliitm . 
sallits rt mnntana . 08 I "' : sárs iluyri. 
liijitor mnmiiis rulncris , sunguis . svcll 
.li cy ra, ijlacirs snnguinis . glailuis . Slitrl. 
d. sanguis. Soll. 711; rauðr 
h. nthrr liquor , sangnis , Ysp. .17. 
2)sanguis, (irm. .>/: K\asi> drcx i i . 

carmen . SE. I 



4. Vide valdreyri. — 3) fluxus sanguinis, 
ilrcvra vcrs, sonus, stridor (luentis sanguinis, 
pro pugna cruriiiu >/.. / 292, 3. cf. 
blóð 2 

DHE V It H I'.KI \N ,p.p. comp.fCruoreperlitus, 
prrfusiis . ((Ircvri, rekinn ) • N 

DHEVHSEHKH, adj., pro dreyrscrkjaðr, 
cruenta tunica indutus, (drcyri , serkr), /. 
2'J . src. formiim to'J bláserkr, gránserkr; 
sed F. II 27'J pro drcyrserks habet dáðstyrk. 

DHEYH.STAKIR, m. pl. , id. qu. dreyri, 
sanguis , (qs. rirgtc sanguineœ , dreyri , stafr): 
sól, sett dreyrstðfum , sanguine perfusus, 
S„ll. 40. 

DREYRUGH, adj. , cruentus , sanguineus, 
sanguine perfusus , ride e/drerugr, drœrugr, 
(Irorugr, driirugr; quolies rocalis immcilmir 
scquilur sijllaham ug, tox contrahilur , elisa 
vocali u , quemadmodum in omnibus adjecti- 
vis in egr, isr, ogr, ugr. v. c. drcyrgu 
saxi cruenla prora, llb. II, 1; drcyrgar, 
Bh. 2, 30. 07. /28, i; dreyrga steina, 
Soll. ;>8; sed dreyrugt 6vcrð cruenlus gladius, 
Korm. 27, 4; dreyrugr niálmr. /•'. 17/ 58, 
í; dreyrug hrre, spjðr, vapn, /''/{./ 296, /, 
llöfitól. 10, Y. 18; drcrugra benja cruenlo- 
rum rulnerum , SE. 1 'j.'ifi , 2 ; nam dreyrgra 
darra, Jd. 9, F. I 161 pro forma rariori 
habendum. 

DREYSSA , r. n. , superbire ; part. dreyss- 
andi , superbiens , supcrbus , Gd. 31. 

DHIK, n. , adspergo maris , rento sœrienle, 
(drífa), it. tempestas: íirva drif, tempestas 
sagittarum, pugna , OH. 247, 2; gen. plur. 
drifa in compos. drifahregg, drifavcðr. Vide 
brimdrif, hjaldrdrif, sædrif, ðrdrif. 

DHÍK, f., id qu. drif t>. drífa: drífar 
hregg, id qu. drifahregg, 011. 15. Y,,lr 
sigrdrif, ættdríf. 

DRIKA, f. , tempeslas nirosa, nitnbus 
nirium; drífu-veðr, id. , FR. II 81, 1; 
drifa gjðrnínga vífs, lempestas nirosa, a 
renefica excitala , Eb. 40 , 5 (GhM. I 
760). In circumscriptione pugnœ : drifa Atals, 
II. i- . Hlakkar, Sigars, pugna, F. VII 58, 
3, SE. I 4/4, 5. 418, 3, Nj. 30, 2; fleina 
(telorum) , mistar nifs (ensis) , randa (clipe- 
oium), id., ÓH. 2Í2, Hg. 6, F. II 316. 2; 
örva d. , nimbus sagitlarum , prarlium . IIS. 
6, 4, F. I 174, 2; boga d. , nimbus arcús, 
jttcitlalio , pugna , Fsh. 183, 3 qua sic: 
\1\ ihI i at seima sendir | sva brútt hafa 
látit (spjót (lugu Iángt i Ijótri) líf sitt (boga 
drifu). In descriplione auri r. argenli: d. 
Iiauka ncss , ni.r manus , argcntum , hirðinjntr 
hanka MM dnfu, custos argcnli . rir, F.h. 
I'J . 12: Kraka drifa . utmltus a Krahiu sptt,- 
sus , a ii rii m . Hlnkk Kraka ilrifii , ,l,u auri. 
fcmiiia . Ilh. 39, 2. 2) pugna , ('od. \Y„n„. 
p,„ drima ,81 I ' ■ NJT. í. // .'>"».". —3) 
siitjillu . SE. I ) ) j„ compositis: 

hjálmdi ifa . hjördiífa , hlemmidi il'a . kofrdrlfa, 
|(»l>tilnfa, |)íngdrifa. 

HHÍi-'\ (.lnl'. .Iicil', (lrilit). r. n., festi- 
nurr : d. á llótta i;» fiigum sr coiij, 
."> , 3; d. til liönilii (/(/ srtilmos cmftuere, de 

classiai iis . II, t. 978, '-': d. (il lci|ia (/(/ »11- 

dcntrs festinare, dc naittis , Sir. .'» . 2; d. 



DRI 



108 



DRI 



á vit fánga vide drefík; ver drifum upp á 
skeiðar in naces (hoslium) transcendimus, 
ÓH. 48, 2; Yngvi drífr at hrcggi hlífa, rex 
ad prœlium feslinal , in prœlium ruit , 
SE. I 676, 7; d. á dyr at sjá feslinare domo 
mare versus, Völh 18; d. til draumþínga 
cubilum ire, Völs. 37 (Hund. 2, 48); dríf 
þú at vegi , in viam te aufer , apago te, 
Fjölsm. 'l; láta drifa undan , abripere se , 
cedere , aufugere, Mg. 6, 1. — $) spargi , 
ferri, rolare: dreif or hölda hausum | heitr 
á brynjur sveiti fluxit ex virorum capitibus 
calidus in loricas sanguis , Krm. 6; drcyri 
dreif á saumför, Orhn. 15, 2; alda drífr í 
augu oculi aiiiia marina adsperguntur , Orhn. 
80, 1; dörr dreif of hauga, hasta per 
lumulos ferebatur, volabat , Mg. 32, 2; im- 
personaliter cum dativo: dOrrum dreif , haslœ 
crebro ferebanlur , dense volahanl , OH. 14, 
3; löðri drcif á lyptíng puppis spuma maris 
adspersa est , Mg. 20, 2; rauðri mjöll járna 
þrumu dreif, F. VII 349, 4; hagli strengjar 
drífr sagiltœ volant, SE. I 418, 4. Part. 
pass. drifínn adspersus : d. döggu, Veglh. 10; 
d. sveita sanguine conspersus , Krm. 1; d. 
blóði sanguine perfusus, Isl. II 268, Lb. 
30; d. i dreyra, Grm. 51, Hg. 33, 15; sára 
ár varð drifin gladius (sanguine) conspersus 
est , Eb. 19, 4; Gefnar mey, drifin Gautreks 
svana brautar glóðum, res pretiosa , auro 
obducla , inaurala , SE. I 350 , 1 ; d. 
hvarmþey Freyju, id. , SE. I 430, 1; drifit 
l.jitld , tentorium navale , pluvia vel aqua ma- 
rina conspersum , humidum , SE. II , 498, 3; 
drifin hörvi, liníeo , lintea veste circumdata, 
amicta, Isl. II 245. Vide composita blóð- 
drifínn, fagrdrifínn , sjádrifinn, úrdrifinn. 

DRIFAHREGG, n., tempestas vesaniens, 
(drif, hregg), F. IV 54, 1. 

DRIFANDI, m., cœlum, SE. I 470, qs. 
pluens. — 2) sol , SE. I 593, 2, qs. feslinans 
properans (drífa). 

DRIFAVEÐR, u. , tempestas sœva , (drif, 
veðr) . FR. II 305 , 3. 

DRIFGAGL, n. , nix vel grando (qs. 
volucris nivalis , drif, gagl) : d. dígla , nix 
catinorum , argentum , annulus , Korm. Í.9, 10. 

DRIFHVÍTR , adj. , nivis instar candidus , 
niveus , Vigl. 14, 2, forle reclius drifthvítr, 
ut hvítr sem drift, Orkn. 144, segl hvitt 
scm drift, ÓH. 168, hvítt scm dript, F. 
IV 372, ubi tamen bonœ notœ Codd. quidam 
habent hvítt scm drif. 

DRIFI , m. , qui spargit , (drífa), vide 
hríngdrifí. 

DRÍFR, m. , qui spargit , (drífa), vide 
compositit branddrífr , hjördrífr , hringdrífr. 

IíRIKl'L, f. , qute spargit , invoce compos. 
gcirdriful. 

DRIMA, f. , pugna , SE. I 563 , 1, aitt 
id. qu. diífa ititt [iriina. 

IHtlí'T, f. , et dripta, f. , ni.r recnis ; tíe 
Stitrl. 2. 96: þeim Einari varð seint upp 
iiiii brckkurnar, j)\í at þar var snjór i 
ilriflum , (lc rianiilis niriitni ; it. procvlla iiiiasu 
el metaph. darra dripta , piocella liastit- 
riini , pugna, reynir darra driptu («/. driptar) 
prwliatiir , A/. 63 ; álnar drípt , tii.r liracliii , ar- 



ficiituiii, aiirttm, HR. 4.-2) veslis alba , nkúgxú 
dripta fvmina . Orkn. 81, 1. — 3) vide com- 
posita brádript, glaðdript. 

DRITINN, sordibus inquinatus , Lokagl. 
57, propr. part. pass. v. dríta (diít, dreit, 
dritiO) , Sturl. 4 , 20, cacare , cacando con- 
spurcare , unde verb. act. dreita e-n inni, 
obsessos cogere , ut intra ædes alrum exone- 
renl, Ld. msc. c. 59, Slurl. 3, 42. 

DRITMENNI , *., nequam, homuncio, (drítr, 
maðr) # , FR. II 49, 1. 

DRITR, m. , stercus , lutum : falla í drít 
in lutum cadere, Orkn. 82, 12 (AR. II 
279, 2). 

DRITROÐI, m., aper, verres, (drítr , roði = 
rá.Yi , runi). SE. I 591. 

DRJÓNI, m., taurus, bos , SE. I 586, 3. 
II 483. 

DRJOPA, id.qu. drjúpa, occidere , perire, 
interire: andaðs drjópa minni mest hominis 
dvmorliii mvmoria plvrumque occidit , A. 21. 

DRJIJGGENGINN, p.p. comp., longo tem- 
pore emensus , de via longa , silva spatiosa 
(drjúgr, gánga): Eiðaskógr var drengjum d., 
ÓH 92, 11. (AR. I 326, 4). 

DRJIJGHLJÓÐR, adj., valde tacitus, tristis, 
(drjúgr, hljóðr), Grett. 49, 1. 

DRJIJGHVAST, adv. , perquam cilo r. 
vehementer , (drjúgr, hvass), Lv. 10. 

IUUl JGLIGR , adj. magnus (drjúgr) : d. 
ótti ingens terror , OH. 4, 3; drjúgligir 
drckar ingenles dracones , Merl. 2, 15. 
drjúglig d^r, Merl. 2, 98. 

DRJIÍGMARGR , adj. , permultus , (drjúgr, 
margr), Lv. 36; locum v. sub. dáðsterkr. 

DRJIJGR, adj. , sufficiens , largus , copio- 
sus: drjúgt vás magnus labor , Mg. 34,11; 
drjtíg furða magnum portentum , OH. 239,2; 
drjúg þíng, res copiosœ , copia rerum pretio- 
sarum, F, VI 44, 3; drjúgdul, nimia arro- 
ganlia, fiducia , Eg. 45, 1, Korm. 19, 9; 
drjúgr at Ijúga, ad mendacia ingeniosus , ad 
fraudem aculus , SE. I 290. Adverbialiter 
itsurpantur a) drjúgt, magnopere, it. cebro, 
sœpe, ÓH, 154, 1, Merl. 2, 90;-b) drjiigan, 
id., brast súgr um lið drjúgan mare circa 
cirliini navalem (nautas) magnopere fremebat, 
Selh. 18; — c) drjúgum, vehementer : fara 
d. magnis passibus ire , Hýmk. 6; ægja d. 
/xri/uam terrere, F. VII 114; it. fere , patne, 
drjúgum allr, fere totus , pœne universus , 
Gd. 61. In composilis friðdrjúgr, limsku- 
drjúgr. 

DRJIJGSPAKR, adj. , sapientia abundans, 
pvrqiiuin prudens , (tlrjúgr , spakr) F, VI 
84, 1. 

hHJLPA (drjp, draup, dropit), v. »., 
stillare, gullalim cadere , Grm. 26, Shf. 21. — 
'J) rergere , occidere , de sole , Sóll. 39, ride 
drjópa, dnípa. 

I>|{.M'PR, adj., slillans: drjiípr salr, 
((tnicia slillans. cœlum, Alrui. li. 

DRÖFN, /'. , filia .Egeris el Ranw, itnda 
>/;. / .")00, ubi to dríifn respondel :w lníra. 
í'// nonivncldliiia filiarum .Egeris SE. I 324; 
tiutrc, SE. I 575. 2; drafnar diífur , (luctus 
pvlagi , undœ marimr , //</. 291. 1; <li ;i l'nai- 
Kiiva, dira nutris , femina . Korm. 19, 6; 



DRÓ 



100 



DRO 



di.ifnar logi, flamma maris , iiiiiiiiii. Lofn 
(li.il'nar loga, dea auri, femina , SE I 
1: ilrafnar clds runiir r»>, Ag. — 2) jh,, 

I :>77 , 2 . hainl dubie id. qu. Tröfn, 

ve iii Holsatia , F. 17// 283. 

DROO /'. , iihus , (draga): draupnis dróg, 

onus nani, ctrlum , valdr draupnis drógar. 

rirh . il.ns. >/.'. í ;H8, I. -2) tona, 

fascia . Iniiiii , riilr Rimliet/ltr p. 478: zodia- 

■M heitir dróg (sona) á hinini , þar er mark- 

aðr viíS liiiiiiii(iin;rla gángr, henni er bki|>t 

i niarga hluti. lliitc álmdróg, ýdróg, nerrus 

l>ltÓG, id. qu. drdg, r»'</e í/» álmdraug, 
>dióff. # 

DBOGNUM prn dregnum , tlal. sing.masc. 
parl. puss. rrrbi draga . F, I 164, 2. 

DBOMUNDB, »»». , naris grandior, cujus 
geueris laHlum extra regiones septemlrionales, 
ut in mari medilerraneo , mentio fit , SE. I 
582, 3, Orkn. 82, 1. 3. 

DROPI , wi. , gutta , (drjúpa); dropar augna, 
kinna, hlýra , brá , hvarma, gutttv oculorum, 
genarum , ciliorum, palpebrarum , i.e.lacri- 
inte , SE. II 500. Hegns dropi , gutta plutias, 
de grari flelu , copiosis lacrimis , Gk. 14. 
In composilis : citrdropi , hríngdropi, méldropi, 
sárdropi , vargdropi. 

IUIOPNIR (drjúpa) , ride hoddropnir. 

DRORI,m., id. qu. dreyri, cruor , sanguis, 
011. 2Í8, 2, cf. drorugr. 

DRORUGR, id. qu. dreyrugr, lectio Cod. 
Guelf. Höfudl. 10, cf. dröri = drcyii. 

MI08| f. , gulla, rel pluvia, in voce 
ciimpos. álmdros , sagitta , qs. pluria arcús ; 
cf. Dan. drysse , Goth. driusan guttatim 
adspergere, Grœc. ðpo'oo;, t^, ros. 

DRÓS, f., (plur. drósar, SE. II 130, 3) 
femina modesta , placidi quietique ingenii : 
drósir hcita þrer er kyrrlátar eru , SE. I 
536; de qualibet femina, ibid. 558, Ilh. 19, 
4; drósar rcifti ira mulieris , Gha. 40; de 
rirgine, Korm. 3, 2; Yggs drós, puella 
Odiiiia, Bellona , eisa Yggs drtisar, ignis 
Bellonœ, gladius , SE. I 662, 2; drós 
hrímnis , pmlla gigantea, femina gigas , SE. 
1 300; orð geri ek drós til dýrfiar, mulini, 
a ; regintr Adstridœ , Mg. 1 , 5. Vide valdrós. 

I'ROSULL, m. , t'rf. qu. drasill , equus; 
in nom. sing. FR I 486, 3; dat. sin ; /. drö.-li, 
/ 482 , ubi est nom. propr. equi a Dago 
possessi; byrjar drösull , equus renli, naris, 
BE, I 4-if> , ulii gen. plur. drösla ; acc. plur. 
drösla. /;//,•, U dat plur. dröslum, Ghe. 34. 

IUtÓTT. /'. , snlrllitium. satellites, Ý. 20. 
,,áftr voru |>cir drottnar kallaðir, en konur 
þeirra drottníngar, en drótt hirösvcitin " ; 
deilir dróttar nt, ÓT. 8U, // 195, F. 
I // 93, 2. h) homines. riri, SE. I 

. Vnffr. M; (.11 .Irutt omnis 
pnpiilus. Ynis. :í7 : d_vjra\ar iréttir, p>-«tii. 
pii Itiiinti, i rnr árAttar, antieiu 

populi , iiirnlfiriiiii . rir graliosus , Isl. I 307 ; 
k5l ilnítt iiiiulir pnai . Slurl. 7. 1 1 . '2: 
viga drótt id. ijii. vígiirott miUlis. II, 
2. y) pn ipliriisln , : ilmtt ír.-krar þjófar, 

ft p m l t U llibmiirus . Ililirrni . //'/. > 

drótt dvcrga »if<;u. Vsp. 9, uln L'oil Reg. 



habet , hverr skyldi dverga drottinn skepja 
( pni drótt um); drótt jarla dynastœ (rrl 
satellites émamMmrwm), >/' I 45J. 492.— t) 

ritjinti linmuirs, SE. I 534. Vide composita: 
flesdrótt, fólkdrótt, geirdrótt, herdrótt, hjálm- 
dn'itt . hjðrdrótt, inndrdtt, rándrótt, saldrótt, 
vígdrótt, vdrótt. 

DROTTINHOLLR , adj. , fídem in d„mi- 
iium smans, (drottinn , hollr) , drottinhollir 
gumnar , F. VI 38 ; in prosa F. VI 401 , 
drottinhollt sverð , SE. I 434. 

DROTTINLAUSS , adj., sine domino , t/ui 
dominum siiiiui amisit, (drottinn, lauss), FR. 

III 36 ; in prosa F. III 13. 
DROTTIW , »»». , dat. s. drottin pro 

ili niiiii. 8E. II 140 t>ar. 7, herus , ratione 
famitli rel servi ; minn drottinn . mi here, 
mi domine , Skf. 3 ; d. jbjálfa ok Hðsku 
Thor , SE. I 252, ek em þrællinn þinn , þií 
ert drottinn niinn , Ag., et sic. sœpe in Gragasa 
elret. Leg. Dominus , imperator , rex,ratione 
suliilittirum cirium : hann vill vcra yðvarr 
drottinn, ef þér vilið vera hans þegnar, F. 

IV 280 (ÓH. c. 134), HS. 1, 6; hjarls 
drottnar, prœfecti procinciarum , OH. 23, 1; 
foldar d., dominus terrœ, Odin, SE. I 308, 
3; þursa d. , de Thrymo gigante , Hamh. 6; 
hængs markar drottinn, dominus maris, 
archipirata , de rege Eriko Blodaxa, Ad.6; 
de rege, hersa d. dominus præfectorum, OT, 
25; drengja, skatna d. , dominus rirorum, 
tiriiim . F. VI 51 , 2, Sk. 1,5; de episcopo, 
fýra drottinn, Gd. 27. Sœpe absol. de rege: 
Orkn. 11 , 1 , Ý. 18 , Hg. 28 , 1 , ÓH. 159, 
1. — (i) dominus , possessor: hafrad. , domi- 
nus caprorum, Thor, llxjmh. 20. 31. — y) 
autistcs fani et simul judex , id. qu. hofgoði, 
goði , ý. c. 2. — 8) de deo oplimo maximo : 
d. foldar hattar hallar, dominus cœlestis 
nulir . ÓT. 105; ýta d. dominus hominum, 
Has. 47; vísa d. dominus regum, Gþ. 10; 
sólar d. . dominus solis, deus, merki sólar 
drottins, signum dei, crux , signum crucis, 
Srlh. /.').• guð drottinn deus dominus , Od. 1, 
Mg. 11, 1; absol. de deo , Sóll. 23. 25. 35. 
82, F. V 177 , 1, Vide lánardrottinn. 

DROTTINRÆKT, f., fides, studium erga 
dominum , (drottinn, rækt), 011. 171, 2. 

DROTTINSVIK, n. pl. , perfidia in domi- 
num , perduellio , (drottinn , svik) , Mb. 6, 4. 

DHOTTINSVIKI, m. , deceptor domini. 
(drottinn, sviki), qui fidem domino datam 
violat, Mg. 14. 

DROTTINVANDR, adj., fldem ergadomi- 
n u m religiose obsercans , (drottinn, vaiulr), 
Hh. 43. 

DRÓTTL.4TA, Am. 10, acc. sing. fem. 
ab adj. dróttlátr, populari animo prtrditus 
(adject. pro subst. , feiniua populari ingenio 
pradila). filossarium l'd. Sam. pro subsl. 
accipil . a dróttlæti, actiones aulicorum . ml 
formam loculionis at dreyma til dagláta r. 
fyrir daglátum, de actionibus tliuruis som- 

II i III i 

DBÓTTMEOIR, m. plur.. Imímm nali. 
Iiomims . pnpiili , i/entes, (drótt, mögr), Vafpr. 
II. 12. 2) f,IU uiilicorum, aulici . satellites, 
(Jlic. 2. 



DRO 



110 



DRÝ 



DROTTNÍNG, f., hera , domina , qutv 
possidel: d. Asa ok Ásynja, Fullu ok vals- 
hams ok Fensala, Frigga , SE. I 304; him- 
ins d. , domina cœli , sancla Maria , Gd. 
23; d. himins þegna (ctrlUum), id. , Ag. 
et absol. Lil. 87. 92, vide höfuðdrottníng, 
megindrottning, ylirdrottning; dat. sing. drott- 
níng , F. VII, 333, 

PRÖTTR, m., rir ineplus, segnis, (dratta), 
SE. I 532 ; servus , Ilm. 12. 

DRUKKJA, f., polus, id. qu. drykkja 
(drckka) , ride öldrukkja. 

DRUKNA (aða,-at), aquis submcrsum 
interire, Hh. 88, i, F. X 422, 4 (drckkaj. 

DRUKR, m., corrus, SE. II 488. 571. 

DRUMBA, f, serva, Rm. 13. 

DRUMBH , m., serrus , Rm. 12. 

DRÚPA (drúpi, drúpta et drúpða, drúpt), 
r. n. , demitti, submilti, demissum , sttb- 
missum esse , it. vultum , caput dejicere (prœ 
mœrore) : hans dráp mun kcnna mer um 
drúpa, ubi drúpa vttllum demittere , opponi- 
tur höfuð bárum þá hærra caput altius ex- 
tulimus , F. V 235, 2; hnúpgnípur harms 
(i. e. hvarms) knáttu drúpa mer af harmi 
supercilia mea se prœ dolore dejccerunl , 
Eg. 55, 4, cui mox opponitur rctta cnnis 
óslcttur frontem contractam explicare; dýnu- 
rán drúpir, femina vultum demittit , animi 
œgriludinem vultu prœfert , Vita Halfr. sec. 
membr. 132; hinc , lugere: drúpir herr at 
dólga steypi cires regem amissum litrjcnf, 
F. XI 317 , 1; tnetaph de rebus inanimis: 
drúpir Höfði , dauðr er þengill , prœdium 
Höfdius luget (vultum t/itasi demiltit) , /*/. 
/ 224; hnipti drótt ok drúpti fold of son 
Tryggva, Od. 25. Sic et in prosa , verbo 
inde formato drúpna, Pál. 18: vort land 
drúpnaði eptir fráfall Gissurar; drúpðu dólgar 
hosles (prat timore) vultus dejecerunt , Hg. 
33, 2, cf. subst. drúpr simultas , F. XI 
76. — P) se inclinare^ vergere , propendere, 
imminere: drúpir örn yfir aquila (simula- 
crum aquilœ) imminet (ostio Valhallœ, in- 
signis loco) , Grm. 10; vínga meiðr drdpir 
á nesi , patibulum in promonlorio nutat, 
propendet, Y. 26, 1; Skærcið drúpir of 
lieinum brynjálfs, (rupes) Skœreida eminet 
super ossibus prœliatoris , ý. 49. 

DRUSILMEN'NI, n. , id. qu. dusilmenni, 
SE. II 610, homo exiguus , exilis , pusio, 
cf. drysildjöflar, minutuli dœmones , F. III 
201. 

DRYGJA (drýgi , drýgða, drýgt) , v. «., 
facere , ut res aliqua usibus sufficiat, (drjúgr): 
drýgða ek þér svá drykkju, dreyra blétt ek 
þeirra, miscendo polioncm sanguine eorum 
(filiorum) effeci, itt ea tibi sufficeret , Am. 
89, nisi drýgja h. I. tantum sit facere, ut 
soistts sit: ilri libi polionem confeci (pfirin i ). 
ul cam misccicm sanguiiic filiorinii, Inlcr- 
preles rerlunl : Ua tibi utlitu.ri pnlioiieiii . ul. 
etc. — (J) facere, rem gcrcrc, palrare . ef/i- 
cere , diu rersari in tilir/ua rc , rein nt/iltiiitlo 
exerccrc: i, dutl , alcam excrccrc . Ittderc 
iilcii . tirelt. Tl . 8} <l. iiiunaMífi roliipliiritini 
rilinii Ufitare, Sóll. 18; d. munuð iimorum 
deliciis indulgere, JSj. 7, 2; d. ofmetnað 



snperbiœ indulgere , Sóll. 15; d. heimskii 
harðrreðis, scehts crinlrle et vecors palrare, 
vel , leiiieruria crudelitale uti , Am. 82; d. 
ólög, prtne tigere, pravam in missa cele- 
brtnitln inelliotliim sequi, Gp.2; d. böllnigðu, 
e.riiiosuiii perfitliam fifjilnre . iimhi fide agere, 
G. 17; sic d. hernað lalrocinium facere, 
Gráq. II 79. Drýgja dáft rirlulem exserere, 
Eg.'47 (SE. I 332, 3). GS. 17, et inprosa 
Slitrl. 7, 3. 42; d. þrck laborem strenue 
obire, Harbl. 46; d. kost rirtutem colere, 
SE. I 502 ; d. rausn magnifce sc gerere, Orhn. 
7, 1; d. örlóg ptignas obire, de Bellouis. 
id. qu. vitja víga, Völh. 1. 3; inn kom þá 
annspilli, hvat Uti drýgðu, tum inlro nun- 
tialum est , quid rerum illi foris agei'ii'. 
Am. 42; örlögum ykrum, hvat ið drýsðut í 
árdaga, eventa reslra , quod gessistis primor- 
tlio temptirum , Lokagl. 25; similis conslructio 
est , nierki dyrs daltángar dagverkis, hvat 
fjórir drýgðu , signutn rei uno die prœclare 
geslœ , quid quator (riri) palrarerint , Isl. 
I 104, 3. Drýgja cifiði, laborem sustinere, 
vim externam diu pati vel suslinere, de ar- 
bore Ygdrasil, Grm. 35; d. meinlæti, spon- 
taneam afflictionem subire, se ipse ptena 
voluntaria casligare , Hugsm. 32 , 3 ; sed 
d. erfiði, opus facere , laborem exercere, 
Httgsm. 28, 2. 39, 5. Sic in prosa Bl. 
msc. , En þá cr slíkt lil' var Adami skapat 
ok þeim hjúnum báðum , sva at þau skyldu 
ekki crfiði drýgja, fyst þá stund cr þau 
gættu boðorða guðs , þá mátti þeim ckki at 
ángri vcrða; it. Vápn.: þorkell svarar: litla 
athöfn mun ek drýgja daglángt fyrir sakir 
vanheilsu minnar. 

DRYGR id. qu. drjúgr, magnus: drýkt 
vás gravis labor , F. VI 89 , 1. 

DRYKKJA , f. , polio , Am. 78; compotatio, 
FR. I 296, 2, Am 72; drykkju mál sermo- 
nes convivales , colloquia inter vina , F. X 
19í, Vide gamandrykkja, ofdrykkja, 01 — 
drykkja. 

DRYKKR, mi. , potus , potio , Hávam. 106; 
gen. drykkjar, Grm. 3; dvalins d., potus 
nani , carmen , SE. I 246 , 3. 

DRYKT, pro drýgt, vide drýgr id. qu. 
drjúgr. 

DRYNHRAUN, n. , aspretum resonans, 
reboans , (drynja, rugire , rudere , hraun): 
d. drykkjar , resonans asprelum potionis, 
capul , FR. I 480, 1 , de capite bovino. 

DRYPNIR, (drjiípa) vide skvdrypnir. 

DÚFA, f, columba, SE. II 489. 499, 3, 
i\il: 25; snjóhvít d. columba nirco colore , 
Gd. 13, quod Slurl. 3, 8 vocalur lítill 
fugl. 

1)1 FA , f. , filiu .Efjcris el Rantc , unda 
sl', I 32}. 500; drafnar dúfa unda mtiris. 
1/ti. 291, 1; dúfu faðir, pnter Durœ (inui.cl. 
.i'.fjer . pcltii/us, SE. I 'i2'l; ilrcki braut dúl'u 
unil lnifi tinris liellicti uikIiiiii Ittteri/ius 
perfrer/il , F. VI ISI), 1; húfr fellr í svig 
diifu Itilus ninis catlil in siiittm initlic. 
Srm: IV.i , 1 ; h«rð (I. , B&. I 460 , 2; 
BTægSVÖI (i. c. hrcggsvöl) d. untla fritjitltt, 
Orlni. >>. 2. - p) mare, SE. I 575, 2; 
diífu hyrr, ignis maris, aurutn , eyðir d. 



BUF 



III 



Dia 



hyrjar vir, Skáldh. 2, 33. In compos. blá- 

■li.f.. 

DUFL, n., n/e<i: drýgja dnfl, «/. </i/. 
dufla, Qreit. 19 . 3. 

DUFLA (-aða,-at), r. m, , <//<■<» lu< 

. 7. Srec, doblR intsigilare lusibus. 

IX I K, m. , nanus, SE. I 66, 2. 

Ul (. V l«liui, dugða, im/if. conj. dygða, 
dugat) , frugi esse , ulilcm ifM, //< 
U9j slnnue iiinriiiii utirurr . ulilrm 0f 
prastan (iit pralio) , ilarttm. 71, Slurl. 
7. II, 7. — pj sufficere , ralere: ef |)itt 
oi\ dtin'ir m' /v/ í///í ingeiiiuin rtilrl , \'tiffir. 
20. 22; hjurtu duga ttnimi fortitudo supprlit, 
l\rni. 26. — y) ti/irm et auxilium / 
hið ek Óttari Oll goð duga, llgntll. 'ili: 
dugaz, reripr., iiirirtin tipriu ftrrr: vcl 
k\e\i dysgva dugaz , Hugstn. 28, 4; et 
str/iius in prosa , r. c, , ef ek dygða {xiin 
ekki si eis opem non tulissem , GliM. 
II 'JÍ, not. 4. — 8) liöggva svá hjálraa, 
Miii þcim hugr dygði, »7« secare galeas , 
Itint/utim ris auimtirum satis essct , Am. 49; 
hygg ek œtt Haralds hug vel duga pulo 
lltiraldi gnato animi abunde suppetere , OH. 
155, 1. — t) dugir ei dagr þeim er dauða 
kviðir, nullam utilitatem ei dies prœstat , 
qui mortem limeal , i. e. infelix est , qui 
mnrtrm limel . Ilugsiu. 13, 3; sic , aldrci 
honum dagr um dugir nunquam felix esse 
polesl . lltigsm. 32, 4; mér vara dagr sá 
er dugði non conligit mihi commoda (prospcra) 
dies , Korm. 19, 10, trúr. — £) impers. cum 
dat. pers. , et sequente infinitiro t dvcrt, 
oportet: llund. 1, 45, H. 31, 1, OH. 240, 
4, Mg. 11, 2, F. XI 215, 1; lýð dugir hellz 
at hnt-ðaz hann Aunc homines maxime timere 
debent , Has. 40. 

DUGALL, utlj. . guurus. slrenuus , (dugaj; 
fljútrent at bý snótar I vara döglíngi duglum, 
ubi cohœret duglum döglíngi vara fljótrent 
slniiuus rex haud facile repelli potuit , F. 
VI 133. (AR. II 21, 1). 

DUGANLIGR, adj., strenuus, (dugaj, ý. 31. 

DUGGA, f., tir ignarus, ignario, SE. I 
532; huglaus d. , Korm. 23, 2. 

DUGNAÐR, m. , auxilium, ("duga^." gaut- 
ar grafþvengs lands hljóta dugnað af yðr í 

Írautum, Gþ. 13; forluna, prosperilas : 
agráðs leita þarf ci til dugnaðar, Hugsm. 
'21, 3; brnrficium, uffirium : allan dugnað, | 
sem þer annarr gjörir, | mun þd hann ok 
mOrgum Mf , Hugsm. 12, 3. 

DUGR, im., vis , vires, rirlus. — 2) transh, 
' iii . Ah iu. 9, 

DUfla pro dúks (« dúkr, g = k), SE. 
1 0, I. 

I>1 8SEAPI, \ 7 />. 80, ,,ilr ar.ggskaO. 

IUKADM . purt. /iuss. „ Uk» F. III 
187, tilirrltilus', trrtus, r. *lí.VillikutV. 

I)( KH . iii. . /itiiiiius rtltiittlo rtillu . futtilr: 
tliikr \ui á bálsi, fuftil i'huii rnil. 

liiu. Ili : Hil tliiks friiiiiiii. Ag. 2) niti/i/ia, 
i/iiu niiiisii tegitmr, gausa/ir , llm. 98; u>k 

dtík , hultli l>jn\ — ■<) rrliini naris: ilúk- 
böl , no.ra rrli. iniins. 8BI330, I. Dokar, 

iil srriliilitr /•'. /\ 'JI'J. suiil ohlmiga panui 
segmenla . Iticinitr /itinni. ]'nle cuui/iositu 



cnnidtikr , hofuðdúkr , hðrdúkr , loðddkr, 
núiiidiikr. 

IH'L. f. , ticcultatio , dissimulaliti : dul 
slitnar, e.r/ilirtiliir per laun rofnar, ocrul- 
ttitio rumpilur , i. e. haml lulrt , ctmstat, 
kvcðkat ek ilul. haud ubscure loquor, apertr. 
profiteor , Y. 20; gm. dular t'n composilis 
occurrit, ul dulaiklæði, dularbtinínsrr, dular- 
kufl ((irrll.): dular mœr , rirgo r. friniua 
occulla , sub alirna specir apparens , tlr Snjti- 
fiitlu linnieu . /•'. X 'JOS , I. lluc referen- 
tluni ritlriur Eg. 45 , né ek fága dul drjúga, 
moh c^fo colo magnam dissimulationcm , i. e. 
rrm minimr tlissiniulo . aiiimi sensa aperte 
profileor; G. Mugnaus rrrlit : neque ego 
purgo mugnam confidcntiain nteain: quasi 
futeatur Egil , consilii sui in procuratore 
regio coram rege occidendo temeritalem non 
posse purgari rel excusari; setl in hac stropha 
Egil non respicere ridelur cœdem liardi 
procuratoris a se commissam , sed de ccrde 
trium regiorum auliroruiit Irium/iliarr. Eodetn 
sriisu attipiendum tidelur Korui. I'J, ncma fági 
dul drjúga drcngr, nisi rir ulatur magnu 
dissitnulatione , t'. e. ut rem sine dissimula- 
lione (aperte) profitear. — 2) arroganlia : 
hæ-st dul summa arrogantia, Sverr. 116, 2; 
djarflig dul audax arrogantia , Gd. 77; dul, 
arrogantia , et metnaðr, fastus , superbia, 
conjunguntur , lltirum. 79, sed 57 ridrlur 
esse abstinentia ab aliorum conrersatione, 
relenta occultationis el dissimulationis notione. 
In /irusti: dætr hcimskunnar, dul ok ráng- 
NÍnSíng, filiœ sluliiliir. arrogantia et prava 
trsiiniuiio (sui) , Fbr. 31; hann kvaðst eigi 
þá dul sér ætla negavit se tantum sibi sumere 
(viribus suis lantum confidere) , Finnb. 24; 
víst ætlast þú mikla dul, multum sane tibi 
sumis , nimium viribus confidis , FR. II 521; 
færa dul e-s í hóf arrogantiam alicujus 
cohibere, FR. II 480; hinc ofdul , nimia 
arroganlia, audacia , Finnb. 31, FR. III 
628, n. 6; ætlar þú þer mikla dul , þ. 
Hrϗ. c. 7. Hoc sensu interdum masc. ge- 
nere occurrit (dulr, m.) : þat tel ck mikinn 
dul , at þii þykiz betr kunna en allir aðrir 
menn , Vápn. msc. c. 3; cf. Eg. p. 225, 
not. 4. — 3) vil ok dul conjungunlur Sóll. 
34: vil ok dul tælir virða sonu, þá cr fíkj- 
az á íe,voluplas et superbia; SE. II 22: 
dul vættir ok vil, at linna muni crflði ok 
vil. exsprctat falsa persvasio et lubido , ut 
rerlitur Ed. Sœnt. Gloss. Tom. I. sub voce 
dul; Gha. 40: fur dul ok víl drósar reiði 
faslum rl rtiluplatrni /lorteiulit iru mul* 
t/uo loco Völsungas. (FIi. I 909): kvað þat 
f'vrir eldi , er járn drcvmdi, ok dul þcirri, 
cr þú œtlar þik ölluin frcmru >/.". / 
3 cx F. III 9 . I . \il i-r mest ok dul flest- 
u ni. /iliiriini fului' ii/iiunt , sed a 

ttili rognitionc prohibentur . ubi vil ridr- 
tur esse cupiditas (scieiitli fulura ). dul. igno- 
ru'io fitlurorum. — 4) dul , /•'. // 53, 3: 
lut fk af dul \iui\u . rriiuinio runa; de 
■ i sii/h rslilimu ; scc. 0. Maqna-um , Eg. 
(e. 60) i>. 388. ii, i legg rk á de 

Njarðer, minuo (remoreo) slultum meam </ul 
'lo pcrsuasionrm. Scd prœstal It. /. 



Dl!L 



112 



OÚN 



lectio membr. Vitte Halfredi 132, fjarð læt 
ek aðul Njarðar rejicio liberos Njördi 
( l'i i i/nm et Freyani) , v. aðal. 

DULGREYPR, adj., arrogans , supcrbicns , 
(dul, greypr) , lla. 326. 

DULINN, m., nanus, FR. I 514, SE. 

II 470, I (II 553, 1: Dul ).—2) part. 

pass. verbi dylja. 

DULLAUST , adj. , n., palam , nolutn , 
apertum, (dul , lauss), OH. 252. 

DULRÆKINN, adj. , arrogans , fastuosus, 
superbus , impudens , (dul, rækinn) . d. svcinia 
sökkvir, homo arrogans , impudens , Vita 
Halfr. sec. membr. 132. 

DULRÍFR. adj., arrogans, impudens , (dul, 
rífr) : drós hin dulrífa, femina impudens, 
de giganlide, FR. III 484, 3. 

DULSI , m., arrogantia, superbia , nimia 
confidenlia , Ý. 15, ubi dulsa konr, vir ni- 
miœ confidentiœ , arrogantiœ , audaciœ. Forma 
dulsi est id. qu. dul , quemadmodum dvalsi 
apud incolas Veslfjördenses hodieque est id. 
qu. dvöl , mora. Ceterum lect. membr. E. 
h.l. dysla et alius Cod. dusl&videturidemvalere 
per transpositionem , sicuti variant gisl et 
gils. 

DUMBA , f. , inter segeles numerat SE. 
II 493 (cf. Félagsr. II 155). 

DUMBR, »«., gigas , lect. Cod. Worm. 
pro dumr, SE. II 471. Vide FR. III 
398. — 2) homo tnutus : mælti dumbr, 
GrfjJ. 39. 

DUMR, m., gigas, SE. I 551, var. 1. 

DUN, /"., amnis, SE. /576, 2, v. dyn 
1. — 2) insula, id. qu. dyn 2, SE. II 
492. 

DUNA , f. , id. qu. dyna , amnis , Ed. 
Lóvasina. 

DUNA, f. , slrepitus : geira d., strepitus 
hastarum , pugna , stjóri geira dunu , rector 
pugnœ , bellator , SE. I 666 , 1; fleina d., 
id. , œsa fl. dunu , ciere pugnam, pugnare, 
Isld. 13; vigra d. , id., semja v. dunur 
pugnare, Sturl. 7 , 30, 3; randa d. pugna, 
knýa r. dunur pugnare , Sturl. 7 , 30, 5. In 
prosa reiðarduna tonitru, F. X 30, marg. 
inf.; dunur, pl. , fragores , Eb. 34. (GhM. 
1640). Hinc verbum duna, dunaði , pros. 
SE. I 148. 

DUNEYRR, m., cervus , Grm. 33, SE. 
1478. 590. 

DUNl, tn. , ignis, (qs. stridens a duna, 
dynja) , SE. II 486. 570. 

DÚNMEIÐR DÆLAR SEIÐS pro meiðr 
dælar seiðs diíns, vir, a dælar 5eiðs dúnn, 
culcita serpenlis , aurum, Has. 44, ubi sic: 
þvíat frónspennir finna | fagrtjalda vill al- 
dri | dælar seiðs við dauða | dúnmciða van- 
liiina, i. e. þvíat frónspennir fagrtjalda (deus) 
vill aldri finna dælar sciðs diínmeiða (homi- 
vanbúna við dauða, 

DUNN, m. , decem viri , SE. I 532; globus 
liominum, liomines , SE. 1560, 1. Proprie 
est. id. qu. dynr , Birtpitxu, dcindc agmcii, 
glohiis; de globo orium Sv. 19: því var 
likast, þá er Klauli kom til bardagans, 
scm þií cr vargr kemr í sauðadun (= rar. 
lect. D. sauðalmapp)j cf. h'orceg. dönnc, 



coiifjlobiiri , dc diibus , il. dunna , Ströms 
8ðnémér$ Beskr. I 507; v. Sturl. 6, 35. 
9, -l, 

DL'NN, m. , plitma mollis: sofa á dúni, 
in plumis mollibus dormire, i. e. pulvino 
plumis avium mollissimis referto cubare, 
quod in deliciis ponitur, SE. I 380; sic 
tigna (knnu) á iliíni, venerari corpus mortuœ 
feminœ , reposilum in leclo plumis mollissi- 
mis slralo , H. 25, F. X 379; dúnsfullir 
vettir, manicœ (chirolhecœ) plituiis mollibiis 
rcfcrtœ, ad vitam delicaliorem et effcinina- 
tam referunlur , H. 16, unde cognomen 
dúnvöttr, chirotheca plumis mollissimis re- 
ferta , de homine effeminato ursupatur , Stitrl. 
6, 20. — (J) pro culcita vel pulvino: graf- 
vitnis dúnn , culcila serpenlis, aurum , >/.'. 
1402, 1. Hinc dúnklæði, culcilœ el slragulœ, 
plumis mollissimis refertœ , Sturl. 7, 55. 9, 5. 

DUNNA , f. , avis nescio quœ , SE. II 
489. Norv. in Lex. Hallageri, passer mon- 
lanits. Cf. Angl. dun, vespa, et plura avium 
nomina cum dun composita. 

DUNNEURR, tn. , id. qu. duneyrr, cerrtts 
SE. I 74. 

DUNSOÐR, m., SE. II 486, dunsuðr 
// 570, ignis ; forte subst. verbale, qui effer- 
vescit , tumescit, inflatus est, cf. Germ. 
gedunscn, inflalus, tumidus, tumens. 

DUR, n. pl., id. qu. dyr, fores, Grm. 
23; kveðja dura, jubere fores aperiri, fores 
pulsare , SE. II 22, ubi discrimen monslra- 
tur inler dura forium, et dúra dormire. Vide 
stcindur. 

DURApRÓR, m., cervus, Grm. 33, SE. 
I 74. 478, 

DURGR, tn., nanus , Alvm. 9 (id. qu. 
dvergr, u = ve) 

DURI, m. , id. qu. dori, nanus, SE. II 
553. 

DURINN, m., nanus , SE. I 64, Vsp. 10. 

DURN, f., amnis, SE. I 576, 3, vide 
dyrn. 

DURMR, m., gigas , SE. I 555, í, vide 
þurnir. — 2) nanus , SE. II 470, 1. 553, 
ut iluiiiin; durnis niðr, cognalus nani , na- 
nus , durnis niðja salvörðuðr nanus saxicola, 
Ý. 15. (AR. I 358, 2). 

DUS, n. , aer tranquillus , malacia: opt 
kemr æðiregn úr dúsi , sœpe imber effusissi- 
tnus cœlo tranquillo decidit , proverb. , Eb. 
19 , 12. Norvag. dus tnalacia ; middagsdus, 
quies tempcstalis , meridie incidens , Ströms 
Sondmörs Beskr. I, 419. 

DUSA (-aða,-at), v. n. , tr annHfíuM, 
otiosum esse, otiari (dús); metaph. : hví 
sæmir hirðmanni at dúsa. qui debeat aulirum 
oliari , desidem esse, Mb. 16, 3 (F. VII 
59); jörð dásaði ok upphiminn lcrra vivlum- 
qiic tranquilla erant (jUn e idi tiima tetnpe- 
stalis (lescrijilio) , Og. 15. 

DUSILL, »i.. ignis, 8S. II 486. 570. 

DUSILMENNI, *., Iiomo irnnnvus , 8& 
I 532. II 547. 964. Cf. t«SilhroM equi 
rilioris nolæ , Isl. II 333. 

DUSLl, i'(/. qti. dysli , rar. lect. Y. /"> pro 
dulsi. 



113 



DVR 



M BT, n. pulvu lerrœ: dnst er & jðrðu, 
ilimi er í heimi, Sturl. 6, 15, 8; hinc 
roklodusta pu/ceru/en(u« , /•'. // /54. 

I>\ VI- \ (aða.-at) ,».«., tardare , morari, 
ilifl'rrre, (dvöl) : skala lof dvala, laus non 
differenda est , non morandum est quo minus 
mium profermlur, SE. I 682, 2; muna 
ntí HH_-i lijoiþíng dvala pugnam non 
diffi-ret , llunil. /. 't' : rnm dat. in prosa: 
er einsætt, at dvala ekki förinni el ef ér 
dvalit ferðinni. F. XI 22.115.— $)intrans.: 
dvalaði ei viðr, id. qu. tafði <i við , haud 
moratus , cunclatus est , Nikulásskradi 7. 
Ilinr dvt'lja. 

DYALARHKl.MR . m. . mundus temporariœ 
mansionis, hœr rita breri duratura . (dvöl, 
heimr) , Sóll 35. 

DVALARR, m. , cervus, SR. I 590, 3. 

PYALIW. m. , cervus , Grm. 33, >/ 
/ 74. 478. — 2) nanus Vsp. 11, SE. I 64, 
3, ex quo Parcarum quœdam oriundœ , Fm. 
13, SF.. I "2. 2; unus ex fabricaloribus 
torquis Brisingameni , FR. I 391 , et ensis 
Tyrringi. Fll. I 136, 1. 520, 3 (414); 
dvalins drykkr , polus nani, poesis , carmen, 
I 2'l6, 3: sic et intelligo dvalins lið, 
Vsp. 13 , cerevisiam , potum nani, carmen ; 
primus apud nanos inventor characterum, 
linriim. I'l6. Dvalins li-ika sol (cf. álfröðuli 
,t li.jóð.lcika), Álvm. 17, SE. I 472. 
593, 2, FR. 1 475, 2, yide leika, f. et 
leika, n. Compos. vígdvalinn. 

DVALMR, m. , qui diutius moratur apud 
aliquem, vel rei alicui immoralur, (dvalaj : 
liánga dvalnir, qui diutius apud suspensos 
moratur, Odin , sec. Y. 7 , biðkvæn hánga 
dvalnis, amasia Odinis , Tellus , terra , vel 
Cacilega, Bellona , id. qu. eykvœn Uéðins 
þeyjar, DrpS. 

DVELJA (dvcl, dvalda, dvalit) , v. a. , 
morari, remorari , tardare , differre, fdvöl) : 
mart dvclr þann, er um morgin sefr, multa 
morantur eum, qui malutinus dormit , Hávam 
59 (Holtn, 60); Atli lieíir þik dvalda te A. 
remoratus est , //. hat. 30 ; A. ráð decretum 
morari , Am. 61; dvelja för, redire cessare, 
non (vivum) redire , de eis , qui in campo 
pralii occumbunt, Eg. 45; biiendr dvöldu 
-<>kn, rustici pugnam dxstulerunt , destrec- 
tarunt , pugnare noluerunt , Hh. 35, 3; mjök 
er sá dagr lángr, cr dvelr drengi, perquam 
longus est ille dies , qui hominum vota mo- 
ratur, Mb. 18, 2; dvclja at gsínga í fólk, 
in pralium ire detrectare, nolle, F. V 228, 
2: tmjnrs. <um acc subjecti: daprt skilda 
ferð ihaldi homines , tristi modo separati, 
retardati sunt , Hh. 19, 4, sed F. VI 176 
dvðldu daprt »f skilda ferð, (milites) retar- 
dantnt homines tristi modo sejunctos (o: 

Clljlli 

1>\ EH6R, m,, nanus, SE. I 62. 64. 72. 
. Alr. 13. 15 etc, 
). I>. Ii\.ij..i byrftr, t>ili('\i, onus, labor 
nanorum, calum a nanis sustentatum . 
I 15; vide austri , vestri , nonVi , su«Vi, 
et xóa-jio; xeTpaxíuv, Orphei rotum ad Musa- 
um , 39; dverga drckka (potu^ 
carmen, SE. I 218. it. far (navis) 



ÍDIStS. 
2S2; 



fvlli (salietas), I 318, lá (liquor) , I 250, 
4, lið (navis) , ajflftr (multú m ) , nfár (mare), 
skip (navis), I 25? 

ar á ðxlum , ín vestilu wmiiéfri', Km. Ui. 
Inlirjir. rirlunt e conjerlura , glnhulos in 
a.rillis; J. Olavio Grúmun., riihlur fuisse 
pupa quadam linea vel pannea, ornamenti 
causa axillis imposiiu. fi. I'unli, sustenta- 
cula inferioris vestis (vulgo hlyrar & koti, 
upplut). 

DVERGRAW, n. , sedes , ades nani, 
(dvergr, rann) , saxum , lapis , it. getttma: 
dvergranns dís, dea lapilli , femina gemmis 
(vitreis globulis) ornata , lla, 83. 

I»\ I Iti.HI (,N . n. , pluria . liquor nani, 
(dveigr, rcgn , ut dvcrgalá). poesis : dýri\ar 
magnaðr dvergregns , gloriosa poeseos (car- 
minis) amplificatio , F. II 282, sed Rekst. 
31 dvergs dieyra regn, pluvia nani sangui- 
>i is. libere fluens vena poetica. 

DVINA (-aða,-at), sensim minui ', cessare, 
decrescere: liugrekki (acc.) skalat dvina, 
impers. , fortitudo non cessabit , SE. I 'tl2, 
4; heit dvínuðu, personaliter, SE. I 508, 3. 
friðr nam dvína. pax cessavit , pugna com- 
missa est, Sturl. 5, 4, 7. (Grac. ^ittú, 
per transpos. íícpívw, ut Ucpíppa) = ^iíppw, 
pverra). 

H VÖL , f., mora, mansio , vide dvalarhcimr; 
p/.dvalar, commoratio in aliquo loco, mansio: 
sœmd er þar til allra dvala omnibus eo loco 
commoranlibus aliquis honos conceditur , SE, 
I 706, 3. Plur. neutr. dvöl, mora, urðu 
dvöl dægra , facta est dierum prolongatio , 
vita amplius prorogata est, Am. 102. Vide 
lífdvol. 

DYGGLEIKR , m. , fidelitas , fxdes , (dyggr); 
efna boð með hreinum dyggleik, pracepta 
observare pura fidelilate, summa religione, 
Lil. 14. 

DYGGR , adj. , ulilis , bonus , probus , pra- 
stans , (duga): dyggri hiisbdnaðr prastan- 
tior supellex, ÓH. 92, 13; dygg fylgja 
fidelis comilatus, Sk. 2, 20, ubi acc. sing. 
dySSJaj inserto j, pro dyggva v. dygga } 
dyggvar dróttir, probi, pii homines , Vsp. 
57; dyggvir menn, id. , Hugsm. 22, 2; 
dyggvir skatnar homines virtute probati, 
Nj. 30, 3; dyggrherr, probi , boni homines, 
SE. I 448, 2; ubi acc. sing. m. dyggjan pro 
dyggvan. Epith. dei: almáttugr sc dýrðar 
drottinn | dyggr ok bjartr í mínu hjarta, 
Gd. 1. Dyggr hugr animus fortis , af hug 
dyggum , Orkn. 5, 3; dyggast hjarta maxima 
animi fortitudo , FR. I 258, 2; dygg túr 
fidelis comitatus , OH. 252; dyíffr cum dal., 
qui studium in aliqua re collocat, SE. I 
476, 2. Vide composita : aldyggr, alldyggr, 
fádyggr, fjöld,>í_r, hugdyggr, hvardyggr, 
meðaldyggr, ódyggr. 

DYGGVIR, m., qui animos hominum fidos 
reddit , conftrmat (qs. a verbo dyggva, fidum 
facere, quod tamvn nomliim nperi), vide 
heNygfvir. 

DT61 ; dygr jðfurr rex fortis 

nl lr - í I 506. var. 7. 

1>VGD , /*., fides.probitas , rirtus , (dyggr); 
dygðar maðr, ti'r probus, pius, dt' Gud- 

(8) 



114 



DYM 



mundo episcopo., Gd. 63: dygðar menn homines 
f'li . Ha. 291, 1; dygða steinar, lapides, 
gemmœ eximiœ , prœsíantes , propr. lapides 
vi aliqua insigni gaudentes, id. qu. náttúr- 
usteinar: gullkér máttu gleðiligt kallaz | glæst 
ok valit af smiðnum liæsta, | ítarliga þat 
innan skreyta | allskyns steinar dygða lirei- 
nir, Gd. 71, quanquam construi possunt h. 

1. dygða hreinn, eodem sensu; afmors dyg- 
ðir ris amoris , Skáldh. 5, 1. þykksettar 
dygðir multat virtutes , Nik. 32. 37. 42. Dygðar 
fiiss, virtutis sludiosus , probus , pius , F. 
II 282; dygðar gjarn fidelis , Skáldh. 7, 38. 
Vide ódygð. 

DYGÐUGR, adj.) fidus, probus , pius, tir- 
lutis r studiosus , Gd. 15. 21. 

D)'JA (dý, ddða, dúð) , v. a. , movere, 
molitare, quatere, concutere: d. frðkkur, 
quassare. molitare hastas, Rm. 32.34; dúð- 
um dörr í blóði drengs, F. VI 385, 1; 
dúðak qtassavi, Slurl. 4, 9,2; et inprosa: 
Jón diiði spjótit inn í dyrnar, Slurl. 9, 20; 
Hrappr hleypr fram fyrir, ok dúði spjóts 
sprikona, er hann hafði í hendi, ok lagði 
fram fyrir sik, ok kvað þá vera allmál at 
reyna sik, Ld. msc. c. 77.; dýja skiir 
caput qualere , Hamh. 1; ísárn diíðu, (Lu- 
pipelles) tela conculiebant , Fsk. 8, 2. (F. 
X 190. not. 11), cf. H. 19, 2; dýja cum 
dat., vide dýney. — Pass. rá dúðiz antenna 
tremuit, Mg. 1, 6; dörr dúðusk, Fsk. 173, 

2, quœ sic habet: út lét stfing á stræti j 
sterk dýrligra meikja | dtiðusk diirr af 
reiði | Dags sunr bera fagra . hoc ordine: 
Dags sunr lét bera fagra stöng dýiligra 
roerkja iíi á stræti, sterk dörr dúðusk af 
reiði. — (1) intrans., corpus (prœ timore) 
concutere , tremere: hvar pú ddðir ubi cor- 
pusculum conculiebas , Hild. 12, 3. 

DYLGJA, f. , lis , simultas , odium, hosti- 
lilas , (dólg), it. pugna: dylgju reyr, calamus 
pugnœ, gladius , Od. 18; um dylgjur, inter 
pugnas, in prœliis , Orkn. 22, 3, Mg. 37; 
gjalda e-m skæðar dvl»jur sœva odia alicui 
rependere , Mg. 32, 4. 

DYLGJUSAMR, adj., litibus , contenlio- 
nibus plenus , pugnax , bellicosus (dylgja, 
term. samr): neutr. dylgjusamt, infestum, 
periculosum ob adsiduas pugnas: þó at 
drene'i veri dylgjusamt at fylgja, Fbr. 22, 
3 (GhM. II 294, 2). 

DYLJA (dyl, dulda, duliQ, v. «, celare, 
occulere, dissimulare (dul)/ cum gen. rei: 
minnst dyljum þess id minime celamus, 
Korm. 12, 5; duldi þcss vætki hoc neutiquam 
celavit , Am. 10; hvat of dyldi þess holdar? 
eur id homines celarent, dissimularent? OT. 
22 (AR. I 281). Dyljumk þat eigi, Am. 
14, verlunt „non celo illud" forle ad verum 
propius : id mihi non celatur , pro þat dylz 
*'S' ( r y rir ) mtT ' Unnins vitis | dyli eingi 
maðr, | ef á sik veit sakir, palratum faci- 
nus nemo hominum neget , si sibi criminis 
conscius sil , Hugsm. 34, 7; dylja, absol., 
facinus celare, subintell. verks, Sóll. 23. 
Part. pass. duldr, cui quid celatur, ignarus, 
cum gen. , mjiik er sárvita sœkir | sanns 
duldr, ef hyggr annat, hominem, qui aliud 



cogital (aliter senlit) , reritas admodum 
latet , Lv. 12. Part. act., pro snhsl.. dyl- 
jendr doli celalores , Ghe. 2; dylja saðrar 
snilli e-s. , teram prœstantiam alicujus celare 
vel negare, verœ fortitudinis laudi detra- 
here, OH. 240, 2. — (J) cum acc. persona: 
ek dulda þann inn aldna jötun priscum illum 
gigantem (verum) celati, Grm. 49; dylja 
mun þik eigi dottir Grimhildar jiliu Gr. te 
non celabit (rem, negotium) , Am 76. 89. 

DYMMR, adj., id. qu. dimmr, obscurus: 
enar dymmu nætr noctes obscurœ , Sóll. 13. 

DYN, /"., amnis, SE. I 576, 2 — 2) 
insula, SE. II, 492, t. e. insula, Dyna in 
Halogia Nortegiœ, in qua insula prœdium 
Dynjarnes, F. IX. 427, „hod. Dönöe *. Dön- 
nesöe". 

DYNA, f., amnis, SE. I, 576, 2; flutius 
Duna, Russiœ, FR. III. 239. 

DYNA, f. , culcila , pultinar , pultinus, 
(diinn): þar er lágu dýnur ubi culcitœ jace- 
bant, GS. 19, F. III 86; dýnu Rán, dea 
pultini, femina , Vita Hallfr. (ÓT Skh. 
II 248), ut beðjar nanna, Korm. 3, 7; 
þvengláðs dýna culcita serpenlis , aurum, 
Njórun þ. dýnu, dea auri, femina, Nj. 63; 
otrs dýna, culcita (tel tegimentum) lutrœ^ 
aurum , Lv. 12, ubi sic: án mega öngir 
dýnu | otrs þeir er skírn hafa hlotna | gott 
ermeiðum þrifþýðaz | þat kaup hafa skatnar, 
ubi cohœrenl , gott cr otrs dýnu meiðum 
(at) þýðaz þrif expedit auri columinibus 
(i. e. hominibus) saluti suœ prospicere. 
Linna dýna, culcita serpentis , aurum, ejus 
eyðir tir , Skáldh. 7, 49. 

DYNBARA , f. , unda strepens , fdynr, 
bára) : d. sára, slrepens unda tulnerum, 
sanguis , svanr sára dynbáru, cygnus sangui- 
nis, corvus , sára dynbáru svangreddir, pug- 
nator, vir , Eb. 44 (GhM. I 698). 

DY'NBEIÐIR . m. , poscens strepitum , (dynr, 
bciðir^. - d. hlakkar pro beiðir hlakkar dyns, 
poscens strepitum Bellonœ, poscens pugnam; 
d. hlakkir gtafns-flet-hrafna, poscens pug- 
nam navalem , prœliator maritimus , T. 
20, 2. 

DYNBLAKKR, m., equus strepens, fre- 
mens (dynr, blakkr): d. stáls, fremens 
equusprorœ, natis , stökkvir stáls dynblakka, 
naviculator, vir rei maritimœ studiosus, 
SE. I 642 , í. 

DYN'BRÍMI, m., stridens ignis, (dynr, 
brími) : d. hræss glæss, stridens ignis san- 
guinis , gladius, SE. I 662, 2. 

DYNBHOKR, m. , atis plumata (dúnn, 
brokr, quod avem aliquam videtur signifi- 
care, Grœc. ppouxoc, {JpouxoSi locustœ genus, 
Dan. et Angl. Brok et Brock meles, Dan. 
Brokfugl charadrius) , sóknar d. , aris pug- 
nœ , corvus , Ha. 321, í, Cod. Fris. (F. 
X 129). Var. lectiones h. I. sunt dýnkrókr, 
dýnflóki, 

DYNBRONNR, m., strepens mare, (dynr, 
bronnr): hræs d., slrepens mare cadateris, 
sanguis, cruor , SE. I 642, 2. 

DYNDR, part. pass. v. dynja, effusus, 
largus: dynda m»rð gat hjörva herðir, I 
herra minn, af (malo at) forsögn þinni | 



I)YN 



115 



DÝM 



brögnum int , i. e. hjðrva herðir ffat int 
brðgnum iynéa inrerð, Gp. 17. Sed hae 
finiiiif r ttf ieert ridrtur melri genus, 
i/iiiul in hur rinniine est, id. qu. SE. I 634 
rnrtit ilunlnnclii, í. e. anadiplosis , sire con- 
iifi el eontinuala ; mtlo igiiur 
td dyn.la accipere sec. pronuntiationem, 
cotilracle pro dyncnda, «'. e. dynhenda (dun- 
henda), ab adj. dunhcndr qui ronlinet con- 
sonantiam continualam. 

DTNIMJ pro iluiiilii , 3. plur. impf. ind. 
nrt. r. dynja , rwere, F. VI 409, 2: jarlar 
dvndu undan til borgar dynaslœ in oppidum 
refuiierunt. 

I'VMV. f. , insula plumata (dúnn , ey), 
locus pilis obsitus , i. e. puber, inguen; 
skðfnúngr dy'ncyjar, gladius inguinis, mem- 
brum ririlr. Korm- 19, 6, hoc ordine: reið, 
rík skðp valda .u sínu ráði, nærgi er drafn- 
ar Kreya dýr (movet) dýneyar skðfndngi. 
Gaungum við, u» án°:rlaust, í eina sæng! 
i. e. irata, potenlia fata pro lubilu decer- 
nunt , quando femina mecum lectum sit com- 
municatura; age, nos ambo unum leclum 
animi caussa conscendamus ! Sed vitari 
potesl hœc locutio minus honesla, si dýney 
accipilur pro mulieris appellatione , ut dýnu 
Rán , bcðjar Nanna, línbcðjar Gná , et dýr 
>kiifnúngi, cara Sköfnungo , i. e. qua Sköf- 
nungo magno constilit , conjunguntur. 

hYNKARA, f. , sagilta, SE. I 570, 2, 
(qs. cum strepitu iens , dynr, fara). 

DYNKARl, m., ventus, Alvm. 21, SE. 
II 486. 569 (cum strepitu ruens , dynr , 
fari). 

DYNKLOKl, m. , floccus plumeus, (diínn, 
flóki); snókr dýnllóka, corvus F. X. 129. 

DYNFl SS, adj. , strepitum amans , (dynr, 
fdss) : dreyra svells d. amans strepilum en- 
sis (pugnani) , de Bellonis , Vigagl. 27, 3 
cf. Sll I 'i'.HI ; sed dreyra más dynfúss 
uriilus sanguinis, Isl. I 210, 2, a dreyra más 
«l\n, iimnis corvi, cruor. 

DTNGJA, f. , cumulus: harma d. , cumu- 
lus malnrum, incommodorum. Skáldk. 5,16. — 
2) exedra tnulierum , H. 16; dælla var til 
dýngju dagverð konum færa , FR. II 76, 2. 
In prosa: F. II 8, Eg. 32, Kj. 44, Vem. 
14; Korm. msc. c. 11, mjök at áliðnum dcgi, 
þá er konur geneu or dýngju; GS. c. 9, 
utan ok sunnan undir eldluísinu var dýngja 
þeirra Auðar ok Asgerðar, sátu þær þar ok 

DYMIKIMAR, m., plur. , regio slrepera, 
sonora . (dynr, luimr) , oceanus , Sóll. 39. 

DYMIOLL. f. amnis, (qs. aula slrepens, 
tonora), SK. II 563. I 576, 2. et II 
479, dirisim: dyn, höll, fara, sed SE. II 
622 dun, haullfara. 

DYNJA (dyn , dunda, dunit), v. n., cum 
sonitu tremere ; de terra: foldvrgr dundi, 
Veglk. 8; fold varð at dynja und fótum, 
OH. 238, 1; de aere : mána vegr dundi und 
hánum. SK. I 278, t; dynjandi 

U.ilfs bani ignis slridens , Ý. 19; de aqua: 
dynjandi ár, flumina sonora, strepentia; de 
terbis , JUerl. 2, 82; mörg hrynregn hvarma 
knáttu dynja 4 mergjar sali multat lacrima 



in pedes deridebanl , SE. II 500, 1; dögg 
benja dundi or mckia hðggi sanguis ex 
plaga erupit , Korm, 27, 4; eggja WffM 
dundu vulnera sanguinarunl , Mj. I > I , 2; 
bær allr dundi tola rilla tnlonuil, Sk. 3, 
13 (Bk. 2, 7); slrepere, de alis : dynja 
hana fjaðrar pennas galli strepunt , <>ll. 
220, 1, quod Nik. 83 sic exprimit: Hani 
sýngjandi hclga vængi i hóglega skckr. ok 
gjörir at vckja vænan lýð til víngarðs 
i.\ju. — Kjaðrhnmrdundi pennatœinduviœsonu- 
erunl (alis aera pulsanlibus) , lltjtnk. 4. 9. 
De lelis c ii ni slridore accidenlibus: dundi 
broddr á brynju, Mb. 11, 2; de nare cur- 
renle: láta snekkjur dynja á brim, OT. 40, 
2, SE. I, 468, 1; láta branda clg dynja á 
mars bylgjur til Bjðrgynjar, Orkn. 51; láta 
skip dynja fram til Kljóta, F. XI 187 , 2; 
de prœcipiti fuga: jarlar dyndu (i. e. dundu) 
undan til borgar, F. VI 409, 2. Sic et 
in prosa de cilalo cursu , dynja þeir þá 
þegar fiam á þíngit ok hleypa upp dóminum, 
Ljósv. 11. 

DÝNKRÓKR, m. , uncus plumarum , (dúnn 
krókr), unguis; snókr dýnkróka corvus, 
var. lect. Ha. 321, 1. 

DYNMARR, m. , equus slrepens, (dynr, 
marr); d leioar, equus strepens maris. na- 
vis , OII. 168, 1, ubi dat. sing. dvnmari. 

DY'NNJÖRÐR, m., Vigagl. 21, 2, duplici 
modo verli polest. 1) deus prœlii (dynr 2, 
njöror); d. Limafjarðar hiína. numen prœlii 
navalis , praliator , vir. — 2) numen strepitus 
i. e. deus tottilruum, Thor, et Limafjaroar 
luini , talus sinús , lapis , id. qu. arinn, per 
homonymiam, itaque d. L. húna' id. qu. 
Jþórarinn. 

DY.NR, m. , strepitus, sonitus ; de sono 
venti, aqua, tnaris , saxorum, monlium, 
terra, metallorum, turba, SE. II 46, Am. 
31. Fere in singulari (acc. plur. dyni, 
SE. I 20 i) , genitivus non occurrit. I»ynr 
er um allan dal Svarfaoar, slrepit (tremet) 
tota vallis Svarvadi, Sv. 19, 8; d. dólga 
pugna, Hund. 1, 19; veroi dynr sveroa, 
fiat strepitus ensiutn , pugna, F. XI 43 
(AR. II 496); bjúoa dyn hjálma. pugnam 
offerre, ad pralium incitare , Sturl.9, 19, 
2; gerir drjdgan dyn dýrra malma vehemens 
pugna fit , Merl. 1, 34; gera dyn vio baroi, 
facere strepilum in terra , terram gradiendo 
quatere, SE I 298, 1; rioa dvn fyrir dyr 
e-s cum strepitu advehi foribus alicujus 
Slurl. 4, 9, 2, cf. koma e-m dyn fyiir .U r, 
necopinato adgredi , r. rirrum Vlll 

60. 189; sapissime in datito : í dyn lleina, 
gunnar, hjálma , skjalda. skOglar, spjóta, 
arerða, in pralio, N/. / ///. >. F. // 87, 
1, UT. m, I, C. Ii. II. II (SS. I 418, 
D.lsl. II 270, 1, Krm. 23. - 2) pugna, 
II 475. 559. In compositis: hjðrdynr, 
málmilynr, -\ < i '*<.i\ nr. 

I ■ Y \Vk l> í \ (. R". m . iarus strepilús , (dynr, 
sæðiniii/ : l<\\l't -IVrbliks d. , larus pugna, 
cirriis. OT. LiU. ■_> . ,,,/,. .iyiblik. 

|i\\>K0 1. u. , ictus sonorus, tela so- 
nantia, (dynr. s,kot): jöfrar kvöddur. 
dynskotum principcs ictibus sonoris inler 

(8°) 



DYN 



116 



DÝft 



se salutabant , H. 10; in prosa, skjóts dyn- 
skot í flokk e-s infesta tela in aciem 
adversariorum conjicere, F. X 198. Sitnile 
est geigrrkot et geiguskot , F. V 76. 202, 
ictus teli ad quem terrefaciendum missus. 

DYNSKl)R, f. , imber stridulus , sonorus, 
fdynr, skdr); d. málma, sonorus metallorum 
imber , pugna, álmr dynskiirar málma, prœ- 
liator, vir,SE. I 412, 4. 

DYNSTRÖND, f., terra strepens, (dynr, 
strönd); d. dorgar, terra strepens arundinis, 
mare, SE. I 326, 5. 

DYNSVEIGIR , m. , qui cum strepitu vi- 
brat , torquet, (dynr, sveigir) : d. darra, 
qui hastas stridentes intorquet, vibrat, con- 
jicit , pratliator , bellator, Ha. 323, 2. 

DYNVIÐR, m., arbor strepilús , (dynr, 
viðr): málma d. , arbor telorum strepitús 
(pugnœ) , pugnator, Me. 3, 2; ofs d. , arbor 
gladii strepitús , id. , Ha, 331; sverð-dyn- 
viðir, pugnatores, viri, legendum putavi, 
Mg. 9, 1, pro sverð dýrt viðir, ubi tamen 
jungi possunt 6verðviðir , prœlialores, et 
dýrt referri ad sequens vápn. 

DYR, pars manús, SE. II 490, 4. 

DYR et dyrr, f. et n.plur., fores, ostium 
Vsp. 34, Vegtk. 8, Grg. 1. 15; it. foris, 
tabula, id. qu. Dan. Dör (=Isl. hurð); 
sköglar dyr, tabula Bellonœ, clipeus, !Sk. 
dyra hríð, procella clipeorum, pugna , Sk. 
d. hiiðfimr, bellicosus, pugnandi peritus , 
Korm. 11, 1; Háss dyr, œdes Odinis, Val- 
halla (ut Gauts gátt), vide dagry fr , hliðdyr, 
jódyr. 

DYR, n., animal: græðis d. , animal ma- 
ris, navis, Hb. 11, 2; strandar d. , animal 
litoris, navis , F. V247, 2; unna (undarum), 
id. , SE I 638, 1; dyrs horn, cornu ferœ, 
de rostro navis , OH. 154 , 1. — (J) vulpes, 
Gretl. 90, 2, ut vulgo. — In compositis 
bládýr, brimdýr, gindýr, glæsidýr, hádýr, 
hógdýr, jódýr, lagdyr, ramdýr, söðuldýr, 
unndýr, valdýr, æsidýr. 

DYRAjþROR, m., cervus (id. qu. dura- 
þrór),, SE. I 590, 3. 

DYRBLIK, n. , splendor animalis, (dýr, 
blik): leyfa dýr, animal piratœ , navis , leyfa 
dýrblik, splendor navis , clipeus , leyfa dyr- 
bliks dynr, strepitus clipei, pugna , leyfa 
dýrbliks dynsæftíngr , larus pugnœ , corvus, 
1. d. dynsæðínga húngrdeyfir, saturator cor- 
vorum, prœliator , OT. 130, 2; sic hœc ap- 
pellatio rectius , ut puto, resolvilur, quam 
in Shl. III 6. 

DYRFIT, f. , terra pretiosa, splendida, 
vide dalryr. 

DYRGEÐR, adj. , prœstantis ingenii, ex- 
ellenti ingenio prœditus, (dýrr , geðr a geð), 
epith. episcopi: dáðhittirgat Drottins ; dýrgcðr 
lögum slýra, Pál. 19, 2. 

DYRGI-EIF, f. clivus eximius, splendidus 
(dýrr, gleif): d. dags, splendidus diei clivus 
v.terra, cœlum, ejus mcginskjöldungr, Chri- 
stus,SE. II 499, 3. 

DYRI, n. , in compos. id. qu. dýr , animal, 
v. grádýrí, rádýrí. 

DYRKA (-aða, -at) , v. a., splendidum 
reddere, ornare (dýrr): fé konúngs dýrkar 



bragar stýri regia munera poetam ornant , 
illustrem reddunt , SE. I 392, 1. Sic in 
prosa F. X 315, Guð dýrkaði Ólaf konúng 
með mörffum kriiptum , mullis rirtulibus or- 
navit , illustrem reddidit. Döglings verk, 
þau er dýrka alla verðld , opera regis (Olavi 
Sancti) , quœ totum orbem terrarum ornant , 
G. 53, Ag., vide datt. — [$) celebrare, 
laudare: A. dýr verk döglíngs eximia regis 
facta celebrare , F. V 174; aldir dýrkayðar 
eirarsamt veldi , Ha. 275; allvaldr , þd dýrk- 
ax af þinni mildi, Ha. 313 (AR. II 378); 
dýrka Guðs krapt lofl virtutem dei laudibus 
celebrare, G. 54, it. Lv. 36 (vide dáðsterkr). 
In compos. vide margdýrkaðr; alia forma 
dýrðka. 

DÝRKÁLFR, m., hinnulus (dýr, kálfr), 
Völs, 25 (Hund. 2, 36). 

DYRKUN , f. , cultus sacer , religio , cœ- 
rimonia: rendi Drottinn | til dýrkunar j blóði 
sínu^l á bjartan við, Krosskv. 11. 

DYRLIGA, adv. , solenniter, rile: halda 
sunnu dag dýrliga diem solis solenni reli- 
gione celebrare , Lv. 11. 

DYRLIGR, adj., preliosus , eximius , prœ- 
slans , (dýrr, term. ligr) : dýrlig skikkja, 
pretiosa , eximia tunica, Rekst. 30 el F. II 
280, var. ; de vexillo, stöng dýrligra merkja 
pertica eximiorum signorum, Fsk., 173, 2, 
vide dýja; dýrligr bragr prœstans carmen, 
ísl. 11230,1; epith. Dei: dýrligr, dáðsterkr 
drottinn himintörgu, gloriosus, omnipotens 
solis dominus (deus), Lv. 36; d. ángi odor 
suavissimus , Vil. Halfr. 

DYRLÍNGR, m. , amicus carissimus , accep- 
tissimus: dýrlíngar, optimales, id. qu. höfð- 
íngjar, F. VII 49, var. In prosa sœpius 
Guðs dýrlíngr, dýrðlíngr, homo deo caris- 
simus, divus, F. V. 153. 214. I 227. 232. 
V 143. 

DYRLOGl, m., flamma animalis , (dýr, 
logi): d. hlunns bekkjar, aurum, a hlunns 
dýr, animal falangœ, navis, bekkr hlunns 
dýrs, campus navis , mare, bekkjar hlunns 
dýrlogi , flamma maris , aurum, runnr b. 
hl. dýríoga, lucus auri , vir , OH. 92, 11 
(AR., I 326, 4). 

DYRMENNI, n., vir excellens , (áýr , 
menni a maðr), F. V. 235. 

DYRN, f. , id. qu. durn, amnis, SE. II 
480. 563. 

DYRNENNINN, adj., egregie gnavus, slre- 
nuus , (dýrr, nenninn) , epith. regis , F. VI 
236, 1; epith. Dci, prœpotens, omnipolcns : 
hlaut María mætan | minn græðara at fæða; 
| hátt ferr dýrð, sd er drottinn | dýrnenninn 
gefi\henni, Mk. 12. 

DYHR , adj. , qui magno constat, carus : 
fægifreyja hodda verðr snimma dýr virgo 
prima jam œtate magno conslat , Korm. 3, 
7; mér vcrðr dýrt at kaupa magno mihi 
constat : dýrt verðr döggvar kcrli | draup- 
nis mart at kaupa mulla homini care emenda 
sunt , Korm, 8, 2; dýr Bkf fnúng i , rirno, 
quœ (gladio) Sköfnungo caré constilit (quod 
acies Sköfnungi, in certamine pro ea puella 
fracta erat) , Korm. 19, 6, r. dýja et 
dýney. — ($) magni œslimandus; dýrt láta 



DÝR 



117 



DÝE 



inoMti druttins urð, ajunl , jussum domini 
magni trstimandum esse , A. 5. — y) eximiut, 
'lcnt, magnificut, tplendidus , pretiosus: 
dýrar veigar , eximia potio , potus prastan- 
tissimus, llyiifll. Hi ; cl. injöðr, llaraiu. UHi. 
1'l'i; dy'r flaust, nares eximia , Hli. 2'2 ; 
iIm' raiinly'r þrama, id. , <Sí. 6, 4 (nisi h. I. 
m jiuiiitinlum sit cum hlið, sec. I'. \ll 
(17/ 83, I); dýrr stóll *e</c« gloriota , G. 
5; dýr höll ««'/,/ splendida, ÓH. 92, 13; 
dýrar hallir eximia palatia , Rm. 45; dýrri 
brðr, lectus iiiaijis eximius, gloriotut, Fli. I 
262, 1; dýrr Kjðlnir, ödin i//e magnificut, 
Krm. 25; dýrt dagverk egregium oput diur- 
num (oput unius diei) , Isl. I 164 , 3, ubi 
cohœrent merki dýrs dagverkis; dýrar dáðir 
eiimiat virtutet , Hat. 15; dýr för döglings, 
magnifica regit profectio, iter tplendidum, 
oíl. (57,8. Yide compotita: alldýrr, aldýrr, 
fádýrr, fjöldýrr, hugdýrr, margdýrr, meg- 
indýrr. 

UYRSVEITI, m. , sudor (liquor) pretiotut, 
(iK'ir. sveiti): draupnis d., pretiosus sudor 
Dropnerii , annulut aureut, it. aurum, SE. I 
402, 1. FR. I 111, 1, 

UYRD, /"., laui, gloria, (dýrr): ek geri 
sunn orð, drós til dýrðar, vera verba in 
laudem mulieris profero , Mg. 1, 5; þat orð 
ryðr til dyrðar drottins id dictum ad gloriam 
regit amplificandam pertinet , Mg. 17, 4; 
þjóðir reiða þína dýrð gentet gloriam tuam 
percelebrant , Ha. 311 ; ek fra dýrð vinnaz 
peim, er varðií vel, gloria ejut , qui te 
fortiter defendit , diu tuperett, ÓH. 9; dög- 
lingr réð til dauða dýrð .slíkri talem gloriam 
rex ad mortem obtinuit, F. VI 423, 2; 
grams dýrð er orðin ágæt, G. 11. 42; yppa 
grams dýrð gloriam regit celebrare . SE. I 
514, 2; dýrð styrjar gl/íða slökkvimóða 
gloria bellatoris , SE. I 702; 2. Buðliíngr 
dyrðar, rex gloriœ , Chrislus , Lv. 22; drott- 
inn dýrðar, dominus gloriœ, xu'pto? 8o{ft;, 
id. , (i. 6; himna dýrð , gloria cœlestis , Lil. 
34. — $) de miraculit : verftr sá er venst á 
dýrftir | vitr, ii , qui miraculit adsvetcit , 
tapient fit , Lv. 7; sú hefir ek frétt at dag 
drottins | dýrð framkomin yrði, audivi , id 
tiiiraculum die dominica patratum fuisse, Lv. 
22; hátt gengr dýrft, sú er drottinn | dáft- 
gladdan her saddi i — á litlum vistum, Lv. 
28. — y) dc splendido cultu ecclesiœ Romanœ, 
l. \l 39t, 2, at venja lift dýrft.-íj ct/m 



niljecliris : dýrðar fúss gloria 'cupidut, Rekit. 
3/ ; dýrður gjarn , id. , ted de Chritto, glo- 
riotut, Hat. 34, vide dáðgeymir; dýrftar 
hress . gloriotut, de Chritto, Gþ. í/.'fyrðum • 
vritti druttinn dyrðar ! dýrðar hre.ss á skcpnu 
þessi gloriotui dominut gloriœ hominibut 
bona dittribuit hac in terra; tírýr dýrfta, 
gloriotitiimut, de rege Olavo tancto, F. VI 44, 
2marg. inf., dýrftar snjallr gloria illuttrit, 
de epitcopo Gudm. Bono, Gþ.5. — t) cum tub- 
ttantivit , quicquid prœttant , excellent, exi- 
mium : hrózdyrð, gloria laudit, laus eximia, 
SE. I, 448, 3; dýrðar máttr vit gloriota, 
eximia, SE, I 448, 4; dýrðar merki gloriœ 
monumenta , de miraculis , F. II 279: dýrðar 
verk , opera gloriosa , eximia , miracula , Gd 
75; dýrðarmaðr , rt'r egregiut , de Johanne 
Baptitta, Lv. 24; de epitc. Gudm. Bono, 
Gd. 13; quod Si. c. 17 ett dýrðarmaðr, F. 
VII 102. c. 19 exprimitur per ágætismaðr; 
dýrðar scggir t>tr» excellenlet , F. XI 296, 
2, var. — dýrir seggir; dýrðar vittr martyr 
gloriotut, G.59, Plac. 26; dýrðar vinr exi- 
miut amicut, G. 61; dyrðar faftir pater 
gloriotut , Mg. 10, 2; dýrftar skript , pictura 
egregia, tplendida, Ha. 291, 2, quod in 
prota ett fagrar skriptir. Vide manndýrð. 

DÝ RÐHITTANUI , m., tncetttens , poitident 
gloriam, (dýrft, hitta), gloriosus : d. drot- 
tinn, </(■ deo, Hat. 7. 

UYRÐHITTIH, m. , rir gloria illuslris 
("dýrft, liittir), vir gloriœ (calesli) adtpirant, 
vir piut, Plac. 18, cf. dáfthittir. 

UÝRÐKA, id. qu. dýrka, F. X 116 (Ha. 
313). 

UYRÐLIGR, adj^ id. qu. dýrligr, F. // 
280.* d. ángi suavittimut odor , OT. Skh. 
II 249, pro quo Vila Hallfr. tec. membr. 
132 habet dýrligr. 

UYS, f. , gen. dysjar, tumulut, Harbl. 
43, FR. I 438, 3 (Dan. Uysse, tumulut 
tepulcralit; Svec dðs ett acervut , cumulut, 
ut halmdðs, sádcrdðs, acervut tlipulœ , 
messis , quod convenire videtur Isl. det> . n., 
cumulut feni), cf. Eb. (GhM. I 638. 
640. 644). In compos. kumbldy s; hnakkadyz, 
quod neutr. gen. est , huc pertinere non 
videtur. 

hYM.l. m., lectio membr. E. ad V. 15, 
pro dulsi, quo respice ; de hac vocecf. AR. I 
259. not. a. 



E. 



I j<mnutaliir cum a, i, o, p, ci ; I) cum 
a: heimdregi, h\ii\ iina , kcrskr. rekkr. 
Iiiimdragi elc; tic keiseri, ridderi , F. 
17/ 'JT. 148, Miiiniit I Ihm. Soiniiiiicn), F. 
XI tab. ichnogr. lin. /.'>. '21. {)uœ forma 
<ld. Anrr. . r. c. Fsk. et jure eccl. Vicen- 
sium etc, frequenter occurrunt. — 2) cum i: 
veðr (=viðr, vinnr), Gerkir, tegr, ferri, 



kveðja (pro kviðjaj; interdum consonantia 
metrica ostendit , pro e pronuntiandum ette 
i. r. c. herfengnum lét stinga, i. e. herfing- 
niiiii, 8K / 514, 3; Erlíngr sá er vel lengi, 
Óll. lsti, 2; ^clui.ds kilir. F. IV 351, 2; 
vi.V þcim er nd ferrhéðra, Mg. 17 ,7 (Angl. 
hithei , Dan.hiá)', ðrn á dlfs verði J í Alpt- 
afirði, GhM. I 698, ubi plurr. Codd. 



118 



habent virði. Variat hodie sempinn et simp- 
inn , þrennr et þrinnr; et e facile abit in i, 
tit einhcrni (a barn) in einbirni, gizka a 
geta, brigzla a bregða. — 3) cum o (ö) : 
nekkvcrr, nckkviðr, sekvi , serlar, stekkvir, 
sverðr, dckkr, klekkr; sic hnetskóg pro 
hnotskóg, F. II 59, skeþvengr pro skó- 
þvengr, Gloss. Njalssagœ. — 4) cum o (œ) : 
skeðr; sic Eg. 25 bcrr pro ber, villa, et 
Bl,, quœ semper distinguit , feslapro fozla, 
cibus, alimentum (»: hoc est AS. é, Angl. 
ce). — 5) cum ei : frcstni = freistni, Plac. 
I. 9; sic sœpius in SE. , ut reði = rciði, 
/ 542, var. 3, rckunarmaðr, Vem. 15, Dana- 
klcliiiii , F. IX 368. E syncopen palitur in 
ák, ákka, hvek, hves, sás. siis, þanns, 
þeiras, þars , þats, þegars, þatstu; aphœ- 
resin in 'ro, 'rom. 

EI ponitur pro e (e vel œ), ut þeir pro 
þær; sic veitti pro vetti vel vætti, exspec- 
tabat (FR. II 437) , forte et eigi pro ægi 
(ogi), Nj. 80, vide eigja. Ei haud raro 
occurrit pro i, ut Heinrekr, Eindiiði, Eingi 
(— Ingi, F. y II 241); veirit, dreipinn (Fœr. 
dripinn), teikinn, Veinland, heifir, F. X 
388. 391. 392. 395. 

EY respondel 1) e, reyri (=reri , röri, remi- 
gabat), freyðr, keym (=kem, Fsk. msc.) — *2) 
ö, neykðr, seykkva, steykr, steykkvilundr, 
deykkr, heyggva, eyndr, eyx , gleyggr, 
leygr. — 3) o (æ), eyðri, eygir, reykilundr, 
beyki, leygir. — 4) y, eyðra (ytra) , eyxn, 
feyrr. kneyfa, kneyta, örleygi, seyni et 
seynir, steykt (— styeet, Nj. vers. Lat. 304), 
eyrði— yrði fieret, GhM. II 366, eyli = 
ýli. ululent, FR. II 211. —5) ja, jö : 
keyptr, skcyldúngr. 

Æ, adv., semper, Vsp. 20, Hávam 48 > 
Vafþr. 55, Grm. 19. 34, Shf. 12, Hg. 33, 
19, Hh. 76, 4; æ æfi sína, semper per œta- 
tem , per totam œtatem, ÓH. 259, 2. — Gha. 
45 (Gk. 3, 1): hvat er þcr, Atli, | æ, Buð- 
]a sonr! | er þér hrygt í hug | hví hlær þú 
æva, quo loco interpr. jungunt, þér er æ 
hrygt í hug semper animo tibi cegre est; 
sed ridenlur h. I. tres esse interrogationes: 
hvat er þer? er þér hrygt í hug? hví hlær 
þú æva? Itaquœ æ aut est inlerjeclio, o 
Budlii fili (SE. II 50. 366: æ, þat er vein- 
on), quod forte minus placuerit ob rarita- 
tem interjeclionum in sermone prisco, aut 
æ id. qu. e vel ey expletivum in compositis 
v. c. Eylimafjörðr. et ebrandr— brandr, cita- 
tum in Egilssaga 63, ex Alexanders Saga, 
de Bellona prœliante: ok hristir blóðuga. 
ebranda ok sár allskonar dauða, quatit cru- 
enlos gladios et seril omnigenam mortem. 
Sic æ-Buðli, id. qu. Buðli. Aliœ formœ: 
æi (SE. II 50. id qu. ei) , ææ (Fm. 7) , á, 
c (vide sub ea), ea, ei, ey. Angl, aye 
semper. 

Æ, id. qu. ei non , Vafpr. 36, æ menn 
hann s.jálfan um sjá, non homines eum 
(roitum) ipsum vident , ubi ed. Holm. ei 
pro æ habet; F. X 208 , 1; FR. 1 521, nol. 
1, quo loco æ, quod membr. habet , ab edi- 
tore mutalum est t« cij æ hahel alterarecen- 



sio Fsk. ad HS. 1, 6, bið ec æ mcr hins 
þriðja, ubi altera recensio dat , bið ec öychi; 
in fragm. membr. Nr. íeji (citatum FR. I 
pratf. XXIII l. 2 ab inf.) æ usurpatur pro 
eigi non. Sic forte etiam Vsp. 20, vide 
leikinn. Forte negalio æ deflexa est a suf- 
fixo neg. a, indeque dilatatum in ei, ey, 
eigi, Norv. öygi. 

EA, adv., semper, F. X 385; est alia 
forma vocis æ, semper, quamtide ; quo adde 
formam ejusdem vocis e, quam servavit Bl. 
his verbis : þá gerðu þeir hinir heiðnu menn 
manlíkan or rauðu gulli, ok or hvítu silfri. 
iSuma gerðu þeir or steinum suma or stokk- 
um. Gerði e hverr or því er efni hafði til, 
ok gerðu þeimhúsok kallaðu þat hofþeirra, 
ok settu pau mannlíkan þar inni. Et alio 
loco: ok Daniel svaraði: ek bið mér aldrigi 
til þess guðs er þér hafit gört yðr, fyrir 
því at ek bið mér til þess guðs er íifir ok 
e man lifa. A forma ea parum recedere 
videtur forma ææ (Ed. Sœm. Sk. 2($. 7, Fm. 
7), quam pro repetito æ (æ, æ) , semper, 
semper, haud bene acceperunt interpretes. 

EDDA, f. , proavia, SE. I 538, Rm. 3 
(cf. 16. 24^. — 2) corpus Eddicum, vulgo Edda 
Sœmundina et Edda Snorriana. Nomen Edda 
occurrit a) in codice Uvsaliensi, circa an- 
num 1300 scripto (Bók þessi heitir edda. hana 
hevir saman setta snorri sturlo sonr etc) , 
SE. II 250.— b) in kvæði Guðmundar bisk- 
ups (compos. 1345 , vide Gdþ 47) Gd$. 2. — 
c) in carmine Lilio (composilo 1358, Hist. 
eccl. Isl. I 587) str.97: varðarme6t til allra 
orða | að undirstaðan sé réttlig fundin, eigi 
glögg þd Eddu regla undan hljóti at vikja 
stundum. — d) in Encomio Gudmundi Boni 
(Gd. 78), composito ab Arnio Jonida, abbate 
Munkathveraensi, qui, adnotante A. Magnœo, 
inauguratus est anno 1371, in Norvegiam 
transfretavit 1379 (Hist. ecct. Isl. IV 45j: 
yfirmeisturum mun Eddu listar | allstirðr sjá 
hróðr virðazt, | þeim er vilja so grafa ok 
geyma 1 grein klókazta fræðibóka. -e) Nik. 
4 (puto auclore Hallo , abbate Munkathv. 
1385—1393, Hist. eccl. Isl. IV 46), veit ek 
mik ci vanta Iitit, . . málsnild, aktan skýrra 
skálda, skil vcgligrar Eddu reglu. - f) SE. 
II 532: Svá segir í bók þeirri, er Edda 
hcitir — g) Annales Breviores , ante 1400 
scripli (Hist. eccl. Isl. I 204, Ann. Islan- 
dici p. 114.): Anno 1211 andlát Snorra 
Sturlusonar .... hann samxetti Eddu ok 
margar aðrar fræðibækr ok íslenzkar sögur. 

EF, conj. , si; cum indic. , Hátam. 16. 
17. 26, F. III 27, 2, Grtn. 38. — b) cum 
conjunct. imperf. Hávam. 4. 67, it. in prosa 
F. VIII 419, l. 3; prœs., náliaztu mik: ef 
þú megir, appropinqua me, si possis , Grm. 
52; vittn, cf þú hjálpir, nV/e, si possis ju- 
vare, Og. 4; vega þii gakk, cf þú rciðrsér, 
pugnalum tto, dum iratus sis , Lokagl. 15; 
ef Gnnnars missi si Gunnar pereat , Ghe. 
11, Am. 31; it. in prosa. F. XI 283, l. 
34. IV 86, l. 26. — c) cwm méic. et con- 
junct. , cf hann freffinn erat , ok nái hann 
þurrfjallr þiuma, Hiiratn. 30; cf þitt 0ði 
dugir, ok þd V. vitir, Vafþr. 20, cf. alls; 



mwá 



11!» 



KFl. 



té in prota, ef ek lifi ok megak ráða, 
/ Í62. — d) ef omitlitur, et conjuncti- 
ndic. uturpatur: conjunctivut, Mg. 
10. 2, Korm. 6,3, Sonart. 8, ubi G.Pauli 
TO ef /»»'* ex tuo intulit; indicativui en 
rjiiðum ver — , þá, «t rubefecerimut — , 
(utn , Nj. 24, 2, e/ tœpe in Gragata et 
Jure eccl Vic. ; utcrquc modut occurrit , 
omitto ef, Hávam. 128: skór er skapaðr 
illa , eða skapt sc rángt , þá er þér bnls 
beðit. — 2) an, num, llávam. 111, Vafþ. 
6, Vegt. 2, F/ö/iro. 14 

I KAZ (-aðiz ,-azt) , t. dep. n. dubitare 
(vide if, ili): cfaz i e-u de aliqua re dubi- 
tare: oss mun rángt , at efaz i þessu , Gd. 
64. 

ÆFA , adv. , nunquam (vide æva) ; því 
(aldini), er andvígr illiii> hiti grandar æfa, 
fructum , cui obluctant voluptatit attut nun- 
quam nocet , Hv. 5; tcribitur œfva, F. V 
231; cum negatione in eadem tenlentia: skala 
æfa fregna nunquam audiet , UH. 218, 1. 
v. hvaðanæfa. 

ÆFAR, adv. , valde, magnopere (id. qu. 
afar, ofr): œ. margr, //. 26; æ. litill, 
Orkn. 79, 3. 

EKI , /'. , iit qv. a-íi , œtat : um æskn eti 
þinnar (tic. membr.) , de juventa œtatit tuœ, 
Sk. 1, 21. 

ÆFI , f. , riin , vita tpatium , atat , SE. II 
346, 1. 2'i6 , 2, ubi tcribitur æfvi ; um 
a-ti quoad vivam , Korm. 3, 2; aldregi á 
sinni æfl in vita tua nunquam, F. VI 413; 
vitœ conditio , tort : miklu æðri æfi , multo 
melior vitœ conditio , tort , FR. II 52, 2; 
rila. opp. morli: lið týndi æfi vitam amitit, 
Krm. ■'{ : tcmpus: hrafns æti tempus corvi, 
nox , Korm 19, 7. Vulgo ett indecl., occur- 
rit lnniiii gen. ting æfar, in Gþl. Tit. de 
tuccettione regia: þat barn, er fptt verðr 
izta vciri konungs æfar. 

ÆKIDAGAR , m. pl., vitœdiet, (æVi, dagr); 
pl. , æfidaga, subint. prœpot. um , per 
riiœ diet , temper , FR. I 484, 2, cf. um 
aldrdaga. 

ÆKIKURS, Eb. 19, 12, pro quo G. Pauli 
rettiluit irlitiis. perquam cupida, ab æfl , 
nilr. — æfar; ted cum æfl pro æfar, valde, 
'ilibi occurrat , forle itlilii- . rirtcndum 
tit „rilw i iiiiiiln ", ut epith. feminœ pacis 
amanlit et a cœdibut abnorrentit; nisi corri- 
gendum sit vsifús, id. qu. óðfiís , óðgjarn, 
reArmen/er cupida , ad formani :r>ikaldi\ 

ÆKINHINAK, f. pl. , id. qil . aldrrúnar, 
Rm. 41), forte tcimtim in QSMt ritn ulilet 
(:r\\. rúnar), r/. >/.. /, 17. Ceterumx^ ælin- 
ntins hoc tensu tanlum occurrit in æfinligr 
(l)itn. cvindclie). perpetuus, per totum vitttm 
durans, GhM. I 682 , Sturl. 9, 31 , et 
ævintrygðir, ítl. /, 

I 1^1 M»H. n., hicus, vbi quit reliquam 
atalem dajit. ( ;•- 1 ■ . lU5rlj Skuldh. 7, 55. 

KKLA (rlli, t'lldii, t'llt). r. ii.. ririhus 
augerc , NM mlitirc (afl) , corroborare , ad- 
jurarc: þt-ssi lil.iuð cllu þik til þrifa, hac 
rarmuni lc inljiiral/unl ad fclirilatem , fa- 
cient ul felicior cradas. Hugsm. 22, I: 
þeini þótti þörf at etla Veseta arfa, Oftu 



esse judicabant, opem ferre Veteti fUio (Buio), 
Jd. 6; e. ýta AomtneJ juvare, de Chritto, 
Gd. 71; þat má efla ossa van hoc tpem no- 
ttram confirmare potett , G. 4. Patt. , cllaz 
við c-n rniltus iiiii/cri pcr alii/uem, clldiz 
hann við Eymund affinilate cum E. cmitracta 
potentior factut ett , Hyndl. 1 í (cf. SE. I 
516); efldr riki , regno auctut, t'n regnum 
rettilutut, ÓH. 12, 2 (cfr. SE. II 496, í) 
vel tec. Hkr. T. VI polenter adjutut , vel 
polentia auctus , polent ; ride harðelldr. — 
2) facere , efficere, inttituere, patrare: e. 
tafl , ludum alea inttituere , alea ludere , 
Orkn. 49; ef ck eflik svá víg jí ita patra- 
tero cadet , Sk. 1, 12; e. þrek spccimen 
fortitudinit edere, Jd. 11; vide fólkcllandi , 
hríðcllandi , móteflandi. 

EKLIR, m. , qui augel , promovet , adjuvat 
(ella): e. víngarðs, cultor vinea , de epi- 
tcopo ecclesia praside, unni heitt , sem verk- 
in votta, víngarðs eflir Ðrottni sínum, Gd. 
10 ( i'llir. //-/. 74, rnlc .11.1 ): e. krapta pa- 
trator miraculorum, de archiepisc, Gd$. 30; 
e. alls sóma, omnium virlutum promotor, 
Christus: at , þii er ðflugr cllir | alls sóma 
h'kr dómi , Lv. 39; e. árs , auctor lata an- 
nona, felicitatit , Chrittut : réðum krapt í 
kvæði I kross þíns fyrir þjóð inna, | irs, 
þó at, eflir, værag | allftt til þess fallinn, 
Lb. 47. 

EKXA (efni, efnda, cfnt) , r. a. , prattare, 
ad effectum perducere , efficere. hét ek ok 
cfndak rnri et prattili, Og. 9; efndi allt 
þaz réð heita, id. , Am. 102; hefnd er efnd 
ultio prattita est , Eg 27; vann efnda hefnd 
síns föður cadem patrit ultus ett , Od. 5; 
efna upphaf ordiri (carmen), Nik. 1; efnd- 
ir eiðar prastita juramenta , Sk. 1, 46. 
Oss réð efnaz þrifnuðr felicitat nobii con- 
tigit, G. 3. Efna æskibaldr stála, facere 
pugnam, pugnare, Od. 3. 

EKNI), f. , effectio , extecutio , prattatio 
(dictorum vel promittorum; cfna); c. fvlgdi 
því , er ylgjar ángrtælir rcð mæla , dicta 
bellalorit prwttatio ett insecuta , Mg. 19; 
efnd afregs orða harra gjðrðiz rex qua ani- 
mose voverat extecutut est , F. VII 354, /. 

EKNl, n. , materia; plur., auðskæft mærð- 
ar efni materia laudum expolitu facilit, 
SE. II 98, 1. 405. 1, ex Ad. 16; slikt eru 
yrkis efni talia largam prabent fundendi 
carminis materiam, F. I 162; koadngs efni, 
princept regiut , ting. F. IX 235, 3, FR. I 
262, 1, plur. Hh. 94, 3; i syni mínuin var 
ills þegns efni vaxit t'n filio meo erat parum 
apta coloni indolet , vel potiut ylgs þcsns 
cfni , indolet ttrenui pugnatorit , indolet 
tnilitarit, Sonart. 11. — j$) causa , ansa. 
opportunitas : nú er eldviðum ðldu cfni at 
hdna slíks nunc riris liberalibus data est 
hujus vindicandi opportunitas , Kj. 93, 1; 
tic et , nii er Bjarna efni at hefna mágs , 
Dropl. min. 3 et , því ættak cfni at hefaa 
roargs, nam multa habeo, qua in vobit vin- 
diicm , Siuil. (') , 15, 5; ölnannan sclrbragar 
geiri þcygi efni annars femina (in tomnii 
apparem) poeta (inihi) haud cautam prabet 
nlilcr faciendi (o : quam ut latut mortem 



mvK 



120 



EGG 



exspectem, propler spem ritœ post morlem 
lœlioris), GS. 13. — y) efni , Hh. 73, 3 
in signif. t. accipiendum videtur : enn scr eigi 
minni efni , adhuc apparet non minor maleria, 
i. e. eliam num larga adesl materia carmini 
continuando ; aliter accipitur Hkr. T VI, Shl 
VI 307, F. XII 158. 

ÆFR , adj., sœvus. vehemens, ferox , in- 
fraclabilis; œ. hjiirr sœvus gladius , v. 
immanis, magnus , II . 11; epilh. hastœ , SE. 
I 430, 3; epith. bellatoris , gunnar æfr, ve- 
hemens in pugna, bellicosus , SE. I 426, 2 
(ab afar, ofr, immodice, immaniler; hon var 
œf í gripakaupum in rebus pretiosis coe- 
mendis omnis modi terminos excedebat, Ld. 
msc. c. 37, de Guðrtina Osvivi f.) 

EKRl, superior: e. skýjum nubibus sublimior, 
Hund. 2, 3; mildr Drottinn, stjörnum efri, 
sideribus superior, Gd. 43; dagbóls komingr, 
englum efri , supra angelos evectus, G. 5; 
it efra in parte regionis superiore, F. V 
114, 1; hafa efra lut superare , FR. II 54, 
3; efri sæmd (— æðri) honor amplior , Mh. 
9 (v. dæma) ; verða efii , superiorem esse, 
superare, viclorem discedere, Am. 50; efri 
at ráðura , consilio superior , plus valens, 
Harbl. 17. — 2) posterior (SE. I 630: efri 
helmíngr posterior semistropha ; Hg. c. 4 
efri hlutr dags. Efri aldir secula futura, i 
efrum öldum, Gd$. 47); superl. efstr, ul- 
timus: þeim gef ek erni efstum bráðir, FR. 
I 428—9; efsta sinn ultima vice, F. II 299; 
efst postremo loco, efst í hundraðsílokki 
in poslrema acie, SE. I 490, 2; efsti dómr 
extremum judicium, Has. 6, Lb. 26; mæla 
mál it efsta supremum verbum eloqui, 
Og. 23. 

ÆFRl , compar., superior, id. qu. efri, 
öfri: en æfri fold , regio superior , pars re- 
gionis mediterranea . Hh. 12, 1 (F. VI 161); 
æfri at ráðum, consilio superior, plusvalens, 
Harbl. 17. 

EFSA , v. a., abscindere: e. skór hjörvi 
caput gladio prœcidere, OH. 192, 1 (a 
prœp. af, ab). Hinc Svec. efsíngar, fila- 
menta staminis residua, quœ amputanlur, 
Isl. afuggur, f. pl. 

EGG, n., ovum, FR. I 471, 2. 480, 2. 

EGG, f. , acies ferri, teli; gen. eggjar, 
dal. egg, il. eggju (eggjo), Eg. 38, H. hal. 
9, F. VII 340, 6; fiánni eggju, F. VII 
53, 1 ; plur. eggjar: deyfa eggjar aciem teli 
hebetare, Hávam 151; Rm. 40; rjóða tvær 
tyrfíngs eggjar ulramque gladii aciem rube- 
facere, F. VI 318, 1, id. qu, höggvaátvær 
hendur in pros. anleced. — Eggja leikr, ludus 
acierum , pugna, H. 26; c£gja skúr pugna, 
Si. 24; eggja scnna, ísl. II 271 ; vcga mcð 
svöium egejum frigidis gladii aciebus in- 
terficerc , Hyndl. 14; liniffa fyrir eggjum, 
ab aciebus cadere, prœlio occumbere, Skf. 
25 (in sing. , lið hné fyrir eggju, F. VII 
350, 6). 

EGGDJARFR, adj. , aciem ferri non li- 

mens , (egz, djarfr), in prœlio intrepidus 

(„i vApndjarfr): ///*• 12, 1, ÓK. 1, F. VI 

435. 

EGGDAUÐR, adj. , acie ferri nccalus, 



(egg, dauðr"), ferro extinctus , ut vápndauðr, 
SE. Eg. 239 in œnigmate, ubi eggdauðir 
menn id. qu, valr, quod et homines prœlio 
cœsos et accipitrem significat; sic dauðir 
menn — valr , avis , FR. I 484, 4. 

EGGFjÍINN, adj. , polita , splendida acie, 
(cgg, fáinn) : subsl. , gladius: cisa cggfáins, 
scintillas gladii micanlis, var. Hkr. ad Ila. 
232, 4, vide eggfar. 

EGGFALLINN, adj., fracta acie, (egg 
fallinn): e. hjttrr, gladius , cujus acies fracla 
est, de Sköfnungo, Korm. 11 , 3. 

EGGFAR, n. , navis aciei, (egg, far) 
vehiculum gladii, clipeus , eggfars eisa, ig- 
nis clipei, ensis, Ha. 232, 4. Sic. F. XII 
quod magis placel quam eggfár, Hk. T. VI 
et Shl IX ad h l. 

EGGFRANN , adj. , acuta vel splendida 
acie, (egg , fránn): acc, eggfránan hjör, 
FR. II 57, í, þ. hrœb. (ed. Hafn. 1848) 
str. 10. 

EGGHRÍÐ, f., procella aciei, gladii, 
(egg, hríð), pugna, SE. I 474, i, ullr 
egghríðar , deus pugnœ, prœliator, F. I 
182, 1; egehríðar ský, nubes pugnœ , scu- 
t ii m . egghríðar skýþundr, deus clipei, pug- 
nator, miles , Ha. 326, 3. 

EGGHROÐR, m. , qui aciem gladii de- 
terit , (egg , hroðr) , adsiduus pugnator , F. 
X 187, 3. Hoc loco Fsk. 9, 4 et Hkr habent 
eggiituðr. 

EGGHl/FR, m. , ovalis rotunditas laleris 
navalis , alveus rotundus navis , (egg, n. , 
hiífr) : egghdfs elgr navis , SE. II 493, 
4 : elg venr Uðr ok Kólga | egghiifs við 
glym Dúfu, Unna et Kolga (filiœ Ægeris, 
undœ) adsvefaciunt rotundam navem strepilu 
Duvœ. 

EGGHVASS, adj. , acie acuta, (egg, 
hvass) : egghvast járn , Bk. 2 (Sk. 3) , 63. 

EGGJA (-aða,-at), v. a. , acuere, acutum 
reddere; eggjaðr aculus , v. haiðeggjaðr, 
starreggjaðr, vel hœ formœ potius derivandœ 
ex subst. egg, ut eggjaðr sit acie prœditus. — 
2) hortari, cum in/hi. , hvcrr eggjar |)ik at 
gánga á bak þínum málum quis te horlalur 
ut promissa tua migres , Mg. 17, 4; alias 
cum genit. rei, at e. e-n e-s. — Pass., eggjumst 
hjaldrgnár, compellor ad pugnam, necessitate 
pugnandi impellor, 1*1. I 90, 1; eggjum vígs 
ad edenda homicidia impellor, Hh. 55; cum 
infin., allvaldr eggjaz at leggja mót aliorum 
impulsu congreditur , Hh. 83, 1. Part. act. 
cggjandi, suasor, auctor ; e. þrifa, auctor 
salutis , de Spir. Sancto: ok kæran þik 
þeirra | þrifa eggjandi beggja allar stundir 
með anda j alstyrkr tni ilVikinn, ». e. ok, 
alstyrkr þrifa eggjandi ! dýrkum þik , kæran 
anda þeirra beseja (patris et filii), allar 
.stunilir mt'ð trii. Hv. 16; plur. eegjcndr 
Ittirtalnris, F. VII 67, 2, i. e. eos , qui 
7'egeni ad contrahenda velu hnrfabanlur (vililu 
margir minka sislíng ok svipta. Konúner 
bað þá etc. , in anleced. prosa). Part. pass., 
Cíi'iEJaðr á meiri livöt . , mqjnrts alarritatis cu- 
jiiilus, i. e. valdepriittitiis , alarrr, slrrmnis, 
Fbr. c. 17. Vide cnmposita: ■•rðeggJMldL 
þíngcggjandi, veðreggjandi, tíreggjaðr. — 3) 



.:<;<; 



191 



y.v.r. 



eum avv. , ut in signif. 1. , periprastice (ut 
auka, stæra) : e. snarræði celeritate uti. 
s„„l. ;. 26, I. 

I (.(..U MSKARPI, m., gladitu,(q$. acutis 
aciebus, egg, skarpr) SE. I 565, /. // 
476. 55.9, scd II 619 egejumskarði, qs. 
- aeiebus (ob adsiduum usum). 

I i . i . I I I K H . fii. , ludus aciei , gladii , (egg, 
lt-ikrj. /iugna: egglciks hvatr bellicosus, 
I ■'/;. // 312, 2; eggleiki hvötuðr, incenior 
put/n<r, prtrlialnr , tiha , 32. 

I i.tiLITL'DH. vi.. tingens aciem gladii, 
lituðr), prœliator , bellator, //. //. 

I t.i.MOIW , m., nanus, SE. II 470. 
553. 

EGGMÓT , n. , concursus acierum , tfegg, 
mól ). pugna : eggmóts vinir, amici pugnœ, 
ijiií pugnis delectanlur, prœliatores , Vigagl. 
31, 3; eggmóts menn, id. qu. hcrmenn, bar- 
dagamenn , pugnatores , Rekst. 10; eggmóts 
vísiljós, ignis pugnœ, gladius , urr eggmóts 
visiljóss, minister gladii , vir, Lb. 9, ubi 
sic: ok mun orum pikkja | cgemóts of livár- 
tveggja | vísiljóss ef vissi | vera sök til 
þess nðkkur »'. e. ok eggmóts vísiljóss orum 
mun þikkja vera nökkur sök til |>ess, ef 
(þcir) vissi of hvártveggja. Eiga eggmót 
committere prœlium, HR. 31. 

EGGMOÐR, adj. , acie confectus, telo 
necatus , (egg, móðr): eggmóðr valr , stra- 
ges acierum ti confecta, oppressa, Grm, 
52, Hm. 29. 

EGGR , deritalum ab egg, f. , id. qu. 
eggjaðr, acie prœditus , aculus, in"voce 
compos. fulleggr. Sic snarpcggr, GhM. II 
328. 

EGGRJÖÐAXDI, m., ensis aciem rube- 
faciens (cgg, rjóða), pugnator, bellator, 
Mg. 1, 2. 

EGGROÐ, n. , rubefaclio aciei gladii, 
(egg , roð), pugna: vartu eigi at eggroði 
non interfuisti pugnœ , FR. II 271 , 2. 

EGGSKEINDR. p. p. comp. , telo vulnera- 
tus, (egg, skeina) ; it. telo, acie gladii in- 
flictus . de rulnere: esgskeindar undir vul- 
nera gladio inflicta, Isl. I 163, 1. 

BGOTEINAR, m. pl , Jons. in Gloss. 
ptjitlsMttia- .- .nriea, qs. aciei lamina, velpotius 
stria supra aciem, quam duplicem fuisse in 
gladiis Vet. ancipitibus, quemadmodum nunc 
in gladiolis ejusdem generis , milii verisimile 
fit". Raskius in Gloss. Oldn. Lœsebog: 
BtftlOf, ili-n lanee nu-d S'tal belagte Slræk- 
ning af Ægeen i 1 1 Sværd. Occurrit hæc 
vox SE. I 568, 1. II 477. 560., il. FR. I 
415, Nj. 85. 

BOOTOO, II.. inh iiiniio aciei (vel propius, 
actus acie sevaml ag, rf. ilraga 

braml . tverð), »'. i>"y ígtogi in 

put/tia . Iliifuól. 18. 

I i.i.\ I.DH. m. , procella, lempestas acie- 
rum, tclnrtiin, (tfg, \<>V). /mgna: eggveðrs 
l'llr , ilins iniijmr. praliatur . rii. Fln: 
35 (tihM. II - siiríir, id. 

(jii. bardaganu'iin praliatores , /■'. \ / 

m, i. 

l.i.i.NIDH. m„ arlmr avici, gladii , (cgg 
viðr) , piifjnator , rc, !'<<//. 12. 2. 



I (;Gf>EYR, m. , imber telorum, (egg, 
þeyr), pugna: æsirunnr eggþeys pugnator 
Shtrl. .;.;>/, /. 

I i.(.J)l\t;. n., conventus, conflictus acie- 
riim . (egg, þíng), pugna: eggþings álmr, 
prtcliatm . 7,1; eggpíngs boði , 

itl. , tirctt. 95; eggþíngs id. fV. iil eegþíngs 
iii ,,iali,i,n. ÓT. IH, 2, sev. V. \H 
Áliter llkr. T. VI ad h. I. , ,t Sltl. I 115. 

l.i.i.þHI.M \. /'.. tiniitrii acierum, (egg, 
þrima), pttgna , Fsk. 17, 5. 

Kt;Gf>RUMA, /*., tonitru acierum, (egg, 
þruma) pttgna , FR. II 120, 3. 

r'.t;(;|>r\\H, adj., tenui acie, ifegg, þunnr) 
eggþunn ()x, Esp. Arb. I 94, 1 (Ann. Is- 
taml. 306). 

ÆGl, m, , id. qu. œgir , mare, tantum in 
nom. , allr þikki mér œgi, sem á cinmyrju 
sæi. Fll. II 75, 1; c. artic, œginn gengr 
öllu megin I upp á láð, Nik. 19 

ÆGIGEISLI, m. , radius terribilis, (œgja, 
geisli); æ. ennis, terribilis frontis radius, 
oculus terribilis, SF. II 499, 8. Absol. de 
terribili inluitu , Ad. 5. 

ÆGILIGR, adj., terribilis , formidabilis, 
metuendus (ægja) , ÓH, 238, 4; æ. í augum, 
formidabilis ab oculis , terribili oculorum 
acie prœditus, Eb. 40, 1 (AA. 231), Hitd. 
20; æ. und bægi, formidabilis ab humeris, 
de homine, cujus corporatura magnas vires 
polliceri videtur, Korm. 12, 1, cum qua 
phrasi conferri potest altera synonyma , ekki 
litill undir höndum, F. VII 17. 

EGILS, II s. 18, 2, in hlaupsildr egils 
gaupna, J. Olavius mutatil in dregils, ut 
gaupna drcgill, funiculus manuum, pro nervo 
arcús sumendus sit , quam rationem sequilur 
Hkr. T. VI ad h. I. Sed appellatio gaupna 
dregill, funis manibus adtractus , non satis- 
facit denominationibus poeticis , quando ner- 
vus arcús est intelligendus ; plures enim 
funes manibus tractantur , quamnervi. Egill, 
h. I. esl Egil , filius Finnorum regis, frater 
Völundi ( Völk. prol.), de cujus arte sagiltandi 
mxilla habet Vilkinasaga , cap. 27. 30. Hinc 
Egils gaupna hlaupsíldr, currens halec ma- 
nttitin Egilis, sagilta dicitur, eodem modo 
alt/uc clipeus dppellatttr, Fróða bógar bjiig- 
röðull et Héðins bóga rauðmáni. Sic et 
Egils vipn, arma Egilis , arcus, et hryn- 
grap Egils vápna , crepitans grando arcús, 
sagitlœ, SE. I, 422, 4. Egils álnar leygr, 
ignis brachii Egilis, sagitta, bilr. E. álnar 
lcygjar, procella sagitlœ, jaculalio, pugna, 
Fll. I 279, 2. Eiiiulcin Egilem, post rei 
marilimœ et piraticœ operam narantem, in- 
tcllii)i puii' knit. "), ubi Kgils andrar, xylo- 
soleœ Egilis, naves , hoc tero loco appositœ 
tw láneskipum. 

I BIB, iii., tiit/as (r. eigja), id. qu. ægir, 
Cod. Worm. SE. I 550, 3. 

ÆGIR, m. , id. t/u. ou'ir, Æger, deus 
inaris (-Hl.il. Sfl /. 106; æe'is bróðir, 
ignis ii vniiiis. SE. I 330; ægis dætr, 
undtr. SE. I :i2'l, Iluntl. I. 2<> ; æsfis S rund 
mare , æ. grundar li'iptr aunmi. Ilas. 'il : 
ægis bál, eldr . flamma , ignis Ægeris, aurum, 
VII. tf, ;. WL I 900, 2 1 lla. 318, 3, vf. 



122 



nr.n 



SE. I, 336. — p) in appell. virorum, SE. 
II 498 (quo tamen loco aucíor de appellativo 
cogitasse videtur) : æ álmdrógar, ýdrógar, 
álmtögar, deus sagiltœ, nerri, Hg. 20, 2, 
ÓT. 31, 2, SE. 1300, 2, vide stálægir. — y) 
gigas, SE. I 550, 3, meton., de Geirrodo, 
Grm 44, de Hymere, Hýmk. 6, de Isun- 
go, Hund. 1, 51. — 2) mare, SE. I 494, 

4. /, 573, 3, Vsp. 52, ÓH 27, 2, SE. I 
454, 3. 494, 1; ægis hcstr equus maris, 
navis, Nj. 43, vide áfestandi. — (3) liquor 
quilibet : æ. hjarna, liquor cranii, cerebrum, Ý. 
33; æ. Oðins, liquor Odinis, mulsum poeticum, 
poesis, carmen, Höfuðl. 18. — 3) homony- 
mice, id. qu. marr, equus (marr enitu etma- 
re et equum significat) : eigi veit ek, nær 
ægi i óðllýtir máknýta, nescio, quandopoetœ 
(mihi) equum liceat interjungere , SE. II 
633, 3. 

ÆGIR, m, , territor, qui terrorem aliis 
injicit , (ægja): æ. Engla, Eydana , qui ter- 
rorem injicil Anglis , Danis insularibus , de 
rege Norvegico , OK. 1, Hg.33,3; æ. gnnna, 
( gumna ) . terrorem injiciens hominibus, de 
insigni bellatore , ÓT. 97, 1, F. II 289. — 
2) galea, SE. I 573, 1. — 3) gladius , SE. 
II 476 pro eygir (SE. II 560 non cernitur). 

ÆGlSHEIMR, m. , mundus terribilis, for- 
midabilis , in quo multa sint, quœ hominem 
lerreant (ægir, heimr), Sóll, 30. 33. 

ÆGlSHJÁLMR, m. , galea terrifica , for- 
midabilis , qua tectus Fofner serpenlis specie 
auro incubuit (ægir, hjálmr), SE. I 356, 
Fm. 16. 17, ubi nom. est ægishjálm, apoco- 
pato r; hinc vígadrótt, faldin ægishjálmi, 
milites , terrorem incutientes , Ha. 286 , 2, 
qs. tecti galea terrifica (quo alluditur H. 17, 
1, SE. I 454, 2. 620, 2); de terrifica 
vel heroica specie bellalorum v. principum, 
Mg. 2, 2 (SE. II 498, 1, F. V 119, 3. 
VI 24); mjök er grimmliga glýjaðr, | ólmr 
und ægishjálmi | Ingólfr kominn híngat, RS. 

5. Frequens in prosa est bera ægishiálm 
yfir e-m, galeam terrificam super aliquo ge- 
stare , i e. terrorem ei injicere , Rafnk. S. 
ed. Hafn. 1839, p. 27, F. VIII 101. Sic 
Fm. 16, ægishjálm bar ek um (=of) alda 
sonum. 

ÆGJA (ægi , ægða, ægt) , v. a., terrere, 
minilari, comminari (vide pgja); Erlíngr 
var svá, at ægði jarla átt (dat.) , E. tantum 
raluit , ut terrorem injiceret dynastarum fa- 
miliœ (dynastis) , ÓH. 21, 1; hon ægði mér 
af afbrýði prœ zelotypia mihi comminabalur, 
III:. 9. — 2) meluere, Cod. Worm. SE. I 
310, 3, vide cygja, eigja. 

EGLIR, *»./ accipiter, SE. II 488, id. 
qu. öglir. 

EGNA (egni, egnda, egnt) , v. a. , ten- 
dere, inlendere, v. c. egna snöru, gildru , 
laqueum . decipulam tendere, (Félag. III 
220) disponere , egna net rele ponere, F. 
II 140. lil; cend snara tensus laqueus, 
Grelt. 54 , 3. Sed cum accus. , egna örriða 
auratam inescare (ngn), F. V 233. Egna 
uxa höfði á aungul, capul taurinum (escœ 
loco) hamo indere , imponere , Hijmk, 22. 
Metaphor., egna tognu sverði, districtum 



ensem adplicare ad cœdendum, stricto ense 
adpelere (ut beita), SE. I 672, 1. 

ÆGOÐR, adj. , semper bonus, (æ, grfðr), 
Eb. 19, 14, quo loco membr* habet orðgóðr. 

EGH , adj. , terribilis, = ægr, var. lect. 
F. VIII, 165. 

ÆGR , adj. , terribilis (inserit j post a, 
u) : siklíngr , hcngill, Sverr. 63, 1, Ha. 
310, 1; dauði ins ægja koniings, Hh.96, 2. 

ÆGSLA (-aða,-at), v. a. augere , id. qu. 
icxhi ; it. facere, curare, æ. vígslur, inau- 
gurare , initiare: hví ægslar þú virða vígsl- 
ur, cur homines (ad munera ecclesiastica) 
inauguras ? Gþ. 5. 

ÆGSTl, 3. 5. impf. , augebat , id. qu. 
æxti, qu. v.; hcrr ægsti gný darra, pugnam 
augebat , i. e. acriter pugnabat , F. 1174, 2. 

EGÐltl, m., aquila, SE. I 490. — 2) 
lupus, SE. I 491, 2. — 3) Egder, opilio 
gigantidts , Vsp. 38. 

EGÐIR , m. pl. Agdenses , incolœ Agda- 
rum (Agðir, f. pl.), Norvegiœ provinciœ, OH. 
182, 3; gen. plur. Egða: allvaldr, drottinn, 
gramr E?ða , de rege Norvegico , F. VII 
46, 2, ÓH. 160, 2, Hh. 12, 2; Egða fjöll 
montes Agdenses , Orhn. 81, 2; gen. Agða, 
GS. 10, v. Agðar. Accus. Egða: lagðiz 
land und Egða, ÓH. 187, 3, qs. ab Egðar. 
Nom. Egðir, F. V 6, 2; dat. Egðum, F. 
X 190. 

El, non; quœ forma an pro eigi occurrat 
apud Vett. , dubitat Raskius, Oldn. Læseb. 
43; G. Magnœus , Eg. p. 328. not. z, ita de 
hac voce disserit : lt nusquam legitur ei pro 
non in ullo libro nembr. aut chart. accura- 
tioris orthographiœ , nisi semel in Gretliss. , 
ubi et id tanquam rarum quiddam notavi". 
Ei occurrit Krm. 1 , 5. 27 , HS. 1 , 5 (cod. 
Fris.) Hátam. 39, Nj. 23, 2, sec. membr., 
ubi omnes charl. habent eigi (ekki), quod 
reclius censel Jonsonius ; Eb. 19, 13 , Fjölsm. 
41, Söll. 60, Selk. 11, Gd. 39, Gþ. 4; Bl. 
semper scribit eigi plenis literis, nisi uno 
loco in pericopa de iride (um rcgnboga): 
„því fylgir blíðleikr mikill en ei torvelde", 
Forma ei , etsi perquam rara, non Veteribus 
est abjudicanda, sed notanda, tum quod 
frequentissima forma cigi supponat negatiram 
ei , ex qua derivetur , tum quod existat ne- 
f/ulira æ ( — e) , quœ simplicior forma in i 
Ininsiit in roce aldri— aldicgi. Quin et ey 
íiegalitum uno et altero loco occurrit , ut 
hœc negalio easdem formas habeat alque «, 
sempcr , o : æ (e) , ci , ey. 

El, semper, Hyndl. 4, Selk. 4, SE. II 
50: ,,er ok æy eða æi þat er aldregi 
þrýtr". In compos. ride cimuni; it. ey. æ, ea. 

Æl, m. , nanus, SE. Eg. 223. quo loco 
fragm. 748 (SE. II 470) habel ore, in 757 
(SE II 552).. ie lnulum cernilur. 

EIGA, f. , possessio, facullates, fortunœ, 
Lokagt. 67, Bk. 2, 44. 

EIGA (a, átta, átt), habere, possidere ; 
3. pl. prœs. ind. act. eigu, eigo, Fjölsm. 
29, Grm. 26, F. VI 310, 2; eiga , Sóll. 7í. 
31; 3. s. prœs. conj. act. eigi non alilrr 
in proiiiinlitilioiw sonuil . quam adv. eigi, 
non, SE. II 130, 3; part. pass. áttr non 



■1 



123 



Hl 



loeum kabet nisi periphr. cum hafa tl vera: 
tullur — , þærs j árdaga átlar hofðu. quas 
in jiritirijiii) Irmporum possederant , Vsp. 

iil/irrl ;i 1 1 í , .iltu, ( rnlc olto), liulx l,,it , 

htiliucrunt . !■./). >. Kiga citthvað i ann- 
ara brjóstum, aliquid in altm'imi pectore 
habere. i. c aliorinn ingenio fidere , aliorum 
consiliis niti , Haratn. 8; eiga annat at di \ kk- 
juiii.i ium , íf/#M</ habere, de quo inter vina 
loquaris , F. ,V Í94. Eiga sér «i&« habere: 
s. sér i vi veru i« coiu subitaneo refugium 
sibi habere , Ilaram. 26; er sér nr áltið </ui 
ít'6i ne hilum quidem possidebat , Am. 97; 
auðs hcflr átta beiðir | ógóða sér móður tni- 
ohit tuatre usus est , fsl. II 16, 2, Eg. 
83, 1. Óðinn i jarla, f>órr á þrælakvn, 
possidet , t'it poteslate ac dominio habet, 
Harbl. 23; Óðinn á háifan val , Grm. Í4. 
Kreyr átti Gerði, duxit, in matrimonio ha- 
buit, Ihjndl. 28. 12. Eiga e-t við c-n, ali- 
quid reiy negotii habere cum aliquo, Gha. 
47 (Ck. 3, 3); e. geirs geigrþing viiS e-n, 
prœlium committere cum aliquo , F. II 316, 
i; áttum odda messu pugnacimus , Krm. ii. 
Eiga veg til iundar, iter in siluam habere, 
in siluam se conferre, Isl. I 231, 2; eiga 
vega til Valhallar, Hg. 33, 9; þær(reiðar) 
eiga gotur til guðs eas (rheda) habent iti- 
nera ad deum, Sóll. 74. Ek á heimult po- 
testatem habeo ; mihi licet , integrum est , A. 
3; e. saman, inter se concordare, ingenio, 
moribus inter se congruere, H R. 17; e. til 
cum acc. , possidere quid, SE. I 252, 2. 
Ilabcre, praditum esse aliqua facultate ani- 
mi: ef ið móð rcttið minna bræðra si ha- 
beretis (possideretis) audaciam fratrum meo- 
iiim, (ilir. 3; e. afl, cn ckki hjarta, robur 
corporis , nullam tinitni forlitudincm possidere, 
Harbl. 25. ek á frrfðan scfa prudentem ani- 
mum possideo, Fjölsm. 4; e. hvcrfan hug 
rersatili animo esse, Sóll. 31. Cum infini- 
tivo, debere , causam habere: fárr átti því 
fagna , at hann heill þaðan kæmi , paucis 
gaudere contigit , quod, Krm. 19; eigum 
slög rjoða. arma rubefacienda habemus , i. 
e. haud diu erit , quum arma tingemus , F. 
XI 43; ek á at hrósa, est cur glorier cau- 
sam habeo gluriaiidi . siiuiiliritcr pro glorior, 
gaudeo, Sl-:. I ' s . 1 ; áka ek vorri veg- 
si 'iinl lnóía iion est , cur honore (generis 
nobilitate) glon. , . III I |3J, / ; ,k hHi 
átt at lu-iðra. rrlrlirarc dcliiii, i. e. (carmuu) 
celebrari , Gd. 24; áttir þú líta , videre tibi 
contigit, i. e. ^li, FR. I Í80 , 2; 

c. at gjalda . rriiiuiiirarc tlcbere, acceptum 
referre, SE. I MO, / ; átt þii slíkt at 
frétta , de simili rc rertiorem te fieri oportel, 
i. e nunc audirs . similc til,i iuforluiiiuin 
,sis filiis) , Am. 77; haiin ;i 
at \ii,i;i \ íf- . ci fctninain risilarc dalur, illc 
ictiitlinc iiiiilirris Iruihir. Kmni. /?'. .'•. 
Cuni i>arlici)iio , jicrifihrastive : átti boriU=: 
bar, F. VII 67, 2; srni þú átiir i-iða opt 
uni svarða uti sapius juranicnla juiasti, 
Ulic 'íl; $ié in prosa, eiga mælt , | 
skilil , ride Gloss. F. XII. l'art. art. eig- 
andi possessor , pl. eifwár, Glm. .">; Iiugar 
cigandi , possessor animositatis , animi furti- 



tudine praditus , /•'/{. / M0, 2; el in prosa, 
ef þú ert hugar þíns cigandi si quid in ie 
rst aiiitiu . l-'irr. j>. 171. Korm 

Eltil. ailr., non (ei, gi ) , Krm. 24, Has. 
16. Pronuntiatnm fuit perinde u< eigi, pras. 
v / / ' 

I.U.IMIIU 'IHI. / ^eiginn, brúðr, 

ut eiginkona) , skiljask vid sina eiginbrúði, 

l'l.ir. 17. 

K.UilNN, ad. , proprius stýra eignu riki 
inoyrio regno imperare, SE. I 120, 1. Sic 
in prosa : hvárki var hlíft frænnkonum rikis- 
manna nc cignuni konum manna, hvártveggja 
rikra ok liiíkra, Fsk. msc. (Fsk. ed. Chri- 
siianiir /s'/7. )>. 54, c. 66 habet eiginkonum); 
kenna rðdd sinnar eiginnar nióður propria 
matris vocem animadvertere , Stjórn. 

EIGJA, pro ægja . terrere; impers., mér 
eigir=<niér »gir, pertimesco , extimesco, Nj. 
80; kúgum karl , sva at eigi | kaldráðum 
hlyn skjalda , cogamus hominem malevolum, 
ita ut extimescat. 

EIGLIR, m , acciviter (id. qu. ðglir), 
lectio cod. Morkinsk. F. VI 196, 2, pro elgr: 
e. cðiveðrs , accipitcr furentis tempestatis, 
ikii ,- ; vide æglir. 

EIG\ , f. , posessio (Viga) , Fjölsm. 8. 9; 
e. föður bona patria, tel potius possessio 
patris , usus patris , Og. 13, ut una eign 
fðður idem sit atque eiga fðður, sed sig- 
nificantius , frui usu patris. Plur., eignir 
goða habitacnla deorum, Vafpr. 50, id qu. 
ve sancta loca, r. 51. 

EIGNA, (-aða,-at), t>. a. , tribuere, ad- 
tribuere , adscribere (eiginn) : eigna c-m 
hcimsku þrótt , temerariam audaciam alicui 
adscribere , FR. II 53 , 1 ; eignaðr Gauti , 
Odini dicatus, devotus. Ód. 7. — Pass., sensu 
arliro, eignaz (qs. sibi adtribuere , adscri- 
bere) , potiri , adipisci , obtinere : e. fé, 
fljóðs munuð, pecunias , mulieris amores adi- 
pisci , lltirani. 79; e, óðalvöllu, bygðir , Rm. 
33; e. rtinar scientiis potiri, Sk. 1, 17; e. 
auð divitiis potiri, FR. I 431, 3. 

EIGKA (-aða,-at), v. n., agre se movere, 
lente procedere , FR. II 130 , 1. Lex. B. 
Ilulil. scribit egra, id. 

EIK, /"., qnercus. Iltiram. 110. — 2) arbor, 
H. Br. 6, cik lifs greinar. arbor ramivitalis, 
Sancla Maria, Mk. 3Í ; þat hefir eik , er af 
annaii skcfr, id una arbns lurrifacit, quod 
alteri abroditur , adag. Harbl. 21. — 3) in 
appellationibus feminarum : cik lauka, arbor 
allii, fciiiina, GS. > (XgD. 165); eik ðls 
femina Ag ; eik ðglis landa, arbor auri. i,l.. 
ÚII. 2Í7, 2, ridc compos. Imcik, niimtik. 
vintik. - 4) naris, llöfuól. I, ()//. 168, 
■2. 186, I. 8R. I 636, 3. 688, 2; veðr 
slaung cik rentus narem /iropulit , II )i. I'.l. 
1, sed eik slauiií naris dclata est , F. VI 
I7'i. — 5) cik rt-ikar, arbor capitis , pilus, 
capillus , SE. II Mlt), 4. 

EIKl . ;/.. qncrvus , (vullcvlive, et tanlum 
in sing., ut fMBÍ, br\ ki , birki). - 2) ar- 
bor ; Oðins tiki , aihorcs Odinis , i. e. ar- 
bores ab Odmc anitnaltr. Imnuiics, llöfuól. 
i possunt bálcygs viðir, 
/ I // 6" , et yggjar runnr, Korm. S, 2, — 3) 



BIK 



124 



I IM 



navis, ut eik, F. VI 47, 1. 196, 2; vík fal 
vandlUng ciki mare naves abscondit , vel 
vandlángt eiki skar vík navis mare secuit. 
Mg. 20, 1. 

ElKlGRÆNN, adj. , quercus instarviridis, 
vel quercetis viridis vel arboribus viridis 
(eiki, griunn), epilh. lerrœ (Norvegiœ) , Hg. 
9; cf. viði gróinn , SE. I 320, 5. 

EIKIKJÖLL, m., r/uerna navis , (eiki, 
kjöll), Hh 18 (AR. II 60); pro nave: ýtir 
eikikjöls, þ. Hrœð. ed. Hol. 9, 1. 

EIKIKHÁKR, m., corvus qvernus , navis, 
(eiki , krákr) , þ. Hrœð. (ed Hafn. 1848) 
str. 5. 

EIKIKÖSTR, m., strues ilignea, (eiki, 
köstr), rogus, Ghv. 19. 

EIKIKYLFA, f. , clava quercea, (eiki , 
kylfa), F. XI 130, SE II 212, 2. 

EIKIN , f., amnis, Grm. 27; vide ekin 
(fraqm. U. ækin). 

EÍKINFÚR, Shf. 17. 18, vertilur ignis 
infestus , molestus protervus, formidabilis, 
et sumitur ut synonymum xoú vafrlogi ; sed 
non memoratur vafrlogi œdem Gerdœ ambi- 
ens , sed tantum sœpes lignea, nam vafrlogi 
v. 8. 9. alia flamma esse videtur. Et fragm. 
U, qui v. 18. omittit, in v. 17. pro eikinfur 
yfir, habet eik inn fyrir, ut de sœpe ilignea 
cogitasse videatur. 

EIKIN'N, adj., molestus. importunus, in- 
feslus, epith. hastœ , SE. I 430, 3, ubicon- 
junguntur œfr et eikinn. 

ElKINJiKJALM, m., nanus , Vsp. 12. 
14, SE. I 68; II 470 æikinskialldi ; //553 
eikinskiallde. 

EIKINTJASNA, f., serva, Rm. 13. 

EIKIROTA, f. , quercus annosa, (eiki, 
rota). SE. I 310, 2. 
EIKIS.MIDR. m., taurus, SE. I 587, 2. 

EIKIVEGGR, m. , paries quemus , (eiki, 
veggr), Mg. 33, 1. 

EIKJA, f. , ponto, linter, SE. I 582, 3; 
dal. cum. artic, eikjonni , Harbl. 6. Dat. 
plur. eikjum (var. lect. ekjum) , in prosa 
F. VIII 37, eikjokarfi, id., ÓH. 92, F. IV 
185, Gþl. 411; Dan. Ege.— Navis, Mg. 1, 
6, ubi forte ekjo. 

EIKR, adj. , Orhn. 81, 1, positum esse 
videtur pro ækr, t. e. ægr, 0gr, terribilis: 
með eikum eldi igne terribili; hoc saltem 
consonantia metrica suadet: cikum fremr at 
sækja, ubi plena consonantia esse debet. 

EIKRLIMIR, iii. pl. , rami arboris , (eik, 
limr), acc. limu, Merl. 1, 26. 

EIK^YRNIR, m. , cervus, Grm. 26, SE. 
I 590 , 3, 128. — 2) Edda Lövasina inler 
ursi appellationes numerat eikþirnir. 

EILIFNIR, m., clipeus, SE. 1572, 1 (qs. 
semper defendens , legens, ei = ey , lífa = 
hlífa, vel simpl. defendens , redundante ei, 
ul ey). 

EIM, Ha. 117, F. IX 359 , varie accep- 
lnm isi : Ilhr. T. VI, hyrr lék cim meft 
himni fliiiiiinir fiimus cœlum versus volilaril, 
quasi conslrurlio rsset , hyrs eim fumus 
flammæ . ab eim , jVorr. eim, fumus ex pru- 
nis (hex. B. Ilald. ciinr, eymr, vapor ig- 
nis) ; propius ad construrtiunem. F. \ll 



205, hyrr lék eim, ignis vaporem rolutatit, 
subjectavit; Shl. flamma flammam subjecta- 
ril. ut eim sit acc. ab eimr. Forte sitn- 
plicissimum est (cum U-ika i/i mlutandi, sub- 
jectandi notione non placeal) accipere eim 
pro apocopato eimr, et hýrr pro adjectivo, 
o: hýrr eim (=eimr) lék með himni calidus 
ignis sidera lambebat. 

EIMGEITIR, m., gigas , SE. I 554, 2. 
II 616; œimgœitir // 471; eimgel. ..., // 
554 (eim= im, geitir). Vide eingeitir. 

K.IMI. m. , ignis (id. qu. eimr), SE. I 
198, 1, Vsp (ed. Holm), 58, Cod. AM. 54* 
(Ed. Sœm. ed. Hafn. T. III 204); œimi 
SE. II 486, eime // 569, utroque locoprœ- 
terea est forma eimr. 

KIMIM, m., gladius , SE. II 620 pro eimnir. 

EIMNIR, m. , gladius (id. qu. imnir), SE 
I 567, 2. // 477. 560. 

EIMR, m., ignis, SE. II 486. 569, Vsp. 
51; eimr skaut á her hrími, ÓH. 32; eimr 
hratt (forte hrott = hraut, stridebat) , Orkn. 
13, 2; bylgju eimr, ignis undœ , aurum, 
sendir bylgjueims, missorauri, vir , Skáldh. 

3, 44; gjallar e. , iVywi'* fluvii, aurum , gætir 
gjallar eims vir, Ag. 

EIMUNI vide eymuni. 

EIMYRJA, f., ignis, SE. II 486 (hodie, 
cineres ignei, favilla). vide einmyrja, ey- 
myrja. 

EINAGA, adj. indecl., semper rodens, (e\, 
naga), famelicus: eina^a ylgr lupa famelica. 
Alii legunt einaga ylgs (ab ein-aga, adj. 
indecl. , in unum confusus) , socia lupi, 
lupa, Hitd. 19, 2. 

EINARÐ, v. einörð. 

EINARÐLYNDR, adj., animi constantis, 
intrepidi, liberalis , (einarðr, lyndr), F. X 
432, 77. 

EINARÐR, adj., sincerus , integer, (v. 
einharðr, einörð): einart, adv. , sincere, 
candide, láta e. við e-n , sincerum se prœ- 
bere, sincere versari cum aliquo, Hyndl. 

4. — 2) continuus , perpetuus , non interrup- 
tus: einart ár perpetua annonœ fertilitas, 
Lv. 11; þat lá fyrr einatt (einart) und 
Sveini, id antea totum Sveini fuerat sub- 
jeclum, F. XI 307, 1; einart, adv. , per- 
peluo , semper, Ha. 310, 2. 

EINBAM, iw., i/ui hominem solus, sine 
aliorum auxilio , interficit, (einn, bani), 
Grm. 49; orms e. , serpentis solus percussor, 
Thor, Hýmk. 22; jarla einbani regulorum 
crslirpator , llg. 33, 3. 

ElNBERNl, n. , unica proles , (einn, barn, 
hodie einbirni), Lil. 56; in prosa Eg. 7.20. 

EINDAGA (-aða,-at) , certam diem prœ- 
stituere (einn, daa;r); hinc einda^aðr fundr, 
certa dies ad congressum pra'stitula, con- 
gressus ad certam diem indictus, Hh. 62, 7. 
In prosa est eindaga stefnudag edicere 
alicui certam diem ad conveniendum, Orkn. 

P . m. 

EINDERISEYAR, Krm. 8., sec. Rafnium 
p. III, Oreades, Ossiani Inistori' . quod in 
lingua Gaelica signijicnt insutas celorum, 
ii I Orkneyjar insulas phocarum. 

BINDRIÐI, wi., 7/inr, SE. I 282, 3. 



Fl\ 



IS8 



55.?, 2. // 473. 556. 616; hofslðnd Eindriða 
agri ad fanum Thoris pertinenles , O I 

2, quo loco Oíarius construit iiihiii Kindriða, 
Tkoris seclalores , cultores. ride Einriði. 

EINEYGR , adj. , unoculus , epith. Odinis, 
>/ / 936, i. 

1 I M' A L D H , adj. , simplex , ( cinn , faldr) : 
einf.ilt liif, lniis simpler , mediocris, ruigaris, 
Si. 10, / (F.WII 86, AR. II 62); ein- 
falt brauð panis cibarius , Skáldh. 3, 31. — 
P) ingenuus, liberalis : rinföld njuiun stcina 
ia iii iiiiiim . candida, ísl. II 8, rnr. 
ubi alii einfcldri (mttln cinfrldrj ijuod 
vide). — y) simplex, stultus: auðtrúa er 
einfaldr nutðr, Hugsm. 34, 8. 

EIM Ml.KIKR, m. , simplicitas , Nic. 25. 

EIM'ELDR, adj. , unice deditus , (einn, 
feldr a fella); e. auðs, vir solius pecuniœ 
rationem habens (in filia collocanda) , Isl. 
II 8; vide cinfaldr. 

I IVGADÓTTIR , f., unica filia, (einga = 
einka, dóttir), H. hat. 36, SE. I 320, 5 
(460, 4.), Fli. I 519, not. 1, membr. 132 
Vila Halfr. ad ÓT. Skh. II 84, vide ræki- 
mriðr. Scribilur et engadóHir, qu. v. In 
prosa est eingason pro einkason unicus ftlius, 
F. XI 54. AS. angan dohtor unicam fiUam, 
Beov. 

EIXGEITIR, m. , gigas, Cod. Worm. pro 
ciui£citir, (forte gigas simplex, uniceps, 
respeclu þrígeitir, gigas triplex , triceps). 

I I \t,l I. MIH « m. gigas, pro eingeitir, 
s / // I i ide eimgeitir. 

EINGETINN , p. p. comp., unigenitus (cinn, 
gcta) : cn salkonúngs sólar sonr eingetinn 
hreinnar unigenitus dei filius, Hv. 17, Lil. 
8, Gd$. 60. 

IIM.I. adj., nullus, (einn, gi), ÓK. 9, 
4; gen. einscis, (cinkis. iuidic einskis), ÓK. 9, 

3, F. VI 447, 3; acc. eingi, ÓH. 186, 6. 
Vide eingi, it. eingir, einugi. Eingi þörf, 
Korm. 4 , 3. 

KlMíH, id. qu. eingi, nullus, ÓII. 74,3, 
Mg. 17, 6, Ód. 5, Orkn. 5, 2; vide engr. 
Acc. sing. cingan, Sóll. 13. 

KIMIAGl, m., syrma, vestimenti genus, 
SE. II 494, suprascripto bleða i. e. slæða, 

qit. i. 

EIXHARDH, adj., constantis et intrepidi 
animi. Krm. 23, (cinn, harðr). In prosa, 
einharðir ok skclieir formenn, Sturl. 9, 19. 

ElXHEMUs. ailr., recta , direcle, (propr. 
una vuinii. cinhcnda una manu librare, 
einn, hönd) . F. // 903, ■>. 

ElMIKNDH. adj., unimanus, (einn, hönd) : 
einlundi áss, Asa unimanua , Tyr, SE. I 
266. 

I l\IIKKi. m. , monomachus , solitarius 
belligcratiir . rcl qui solis pugnis operam dat, 
pra-liis unice operam naeans, in sing. tantttm 
de Thore, Lokagl. 61, l'lur. einherjar, he- 
roes bello cœsi , in Valhttliam reccpti . cives 
Oiliim. 8E. I 84, Vafpr.^ Itl. '//. tinn. 18. 
'i, llg.33, 16. "iTjupo; xaÍomXio- 
u.éio-. Luc II. Jl. rertilur per einheri, 
k, II I. 17'iS, p. 21. 

EINBLÍTR . adj., sibi ipse suffciens , ade- 
oque. (tliciiir ofii nun indigus, einn, hlitr) : 



vcrð ek at ðngu orði | einhlítr, ncma guð 
beini, Lv. 34; rinlilítr rk {x.ttuui«.t iim fleat- 
ar allar farir vorar, FR. II 128, 2. fa 
prosa est , cinhlítr at c- u m.ili rui an 
vires sufficiunt ad peragendum negoltmn. till 
79. Einhlítir þcgnar, homines, qui sunt 
membris integris quibusque vires propriœ ad 
res suas obeundas sufficiunt . tinll. 4, 1. 

I IMIYKHK, pron. indef. aliquis , (einn, 
hverr), Hávam. 123, II n, 1,1. 29. 

KIMGIR, plur. masc, nulli, (eingij: 
einigir ýtar nulli homines , Jd. 1; esl pro 
eingir, inserto \; sic einiga, pro einga, acc. 
sing. fem. , FR. I 284, 2; einigar, pro ein- 
gar , acc. plur. fem. , nullas , Grág. I 354. 

EIISÍNG, f., unilas (einn), Lil. 1. 

KIMR, m., juniperus, SE. II 483. 

EINKA, cinkar, cinkum, adv., prœcipue, 
in primis : (einn , gi , sec. Gloss. Njalssagœ), 
cinka örr, in primis alacer , liberalis , F, 
IV 13; einka sonr filius unictts , Hugsm. 26. 
3; einka fóstri , unicus alumnus, rel prœ- 
stantissimus alumnus, F. X 424, 12, vide 
cinga. Einkar fúss valde cupidus , Nj. 44, 
4; e. nieinn perquam noxius, lsl. II 219, 1; 
e. mildr liberalissimus , F. II 259, 1 ; c. 
breiðr valde latus, Si. 10, 1; e. tiðr. F. XI 295, 
1. VII 350; e. rðskr, alacerrimus , fortis- 
simus , ceteros homines animi alacritate et 
fortitudine prœstans , A.4; e. snarla magna 
celeritate, F. II 318, 2. Einkum in pritnis, 
Sóll. 28, Jd. 10. 

EINKABRÚÐR,/'.,wwicaíponía.- e.allsráð- 
anda (Christi) , ecclesia, Gd$. 44. 

EIXKAGJÖF, f. , donum eximium, munus 
prœstanlissimum , Hv. 3. 

KINKKNDH , part. pass. v. einkcnna, sin- 
gulari nota dislinguere ( cinn . kenna): 
cinkcnd siðavendi morum singularis caetitas; 
vel einkendr, unice notus, de quo inter om- 
nes constat, siðavendi , einkend old (dat.), 
morum integritas , de qua inter omnes homi- 
nes constat , SE. II 246 , 1. 

EINKILI, «., a»«cu5, SE. 1536. 560,3. 

EINKVÆNTR, p. p. comp., unius uxoris 
maritus, (ciiiii. k\;rn.i l. A'iÁ. 31. 

EINLYNDR, adj., sui ingenii, (einn, lyndr), 
Gretl. 86, 4; i» prosa, Nj. 121, Vig'agl. 1. 

K1N.MA.NA, adj. indecl. , solus , solitarius, 
Sóll. 48. 

EINMYRJA, /"., favilla, FR. II 75, i, 
ubi var. lect. cinmerja. Dan. Eiumer; vide 
eimyrja. 

I.INN. ein , i-iii. adj., unus. una , unum; 
neutr. eitt ex vet. Dan. ent , vide Harpcstrcngs, 
diinske Lægcbog , p. 19; gen pl. cinnra, 
Vnlh. 26, pro cinna, nescio an mendum sit, 
— a) numerale, unus, Grm. 2. 3, Vafþr. 47, 
Si. 28, 4; ef tveir vega at mer einuin si 
duo homines me unum oppugnant . Kurm. 5, 
3; allir af cinum roér omnes ex uno me, 
Cmi. 53; allra nenia einnu MMMÉM nist unius, 
\'i>th. 26; einn , unus homo , unus aliquis: 
Iimii er >egja ræðr einum nllan hug, Hávam. 
iic linn nc inmm (jitiilem, cum gi'nit., 
né einir fariegja tcsu inanna nc iitiits tjuidem 
m Ins triginta tiris , Uha. 49 (Gk. 3, 5); 



ein 



120 



EI* 



eina, aðra, ena þriðju, unam (primatn), al- 
teram, tertiam, Vsp. 18, Hávam. 149; il. 
cum demonstr. , segðu þat it cina primum 
illud dic, Vafpr. 20, cf. 22. 24. Haud 
aliter einn pro fyrsti, primus, in prosa F. 
X 27. — b) aliquis , quidam: eins karls syn- 
ir rustici alicujus /»/«, adjuncta nolione ig- 
nobilitatis, qs. vilis rustici f., Korm. 5, 3; 
einum htóki, Orkn. 81 , 9; indefin.: ein sála 
lángminnigrar kvinnu , anima aliqua feminœ, 
pro anima feminæ cujusdam , Gd. 20; sitja 
menn ok meina mér eina Gná steina, Korm. 
5, 4; um eina ótlu aliquo tempore antelucano, 
Krm. 14. — c) unus , certus , prœstitutus: 
einu dægri , certo, prœstitulo die, Skf. 13; 
inn eini dagr, dies unicus, dies supremus, 
dies vitœ ultimus , Fm. 10. — d) unus , idem, 
Grm. 46, Hávam. 35. — e) solus : einir ér 
vos soli, Hm. 4 ; cinn saman secum solus, Hátam. 
47; einir saman soli inter se , ibid. 98, einn 
sér sibi solus, ibid. 95; cin sat hon úti sola 
sub dio sedebat , Vsp. 26; cf einn skal ráða 
si res solius arbitratu fiat , H. 16; sá einn 
is solus , Hávam. 18. 166. Cum subslanlivo 
in hoc significatu fere postponilur, v. c. við 
vín eitt vino solo Grm. 19; £órr einn Thor 
solus , Vsp. 24; hugr einn animus solus, 
II 'ii r mii. 96; hamíngjur einar genii soli tute- 
lares , Vafpr. 49; hciptyrði ein sœvidicla sola, 
Fm. 9. Postponilur et adjeclivo , quum verli 
potest , tantum , solum , lantummodo , nonnisi : 
tveim i'iiiiuii . duabus solis , nonnisi duabus, 

F. I 27, 2; vilt eitt grala tantum, Hávam. 
126; fátt citt paucœ tanlum naves, Si. 6, 4; 
sic in prosa, fárr einn þorði at líta undir 
hans brdn paucissimi oculos ejus inlueri au- 
debant , FR. I 173; mikit eitt skala manni 
gefa exigua tantum munera alteri don- 
anda sunt , Hávam. 52, ubi mikit eitt cum 
negatione, quat verbo skal suffigitur, idem 
valet ac lítit eitt modo parum. — f) einna 
gen. plur. , cum superlativo junctum , signi- 
ficat aliquid in suo genere prœstanlissimum. 

G. Pauli adnolal: ,,hic considerantur einir, 
soli , qui classem aliquam constiluunt , ab 
aliis hactenus sejuncli, et einna cum superl. 
pasitum. talium summum ac primum notat". 
Engi er einna hvatastr nemo est unice for- 
tissimus , Hávam. 64, Fm. 17; einna þekkastr, 
unice gratissimus , unus in acceptissimis, 
Vegt. 3; einna æðstr manna hominum longe 
summus , F. II 40, vel forle einna manna 
æðstr inter sui generis homines (i. e. regum) 
summus , ul ÓH. 101, einna manna mest 
virðr. Hitd. msc. c. 33, (l Ko li sótti Björn 
l'.i-t . nær i mesta lagi einna manna i sífcllu. 
Resolvi etiam potest illud einna per einn hinn, 
einhverr hinn, cum superl. delerminato, v. c. 
einna æðstr, einhverr hinn æðsti, unus in 
summis. Proverbium ÓH. 86, fátt er mií 
einna luta, at órvænt sé at hittiz annat slíkt, 
sic exprimil F. IV 175: fátt er sva einhvcrra 
luta , el F. VII 169: hann sagði ekki eitt 
8v4 ágætt, at cigi mætti verða annat slíkt, 
nullam unam rem tam eximiam e*se, quin. 
Einna nokkorr, Vsp. 36, est id. qu. einhverr 
einn, aliquis mw, ut góðra nokkorr, ali- 
quis eximius, vide nokkorr. — g) at eins, 



tantum, solummodo: eigi at cins er í fögro 
fengr, non ea taiilum magni pretii sunt, 
quœ pulcra sunt , A. 17; at einu, id. , lítt 
at einu modo parum, JV/. 103, 5; þín veg- 
scmi er at cinu í þurð, gloria tua solum- 
modo in defectu est , minime crescil , llitil. 
12, 4; landi víkr norðr at einu, terra tan- 
tum boream versus recedit^^L e. magis ma- 
gisque recedit , Orkn. 81, ^r — h) því eina, 
ea t n n i ii iii de causa, eo solum consilio , Lr. 
4 (pros. F. VIII 201; svo at eina, F. V 
202; =■■ f>ví at eins, F. IV 195. XI 20). 

EINXÆTTR, adj. , qui unam noctem du- 
ravit , (einn , inin): unam noctem natus, 
Vsp. 31, Veglk. 16; e. íss glacies una nocte 
coalita, Hávam. 86, in prosa Sturl. 3, 27. 

ElNNHVERR, pron., aliquis , id. qu. 
einhverr, (einn, hverr), neutr. eitthvert ali- 
quod, ÓH. 172; gen. einshvcrs alicujus, 
Plac. 49. Sic in dat. fem., einnihverri, 
F. VII 193. 

EINNIN, adv., etiam, quoque, eodem modo 
(ex einn veg, einn veginn , einnegin, einnig 
et einnin), Skáldh. i, 19; at morgni skyldu 
mæta einnin mikilli nauð ok sárum dauða, 
Nik. 46. 15, FR. II 280, var. 1. 

EINNSAMAN, adj., solus , (einn, saman), 
FR. I 5Í8, 1; fem. einsaman sola, ibid. 
247, t; scribitur et einn samann. 

EINORÐ, rectius , einarð, f. simplicitas, 
fides : lattr einarðar perfidus, Mb. 6, 3, 
quœ forma occurrit OH. 143 , hætta til um 
einarð manna, 148 halda einarð við lánar- 
drottinn sinn , 73 skjoulaz i einarðinni (qui- 
bus locis omnibus F. V habet einurð, quod 
hodie est vulgare). Einorð, f. fides, Oll. 
178, 1, fé lætr ferð (acc.) flrða einorð 
pecunia homines a fide abalienat, F. V 1, 
ÓH. 177. 197 (vulgaris forma einurð est Eg. 
16. Vigagl 18). 

EINKAÐINN, adj. qui annimo slatutum 
habel , (einn, ráða) : neutr. láta einráðit, 
animo obstinare, constitutum habere, cum 
animo statutum habere, F. V. 228, 4. In 
prosa hafa einráðit , id. OH. 208, Eg, 63. 

EINRÆNLIGA, adv. , pro suo (proprio) 
ingenio , ad sensum communem minus adcom- 
modale, SE. II 104, 1 (ab cinrænn singu- 
lini ingenio prœdilus , Eg. 75.). 

EINRIÐI, m. , pro Eindriði, Thor, Fsk. 
41, 3, et 4 Codd. Hkr. ad ÓT. 16, 2. 

EINSET, Gd$. 15, videlur esse id. qu. 
einsætt. 

EINSÆTT, adj., integrum, licitum , tutum, 
periculi expers , (einn, særr a sjá) , Nj. 44, 
2, ubi, einsætt er |»;it. licebit id , id vmni 
periculo caret. — (j) quod e ralione est, 
quod cnnsultum est , Iln.s. l-'i : J)ví er hring- 
Mvri hverjum | hag sinn með trú fa^ri, | 
Vimra J)olI ok cllra, l einsætt at vel hreinsi, 
i. e. því er hverjum hrÍBfttýfi, yngra þoll 
ok ellra, einsictt, at hreinsi vel sinn hag 
með fagri trú , ideo (quod spatium riVrr hu- 
niaiiœ arclis limitibus a deo riiriitnsrriptum 
est) ratin siindct , ut. Einsætt er þat ea 
ratio tutissima et consullissima est. , Lb. 11, 
ride kosta. 

ElNSKEPJANDl, m., qui solus creavit, 



r : i n 



u: 



RIB 



omnipoltns rrralm ■• . ( < inn , skepja) : c. landa, 
irarum, Christus , Has. 3 (ul skep- 
jandi láðs, ilnd. slr. 2i), ubi sir : >. ntlu 
\ð\;irn amla. . in-kepjandi , hreinan | nnr, 
|<ann < r niitt of frri | inunar grand héðan, 
lanila , i. c. rinskepjandi landa. srndii mer 
yðvarn hreinan anda, þann er of færi mitt 
iinin.ir grand héðan. 

UN8IÖPUÐR, m., unicus arbiler , (cinn 
skðpuðr): e. herfánga , arbiter pugna, qui 
puijnas ilrriilit rl ejiltis praliorum regit, Odin, 
H,t. m (SE. II 184, 2). Hkr. T. VI verti 
tur, solus prada bellaioria dislributor ; Shl. 
conslruuntur hjaldrs e. arbiter pugna ; 
F. \ll 207, ut supra, qua ulraque ralio 
constetudini Snorriana consentanea est. Cutn 
subst. verbali einsknpuðr conferri potest subst. 
cinsköpun, id. qu. cindæmi , sjálfdæmi , pri- 
rntum arbitriutn causam aliquam decidendi, 
F. XI M 

ElNvMl 'KNÍXG, f, unguentum prastan- 
tissimum, (cinn, smurning): e. andar sára 
de Spiritu Sancto , Hv. 12. 

KlNSTlGl, n. , semita angusta, qua nisi 
a singulis Iransiri non potest (stig, stíga): 
e. heinar, semita cotis , gladius (quod cote . 
aruiliir), SE. II 162, 1. 

I.IWl'IKA, f. , amnis, SE. I 576, 1. 
II 479. 563, sed II 622 einstiga. Ed. Lö- 
vasina habet einstikla, 

I.IXST0ÐR, adj., solitarius, (einn, stpðr), 
II w. 'i. 

ElNUtíI, 'l'il. sing. neutr. ab eingi, nul- 
lus . (einu, gi): einuzi feti framar ne uno 
quidem passu ulterius , Lokagl. 1; einugi 
in nulla re: né svá illr, at e. dugi, neque 
adeo iiri/iiam . ut tiulla itt re frugi sif , Há- 
vam. 135; einugi, nullo paclo , vel, non sola 
per se , Fm. 17 , ægishjálm bcrgr einugi , galea 
formidabilis nullo paclo protegit , vel sola 
per se non protegit , ut einugi h. I. eundem 
sensum habeat alque hodiemum ekki ein- 
gMBfS. l'.adi iii forma occurrit in prosa, 
(iiai, I 22. 

I I N V A I , I > , n. , siii()iilaris potestas , sin- 
gularr imprrium, monarchia (cinn , vald) : 
jnrnnt eiavald . Imia ttnilas, i. e. sancta 
Ttinilas, Gd. (i'i . ubi sic: sæma þrcnnt ein- 
vald í boðorða haldi deum triunum observan- 
dis praceplis colere. 

1.1 \\ Vl.l»l, m., solus dominus . unicus 
possessor, (einvald) : e. fjár unicus pecunia 
possessor, Fm. 38. Eadem forma II. 3. 21. 
Ei,. 

KIW Itil , «. , certatnen singulare, (einn, 
liiNJa c, Korm. II, 2; qua in re dif- 
ferat ab hólmgánga, rrrtaiiiine circensi , riilr 
hnrm.. Hersi mnlti: þú Kormakr skoraðir 
á mik til lnilmsaunfru , cn þar á mót býð ek 
þér BÍBTÍgi; þú crt maðr úner ok litt reyndr, 
Itiiliniauneu cru vandhæli . en alls ekki 
4 einvi'e'i. /•.'/ jiaitris intcrjeclis sequutttitr 
leges certaminis circensis. 

KIK, f. , quies, pax: cir þótt aldri vn-ri 
efii nunquam quics darrlur ( punna cessarel), 
Orkn. S1 , 4; svnja brvnju cirar, lorica 
quieten^ non darr, telis se obj, '. I; 

veita e — m eir, pacem, incolumitatem ttlicui 



conciliare, Eg. 67, 6; eirar váa spes pacis, 
Hh. 63, 1; geirg eir, quies glmlu , ,>nr, ab- 
stinentia a pugna , lllin ceirs e'nar, dea 
quietis glatlii, frtnina (i/uod pugnanles diri- 
mere solebant femina , nalurt't ttsíf* pitcis et 
quielis studiosa) , Korm. 5, 2; biðja e-n 
eirar pacem alicujus exposcere, Eg. 89, 2, 
Has. 64; æsta hollrar miskunnar ok cirar 
id., Has. 4. Plur., SE. II 226, 2: Kraki 
framdi flotna ciruin Krakius cives pace bearit ; 
áðr frágum þá þeirra lokit eirum antea 
amlirimus paci eorum finem faclutn tsse, 
GhM. II 296 (Fbr. 22, 4), quo loco Vita 01. 
Sancti rectius habel , áðr frágum þá þaðra 

— lokit eiru ante tamen (þá = þó) audivi- 
mus pugnam fuisse commissam. 

EIH, f, Eira, dea medicina , una Asid- 
unt, SE. I 114; dat. eir, Korm. 3, 10, 
sed eiri , Fjölsm. 29. In appell. feminarum: 
falda Eir, dea calyptrarum, femina, Skaldh. 
7, 20; — ormdags (auri), id. , Isl., II 
254, 1 ; — eldbekks (auri) , id. , Korm. 3, 5; 

— háðyrnis geira (peclinum) , id. , Korm. 
3, 8; — unnfýrs (auri) , id., Korm. 3, 10; 
ðrglasis,, id. , Fjölsm. 29. — p) absol. , fe- 
iii in ii . ísl. II 252, 1. — 2) faniiila Men- 
glada, Fjölsm. 39. Vide Eirr, il. composita 
haldeir, valdeir. 

EIR, id. qu. ér (i. e. þér), vos, F. V 180. 

EIR, n., as, vide cirhestr , eirjðfurr, eir- 
maðr. In prosa F. VIII 448. II 129. Vide 
hlðkkcir, quod dubia lectioest (Lapponicea'ir.) 

EIRA (eiri, eirða, eirt), v. a., parcere: 
si-r reð hann litt eira ille (Vingius) sibe mi- 
nime pepercit (mala imprecari capili suo mi- 
nime dubilavit), Am. 31, hunc sensum in- 
format Volsungasaga , ok lítt eyrði hann sér 
í slíkum orðum (FR. I 214); eira e-m par- 
cere, F, III 27, 1. — (i) commodum esse, 
prodesse, expedire: vitum, hve oss of eiri 
öl , exploremus (periculum faciamus) , ut no- 
bis profutura sit (commoda , salutaris fu- 
tura sit) cererisia, Rg. 44, 2. Sic in 
prosa: K-ill fann þá , at honum mundi 
eigi svá bdit eira, E. intellexit , commo- 
dum (salutare) sibi non fore , ut res eo 
tenore perseveraret , id. qu. dugn, hlyða, exo 
pedire; sic et F. IX 511, var. 9 eira est id- 
ijit. hentit, ulile esse, contenire. 

EIRARLAUSS , adj. , quielis , pacis expers^ 
(eir, lauss): eirarlaust oddvita ríki laborio- 
sum Dticis imperium , Kg. 711. 

EIRARSAMH, adj., quietus, pacalus, 
tranquillus, (eir, samr lerm.): eirarsamt 
vcldi trattijuillum , pacatum impei ium , II a. 274; 
sed F. X 47 haud bene scribitur eyrarsamt. 

EIHARVANK, adj. , immilis , inclemens 
(eir, vanr), de rento, Eg. 60, 3. 

KIHKKKK, adj., semper forlis , (ei = » 
rekkr « rakkr) GS. 2. 

KIKHKMK, m., equus aneus, (eir, hestr), 
Mcrl. 2. 

KIKJÖKURR, m. , rex ex are, aneus, 
rurr), Merl. 2, 41. 

KIKL\l'M. adr. . sine clementia , sine 
lenitate , remissimii , (eir, f. , lauss), rehe- 
menter, magna cum rehementia , 011. 47, 1. 
57. F. VI 407, 3, Slttrl. 6, 30. I. 



FIR 



128 



II- 



EIRMAÐR , m., vir œneus (eir, n., maðr): 
taka á sik eirmann, virum œneum induere, 
formam viri œnei adsumere , Merl. 2, 34. 

EIRR, f. , dea Eira , id. qu. Eir; in ap- 
/'<//. fem. , Eirr aura, dea divitiarum, femina, 
G S. 15, vide hríngeirr. 

EIRSAMR, adj., clemens, pacificus , be- 
nignus , (eir, f. , samr, lerm.): de Christo, 
eirsamr drottinn, Lb. 49; sic quoque legen- 
dum Lb. 20, ubi sic: árveitis rann ýta | 
eir sanz or ben þeirri | hugum skylldu það 
hölldar | heyra.vatn ok dreyri, i. e. vatn ok 
dreyri rann or þeirri ben eirsams árveitis 
ýta. 

EISA, f. , favilla , cineres ignili : sem 
loga bregði upp dr eisu ut si flamma ex ci- 
neribus evolel , F. V 178, 2; el álmdrosar, 
procella jaculationis , pugna, ejus eisa gla- 
dius , á. eisu elrunnr pugnalor, Hg. 7. — 2) 
poetice, ignis , SE. I 506, Mg. 32, et in 
plur. , eisur, ignes , F. XI 306, 1, II a. 291, 
2, SE. I 506, 6. Himins eisa , ignis cœli, 
sol, F. VII 51,2, cf.F. VI 197, 1; eisu áss, 
conlus ferri candens , ignitus , SE. I 300, 3. 
Eggfars eisur, ignes clipei , enses , Ha. 232, 
4; c. más jarðar (maris) , aurum, G. 47; e. 
jarðar um-nrðis (maris) , aurum, ejus veit- 
andi vir, Nj. 44, 4; e. Ránar (undœ) , au- 
rum, runnr Ránar eisu vir, SE. II 228, 1. 
— 3) gladius (ut eldr), Nj. 30, 31 (AR. II 243), 
ubi rcisa eisu at holdi (i. e. höldi ) , homines 
gladio appetere, vide reisa, — 4) in composi- 
tis : blóðeisa, dólgeisa , rrfgeisa. 

EISA, (eisaða, eisat), v. n. , ruere, magno 
itnpetu ferri (Angl. to issue, exire, erumpere, 
it. active , emittere) : létum skciðr eisa undan 
út at sundi fecimus naves per fretum exterius 
decurrere, ÓH. 70, 2 (AR. I 304, 2); 
vargr hafs eisar fyrir vísa, navis, rege ita 
curante , magno impetu fertur , SE. I 248, 
3; part. , eisandi gekk lofðiíngs floti regia 
classis ruens (magno impetu, cito cursu) 
ibat , Hund. 1, 25, de unda: eisandi veðr 
undan uðr ruens unda ante navem grassatur, 
RS. 13. 

EISKALD, n., cor, SE. II 493, 5: 
„h jarta heitir eiskolld , sem kvað lllugi 
Bryndelaskáld: cnn hélt úlfa brynnir | eis- 
kaídi gramr beisku, ubi cohœrent, lilfa brynn- 
ir hélt enn beisku eiskaldi prœlialor (rex) 
etiam tum acerbum cor (animum, i. e. ani- 
mnm ultionis cupidum) retinuit. 

ÆlSKOLD, incerti gen. , cor: (( hjarta 
hcitir ok akarn ok œiskolld," SE. II 430; 
vide eisk<~>ld, æisköldr. 

ElSKÖLD , vide sub eiskald , it. æisköld 

t æisköldr. 

ÆISKÖLDR, m., cor, Fm. 27, ubi, æis- 
kavld vil ek etinn láta cor comedere volo. 

EISKRA, (-aða, -at), v. n. , fremere : 
görvir at eiskra, fremebundi , frimvntes, 
Hm. 11. In prosa occurrit hoc verbum in 
Heióarrigasaga (Isl. II 338): gekk hon utan 
ok innar eptir gólfinu eiskrandi ; it. FR. I 
524, hann eiskiaði þá mjök, ok hélt við 
berserkssáns : Stiul.y, 8 (p. 199) var. lect. 
í est ciskrandamikit, quo respicit lectio in 
Lex. B. Haldors. sub v. cyskra: Gizor var 



eiskrandi mjök; etiam eyskra scribitur FR. 
II 483, sed Codd. melioris notœ eiskra. 

ElSTNESKR. adj. , Eslonicus , ex Estonia, 
Y. 36, AR. I 263, 2. 

EISTR, m. plur., Estones (F. X 391): 
Eistra dólgr, hoslis Eslonum , de rege Önundo, 
í. 39 (cf. c. 37). 

EISURFÁLA, f., femina gigas , SE. I 
552, 3 (II 555: eipurfála). ?• / C< /« 

EITR, nanus, Vsp. ed. Holm. 15 (non ha- 
bet Cod. Reg.) , v. eitri. 

EITR, n., venenum: blása citri, venenutn 
efflare , eructare, de serpente , SE. 1 414, 1; 
metaph.: fnæsti eitri , venenum eructavit, de 
fremente et irata Brynhilda, Gh. 25; eitr 
ekka, pestis doloris , gaudium, GS. 22. 
Eitrs þrútinn venenis tumidus, de corpore 
hominis fascinis corrupti, Nj. 7, 2, sec. 
Jonsonium , sed conslrui quoque possunt eitrs 
linnr serpens venenalus, citrs linnbeðr , cul- 
cita serpenlis venenali , aurum, eitrs linn- 
bcðs lundýgr, inimicus auri, vir liberalis, 
cujus constructionis ralionem vide in línbeðr. 
St'c el eitrs eyðir accipit Jonsonius de 
consumlore veneni , de eo qui venenis abulitur, 
(jiiikI Halgrimm bipennem suam incantaveral, 
Nj. 30, 2; sed et h. I. conslrui possunt, 
eitrs ölun piscis veneni, piscis venenatus, 
serpens, eitrs Ölungrund , terra serpentis, 
aurum, ejus eyðír, consumlor auri, vir. — 
$) videtur esse Cruor , sanies , Germ. Eiter, 
Dan. Edder, $anies: örvar eitri skeptar, 
sagittœ , manubria sanie, cruore, madenles, 
Sturl. 6 , 15, 8. - y~) de gelida vi aquarum 
glacialium (jökulvötn): þar er þjóðár fnæsto 
eitri ubí ingentes fluvii virus (i. e. limum 
algidum) eruperunt , SE. I 294, 1, de qua 
gelida vi cf. F. III 184. Vide et eitr- 
kaldr. 

EITRBLANDINN, p. p. comp., veneno 
mixtus , epith. veneficœ, Gullk. 

EITRDALAR , m. plur. , valles venenosa, 
(eitr, dalr), Vsp. 33. 

EITRDROPAR, m. pl. , gutlœ veneni, 
(citr, dropi), Vsp. 34, Vafþr. 31, Sk. 
3, 23. 

EITRFÁR, adj., venenatus , (eitr, fár), 
acc. pl. , citrfá: skal ek eitrfá orma telja, 
SE. II 486. 570; acc.s., orm eitrfán, Hýmk. 
23. 

FITRFISKR, m., piscis venenatus, serpens, 
de anguilla, F. IV 89. 233, 1. 

EITRFULLR, adj. veneno plenus , (eitr, 
fullr) , venenatus , epith serpentis , Krm. 
26. 

EITRHVASS, adj., veneno acutus, (eitr. 
hvass): citrh. ormr serpens renenatus , de 
hasta usurpalur Krm. 12, quo loco forte to 
eitr lanlummodo intendit nolionvm, ut sit 
pnriKiilus. 

ElTRl, »/?., nanus, SE., I 340, var. 15; 
in nomenclatura nannrum, SE. II 470. 553. 
— 2) nomm Simis viaris , SE. II 493, hod. 
Eiterfjorðen in confiniis Nuniniedaliœ et 
Balogiœ, AnO., JSífí , P . 8í. 

EITRKXLDR, adj. , prœgelidus, perfri- 
gidus , eitr, kaldr), de flutio , SE. I 476, 5, 
Hb. 11, 1. Stec. etterkalt, id., Eitrá 



I 1 1 



139 



KIO 



■•()). nometi amnis partuli in pa- 

i ■/lUlil III SllHllllinl 1,1 . ob /" l/lllllUlll 

dieti, Strðm. I /.';.•'. 149, 

EITRLIGR, «<//•. rrnriitilus , riitilrnliis. 
(ciii) : ormsins atigun »itrli£ renenosi ser- 

- nrnli . Nik. 12: eitrlig rút ágiuul. r 

skc\ . n i ntli.r urarititr jacttlm tini. 

UTRSVALR, adj.,id. i/u. ritrkaldr, (eitr, 
. r/iiih. ncraiii: r. Iiólmfjötrs naðr pra- 
t/rliilus nreanus , SE. I 472, 3. 

KITHl MiH. m. serpens , (qs. rciicitulus. 
,ii. i. >/.". // 787. 570 

KITHl>\ T.M;H. iii., Imttm cenenatuiii. fcilr. 
j>\<ngr), serpens: c. vígs, serpens pugnœ, 
hasta, ullr rifi citrþvriigs, deus hastu 
Slurl. i. 14, / (HS. 29). 

1.1 1> , w. , isllinius: hábrynjaðar skciðar láta 
eið lilvjii »ér, ///i. 62, 5; ciðs láð, (crra 
isthvii. insula Mona, allusione facta ad sig- 
nificationem tov Mön, H. 22, re/ lögðis eið, 
isthmus (i. e. terra) gladii, scutum, þvcrrir 
lögðis eiðs, consumtor sculi , bellator. Sed 
F. I 19i pro eiðs habet sciðs (II kr. mcinbr. 
/.". >cið), o: lOgðis læbrautar seiðs eljunfróðr, 
strenuus in perferendis belli laboribus. 

EIÐA, legendum tidetur , F. V 247, 2 
(pro rciða) , quœ forma referenda tidelur 
ad inna , prœslare , solvere, pendere ; vide 
eiðr, subst. terb. 

EIÐA, f. , maler, (Moesog. aiþei), SE. 
I 538, FR. III 17, e. orms vaða, mater 
Thoris , terra (regnum, imperium) , SE. I 
602, 1. 

EIÐBRÓÐIR, m. , frater juralus, (eiðr, 
bróðir), id. qu. svarabróðir, F. X 19. 25. 
XI 206; it. inlima sorlis necessitudine junc- 
tus: e. arnar corvus, Fsk. 4,2. 

EIÐFASTR , adj. , juris jurandi servan- 
tissimus, datœ ftdei obsertantissimus , (eiðr, 
fastr), II h. 73, 2. 

EIÐR, m. , jusjurandum, Vsp. 24; svarð- 
ir ciðar juramenla jurata, Ghe. 31; vinna 
eiða alls tlr omni re jusjurandum dare, 
(ilta. 47 (Gk. 3, 3); vinna alla eiða omnia 
juramenla tlare, Völk. 31, quod est Vegtk. 
i \inna fcUa konar cið omne genus jurisju- 
randi dicere. Liitaðu cinn eið alla verða, 
M ilicas (putes) idem omnibus erenire, F. 
I 7>, loeutio desumla ex formula juri- 
ilica. iiíi skal cinn ciðr alla verða (Kj. 13), 
non debet uiutm jusjurandum ad omnes per- 
tinere, quœ in proterbium abiens sonuit, 
eigi verðr einn eiðr alla (llild. msc. c. 10), 
siias quisque casus exceptiones hulnt. Eiðs 
Hrðar, Itnmiiics jurali , intima societatc jttnrli . 
socii, de Thore ac sociis e.r/ietlitionem Geir- 
rinltjardos suscipienlibus , SE. I 296, 3, ubi 
sic construendum riilctur: eiðfl tirðar lilaut 
fpro lilutu. /ilur.) ógndjarfan hug, meira arfl, 
jtirati sucii iiticli rriiiil aiiiiiunii in primis 
aiitlitfcm , litrrrtliltilc ( t/uiltiisris n/iilius) /irir- 

sinniitii , iit. Sniiilt iitiulti ei5a liaukui'. 

pitrrs jimiti , i. e. jinriltr suru , Isl. I lli'2, 

I. i.lll 148,2. Vnic bauRriðr (fem«ei&r). 

- ) paliiiciniiiiii . tiitcla . ilcftiisio ; ridr 

ripneiðr. Uic significatw. /niiitir tx Fbr. 

5,- þeir voro þíngmi-nn Ycnnunilur, ok lii-lt 



liann mjok hendi yfir þcim fcðgum — ok var 
þriin þvi ikki skjoit liilnilr sinn ósómi , at 
eiðr Yrrmundar h (óð l\iir. Eadn,, I 

19 scribitur heiðr: mikit kapp leggr þú á 
mcð þjiífniiiu, ok muntu íllt at sOk hafa , ok 
eigi m u ii þinu hciðr of allt standa fyrir ho- 
iiiiiii, þó at hann gángi nú umlaii. i/ui locus 
bretitrr citutttr m i'.il. Sniu. nl. Ilafn. T. I. 
p. 281. nol. , tibi prii lu-iðr lctjilur ciðr. 

EIDR, «i., subst. verb., qui pratbet , (eiða = 
inna): eiðr forsa ícyrs, prœbitor ignis fluti- 
atilis (aiiri). iu\ I'.t/. S.i , 2. 

EIDHF.NMH. m. '. „mnis , fluvius, SE. I 
577, /. Fragiiini. SE. hanc tocem liaml 
dubie deprararunt , 748 œiðr œimir (Sl'.. II 
480), 757 ciðr eiinir (SE. II 563); propius 
accedit íe(l (SE. II 623) legens eiðrænir. Vide 
eidrcnnir. 

EIÐROFA, adj. ind., perjurus, Merl. 1. 18. 

ElDHOFl, m. , perjurus , fœdifragus , qui 
fttlnn tlaiaiit fefellit, (eiðr, roflj, etiam de fe- 
mina , H. Br. 5. , 

EIÐSOTT, juramento petitum, oblato jure- 
rejurando postulatum , (eiðr, sótt a sækja), 
videtur esse lectio egregii fragm. K. , Eg. 
57, 1 (tide ichnogr. Eggilssagœ prœmissam) , 
pro auðsótt, conjectura G. Pauli. 

EIÐSVARA, adj. , indecl. , juratus, ju- 
rato fadere conjunctus, (eiðr , sverja) : e. frið 
ar Gauta setrs, snotrir vikíngar, jurali de- 
fensores Asgardi ; eximii propugnatores, di- 
cuntur socii Thoriani, Geirrodgardos iler fa- 
cientes , SE. I 294, 4. 

EIÐVANDR, adj. , jusjurandum religiose 
colens, promissorum sercans, et ab aliis idem 
postulans, (eiðr, vandr), HS. 6, 3, II a. 
117. 

EIÐVARI, m. ,bos, Edda Lövasina , haud 
dubie ex cyþvari. 

EK , pronomen , ego, gen. mín, dat. mér, 
acc. mik. Nom. ek , 1. personœ terbmum 
sufftxum, aphæresin patilur, v. c. emk , vark, 
rtflfe a negat. et k. Gen. mín, usurpatus pro 
dat. mér, r. c. minlikt. Ak pro ek , OH. 92, 
5, sec. cod. A.; cf. varak, Bk. 2, 26 , et 
jak , F. X 287. De forma eg ego, ride 
in g. 

KK, 1. s. pras. ind. act. verbi aka ve- 
here. 

EKIN, f., amnis, SE. I 128. 576, 1; vide 
eikin. 

EKJA, Korm. 12, 4, videtur esse simplt- 
cissima fmiita terbi auka, scil. ck , ók , akit. 
ekja, jirti v\k, jók , aukit, auka, augere, 
etsi , quod adtinet ad formam , similius sil 
verbo at aka , sic cnim tai ianl sktk , skók. 
skakit, skekja, et skrk . >kók, skekit, skika. 
quatere. t'elcrum ekja , quod tantttin I. c. 
occurrit , periphrastice adhibelur . ut auka: 
ekja tj'ju, amhiguam fidem ostendere , minus 
sincere agere: rn mi liir>\.i, at m\ i ðifri \ i 
Jálks skVja vill ekja tyju at törgu morði, 
nunc vero eo rediit res , ut pralialnr rclit 
iliiliiain fitlcui iii jiittjna os- 
tendere; quod slalun cxplicatur ulterius per 
marglyndr crtu. 

I.KK. inrlri causit /nti fk cijn: ckk um 
9 



ÍKK 



130 



RKL 



hefnda sva okkar sic ego nostrum ulrumque 
ultus sum , F. II 87 , 1. 

EKKl , neutr. adj. eingi t. engi, nullus, 
inliil: kunna ekki nikil scire , Hávam. 5. 27, 
Has. 3; mæla ekki nihil loqui, Hýmk. 25; 
jarls yndi þótti mcr ckki vera, Hávam. 97 
— 2) non, neutiquam, haudquaquam^ a) cum 
verbo: Hyndl. 25, Sóll. 9, Gke. 41, Sonart. 
9, Am. 45, Hm. 17. 28, Selk. 17. — b) cum 
adjectivo: e. lítill, kaud exiguus , magnus, 
insignis . Rekst. 10; e. smátt non minuta 
(frusta) , Krm. 18; ekki brigðlundaðr , ani- 
iii i non inconstanlis , de viro gravi , Gþ. 12, 
ubi ekki poslponitur adjeclivo : sagðar hefi ck 
(kvað bttlva brigðir) brigðlunduðum ckki 
f > 1 1 1 1 • I i : in ullimo versu ponilur, Selk. 17, 
Orhi. 79, 5. 

EKKl , m. , dolor , animi œgritudo; in ob- 
liquis ekka: F. X 208, 2 (A. 11); e. j>róaz 
dolor ingravescit , Mg. 9, 5; orð fær mér 
ckka verbum miki dolorem adfert , Sk. 1,20; 
óþokki, blandinn anderligum ekka, simultas, 
pertinaci dolore mixta , RS. 33; eitr ckka, 
peslis doloris , gaudium , GS. 22. Nunc fere 
de singultu, ut accipi potest Skáldk. 7 , 19: 
svarar af ekka móðum ankelo singultu re- 
spondet , et Sonart. 2: því at höfugligr ekki 
veldr cujus rei causa est gravis singultus. — 
2) res dolenda: ötul var þá Guðrún, er hon 
ekka heyrði, cum rem dolendam inaudiebat, 
Am. 43. — 3) quicquid dolorem et noxam 
adfert (ut sút): bruma ekki, noxa ramorum, 
securis, Isld. 24. 

EKKlLL, m., regulus maritimus , SE. I 
547 1.11 154, 2; ekkils blakkr, equus piratœ, 
navis F. II 315, 2; — braut (via) , mare, 
Isl. I 164, 2; — el (procella), pugna, ckk- 
ils cls gervidraugr, pugnator, vir , Fbr. 4í, 
3 (GkM. II 398, 2); — eykr (jumentum), 
navis, ekkils eykriðr vir Eg. 74, 3; — völlr 
(campus) , mare, ckkils vallar andr navis, 
ejus ullr vir, Nj. 73, 2; — hestr (equus), 
navis , ÚH. 70, 3, vel forte rectius, fækk 
ýmissar ekkils iðir, suscipio varia studia 
piralat , i. e. operam navo tam maritimis, 
quam terreslribus ilineribus, ride annolala ad 
hagþorn infra; F. IV 134, 1 pro ekkils ka- 
bet ekkjur, feminœ! el Cod B. ekkjom, fe- 
minis , quod prœstare videlur. 

EKKJA. f. , uxor viri morbo morlui, vidua, 
SE. I 536, Am. 98, ubi legendum ckkju 
namn hljóta, id. qu. FR. I 223, bera ekkju 
nafn. Cum hæll et viduam viri ferro peremli 
et calcem pedis significet, ckkjur homonymice 
calces pedum denolat, Eg. 89, 3. — 2) poe- 
tice, femina quœlibet , SE. I 558, i; mál- 
vinr ekkju, úng ekkja, virgo, Krm. 20, 
Eb. 19, 3, Hh. 62, 2. 3, F. V 229, 2, 
ÓH. 70, 5. 92, 6. 221. JSvölnis ekkja, uxor 
(hlmis, Tellus, SE. I 280, 1; hrekkmímis 
ekkja, uxor gigantis , femina qiqas, SE. I 
296, 2. 

EKL, adv. , parum : ógn vara ekl óbli'ð, 
pugna haud ptirum vrnt immilis , i. e. vehe- 
viciis fuit, SE. II 176, 1. Proprie est 
subst., id. qu. ekla defectus , indeque for- 
matum eklaust pro ekl-laust, sine defectu. 
J. Olavius, NgD. 76, supponit adj. cklr, 



parcus , unde Hkr. T. VI p. 39 eklar eld- 
gerðar mútur, parca culinœ munera, conjecta 
esse videntur. 

EKLA, f. , defectus: ei af cklu, non parce, 
magnopere, FR. 1143,3; it. omissa prcepns., 
cigi cklu, non leviter, non parce, Mg. 35, 
1; vide sumlekla, defectus cerevisiœ. 

EKLA, f. , amnis, SE. II 576, 1. 

EKLAUST . adv. , magnopere (sine defeclu, 
ekl, lauss): gjalda faakkir e. ingentes gra- 
tias agere , Plac. 57 t 

EKKA , f. , terra , Ed. Lövasina ; propr., 
arvum: börðust á ekrunum — þar vildu 
hvárirtyeggju sá, Isl. I 125; Angl. acre; 
arvum novale, Norv. ckke, Félag. V 16. 

EL , n. , procella acris subitoque transiens, 
il. ventus: haf eli sollit mare vento tumidum, 
Hk. 35, 2. Gen. pl. ela et elja: ela rann, 
domus procellarum, cœlum , ela ranns rii. 
clipeus cœli , sol , Has. 26; ela vángr cœ- 
lum , ela vángs jöfurr deus , Has. 32; elja 
fold, terra procellarum, ccdum, llas. 31. 
(Svec. il procella) ; ela ból cœlum , buðl- 
úngr ela bóls deus , mær cla bóls buðlúngs, 
Sancta Maria. Ag. — 2) in circumscriplionibus 
pugnœ: el ála (piralœ), pugna , Oll. 218, 1. 
3, HS. 6, 5; — eggja (acierum) , id. , F. I 
171, 1; — grafnínga bélar (clipei) , id., 
Hk. 2, 3; — hlakkar (bellonœ) , id. , skíð 
hlakkar els msis. sendir hlakkar els skiða, 
missor ensium, vir,F.II87, 2; — stála 
(chalybum), id. , ÓT. 130, 3; — svolnis, 
vide jel; — ullar skips (clipei) , id. , SE. I 
426,3; — Yggjar (Odinis), id..Jd. 28; bál 
Yggjar ela, flamma pugnœ, gladius. F. II 
87 , 2 . Vide prœterea in elbjóðr, elboði, 
elbiirvar, eldraugr, elfestir, elfreyr, elhcrðandi, 
elherdir, elhvetjandi , clhvötuðr , elrunnr, 
clskyndir, clstærir, elsvellandi. Nimbum te- 
lorum cum procella comparat Livius 37, 41; 
equestris procella (i. e. ingruens equitum vis), 
Taciti Hist. 3, 53, 3, unde, equestrem pro- 
cellam excitare, Liv. 30, 18. — 2) imber : cl 
augna, kinna , hlýra, brú, hvarma, lacrimœ, 
SE. II 500; el kinna,»d., GS. 2. — 3) absol., 
pugna :ótt var el þat, cr sóttag | Aðils Máum 
^blám) naðri, impetuosa erat pugna, quá, Eg. 
55, 2. Sic in prosa : skamt hefir þat el verit 
brevis ea procella (i. e. pugna) fuit, Sturl. 

6, 4; verðrhér nú hit snarpasta el, Sfwf, 

7, 30; varð pá. at nýju hit harðasta el, ibid. 
42, utroque loco de impelu, impressione tn 
pugna factn ; Gönnlar {>eys el impelus pugnat 
Reskt. 11. — 4) composita : brandel, gun- 
nel, hjttrel, harðel, nadel, sverðel, kornel. 

EL, 1. s. prœs. ind. act. verbi ala, alere. 

ÆLA (œli , ælda, ælt), v. n. , scalurirr. 
ebullire (úll). <le iif/ua: vatn ælir a,/ua cum 
muriniirr defertur, SE. II 216, 2. 

ELBJObR, m. , qui procellam offerl , (e\, 
bjóðr): e. hrotta, procellam gladiorum (pug- 
iiain) offerem, pugnator, rir. lsld. l'l. 

ELBUÐI, m., id. qu. cM..j(iðr (cl, boði) : 
e. göndlar , procellam Bellonw (pugnawi) 
offerens, bellator, Ód. II: c. Harbarðs (Odi- 
nis), id., Nj. 103, 3; tide aliam interpreta- 
tionem sub sannclboði. 

ELBÖL ride elsólar. 






131 



Kl.li 



I l.llÖHX \K t(ib pro bflrvar stáls els, 
a stál* rl. procilla ekmlffbu, pugnu, kArvaf 

. K piii/milorrs . /•T.r. .'<"; . ð (GkM, II 

I LDA /Vldi, clda, eldt), r. «., i'jMrfn ac- 

. . flammam rjcittirr (cldr): grauir eldi 
>.•./■ (n/eifl //(///. lUtluil (metaph. 

ilr tlish iliiirmlti nuro termo esse ritlrlur). 
81 / 06, 5. 

ELD \/i (eldiz, eldr.t), r. n. dcp., conse- 
nescere, (aldr): ek eldumz senesc,,. OT. I> 
eldax »t löndum in imperio senescere, Hg.3l, 
3. — £/ oltstilrsrrre, tibliterari : |>rá muna oss um 
lefl eldajt desiderium nostrum (amor) per 
irtalcm (i/iiiititl ri.rero) non oblilcraliitur . 
/\ «/•///. .;. 2; /•/'. clht /»■„ clda. 

ELDB \M>. //., \'tar eldbands þrumii sand.t 
prn j'tar |mimu sanda bands clds , datores 
iitsiiltirmin arciiarum ritiridi (muris) ignis, 
dalores aiiri, riri, />. Ilrtrt). (nl. Ilufn. 1848) 
slr. 7. , 

KLDBKIDIH ár pro beiðir ár elds, rir, «6 
ár eldr, ignis (lurii, aurum, A/. 73, I. 

I.LDBKKKN EIR pro Kir bekks clds, fe- 
minti, a bekks eldr, ignis riri , tiiintni. 
hurm. 3, 5. 

I I.IMtODI, »»., tiblator ignis: — ata stéttar 
(muris). tiuri, rir. Ag. 

ELDBKOTl , m., fractor ignis , (eldr, 
broti): e. lagar, gui ignem pelagi (aurum) 
frtiiitjit , gui tiitrtim dislribuit , rir liberalis , 
tlr imprralore , G. 50; c. iinnar . id. , Ar. 
Iljiirl.ti. 2; c. Ygffjar, gui ignetn Yggi (Odi- 
nis, gladium) frangit, gui gladiu abitlilur . 
/iriiliatnr. rir. Jd. 36. 

ELDK ALDINN , //. p. cump., igne capul 
rrlulits, (cldr, falda) : e. alda, unda, igne 
faluti cmiiscuiis. Kiirm. 19, 5. 

KLDGKKV /'. . Vreya (domina) ignis do- 
í.l.lr. Geftl), 'fcmiiia. V. VI 200. 

ELDGKHD. f., coctio, (eldr, gerð): eldgerð- 
ar ök, ulla , ejus iiníia. muiiiis ollœ , cibaria, 
IIS. 18, 1. Sed h. I. eldgerðar ridetur con- 
jrctura esse, nam membr. E. habet cldgcrðr, 
M) Mferðr, C ölsgerðr, B olgcrðar. 

I LlMiKH |)R . /'., dea ignis tlumrstici, (cldr, 
BflrAr) . femina, in casu tocandi , HS. 18, 
1, sec. lect. membr. E. Tum akar mútur de 
bnlccibusaccipiciitUtm. f„rlc mitinra mttris . 
ab iik (ttKCOVOC, w'Ytjvj. 

I.LDi.ltl \Mlt, ///., giti ii/nrm miiiuii. (eldr, 
grennir); e. unnar, <//// ii/iicm undœ (aurum) 
miiiittt . Itbrralilrr ilistribml , rir, SE. II 

124, /. Yidr rlgrcnnir. 

KLlM.l W AH, m. ///., pugnalores , riri 
(cldr ensis, gunnar = gumnar), Kj. 
ubi construo: þá cr BlAf — M bmniiu þar 
inni c/ oddrunnar tin.i harmsakir. Jmtsonius 
c„nstru.rit : gunnar cld ( pr„ i gunnar eldi), 
i rjnr bostili. 

I I.IMIHIMMH. ///.. icbcs VuUialla: SE 
(irm. Í8 l.l.lr. Iirím). 

KI.IMMtÍD. /., procella cnsis, (rldr, hrið), 
ptit/iiti. Orhn. 22, 4. 

KI.IMII >. /;.. hypocaustum . citliiia: cldliiis.-. 
riör, lit/iia cuUnttiiit. cot/iiiiiaria = ^kií\. 
liorm. 3, 2. 

ELDI, n. , alimenlum, (ala) : gnógt cldi. 



magna alimenti (esnr) co/iiu. III,. II, I. 
Riiótt cldis, /(/., (i. Bf; c. Oreildis, alimen- 
tiim lu/ii. striii/ts. sl'. I '/',, orms, 

alimriilum serpentis (nl trhi ,pen- 

tis , ut licldr ú clili ■ - lnlilr rU aldr, 
tt-liiir /irtircctitir , l-'ll. III 276), oestas , 
inildr a,ramr i cð ecrva lor austr þaðan 
um orms eldi iibcralis rw in orientem rersus 
per astatem ilcr fmk\ s /. H •' • -í. — 
[i/ partus, ftrlus: komast eigi frá eldi sínu 
partu non lerari. partitm citili non posse, 
pros. VII. III 276. — y) alimcntum ignis 
(ala), rel cremia , ligna cremialia (clda). 
M,,„ 

I .LDÍXG, f., fulmen, SE. II 106 , 4, 
////. SBS| / ; eldingar hcims cœlestia fulmina, 
lla. 319, 1. Metaphorire: blóðs cldíngar, 
fiilminn sanguinis , gladii , II a. 233; eldíng 
illa foldar, fulgitr maiius, annuli , attrum , 
lla. 266, 3. Vide fárcldíng. 

KLDÍMil, m. , qui alit , nulrit (eldi), r. 
sanncldíngi. 

KLDIH, m.,Elder. famulus Ægeris, (qs. 
coquus , elda), SE, I 338, quo loco ('„,1. 
lleg. habel reseldr (i. e. ræseldr = lirav- 
areldr, tonts fatuus) , Lokagl. 1. Eldis 
briíðir, sponsœ Elderis, undœ , utpote igni 
falitti Utccntes, VII. I 478, 2, cf. cldfaldinn. — 
2) /////' ignem accendit , flammam excilal 
(clda) : e. vers elda, qui ignes marinos ac- 
ccmlit , qui aurum annulosque facit splen- 
dere, rtV, Gþ. 3. 

KLDMLIDIH. m. , lœsor ignis, (cldr, 
nieiðir), ángrs cldmciðir, qui ignem trt/uoris 
(aitrum) lœdit , comminuit , tlistribuit , rir, 
ísld. 15. 

ELDNAHI NGAR, t«. pl.. Sturl. 4, 35, 1 
(citalum in Landn. Gloss., ubi tertilur, nu- 
tritor ignis, coquus) legendum esl elnárúngar, 

KLDXJÓRUN, f., dea ignis, (eldr, njórun), 
öldu eldnjóriin. tlctt ignis marini (auri), fe- 
mina, GS. 31, Eb.W,3(GhM. I 75S, I). 

ELDR , wt. , ignis , Alrm. 2(i , llaram. 68. 
51; dat. eld pro eldi , Eg. 82, 1 ; ignis do- 
mesticus , Háram. 3, Ghv. 10, fím. 2. I 't ; 
brik clds, cttsltis ignis dumcstici. fcmina, Is. 
II 351, 1, hinc eldgcfn , eldgerðr; ignis ad 
cruciantlum. (Irm. 2, ad metlcntlum. llaram. 
140 (Gha. 40); hœc ris tnedica ignis illit- 
slralur proterbio : fáir bera allt mcin frá 
cldi pauci totum malum ab igne rrfrrunl , 
r. Gloss. Ormst. sub r. Ii\ i . I), igne infer- 
nali. Lr. 41, Mg. 9, 6; heimr h.is clds, do- 
tiiirilium alti it/nis , infcrus, tartarus . (>ll. 
171, 2. Eldr himins, lopts, ignis ca-li. aeris, 
sol, SE. I 330; c. Iiljrnis , /./. , buðlúngr 
lilv'inis clds, rex sulis. ('ltristus. Iltis. 21. 
Bni.Yir clds, frater ignis, rentus, SE. I 330. 
Eldr handar, vatna, igmt mnnus, fluriurum, 
„iiruin. >/. / •■:,-. Oðins. orrustu, sekon- 
únga, herklsða, hræva, benja, blóðs, ensis, 
trliim i/ii„ cutUtiir. >/■'. // 129. / 00; e. 
Gauts (OtUuis), glatliits. SE. I 126 

Q ilar (litllontr). id. . þrtacvlr G. clda, 

missor tilatUiiriim . piu/iiutor . (ill. 74, 3; e. 
hjaldrs (pugna \ l'.l,. I'J, 3: e. uiiiuin\ 

tuggu (cadareris) , id., Eb. 19 , II; c. sár- 



RLD 



132 



KLP 



flrfðs (sanguinis), id., Sie. 22; e. Ægis (Æge- 
ris , maris), aurum , ÓH. 41, 3; ástar eldr 
ignis amoris, Nik.11. — 2) ahsolute, gladius , 
SE. I 566, 3; eldi firðr inermis , Orkn. 66, 
1, in prosa slyppr; clda runnr ctr, Ód. 11; 
hinc eldhríð, eldgunnar, eldviðr 2. — 3) gi- 
gas, SE. I 550, 3; hinc S. Thorl. eldar, gi- 
gantis, SE. I 302, 3 pro gen. xou eldr ac- 
cipiens. Ego, pro nom. plur. accipiens, con- 
slruo valrugar látr eldar, ignes clipeorum, 
enses. — 4) equus , sec. Eddam Lövasinam, 
quœ sic habet: eldr ok funi heita hestar 
(SE. Eg.234.) — 5) in compositis: barðeldr, 
beneldr, fjarðeldr, gaupeldr, gjálfrcldr, gunn- 
eldr, hlífeldr, hryneldr, morðeldr, sáreldr, 
unneldr, vígcldr, víkeldr. 

ELDRAUGR , m. , arbor procellœ, (el, 
draugr): e. atgeira, arbor procellœ hastarum 
(pugnæ) , prœliator, vir, Grett. 80, 1; e. 
;tl;i galtar, arbor pugnœ iiuriilis. iil.. Hg. 31,2. 

ELDREID, f., gestalrix ignis, ^eldr, reið): 
c. ata foldar, ignem maris (aurum) geslans, 
femina, Korm. 22, 2; e. dorgar vángs, id., 
Jd. 3. 

ELDRUÐR, >«., arbor ignis, (eldr, ruðr): 
e. ölna foldar, arbor ignis marini (auri), 
vir, F. II 276, 2. 

ELDSKF.HÐIR, m. , qui ignem minuil, 
(eldr, skerðir): seiðs hrynleiðar e. , qui ig- 
nem maris (aurum) minuil , vir liberalis , 
Mh. 3, 3;tide álsferð. 

ELDSPONG, f., arbor ignis, (eldr, spóng) : 
unnar e. (i. e. spiing unnar elds) , arbor 
ignis marini (auri), femina, SE. II 499, 5. 

ELDSTAÐR, m.,locus ignis, (eldr. staðr), 
focus, FR. II 494, 3, pro eldstrt (ibid. 81, 1). 

ELDSTÓ, f., focus, (eldr, stó) , FR. II 
81, 1 (Nj.^p.236); p l. eldstóar, FR. II 115. 

ELDSTÓKKR, adj., ignem spargens, (eldr, 
stökkr) : hafs e. ignem maris (aurum) spar- 
gens , liberalis , Od. 3. — 2) substanlite, 
var. lect. Sturl. 6, 36, 2, skautborðs skeiðs 
eldstökkr , missor auri , vir liberalis , v. 
elílstukkvir. 

ELDSTÖKKVIR , m. , ignem spargens , 
(eldr, stökkvir); skautborðs skeiðs eld- 
stökkvir, missor auri , vir HLrrulis. Stttrl. 
6, 36, 2. 

ELDVEITANDI, tn., prœbitor ignis, (eldr, 
veita): próttar skýja e. , prœbitor ensium, 
qui enses muneri ilni. rex liberalis, Od. 3. 

ELDVEITIR, m., prœbens ignem, (eldr, 
veitir): öldu e., aurum largiens, vir libera- 
lis, Nj. 62. 

ELDVELLI, n., œstus ignis, (vel calefactio 
ad ignem. eldr, velli a vella), H. 16. 

ELDVINA, f. , amica ignis (domeslici, 
eldr , vina) , ad ignem sedere amans, jle fe- 
mina gigante, nisi sit potius , umica gigan- 
tis, ab eldr, gigas. ln Tidskr. for Aord. 
Oldk. // 254. not. de Freya accipilur, 
Hyndl. 42, v. eðlvina. 

ELDVIÐR, m., arbor ignis , (eldr, viðr): 
öldu c. (t. e. viðr öldu elds), arbor ignis 
marini (auri), vir, Nj. 93, 1, Vigagl. 21, 1, 
Lv. 44. — 2) arbor gladii (eldr 2), pugna- 
tor, F. II 313, 2. 

ELEGR .■((/.■ eligr. 



ELFESTIR, m. qui procellam firmam red- 
dit , (cl, festir): ála scrkjar c. (i. e. fcstir 
ála serkjar els), qui procellam loricœ (pug- 
nam) firmam, slaftilrtu rrdilil. pui/nnlnr. im- 
peralor bellicosus, SE. II 411 3. 

ELVlA,f., amnis, fluvius, SE. I 576; clfar 
bál, flamma fluvii, aurum . clfar bál.i viðr 
vir, OH. 57; álfröðull elfar, sol fluvii, au- 
rum, HS. 1, 4. — 2) Albis Gothorum, SE. 
I 476, 5 (F. VII 266, 1). — 3) in com- 
positis: farelfr, Gautelfr, Raumelfr, Saxelfr. 

ELFREYR,m., deus procellœ, (el, Freyr): 
Ullar kjöla e. (t'. e. Freyr Ullar kjöla cls), 
deus procellœ clipeorum (pugnœ), prœliator, 
bellalor, Rekst. 6. 

ELGBJOÐR, m. , prœfectus alcis , (elgr, 
bjóðr) : stafna e. (t'. e. bjóðr stafna clgs), 
prœfeclus alcis prorœ v. puppis , prœfectus 
navis, imperator, rex, Od. 15. 

ELGJA, f., una ex novem Heimdalli ma- 
tribus, gigante orla, Hyndl. 34. 

ELGR, m., alces, F. V 228, 4 (F. VIII 
31); in appell. navis: ára e. , alces remo- 
rum , navis , týr ára elgs tt'r, Isld. 8; e. 
branda (perticarum) ,id., Orkn. 51; c. fjarðar 
(sinus), id., GS. 21; e. flóðs (maris) , id., 
SE. I 444, 2; e. græðis (maris), id., rcnn- 
andi græðis elgs ttr, Nj. 146, 3; elgr 
stafna navis, Gd$. 13; e. hranna (undarum), 
id., hríð hranna elgs pugna navalis, hranna 
elgs hríðboði prœliator, ÖH. 48, 6; e. unnar 
(undœ) , navis, Nj. 93, 1; e. fcns (maris), 
id. , elgs fenviðr vir , lsld. 6; c. vágs (si- 
nus), id., Mg. 34, 1; e. æðiveðrs (tempesta- 
tis), id., SE. II 498, 3 (F. VI 196, 2). — 
2) alþjóð elgjar gálga Sonart. 15, bifariam 
accipit G. Magnœns , a) de tota gente hu- 
mana, ab elgjar gálgi, patibulum (t'. e. per- 
nicies, exitium) alcis, arbores (sec. J. Ccesa- 
ris B. Gall. 6, 27), ex quibus homines creali 
sint. b) de omnibus Islandis (Islendingar), 
hic elgjar gálgi , glacies , eadem ratione , 
quod alces , ubi semel in glaciem deciderit , 
resurgere nequeat; forte et elgjar gálgi re- 
duci possit ad elgr, nix madefacla, et elgjar 
gálgi, gelu, quod aquam conslringal, it. gla- 
cies, id. qu. iss; alleri autem parti lcndíngar 
(aland) respondet þjóð, ita ut þjóð elgjar 
gálga sit id. qu. Islendingar. 

ELGRE.NNÍR, m., alcem in cursum inci- 
tans, (elgr, rcnnir) : unnar c., maris alccm 
(navem) incitans , navigator, vir , SE. II 
412, 5, pro eldgrennir. 

ELGREYMR, m., qui alcem tenlat, (clgr, 
rcynir): e. Hundíngs (reynir Hundíngs clgs), 
ijiii alcem piratœ (navem) experitur, probat, 
vir navigandi peritus, ísld. 3. 

ELGRUND, /"., terra procellœ, (el, grund/, 
acr, cœlinn; þjóðkonúngr clgrundar, rex 
cwli, deus, Slurl. 7, 42, 8. 

ELGVER, n., marc alcis (elgr, ver), tcrra 
(sær dýia, SE. I 320); cndi elgvers extre- 
tinlas terrœ, SE. 1 322, 3. 

ELGVIÐMR, m., ursus , (elgr, viðnir) , 
SE. I 589, 3; v. elviðnir. 

ELGf>RÓTTR, m., deus alcis , (elgr, 
^róttr^: unnar c. (|>róttr unnar elgs), deus al- 
cis marinœ (naris), vir, Plac. 7. 



I I II 



133 



RI.J 



I I III ltl> \ \I>1 . m. , procvllam incitant, 
l$ t (.1. herðft): ullar e., procellam I lli 

(puynam) CÍent, puyiiatnr . rir. /,',. li. ubi 

ullr þóttil |>á Ullar | elherðandi 

"i skírr uf (xkn-yti-) nruiii | ikirftl 

mars fyrir borði, J: skýrr Ullar elherðandi 

Íóiii/ |).i rerðl allr l'vrir bonYi af ikn 
rum ikorðl mars. Grimi rlhrrðandar, puyna- 
legvnt quidd. Sv. 15, 3. Ála elh , id., 

/•;/>. 26 

I I III IIDIII, tn. , qui procellam excilnl, 
(el, herðir): e. gcrða puynalor, junnilin "/. 
40, 2 et e. randa, id., F. Í65, í. Sed rec- 
lissima videntur lecliones Fsk. 48, 1, rulr 
F. W/ ,i,l. Ii. I. 

ELHÖLL, f. , aula procellm, (el , höll), 
aer, it. cœlum: konúngr clhallar, rex cœli , 
deus, Has. 2, ubi sic: [cirs elhallar öllu | 
titu ikfrr konúngr dýrri , quoniam lu , cœ- 
lorum rex, omnium praslanlissimus es. 

ELHVETJANDl, m., procellam ciens, (cl, 
hvctja): hildar e, concitor puyna, bellator, 
ÓT. 20, 3. 

Kl.HN 'ÖTUÐR, »»., concilalor procellœ , 
(el, hvðtuðr) : Gðndlar e. (hvðtuðr Gðndlar 
els). procellam Göndula • (puynam) concilans, 
praliator, rir, Ey. 67, 2. 

ELIGR, adj., pratus, perversus, malus: e. 
móðr perversus animus , augu eligs móðs, 
Has. 56; it. elegr, ibid.,22, ubi sic: sál var 
hans ofs ok eleg | ósæl, i. e. sál hans var 
ofs ósæl ok cleg animus ejus (lalrnnis cum 
Christo crucifixi) erat maynopere miser el 
/irrrrrsus. In Bl. opponunlur inter se illr 
ok ælegr et góðr ok grandvarr. Vide æligr 
(r/". váligr, et Dan. elendig, miser). 

ÆI<IGR, 11,1} , malus, vilis (id. qu. elcgr) : 
ælig klæði vilia vestimenta, FR. I 248. 

KI.IVÁGAR, m plur.,(luvii Elirayi, (con- 
ydaii. H.vAgr), SE. 1 42, Vafþr. 31, Hýmk.5. 

ELJA. /"., ejusdem viri tixor, pellex, SE. 
I 538: þær konur heita eljur er cinn mann 
iííii. Sic clja Kindar, pellex Rindœ, quœ 
iiniilrm ac Rinda rirum habet, Tellus, SE. 
I 322, 5 ( F. 17 140, 1). ln prosa, œmula, 
99. 

ELJAX. f., ris, robur, constantia et for- 
liliiilo in Ifilinrihus perferendis, id. qu. þrek ; 
.jiini/iiittiir afl ok eljan, Huysm. 28, 3, vide 
cljun. Junrjunlur cljanlrvM M þrckleysi, ut 

sijiiniiijwa. (ill. 81. 

EUANOJARN, adj. , conslans, Gd$. 16. 

I UIANHBB8S, adj. , lœto animo labores 
lirrf,r,i,s. (eljan, hress): e. konúngr, G. II. 

KIJl'N, f., id. q U . eljan, conslanlia, for- 
lilutln. animus fortis , SF.. \ ;,',(); aíl ok 
H.iun vires et f„rliiu,l„ . I{,„. 'i I • ,/. rires , 
iinm cljun posse, Ód. 11; cljun sterk til 
|éðr« verkl maynœ rircs ,„/ '/,„„„ opera , 
li'l. 7: prrmiitaiiiiir inler se afl eteliun, 
/". /\ U4, rar. 'l. 

ELJUNFIMB, '"//.. laboriosus. wtrmwui 

forlis, /rljun. flmr), ,-pith. renis, F. VI 423* 

i. i; 

•UNFBÆKN, </y.. „, laboribus perfe- 
rendts fortis rt cnstans, (eljun . frækn), 

Bk. •>. 1 ( sh. .;. I). J} 



H.ll M'IIÓDII. adj., slrenuus, forlis , 
(iljiiii, fróSr), // '• t\h. 

ELJUNKUBB, „,l/. . forlitudine clarus, 

(cljun, kuðr), As. illin.v b, l nlute celeber. De 

Deo, timiiijinti ns, Lv. 36 : dag mctrsinn at sðnnu 

| snjallastr kondngr allra | eljnnkuðr um 

aðrar | alfriðar hátíðir. 

I I.JUXLATR, atl/.. lalmiis impatiens, iy- 
narus, (eljun, latr), Hitd. 30, -í. 

ELJUNPRUÐR, adj., strenuitate insiynis, 
(cljun, prdðr), F. 194. 

ELÍUNtrrEBKB, adj. , forlis riribus , vi- 
rium maynitudine insiyni, (eljun, sterkr); 
de Deo, omninotens, Has. 9. 

ELJUNSTOLI, m., sella palientiœ, (eljun, 
stóli = stóll), crux, SE. II 500, 2, eljun 
undir stóla pro undir eljun.stóla, sub cruce 
i. e. cruci adstans. Sic variant stóli et 
stóla, stola, kóri et kórr, chorus. 

ELJUNSiTRlNI), f.,peclus, (eljun, strind), 
= eljunströnd. ttn. 74, I. 

ELJUNSTRÖNU, f., sedes animi, (eljun, 
SE. II 540, strðnd), peclus: renna eljun- 
strandir oddum pectora transfiyere , SE. I 
678, 1. 

Kl.Jl'NjiR \R, adj., in laboribus ferendis 
constans, (eljun, þrár), Mh. 12, 1, F. VII 
196, 1. 

ELJUNftÚNGR , adj. , strenuus , forlis, 
(eljun, þúngr), F. XI 314, 1. 

ELJUÐNIR, m., domus Helte, SE. I 106. 
Eljuðnir vann sólginn Baldr œdes Helœ Bal- 
derum devoravit (recepit), A. 9. 

ELKALUR, ailj.. procellœ inslar friyidus, 
(el, kaldr) : e. straumr flumen prayelidum, 
Ý 51. 

ELKER, n. , vas procellarum, (cl , ker), 
«er, ut vindker: clkcrs botn, fundus aeris, 
terra. SE. I 318, 3. 

Kl.l.A. conj., aiit. Am. 36. — 2) adv., 
alias, alioquin , Am. 14, Korm. 3, 1 (forte 
h. I. aut), F. VI 196, 2, Has. 47. 

Kl.l.A . m., Ella, rex Northumbria, Ray- 
naris Lodbroki inlerfeclor; hinc Ellu niðr 
rcx Anylia, Ey. 55, 5; Ellu kind, proyenies 
Ella. Anyli, OH. 13, 1; Ellu konr, proyen- 
ies Ella , de reye Mayno Bono , Jiorveyia 
reye, forte a materno yenere Anylicano . F. 
VI 64, 2, cf. laiiuii Endils nioi, ættstafr, Kyncfti 
synir, víkinga niftr, FR. I 440, 3. Ellu 
ættleifð. patria Ella, de Anylia, F. XI 187, 

2. — (J) pirata: Ellu gcitdngr, crabro pi- 
rata, avis carnitora, corvus r. aqrila, llf- 
gjafi Ellu gettúnga, saturator corvorum, puy- 
nator , F. VII 196, var. 6, 2; stcins Élla, 
pirata lapidis, i. e. saxicola, anlricola, yiyas 
( ul fjallgestill, hraunatli), aldrmínkandi stcins 
Kllu, percussor yiyanlis , Thor, SE. I 902, 

3, quo loco S. Thorlacius (Thorsdrapa fraym. 
p. 165) construit cllualdr, atas senilis, senec- 
tus, sed formam ella pro elli, senectus, recte 
reprobaril Rafnius Krm. p. 143 et 147 not. 
5. Vide Elli. 

ELI.A, impers. senescere, id. qu. eldax: 

þótt elli etsi senectus obrepat, Korm. /}, /. 

ELLEKTl , undecimus, (ellif.i) , Vafþr. 

W; riicpti. id. . Om. //;.• .iiifti, i,i. . 

Haram. 159. 



RLL 



134 



ELR 



ELLl, f., seneclus. lláram. 16, Am. 73. — 
2) Ella, nutrix Lohii Vtgardcnsis, Senecta, 
SFé. I 160, cf. fángvina |>órs. 

ELLI, m., id. qu. Ella : aldrtjón EHa, 
exitium F.lUr, aquila dicitur = örn, ratione 
habita supplicii, quo Ella affeclus est (FR. 
I 354), in œnigmatc SE. Kg. 239. Sic ra- 
riatil Sturla el Sturli. 

ELLIBJÚGR, adj., prœ senio curvus, (elli, 
bjiigr), Hunstn. 29, 2. 

ELLIKU; undecim, Skf. 19. 20, F. I 28, 
1. V 170. VI 2.95. 

ELLIGAR, adv.,alias: eða e., id. qu. eða 
þá, FR.I264, 1, c/-.efta ella, id., F. VI 196,2. 
ELLILYK, n. plur., remedium contra se- 
nectam, (clli, lyf): e. Ása , poma vitalia, 
juventutem Asis revocantia, SE. I 304, quo- 
rum cuslos Idunna dicilur, sú er kunni e. 
Ása, quœ poma vitalia novil (i. e. asservavit), 
SE. I 312, 2. 

ELLIÐI, m., navis, SE. I 582, 3, Korm. 
25 1. Ellidius , navis Goris, FR. II 5, et 
Fr'idthjovi, FR. II 73, 1. 74, 2. 75, 1. 76, 
2. 79 1. 2. 81, 2; de etymo est in Gloss. 
Njalssagœ. In compos. hlátrelliði. 

ELLR pro eldr, ignis, v. c. meiðr hranna 
ells vir , Plac. 12: dís lœgis ells femina, 
GS. 19; acc. ell ignem, pros. F. VII 338; 
runnr drafnar ells, vir , Ag. ; þella ata jarðar 
ells, femina, ibid. In compos., ellskerðir, 
ellveldr, barðells, gaupeldr, elsbeiðir. 

ELLRl, natu major senior , G. 67; 
ýngra þoll ok ellra, tam natu minores quam 
majores, Has. 43 (nunc eldri, ut FR. III 
394); ellztr, superl., natu maximus, primus, 
Vafþr. 28. 

ELLSKERÐANDAR brims, viri, legendum 

est, Sv. 15, 3. 

ELLSKERÐIR, m. , id. qu. eldskcrðir, 
consumtor ignis , (cllr, skerðir): e. eggleiks 
(skcrðir cggleiks ells), consumtor ignis præ- 
liaris (gladii), adsiduus pugnator, Hitd. 17, 
3 (Nj. 45). 

ELLVELDR, p. p. comp., igne coclus, fabri- 
catus, (ellr, vella) , epith. gladii: herðinieiðr 
cllvclds hríngskóðs, qui ensem, igne fabrica- 
tum, torquet, vibrat, pugnator, Rehst. 32. 

ELIVIARR, »»., equus procellœ, navis, (el, 
marr), Mg. 20, 2. 

ELMEIÐR, m., arbor procellœ, (cl, meiðr) : 
e. fctilþelar (meiðr fetilþélar els) , arbor 
procellœ gladialis (pugnœ), vir, Gv. 5, ubi 
sic : Kyrr þraut aura errins | elmeiðs fc- 
tilþclar — óðs en örlcik gæðis — odda 
rcgnsvið þegna, i. e. aura errins fetilþelar 
elmeiðs þraut fyrr cn öilcik óðs odda rcgns 
gœðis við þegna, prius hominem facultates 
defecerunt, quam libcralilas in alios. 

ELMÓÐR, adj., inprocella animosus, (el, 
móðr"): gunnbliks e. animosus in procella 
gladii (in pugna) , OT. 116. 

ELNÁRUNGAR , m. plur., cientes procel- 
lam, (cl , náiúngar), legendum est Slurl. 4, 
35, 1 pro eldnárdngar; hlífar gims e., cien- 
lcsZ jiiiiccllfiin fil'Klii (]>ii{jiiam) , pugnatores. 
ÉLREIKR, adj., procellis gmulcns, (el, 
reifi')' cpitli. Ægcvis filiiirum. 8E. I 324, 3. 
ELREKI, m., ventus, (qs. procellam agens, 



imbricitor, cl , reki), SE. II 486 [569; e. 
blæss vefi ventus vela inflal , F. VII 357; 
bróðir elrcka, frater renti, ignis , SE. II 
569, quo loco fragm. 748 (SE. II 486), prare 
habet ælreki (rectius ælrcka). Metaph., e. 
grimdar, tempestas criulcliintis. iniinanis cru- 
ilclilas , Hv. 5, ubi sic: því er illífis æfa | 
andvígr hiti grandar | fremd er í gipt ne 
grimdar | greypr elreki steypir, í. e. jní 
(aldini) er andvígr illífis hiti œfa grandar, 
né grcypr grimdar clreki steypir. 

ELRI, n., SE. II 483; elrirr, m., // 566, 
alnus, quorum prius (clri) generis est voca- 
bulum, posterius speciei; hinc eldr, elri skæðr, 
igtiis alno noxius, Jd. 18. Garmr clris, ca- 
m$ alni, ignis, Ha. 286, 5: leysa elris garm 
ignem immitlere, Ha. 114, 1. Edda Lövasnin 
sic habet: hundr Elris jötuns hét Stonnr, 
canis Elreris gigantis nominalus est Stormr 
(tempestas) , quod qua auctorilate nilalur 
plane nescio. Interim hanc Eddam secuti 
videntur quidam poelœ recentiores , v. c. 
Snorrius Husafellensis: elris jötuns gannr. 
gó. Grand elris, noxa alni, ignis, F. \I 
306, 1, Gdþ. 52; elris sveiti, sudor alni, ig- 
nis, quod sudorem exprimat ligno, JVy. 136; 
strengði hon clri, alnum, columnam alneam 
riolenler complexa est, Gh. 25, ubi membr. 
habet elvi, prave ut videtur, quemadmodum 
SE. msc. habet elvirr et elvi pro elrirr et 
elri. Allala exempla ad neutr. elri sunl re- 
ferenda; masc. clrir occurrit in appellatione 
óss glóða elrir, alnus auri, vir, Ód. 26. AS. 
alr, ælre, Germ. erle, ellc, Dan. Elle. 

ELRUNNR, m., arbor procellœ, (cl, runnr) : 
e. álmdrosar eisu (runnr eisu álmdr. cls) , 
pugnator, F. I 27, 2. 

ELSBEIÐIR, sec. pronunt. pro clls beiðir, 
ár els beiðir, poscens ignem amnicum (au- 
rum), vir, Nj. 73, 1. 

ELSERKR, m., aulœum venti, (el, serkr), 
cœlum, ut hreggs tjald: gramr elserkjar, 
rex cœli, Christus , Has. 18, ubi sic: itr 
lýstir þií ástar j elserkjar gramr merki | 
láðs til lyptimciða linns í hérvist þinni, i. 
e. elserkjar gramr: þií lýstir ítr merki ástar 
til lyptimeiða linns láðs i hcrvist þinni. 

ELSETR, »-, sedes procellœ, venti , (el, 
sctr), aer, cœlum: clsetrs konúngr, rex cnli. 
deus, llns. 20, ubi: örr cr ok öllu dýrri 
elsctrs konúngr bctri (slropha intcrcal.). 

ELSKA, f., amor: clsku kuðralls kannandi, 
amore cognilus , omnium rerum sciens , i. e. 
deus benignissimus et omnisciens, Lb. 5; 
elsku fæðir, nutrilor, auctor amoris, Christus. 
Lb. 23; elsku kuðr benignus, Has. 16; e. at 
e-m lilut amor rei, llugsm. 31, 3, ut elskr 
at manni, Eg. 40. 80. 

EliSKA (-aða,-at), v. a., amare, Mg. 14, 

F. M 107, 3. ..-.,, 

ELSKOGl, m., deliciœ, desidcrium. ( clska, 
hugr), de persona, quæ ab ali'/uo inlimo af- 
fcclu amatur: sannr e. Guðs ok inan.Kit. ,lci 
hominumque deliciœ, deo koii>ii>>l>us<i«c cans- 
iftne/ (<!>■ duilmundo Rono), Gd. 76, ub> al. 
elskari (pro elskogi) , quod lum ,» ngnlf. 
passiio esl accipiendum, ul kyndan , t. III 



■11 



135 



KMH 



200. fite mliter, F. III 17i) pros., ininn sæti 
nk águ-tr rlskhugi. Vide elskugi. 

I L8KRI.N, ;/., tcrinium rel ras procellœ, 

(il, skrín), aer, cælum : harri clsknn--, 

cmli, Christus, Lb. 3/, ubi sic: örr þvíat 

u|i|i|.tuk liarri | elskriu.v fyrir ()ik siuum 

ÍOr jiii cr lirst var lýðum | lífs hiill viuum 

nlluiii. i. t. þviat tirr elskríns liarri upplauk 

öllum sínum vinum fyrirþik (per te, Sanria 

') |)á lífs höll, cr aðr var læ>t Kðum. 

BL8KUG1, iii.. (smor, (clska, hugr): ))ckkr 
cl.skuiíi linar brysti þrá ttmor animi dolmciii 
lntti, llv.8.; vck lijíutuin biils hirtir | björt 
elskuga njðrto, Hv. 14, i. e. Bflls hirtir! vck 
björt hjiirtu (mcð) björtum clskuga. Af hcn- 
nar (S.jnfnar) nafni cr rlskuginn kallaðr 
sjafni, 8E. I 116. — (Jj tniimu.s. 8E. I 540. 

ELSKULEYSl,«., defectus amoris, (dska, 
Imm), SkáUk, 6, 46. 

ELSKYNRIR, m., concitor procellœ, (el, 
skvndir): unda e. ( /■ e. skyndir unda els), 
concitor procellœ sanguinis (pugnœ), pugna- 
,ir, Sturl. 6, 10, 1. 

BL8N1 INY p. p. comp., procellis contorlus, 
procellosus, (cl, snúa), epilh. renti: elsnúin 
álasorg tempesttu procellosa, SE. I 496, 5. 

ELSÓLAB BÖL, SE. I 466, 1, gigas, 
dubiœ interpretationis ; Lex. Mythol. p. 491 
tlirisim accipit : el, sólar btfl, procella, soli 
noxia. Forte elsrílar sec. pronunliationem 
est pro ellsólar, ut clsólar bi'il sit id. qu. 
bðl sólar clls, noxa ignis solaris, noxa lumi- 
nis solaris; vel construendum elbul sólar, 
noxa procellosa solis ; ulrumque, ratione ha- 
bita Vsp. 36. 37, lupus enim mánagarmr, 
túnjrls tjúgari í trullshami, rýðr ragna sjöt 
rauðurn drcyra, cœloque sanguine perfuso, so- 
lem obscuraturus credebatur (SE. I 58 — 60 : 
hann glcypir túngl, ok stiikkvir bluði himin 
ok lupt lill. þaðan týnir sól skini sínu). 

ELSTÆRIR , m. , qui procellam incre- 
brescere facil, (el, stærir): Yggs e. (stærir 
Ygcs cls, pugnœ), prœliator, vir, Orkn. 79, 6. 

KLsVKlGIR, m., qui lorquet, vibrat pro- 
cella..., (el, sveigir): c. skjaldlinns, pro 
sveigir skjald-cls linns, qui ribrat serpentem 
pmrrlltr stuitiriœ (serpentem pugnœ, hastam), 
pratliator, rir. Slurl. 6, 36, 3. 

ELSTVELLANDI, /;/., qui lumescere, (fer- 
i procellasn facit, (el, svclla) : Yggjar 
•• . pitgnam fervescere facicns, pugnalor, F. 
. 2. 

I LTA (eltij elta, clt) . r. a., persequi, 
fugarc, ii, i'ut/am agere , inslare fugi- 
Harbl. 37, ////. 35, 2; c. sauði, orej, 
I ( \ \ 11,0). 

I I.VI. Ok, :>.">. huutl iluhic prava lectio 
pro clri. t/u. r. 

I I.MDMR. »,.. ,1. Worm. SE. 

1 rtli. /.">. /iro cl£\iðllir. 
I 'I.NIDR, ;;/., ttrlmr fttttUm, (el, viðr) : 
■•• ll-j.ni. (yVSt Bðfna eU), mrbor proeeUa 
'iinir (pugnœ),pugnaior, rii.Hild. 17,3. 

I l.|»<)|,|,R, ;„.. pinus pmrrlttr. ( cl, })ullr) : 

Jálfaðs c. (þotlr JÍlfaða <ls), mlumcn pro- 

Oitmnr I pn ijntr ) . /iitijnatnr. Oll. 2'jtj. 

BM (' I. pr&t. inil. urt. r. \rra), sum, 



Vnffr. 6. Mrm.-i, lltirttm. 105, Fjölsm. 4. 
I ■ ink. 

I MBLA, I' ■ l'inlila, prima femina, Vsp. 
15, >/• / 5'i. — 2) emblu askr, E| 
1, G. Magnun rnl, lur esse „navis", praferenti 
ciiilu askr, ab emla = hrmla (id. qu. hamla), 
stroppus remiv. retinttruluin. unde styiiliamla, 
ansa gubernaculi, aul funis quo gubernacu- 
lum regilur, il. oddhemla et hcmlir. Forte 
describilur in hac semistropha pugna tam 
rmiiinus , t/iiiim eminus facta , sed rationem, 
cur emblu askr manum possit significare, in- 
dttf/are nequeo. 

KMBÆTTI, n., officium sacrum, sacerdo- 
lutc: ciiiliii'itis-irjurð, administratio sacri offi- 
cii , fremja c. fögrum hætti , officium sacrum 
decenler administrare , rem dirinam rite per- 
agere, Gd. 11. 

K.MJA (cmjaða ,-at) , r. n. , ulularc , de 
tillilelis funosis, H. 19, 2, FR. I 422, ubi 
ponitur unacum grenja; de lupo , Am. 22 
(FR. I 213). 

E.MJ A R, f. plur., pars gladii, SE. I 568, 
2 (// 477 æmiarr, // 560 emiarr). 

EMK pro em ek, sum, Vafþr. 8, Ad. 1. 
2; in prosa F. XI 91. Cum negatione a, 
cmka ek, Sk. 1, 21, Gd$. 2, non sum; it. 
cmkat ek, Harbl. 34, Skf. 18, ÓH. 194, 1; 
it. cmkak, »'rf., ÓII. 247, 1. 

E\ , conj. advers., sed, at , autem , vero. 
En et enn, t» promiscuo usu mullorum Codi- 
cum , Raskium (F. VII prœf. 7) secutus ita 
distinguo, ut en, usurpatum ut adv. similitudi- 
nis. t/ u u iii , cl ul conjunctio advers., at , sed, 
vero,per unum n, enn, adc, etiam, adhuc, 
prœterea,per duo n scribanlur. 1) en, sed, 
vero, Vsp. 3, Hávam. 7. 16, Vafþr. 21; ter, 
t/ttatcr repetitur , Grm. 40. 43, it. in una 
semistropha meiri collalati (dróttkvætt), F. 
VI 23, 2, permissu SE. I 612. 684. — 
$) particula transeundi, aulem, Hýmk. 9. — 
y) t'» syllaba metrica, ubi forte scribendum 
est per cnn , propter emphasin, Korm. 3,2, 
F. V 227, 3. VI 154. 387, 1. 2. VII 70. 
153, 2, Hh. 12,2. — ðj transponilur: nú 
ferr enn sva, at, pro , en nú fcrr svá, at, 
nunc vero res ita est, ut, Korm. 12, 4; dis- 
jungilur a membro adversativo , SE. I 294, 
4, ubi cohœrenl, en sverðfen ílaut sed aqua 
fluebat. — e) jungunlur cn cnn, sed adhur, 
llijmk. 28, ut Sks. 304, en enn heldr skaltu 
|iiu varaz , quanquam potest in loco priori 
to enn (ænn) accipi pro ern , v. enn. — 
2) en , t/uam , antecedente comparaliro . //</- 
///;;/. 6; sed hic interdum transpositio locum 
habcl : en foú færa pro færa cn foú , minus 
(rtilcl, pollit). i/ittnn l,i. SE. I l'l'i. 2; 
hcldr en vægja — dcyja, í. e. heldr dcyja, 
cn vægja, potius mori , quam cedere , hj. 79, 
'. 2: i-ii si' ( prtrs. conj. v. vera) , u/., 
Ilaram. 10. II. 71. 12ti . St;f. 13; heldr en 
polius t/uiim, lltiram. /,*)í. //. Ilr. 1. — 3) en 
/. rnmpartil, r/>. r. cnn 2. it. in. 

BN, id. qu. eð, er, relat. , indecl. , t/ui; 

mnes Codd. Icgunt cnn fV/ir. /): en um 

>\;inliildi s.itii |>M.ir, ! «'ni et minna 

barna | bazt fullhugðak, cui oplime cupie- 

litim; quo loco interpretes substituerunt cr. 



i:\n 



136 



RND 



linshius enn ingenijsc in henni mularil (qs. 
cnn ck pro 'enn' ck). J>;hih cn , eum qui, 
pro þann er, quid. Cod. Eg. 52, var. lect. 
e; in prosa F. IX 308 var. 4: Jus eccl. 
Vicensium 38 l. 1 : hvart en er, ibid. 53, 23. 
54, 8; relat., 58, Í5; scgja til saka slíkt 
en er, causam, sicut revera est, enarret, 63, 
15; bpta sliku en dagríki cr til multam ex- 
pendere , diei sanclitati ccnvcmcnlcm, 56 , 7, 
iiddc 21, 3. 23, 6.-2) conjunctio, ss er; 
n) quod, dum, quando, F. VI 23, 2, in versu 
5 ; Eg. 84 , 1, var. t) ; Jus eccl. Vic. 28 , 2, 
hví ctr þú kjöt, en aðrir mcnn fasta? 51, 12, 
vetrardag, en sól setz, hieme, cum sol occi- 
dit; adde F. VII 331 et Gloss. Njalssagœ ; v. en. 

KNDA (cndi, enda, endt), finire, (endi) ; 
intrans., enda, finiri, cessare, desinere: opt 
enda mál sœpe finis dictis , F. V 176, 1; 
cndaz , id. , lcyfð cndiz laudatio finilur 
(= lýk ek vísu), F. IV 185, 1. Endaz mori, 
v. c. endiz stáli gladio peremtus occubuit, 
SE. II 226 (forte id. qu. andaz, ab önd, 
endr). — 2) ad finem manere, durare: rödd 
randa cndiz clamor scutorum (pugna) diu 
durarit, H. 10; sátt cndiz, pax, gratia per- 
mansit, Ilh. 2'4. 

ENDl, m., finis: e. elgvers, extremitas 
lerrœ, promontorium vel lingula in mare 
procurrens, SE. I 322, 2; endi heims, ex- 
tremitas mundi, exlrema mundi terra, de Is- 
landia: á cinum hólma, cnda heims er kalla 
beimar, Gd. 5; e. himins extremitas cœli, 
Vafpr. 37; fjórir endar liimins qualuor cœli 
plagœ, OT. 50. Vera á cnda finitum esse, 
Skáldh. 7, 9; standa á enda finem adtigisse, 
Sonart. 4; lúta at cnda ad finem vergere, 
síð man lúta at enda óðar carmen sero fini 
adpropinquat, RS. 12. Endi, extremitas cor- 
poris , de capite , Selh. 3 , cf. Olavii Synt. 
Bapt: p. 150. Endi lífs ok stjórnar mæðu, 
Gd. 25; e. lokins lífs vitœ exactœ finis, Y. 
35; tii cnda lífs ad finem vilœ, Nj. 30, 3. 
Upplðnd til enda , Uplanda usque ad terminos, 
extremos limites , i. e. tota Uplanda , F. V 
170; allr Heiðabær með endum, Hh. 34, 4; 
iill Jótagrund með endum, id., F. XI 212; 
jafnan vcit ek , en sjórr nam sæta | sætum 
tír, er Guð lét skíraz, | milli síðan enda 
alla [ alllicilaga Jórdan falla, i. e. ek veit 
alla Jórdan falla síðan jafnan allheilaga milli 
cnda, totam a fonte usque ad caput, Gþ. 11. 
Sjá fyrir annan enda rerum exilum perspi- 
cere, Sturl. 4, 2, 2; nú hefi ek illan enda 
Eystcins sonum leystan, inchoavi rem , filiis 
E. exitio futuram, Korm. 17, 2. 20, 2. Lofs 
endi, finis, quo laudalio lendit, objeclum lau- 
dalionisy maleria laudum, Eg. 82, 5, sec. G. 
Magn., consummatio poematis; cf. málsendi, 
materia colloquii, ÓH. c. 162 — 2) absol., 
iiliiius, mors : of enda f>ess morðkcnds þeng- 
ils scssa propler obitum bellicosi illius re- 
gis amici, SE. I 460, 3; öðlaz blíðan enda, 
placida morte obire, decedere, Gd$. 12. 
Vidt hrimsendi. 

KVDlLÁGR, adj., per totam longitudinem 
subjeclus, (endi, lágr), SE. I 278, 2, ad 
formam adj. cndilángr per totam longiliuliiiriii 
porrectus. 



I.NDII.I,. in. , regulus marilimus , SE. I 
547, 1; Endils andri, xylosolea Endilis , 
navis, Eg. 82, 4; — eykr (jumentum), navis , 
v. cykríðandi et eykríðr; — svörr (passer), 
corvus, Endils svörgœðir pugnalor , F. VII 
92, 1; — ítrskið navis , Ód. 23. Endils 
niðr, progenies Endilis , de heroe bellicoso, 
Krm. 18, ut œttstafr Endils , Orhn. 15, 3; 
cf. Eynefr. Endils boð, nuntium Endilis, nun- 
tium quale mitli solet ab Endile (archipirata), 
nuntius belli, Nj. 103, 2, sed prœstare videlur 
var. lect. Nj. alsiiendis boð nunlium ab- 
solulum, aul einhcndis boð, certum, indubium 
F. II 203 , 2. Endils mór , solum Endilis , 
monlana, saltus, SE. I 292, 2, sed ila 
Endill de gigante sumendum eril, Rasks saml. 
Afhandl. / 110. Vide Sámcndill. 

ENDIR, m., finis, id. qu. endi, sed rarius 
occurrens ; bani, e. ílls, mors, finis malorum, 
Hugsm. 26, 1; cndir álgrundar, finis maris, 
serpens (propr. Midgardicus) , it. annnlns, 
tróða álgrundar endis femina, v. álgrund. 
In prosa, cndir horns extremitas cornus , SE. 
I 16Z; neðri endir (fisks), GhM. III 310. 
Vide enni pro cndi. 

EMUSKKll), n. , meta curricvli (= endi- 
mark , endi, skcið) : e. allra landa, omnium 
lerarum meta , serpens circumterraneus , SE. 
I 256. Aliter sumitur in Lex. Mylhol. 

P . m. 

ENDLÁNGR, adj., perpetuus , continuus , 
q u ii n I ii m in lonqiludinem porrectus esl ; c. 
salr, Hamh. 27, Völk. 7. 14. 28, Og. 3; 
at endlöngu húsi, Am. 18. 24, (cndi, lángr , 
hodie vulgo in usu endilángr, cf. quoad formain 
endilágr). Vide cnnlángr. 

ENDR, prœpos., cum dat. , contra, ad- 
versus , (and) : endr skjöldúngum, adversus 
regcs, obviam regibus, F. XI 196, 2, quo loco 
Cod: A habet end , id. — 2) adv. iterum : 
taka endr, recuperare, in poteslatem redigere, 
SE. I 322, 5; kom endr at hamri malleum 
recuperavit, Hamh..32; koma c. at c-m iterum 
redire, ÓH. 23, 1; cndr laginn , rursus (ut 
prius) collocalus. Bk. 2, 63. — (J) olim , 
Am. 1, Eg. 88 , 1 , Ad. 3, SE. I 468, 2. 
474, 4, Hh. 34. 5, F. I 144. II 277, Y. 
28. 2.9, ÓT. 97, 2, SE. I 292, 1, OH. 
172, Mg. 9, 4. 17, 4, F. XI 138, 3, Gþ. 
10. In prosa occurrit endr fyrir laungu , 
FR. III 250: kápurnar, er Vefreyja gerði 
föður mínum endr fyiir laungu; t'f. ibid. 347, 
voru þer góðs frá mér makligir fyrir lif- 
gjðfina ok klæðin cndr fyrir löngu, er þið 
gáfuð mér; vide eðr fyrir laungu, sub voce 
eðr; adde ÓT. 25, ÓH. 14, 1. 13, 3, SE. 
I m 1. II 188, 1, FR. II 280, 1, ubi var. 
lecl. est einnig, etiam, quoque. 

ENDRBORINN, p. p. comp. , regeneratus , 
reqenilus , (cndr, bera) , Ed. Sœm. Hafn. II 
115-16 (Holm. 169); FR. III 36, Sturi. 
9, 42. Sensu theologico: frömuðr ástar! 
þinn blíðr blástr lífgar þrif endrbornar (pro 
endrborinnar) þjóðar, salutem hominum re- 
gencralorum , Hr. I. 

ENDRGEFENDB, m. plur., dona remune- 
rantes, (cndr, ccfa) , Hávam. 41. 
KMIRLAGIVV, rirfe sub cndr 2. 






137 



I • > V 



t \Dlíl> \»; \ . /'. . eompensatio, (cmli , 
þiegja). //"""" '. ti adnotat Jmitoniut ad 
Islitinhrnkam str. 16. (Félag. I): „þOgu 
jiro þágu est in Thomasskinna" . Possit et 
< nulrþaga (endr, þagaa þeygja), silen- 
litiin PÍCÍSSÍm fitrliitn . rrl copiú ilirrmli riritsim 
esta. 

I Mí, (., /nalum, ager non ttercoralus : 
enpjar lýra, piscis prati, serpens , ejus látr- 
þvrrraudi rir liberalis , F. IV 91. Eng 
frinininum ett Gftl. 30Q, festa lög fyrir 
akrinn eða engina ; il. Isl. I 145 : Grimr 
M-iui lutnn (lækinn) á eng sína. Neulr. gen. 
ett. F. VI 103. 

KMiAIKÍTTlR, f., filitt unica , Völk. 34, 
id. qu. eingadúttir. 

KNGl, n., id. qu. eng, pratum; engi-lúia 
terpens , ejut látrþverrandi tir liberalit, ÓH. 

I / . . ;. 

i.NGl, id. qu. eingi, nullus : e. maðr . 
Hniiiiii. 19, Skf. 7; fem., engi-a, cum tuf- 
f'tsa altera neg. a, on er þess engia nulla 
ejut rei spes esl , Am. 67, pro qua lect. 
Raskius snbstituit engin , fem. ab engitin, 
nullus , quod hodie usitatissimum. Dat. engi : 
engi svcini nulli puero , FR. I 259. Acc. 
engi : engi frið nullam pacem , Hávam. 
16, Vafþr. 2; engi þrek (a þrekr), nullum 
robur , Korm. 16, 3; in pros. SE. I IV> : 
cngi knút nullum nodum, cngi álarendann. 
Gen. cnkis, Sóll. 28. Plur. engi nirðir bauga, 
Merl. i, 54. 

I \G1LL, m. , angelus ; e. guSs , angelus 
dei, absol. forte Michael , Isl. II 222. rar. 
19 ; engla liiS, fyiki, cohorles angelorum, Plac. 
32, F. VI 197, 2; efri cnglum angclis 
superior , G. 5. iSkapari, stýrandi, kondngr 
fiisrla. creator, rector, rex angelorum, Christus, 
>/■-'. / 466; cngla gramr, id. , ibid. 169, 3; 
e. kennir, id. , Plac. 8, stýrir, 25. Vide 
Ijósenglar, 

KMílW. niillus, sss engij neutr. pl. engin, 
>/-' / 45«, 2. 

I NGLAB, m. plur., Angli: Engla stríðir, 
hotlis Anglorum, rex qui cum Anglis bella 
gessit , OH. 248, 1. Engla bjöft, jörð, terra 
Anglorum, Anglia, Höfuðl. 2, Korm. 3,8. 
Englanes, n. , promontorium Anglorum, in 
Kenlitt (Cantia), ut pitlttl Suhmius, hrin. II. 

IMiH, nitllus, id. qu. engi , F. XI 295 
(AR. II I3i , I); cum gen. plur. , engr 
bcima nemo hominum , Od. 2; engr annara 
manna nemo alius, F. III 103. Hinc acc. 

fllí.Hl. 

I • m;>K1i , itl. t/u. enskr, Anglicus, Angli- 
rniiits; Engst fólk, populus Anglicu*, Angli, 
/•• \/ 

KNKI>. gen. sing. masc. et neutr. ab engi, 

I \\ iii. prott. tiiljnl., ille, id. qu. inn, 
liinn rum atlj. drtcrtn. , r. r. enn vari 
gestr rnuliis illr Im.s/irs . Iliirnin. 7, Skf. 

/ /// II). 2. // 53, -i. VII 329, 2, 
Viiffiv. !J ; ft'tn. . m hftdui mœr levidn 
illa pitrlln . Iliiriim 96; neutr. ct fjórða , 
sétta , qitttrliiin. scxlitin , Hitrain. I'ij. /.'>/. 
ride ci\; gcn. ncittr. , eai l.i">a mans luriilir 
tllius puella-, Haram. 92; enum, dat. plur. 



rum adj. indcterm., cnum rcginkunnom, Háeam. 
80; enura slævurum, Lokagl. 22. 23; enum 
aldrteniiin. Ilnrlil. 'l'l ; gen. fem. cnnar, lltirnin. 
ÍOÍ, Lnkiiiil. 88; acc. fem. cna, Harbl. 29; 
gen. masc. ens hrímkalda magar, Lokagl. 51. 

K W , nilj. , jiru ern , strenuus , negotiotus, 
negotiis gerendis par , Rg. 31, 1; forle et 
Hýmk. 98. 

EXM , adv. , iiittiti. adhuc, amplius , in- 
super , po'rro, Vsp. 22, cf. 19, Háeam. 46. 
101, Og. 11, Lokagl. 28, llyndl. 29, Vegtk. 
13, Nj. 73, í. 93, 1; etiam (ut ceteri), enn 
sem aðra, Jd. 2, Lb. 10, F. X 428, 46; 
enn eigi, nondum, nunquam , F. II 321. — 2) 
en, enn, cum comparatito , ut in, inn: enn 
betii melior, Gk. 9; cnn æðri prœstanliores, 
Sie. 13, tel cum Hkr. T. VI aldri enn adhuc 
ti n iitliin in : cnn lengr, ulterius , amplius , Am. 
61; enn fullara plenius , ÓH. 186, 6; cn 
breiðara adhuc (isthoc) amplius. Hamh. 25. 

ENNI, n. , frons (-tis): óskírð enni, 
frontes non baptizatœ , i e. capila non bap- 
tizata, homines pagani, F. VI 55, /; sinciput, 
hári sveipat í cnni crispi in fronte capilli , 
Korm. 3,5; ennis sól oculus , SE. I 538. 

EWl pro endi , dat. s. ab endir , futis . 
erlrcmitas, v. Ilrnna. 

ENMBRATTR, m. , Odin, (propr. adject., 
ardua fronte, cilo), SE. II 472. 556, (enni, 
brattr). 

KWIIU Klt, m. , pannus fronlalis, (cnni, 
diíkr), redimiculum capitis, titta t. diadema, 
SE. I 236, 4 (470, 4), forle id. qu. skar- 
band, Aj. 31, cf. cnnitíníl. 

ENMGEIRR, m. , hasta frontis , (enni, 
gcirr), cornu: e. u*a, id. qu. uxahorn cornu 
pecudum , FR. II 337. 

EXMHÖGG. n. , iclus fronti infliclus , 
(enni, hög g), SE. 1 374, 1. 

ENNILANGR, m. , Thor , íenni , lingr 
t/iittsi longa fronte , fronlo) , SE. I 553, 2 ; 
II 556 enndilangr. 

KNMLEIPTR, «., fulgur frontis, (enni, 
leiptr) , oculus, SE. II 499, 6. 

ENNIMÁM m., luna fronlis, (enni, ináni), 
oculus, Ad. 5. 

KWISPÆNIR, m. plur., tide Gloss. F. 
XII, non occurrit in SE., cf. llaug, húnspæn- 
ir, tingl. 

KNNITINGL, n. plur. , ornatus frontis , 
(enni , tíngl), tittœ aurea , ísl. I 197, rf. 
cnnidtikr. 

ENMTIÍNGL, n. , luna frontis , (enni , 
tdngl), oculus, SE. I, 32, /, Ý. 5, AR. 

I 250. 

KWKVNGR, adj. , id. qu. endlángr, Skf. 
3. it. Völk. 15. ed. Hnhn. 

I.N^Klt, adj. , Anglicus : rn.sk slétta, pla- 
nities Anglica , terra Anglica , Anglia , SE. 

II 222, 2; cnskt l.i*. „I.. Si. 3, 2; ensk 
þjóð, drótt, ætt, gens Anglica, Angli, Merl. 
■2. 2. '/. Rekst, 5, Mcrl. 2. 102. 

ÆPA (æpi, æpta, æpt), r. «., ejulare, 
(6p) , lliirniii. /)2, Am. 59; ululare: m. 
lilli hörra , Harbl. 45; coasare, de rana : 
æpa kann i maurum frauskr rana in palu- 
ililnis riiiirnl , A. 5 (r,.l,- n|iir, opir). 

EPLI, n, pomum Skf. 19. 20; epla gæt- 



KPT 



138 



i:r 



andi , custos pomorum (vilalium) , Idunna, 
SE. I 304; e. brjósts, hugar, pomum pec- 
loris, animi, cor , SE. I 540; aldrklifs 
(pectoris) , id.„ HR. 15; e. Heljar, pomum 
Helœ, mors, ísl. II 351 ; epli Jesse kindar, 
pomum Davidis, i. e. progenies Davidis , de 
Christo, SE. II 188, 1. /n compositis 
fjarðepli, sjónepli. 

EPT apocopatum pro eptir, post, Skf. 
39. 41, Ý. 15, ÓT. 131, 2, Ód. 25, Mg. 36, 
3, SE. I 446, 1. 

EPTIR, adv., postea, de tempore, of 
sumur eptir œstatibus sequenlibus , Vsp. 37, 
Sóll. 22. 25, ÓH. 74, 2, Og. 31, Bk. 
2, 38; junguntur síðan eptir, Jd. 36; forle 
id. qu. aptr, iterum, finnaz cptir = finnaz 
aptr ilerum inveniri, Vsp. 54; it. loco , 
vicissim (ut aptr), Hávam. 107. — 2) prœpos., 
cum dat. et acc. ; a) cum dat. , fara eptir 
c-u ire petilum aliquid , Fjölsm. 28; krilluð 
eptir móður 6Ínni nomen malris mortuœ sor- 
tita , Skáldh. 7 , 36. — 6) cum acc. , gráta 
eptir oílátinn morluum quem deflere , Mg. 9, 
3; eptir Strandahnciti post cœdem Dnei- 
teris, Sturl. 1, 11 (p. 17, var. 10); friður- 
leifð eptir frændr, hœreditas morle consan- 
guineorum vacua , a consanguineis relicta, 
Hyndl. 9; sequente participio : e. gcnginn 
guma palre defunclo , Hdvam. 72; e. dauðan 
dólerstríðl post mortuum bellatorem, Ha. 146; 
e. liðinn ræsi rege morluo, F. X 430, 62. 68. 

EPTIRDÆMI, n., exemplum, Gdþ. 6. 

ER, particula insep., exclusiva, ferlendis), 
privativa (ut ervita; erendr mortuus , Eg. 
67), id. qu. or, ör. 

ER (ér) pro þér, a) dat. sing. pron. þií, 
tibi, Plac. 1. — b) nom. plur. pron. yú, 
vos: vituð er? infelligitisl Vsp. 25. 26; takit 
er, capite, comprehendite, Am. 55; farit er 
ne proficiscaris , H. 37; hætt hafit er peri- 
clitalus es, ÓH. 27, 1 ; lifit einir er vos soli 
superestis, Hm. 4; en er heyrt hafit vos 
vero andivislis, Hýmk. 38; þá er er á t>jassa 
þrifuð cum manus intulistis Thj., Lokagl. 
52; er knattuð þar þeirra | — gjörsimum 
skipta lu ibi res pretiosas eorum divisisli 
(inter milites) , SE. I 510, 1; er megut 
undir stórar | yðvars græðis sjá blæða licet 
vobis videre sanguinem ex ingenlibus vulne- 
ribus salvatoris restri mananlem , Lb. 44; 
slruclura intricatiore : ek kom eigi síðar en 
cr til vápna sennu non adveni ad pugnam 
serius q ii ii iii vos, Nj. 93, 1 (G. Pauli, recte, 
ut videtur), quo loco scribitur ær pro er (er), 
ut membr. ad Am. 55. 

ER, pronomen relatirum, omn. gen., indecl., 
frequentissime cum verbo sentenliœ relativœ 
iii omnibus casibus, rarissime cum substanliro 
et prœpos.; cum substanliro,si maðr,cr af- 
skurðr liafði farit orðahlýru, rir . nijits 
liiii/uam prœcisio perdiderat, i. e. cui lingua 
exsecta fuerat , G. 26; cum prœpositione, 
sa inn stúrúðgi jötunn , er or steini var 
höfuðit á, magnanimus ille gigas, in quo (i. 
e. cui) e saxo eral caput , Harbl. 14; sic in 
prosa 4 , SE. I 228, eldrinn sá . er brrndr 
var Asgarðr, ignis ille, quo Asgardus in- 
flammalus est , et I 346, sá þvengr, er 



muðrinn Loka var samanrifjaðr, lorum, quo 
os Lokii consutum i>rat ; quibus locis omitittur 
prmpoiitia. Intvrdum in sententia relaliva 
pron. demonstialiriuii uililitur c.rplanandi 
gralia, v. c. Has. 3, ubi sic: alls nu-gu 
ekki þollar | án fremja þess hánum | siiiVt 
viggs, er scggjum siðabót af því hljótiz. i. 
e. alls (quandoquidem) þollar súða viggs 
mcgu án liánum frcmja ekki þess, er seggjum 
liljútiz siðabót af því, nihil tale, ex quo ho- 
mines vitœ emendationem consequantur ; it. 
Hávam. 141. Sic in prosa, SE. I 454, rétt 
er ok iiin þann konúng, er undir honum eru 
skattkonúngar, at kallahann konúng konúnga, 
cui subjecti sunt reges vectigales; it II 84: 
skamma stund hefir sú samstafa, cr (sem, 
// 505) raddarstafr hennar (cujus vocalis) 
er náttdrliga skammr. — KpK. c. 15, „sa maðr 
er hann skal fasta , skal hafa etit mat sinn 
fyrir roiðja nótt". Ordinarie respicit ante- 
cedens pron. demonstrativum sa, enn , hinn, 
þessi : prœmisso sá, Hávam. 50, enn, ibid. 7, 
hinn, SE. I 612, 1, þessi, Skf. 23. — 2) 
adv. relativum, lam loci, id. qu. þar er, ibi, 
nlii. ii ii ii iii temporis þá er, tum, quum; si — 
3) conjunctio, quod, ut, respiciens prœcedens 
inii subintellectum aliquod demonstralivum , 
v. c. Orkn. 75, 2, aldr hef ek frétt þat, er 
fcldi | framstalls konur allar | — höfuð- 
iliikinii. semper id audivi , quod omnes ma- 
tronœ caput panno velarint ; F. II 52, 2, 
fyrr var hitt, er ek gat blóta Hliðskjálfar 
harra, olim evenit, ut colerem, olim colere 
consveveram ; þat verðr mörgum manni, er 
um myrkvan staf villiz , id accidit multis 
mortalibus , ut in obscura litera errent , Eg. 
75, 2; sic Am. 53, Lokagl. 28, Harbl. 14, 
Sóll. 83. Subintelligitur demonslrativum, 
Lokagl. 48, ofdrykkja veldr (o: þvi) , er, 
temulentia facit, ut. — $) si, id. qu. ef: 
mart sagða ck , | munda ek flcira , | er 
mér mcirr mjötuðr | málrúm gæfi, plura 
loquerer, si mihi amplius ensis loquendi fa- 
cultatem concederet, Bk. 2, 66, SE. I 238, 
3, ubi Sonart. 22 habet ef. 

ER, particula expletiva: eyvítar firna er 
maðr annan skal , nemo in altero vituperet 
id, quod QfC, lláram. 94; ójafnt skipta cr þií 
mundir inique distribueres , Harlb. 24; sátir 
þínar er ek vil snemma hafa consensum 
tiiinii rito cupio oblinere, Alvm. 7. Forte et 
Ghe. 40, nema ein Guðrdn, er hon æva grét, 
nisi sola Godruna , ea minime (nunquam) 
deploravit. ^rár hafðar er ek hefi, desideria 
liahui. ilesideravi, Fjölsm. 51, Sóll. 49. 50. 

ER, 2. 5. prœs. ind. v. vera , esse, pro 
ert, Lokagl. 48. 

Ær, f. , ovis fcmina. Konn. 5, 3. 

ERA , f. , gloria, honor, id. qu. æra, srri- 
bitur •'•••>■ Mk. 41 ; era, honor , usurparil 
Jonssonius, Félag. X 267. 

ÆRA, f. , gloria , Mh. 40 , ubi Sancta 
Maria rocatnr skjUldr vhr. skjól t. ;» tt aldar, 
ska'Hrikr, dygð ok a-ra. /Kiu snauðr , liminrr 
privatiis, iiiglorins , Lil. 13; viðsinjur ska-rt 
(il liciðrs ok a-iu ad honoreni cl gloriam, 
A/A. 60. (Til æru guði almáttkuro, Trans- 



ER\ 



139 



KRK 



(trtin inii) Wagmttm regem et Jonem archiep. 
I . I 

l li \ . \ etl (cr a vera, a ne< 
Lokagl. 30. In proterbiis . SE II 182, 
i // III). — 2) pro cru-a, non sunt, Nj. 
'. erat pro eru-at, id., Knrm. 5, 3. 

ÆRA (æri, ærða, ært), r. //. . rcmigare, 
(ár, f.), 8E. II 216, 1. — 2) florere ( u . 
ii. . niinnna), ærir akr ager floret , Sl II 
2Ui. I. S) amentem reddere, de immodico 

amore : Kinnan gat ærðan Harald, F. X 208 
| I l<>). riile 0ra (ab órar, deliria). 

I IU \l»l, n. , negotium : heíir |>u erendi, 
sem crliði , an defunctus negotio es , sicut 
itinrris molestiis, llamh. 10, alia formœ sunt 
örendi, ðrindi. 

ERKA (erfl, erfða, erft"), t>. a., defunctis 
justa soltere , exsequias et epulas funebres 
inslituere, c. acc, Am. 71. — 2) hareditatem 
adire, accipere; it. possidere: ert (i. e. erft) 
gat ósljótt lijarta magna animi fortitudine 
praditut fuit , F. VI 423, 1. — 3) ulcisci 
(filn enim rral, /itttrit cirilcni nlrisri ) : rfðstafr 
hjðrveðrs (Hakon dynasta Sigurdi f.) hvarfat 
aptr , áðr en hafði erfðan föður , non pnus 
revertut est (in Norvegiam) , quam patrem 
ultus fuisset, Fk. 36, 1 (hinc hodieque að 
erfa e-t við e-n acceptam injuriam animo 
repositam habere cum conatu ulcitcendi). 

ERKl , n. , epulœ funebres , convium exe- 
quiale, parentale : gera sitt c., sibi facere, i. 
e. morttm exspectandam habere , Am. 82; 
ilnkka erfi feðra sinna parenlum suorum 
agitare, Jd. 9; — at e-n aliquo defuncto , 
(ilir. 8; metaphor. , drckka sjálfr erfi opt 
horfinnar gleði, caduci gaudii parenlalia agi- 
tuir, %. e. inslabili gaudio ultima vice frui, 
El,. 29, 1 (GhM. I 746). — 2) luereditas 
(id. qu. arfr) vel possessio , vide niðcrfi , it. 
erfimeiðr, enfinyti, erflvörðr. 

ERKILEGA, Has. 7, in opt erfilega, quod 
legendum videtur ofdcrfilega. 

ERKIMEIÐR, m. , Aerej, (erfl 2, meiðr) , 
it. filiiis: Eiðs cru crfimeiðar | allbert í styr 
fallnir, filii Eidi, Eididæ, ísl. II 372, 2. 

KltFÍMiI, m., heres; it filiui , SE. /534; 
e. þyrnifótar, filius Thorgeiris Sentipedis , 
>nundus , Eg. 57, 2; grams erfingjar, 
filii regis, principes juventutis, regni heredes, 
llli. !'/. /; e. Asbjarnar llelgius Asbjörnides, 
c ski'tlnis Tlinrnlrits Skolmi f., Isld. 7, 13; 
e. höliVniíja. rir principibus, proceribus ortus, 
ilc (iiiilm. II a ii n, Ag. 

IIWINYTI, m.,'heres, (erfl 2, nyti), ut 
■rftnrti, íf, fdiiis. iu. i.g, 83, 1. 

liltKlR, m. , heres, (subst. rerb. ab crfa 

it. filius: Odda erfir Thorgils Oddii f., 

stitrl. I. II, 2, ubi erfl dat. est, (lectio 

UUnVOBBBj iii. Iicrcs, (qs. custos here- 

ilitntis. palrimonii . cv\"\ 2. viirðr), it. filtus. 
<il„, 12. C.lir. I ■;. P. \ 09. í. 424, 15, 

ii; ni 26, i. 

KHKIDI, ;/., lalmr: höfum erfiði, ok ckki 

ttrendi, dcfuncli sumus itineris difficnltntibus s 

nl inniitiiiin miiiiinc nlisnlrimus , II. Iiat. .'>. 

rf. Ilitmli. 10; il< ii" 1 ris lliirlil. 

KrluYi dvcrga, onus nanorum,t calum , 



II / 819, ut o. Auslra, SE. I .llti. 2. De vi 
externa: drygja erflðí , laborem sustinere, 
vim e.rtcrinim diu perpeti , Grm. 35; tk 
lijalinum crfiði , lalmrrm facettere galeii, 
galeai crebris ictibus violare, llh. 19, 2. 

ERKIDR, adj., molestus, laborioiui: erfitt 
lil' iita miscra. Shaldh. 6", 55. 

ERKI), f. , hciciliins. (erfa), Mg. 6, 2; 
jöfra crfðir, heredia regum, regnum avitum, 
verja jöfra erfðir regnum aritum defendere, 
F. VI 39, 3. Erfð , Am. 65 , quod ad verum 
tensum adtinel , recte vidchtr c.rplicari Fll. 

1 220 de ipsa Godruna: ea mihi sola (fra- 
trilms peretntis) heredttas reliqua erit , ut te 
(Allium) rtt]iitali odio persequar. 

ERGI, f. character magicus, (animi impo- 
lentia), Skf. 36; Ý. 12, en þcssi fjölkyngi 
(seið), er framið er, fylgir sva mikil ergi, 
at eigi þótti karlmönnum skammlaust við at 
fara, nefaria agendi ratio ; junguntur ergi 
et Bkclmisskapr, feritas ingenii , GS. c. 18; 
livcrr þik ól I til crgi slíkrar, | at þú vill 
OMl | ckki blóta, quis le lam barbarum ge- 
nuit, qui nolis, örvaroddss. msc. (FR. II 289, 
3). De impotenlia venerea, Fli. III 390. 

ÆRl, junior, compar. ab órr, parvo naiu, 
F. IV 214, id. qu. eri , ori, pri. Eadem 
forma cum duplici r, F. XI 93, miklu œrri 
maðr at aldri œlate multo minor. 

KIUW id. qu. ærinn. magnus, ingens : e. 
elding, Ha. 293, 1, ubi F. X 81 , 1 habet 
örin; vel = errinn, rapidus, celer. 

ÆRINN, adj., qui satis ett , abundam , 
copiosus , multtts , nimius: ærinn auðr opei 
copiotœ, Sk. 1, 12; aerinn sér tibi tufftciens, 
Lil. 6; mjök fár cr sér ærinn einn , valde 
jiaiici sunt , qui sibi soli sufficiant , A. 12; 
iiTÍn naut, botes abundantes, sat boum, Am. 
92; eiga alls ærit, omnium rerum copia 
abundare , de deo, Lb. 1; a-rit hlátrar bann 
magnus, vehemens lucltts, A. 9, ubi scribitur 
aurit i'. r. orit. Árr ærins gulls, copiosi auri 
possessor, vir pratdives, OT. 43, 1; ná ærnu 
freka hveiti, largam prœdœ copiam nancisci, 
de lupo, SE. I 480, 1; sælt af ærnu fé 
opum copia beatus, Hávam. 69; mæla ærna 
staðlausu stafi nimium fulilium verborum 
loqui, Hátam. 29; mcð ærnri giptu magna 
riim fortuna, F. III 93; ærnar raunir nimice 
arumna , Og. 17. — p) adterb., ærit gjarn 
rnldc rupidus, Jd. 2; ærnar soltnar, adt. pro 
ærit soltnar nimium famelira, Bk. 2, 47; at 
ærnu ad salietalem, Mg. 34, 8. Vide vatn- 
ærinn. — 2) ærnir, plur. , octodecim riri, 
SE. I 532—34, cf. ærir tub xrr. 

KltJA (er, nrða, arit), arare, SE. II 148, 

2 (Norv. ar , aratrum , Trondhj. Seltk. Skr. 
V 518); v. tiiíii barði navigare (qt. mare 
prora arare , tulcare) , Oiku. gf, 13 (AR. 
II '-'(>): sá er af íslandi arði barði qui ab 
ltlandia navigarit . SE. II 413, 6. — p) 
reciprocare, turtum deorsumque trahere: e. 
agngagli hamum reciprocare F. IV 89 , cf. 
Iiita erja skóinn vifi h)f(ian ofan crtis calcen 
perttringrrr . p*N / I 190; (Wéfiffilli— ) 
arði aiör iiiu iicllt mucro nasum radebat, 

/•'/;. // m. 

BBKI8T0LL, m . . rathedra archiepitco- 



KRL 



140 



FRR 



palis, pro crkibiskups stóll, F. XI 300, 2; 
höfuðmenn erkistólar antistites sedis archie- 
pisc, G. 62. Metaph., e. els, sedes procellœ, 
aer, cœlum , und erkistóii els, sub cœlo , in 
terris, F. VI 419. 

ERLENDlS, adv., peregre (er = or, lendisa 
lunil ) . »n alias, exteras terras, Mg. 6, 1, GS. 22. 

ERMR, f. , manica , Rm. 25; ermar viðr, 
lignum manicœ, brachium, SK. I 542; erma 
ilmr, dea manicarum, femina, Korm. 3, 6. 
11, 7 (armr). Nom. ermr, inpros. F. V207. 

ERMVÁNGR, m. , solum manicœ, (ermr, 
vángr) , brachium , brandr ermvángs, ignis 
brachii, aurum, cyðir ermvángs branda, con- 
sumlor auri, vir, Isl. II Í2, 1. 

ERN, adj., slrenuus , fortis , impiger : d'e 
vinculo , brestr ern sili Hernar , validum 
Hernæ vinculum (mare) rumpitur , faliscit, 
SE. Eg. 233. Ern allvaldr, stillir, jarl, 
rex, dynasta potens, strenuus, Ha. 66, F. VI 
41 , 1, SE. 1 696, 1 ; de deo : ern er hilmir hlýrna 
rex cœlorum potens est, Lb. 25; ern skóp hauðr 
ok hlýrní | heims valdr, sem kyn beima, 
Has. 20; margríkr, ern miskunnandi ýta, 
id., Has. 63 ; de muliere, ern auðnorn stre- 
nua illa mulier , Grelt. 19, 1; ernir atblás- 
endr strenui incendiarii , Mg. 34, 8: hvern 
ernan f>jóf quemque strenuum furem, OH. 
192, 2; ernu sinni, strenuo comitatui , stre- 
nuis comitibus , Hm. 12, (ern forte contrac- 
tum ex errinn , vide enn , adj.). Confundi 
potest cum ærinn , sufficiens, multus ; erna 
beitu escam sufficienlem , Hh. 83, 1 est id. 
qu. ærna F. VI 403, 1, Morkinsk. prna, sed 
ærnan krók or járni , llli. 32 , 1 est id. qu. 
ernan , firmum, validum, sec. F. VI 254, 1, 
var. 2. Superl. ernastr, F. V 300. Hinc 
Erna, nomen mulieris , qs. vegeta , slrenua, 
Rm. 36. 

EROM, EROMK vide erum erumk. 

EROSK, sunt inler se: c. gagnhollir inter 
se admodum benevoli sunt , Hávam. 32. 
Erost,ú/. : e. lengst vinir inter se diutissime 
sunt amici, Hávam. 41 ( ero , sunt , sk et st 
reciprocum ex sik). Sic in prosa, F. XI 
39, vorost góðir vinir inter se amicissimi 
erant , it. várost góðir vinir, ibid. 89, þeir 
varost fóstbrpðr, ibid. 55. 

ÆRR, adj. , id. qu. ærinn: ær auðván 
magnum discrimen, í æra auðván, ÓH. 48, 
4 (ubi F. IV 100, 2, ora = 0ra); at æru 
satis, F. VI 87, 3 (Mg. 34, 8). — 2) ærir, 
plur. , undecim viri, SE. I 532, cf. ærnir 
sub ærinn 2. 

ÆRR , adj. , delirus, (órar, vide örr) : ær 
ertu delira es , Og. 10; ærir ýtar, homines 
vesani , vecordes , amentes , SE. II 216, 1. 
In compos., andærr, háfærr. 

ÆRR , in composilo skammærr , derivatum 
ab u-li. œtas. 

ERRl, insula Daniœ, Æroa, SE. II 492. 

ERRILIGR, adj., atrox, vehemens: errilig 
snerra atrox et vehemens prœlium F. VI 
169, 2 (AR. II 57, 1). h, prosa F. III 
222, errilig kona, mulier vegeta, strenuitatem 
vullu indicans. 

ERRÍNG, /"., contentio, pugna, Fbr. 13 
(GhM. II 294, 1). 22, 2; ofra erríng, 



contendere, pugnare , pugnam ciere,SE. I 
350, 1 ; erríngar lið copiœ strenuœ, OH. 27, 
1. Hincet nomenviri, Erríngar-Steinn, SE. 
I 440. 

ERRINN, adj., slrenuus, impiger, conten- 
tiosus , bellicosus ; de rege, Ód. 5, Ha. 176. 
290; de viro , Nj. 24, 2, F. II 181, 1, Gv. 
5; errinn kappi athleta pugnax , Eg. 67, 4; 
de deo, efficax, potens: crrinn hreinskapaðr 
liiiniiu. efficax , potcns cœlorum crealor, Hv. 
11. Cum genitivo construi ridetur, Sturl. 7, 
41, 1, ubi sic verba intelligo : herr man reka 
níðs (verba conlumeliosa ulciscetur) , þjóð, 
errin grettis strindar, dregst víða á veg, 
homines, aurum slrenue colligentes, vel, auri 
appetentes, prœdœ cupidi. In his locis sem- 
per in nom. et acc. occurrit, nisi errins in 
gen. Gv. 5. Vide compos. fjölerrinn. 

ERRÓTTR vide orróttr. 

ÆRSKA, f., œlas juvenilis (vide orska), 
F. VII 70. 

ÆRSL, w. pl., immanitas, vehementia (H. 
25, F. X 379) : ærslamikil hræðsla, immanis 
timor, insania timoris , Gh.M. II 339 (Fbr. 
32, 2). 

ERT , es , 2. s. prœs. ind. v. vera. — 

2) supinum et part. pass. v. erta, irritare. - - 

3) sec. pronuntialionem , pro erft, a verbo 
erfa, qu. v. 

ERTA(crti, erta, ert), v. a., irrilare, œgre cui 
facere: snót man ert, œgre fiet feminœ , do- 
lori erit feminœ , dolore adficielur , F. VI 
309, 2. 

ERTATTU, won es , (ert-at, |>ú), Alvm. 
2, Vegtk. 18, H. hat. 10. 

ERTLA, f., motacilla alba , SE. II 489, 
(Dan. et Norv. Erle , Throndh. Sclsk. Skr. 
III 445, Undal. Descr. Norv. p. 123, id. qu. 
Island. máríuerla, motacilla alba , Faberi 
Prodr. der Isl. Ornithol. p. 17; forte dimin. 
vocis arta). 

ERTU, es, 2. s. prœs. ind. v. vera, Alvm. 
2, Hitd. 30, 2. 

ERUM, est mihi, pro erumk; erum hugr 
á Gunni sunns herkis, est mihi cupido fe- 
minœ , amore puellœ teneor , Korm. 5, 2; 
norn erum grimm Parca in me crudelis est, 
Eg. 24. var. r ; erum tregt difficile mihi est, 
Sonart. 1. — 2) mihi sunt: vánir erum rómu, 
esl mihi spes (ad verbum, sunt mihi spes) 
pugnœ, pugnam exspecto, Hund. 1, 23, 
quo loco interpp., vanir crum rómu assueti 
pugnœ sumus. 

ERUMK. est mihi (v. umk): sú erumk 
líkn id mihi solalium est , Lokagl. 35; þat 
e. sent id mihi relalum est , SE. I 242. 5; 
e. títt solenne mihi est , Eg. 74, 2; tíð e. 
vitnis váða víngerð versificatio mihi familia- 
ris est , SE. I 612, 1; ván e. hreggs tem- 
peslatem exspeclo , OH. 193, 1; ólmr e. 
harmr, ÓH. 236; e. auðskæf mærðar efni, 
Ad. 16 (SE. II 98, 1); e. leið sonar reiði, 
F. II 53, 3; leitt e. randa rcgn molesta mihi 
pugna esl, Eb. 9, 10; alin e. bjiiikat bölvi 
bands femina in dolorem meum nata est, F. 
V 227, 1, vide várumk. — 2) sunl mihi: leið 
e. fjöll tœdium mihi creant monlcs, SE. I 
94, 1. , — 3) cum negatione, erumka now 



i : it i 



III 



:sl 



esl nnlu. I 17. — 4) idem 

valt-i erumsk miki esl, F. VI 256, ubi Mor- 

ktnsk. eramk; erumz, id. , Eg. 89, 1; van 

.Mim/. -hk. ea milit spes esl, id exspeclm tm. 

Ilalfr. sec. membr. 132; trautt erum-t. 

■'tts facio, nolo, F. IV 282; erumz, s / 

. / pro erumk. 

ERUB, non sunt, (eru, ð neg.), 8*. / 
sliks eruð dæmi talis rei non extant exempla. 

BRVITA, adj. indecl., furibundus, (cr=or, 
vit), Völs. 21 Holm. (llafn. Hund. 2, 32 
Orvita). 

1 18, pro er, est , 3. s. prœs. ind. v. vera: 
sva es, þá Kauma ræsir, ita (perinde) est, 
ijuiiin , Sie. 22. Cum negatione , csat non 
est, Si. 10, 1. — 2) pro er , relat. qui, per 
syncopen in sás (sá es, is qui) , sús . þats, 
þeinis, þanns, þeirs, þærg. — 3) est pru 
ert, es , in prosa Vigagl. 20: þat |>iki mér 
at, er þii est lausmáll. 

ÆSA (æsi, æsta, æst), v. a., excitare, inci- 
lare, concitare: æ. sævar þut, fremilum ma- 
ris excitare, deunda, SE. I 500, 2; æ. fleina 
dunu. hjíilms hregg, ciere pugnam, accendere 
prœlium, alacriter pugnare, ísld. 13. 21. Cum 
prapos., æ. hviðu upp tír brjósti anhelitum 
ex imo pectore erumpere , Sturl. 1, 13, 4; æ. 
fram flein telum cum impetu conjicere , Lil. 
42. Pass. , a'saz , incitari , exasperari , de 
mari, SE. I 254, 2: æsaz fram, proruere, 
de ruente unda v. mari, SE. I 502, 4; elja fold 
æsiz, inliiiii concilatur, commovetur , concu- 
titur, Has. 31; æstuz, a) id. qu. ærðuz pa- 
nico terrore correpli sunt , H. 19 , 5, b) pro 
ægstuz v. æxtuz : æstuz undir, vulnera glisce- 
bant, ingeminabant, increbrescebant , Höfuól. 
6 (hoc verbum derivatur ab ærr, qs. ærsa, 
vide formas ausasc , 0sa , ösa). Part. 
pass. æstr, incilatus, percilus: de unda, Mg. 
31, 9, F. I 165, 2; de fulmine, SE. II 
196, 4; de pugna, Ha. 232, 3; de Thore, 
SE. I 294, 1; æstr muninn corvus (fame) 
percitus, Nj. 30, 1 (AR. II 24/). Neutr. 
æst pro adv., ríða æ., fara æ., cilato cursu 
vehi, ferri, Grett. 49, 5. 50; vide aæst. 

I -I REYR, m., SE. I «4, 5, dubiœ in- 
terpretaiionis ; possit esse 1) dominus , pos- 
sessor equi, (ess, Freyr), vir. 2) possessor 
annuli (ab hess, Dan. Es, circulus ferreus, 
forma lilerœ S), idem. 3) dominus Asarum, 
Odin (id. qu. ásfreyr, quod h. I. habet Cod. 
Worm.), tum csfreyr mutandum in esfreys 
[Cod. U to h h. I. in /íne habet, legens egg- 
þeys) et construenda gjöf esfreys, donum 
Odinis, poesis (SE. I 214, § 3), esfreys 
gjöfrifr, adj. pro subsl., poeta. 

ÆSl, dat. s. ab áss, Mg.20, 3, F. VI 51, 1. 

SIDYB, n . , unimal incitatum , celeri 

cursu ruens, (æaa, dýr); æ. fljóts, animal 

(luminis , naris, ejus styrir, rector natis, 

rir, For. II. Vf. ausidýr. 

ðlKALDB, mlj. . perfrigidus, (æsi-, ve- 
hementer), epith. naris (unnar meiðr), Ha. 289. 
BILIGA, adv., vehementer, (æsa) : geisa 
æ. vehemenler furerr. (i,l 

ÆSIR, i,t. plur. a sing. áss, Asa, deus. 

ÆSIRUNNR, vi., qui incitat , convitat . 



(æ«a, runnr); æ. eggþeys, concitor pugnœ. 
praliator, Slurl. 3, '21. 7. 

ÆSltiROTTR, fn., qui incilat, deus inci- 
lans, (æsa, þróttr): æ. unnar hreina, incita- 
tor navium, naves in cursum incitans, navi- 
gator, rir, 1.-1,1. 15. 

ÆSKA , f. , oetas puerilis, infantia, (U. 
qu. ærska, qu. v.) , Korm. 16, 3. Cf. 
oska. — 2) — æska , term. substant. , vide 
Ijóðæska— Ijóð, hljóð. 

ESKI, n. fraxinus, (propr. collectivum TO'J 
askr): elris earmr, eski mettr, ignis , devo- 
rator fraxini, ligni, Ha. 111, 1. — 2) ensis, 
ul askr, in appellatione eskiaskr. — 3) vas- 
culum cibarium : hafit maðr ask né eski með 
sér þíngat ne quis secum huc afferat chœni- 
cem aut vasculum, Hg. 16, sed Cod. membr. 
E legit h. I. eskis , ut construi possit eskis 
askr vasculum fraxineum, o: haflt maðr 
þíngat með sér eskis ask, né afspríng fæz, 
at færa fésæranda. — 4) pyxis, cistella, qua 
poma vilalia asservabantur, SE. I 98; ser- 
vando ornatui mulierum , ibid. I 111, unde 
eskimær, cislellatrix , famula capsaria, a 
cistella vel pyxide cosmelica, Grm. praf. 

ESKIASKH, »i., fraxinus gladii, (eski 2, 
askr), pugnator, vir, Fbr. 49. 

ÆSKIBALDR, m., optatus slrepitus, (æskja, 
li.il.ii , ut óskafundr) : æ. stála, optatus cha- 
lybum (telorum) strepitus, pugna, Od. 3. 

ÆSKIBJÓÐR, m., qui libenter offerl, qui 
offerre oplat, (æskja, bjóðr), Gv. 6, in loco 
mutilo, ubi sic: Nærr. f... z jafnt ok aurar 
| æskibjóðr frá þióðum | virðíng .... se 
. . . . ða | valslafni . . . jafnan , quorum sen- 
sum esse pulo , nærr (slrenuus) æskibjóðr 
valstafn* furz vissi þá jafnan virðíng skerða 
(v. æskibjóðr valstafns furs vissi jafnan sína 
virðing sKarða) hjá þjóðum, jafnt ok aura, 
ubi æskibjóðr valstafns furs, qui ignem ma- 
nus (aurupi) libenter offert, vir liberalis. 

ÆSKUÖHÐ, f. terra exoptala: æ. urðar 
lax (serpentis), aurum, HR. 4. 

ÆSKI.MEIÐR, m. , qui fiagitat , poscit, 
(æskja, meiðr) : æ. hjaldrskíðs, flagitans en- 
sem, pugnator , H. 9, 1; æ. hjörþíngs, pos- 
cens pugnam, prœliator, Nj. 21,2. 

ÆSKIMJÖRÐR, m. , deus poscens , flagi- 
tans, optans, (æskja, njörðr): æ. (undlinns), 
poscens gladium, pugnator , vir , Plac. 52, 
iiln oskinirðir. 

ÆSKIRUÐR, m., qui optal, poscit, (æskja, 
ruðr) : æ. örveðrs, oplans, poscens pugnam, 
prœliator, vir, Grett. 80, I. . 

ÆSKIRYKIR, m. , qui minuere amat, 
(æskja, ryrir): æ. auðs, rir liberalis , tij. 
93, 1. 

ÆSKIpRÓRR, m.,qui optat, deus optans, 
(æskja, þrórr): æ. unnröðla, oplans aurum, 
n>, Has. 61, ubi sic: mcr biði hverr er 
heyrir heimspcnni brag þcnna | eski- 

Írórr ok eirar | unnröðla miskunnar, i. e. 
verr æskiþrórr unnröðla, er heyrir þenna 
brag, biði mér mi>kunnar ok eirar (af) 
lu 'imopcnni. 

I -K.l\. /-., Irrra, SE. I 585, 3. 

ÆSKJA, (æski, æskta, æskt), v. a., optare 
(óska), G. ls. 21, II a. 258, 1. 



rsi, 



142 



i:t\ 



ÆSLA, adr., contr. pro rcsila, æsiliga, re- 
hementer, valde, (æsa), vel potius pto ærsla 
ab œrsl, Fbr. 32, 2 (æsiliga, furenter, Eg. 
25, ÓH. c. 6.). 

r>s, /i.. jiiinritlnm, equus exolicus, asinus 
vel miiliis: junguntur in Ed. Lövasina: asni, 
leon, úlfaldi, ess, mull. — F. X 139jungiinlur 
brynjaðir hestar et spænsk ess , asini His- 
panici ; Angl. ass, asinus, Dan. örs, cquus ; 
liinc stranda ess, jutnentum littoreum, navis, 
Kring. — 2) J. Olavius , in NgD. p. 81, 
adferl ess vel hess, cor (Edda non ha- 
bet), vide hess ; nunc audilur, at vera í sínu 
essi, suo ingenio indulgere, naturœ instinc- 
• tum seqtii, inprimis , ut videlur, de gestienle 
lœtitia (Dan., være i sit Es, Francog., etre 
a son aise). 

ÆSTA, (æsti, æsta, æst), r. a. , petere, 
rogare, optare, il. poscere, jlagitare, cum 
acc. pers. , gen. rei : æ. hal vistar hospitium 
petere ab aliquo, OH. 92, 9; allir kænir mcnn 
æsta Krist cilifrar vistar , Lv. 40; æ. gulls 
þnlla griða , pacem viros poscere , ad pacem 
hortari, Fbr. 22, 1 (GhM. II 288); æstir 
okkarrar kvámu optasli nostrum adventum, 
Hm. 23; Danir æstu mæltrar stefnu condic- 
tum conventum poposcerunt, Hh. 73, 3; rcsta 
vandliga þess, er þikir vant vera, id magno 
studio petere , quod tibi deesse putes , Sóll. 
28, ubi pro æsta intulerunt interprr. æstanda; 
potius putarim in mendo cubare vocem þikir 
in v. 1. Part. pass. , æstr bragr , carmen 
expetitum , mandatum , G. 68 (Eysteinn 
koniíngr bað hann til at yrkja Olafsdrápu, 
F. VII 355). In Legibus sæpius occnrrit : 
æsta þíngmenn liðs, hann skal æsta brcndr 
at færa fé hans úr haga sínum ; æsta taks 
fyrir (mann), poscere, ut aliquis recipiatur 
(v. cautionem pro aliquo exigere), Jus eccl. 
Vic. c. 14 p. 52. 

ET, neutr. pron. adj. enn, id. qu. \t, ið, 
eð: borð et breiða, F. XI Vll. —2) relat.,id. 
qu. eð, er: þá et, quum , quando, F. IV 
136, 1; þar et ubi, ísl. I 231, var. 12. 

ETA (et, át, etit), v. a., comedere, edere: 
ek hafda etið comederam , Hávam. 67; eta 
frá e-m escam alicui ablatam vel surreptam 
comederc, Nj. 62; consumere , haurire, de 
igne: léztu eld eta jöfra bygðir habitacula 
principum igne absumsisti, H. hat. 10; aurr 
etr iljar sordes pavimenti plantas pedum ad- 
terunl, violant, SE. I 386, 2. Eta sér aldr- 
trega voracilate sibi conlrahere gravem vale- 
ludinem ,' Hávam. 20; mein eta e-n , pestes 
hotninem devorant , damno adficiunt , ei no- 
cent, Háiam. 154; sorg etr hjarta cura de- 
pascitur cor, Hávam. 123. Refiexive, láta 
tiiiz af , pali se spoliari, possessione exui, 
Óll. 159, 2. Reciproce est , ísl. II 165, 

{>er liiilil lengi úlfs munni afetizt vos dtu 
upina rabie alteri alteros devoraslis. 

ETA, f., esus, comestio, it. edulium; plur. 
ctur, edulia, cibaria, gen. etna: etna ey ðir, 
eonsumtor cibariorum, vir delicatus, helluo, 
Hitd. 17, 1, iiln scribitur ætna. Ilinc i« 
prosa, etustallr, prrwyt (in equili). Orkn. 
p. 164; plur. etur, carcinoma: sem ctur í 



andliti gcra manninum því mcira mein, sem 
þær lengr í liggja, Magn. p. 480. 

ÆTA, /"., escn. cilins. (iil. qii. áta) : gen. 
pl. rctna eyðir, consiiminr nluliorum, minus 
honesta viri appillntiu. Ilild. 17, 1 ,ubilegen- 
diim videlur, trauðr er ætna cyðir i-invígis, ex- 
cliiso ek ,el ætna eyðir de Thordo Kolbeinis in- 
lelligendum. 

ÆTI, n., frumenlum (prop. edulium, eta), 
Alvm. 33. 

ETJA, f., pugna, SE. I 563, 1, (propr. 
incitatio , contentio) : etjulund animus belli- 
cosus, HS. 6, 3. Hinc in prosa, etjuhundr 
cnnis reiialicns, Sturl. 5, 45; etjufærr hestr 
ii/iiiis ad cerlandum idoneus, sec. chart., ubi 
membr. habet ðtufærr, Vem. 23; etjukostr, 
ísl. II 89. 

ETJA (et, atta, att) , v. a., incitare, con- 
cilare, immittere, propellere: öttu meinþjóf 
markar á sinn föður, concitarunt noxium 
siluœ raploretn (ignem) adversus patrem suum, 
i. r e. palrem vivum in œdibus concremarunt, 
¥. 17; sá er atti hrefnis stóði liot á lög qui 
naves in altum mare deduxit, OT. 41; öttuð 
flaustum í salt með árum naves remis in 
tnare propulistis, OII. 42; it. absolute, etjum 
á kaldan sjá propellimus (navem) in mare 
frigidum, ÓT. Shh. II 195. Atta ek jöfrum, 
reges inter se concitavi, in certamen commisi, 
Harbl. 23; afli mínu atta ek við orms megin 
robore meo contendebam adversus anguinam 
vitn, Fm. 28; etja við e-n, certare, in cer- 
tamen descendere cum aliquo , FR. II 48, 
4; e. fram hrömmum protendere chelas, FR. 
III 484, 2, ut etja fram skalla calvum caput 
iclibus objicere, F. XI 132 (id. qu. r ota). 
Att hafit er með prettum oddrjóð, Isl. II 
224, 1, si conslmilur er hafit att oddrjóð 
með prettum virum fraudibus petiisti (dolo 
circumvenisli) , conferri potest at beita e-n 
brögðum , pro quo et dici potest at beita 
brögðum við e-n , sicuti in loco Ormst. con- 
strui possent, er hafit attprettum með (i. e. 
við) oddrjóð, intendisti dolos adversus pugna- 
torem (me). Imperf. conj. etta: þó etti etsi 
offerret (annulum), SE. I 436, 2. 

ETLA, id. qu. ætla, cogitare, statuere, 
pulare: þó hafða ek þat etlað lamen ego 
illud cogitaveram, Skf. 37, Selk. 13. 

ÆTLA (-aða, -at), cogitare, animo pro- 
posilum habere , decernere, destinare: cum 
inf., spilla ætla ek báðum ulrumque necare 
in animo est, Am. 73; allz þó er fara ætlað 
quandoquidem decrela profectio est, Am. 26; 
cum acc. rei: œ. e-m andrán, ■ficm morlem 
decernere, aliquem neci dvstinare , F. VII 
35; dægr eitt er þér dauði a'tla^r mnrs tibi 
destinat* est, Sk. 1, 25. — ji) iitla/, iil. qu. 
ætla scr, cogilare, constituere; þángat ek 
iiiliimz, eo (ire) cogito, Sóll. 29, ubi interpr. 
mnlunt, inde bonum exspecto ; ætlaz at móti 
e-m aliquem adoriri (alicui tulreisnri) sla- 
/iirrc. Mg. 17, 8 (ætla, K VI II, 2). Sic 
in prosa F. XI 62, haun ætlaz at fara or 
landi. — y) wtl'gi !• pers. pnvs. inil.. pro rctla 
ck, Hgndl. 7, src. dirileclum llorrnliiiin, rctli, 
hugsi, 1. s. = -a, vel = ætl' ig, t<í þorðeg, 
Eg. 56, 1. 



I i \ 



ii.; 



F.TT 



i \ \. <jen. plur. a nom. æta. 
I II id. qu. ætt, genus, familia, Hund. 

I | rar. 

\ TT, /'. . i'miiilin. protapia, gvnus. (átt): 
auk.i ætt, ættir, l'niiiilimii ampUficarn , genus 
mt+ p agare, Rm, 37, Oka. 27. — $) ooftmU, 
mguinei, Hund. 1, 44, ubi jóreið Kttar 
sinnar. 2) progenies , periphrastice , ut 

kinii. |>.i<p\ Dld; ætt inanna, scggja, skatna, 
homines, ÓH. 159, 2, ÓT. //s. <>,/. /s. 
a-tt -iklínga, regia progenies, reges, (III. I'l. 
/. nak ætt Angli, ÓH. 14, 4; ictt Gjuka, 
piratœ , reguli maritimi , F. VI 47, 1; ætt 
genus giganteum, giganles, Skf. 8; 
ætt jötiins <ji<jas, Vsp. 23, giganles , Hamh. 
21: att amlskota, diaboli, demones , L6. 38; 
ætt ara, arnar, aauila?, Hund. 2, 7, F. F/ 
355, í; — {$) cfe singulis hominibus: tett 
gæðings, filia riri illustris, virgo nobilis, Jd. 
14; ætt Eiríks, ftíius Eiriki , Olavus Eiriki 
f. rex Svionum , ÓH. 92, 17; ætt Haralds, 
illarus Sanctus, Haraldi f., œtt ólafs, filius 
Olavi, forte Magnus Nudipes, SE. I 424, 4; 
ætt Sverris, Hakon Senior , Norvegice rex, 
nepos Sverreris, Ha. 235, 2. — 3) posteritas, 
posteri : eengr í œtt, inter posteros celebratur. 
in secula it , ÚH. 129; cf. þat spyrr fram í 
átt, SE. I 706, 2. 

ETTAK ea ÆTTAK, 1. 5. impers. conj. 
v. eiga, Lokagl.27; ettið, 2. pl. , Ghv. 3. — 
2) etti, 3. s. impf. conj. v. etja. 

ÆTTARsKAKl, m., damnum, faiinlia; (id. 
qu. ættskarð), Ád. 12. 

ÆTTAR*KJÖLUR, wi., clipeus (i. e. colu- 
men) familiœ, Sonart. 10. 

ÆTTBARMR, m., id. qu. œttbaðmr, (œtt, 
barmr), SE. I 34. 

ÆTTBAÐMR, m. , familia . stirps, (œtt, 
baðmr), SE. / 561, 2. 

ÆTTBÆTIR, m., qui familiam illustriorem 
reddit, dectts familiœ, (ætt, bætir): œ. allríks 
Torfeinars , decus familiœ Torveinarianœ , 
Thorfinnus Craniseca, Torveinaris f., SE. 
I 164, /• 

ÆTTBOGI, m., gens , familia , SE. I 534. 
561, 2 (tett, bogi). 

ÆTTEKM, »., genus, (ætt, erni, term. ut 

in faðerni. móðcrni), SE. I 382, 1, Fm. 4. 

ÆTTGÖFUGR, adj. , nobili genere ortus , 

generosus, (ætt, göfugr): superl. ættgöfgastr 

generosissimus, Gha. 30. 

ÆTTGODH. a,tj.. illiislri genere, (œtt, 
góðr), Jd. I, ÓT. III. I. 011. 187, 1. 

ÆTTGRUM), f. . patria, (ætt, grund): æ. 
Kn;la. patrnt Anglnrnm, Anglia, Orkn.13,2. 
ÆTTIMA, 1. pl. impf.conj.v. eiga, cum a 
neg., Ghe. 6. 

ÆTTIMM. m., cngnatus, Sk. 1, 10. 

I II. \M>. n.. tvrra gmlililia . lnrvJilaria, 
(œtt, land): brcið ættliind, lala- Ivrræ genii- 
liliir. Ii, ■rrditaria- . lill. 7 I , .1 ; a-ttlönd eyja 
(iiuiiir. hiiir liiriililariir insulaiiuriim , de 
Hihiulihus. F. VII 'l'i. t. 

I l'I.I.IKI). /'. . hereditas, pali iiimnium , 
patria . (att . leiA) : B. Ellu , jiatria F.llu: , 
Anijlt,!. I \l /sr. 2} plur.. mér byrjar 
eigi at licrja á orar rttleifðir mm decet me 
urma infcrrv patrta- mva- ( Islaiulia), Ha. 59. 



.KTTMIUl Míll, m.. rngnatns, ex 
familia oriundus , («tt, niðjúngr), Sturl. 9, 
34, 2. 

ITTMDR, m. , familiá oriundus , pro- 
gnalus, (ætt, niðr): æ. Játmundar, familiá 
F.il iii nndi (Sancti) prognatus, de rege Angliœ, 
I \l l'i). 

ÆTTHÝHIR, m., exstirpator generis, (ætt, 
rýrir): æ. jöfra, regiam progeniem minuens, 
exstirpans, dc Hakone dynasta, OT. 28, 3. 

ÆTTSKARÐ, «., dammum familiœ, (ætt, 
skarð) : hoggva ættskarð cladem familia 
adferre, 8E. II 192, 1, ísl. 11 390. 

ÆTTSKÓI), f. , prosapia, (ætt, slóð , «f 
k% nslóð), SE. I 561, 2. 

ÆTTSTAKR, wi. , cognalus, prognalus , 
(ætt, stafr): æ. Endils, Endile prognatus, de 
eximio bellatore, Orkn. 15, 3, cf. Ella, 
EynclV. 

ÆTTSTUÐILL, m., columen familiœ, (ætt 
stuðill), 8S. I 589. 561,3; æ. Skylja, regiœ 
familiœ columen, vel Skylio, Halrdanis Gran- 
dœvi filio prognalus , rex, SE. I 600. 1: 
absol. , regiœ familiœ columen, rer , F. IV 
50, 2. XI 185, ubi lamen subintelligi potest 
Játmundar, ride ættniðr. Etiam ættstuðull, 
Gd. 6, ubi æ. flrða pro stuðull firða ættar, 
columen homintim , vir de hominibus bene 
merilus. 

ÆTTUMGÓÐR, id. qu. ættgdðr , epith. 
regis: æ. jöfia Imcitir, //«.285, 1; dynaslœ, 
æ. gætinjörðr geirbríkar, Fsk. 37, 3, locum 
vide sub Króði. 

ÆTTVÍG, «. , cœdes cognati a cognato 
patrata (ætt, víg), ÓH. 186, 7 (in prosa 
frændvíg). 

EVA, adv., id. qu. æva, nunquam, Skf. 26. 
Cum negatione gi , evagi , id. , Haram. 21, 
Hýmk. 32, ubi adponitur verbum ctim nega- 
tione, knákat ek evagi segja aptr nunquam 
rurstts (postea) dicere possum (potero). 

ÆVA, aofe., (ioí. qu. eva), non. neqite, Há- 
vam. 54. 55.56; æva fijdð ekki gáði fjarghúsa, 
neque thesauris (vel fanis, cf. fj a '"ghds) 
quidem pepercit , Ghe. 41, ubi altera negatio 
intendit. — $) nunquam (Mœs. aiv, unquam, 
ni aiv, nunquam), Vsp. 31 , Háram. 29. 166, 
Gha. 45 (Gk. 3, 1), Ghe. 40, FR. I 482, 4; 
æva skyldi, quod tttinatn facliim nunquam 
fuisset! Völk. 39 (hodie diceremus , hvað 
aldrei skyldi verið hafal). — f) nusquam, 
tam in loco, quam ad locum: jörð fannx æva 
terra nusquam reperla est (vrlitit) , Vsp. 3; 
far þd nú æva, þar, igitur nusquam eas, ubi, 
Grg. 15. 

INKHATES, flutius Euphrates, SE. I 
576, 8. 

ÆVI, f., id. qu. æfl, œvum; ut synonyma 
ponuntur ævi ok aldr , Fjölsm. 51, in slíta 
ævi ok aldri saman ævum atatemque una 
viventes consumere. 

EX, /"., íecwris (iof. qu. öx . iyx); nom. 
sing. cum arl.. .\in. tfm. 11 /- ) '- > pras. : II 
412 trwin; dat. sing. exi , Eg. 38; plnr. 
cxar secures, Am. 38. 

ÆXLA (-aða,-at), r. a. , augere, (vaxa, 
vc\a): de propagando genere et nutltiplivandis 
neputibus. Bk.2, 18; æ. Iira'linns l'nrs, augere 



V.XT 



144 



KYB 



sanguinem, i. e. effundere sanguinem, slragem 
edere, ÓH. 50, 3; æ. kyn, vell, vegsmuni, 
genus propagare , divitias et honores augere, 
Merl. 1, 39. 52; pass., honum æxlaðiz sterk 
eljun til grfðra verka ei crevit firma con- 
stantia m bonis operibus , Gd. 7. — $) 
efficere : rc. allt gott nihil non boni efficere, 
Lb. 39, de Sancta Cruce. Vide ægsla, dxla. 
ÆXTl, ÆXTU, 3. s. et pl. imperf. v. 
inusitati æxa, (id. qu. vexa, per aphœrcsin 
toÚ v) , crescere facere , augere ; it. agere, 
efficere, maturare, ad maturitatem perducere: 
œxti öidrykkjur, compotationes auxil , mag- 
num convivium instituit , Am. 71; œxti stríð 
niðjum, auxit dolorem cognatis , i. e. mag- 
num dolorem eis morte sua adtulit, Am. 102; 
œxtu einmæli , augebant colloquia solitaria, 
i. e. prolixa colloquia secrela agitarunt, 
Am. 1; æxtu sköp skjoidiinga,t'//i futa regum 
accelerabanl , malurabant , ad maturitatem 
perducebant, Am. 2, quocum conferri polest, 
sköp lét hon vaxa, Ghe. 41. Parl. pass., 
æxtr, auclus, it. magnus , ingens: æxt vald, 
magna , insignis potentia , vis , efficacia 
(Sanctœ Crucis) , Lb. 41, ubi sic: æxt ferr 
valld til vaxtar | vegr J)inn er berr fegri | 
hreinn en hugðu vinnim | hverja dýrð or 
skýrða , quod sic intelligo: æxt vald fcrr til 
fegri vaxtar, en vinnim hugðu or skýrða 
hverja dýrð, i. e. insignis potenlia (Crucis) 
in pulcriora incrementa adsurgit, quam ut 
cogitatione possimus unamquamque excellen- 
tem ejus virtutem explicare. 

EY, adv., = ei, non; cum gen., ul subst., 
ekki: ey manns þat veit nemo hominum id 
novil, Vafpr. 55. Forte et hœc forma occur- 
rit Hávam. 28. 9%, vide eyvitar; it. Sturl. 
7, 42, 5; lásk ey = láskat (Hitd. 33, 4). 

EY , adv. , semper, perpetuo, conlinenter: 
er ok æy eða æi þat er aldregi þrýtr, i. e. 
æy sive æi significat id, cujus nullus est finis, 
SE. II 50. 366, ísl. I 45. Frequenter occur- 
rit, Hávam. 16. 35. 70. 148, Vafþr. 12, 
Hund. 1, 4. 49, Gh. 24, Ghe. 28, Sk. 3, 17 
(Bk. 2, 13), Krm. 23, SE. I 436, 2, F. 
VII 92, 1, Lb. 29, Has. 15. 38. Vide ei, 
ea , æ. — 2) interdum in compositis videtur 
emphaticum esse, de eo quod ut semper du- 
raturum cogilatur, vide eydraupnir, eykvæn, 
eyviti; hodie apud Austfjordenscs eylítið í. 
eilítið, id. qu. dálítið, paululum, pauxillulum. 
H. 9, 1 to ey Olavius jungit cum óðr, o: 
eyóðr semper ferox ; possit et jungi cum 
vebraut, «<eyvebiaut locum sacrum perpetua 
religione colendum significet. 

EY, f. , insula, Hund. 1, 13; dat. sing. 
eyju, Eg. 24; plur. Eyjar, de Orcadibus et 
Fœrois, Rekst. 11. In appell. feminœ : lirínga 
ey insula (i. e. Tellus , dea) annulorum, 
Skáldh. 1, 34, vide silkiey, Ráðey; forle et 
Isl. II 249, 1, ey orms döggvar, femina, si 
orms dögg, pluvia serpentis , pro auro capi 
potest; vel forte scribendum dogg var, a 
dogg, pulvinus (nunc dicilur at liggja upp 
við dogg pulvino reclinem sedere), sic enim 
orms dogg, pulvinus serpentis, satis apte 
aurum significaret ; vide et in eybaugr. 
EYBARMR, m., margo, ora insulœ exte- 



rior, (vy, barmr), Fll. I 437, 2. allr M í 
cldi | eybarmr at sjá; barmr eylands, id., 
Merl. 2, 40. — 2) id. qu. i-yland, ey (cf. 
barmr 3) Merl. 2, 86. 

EYHAUGR, m. , circulus insulœ , (ey, 
bausr), mare: eybaugs andrar, xylosolea 
merÍM, naves, Fbr. 26, 1; eybauis rtgg, ./"- 
menla maris , id. , valdr e. viggja, dominus 
navium,vir, F. XI 1Z5. — Hh. 32. I M m iut 
construxerat , eybaugs jasti (= jostr_), lig- 
num maris, navis; Hk. T. VI Dana eybaugr, 
archipelagus Danicus, et meyjar Dana eybauffs, 
puellœ archipelagi Danici; F. XI 150, 
eybaugs Danir Dani maritimi, et meyjar 
eybaugs Dana virgines Danorum maritinm- 
rum. Mihi nunc simplicissima ridetur ralio 
Pauli Vidalini (Fornyrði sub voce fríng), 
divisim legentis , ey baugs o femina! et 
Dana meyjar virgines v. feminœ Danicœ. 

EYBUA, f. , quœ in insula habitat , (ey, 
búa f. a búi, mj, Gullk. 

EYBUI, m., insulœ incola, (ey, búi), in- 
sulanus, Óh. 46. 

EYDANIR, m. plur., Dani insulares : 
hauðr Eydana, terra Danorum insulanorum, 
Ölandia dicitur, F. XI 307, 2; ægir Eydana, 
terror D. insulanorum, de rege Haknne Bono, 
Hg. 33, 3; meiðir Eydana, de Haraldo Se- 
vero, Norvegiœ rege, SE. I 508, 3; Asbjörn 
Eydana jarl, F. XI 216 ; vide eyða, fin. 

EYDRAUPNIR, m., id. qu. draupnir, (ey, 
draupnir, qs. continenler destillans): ey- 
draupnis dís, dea annuli, femina, Fbr. 16. 

EYDÖGGVAR, ísl. II 249, 1, divisim 
videtur legendum, et construendum ey orms 
döggvar femina, vide supra sub vqce ey. 

EYFIT, f., limbus insulœ, (ey, fit), mare, 
síkr eyfitjar, ignis maris , aurum, njórun 
eyfitjar síka, dea auri, femina, SE. II 633, 
2, quem locum vide sub akr. 

EYFIT, adv., nihil, id. qu. eyvita, eyvið, 
ívið (vide locum Fbr. sub eyvið) : eyfit týr, 
þótt skyndi seinn, nihil juvat , si tardus 
properet, tardus frustra properat. A 12; cf. 
ibid. 29. 

EYGARÐR, m., agger, septum insulœ, (ey, 
garðr), mare: skjóta eygarð barði mare 
prora repellere, i. e. navigare, F. VI 171, 
2 (AR. II 58, 2). 

EYGIR, m. , qui terret, terror, (id. qu. 
ægir) : c. öflugbarða , terror gigantiduni, 
Thor, SE. I 256, 1; cf. eygja. — 2) gladius, 
SE. I 566, 3. 

EYGJA (-i,-ða), meluere, Cod. Reg. SE. 
I 310, 3, pro ægja. 

EYGLO, /"., sol (quasi, perpetuo splendens, 
ey, glóa), Alvm. 17. 

EYGLOA, f., sol, (id. qu. cyg!ó),'S£. / 
472. — 2) luna, SE. II 485. 

EYGR, (derivatum ab auga oculus), ocuiis 
prœdilus, in compositis báleygr, bileygr, 
eineyer, fráneygr, kvikej jr. 

EYGÐR , forma recentior pro eygr , v. 
Urfpeygðr, hundeygðr. 

EYHJA*LMR, m., clipeus i. e. hicunur in- 
sulw , (ey, hjálmr), aer , cœlum: eyhjálms 
konúngr, rex ccrli. Christus, Lb. 21. 

KYJARS'KEGGI, m., incola insiilw, insu- 



KYk 



14", 



KY\ 



lanus. fey . skr-i 1 . FR I 

plur. c\ jarskeggjar insulani, Flt. II SS 

MKii, prms.ini. act. þ. auka. ft 

ETKB, >//. , jvmentvm, (;.ka; C//. 197 

auki •, Ihm. og); </e c^mo: keyra cyk or 

i. ei/uum domo abigere, i. e. domn arrlu. 

F. H 196; eykja gervi, adparatus ri/unrnm. 

j'iiim. ) 23, 2; liinn er am eyki annax, 0M 

,<rV/ riinr. iii in ii s honesta riri appellatio, 

11,1,1 17. / ; rfe jumenlis Tliuris. hircis, >/'-'• 

eykir aurbnrðs. jumrnta taliulurum. 

H, OT. 2/>, / ; e\kr Kkkils naris, !\j. 

30. 2: unnar (mnris), id., loplbyggir u. 

<skja, ////./'. iniprralnr . (III. 56; Jötuns e., 

jumenlum f igs u U Ít r. qiganteum , de lauro 

fero, >'. 3(1. ' 

I YKKIDH, m. , iil. i/u. eykríðandi. 'eykr, 
riðr): e. ekkils, narigator, cir, lig. 7), 3. 

ETETBMJANDl , m.. jumenhm dommmt, 
ejkr, temja) : e. öldu, domilor jumenli 
œquorei (naris , öldu cykr), vir , Has. 42, 
iiln sic : lingr skyldi |iai öldu | eyktcm- 
jandi fVciiija. gífrs cr gömlnm hafir 

gunnt.jalds boða at halda, »'. e. ðldu cyktcm- 
jandi skyldi fremja þat úngr, er gunntjalds 
gifrs boða hæfir at lialda gömlum. 

EYKN K\ . f. frmina, (cy, kvœn): e. 
Ilrðins þeyjar, femina pugnœ, vel pugnœ de- 
ilifa. liellona, DrþS. 

KYKYMHLL, m. , fax , lux insulœ, (ey, 
k\ ndill), cognomen Oililnyu;. in insula lljiirt- 
seya habitanlis, llitd. 4. 

BYLAND, n., insula, (cy, land), qs. terra 
insularis , Mb. 11, 1 ; eylands jarlar dynastœ 
insulares, )". 31; eylands barmr, jaðarr, ora 
insulœ, Merl. 2, 5. 40. In prosa , Eb. 63. 
8kt. 182. 

I li LEGGR , m. , crus , os insulœ, (ey, 
. ; ), lapis, item iil. ijii. sörvi, stcinasörvi 
(>/••'. / 334); eyleggjar Frcyja femina, 
Grelt. 80, 2. 

EYL1MAFJ0BÐR, m., id. qu. Limafjör.V. 
ijuiisí sinus prrprlunriim brachiorum (cy, 
limar), 7'. 13, 2; llkr. T. VI nomen ab 
heroe Eylimio ducit. 

ETLUÐB, «i., Odin, SE. II 472. 556. 

EY'LL'ÐR, m. , cajisus insularum . (ey, 
Idor), iiiiin ■ eylriðrs niu bniðir »iore»n vir- 
gines œqunrea" , norem Ægeris filiœ, undtv. 
Sfi / >s, 4. 

KYMH. f., miseria: eymdar verk, fartu 
misera , i. e. prava, Gd. 41, ut aumligr 
lifnaðr priiiu iilu, )l,tgn. p. 132. 

EYMCM, m., res , cujus perpelua dural 
mnnoria, (ey, muna), llilil. 12, 2. uhi, þat 
ni u n ji.'i- c. , cr jnii sveit mœtti liði minu, 
ul jirr/irlute lihi nnnmriir . putn , rril , cum 
luii rnliins iiirnlil ui rojiius nirus. Srribilur 
per ei, 011. 12(1. þat er þcim ciniiini sú \ t- 
irför, er Olafr l.afð'. þar farit. Kymuni enn 
lllikli liirms iiiiiIii. l-'ilnij. \IV 50. 

I N MTUNN, »//.. fmlr rlnriis. 8E. II 
'l'J'l linliil .,K\i..\linn (:i. I: )" 

EYMYRJA, /. , ignis, SE. II 570. vide 
.im\ i 

k.NNHR. ni.. xylosolea, id. qu. andr, öndr, 
<HI /,., 



HMHI, »/i. , regulus MrMMM, sl I 

, nr. 2. pronepos llalrdani l'n- 

Oiiivus,^. 8'J . Onrí' t'iJ. l.\inl> -\nir de 

rjimiis pugnaloribus , FR. II )7. / ut vik- 

ínga nior, FR. I 440, 3; Eynefls ðndr, 

^nlea Önevi, naris, SE. 1 254, /, Krm. 

11, ulii K\ncfis jini Kvnefs. inserlo i; habet 

himri, 8S.ÍI í'/'s.'.' fnrmam K\ neflr = Eyiu'f'r. 

EYNKliLI'H. ji. p. rninp., insulis, reluti cla- 

vis, distinctus, (ev, negla), rjiitli. maris (jaroar 

gjöro), Eg. 82, 2. 

EYRA, n. , auris : koma. vi5 cyra e-in, 
auribus allidi, de clava, Knrm. 7: koma til 
cyrna, ad aures perrcnire, de rerbis, Kmm. 
2'i , 2; hlýða eyrum auribus auscultarr, 
lltiram. 7 ; liggja e-m nicr við cyra crr- 
vicibus alicujus imminere, Ag. ; mæla, segja 
e-t í eyra e-m, cui quid in aurem di- 
cere, in aurem alicujus insusurrare, Vafþr. 
54. 55; vera œ at eyrum e-s, ad aures ali- 
rnjus adsiduum hærere, quod calumniantium 
est , Lokagl. 45. Eyrna land, terra aurium, 
caput , SE. I 538 ; eyrna viðr , arbor 
ii ii ri ii ni . cornu , eyrna viðr óðs dýrs, cornu 
feri animalis , potorium, poculum , Eg. 44, 
2 — 2) plur. , eyru, aures , i. e. ansœ, in 
navi, SK. I 583, 2, quo nomine hodie ve- 
niunt stafnloks cyru , kinniings eyru. llinc 
formatum buscyra, duncyrr. 

EY'RA in voce compos. sorgcyra , adj. 
indecl. , qui dolori medetur , pertinet ad ver- 
bum eira, parcere, quodrerbum per y (cyra) 
scribitur Fli. I 214, et adj. eyrarsamr, F. 
X 47, eyrarlauss, var. lect. ad Eg. 70. 

EYRARUXA, /"., confabulalrÍT auricularis, 
(eyra, rdna), i. e. arcanoruni socia vel conscia. 
Sic recte, ut puto, explicatur et conslituilur 
hœc forma in Gloss. Ed. Sœm. Tom. I, p. 
476 , sub voce cyra. Est vox poetica , mi. 
ad srnsiim quod adlinet , non absimile est 
hjalskona, femina , quacum quis sermones 
crehro miscere amat. pros. Vitœ Droplogitla- 
rum msc. c. 29: Tófa Hlíðarsól, hon var 
hjalskona Helga Droplaugarsonar. Occurril 
Vsp. 35: þanii annars glepr e\ nninii . rum. 
qui alterius arcanorum sociam (i. e. uxnrrm) 
ritial;et Haram. 117: annars konu I teygðu 
|ii'. aldrigi eyrarúnu at, i'. t. te\£ou 

aldrigi konu annars (manns) þér at eyrariiiui. 
care ne pellicias alterius uxnrrm , ul trcum 
arcanos sermones misceat. Minus arridet 
constructio Ed. Strm. Tmn. III. teygðn þér 
aldrigi eyra annars konu at nínu (ilat. sing. 
a rdn), quanquam bene dicitur, llaram. 122. 
góðan mann teygðu | þer at gamaiiriiiuiin. 

I.i III.M'K. //«//.. /'</. qu. iirendr. mortuus, 
exanimus (ey = ö), Fbr. 49, rar. lect. 

EYRIR, »/i., iincia , plur. aurar: hvert 
hagl vá eyri singuli glnbuli grandinei un- 
tinm pendebant . F. I /75, 3; hálfr e. se- 
muncia . ineta li.tlt's eyris, semuncitr trsti- 
mare , unius assis irslinitirc . unn Irruncii 
,-. Vigatjl. 16, I; leisja skip þrimr au- 
rum narirulnin trilius unciis cnmlucere, 
horm. S. 2. K\ rir. uncia. srx jianni ulnis 
aquiralebal. — 2) opes , farullates . dirititr. 
bona, jirriiniti. Ilk. 2. •<.'/. 37: in sing.. fa ri 
evrir. muius pecuniarum . pauciores numi, 

(10) 



RYR 



I lli 



RYV 



Bk. 2, 49; alias in plur. , ut Völk. 12, ubi 
de annulis sermo esí; illr af aurum, parcus, 
tenax, avarus, Jd. 35; fætta aura c-s facul- 
tales alicujus deminuere , pauperem reddere, 
SE. II 226, 3; gefa grið ok aura incolu- 
mitatem fortunasque concedere , F. I 182; 
gefin til aura (= til fjár) divitiarum ergo 
nupta, ísl. II 252, 1. 254, 1; leggja aura, 
opes reponere, i. e. rem facere, lucrari, Eg. 
39; Ijósir aurar, splendidœ divitiœ, lucidi 
n ii ni i . Sóll. 34; aura mein noxa divitiarum, 
facultalum, consumtor rerum , ignis, GS. 9; 
aurar sævar, bona pelagi, de halecibus, HS. 
18, 2, sec. membr. E; aura eik, eir, arbor, 
dea divitiarum, femina, SE. I 412, 4, GS. 
15. Vide landaurar. 

EYRLUGl, ». , pugna (id. qu. örlygi), 
Eg. 67, 2, var. lect. membr. 

EYRR, /'. , arena; locus arenosus, fluvio 
adjacens : lingula arenosa, in mare procur- 
rens (aurr) : hinc nomen loci Hrafnseyrr, 
F. VI 427, 2, quo loco vetuslissima forma 
eyrr (id. qu. eyri) visilur ; de lingula arenosa 
insulœ , OT. 96, 2; litus maris , við eyri 
juxla lilus maris , F. VI 140 ,2. — /» 
specie, de loco pugnœ, arena; bar ek meö 
drengjum dýrum dreyrugt sverð á eyri, 

Korm. 27, 4, sic et capiendum videtur ibid. 
22, 1, Vigagl. 27, 3; uppsátrs viggjar boði, 
orr á eyri, vir in prœlio slrenuus, OT. Skh. 
II 305 (Vita Halfr. sec. membr. 132). Hinc, 
mér hefir stillir steykt til eyrar, in arenam 
descendcre me coegit, ad pugnam provocavit, 
H. hat. 33. De terra, in genere , hinc aura 
eyrr, Tellus diviliarum, femina: hann mana 
aura eyrar án ille non recordatur perpetuos 
mulieris labores , ÓT. Skh. II 248 (Vita 
Halfr.), vide vopneyrr. 

EYRR , adj. , id. qu. prr , yrr, alacer, 
promtus, SE. I 698, 1, var. 2, sed h. I. Cod. 
Reg. habel hróðrs avrum. 

EYRSKR, adj., ferus, ferox (quasi örskr, 
ærskr, Norv. örsken, ðrslen , ab 0ia, æra, 
effrenem reddere)^ de equo , jó eyrskan 

ri/ ii ii iii ferocem, Ghe. 34. — Interpp. acci- 
piunt pro voce composita, eyrskán, ab cyr- 

skárr, œris contritor (eyr = eir, skera), 

vel arenam lerens (eyr = aur). 

EYSA, verb. , id. qu. 0sa, æsa, incitare: 

eysandi unda funda, incitans congressus vul- 

nerarios (i. e. prœlia, cœdes), Sturl. 6, 15, 6. 
EYSS, prœs. ind. acl. v. ausa. 
EYSUND, m., frelum insulare, mare insu- 

las interluens, (ey, sund), Hh. 73, 2. 

EYSYSLA, f., Osilia, insula maris Baltici, 

ÓH. 6. 7, AR. I 290. 291 (ey, sýsla, 

quasi prœfectura insularis). 

EYVAJMI, m., Sóll. 80, vertunt cacoethes, 

mos malus, mala consvetudo (ey "= ei, non, 

vani) ; possit et significare morem perpetuum 

(ey semper). Sed interpretatio loci esl om- 

nino incerla. 

EYVEBRAUT vide supra in voce ey, 

semper. 

EYVERSKR, adj. , insulanus , in insuln 

habitans aut se conlinens, (derivatum ab 

eyverjar, m. pl., insulani): eyverkr herr, 

populus insulas (maris occidui) incolens, 



de incolis Orcadum. llclnidum etc, (>T. 31, 
2; eyvcrskir ormar ttrpentes insulares, Merl. 
2, 50. Occurrit et ut cognomen homimuii 
oh insulis (Orcadibus vel Hebudibus) oriun- 
dorum, ísl. I 274. 298. 

EYVITAR, Háram. 94, el eyvitu, ibid. 
28, vertilur ignorantia, insipientia, ab ey\it, 
eyvita, f. (ey, neg., vit intelligenlia). Forte 
separatim ulroque loco scribendum, in priori 
loco: cy vítu leyna mcgu ýta synir, því 
(malo þeirri r. pcss, ut 94) er gengz um 
guma, liiiuil possunt filii hominum tacere de 
vitiis, quœ per homines pervaganlur ; in loco 
posteriori : cy vítar firna er maðr annan skal, 
þess, nemo in altero id vilium reprehendat, 
quod. Utrumque casum, vítu et vitar, refero 
ad vít, /"., cvlpa, crimen, vituperatio, vitium. 
Ceterum ey h. I. idem esse debet atque ei, 
non, quemadmodum inter se rariant ei et ey, 
semper. Sed confer GhM. III 318, ubi 
forma evvitar (t'. e. euvitar, eyvitar), nun- 
quam, velpotius, haudquaquam, minime, fiihil 
omnino (ey , non , nihil ; vit aliquid, cf. 
Norv. ikkje vite nihil omnino , AS. viht ali- 
quid, hodie ekki vitund) , proxime acce- 
dit var. 1, ei vctto, Hávam. 28; vide mox 
eyvið. 

EYVITI, m., ignis perpeluus , (ey semper, 
viti) , vel simpliciter , ignis (ut ey » quoad 
sensum, redundet) : e. drafnar, ignis undœ, 
aurum, Orvífill dr. eyvita, vir, homo , Eg. 
56, 2, hoc ordine: ek fel sjaldan nafn dr. 
eyv. örvifils í niðerfl Narfa (i. e. ek fel 
sjaldan nafn manns í vísu), raro soleo no- 
men hominis (cujusquam) carmine occultare 
(poeticis ambagibus obscurum reddere). 

EYVIÐ, adv. , nihil, nulla in re, Merl. 

1, 57, cf. Gloss. Ed. Sœm. sub v. ævagi, 
ex Fbr. membr., eyfit hefi ek fe «t- 
hil habeo facultalum. Idem est ívið, quod 
vide suo loco. 

EYX, /"., securis (id. qu. ex, öx), H. 17, 

2, quo loco membr. E. habet öxa; it. SE. I 420. 
pros., plur. eyxar secures. Bl. ex, Dan. 0xe. 

EYXN, m. plur., boves, id. qu. öxn, \\n, 
Hýmk. 15, ubi quidam scribunl eyksn, sed 
egreg. fragm. l/, yxn. Occurrit in prosa, 
F. XI 6, 7. 

EYf)OLlNX, m., clavus, (cultelli, id. qu. 
þolinmóðr), SE. II 494: „eyþolinn (i. k.)", 
quod significare videtur i knífi. 

EYf>KEYJA\l>I , semper desiderans (•>: 
riros), Hyndl. 43 (ey, þreyja). 

EY^VARI, m., bos, taurus, SE. I 587, 
1; v. eiðvari. 

EYÐA, /*., mater, Ag., rectius ciða. 

EYÐA (eyði, eydda, eydt), v. a., vacuefacere, 
riiruum reddere, fésjóðar eyðaz crumenœ ex- 
hauriunfiir, JVy'. 73, 1; vastare: eyða land 
brandi terram annis vastare, 7. 97 . I : 
part. pass. eyddr, rastatus, de terru . OH. 
7 (AR. I 291, 2); de nave, defensoribus 
nuilulii, Od. 21 (=3 hroðinn); delere , pvr- 
dere, e. landi lýða, palriam perdcre, patriœ 
perniciem adferrc, Gk. 20; e. ÍTB&Í e-s im- 
pelum alicujus refringere, Orkn. 22, 3, Mg. 
37, 1; e. fjörvi e-s, alicui vitam adimere, 
rilam exstinguere , interficere quem, F. VI 



nn 



ii: 



ri> 



. I.I-.IMIH. vilni tnllrrr. il. riltil fu- 

i tltts n ■iiuiitiiirr. HaS. 24, rl rtnii n<, 

c. öll andarmrin oinnrm iiniini lahttn lnlltrr, 

iii agendi ralionem abjicere, Hat. 'tl- 

nrr., c. j��fra sctr, sedem regiam dete- 

deterta srtlr injiu fugrre , Mg. 32, 3. 

ilr n. i/iur ml exilum noit perducilur ; 

nlli li.iiin . ut eyii'iM þctta, effecit, ut ea ret 

non coiijirrrt. Skaldh. 5, 9; hinc, hitt eyðiz, 

at, nuiii/iiam accidel , ut , i. c. minime gen- 

liiini. l'. \l 301. I'art. acl., cyðandi, aui 

lnllit . rustal: cyðendr arnar luíngrs , tollen- 

tet aquilir fainein, prœliatores, Sie. 17, i /</. 

Iu'hi£it\ ðamli : <\ Vndr gcima vals, raslaln- 

ret naris. hellalores, de regibus, F. VI 197, 

■'i ; i/iii, i/uiv consuuut, erntjat. r.r/irmlit, dit- 

triliuit; r. fengeyðandi. Eydöndom, ÓT. 43, 

1 , reclius in Hkr. T. VI eydönum , Danis 
tiistilaribus, de piralis Jomensibus ; membr. 
E. h. I. Iiahrl eyrindom, quod huic loco mi- 
nus aplum ridelur. 

ÍWMI.MUI, adj., inanis , exilis, minus 
speclabilis vel conspicuus, (ejða) : cyðilig för 
itrr iiiiniis cons/iicuum, OH. 182, 5, cf. auðligr. 

EYDÍMí, /'.. desolatio, Lil. 90; e. lasta, ex- 
ttirpatio viliorum, sludiiim honestatis, Nih. 33. 

EYUIR, m. , qui vastat , delet: e. álma, 
iirrns inutiles reddens , adsiduus jaculator, 
rir. Skáldh. 1, 34; sic el e. baugvalla, 
hjaldrbliks, qni clipeos , gladium (cœdendo) 
inutilrui reddit , pugnator, bellator , vir, SE. 
I 700, 2, Mb. 6, 2; e. örsœtis (clipei), id., 
rir, de episcopo, Pál. 19, 3; c. heiðíngja 
biitar, úlfa gráðar, qui dolorem lupi expellit, 
aridilalrm lu/iorum eximit , i. e, qui lupos 
cxhilarat, saturat , prœliator , vir , Hh. \'i, 

2, F. V 119, 3; e. villu, qui errores exstir- 
/ial. rrrtr irligionis doctor, de episcopo, Gd. 
II; c. S.i'lundsbygeja, raslator Sœlandorum, 
hostis Danorum, de .rege Norvegico, Hh. 104, 
I; <•. I ».ui.i. id., de Hakonc Sigurdi f., F. 
.\ I 138, 4; e. arm£ló<W, unnar glóða, orma 
setra, 171« erogat, distribuit aurum, rir libe- 
ralts, Dropl. win. ð, F. I 179, 2, Grett. 
9$j 'i ; /ilur. eyðar hclla mildíngs máls, anri 

nntores , ri'n . F. V 170; ógnar eyðir, 
qui trrrorem delel . arerruncator inaloruni. 
de Olaro Sanclo., G.51; e. banna, episc, de 
(inilm. Bono ; dat. cyðir, Gd$. 30; il/.ku c. 
111 lninus, Ag. ; tála, id. Ag. ; e (éövcriut bo- 
tiuruiii operiim perditor, rir inaliis, Isl. II '/V 
I.NDIKl'NMt. 111.. i/ui coiisinnit, liherali- 
ter distrihiiit, (i'vða, ruiinr): c. inia hljóðs, 
consumtor auri, vir liberalis, Ud. '22. 

I \ DKI, superior, cxcellentior, prœslaulior. 
cnin/iar., id. i/u. æ<Vi. o^ii. Sl'.. I 1I1, 2. 

l /l.l, 11.. escn. (eta): ernir| æzli fcgnir 
ai/mlir rsra i/rslienles , Gha. 7. In prosa, 
iii>li. t<l. , (ili 1/. / 6j6. 

1 /.TK, sii/irrl. a rniii/i. a<Vi, / 1 ide æðstr, 

æðrtr) , tvmmut , excellentissimus , prœstan- 

'■'ii* : æ. manna fMMMM rirornm . •'// 

. II iinill. I'i; a-zt kvinna, briíi^r. frnitna 

Iriitissiiini . Htjnill. l'l, Sk. I, 40; æastir 

kappar, Hijmll. 17: a-ztar hallir, aulœ celtit- 

simw , aula ctUtttx æztr þrifnuðr 

tumma fortuna. (1. ■'!. Yide eztr. 

ID. netitr. pronominis enn (= hinn) , id. 



qu. et, ið : allt cð góða omnia hona. IJ>. 29; 
\il' cð liu-sta excellentittima illa femiiin. 
Ui. 18; eð manúnga man puella illa ado- 
letcenlttla. Ilnram. 165. 

ID, aut, id. qu. cðr, Skf. 31, SE. I 684. 

EDA, aut, vel, *ire, Lokagl. 7, Veglk. 15, 
Fjöltm. 2, llaram. 17. 166 , Vtp. 25 (alias 
semper eðr). / Vsp. ed. Holm. (prœter 29) 
el fragm. Bl. semper habent eða , nun- 
i/ 11 n 111 cðrj. 

l DA (æði, ædda, ædt), v. n., furere, tæ- 
rire, (oðr), de tempeslate, ek frá hit illa el 
æða audiri malam sœviiste procellam , Jd. 
31; æðaz, «/., F. I 175, 2 ; æðaz t'n furorem 
inji. ii'. fyrir konu, Sóll. 11, immodico amore 
feminœ in furorem agi. In prosa, de equo 
ob acceptum vulnus furente et consternato, 
hcstrinn æddiz (al. æstiz, ærðiz), F. VIII 
352, var. 22. 

ÆDI , f. , furor , rabiet , insania , (óðr, 
adj.*): renna at æði fugere usque ad furorem, 
Ihjinll. 44; characler magicus, insaniœ effi- 
cax ; |uir> ríst ek |>ér, ok þrjá stafl: ergi, 
æði ok óþola, Skf. 36 (de genere v. H. c. 
41, skjót æði subilus furor ; mcð. djðfulligri 
æði, Thómass. membr. opt. , citala in Glost. 
Ed. Sœm. T. I. ed. Hafn.) 

ÆÐI, n. , animus . natura, indoles , inge- 
11 i n 111. (óðr, 111. 1: granlaust æ. animus intre- 
pidus , Ad. 2; þðrf er góðs æðis opus est 
benigno animo , llávam. 4; fremdar æði, in- 
doles egreg