(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Liber de civitatis Florentiae famosis civibus"

Google 



This is a digitaJ copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scaDned by Google as part of a project 
to inake the worid's books discoverable online. 

Ii has survived long enoiigh for the copyriglit to expire and the book to enier Ihe public domain. A public domain book is one Ihat was never subject 
to copyrighi or whose legal copyriglit term has expired. Whether a book is in the public domain may vmy counlry Io countiy. Public domain books 
are our gateways Io the pasi, representing a wealth of history, eullure and knowledge thal's oflen diRicull Io discover. 

Marks. noialions and olher niaiginalia preseiit in the original volume will appeai' in this file - a reminder of this book's long journey from Ihe 
publisher Io a library and finally Io you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partiier wilh librai'ies to digilize public domain materiala and make them widely accessible. Public domain books belong to Ihe 
public and we Lue merely Iheir cusiodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order Io keep providing this resource, we have takeD steps to 
preveni abuse by commercial parties, including placing technical reslrictions on automated querying. 

We aJso ask that you: 

+ Make non-cominercial iise of the fii es We designed Google Book Search for use by individuals. and we reqiiest that you use these files for 
personal, non-commercial puiposes. 

+ Refrain fivm aictomated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system; IFyou are cotiducling research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amounl of texl is helpful. please contact us. We encourage Ihe 
use of public domain materials for these purposes and may be able tohelp. 

+ Maintain ntlribiitioit The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about ihis project and helping them find 
addiiional materials through Google Book Search. Please do noi remove ii. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember thal you are respoiisible for ensiiring thal whal you are doiiig is legal. Do iiol assume Ihat just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States. Ihat the work is also in the public domain for users in olher 
counlries. Wheiher a book is still in copyrighi varies from counlry Io counlry. and we ean'I offer guidance on wheiher any specific use of 
any specific book is ailowed. Please do not assume Ihat a book's appearance in Google Book Search means ii can be used in any manner 
anywhere in the worid. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize Ihe worid's informalion and Io make ii universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover Ihe worid's books while helping authors and publishers leach new audiences. You can search llirough the full text of Ihis book on the web 



al littp :/ /books . google .corn/ 



14 



■-K-' /-/^c- 



PHILIPPI VILLANI 

LIBER Z.y/^ 

DE GIVITATIS FLORENTIAE 

FAMOSIS CIVIBVS 



EX CODICE MEDICEO LAVBENTUlfO 
NVNC PRIUTH EDITVS 

ET DE FLORENTINORVH LITTEBATVRA 

PRINCIPES 
FERE SYNGHROMI SGRIPTORES 

BERTO III IiTOII nOBKVRT 

CVRA ET STVDIO 

GVSTiVI CAHUII galletti 

nouHiuu !• & 




FLORENTIAE MDCCCXLVIL 

iOAITHBS MAZZORI EXCTDEBAT 



^^ :&^ 


ItlM.X 


1086. ^îi^ ^ «- ir 1 /TC''*^- '^i ^^W I 

of Oiitnbridflt». ', 
INDEX ATCTORVM 


H 


O l 


Pbilippi VILLANI de GTHatts norcnti» PAMOSIS CrriBVS Ex Ceti. *h. 

Med. Laitrentiam ■ i 


^^H 


o 11 


Di Lionardo BRVNl Ic rite di Daate e del Pcirarca ■ 43 


^^H 


o 111 


l>antis , Pcirarcbx ac Boccaccii ViU: a Jannocliu AlANETTI Scripte > 57 


^^H 


(S IV 


llen«dicli ACCOLTt Dialogiu De Pra-slanlia Virorum sui xvi. » 101 


^^^1 


o V 


De' RiCCI... Br«ve Vila di Giaunoazo ManetU ca; Cod. Mi. MagUab. » tS!) 


^^H 


G VI 


AnoDjIui LEOISIS UAPT1ST;£ ALBERTI Vita > 13» 


^^H 


o VII 


Bartlioloniffii FOiSTll Annalcs Suorum Teroporum ab. 311. !418. ad aa. 1483. > 131 


^^B 


*i> TIU 


Nicolai VALORI Laureolii Medicei Vita > 161 


^^H 


® IX 


Joanais CORSI Marsilii Flciui Vita ^ > IS-l 


^^H 


t) X 


Pauli CORTESII De Ilomiiiibus Doclis Diafogus * âl5 


H 


d> XI 


Di Fi)ip|)a VALORI Termini di (uczzo rilievo e d'lnlera duttrioa Ira gli 

Archi di casa Valori • 249 


H 


XII 


Francisci BOCX^III Elogiorum quibus viri doctissimi oati Floreulix deco- 

rantur Liber Primus » 1 


1^ 


4 


Liber Svcundus ? SI 



m mm\ mu mm leiterâru 



JNcir intCD^ione dl puhblicarc colle stampe nel miglior nioJo chp 
dalie scarse forrc mi vorră cimctisso una mia Storia degli Scriitori 
Fiorentini^ opera fatta finqui spcrair da non pochi csimii Erudiţi, 
altcrrili poi a qiianto scmbra dalia di lei eiitcnsioue e importanta, e 
limilatisi a deplorare o notare gU erruri ( infiniţi, invcro, c vtstosi) 
del Forrarese (îcsuila P. Giulîo Nef^rU clie ap,r impulsi e încoraggi-^ 
menii del Gran Principe Ferdinamlo (W Medici e del famoso Anto- 
nio Mag/iabec/ii una ne compose, clte usci postuma in Ferrara^ Po- 
mateili 1722. în fol. era ben naturale cbc quelli scritti io prendessi ia 
esamc, cbc ne sono ia qualcbc modo ii pnmîtivo fondamento. e sor- 
gesse iu me ii dcsiderio di vedcr messi în luce {;!' inediţi o dtspcrsi, 
io cbe m^indusse a formorne a siinjlitadine di piilt altrc una crono- 
{;lca Haccolta, qiiale comunque siasi riuscita, prcscnLo in qucsto to- 
Jume di dodici Scriitori priiicipalraente eomposto. 

I. Primo e piii faroigerato Ira qacst! si prcsenta ii celebre slorico 
FiMPPo Vn.LANt, con le sue yite de^li uomini Ilhistri Florentini^ 
note per Panlica tradazione italiana, cbe sebliene infcdele e mancaote 
in Ferie^a nel -1747. în 4. fu dai si bcnemerîlo Conte do. Măria 
Mazuichelli con saesquisite annotaztoni,e îd Firenzc poi nel 18i7. 'I' 
dala in luce. L'originale Latino perojcbe allora dcploravasi smarrlto, fu 
solo dopo pocbi mesi dalFaltro infaticabile erudita Ab. i^re/iio Me- 
/u/s rilruvato Ira î MSS. dclla Biblioteca Gaddiana, per munificenza 
(degua d^'nfinita gratitudine) dcirimperator /VartceJfo i'r/mo, pas- 
wila [Kt'i nel 475a. nella Medicco-Laureii7,iana. In esso Codice e rojwra 
divisa in duc Itbrî, Irattando ii primo iicW' Origine dî Fîrenze, e di 
questo per conteaerc î solit! raccontî in gran parte rironosciuti per 
laTolusiţ e datici anco dai Maies pi ni e ti a Giovanni f^illani , poco 
piii cbc îl Proemîo si 6 crcduto di dare ora in luce. 

II Libro Sccondo poî, che trăita de' di lei Vominl /iluştri, e clie 
Tedulo în ontico da Domenico di Bandino, da Giannoi,zo Manettt, 
dai FoUerrano e da altrî forni loro le aneddote notizîe cbe negii 
scritti loro si riscnntrano ; oltre al presentan; nutabilîssimî passi tra- 
lasciati dai volgarîz/atore, siccome dat prcfato Mehtis nella dotia 
Prefazione all' Epistole dcl Traversări, e prima dai P. Leonardo Ăî- 
menes netia celebre I n Irod u/.i' ine alPOpeni Sidio Gnomone Fiorentino 
(Fircazu SlSI.'m \ î\q.) reuuc osservato,conltene di piii del Compeadio 



Tolparc ie TÎte di Dante e del Peirarca ( recente mente sopra P allro 
sulu Codice ohc ili qacst^ Opera sî ctinnAci. io Firenze ael 4826. dai 
bftiiPmerîlo J/ore/n, scblM-n mancliRioli, come pno ledcrsi col cvnifrnnto 
colin nmtra edizione. stampate) di menu pi»i qiicllu di Gitido Botuittly 
clie di fatU> pare dchhasi cooTenirc esser piutlusto Forlîţese {I). 

Se frutto di scconde cure e da ricoiiuscersi csso Codice della Biblio- 
teca BnrhcrInI (2). meno fifrse Tordiuc dl^erso vhc dicrsf dato ivi alle 
\ ite (3), se dcliliasi arjţuire dai profmio edito dai Aloreni (c\ie v îl 
(iiedesinio con llevissimc Tarinzîoni ) parc non diiersKiclii lanio dai 
no^tro. clie clie ne scrives.'ic ii Tiraftoscfti', nia piultosto assai amlic- 
ditc dai milo Tol{;ariz:ţaniento. E chc ciu sia vennr dultaincnte osservatu 
dai P. >îime/iej. spci-ialmenlc quanto alic notizie di Paofo Dagoiiu/rtj 
neirannutizînre la folicc sco^icrta dcl Mehns del Latino orijţinale. Per 
ii che Tnljţarizzameiitit nuovo non sarcbbe stalo forsc inop|>orluin), 
quale difiitlo erasi in parte per me preparato. c nte altrî, sicctime nnzi 
ue?ţidero. non mi prcvenga, ii prcscutcro fursc al pubhlico crtidito in 
alira occastone (4). 

II. Scjţuono fe F'île <U Danie e del Pettarca dî r.îOSAnno bruni 
Arclino ristampale sulta prima edizione procurai» dii Gio. dnel/i^ aa- 
ziclie suir alini di Firenze 4672. în 42. ilalane da Francesco Red t^ 
per presentare qnetla qualchc non îiinlile variante, e qiialclie illuhtra- 
zionc, qualî nun si Iiaunu ncMc laule ristampc fatlenc ia principio 
della Dnina Commcdia, dopu T edizione di Padova 4727. per Giu- 
seppe Corni no. 



(II Chc ri»9e Teramonlc Forincsc ttmlyn. cla non pooi in iIiAhti> dopo I rI*conlri cumi- 
JaliiK ilal Mnztocfadll, e iilliiniiiiiriiic dai Ch. Si)l. I'dli'itrino Canislri frolfi or^simi Dreri 
Ctnni tnlla vila t tttltf. oitrrt di Gutdo Bnnatii pitbhliculi in «li^duliuliaa cdiiiitm: per Roize' 
Sonii t Vifetmli-Âimi Bola'jna alia Vulpe 118*11 i" 8. 

\i) Qiii Avta allcs1.irc la mij riron-Mi cum »\ Ch. Sis- O. Sonii Pîerali» BihliolPti.irio , 
per aterl» nclfanno 1843. a mL-diaiiitiiL' Ae] tuto vcncmiu hana podrorn; al nitiico Momig. 
Gi«. F'irttmnio /amliow . pfmia In curicsisxitni Hniiutrni4 ilell' |jtiineiili<is. Cariliniiit Brnc- 
dftio BariitTini, cUdiiniinlu diliijcnlcnH'ntc (wi i (Misi dt-llj iiiin dpia , cIh" per difelto del 
Codice nosiro preMOlavano locuup, m<>ll« dclle qiwli vwitwro «»» ad <*»cre euleiiticamenlo 
noiiipiutD. 

[3) Alninc di cs*C, wservii «loj ii Tiraharhi, i'rani» slala ticl \nro o'igi ale dal(! in IlCi 
e cnsi ii Prwmh, U Vtttt rfti VillanieU LrUtr» finah tw-Ha IVi-rMiiniL- iitk' V.jflr /Mn/i-i ele 
)M<I I8iG d^l Mormi. la \ila J«l Pttrarf^ \w\ 1<>38 c I'3j0 lUI T',m-%tw\nf\ frtrwm HfJi- 
riro, <|iii.-ll.i iJcl Sa/Hlali M .UMut e dul Lami in pnacipii» ')<;lli^ t-l/n*lalc di lu': qucllc di Ci- 
prinna. tWtefinio. di Franraeo.iU Oino di tîfiiyello c di (iia Anirtu liji P. .Sar(i sul Ctiltci! 
BirliefiiKi, fwlU *•!■ Op"?r.t l)r Arfliiyymn. Bononien*. (jnHI.i del Baihrnno ro'di Itii Dacnnfnli 
în Roma iwl IWO ; ntiella del Cat^ilrvnA A*\ ii^ridi T. I Oe Srri/ilonbui non licrl'titmmt, 
e ptit ne! 17(7 dai Hlazi-iechetli. ipii^U drl Oagoimri in porip nt-l 1757. coH'DpeM Delh Ono- 
nioa* dai /». Ximtntr. «Iti-p qtN-IU d! Ffînr/tco Curo, v varj nllri bmni piibMioalinc iti qiifll.l 
dulia sol'» cl»c prpmiw aW EiĂăiolt dcl Tra'-rrtari îl twncmiM-ilo rilr.tv.Horc dt-l MS. nb. I.n- 
rmio .Vikux. IMIu prwÎDW u>.scrvniii>iii siincvliiiunu iW V.tziuc'-helli Ullc neltn porţile Ltt- 
Irrarit drl 1718. <• n^l îu i f^mphro, ora MaelUSwhfan'i.dBl nosiru liiynanni l/tm piîi oppt,r- 
tunamcnle p><(rAdamumnta allorrlW> ii)l >iA dalii pnlttilîcjrt.- I'0ji«ra in pH nn pio acocmia la. 

(4; Sari-blic dmidenbilc frJlUnln dtc l'Opnra Hte^a m K'dijsfe in ln'e ^otMnJo li Utimti; 
di esso MS, Barbfrinit, non pii. Mvjndo i Cli. Re:zi v Pteraliti ininlelligiluU', siccoiac al Ol 
igVflulHto J/ait:t Kt* «ciobr^lo. 



irr. Fin» dnl 4^VI. arca ii dolto Vehus datr în luce con ropiiise 
annot'izioni le Vite de'pmrati niMtri duc primi Poeţi, aiiiti* a qiirlla 
del ^rtfcamo. Mntte (ţia dai rel<'l>rc mwtro gum^OZZO suMilTi. I'i- 
so Tulume pure ta tutia la sua intfîf;rita si 4^ qui riprudoUn: con ipr^ 
1111 r»ptiS(Ml() tli deUo f^onardo suila lVr'|i. KioriMilina. le reiterate rî- 
ccrche del Gnufetu'î^o sul s.ipcr Greco di DASTKi e I" Epistola di Co- 
iuccio Salutaţi in morte del pf.trarca: ap^iimte clie c da credere aa- 
mcnternniio non poco prejţio a que&la edizionc, siecome grala elimgcrii 
la notiziu prcsso uoi forse non anrora comune, dell'esscre essc Ire Vite 
state stampate in Messina net lJt2U. in 8. da D' Mauro Granata 
Yolgţarizzale e corredate di note. 

IV. Piihl)!îco in Parma net <C89. sopra copîa nmessajţiicne dai 
nnslro Ma^liulH'chi . W doltissîmo e deyuo mnrstro del Mitratorî, ii 
P. D. Bttnedrlto Bacckini Deuetletlino, ii Dialo^o De praestatUta 
f'irnrum sui aevi di BK5EDRTT0 AC(»LTI, e questo, rislampatosi poi 
a Francfiirl o a Lipsia colla d.'ila iii alcuni fsemplarî /fnţ^ttstiu'. l'in- 
dt'liroriim^ \\\ nltri Piirmae ap. f^'i^nam IGit2. in 8. poi ncl Tesoro 
Jntitntitatiim Italiae T. IX. >i. e uel ^ ol. I. delle f^itae sununorum 
di^mtate et erudilione Firoruni ex rarissimis momimentix literato 
Orbi rcstittttae a Meuschemio. Cobtirgi 1755. în ^i. tomi IV. (preoc- 
dulr> nclla prima edizionc da eccossîvi nauseanti eIo(ji del 31aQllaucclii, 
a cui c dedicato, nmessi qni :n parte, e totalmente nelle altre ristam- 
pe) piio dirsi . ed e un'apolujjia dejţii iiomini illustri dei lempi allora 
f icini, coDtro j siipersti/.tiisi ammiratori (le{;li aiiliolit. c vorrii couvcnirsi 
che anco jjcr la sua rarita meritava bcuc di esscr falto raagţţiormente 
conosccre. 

V. Ad onorare Ia memoria dî un graode nostro conriltadîno, qual 
»i fw GlAH^OZZO MANETTI. senira perora In Urcie Vîia col cat»l<>{ja 
delle sue opere, compendlata in nntico da qiiella di Ntddo Naidij %a- 
srrîta nel Voi. XX. della j;ran raccolia Reritm Ttalicariim, se(;uila 
qiicsla nostra da nn saggio delTaltra stcsa dai celehre f^esfxisiano da 
Jiisticci. ricordala da Iu! sicsso in principio del compeudio di essa, 
edito nel 1839 in Roma con le tatile allre per ra\riali scoiioiirîutn sue 
Mie, per cura dî quel {îi-aa lume delle Leltere c dclla Porpora, îl Ch. 
Cardinale .-iugelo Mai. 

VI. \I sommcntovato eruditîssimo Hfehus si dtive che cscisse nel 
Tol. XXV. di dclla raccolta Ia Vîta. selilieoe non completa, per csser 
per ar>*cnlura cosi c non altrlmenli slata srriila dai suo Autore, che 
ii Cil. Sijî. D. Anicio Botmcci mlieniu dilîyentissimo cditore delle 
opere di lui, ed io, crediamo Io slcs»o LEOS BATTISTA AI.BF,RTI ( ii che 
non irovo f(»sse prccx'deiilcmenle slato conjţctturato) mîyliorala qui în 
qiinlche passo, sopra runiou cudice Mii^liahecliiano. e se|;iilln da cnrio- 
sa leltcra intorno alPAIIierti. edita giâ nel l^dt». da (îirolamo Maii- 
«aini. Nel »ol. primo pol dcU* edizionc delle Opere di Leon B. Jlberti 




■TI 

date in lucc in Fi'renzc ncl 48^3 in 8. finora III. Tolumi, pu6 legfţem 
Teleganto yoljţarizzamenlo di cssa Vita, esegoito dai prelodato editore. 
VJI. Gratiiisimo poi deve riuscirc ii Irovar qiii i breri « succo- 
sissimi lalini Annali dd siioi tentpi dcl celebre nosiro Fiorentino 
BABTOLOMMEO I*ONZIO O Della Fonie, stampaţi soltanto dai Lumi nel 
IToS. nel Calalogo de' MSS. Iticcardiant , e sfugiptl percio a q«ei 
molii, che libri con uii tal litolo non creJono degni di loro osserţazio- 
ne. Tre lettere di lui, la prima dclle quali volgare c inedita stanno 
in (inCţ nou inutili forsc, sîccome couteneuli qualche attra notizia della 
sua Vito. 

VIII. Krasi slampalo in Firenze per i Giunti nel -1508. ii vol- 
garÎKznmentc» faUo da FUippo f^alori, della fita del Magn. I^rervu> 
de'' Medici scritia da MCCOLO- VALOIII di Ini padre, ma rese non pic- 
colo beneficîo ii prelodato Mefttts dnndone in liice con sue itiustnizioni 
(clie si Iianoo qiii pure) i>i net M-il. rorlginulc latino, steso nel -1492. 
pili ampio, c direrso alquanto da delta vcrsione. 

IX. Rarissima non meno de'surrlferiti opuscolî erasi fatta Ia Vita 
di Marsi/io Fidno^ scrilta da GIOVASSI CORSI. fiim gîa dai 1771. in 
Pisa doi Can. An^elo 31. Bandini cui» sua lunga Prefazlone dala ia 
luw. e ripro4lMlla 1* aniio appresso in Lucea în 12. nel Tol. VIII. e ulti- 
mo de' Siiscellanei Lucdiesi (slccome si lia dai Lucchestni Op. XX. 
1'4'*. edili dair AKiere Carlo Jntouto Gitdiani. clie i»i in&eri due sue 
Lezioni inturnoa'PuetIcallc antîchitâ Laccbesi). Essa edizîone vien quî 
nclla tiua inlegrlla ripriidotla. aggiuntati Tepislola del Corsi a Cosimo 
de' Pazziy preme$sa alia Giuniinu ediz. del iii08. in 8. delTopera De 
Prudentia di Giovinno Ponlano. 

X. Non ^, ne mai sară fyrsc ben cliiaro se al celebre P. Âies- 
sandro Polili. o a Dumenico M. Manni dcbbasi Tedizione e le illu- 
strazioni alta curiosa opcrella inturno ai Dotli i/oniini, ^crilla nel lîDO 
a' suoi XXV. anni da PAur^o ooRTESE, e in Firenze nel ilo-'l. stam- 
pată: si m pcro che ii P. Politi ne scopri ii MS. che poi Ia TÎla fosw» 
scritia dat Alannt, anco dai ledcria da lui fntta legare con gli opuscolî 
suoi (presso di ine) ne ho allro, sebbeii lejîgerti argomenio. Di essa ope- 
ret4a cosi it Tirabosrhi VI 766. ., Dialogo, cbe suppone da «e tenulo 
in mi' is«detta del lagi» di Holseun con Alessandro Farnese, che fu 
poi l'uolo III. rngii)n;mHo di tutti coloi'o che in Italia erano staţi în 
(ţnel secolo piu celebri per snpcre, slngolarmente ncITamena Icliera- 
tnra; e assat piti felicenienle ancora del Fatio, e in unu stile as.sai piu 
elegante, giiidica di issi e delle loro opere, a somiglîanza di Cicerone 
intorriu agil llliistri Oratori „. Si ludato s(;ritl4) cou tultc le prezlose nn- 
ootazioni deircdiz. iiyt. pîu un nuovo indice, credo rluscira gradi- 
tis»imo qui ritroiare. 

XI. Nul» M e la rărită deiropnsmlo di FILlPPi) VALORI intitolato: 
Termini di mau» riUevo c d' itdaa dullrimi tra gli archi di Ctisu 



Tn 

f^alort gtamp. gîâ nel IG<H in Fîrenzc e visto matllo dai IVaz/zuc- 
clielll. citi Iu ijjiiolu (ţţiacche avrelibe onicAsa la (3) delle suc A.nna- 
taxioni ) legi^ersi qiiiv! e piu emendata In lita di Torri^iano. Scb- 
Iiene poco cullo per locnzîune, avenie irtiiiolnzione clie si^iitn (IpI fiu<i 
sccolo, « in pil"! CtfSC meritevole di emeada f siceume ove fu edilore del 
PkUodoJcios. Paoio non j4ldo Manuzio: cliiama Guglîeimo invece di 
Giii/iano ii fratfllo dnl Magn. Lorenzo) come coutcricalc orijţiaali 
anctidolc nutixie mcrîtava ni ccrto. vorraiui fucilmente coDTeaire, dî es- 
scr linalmcMite ritornatu îu luce. 

XII. I Lstiu'i {\X\{\.) £loei de' <iotii Fiorenlini ipuhhUcali'xn 
Fireozc nr{jli anni -IGOT. e IGOO.dal nostro celebre FRA.NCF.SC0 BOCCIU 
vissuto moUo tL'tnpo in Roma, c colto autore di inollissimi pregevoli 
scritiî di patrio urt^omonto, Tedeaost mâncare nclle piii scelte Bibliote- 
cile, e percio fiu dat 17^2. a 29S. della Toscana Illitstrata promes- 
sanc dai Prop Goţi la ristampa; c con cssi e stato crcdulo oppor- 
tUQo cbiudt'i'c ii volume. 

Se in lauto anbirc per gli studi delP iMorlu con ragîonc crcdest 
pre|ţ!o dt'ir opera I' istrnirsciie anco con qualche minor dilelto per la 
parte dell' clcjjanza di forma alle sue vere !iort;cnti, quali aono appunto 
gli Scriitori siucroni. ai cui dett! non puo anco suo malgrado nou lo- 
gliere o a(ţ(;iun(;ere cbi scrive in tenipi posteriori, e con ben diverse 
vedule e passioni, p.irc dovrcbhero prejţîarsi non poco, se giudiziosa- 
mente fultc c illustratc Raccollc di siniil futta. 

Un Excerpta della (jrand^ Opera Fons Memorabilium di do- 
MEMCO Dl BASDiso d' AfCMo, desidcrata gia dai Mehus, dai Tirabo- 
sclu e dai Jiaidelit . il curioslssimo anco per lellerarie nottzie Odc- 
poricon del celebre ambhogio TBAYERSabi scrido nel I'i5l e stam- 
ţvalo una «da roita c assui difeltoso in Lucea nel -1678 (o 1681 ) ia 
h. acci>mp3|;nato cbe fosse con una Vila dell' Autore tratta dalia trop- 

f>0 diffu&a daiane nel I76*l>. dai Me/ms con V Epistole di lui; II Dia- 
ogo scoporlo pure dai Mehus (V. Osserv. Letter. Fir. J7iMl. pag. G3) 
scritto nel l'lJS dai nostro L\P0 D\ CASTIGLIONCHIO, ii nipolc,c in- 
titolato De Curiae Rom. Commot/it, ove si fa bella enumcrazione 
dei Letlerali d'alloro: rOpereliadi bartolommf.O FAZlo 7?<^ /Vrw 
Jllttstribus. Florentiae AlhS. in 4. data în luce dallo stesso Mehts; 
Tacccnuata F'ita del Ma§n, Lorenzo. voi ^arizzata dai r^i.OF.i; ii li- 
bro XXX-V. dei Commentari Urbani di RAFFAELLO MAFFEI delto ti 
V0LT£BRA>0: io cui dp|jlî Uomini Illiisirî; TopasiToIo brcvîssimo c ca- 
rioso per recondite notizie De Vrbis Florentiae ac Mediceae Fami- 
liae Nobilitale di FBASCESCO IHOVFI.IA odîto yiâ ncl 1513 e nel IftOo; 
quclli di FBASCtSCO AI.BEBT15I, De iandibus Florentiae, uscito in 
luce piu volte coHa di lui operetia De MirabtUbus Vrbis Romae, e 
l'altro brcvissimo intitolato Memoriale di molte Statue e Piiture di 
Fir-enze non pid ristampato dopo la rarissîoia edtz. di Fireozc 1^10. 



Ylll 

iii ^1.. molii jittri sci'llti originali etlUI e<l inediţi, c fors'anco t BagiO' 
nainenti Istoru:i dei Graiulucki di Toscami delta R. Casa de" iHe- 
dici^ di GIl SKIM'ii BIASCHINI di Prato. ren. Bectirli 17 'ii. în ful. mass. 
(]iczM> slot-icu ia (jniii parte origiualc, c iramcritumcnle per tu scomudo 
furmato dell" cdi/ioiie. c per 1' uwersiuae fors* ana», clie e dl moda, alic 
loili di quclla Famifjia âovranu, qiiasi dimcnticalo. e noa mai nstam- 
pnto) per o|>cra di per^ua piii alta ad iinirTi opportutK^ surcose illa- 
straziufii,' seuxa umclterc ic auticlie. putrcbbero foriiir malerlu per ua 
altroopiti coitsiinilî volumi, in coiifroDlo di tanti altri, al certu uti- 
lîssimi e da Tar seguilo in qualclie mydo al Prodromo delta Toscana 
Illustrata puMilicato giâ in Lii'orno^ Santini 47.^2. in 'i. per cura di 
queKu zelantissimo dcl iero lustro e decoro della patria, cUe fu l'in- 
faticaliile Proposito Jnton Francesco Gori. 

Ne sarâ percio inupporliinn riţwter qiii brcTissIma menzione degli 
opuscoli iucdili (meno i tre primi c îl xit. ) di clie esso Prodromo 
composc. 

bbiCOIlSO dolla Nobilii di Fircnie c df' Fkirailini di Paolo MIM. 

AvtcrliiDenli e Uign^^iioni sopra ii nuylcsimu l>i?ic'»<s>i. ddli> slcsio. 

.VţitinU *l UÎMxirM «-. di iid Canitolo di Antonio PtICCI. 

Ali-lMUi prr ihliidtiirf U Sloria di tirn»c di Dom. U. U\NM. 

^(^tt»ic de MAlildTKA'JI c liou-rni aniicbi di Firon/* MS. dcl Sec XV. 

MICMUltlh: di (;i<>. d'Aicmrd't dctto Itini Oc'UlF.DlCI ludale Io morte ncl 14i!8. 

UiCoKDI dcl M^cniflro Lurmio de' MlOtlCi. 

l^'lltl7.IOM dale ^ildl med.) a Pirro nelln cila di Roma iic) 148L 

L TAVItl LLl omi.) ii) AT.KXASDRI MED. Dutis Funcr*. twWl* anno 1530. 

Mt'MOHIK dclla r,»|i|K'lla di S. BcniiirJo in Palano Veoiliio M.S. Andrcini. 

UrazHiDc di Giu. UuSDI^ELU alia lli-p. di Vciicila pa- I' tMliam. di OOSIUO !■ a 

G, Daca. 
— Dcl med, !)c«cririone dell.i Nno»» D\Il!*EN'\ di l.ivorno. 

LR'ITlf.[t\ dl Ij;>ritiio di l'icr t'r. De'MlU)K:i ; Urciuiiio; a Franc, di IlaET-dcMcdicl 
AFOUHilA doi mr«lc<l(na 

Welaikinc drtU Fl-i^TA per la Canoniiaiiione di S- PIO V. di Salrino SALVINI. 
^pi>lrmcali, nsM e oontnoai di Ani. Fr. GOtU al Disoorso gc. di Pioio Mini. 

Walgrado pol Ie incessanli cure pcrclie meno imperfclta riuscisse 
Ia stampa del prescntc TolumCţ dî multa indulfjenza vedo abhiso)ţnare, 
giacclie, siccome e nolo a clii ne lia cspericnza, e per le difTicolla del 
SiS. e poca gramraaticale con-eltewa deir originale quanto ni yHlani; 



e ^r Iu i m postii) ilitu di oTer sempre persona capace e premurosa per 
tenere a riscontro, alcuni crrori. per io piii d'ortograCa, ncl f^ittani 
iipeeialmemle son corsi. de'qaal! i piîi notabili rcdransi ncW errata: 
non avendo forsc a Iranqiiillizzarmi in parte, se uon ii tcderne non 
escnli. qnal piii qiial meno le stampe piu fainigcratu de' piu vălenii ed 




I!l 



PHILIPPI VILLAÎSI 



DE Onir.lSB CIVITATIS 



FLOREnrXIAE 



ET EIOSDBU 



FAMOSIS CniBlS 



^l 



■"■! 



(Aâ Eusebium Fratrem) 



■ 1 
r* 



Omos pueris inJuslriac bono csl molii^ plcrumqiic st^mulnri virites, 
ila ila , ii( ct milităros adus et ludos qiiandoque imilentur el Tasceâ, quan- 
doque componant btrum ac itidicia scvcriora, simulau praeloria gravitate, 
quandoque in caâtrorum elligiem absquo caemcDlo propugaacula erigant, 
qiiae e vestigio, puerili plausu. feslis clamoribus certalim everlant, et coin- 
(X'llant caleibus in ruinam. Ilorum e^o simplioilaiem , ut e\ laboribus mehi 
romperio , fingere saepenumero visus sum , cum «aepiug quae edideriro 
deinolilus relegendo fuerim , ct quod in etuporem coniecit , eodem fermi; 
momento lemporis , conspecta operis Tacic ; quasi tionestac virginis de- 
rore (lon^nle, ipsa eadera perspicaciori coriluitu rppetita, turpis anus et 
decrepita Tacta vtdeanlur, et quod est turpi lurpius, fuco etiam merctricio 
lascivire. Id dum ilerum atque iterum relegenti mihi contigisset , et po- 
stremo quod dedurlum inspectioni opus fuerat , mendusius ceteris vide- 
retur, statui inei^o labori mt» finem praescribere, el prolem lecloriljus 
vapulandam in vulgtts emittere ; unde el«i nil sperem nominis , hoc ta- 
men spercm, melioribus atiis inde longioris inquisiliunis saltem oniu levarf. 

Kccc ad le ahrasis ^uperciliis. pigro pede opusculum procedit meum, 
in aliquo luo putandum beneQcio ipsum tibi commendalura velim, aegro- 
to oraiw ne lenem nianum suiwrduxeris, cum perpenderjs, curao fcrrum 



lalitare, no si in wxlgns proJirenl .mcutrem suum verborum ac seaLen- 
tianim Icvilale, sermonisque nisticitate denigrarenl. S«d me a proposito 
caritas lua , qiia ine unice complexuis es , modestissimis pereuasionilius 
rovocavil, qitamloquidom magnopere exegeris, ui qualiacumiiiic milii ad 
niemoriam conscripserim . inde te velim fieri participem , moraeque im- 
paliens desnierasli sclre feslinius. quam per commenti formulam, cui tenipas 
araplissimum nialeriae granditate debetur , el tempus huius Urbîs condi- 
lae , (piibusque auspiciis el quo auclore opus lani prande surrexerit , quos- 
que eiiixa Tuerit viros insignes, el quibus floruerit geslls atque tenipon- 
bus. Hinc me cogis, ut quae congesserim majoribus viglliis meis in opu<t 
binum seorsum ducerem: feci, quod tibi placuil, duobu^ique «crui libellîs, 
scd an operac precium ponitur ignoro. Quidqiiid lamen boc sil , ad U( 
aure pudoris vcniam, secunis limitalîonîs tuac, quae soleat rudia cxpo- 
lire, neglecta suppiere, et ad modum et ordinem rerocarc, quae voluptuo- 
sius luxuriando vagabant. Accersito Iplvir buniilîier Allissimf adiulorio , 
sine quo frustra vigjlanl qui vel domos conslruunl , vel qui custodiunl 
civitates , aggrodiar quod jussisli , de Urbis huius iniliis primum ineundo 
tractalum. ' 

Monitum Editoris 
Cum Uhrum primum , sicuti a re nosira alienum , caeterasqur oh 
causas in Prnffatione adtafas, omitipndum duxerim, salietn capilum ciusdem 
indicem non praetereundum ptitavi. 



i. De flHduatifnu apinlonum eirca Kmpu» 
urbit eondiltu, tt quare «ivilaltim pamm 
»»bilivm c«nililort4 et gafa iqnortntur. 

2. Qu'mI y'.hnrlli primui [mrril ijui eotgerit 
mortaln igntm pro Da> caţere tt adorarr. 

:J. De magnn Athatanle repertorc Aiirono- 
■NMK et Alkalo eim filio el genero, qui tra- 
jttil in Ilaham. 

It, A'n/iHfur tdtm atgumetUum, 

^, Dt ofdificalione eivilatis t'tiuUirum fa- 
na pvr Alhalnm el lanuae per lanum. 

fi. De eudi/iraiionr civUaii» lanuae facla jitr 
lanum, 

7. Vtaedifiralicmt Corii Ki,qtlikcdi4tUeittit 
, •Cvrnilum, facla per Ăthaluin. 

8. Dt luilu, Dardmo el Stearto Alhali filiii, 
fi r/uat oriiit urat inabilaifrinl. 

9. Digret-no ronlinent »ub atmpendio de ad- 
rrnlu £tuae in tialîam tt qnid sui rgerint 
fiotltr\ iMyUf ad Romuium. ti cur de feiu- 
tulit Caiiflujque r<lrret hitloriugraphi la- 
ewr ini. 

t(>. Dtffmmni» pratetdrmlit fonlinuali», in 



■III 



■OM 



<;mi mft epilomalt, ab urbe condiia vM/vt I 
adlttnpoTa Valilinat.ifeUarMm per Roma;, 
not rrrum pkraijue milia ad ntaleriaiit 
faeienlia colUgunlnr. 

11. De bclto t'altlinat cum !H. Cowalr M* 
tigra Pisloriensi. 

12. De obtidione Fciutarum. 
m. Jk vwric Floreni. 

li. Qitibu» afrendentUiut. tigno ef pkmelis 

fundala $il Fhreulia. 
15. Qiiamobrem urbi norae Fdirentiae w»-'* 

mra iHdirlumril. n 

IC. De atdificatione Fesulamm et ear. t*i\ 

mnda demotitione, 
17. Dt morfe RadagasH Scylae, Golhorum 

re^it. rt dedxliime trereilus (mi, 
t8- De nvrtiont riritalis Florenliat fafla 

firAlitam,tt eiutdim rhaedifitalione fatfa 

per magnum l'ornium. , 

13. Ttfiuiwni'i Ikiitlif poelae şuprr deiHfi: 
lilione Ftmtarum tt aedificalione Fh^ 
rentiae. 

iO. Dt ttrlia ti uUima ettrti4)n* Fttularum.' 
; j:'] ' l:u« :::[it.ii: i.i. 'i 



1 



TînLÎPPÎ'viLLAXI 

SOUTARII 
DE OaiGlSE CIVITATIS 

FLOREINTIAE 

ET EIVSDKM 

FAMOSIS CIVIBVS 

iiin «rvTiRn imnr 



K^flAtiţojm brctr manii libro superiori {tentrlnxi tjuai; de noul»!! civltalis Floren- 
liae initib polui intciiirc, siipcrrsl ut (|tiac fibi pollicilus suni <le fanioţii civibus suiş. 
iecundi» lioc lihro rcperls Domponstn. Sed , no vMrar ah iis qoac dixi in pra«rfl1ioRitntf 
diasenlire. ip^a cadcni ««rba, qtiae in cxonlio ciplsnandac mibi Comoedlse dum de l*o«lae 
comitio qitiicriljirrm inicxiii, liic oliam proponmitn pulavi, ut tinde sdHunt (Vwat Im>c 
opus adpar»!. Eu mim Tuvre a locus bic peruuidorc lidelur ut plcni|ue per compen- 
dtoin rt^feramdi; vtifl morilxisquc INKlac;; splmitort-m sîqujdcn] <A ţ,nl'ma operae viiimlur 
afflerro mfenua virlas, ct Iraii&jcla niortbus bunts .luclurb iiia. • Haec dum mcauu ooa- 
«ionandu k-Rlarcm, quo |»clo nesHo, majoi-iH occopiUonis anlor inoMsit. Nai» dom no- 
slri Poi'laf^ ()iiAc Tarla suni dilifţcDliU'i ftKilarem, Concires muUi ilodîssiuil et Camosi per 
ntcum snImuiD iacrvieTunt, ijiiunim vd sola rKord«tin vivenliuia pnssît ingcnia escllarc 
acmulaliotw virlulum. >am, n( oeroimns, lionse ifidolb animus, illusiribut virit «d memo- 
rtam rCToralis , qui |wlriac wlm; nouM-n longiuţi propagaucsl tfrlOliir , inmodiiRr 
studio firos buiusmodi coaequandi. ut Jihk pgwit milal^ MIM (loHa aiigeri. Et ann 
ea nune !.crlrruin altpiv igtiairtar |NTVtu|iini vsl, ubi nrc-csMi sil in sacculi pracscnlia tgnu- 
miuiam .inlk(uorum viriules incaturia rcnutarc. Hafc eUi iik salb alli<:«rcnt, al eo- 
narer de illuslribus dvllws meis nliquid srriberc, verilus tamen iam, ne dum Sludeo 
poiUîrb eoruin famoan iiumina Iraderc, splcndor«in curum ubnubitem lena late 5er- 
man». Nam si rile omudcfo dunim est allingcre calanio quo illi oiasvrunl loco; ttd 
ti pra<-v!f(im cogor rationc ut mea Teri pnnit.is sorîliere. quum nirer inicr tam 
uiultus [acundiii: delicatiuru dtcs, TuatM nciniocm, cui fucril opcnK praeliaiii viro^ 
lantos venlmlibta ueculb redilere. Nisî fortasse velimus eos id eglMc consaUo.eo quodae- 
slimarent eorora laudibus quioquam addi niinoivc poluisse, cam illi tcicntianim omnium *ef- 
tiocs studio tt diligcnlia altigisiail, idqiiv ipt>uni per clabor«iiiţi Codices Tuturb tieca- 
tis rcliqutMetil , in quibu» quaiilae fucrint doclrinac, quanlai-que ririiilis, possci cliam 
oblusioribus ing«oib ippircfe. Hoc ctsi roaiitoc vcnun silcntium iiui)e9l«tc creilid«rim, 
, feri lancn animus boc Iiko de ipsis păun ruiuulara, ut h»c sillem hiiuria parntnr ma* 
kleria relivion1)as eloqncnlib de ip«b iliuxtril)u.s dorenliois cdsiori stiio, Iccliuriquv 
istmtcribtn. 




ri 

Igitor , fioliia qaerdb reai proposilaai s^grolior , iuie >ufncfis coniinaulam atU;^ 
dum nnilo apud Geotilcs Uicior doclrinac tanta MOCeMoril. Saae poM Caesfircs. poetna 
ifiTcnimiu soinmo honorc apud Genlitet faisse HMCplot, fia ut porilor ambo \rmm- 
frfunlcs. bt-Hlera slquo l.iuro Icnipura rcdimircnt, eo qand. qua« ilii corporls animi<ii: 
«iribus cgrcgie pcrcgissiMit, >ii <rle vt scribendi iludio drpcriro non sin«rcnt. 

El quod amplius est DONse, ad poeUrom oomen icientiam el naluraleni d mor 
(alem ■eooMariain Ture: conslal enim sine sdcnliarum omnioin pprilja rccic Mare non 
pOMC poelaiu. Horum laniaoi Tuissc rarilatem lîquel, ut vix coiiligeril hli-isimis Tfigio- 
iiibiu unum habuiue poclaţo. Fi quod csl mirMulosius oec Ipsj parcns Itoma. cummu- 
uis omniuio patria, ci su onundos qtutuof Terlur hnbuiiso poetas, paucisţimo» i'iiam dv 
arte dicendi, quac est praecipuum poelamm maniu, boc (sl rhelores, faisse Irgimos. Scd 
boQDi ci fam(MO^ poclas. quoruni opera dur«nl, ad lam brcTinsiimtai numeriim agnasc»* 
mus BlligiMC, ut, faccto scurrao diclo, anulo uno scuipi puisint. Igiiiir cum jam quin- 
quc iwi^nes ci faroogos poeUs urhs noslra Fiorcntirwrum genuorit. qui in fala ooncM- 
seriot, el alio» uulrial, qui spirantcs «Jhuc promillcrc arqoe bona tidcanlur; ab hoc| 
rdiciort beoeflcio placct reni de qua loquor mchoare, antfqirioribu!) el modcrnis ad nie- 
moriani rcrwatis. 

Celenim in horum aliorumquc cominemoraliuncro , sortc lempontm ct ordtnc non ^ 
«ervalo , quos eaedem artei alque doclrfnae fecerc consorlei , simnl jugabo , Dt splendori I 
soperaddilm splendor, lauIIlpIkaUs amplialisqoe radii*» tn coDloenlium oculos rortfm ac 
mirabilios eluccscal. 



m- 

I 



L Oet^et moribut C L A V Dl A IS I ;>offtn. 



â 



X^auci maţnontm poolaram oomen adepll, mulţi coronam, suts forlassc tcmpo- 
ribus digniistmam . hoc studio retulerant, qaos limalior c( delicalior aelas scrmoiiis ru- 
sticitate pcoilus dereliqui(,-cornmqae lucubralae nocles cxiinctac suni. Inter celebraliorcs, 
non quorain studia vulranlur in manibtis, Claadianns no^ler conciviţ est, qui snno ab 
urbe oondita MCCC. el WWIII. lemporibus Theodosii scnioris Angujli, qui XM. ab 
Augusto (tumanum itopcrium gubemoTil, Kub anno vero gratise CCCCLXXXVl vel per 
idem paulo ptwl Ieropiis, Mundi rcro Vl*^ Vl^ XVIII, yel seoBudam alios V»- V'- 
LXXXXII- in poeii (loruil- Cuius parent», ui pleriquc voluni, iHmeiHţiimo loco nati. 
ut mos Cit Florcminis, mcrcaturae praH* migravere Canopum, quod lîmino Aegypliw fini- 
busque Lybiae silatum csl, ia va in insula quac tniiam Nili facilia Canupo, Mciiclai gubcr- 
n«lorc ibidom sepulto, «Ic dlutnm. Vbi pracgnans mater relîcem pariam âdidil, qui infins 
demhsus Florentiam, ibi rnun lihcralium nrtium slndio moribumpie bonis, paritcr adole- 
vli. Seu ol aliis plaocl, iijdeni p.irenlibas Floniiliae nalti* csl. s«i canre<;S)t Hliquan'to 
Canopum. Qaidquid lamen «et de se in allerius graliam ipse conlinscrit. vel dtn.Til aliler 
«tiug, Florenlinum constat TuiMC poetam. Et idipsum videlnr sandre Pcirarrha, eo libro 
quo icrlpsit de Rtmedii» admtua it/rumţ im foritmam , et Brlega quadam siib , qaae înci- 
pM. Quid Sihane qMerit^ ibi: 

Proceda jam rurit opt» visuras Elnisei 
tui a cundis Gde» ceru praeilatar. Priori lamen opinioni, Claudiano camlemporalius 
[tic] M amicus, Sidonius applanderc videlur, ver^u quo disil: 

Peiutiaco aitta Canopa. 
Kt ipse poeia, dom di\ii: 

Ptitatvm jmxnem Rfgmn ftexere rmnae 

Dariitm faamlit mmiiiu dolmste ptrtnivm 

Ftrtter, tt i'n^n/i toliUit* fata trp*tlrro. 



CLAVDIANI 



El iaxUi subdit; 



El alibi (lixic 



Tradila taplitv ipaliotior India Poro, 
CoHdilor *«■ yatriae, sic hattitia itfe peptrat. 

Jrruat in miserot ctpuUit potenlia cirtt, 
KiiiUal eomimtne lobim, hnyfqat carinit 
KMă Pharo!,, fleitiem^ue attoUens gvryiU t uitam 
Koiira s^nai, SUiu «uoifrinis funtra riph. 



^ 



• Crâiorum populii ft nott/o eoţnit.: KHo. 

Sed, ofilaianum (Inctualione io mc<lium dErclicla , poslqiiain Claudianus mnllos scimlias dl- 
dicit, Gracca ct l^iina cradilissimus linf;ua, ad pocUrum iiludja te canverlil , tnnltiinquft 
iagenii nobililate iii hac aric (irofi.-cil, ui lauR'a dicntis el suo lempom el iie<iucnlibu» 
merilo Tid<Trctur. Fuit tamni, ut Augusiinus rcrcrt, uliqiuDdo rdigione Paganasi iBDtfem 
ad Chridianatii cxxiTcnus Bdcm, de Clirislo et Triailale vorsus compasuit. cpiibus allii- 
sime se demonstrat fidei ootlrae uiblimia vesllgarc. Fdidit (|uata plura Tolumitia prac- 
clariMima , lanlnu gratiao et dignilalia , ol inler eelsorucu vaiuin tludia , cliam a«talii 
noslrae tmpuribut, c<debrenlgr. El praeaerlim 
De tatide Stiliftmu 

De rîluperatioHf HaffiAî Bl rJegaRlissimum lib«llura 

Dt raptu Protrrpinat, qu^Bi inrompictum rcliquîl, ti alia (|uacdatD, «lUM intiu- do- 
dioniin oiiDUS pro ingcniiuac i-lotiucntiai.' di^uilnlr. mira ciioi affeclionc fRnanliir. llic 
cum Stiliconi nobilixsimo «t poieDlUsimo U-mpoributt suiş vira, qui ex Canopo Irtbcbal 
origÎDCm. appliuseril, CaDopum et ipfc niiţsravil, ibiipie coloous efTi-clus, rcliquit urbt'm 
itiaiD, tunr. cilra Eirariae flncs. paruiu faniac praccwtn n'si^rînnlrni. V.» »dul.i(toiiis sp4.-(!Jc, 
Slilioofio Tafentc , ut Thcodosii Augusti gratiam fCDarctur , poclarani niore, quibuf b* 
miliare est laudes priDcipum fictionibus augcrc, ut iude quielem ct Ticlum, moK simioruia 
coD.'icqaanlur, (^csaris atria froqucolUTiL Cumquc Tlicodosius rebdiaulcm Euţţ^nium. con- 
silio c4 auiiiio Erlwgaslis, bellu mirabili «t difGcillimo «upcrasscl , propicio D«o, qui a 
ebriitiaiiissimo principe lacryniis «xoralus, valido totlo lela parti$ Tb«))doiîl, ceu pu- 
giooM pcracutissiinos foni mano prcssos, in hoatium pcdora, vi tcDlonim nudala mu- 
lia, adi^c«ral: eademquf! ti s.igitlas partu Eu^nii rosupiii.it a» iii omiKenlium vulnera, 
quasi ad cerlum directa si^ţoum , inti-r5cr»t; poc4a in cius laudem licroicn >crsu mulia 
narravU. ct Inler cet«ra, at leslaur Oroviui alquc Paulus Oiaconas ; flt anle otnnAS D. 
Aur. AugusUnat; bace vcrha profudil: 

Q tiimîum dilecte Dea, cui milifal aether. 

El eonfarali i-miunl ad einnica vmli, 
Quamvii idoni Auguslinus. ct aliî gejilililalcm horreoles, de medio diclonim versîcuioruin 
Mibiraxcruol duos M-mitersus : dixeral coim iile : 

Omnium difede Deo, cui fandit at aiUrit 

Afoiui armalas hgemtt, cui militat attker, 

Et foajuroti vemuiH ad elastica ceati. 
Emenill prolndr noa tantum prîncipis f^ratiaro . qiianlam ind4!, unde nOTernt co mîra- 
culo genlîlcin poctam cnorersum ad fld«m, quam piissime obscnabal oplimui Impcralor, 
Ubi tandem c vita Claudianus «'Si.f&serit . quove 5«putlus sil loco |Mruni compertum ba- 
bco: acalimaniibus pl«riMiuc Itonia«, plcrisquc Bţiantir, cui tiodie Comlaniiiiopolifi no- 
mcn est, aliis alio loca Mullum huic poeiao san« dcbcmua: caiui opera pmfo!(itm ett 
ut iam nomoQ maţitium noitra ciWlas Romac haberot, ct apud cxteraţ tialioii'<s uberm- 
ris forluna« auspicluni ra<;M>ns, ct loci quo urbcm nosiram pcrvcnissc iam ci-niiiiiu«. 

Oporlerel. ni temperam atquc genilarac ordiiwra vclimus iiupioerc . qui post liane 4^1 
bac patria proeeawre poclai pnal aliot aliarum sclentiarum illustre», qui con praccesseriiil 



8 

lempore, suiş locls rtferrt. Scd mo baoc ir», qtu pUiriinufn nalura poitiit ciritas, idmooet ol 
tubscquGQliam pocUnini nomina, iniemipto tcmptţrum ordine, prosoquar; el quia, ni dixi. 
pUccl ciuMleoi profcMkiotg >Jiti9> simul Uudilnis ciiniularo. 

II. De vita et mon'frNi D ( NTIS insignit Comici. 



Jl ucrat, ut pra«falD!i sutn, proposili mei solum do fita luoribiuquc ttns fOtiit, 
cuitu opus insumpseram esplanandiim, pra talia scribcoCium coitsuetudiiu pcrtraclare ; 
»ed DM> evexjt longiiu illa ilik-cLio , i]ua cunciiibus iiu>is , iiri« famasis , Ti<lcbar obooxjii». 
I|nlur si pwlifi huic ullra celeri» plusculuiii 3lri)uiil iinpmden conUm rucriin. pn>l)Xh>ri 
succenserc s^^rmoni di.'crelas lector non dcbcliil, cum hule qua dixi i*jiu!4a oUlgnlior (ticrJm- 
Booa igilor traia de co sic ordinr. 

Vosl Claudianum. qucm Terc poi-tanim uUImani antii)ua lempora prolulennl , 
(Jonaram puallanintitaM ci «tarilia oranis pi?ii« consenuil poesU, «o ettira forlassc 
quod ur« nou ctset in prclio, cum Gdcs Calholica co^pissct figmcnta poetarum nt rcOi 
pemtciosam ci raiiifsimam aMwrrcrc. Ea igilar iacealo sine callu, line decora, tir 
maximus DAXTes Allagbeni. quasi cx nbjsso Icnebrarum cruptam revocavit lli lu- 
cem , dalaqup maiiu, inooiilvin erciit iii p^^Jcs, i|Ma»qtin vatum Oclioncs naturali 
alque EDorali ptiilo»o|>hia« cohaeroates, adeo cum Chrisdanis lillnrts concordavil , ut 
osteodercl vetercs poela* quasi afflalM sandu Spirit» qu.i«dain Ddei nostrac valicinane 
mj-sleria, effccilqufl aculitsimus poolarum ut iion solum ilri» dortissimis , sed pifbci» el 
idiotis, quoruni inflnitas est uuiucrus, velnla poetarum inţ''<iiia plac^mil. Rstcssit ilrloa 
»ua humani acumcn ingcnii, ct quici{utd TCicrum diligcntla poetarum potuil invcnire, 
iiiTcnlaquc ficiionibnt occalendo componcro, ad doctrioac Ohrisllanac sludia tradusit. Di- 
^ius booeatiiisque ie co polius silen." quam pau» ct iocompta irariaro, pnrem siqui- 
4eiB, vel malorem in laudem sur diiiaa cxi);unl Mitdia: Igilur qui illi no aoi)unlciii esac 
pnlarcrit de «> diccre polerft qoalU quaotustc ftacrit. Ego conlcntu» pauci» de mulţi» , 
ut a majoribus gcniis mcae, qui scribfndo rei gcslac dcdcrunt operam, m« nwmini au- 
diate, pot-tam purenlibus ortuni nobilissimis . ci qui ab Url>e Roma, dom cx Roroanis el 
Fcjulanfs Froronliac Ciiifaa per Cacsarcm coodcrctur, patrielo ţţcnerc primonlia retu- 
(iMeoi. Hcfcreiilibus aiiig Tamae dalum ett maiores cius a quodam Hclisco Romano no- 
MIIssimo Tamlliae de Frangipanibm . q«ac ci antiquissim» patrkioram genere gcnealo- 
ţiitm duccbal. origioem habuissc, cui dcaomiiialionl , oblilcrato nomine, talcm liiulum 
rasus indiilwftl. Unu» siquiilem cx ea, qua dixi, palrkiorura familia, vir dilissimus esu- 
ricnti plibi Romaoae frumcola multa, quao In horrcis congcsserat gratis erogatit; indc 
qua»i (lanem Tamelrco populo pooendo fregissel, laic nomcn cmcruit. ilic lleliseus ex or- 
dmc Senator, cum Mafţno Carolo una adfiiit, quum supcr Allilac cineribus Floroolia re- 
parata «t, qui capius saluherrimi loci amncnitatc, suao *itac scdcs Ibidcm collocavit. 
liuius poilefitus nuoiero animarum ct dhitils ac muncribus publlcls pro conim digniUle 
noD longo Icmporis spatio mire ainpliala «t: et «ub LlMorum litulo, proeciso Helisci 
noniihts capik-, nurcniiim more, diu stitil el lK}n'>rc maximo apud eiie» tiaWta csl. 
Kx ca dum llorercl domo, Cacciagulda vîr sireouus ordlnis mililaris naius esl. qui sub 
imperalore tîorrado in bcllicis rchu5 cgrogia facinora multa, mana, consilioquc percgit, 

Ifoic uxor fbit miilier quacdum ex nobili slirjic de Ailigueriis de I'arma, quar illi 
quam plun-t peperil filios, ct inter cetenw AldigbcHum wrum sppctatac virtutis, a quo, 
oblilcraio Lisrorum nomine, Aldl^iortorum nomen cxortum est, quod pro usu lo- 
qncodi, ccrtin L-nmmutalis lillcrif. AflaţheHorum bodie nuocupatur. liane ingenuam Tcri- 
talcm modenius qutdam. ut R«leiHi alludcrci Marchioni , conatut est obumbrare , poetico 
adfiroians commento, de Praagipanibusqucmdam, nescro qucm, ab antlquo Perrariae flr- 



DANTIS 

colon ram , indeiue por poitcri» migrJSM Flortiiliam, et «o forUue loco aiţii- 
Itoimtiim' Ruluaitt«, quod ii> Marirt uieto poctae «llxCril Cacciagiiida ; mta uior ad me 
tea't 4f t'tk fa4i: quaii sola Perrsria in valle Padl sila sit, et no» farma. Sed fa- 
wilîic Furincit»>9 nolUsiihutn ajiiomoii rtrlioncm cviicionOiilis euudai, îtlqiie ipsnm ibldeiD 
penpicadtvr coitlMnli videtiir ofTcirv Cacciaguida. 

l'ueUe, at prosredi.imur ullciîut, in fuoliljtK lacris Dâratile ooreeu fyft, «ed eţoco- 
palo nomiii« , pio more minutivae loemioiih, app«1laliii «tt Oanle: U dum puerltiae 
[dio ■» mair» giţmio. imlalgeatiora «liam peicie w)l!to, morotiui obidvarel, fKpnitarelur- 
VHav laliciitia matii» otcuta, uoti paerili iiaititu rel iuc«i)ii, W gra«t aiiiie libiato coeptt 
loiloiiilcifl quali* vÎT fulurua caiet: cumquo atlotciccrel , «poiiUncut fieiţacnti studio lll>e- 
Timlium aTliom operam dedh, qu3S appnme didjcit cclcrîttt« miiabili. Ciimi|tl« illi bo»a> 
[ţun artium usus uobilhsimum eiercuitsot tiigeiiiam, «t elo(|ueriUif atdenliut ac fteliotiibat 
eticif studutsset , Uiito periimocadac po^tis amote (la^nrit, ut diet noctMqiie iiil alitid 
IcogiUret, artemi[ue illam , ^uae , ut divi , Cacurum ineitia ali^oandiii dcfoua iacuerat, 
fin iulegrum restituit, (âduviiie proiade Maroiii &iniliaii}siinu&, conatus eit Gun pro 
jViribus tniîUri Cumqito perpcmlifţct fabcltat pooticJt, quae sotatn rMerenlnr aitia de- 
tioire, sub lepido rcsoiiaiiliutn vcrborum corttcc, ol hîiloricas veritat» et pbilosoplilae 
l^iVtriusqBe praccepta, atque ţeutilis Tboolofţiae mjriteria velatis»iine cdiiliiiori, disceii- 
imt philoiophiM, et uolioRÎ rerum gosiarum pnmo operam dedit , quarum cum periiiam 
pleue forel adeptus. tacrh lidcm Pariiiis staduit , ubi per&aepe diipulalionibus piiblim 
eicelleuliam irt[;eiiii , ct mcmoriae iiobiliiaiom osteuilit , >eque pleno Tbwtogiae »rt«nttam 
didteiase. llabituatii laiijeoi , de <[uibus locutus tum , scicntib, arltm poetkaoi , cuiut gra- 
tia fuorat laiita malilm, studiose reiumpiit, boiosioiem aeitimans iitde pioveiitnm, eo 
quod iiiler mortalium studia lauream cerneret rarioretn , înde nomeii magiinm au^pi- 
ealm ei rulurum , !lI quid placidum delicaliţ auribuj edidr*»cl. 

Is, Mt retro patiluluin codam, dum iuvenit aduoduni dulci um patriae fraeretur, 

Beatrtcis, cni> monuilatc Florcniinae fM^tiae, Btee dicebatnr, amoTecastissiiDOi qui iu 

■pto pneriliae limfiie ewpit , ardent iiUme teiieretur, in eius bonorem mullaa moralei 

I eompusait cantileuas , eleganliae niullae, eloquenttac multae, muliaeque gravilatis et 

doctrinae, tub cerla pedum memuratioiie legeque decurrenles , quac audiontium ii>s«- 

[Biosai avrei mira cum suavitate domuWreul, et prudcolium ingeiiia pro anegoriarusi 

[xnyslortii in admirat ioiicm su^pendereut : qiiarum pleiasquc inb certo volimlne copula- 

jVit, cui inpMuit (ittiltiin 

VITAE nOVAL. Cumque Bealris dies obiiisct itioi, Mrlo coepit poeU uiflrora tră- 
dare ; arduumque ct piofuiidititmum 

CUMO£Dl\E optis aggreuas est, cum illi forluiia bctiijtuior ariiderel, ianqua od» 
Bptcm perfeoeral, quanJo extilare «asm» «1. 

Oiius riili uu»s , pro in^ralae patriac titoiiilro , placet adnecterc. Nan cum poeti , 
|*ir clarinimiis , carus et aeceptus omtiibu* e»*t, et apad omnei magoî pr«tii hÂbere- 
rt«r, ot ea propter crebro civîlibut munerîbits fun^erelur , dum ofGcîosui ciris gloriae 
^ţatriac ct eultatloiii loto ttudorel animo, q«o neicio ftto, ■i^genlibus Ilcipubticae ne- 
crtiilalibus, Oratorei ad Summum PonliGcem oportuii destiiutre. Cumqae de eo mtiteudo 
coltuctaiio tetierctur, idque ip*e coinp()riM<>t,ro{;arelurquei nugao Qdeiu aBlmo; in coii- 
don« hniutcemodi veiba profodil: Si vadă ţm rtmanti , «i ma»u fuM radill Magiia 
profe«lo iri laola urbe vox, et quoe de luo maxime auctoro praetiimcrei, multique eum 
peitderel, pictia laiiwn iiividiM, et ifuae animos iirîlavetit iu ptotiunciaotis eicidiam . 
qaa« (anlo acriut, ar«rbriii^e nobilium animai pupugerit, qaanto ampliut toleast d- 
fereiitium s« se m'>rtitium animi , qui in repntationc sint, fidet-i isfolescere , et alfoi 
de^liffnari. Silentibos eiiim magnii virit , ut plerumque videmas , plicideqne bumiliterque 
Ttreuiibiu, livoris loimctitum pcrsaepc oiIreci« contuevit. Cum Igitur tupcib» dktum;. 



to 



DANTIS 



invidiae bcibus cumiilatis , nobiliun auinos iiJUmaiasMt , e* in poetae pemiciem nciUs- 
Mt, porqut Cosilîos peratciosum •Usudiom, quod inter A^otet Kîfrot PiitOTli ru«rat «xoTtum 
loii$iu£ sţrpoTVt, H F'loreiittnos civilibas odiit inqain>sicl> pepcttiţelque inis«rabil« ^clioiwa. 
quanim iailih cum magnopere obviare po«U IcnUret , parunuţuo pror^issel, illi-ţuc pDoIre- 
mo înlucsiiMl partt , ciiiui iattiorem caoMam antiinasMl, c«in ea puUus, «x urbe exu- 
Ure ooKIui ml. 

Ceterun ro^ni anini virura, «t qui Fortaiue laevientis dcliraiMnU coţiioncvret ^ 
neţiM ereptoe opes, naqueablatae dignitatct , neque exilii Iurpit miterîa ab alliuima animi 
majotato «leiiccre potuerunt. Scd tritti etim mocrore coofecit oftensua pairlie decor, civt- 
libui bellis, quoruni icdaie motui pnciEiciis ipto volurral. 

Cumiuc patria tarpiter «eclas exittiDUret laborei tuot furentts populi incendto pe- 
niste,opiiSKiue pnipterea detperai^, apud Moruellum Maichioncm Malaipinam benigno 
Ttcopliis exulabat , et labeiili^ piUiae momorin conl«ctus oticium iluc«bat vitam. Ejgi vtro 
uşor, cr«piUntibu5 iam publkit lebm, nunaatiliiui|ue ruinam, foeminca correpta tinoret 
rebut (lomesticis totlicita, iuscio vîro, cum laptllftctilit cariora in tulum locam clam depor- 
UtMl, iiitor qunc condiu scrineolis opuscub, Itbrîqae poetae fucre. Compr«sio Uiidem per 
din populi furore , el qtii saevicraDt sobilium ptacaii animi, cum pubticis Icgibui peleadi 
dotes suat, oxulum uioribui potestas data foret,mulierque cbyrographum dotit suae, qaixl 
cum iubbrcinati5 poetas libcIJij dum fugarenlar fuerat admistum , non haber«t ad ml* 
num, acceruri repertorem ins&it, qui tactus avidiUle videndi libcllot poelao, qooron 
aderat copta, umolaU diltgentia, pcrquîrendi tempus proirahebal: tan^Icm cum in manui 
eiut Mpton , quse din , capitub perroaiaseot , iisque , bomo poclarum »(ndii& famitiarii 
T«m attiaHoum mirarotur, nuliebfi igoorantîaţ persaadeni scrlpturaro futilem et inanem, 
eamdem £Killim« impetravit , mozque ad Djnum Domini Ltmbertucci, noNIeiu queit- 
dam d<] Fre^cohaldis, t^mipoelam , et qui vulgaribus stu<1e<et rjlhmis, illico dcpotUtil. 
Iile cpui mirabils inperfectum proip«cl3ns, et cains Mset intclligens, animi tactus no- 
bilitate, ad Marchionem MoruuUum, ubi Dantem xcnierat «xtibre, cum epittotit soaden- 
tibui ut poetam ad periecutioitem operi» hortaretur, odas transmiiit. iile, non iMiu 
quam t>iniis , operîs admirationc permotus , eas ex inaperato Dantî obtuUt, et cuina 
eiMt inventum ii tcirct, diisimulando, rogavil- Poeta rei novitale percultus, obstupuit, 
Deiqne benigniiaiem metllut — Mtim oput, inquit, est, ţ»«d pertUtum aatimM'eraa, 
fatfie de eaiisa, fvn pAanUitiae principia deperiiste patarem, dtxperaetrtm opits : nune, pta- 
reale Dn, perpendo forlatse opus impteri : proutfuar tptur: factumque e&l, nou tamen sine 
laboro diflîcili, ut peitarbatam reiumendo malerlam ioehoarat 

io duo seyttHamlo eh' assei prima, 
quae verba reaumpto operj mJre conveoiunt. 

Kec tamen utqucqnique poetae pott )ia«c otia studii fiicre quieta, cum eiui animui 
nobilii, impatiotn iMsae lanua iaiuria semper res nova? oHtliretur, Md qua« poi^tit pto 
votit tub suarn rt&trnure lempublicam. Tandem, cum per nuttem llenrici Caciaris onuii 
ipe reditus fruitiaretur, tna« vjlae residuum oi toio divioo (o^wnldtdlcavit, electvrutet 
Romandioiae locum, ubi itaie commodius potuiuet. 

Por eos dies nobilttsimui miiesGuido Norellui, ex domo ijo Potmta, urbi Uavennae 
eirililer imperabat, qui cure probm dîligeret viros, praeMttim literaţi», «t Dantei ad- 
hflc per rafiooetB RoiMudiolae Iiicettit ledlbus vagaretur, idqse Ouido rescii&set, eumdem 
et epitlolit «t oratoribus adortui , placide »i societalem vilao cotnpcllavit. Aniiuilque 
poMa, coque iocî cum rentsset, opu» luum, quod aunii tribut et XX. aut amplius, mul- 
ţii bboranrat tîgiliii, leliciter eoaiammavit. Cumque «pud Guidonem honore maximo ba- 
ber«hir, acddit ut Veneli, polcntiae viribui Ireli, Guidoni itn« inita causa bellum ni> 
dkerent, et terra marique eiercitibui comparatis, io eiut excidium superbiuime propera> 
rantr •• ras, fiilorum ordine, c«iiiuelum iliutlribut riris, poetae vitae eiitum propcravit. 



1 



'DANTIS 



II 



Nam uin Cnido in tanto rentm sturum diierlnlne verMniur, lurutiqun wh filie- 
rei viiibiu, acstîntavil poeiae facuudum el namen poue ei intntncntem ilt<cliiiare ruituni. 
Eiqaa ptoptern quaerentlae paeit curam oraliouis ofScjo delejţavît. ll(e aaiceplo libenter 
oiMro, cam maltat iliaeris iiuidtis perpeuus, oiixic appuLiMet Venctus, rerili piritm 
<loc(i eloqueiitiac viri Veneli, ne persuaslonîbus , quibui potenlinhnuni poetam fama 
coiBp«reranl, a Mipcrbff dimnverenhir proposito , exponenilie legatioiiis jlIt tlefum alijue 
■terum ptloiiti, «xoplatam poie^lalem dfneţaveTunl. CuiD<]ue pocta iiiaaditu», labarani 
fabribus, comineatam per ora marii ad Rareiinain procibat postulasieA, Hli maiori labo- 
raatd iutania, penîtni i]«tieg3iTunt ; Mmlralo «tqaittem năvălit eierctlm pads beliique 
\egtt plene coneeswraM. El si Danti por atiaai tatnni adilum permttiss«nt , illum ac«tiina- 
veruBt quo vellet poS5« Holere, adiniralnm sngilbtiduin. Profeclo tam pra«clarae urbî ne- 
tetnum intensaiae ituUiliae dcdecus, quo liqueret tanlam uibem snmma tnconsUtitia 
laborart, cam tîmeret foeundia ab bit qua« consnlto docreverat dimoverî: el, quod est 
lurpiiit, voluiMC ab uibe sua «loqaenliain exularc. fncommoda îgltur Iermiris iliiierif 
rum dibtibu» poeta ptrpeuus, cum Rarennam appIicuisHit, paucis post dicbus ettiuctuc 
eU, poblicoqu* defletns est funore. 

Obiit pMU anno Bratiae MCCCXXt idtbns Septembrie, quo ifîo SmcUK Crudi so- 
lemiiitat tdcbralur, dierum viiM >nae auno MXto et quinquaţefimo, et apud veitibalutn 
Ftatrum Miiiornm, eminenţi coitditus est lepolcro: non tquidnn qiio lanlumdecuerit W- 
iura, Kd q«ale pro re]ieiitino iolerilu in tanlo Terinn turbine potuit ocias iiiTeoiri. Th- 
creretat «ir Bobilit Guido Novellus ei operoso maimore amptîsiimo sumptu eiigcre nio> 
Bumentnm, qno eţreţii poelM dner» nHidorenlur; s«d atnîci propoiilum tofelis fnutra* 
vit evcQl», fortunit Giiidontt in deteriuj comniuIaliE, Qnae (anien ialeriia potuit viri no> 
bilii diligeulia adimplevil: curavlt tiquidem ut per mulios. procuiuique arbitrîo, ponendi 
mau aepnkro iu poclae laudem dictarentui-, raulthqiie uultoram leceptisjlio* qui fuei« 
Mlţiatfi JtmH ii de Virgilio juuit in fronlispicio Mkmnb arcuite Iniigiiîii, 
Tint9gu$ /tonfra mtlSua doţmatis txprrs, 

Qimt f«vfM tibfo FMMOplHtt şina. 
Glaria ama/um: imigc ţratinimui auctor, 

Uit iacei, el (ama puUat titrtUNfue p^lum. 
t/iti hea litfuMelis graditnt , rejHHoque ytmeOi» 

DUlriiaU Imei», rketoritiaipK modit. 
Păteua Piffiii dtmum teumaiat artuit 

.Uropot A» lerlim Ivrida rnpH opui. 
Haic ingrata tttfit triUtm Fhrenliu fruetutn 

lixUiam nalo patna trăda tno , 
QtKm fia Guidom grtmo Ravftim Movtlb 

Condei hrinorali foatintiint dacii. 
Millf Irtcenlmis Uf tfplem tmminîs annit, 
Ad taa MtfUemtria idiHt attra rftSt. 
Fuil pocta lUtaiae mediocri*, oUonga pialulum fade, âculJi plutrulum grandiori- 
hm, nasu aqutiino el tubgibboM, lalti penileiitit>u>iae maxitlii, iiiTetiori tablo ali<)uaiiti> 
cpei omiiKDtiori , colorii fuMi, spma barba, tapilln ctitpo, nigcrrJaio et adutto. U ilum 
auuit inatuTuitset, eurralisalii)HauTulum renibut iuceJcbai,iDC«uu lameu gravi, uaiiiue- 
loqBe sfpectn, Irlslisqne illi io lacw wveritas uiCral, et qme cltrt «oinilatcm, qua pro 
temporis opportunilale mire pollebM» nelnnclioliiro habilu nbsolesceiet. 

Fuit iiiiuper raorum mIraUU prwdiliii huncMate, omnique actu otditiaiui aitiua 
•imşoaltai , «iue contineDli»iviae , cibJ pofusquf parduimui, lautse delicalaeqce Iau- 
daier vttM, nm ipie iuaccuralioiie pentuiima clbis gioutoribus uterviur.Mderliuimuiel 
impiger in agcudii, iu loculioue urdjuimut, et qui nnqaam impracBedilate luqaî vida- 






DANTIS 



■ — 



retur , bauiduE et eto^ueni, et pro expcdilione <iu>ndoquo bilarit «t fiioetu), vodi soao- 
rae el nilidae , roique pororsnJae accomodaliuimae. DalocUbatur lyia ntasicoiae coiKMtn , 
et buiut diicipliiiae do.-liorcs praHilciit. coriim^uc mm familiirilaie, pulcherriina plura 
iJictavil, qiiM (Iii iDodulatJonibus atlhibiiit, mavi melcJia insoiiuertfil. Vestilu honestosed 
perpolito, el fre<]iKnlissinie ubarro cotitectus in publicnn procedebct 

Puit i»«i)p«r alliMimi animi et infractl , el qui abominarctur pusJUanimca, ingrnii 
p«»picaciuiini el peraculî, iutelUctus propemodum dirini: msinoriap iiicredibilis, sta- 
(liique porlinaduimi, înventionis in|ţe(iuiie, âcriqne velantioii, qiio sttnm omnct OCM- 
leret, potcntitiloiui, el onniam quae ad peiieclam poo&im pertiiici«nt poritUiimui , at eîui 
edocvot opera. Fuît tameii, quod nogari noa potest. avidissirous aurao popularti, cupU 
dutque gloriae et hoooiis, «aquc ialaniîo iii bonum directa, ad bonat arin poetae Mudia 
«cuelMl, laitdiiqtio amorcm ad lalMrci poeticoi tiaJucebal. Coiiatuiqae est lieroico metro iaire 

TRAtiOEDIAM , ied cum auinudvertusetse poteiiliorem ea vulgari elnqgenlia, quaa 
rythmos menţuratit pfidibui modulatur, ad compoiietulaiu 

C0>I0ED1\M boiOituicruni se convertit, cui operi per vigintj et tras, aut circilar 
anoot văcărit. N«c une credeodum «t rcm lantam , iu qua fere omnh philmophiac 
conclasioiies , oinai>qae Thcotogiae dograata, quae ad componendum roclum el sanctum 
bomiuem peitincnnl et gesia sunt, parvo tempore excngitasse.moresque el adus hoiDiimm 
tatn breviter, lam ornate pomice Jesciipiiue. Comiat tiquidcm acnle conlaeiitibas, poetam 
qnaecuoique ad beatam viUm pertinerent iu îllo suo divino opere cDuicdsie: conilavit 
siqaidem sab odis ceotum, mirabili «t dilucîda bie<^3le, soperflaii raiecat», quicqaid 
ad bene beatequo vivcndi regulam , quicquitl ad tUlum ReipublicM unircisac comreodum 
perlioet, ila ut opus suutn non inepte feiieu vilae t^tfeulam •iici [iossit, în quo omnia di- 
vino monsttavit carmiiic rate». 

Sed »e laudibus notiuimis diuttu» immorcr.quao re»lanl pauca protequar. £a tuot, 
qaod dum poeta prooecutwni opeiis intenlus vacaret, mullisque fortunao Itidibrlia.JnlerM- 
plis tempOriliuii tunderetur, qgac cocptum opus lelardarent, itifracto Umen aiiimo, incoii- 
CUS30, stabilique iogenjo operi nunquam dofuit , el ia ipso um-ientis fortuiiac sinu seinper 
oKiltora dictabat. De eo siquideis , ut cxlstimo , dîvcrtkalttm fecerat , quo feisus laboris 
sa re j nas de po ne ret. 

Videbat actuum bumanorom diligcnli&simiiB perscrulalor, qioit » altiuîma inlel- 
lectus specula, quae ferebant pracinia (Ltftilij civitim; Indiguos honorlbiis publicis 
cumulări; repetliliJi et nnpcr urbi iiisitis ciribus, veterîbus pulsii colonis, magistra- 
tus conccdi; bonis ciribus , et bene de republica laeritis esilta , caedes, rapinai et , 
qyod et aevrbius est, lub colore iustiliaa , înfcni iniusta; parări insidias inDOceoliae j 
TÎtia coaleicero, et quîcquid icetertim iiiquiiialao mculcs oxcogitare postuni , publice, 
impndenterque pairari: poteotioram lactione vin reipublicaefieriţ liberum non eiae contl- 
lium; impune licere nemini preisac urbis deplorare forluuas, et quod crudeliui dici nequit, 
oppressîi compiti , neque suas detlcre miţcriat tulum cuîquam fore: nil reliigui impte- 
laţi fore, nutaro omnia, nihil dabile, iiibil tuium inter liuntana consortia rcperirt, omniaqae 
reiiatîa exponi, et sub incerto lasciviciilis forlunao bona, quae cornimus, tempotalia cuncla, 
vţrsari ; quîcquid ad dostiuendum mores bonos conarî polesi bumaua lomeril» , tn praelio 
fore; seque, quod acriut pnngtbat, intontera et paciGf^om misoiabili cxilio a nalaJi >olo 
arceri , suosqu? cives ingraUssinot ntiUo scelere, multisquc laboiare (lagitiis. 

Ea «t,quiie houestius sublicenda uiitl, deteriora, cum anlmum nobilisaimniii poetae 
angereiit, nequp, ut disj, terror iratcenift fbriuuao, neque eiilii Irîttis iniuria, neque 
paupertatis intullcrabilc pondui^, cutn nobtliuni graliiialicHisae<Jibus pascerclur,a coeplo 
opere poelae animum dtvellere poluerunt. Studcbai vir pa ticul itiimuG, ut luis proâceret 
civibu}, utque ori» lerrarum , aestimans p«r («rrilHleni lalţiani euales per tenebroMii 
viam ad luminocu stmitas revocare 



DANTIS 



i3 



Cra4o tgft noa a'iai sauclo aObtile Spiritu polnine poetam tan tubliiaîa et pi«> 
fun<lK«iiiia eogiUsso, Um ardua humauo ingeaio attigiste, lam mulu (crmona ctoi- 
ţatÎMinio cecinisM. Âtgamento est quoJ iile (elix spirilus, mortis cîicumveiitut aiigu- 
itib, cum solom de restiltitione debila aiiiuuc CDf[i(aret,»:hodiinqa«t «jua odas pl«r3»qg«, 
quae comoediam tertiam contummareiitt «(nan occuiaerat 09 în manui vajat stullorum 
iitcidcret, oUivioni, iniontut metioribux, Iradidistct , vcquc ol>darnii»et irt Dmniiio ; 
fuoerc Und«ni celcbralo, icSedxm praediclam occulto loco, quo vivcnt illam «tmljderal, 
oinctJs proTsuB inoogtiilo, dereliqnit , ui lîcel ab amatoribus alttitjmi op«ri>, qiiod noD> 
dun in lucem voncrat , dili^eolisiiiDC diutiiu quaor«retiir , nullo moilo por qiiomquan 
npvriri poMcl. Cuiu& tei imiisevciilus cum omuct alliuimo moorore cotiiod«ret, putan- 
tikui coRclusioncEn divini opetit penitus depcriiue, et eo puugenliut, quod ipsoTum qui- 
daiD,quod opeii dccral, poeu momlraole, perlegeiaut, plaueqne viJebant ruturum iie- 
mioecn dignuro împerrecltoiitt buiusiaodi aupplotorem , iÎc^imi tauui et auctorij infortu- 
nium iDcutarent : 

Pml aliquot menses in Mioniis lacobo eiui Clio vmbra po«lM mortali slaiu , babi- 
tuque satis augustior noctiun una comparuit.dumquc liigubrem el moeitutn ac plura que- 
Tentem Glium benignion humanaiioe atlocutioue lolarctiit pater, maiiu potlremo ad maaum 
Glii sup«tiunta, auni perJuxil aJ l»cuia, quo re» diutius quetita manebal, iiiquient^ Aie, 
hic, hk fii mi, quod a»âe ţaaetHum daperaslis- lUo vitiooe lolutut , ttupore plenul, eitein- 
p(o fncibui inoeuţit, fraltibutquo vocilis ct amicii compluiibui ac Ticini«, rem ordine pan- 
dit, qnaerunt et inreniuut quae per oiaculura poeU monuerat. Saite post renci in itu- 
diolo dutlum poelae , Kirpo coatexta cratis parieti erat afiSxa, quae feoeilellaro pat- 
vubm oblegebat. Eo loci poela sokbat occullo di<:L-iU lecomlcre, ut loctoiem indiscretum 
evaderent. Ibi rcs reperU est, cum ingeiili omniom a:tadio: ultima famo» op«r» metn- 
bra sno cotporî rntituta sud! , el qua« tencbrae rapueiaiit nvortui diligenlia revelavii. 
Hoc uiie miraculo, si sine înridia, quae mater sotet eue calumuiae, ciusum pacato 
aniino mGliamur.conslabit poelao opui line conlrovcnia rem foTC dirinam. Sileo fabnlo. 
turn BUirii M>mniutn, cuiui menlionem loanuei Boccai^iua leclt , in eo corporo, quod ipte 
oompositit ^ vita poetoe, ubi piopemodura epbeiDeridas eiuv eiplicuit, quo loci recnrrat 
qoi amptiora deiideret de poeta cogDOSCcre: baec meae sulGciant paivilaii, 

III. De Franeiteo PETRARC.IIA porta Uureato. 

detrato tcmpnrum ordine in eoumerattone poctarum, post baec intignis poela 
Fraiiciscui Pelrarcba ei oppidulo Aociue, ab urbe nOiJra per duodecimum distani lapidem 
cmenit iu lucem. Hic modestisumis ortul parentîbus, scd teanis patrimonii, lemeraria 
bctionun civilium inqiiieludina cura pitre Peiracco eiulare compuliut «it, et apnd 
A.ToiuORem. civilalein Ptovinciae iamosam , pueritiae aunos et adolocealiae ioilra sub 
specUbili fitdolc in wholb liberalium arlium mirabîli docilitate coinsumpsit, (tepo»iti»'iue 
n»liineHii& patiiae artii, praeceptore Goiivencvolo Pratenaj, qui ibidem scliDiat puUice le- 
nait, viro mediocrii poesii perilo, poelicuro coepil degustare melo>, cui, anuuentibut 
coelis, lanrea dcberetnr. Cougettit tandem, per parentem oplinum et sediilum imdlque 
pecunlit , ut Fraitciici» cirilii ditclplinac tltulio traderolur, lub illa coactut est apud 
DUmlem Petsalanun aliquandiu miltlare, At iile paium ilndeos legUna, furtion poetit s«- 
dulam operam impendebat, Id cum pater Mveria&imtis resciiisel, percitns i^a, raplo ilEncre 
ad litiunt illico festiuavit, ut de impiobato a stultii divitibus studio potiariim, cum cor- 
riperct: »cd n^^ue potuit quod volait diligenlia patri(,oum juveni optimo, poclae maximi 
titulos sua genetii r^tervaret. 

Cumqtie ad fUii boiptiiun appuliuet pater, trucique Cacte, inquiulione fiequenii 



L 



»4 



PETRARCIIAE 



qui« iom tTitit IristiiiinH wtiguiet , sub, pulrinarî leelnlique paMs poelartnn to)U' 
mini mutu reperît, quae irascvns dam eo (urore 5ubeenier«t, oo«pit pcHoctiE tilutis «I- 
terin post alteram ro(^ io lUminit ioiictrc. Cninqite farent ad Maronix vo4iiniini pem- 
■iiset, Ikns et eiulaaB Pnaciicut a4 patrn gcn^a convolulm, exorate illum coepit ob- 
notius ut ab igiiift iniuria ilUeiuu opus excelloiitlisimum prMMrvarel , illiiin« ipsnm 
reHnqwrvt , ia solatium ct levamen diutnnii laboHi. «I faitirlii , quae Icgom studia gi. 
gnennt Tanlae nRsctionh mii-aiui pater, el poteaa» ieveiioris oflicti, illi Maroii«m con- 
c«Hjt : digiium prolecto hofpiUum quod oftteod«rel locum , ia qaem haitatums Fraitciiein 
««aderat. 

l^auiiem inenl«m forlunam^ue fuifsc Ifmoni, Nato i|>se leiiatur dic«NS. 
Satpe ffMer tSzH : Uadium guiţi fnatiU tentat? 

Matvmdn milos ipte retiqmt apet. 
Mottts eram dklit , loto^ HtStone reiîcto , 

Dieete ei>nabar vtrkă tolută medit. 
Sptmie am carmen nuaens iMwto ad apin. 
0Mie^id tenUAam dktrt rtraa erai. 
Pod patrb eYfle«$aia 6 vita, Fraiidsan, anditione înria civllîs p«iiitut dei«lk(a, 
totnn toto anim» liberalibii» artibat , qu>il lib«r el omni Phlloiophiaedcditus , arildilii. 
lime poeticae sludnit dttcipHnae, îti qua bclui poleiitmimii^ Inuicari difinenumilet in ra- 
tuiR caiionc numărări, cumrţue apicem poosis accuratissimi diligeutia leligis*el, elaquenlia' 
q«« soluto Mrmone eniteret, taitta claruit maiestate, ut priicae facundiae xcriptoro 
Etilo ecniiieiiiiMinio vd cxccderet ve\ ae^iiaTcl. Ilit praeditii» artibat iic quic(|am mae 
deosiel diiciplinac vulgaribas oilJi alque son«clis ($ie) , quM pei' rf thmos materna locutionc 
dilveretit, i« freqoţnter immiicuit, in qvlbui incTcdibilem tt krt angdicam, ii sic dicere 
tts ett, dictandi pol«ntîam atquQ clecorem ostendit : tanta siquidem dulcedine Butint, ut ab 
eorum pionudatiooe ct »ent* gravbiimi ncsciant abstinore. Doctus insuper lyia inirs rc- 
dnit , unde Ubores studii inodc&tissimc Icvabat. 

Hic libros odidit multot, pulchcrrimoi et utilei, quotdam sub roeniura voreuum librato 
pede proccdeiilM, quosdam oratione solala vagaater, quomm tilulos placet adnectere. 

Primum edidtl, în quo ritae saae dîei fere coraiumpsit, etsi alits componendls vac4r«t, 
el liuDc 

' AFFKICAM app«IIaTil, uJ>i superiom Affticaai et Uaaaibalts gesu metro faeioico 
deiig'iavil, matcriam ampliaudo (iclioiiibus, more poeticoj Kd moite praeveutus, complete 
iiOQ potuii : oa propter ultîmo eius eulogîo iuuit esuri, quid ilidem lăclum sit nonduni 
compeii: puto fnissa senratum si contigicscl Petrarcae sub Augusto Canarft in t? poetica 
inilitaic. Edidit 

ECLOGAS XII. quae Maronianas lairabililer aemulantur , 

£PISTOLAS insupei multas metrkas, quae in poeiarum sacrario diligentÎHÎnw re- 
ponuatar, 

Muttai leniiâne protaico ct lepidai et gravţs, nude possit mnlla scientia reportari: 
Um <MU>iei în duo digeuit Tulumina, uni 
RUIlUM FA.MIUAR[UH, alieti 
UEIILIM SKMLIliJt iiomcii dcdit: com;iOBuit ct 

UE ItEMF.DIIS «di- f n»t tilramjuef^rtuiidm, UbTttmmtitisiimameaaBoeaiivOfetaMaa) 
DE SOUTAHIA VITA. Fecit etUni librum 
&ERCH MEMORAHDAUUM , et alteram 
D£ IG.\OK\NTlA sui et ali«rum , quibus librum addidit 
0£ OTIO UELIGIOSO; ilam et libellum 
PE SECKLTO conflicta turarum ttiarum. 
£l quia ambitiouu ot grvaniiae dei^icoru'n fiiii mordacishaiu» iiiicctaior , MlICBit ex 



1. 



PETRARGHAE 



i5 



k 



omniUu epiitolis saii , omiuh rMipiealium nominilxit, quiudam epi&iolas mtegu) , qut, 
runidani vero {urlieulat, ui quibut ţiiaecipue contra cl«iicM Aliquiil invexeral , «l «a 
ornai» iu volumcn iioum, praeiaitio proMtnio, compilavit, coi libro tilulat tiX 

SIHE NOMINE. Feeit et 

INVF.CTIVAS !fî JCEDICOM. italie 

IPiVeCTIVAS i:<l 0\I.[.U.Mr .loniuni cotnpatuit librum 

DE VIRI5 ILLU^TRIBUS, iu qiio (Ie cUrtsiimb ducibus, ud copiose et clt^nt«r 
Jţ lulio Cae>ar«, et de AfTrtcaoo sup«riorG i)iu«ruit , et 

ALIOS compliires, in quibus a veteiibuimorum tuiptoribtis w non palitur tuperarî. 

Fuit poeta aspeciu puldier et venerabili», statura proceru.i, hîlatî facicct Uneameutii 
prOpDttiooata cenude, quae Umetia gtaviiate philiuopbkA n«n i«ce<l«r«t; vocis 5oriora« 
ah(ue redtuHfaalii : loavilal» tantae, atijue <lulce«linit, ut uescirent etiam docliMimi ab 
ejw GOUociitionQ iliiceilere; iogenii et mcwoiiae unguUris, Mudii arileiiti:>»imi et perenius. 
Nil mDdwtiac, kiI tobiieurU, nir peiiJIni gravitaţi» m illo viro ittitH, aed btt «x cnnt 
pai'to contummatae virtuţii) et quaedatn regula uiorum. 

Acceptiuimu& non seciu ilomaiiis ronlilicibus , quam temporalilMii «tointnit , taDta«- 
<\at giatiae apud eos, nt cxigerent [[uilibet eiui pranenliam impoiluiie. 

Cuinque uout omnibut haercie uou pouet, id quod loaxiiDe p«ropiaret, quod i><}ii 
potnit coTpom, impIcTit ingenio. Exstant eiui peruinlia voiumiua , in quuman praeUtkv 
nibii« aBiicoruin nooniiia iiiieruit, ii( eos faoeiet memoriac loiigiori&. Celeram cum cu- 
tiaâ ff«qiiciiiarel itirilui et leoiteus, in ilti«, quod dictu mirabile «it , itilîiaiii» «ral , ut 
de eo dici poiuerit Tnrealiaiiu m iilud: eum mHiU ido pracMKS vuate , aâtfa* al tirt. El, 
vi paucn mnlu componam , labenli saftciilo in omtie facinut, bono eicenplo iwu ntiniiK 
profuit, quam Mimoas, cum se ad ciasdeat nornam noitatium inulti componeieut. Ani- 
citias conflatit nullas, ied bosat et graves, quas coluit, «t ab omoi turpitudine con- 
jcrvavit illaeiat. 

Fiornit anten poela ioiperante Henico et Carolo Qnarlo, ab anno Domini MCCG 
et V. u&qn« ad hHX. quartum , quo dwm clsuslt extiemtini, aetatis sum aDOO septul* 
g<dwo , prima dte auni LXX. primi. Obiilque poeta io comitatH Paduac, ia rilla, cui no* 
OMii Arfwtule , inter montes Ea^aiMOS. ibiquo scpullnt est. 

Hic iousa aule qaain vila «cc«d«re1 sub c9rta flils uuindavii Lonibanh), diictpulo tuo, 
viro otique focundo «t rauliarum artium pertio, in ruiut ţinu morient po«l«a «xpiravil, 
ue *inei<t poenpwo* cuiuiquaoi veiani luo Imprimi luonumeiito, ud tr«i kuttiiUnOi dun- 
Uiat appoiieiet, qtios ipK pocta diciaverat: hi fuere. 

Frigida Franeitei lapit hic Ufk ouă Petrares< : 

^ncf/w, ivrfo parcHs, animam, sate tirgiiu, paret , 
FttMfK itm Urrit Cotii requitvttt in otm. 

(luic LonriMrdo, ciii tontaiMBto tua dtiponenda poeta rellqnerat, vito Mtii poteniii 
eloquii, iiec poesis igiiaro, Fraitciicui deCarraria, Paduae doioianiTiaitiit ut imperfectum 
opu» de ttiiutriitu viris, quem Petrarcha, coiieptus morte, retiquerat Incompletum, ipie 
p«tlîcGret , quod et bctum; ied quanlnm itilus distet a alilo quivii poteit facile p«ividere. 

Aesliinavcre plerique Petrarcham, cum booirflciis Eccleviaiticii aleretur, uec ab odti 
liscivientit cupiditiii abilinerel, parum uuctac vitae ttuduiue^ţcd a vero loiigiut abetra- 
runt, nam cum aflate provecta maturuiMet, ilnc ialeroiinioiia riudioTheologiae.OfGeioec- 
cletiMlico, oriilionibut et ieîuaiit pie simplidterque vîclitavit, ut eiuwleai docuil oiftui . 

Refeieutc siquidţo Lombardo, verităţii amico, praeteni audivi ; ei Ore PetrarcaOi dum 
toluB) alflarot tpirtlum, aerem tenuiulmum «lalaue in caodidisumae nebulae spcciem, quae, 
more fumi exuili ihuiit, in altum lurgena uique ad laquearta tostudiuis, morose saliendo m 
cilulil, tbiquo paulum lequievit, tandem paulatim rrtolutui îo aciem limpidiuimom de- 
iiit conpareie. Ea res cuia severitate referentît, cum aliorum quî tdaraul lettimonio 



iG 



ZENOBH DE STRATA 



comprobata, miraculo osteiidit diviunm iliumspirilum Doo familiaiiitiniitra fort, cai ant- 
ijgerit isaribie tanta, tam paieoti mincalo tx carcere Inteo >â tm» migrat». 



IV. De ZENOBIO ile STRATA Poela LMfetlo. 



ucu 



enobîiu deSlnU, lauiMlui poeU, hoc eltempone (brii)t. flic ex trilU StralHj a 
Floienlia per scilutn distins ti|iiileia duxit otigiueai. Xatus patrc loaiino gntnmatieo , 
•|HÎ ptiblice eiut artis t'lorcntiae sdiolas leoail, quas et Zenobiui, ctim paierobliuei, cum 
frairo Eugonto, i|DaesIus grJiia ni iiMo iiioponi vilam alercni antiis fre^uerilaverunl. qbam- 
quBiD I3m«i) cgeslas el rcî familiarii cura Z«nobium cogereul vili ministiirio vacare , eiui 
Umeo animai jng«nuai ac ItberAtis, qui nuicUet, ei inoaU nobilitaU, ioferiora viliaqus 
prospiecTc, qiiod sibi furări Icmfwris poterat puerili doctrinar, id ipsun quaii»liim«-um- 
que circa poetarum Ggmoala accui3ti»iiiH erogabal, praccopta utriuţi|ne philosophiae lla- 
giauti studio exigebat. magnusquc poeU, et oratjoiiis prosaicac factus ett arlifcx. 

EPISTOL1S mnltii »lilo ulroque, boc esi ligato sotatoqae, ctocutione «plendait ele> 
^ntinima. 

Et poslrcmo , cun faaxa «iui looge lalciţue perxKiartt , si qua mihi fid» est, qui 
icribo quae sciitlo, pauca perdîdici, opus îiichoavit , protogiim ipso porlegi , in ifnv 
nuperior» AlTricam lauiles venn heroico moUretur. Sed cam animadvertiiiet idem opus 
coeplassn Peirai'chpjii, taiito ccdcnt viro, deiJilil , a»umen()ae>quc inateriae , ut vqrtibiit 
Miit idem ipx tctiatur, eo compoiitis t«rapore quo laureatul eit, consilium po^tularit. 
£iui (talum deUlom el quaereodă ioeplnm laudibus, cum vrr magnantnas, de quo paulo- 
poit diciurus mm, Nkola do Accîarolis Regiii Siciljae, suts exigentibus, meritis, maguut 
seniscalcus, îaeculi sui ex uOstrt« utiicus, cui miliuriţ gloriae memoria debetetur, cer- 
iiorct , oininarcluniue; illum a puerili eripjciii doclriua, apud Uiet rcgiou el Seapoli coUo- 
cavil. Ubi tauu valuit dignilate, quod sub spe prorcctiorii gradut, illum Poiittfex Maximul 
9dproloflOlariatu&oiBciiţlocum,itiiU pedes apostolicoi ( promovore) dignaretur. 

£a tarneu dignitaţ nuillum &uls obfiiit studîîs , nam dum studio obitquHidi ofllcio nio 
ricarel, ad poesîia immo vacare iioti possct , <|UBe coeperat orditi fiDOsa voianina factui 
dieiior relapsavil. Tamen cum illi dics ullima appropioquaret , extremo eulogio oputcula 
tu* paium diitrlctis relicta agnatis, rel ignor^nlur, vel foiUtte «orum desidia et anieaiia 
peiître- Quae tamea volvnnlur iu manibus maguum poelaiR fvtunun, si studio vacassei, 
oslonduDt: urbana aiquidem liilar.tatc ac periacvnda redoleni, uimiamquc eripieatis illum 
■ studio litterarum solertiam detestaiiiuT. 

Foit poeU militarii staturae , oblonga facie , sed dilicata , subalbi colorii , «locatioiils 
fic<iac, et ridcnti» afpectiit, qiii facile amiciliam allicei'el, eoque quod adiilaiioni» sajiere 
videretur. Ilouestalls fujt muliao et vitao cJiiiif.(iro.ic , ita ut pnlarctur virgitiKaiitt lloreui 
ad moitem utque Mivaise. Obiît Afoiiioiie, aetatii tuae aiiito quadragesimn iiouo, ibique 
koaorabili coiiditus ett sepulcro. 



^ 



i 



'7 



V. ik i^Me BOCCACCIO ptet». 



^icul 6X glolM) csiulenli» ferrî, fabrililius malleis verl>eT)to, iii ciicuitu tuiiuoiiis vi 
''lauiUlo, multae emkani stiuamae, e( in tr^rum radiant?» stillani, iU Oanlt primo, deinde 
Pftrarcha, allis^mi ingcnii viris, obsoleUm conUiiKlcutibus pociim, ut ]b ea «aculoiuin 
Builtoruin rubi^iiiem cxculcroiil , iguae lurpiler illam carpetido corroserU, lanquam et per- 
ctisso silicA can'lciites Kiolillio, ipiriiu alllalM poelico, iu (acos tuniino^» prorcsîQruaţ . 
Zonobiut, de <[uo supra proxime meutîonom babiii , et hic lotnne» , do quo tiiţne mihi 
babcDilui Ml sermo, felicilcr «vuenint. 

Uic enim naturali palie llocdic«io, induitrlo viro, natuţ ett în Certal<ti opptJo, qui 

I octavo el «todino mîtîario dictat ab urbe Florentia. Is dum puer uib Ipanne , Zenofaii 

patr«, noa pleue grammatlcan) didlcÎHOt, exigoiile et împeltente patre, lucri gtaiiainerca< 

^^ttt calculi» Mrvire coactns est : ea<]u<: de cauM profcctus porcgrc, omnino imiic huc, 

iiuiic illuc per reif^ones muKas diutius ptrţrntuct, tamqu^ ad atiiiunKjuiiUuin el vt^esimum 

perveoisMt, iu*sus(iuo foret Noapoli coa&idere, una dierum «ddit ut ptoTiciacereltiţ 

solus ad locnm ubi Alaronis cinores faumati fuere, cuius sepulcnim cum loanan defixo 

Gontuitu perpsnuu* lairaretur, et <[uîd intra dauderet, ai^iue usitum famam su^iwnm mo- 

I ditai«tiir aaimo, soam coepit iUico dellere (ortuiiam, qua cogi^baiar invliiis niorcaluri» im* 

[probi» militare: tubit^iue Piertdam raptut ainore,dcnni revenut, negleclii tnercibu», IU- 

' grautissinM) itudio in poenin se conceisltj iu qua breviuimo lempore, nobili ingenio et 

ardenţi dttcendi desiderio iugalU simul , mire profecit. Quod cam pater aDimadvcrtis:tet, 

[ncliiiaiiouem cottii ralus in &tio piu* vaiere quam patrts iţnperia, fiiis annuil sludiii, el 

quibui potuit hvaribtiţ iuvit. loaoiies ubi se liberum xiiut, quiojuid ad poeiim expediret 

i eoepil accuratitsiine vesligare. Cumiiud cerueret ipu aaUirae principia et fundamenta , 

Iquse circa laliularum fictiouet varuroHtur propotnodum fam doperdita, quasi ttXo itiueri 

[datus , laborioiissimat nou eihorruii perogrinatiouci, mulUt iiijnidasi rariasque regiones 

Irintiuimc peragravit, in qitibus solliciliuimc perquiiivit quiequid poetarum potwt baberi: 

> studia eliam Craeca , difltcili el pertlnaciuimo studio perquisiirii, unde de re qtueqiiaiD 

pouel baurire: usutque est I.«oiilio, Graeco magiitro , pKsis Argolinao peritiuimo: et 

tandem qukquid loiigiisiino studio potuit inreiijre, iit unum compegit vohimcn, quo<t 

DE OENKAtOGlA. DEOKUM volutt nuncupBTi, in quo veicrum poeUrum bbulae, 
Uiro ordiue, etogaali studio, quicqaid moraliter per allcgoriam sentireiil, digestie wnt 
Opns sane anoenum, utile et peropporlunutn volentibui poetarum fifjmeota cognoscerc , 
et «ine quo dtfficile fuerit vel poelas iiilelliger? . vel vacare poeticae diţciplinae. Myiteria 
uquideni po«laium, Mnţnsquo allegoricos, quos liisloriac Kciio, vel fabuloia editio ocailebal, 
niirabili acumirie îniţenti in medium et ijiiafi ţd manunj perduvii. 

Cutnquc Qumiiiuai, nmitîum , jilvamm, lacuum , «ugnoium el nvarium nomina, quae 
poeUrum voluminibu» intcrunlur , sacrulorum libilaria dîscretîo vaiîassel, diveriifque 
QOmÎDibus proptţrea vocarentur , <ţuae legenti» iotelleclum vel variarent voi lutpeadţrent, 
librum coppwuil 

DE FLUMINIOUS el MONTICUS et reliquis supradiciis, in quo quibus qaotque 
i^ominibus, pia lemporun cursu notarentur, explicuit, qui a iBalti:) crrofibus aiiti<iu3 le- 
ciilaates possil eximcrc. Libruro eiiam fecîi 

D£ C&SU ViROKUM iLLgSTAIUM et alterun 

DE Cl^AiLlSSmiS MUUERIBUS, in quilţus tauta ficaudia et «raviUto rebbiţ» ffl 
Ipruciirum nlltssiwu ingjDuia ea in re dtcatur mcrilo superaise- Edidjt losvper metro 
EQLOG.VS icdei^îin, piilcţierrimas; el quatnplurcs 
EPjSrOEAS nesu vaffaa, el ţl&is, quae librato pade piQcedeient, no» paivi apad 

3 



>1B 



BOCCACCII 



Oitfenduiit une Iţa» eompasull voluuiita , doetUlimU pergralitMnu, quantî fuerit 
JHgcnit. Ipite quoque Vetraicha» coi amid&iimiis fuit, iu ui eorum itutntes adina una io 
duobut oorporibus crodereUir, eum iDir« coUaudat. EnUut et quampluta cias 

01*USCDL\. vulgari edita Mnpooa, plerac|iie rhjrtlimis modalata, plaraqu* coQtiuoa 
oratione proMica, iu quibus lascivienlis iuventnlis iugeoio paulo liberiut «vagavit, quM, 
cam seauiuet, ipsa puUvîi sileiitio inutioenda. So'J iioit poiuit, ui optareral, verhum 
tenul enissun ad pecton revocate > acqua igiutin quent (lsb«llo ozciiavorat sua voluntate 
rettînguere. D«bait une vîr lantai vatum laurta coronari, Md tristu lemporum laiierilf 
quao tempoialiuta renim docniuos tiirpi fo«iiore laltefactarel, eîuiqu« paiipnitai lioc peiit- 
ttit vetuoruiil; veninUnwu qaae compo&uît lauteanda volumiua pro lufito hedeiaqne 
wUfueru tampoiibus. 

Suiurac fuit piiiţuiuKulae, sed procerae, lotunda facie , oato paulutum d«preiSo, la- 
biit Inrgentibui aliquantulum, iucundus et hilaiis aspcctu, tcrinoiie lauto el quî caucio- 
uibut (lelecutetur. Amicot babuîl multor, iwl ncminem , quî luae indigeiitiae subTnnîreL 
Ilic dieiQ eiir«iaain obiit buoo gratîae UCCCV. et LXX, aeiati( luac leiagoimo >&■ 
cuiido «1 apod CerULldum in Canonica S. lacobî Mputtut est. F«cit et ips« suum epita- 
pliium tatrametium, quod hic cetitui adpouciidum, quoJ t3l« fuit. 
Bac sui mole iacetil âiterei alqiie atsa toannit, 

MfiU udfl ante Deum, wteritis ornată tabvtum -. 

Mortalii vitae geaitor Boccaeâu* iţii, 

Patria Cerlaldum , ttadium fuit alma Poesis. 
Iii latiui, lic«t bieriler, suas laudei eiprimeiciit hi: fuere : 

heUle cur vates, humiH urmoae tocutut 

Ih Ic , patranus , tnm patcua trarwBne claro 

in sublime vthis, tu monlium noruina , tuifue 

Silrat et fonles , puntt ae tttfiia lăcuste 

Cm mvidit atu&o digetiu ta6ore reliu^t , 

fiiuUretfU viros iu&ustit casibui actoi 

In notirum leaipui a primo e«lSfit ĂJam. 

Tu etkbras elaras alto dictamine malrts , 

Tu Oivoi. omitci ignota ab oriţine ducem 

Per Ier quina refers divina votumna, nuUi 

Ce$surut veterum; le vuigo miile laiores 

Perteiehrem faeitinl / atlas te nutta tilebil. 



V. Oe COLUCCIO Pieri Potta 



Jrci»olvi pro viribos facultăţii mcae iam quînque poet», illustiibu* civtbui mei» , 
non quod debuî , isd quod potui , uberiotibut follîbu-t uberiorîbus tolutîonibui rewr- 
▼itii, qnarum opuleotiii Ingenii pra Datalis soU decore de tanib viril conIJgerit 
gloriari. Alrîf tamen eyo viventibui, eliam pro virili portione obnoiini , pntavi ad 
conuiiumalianem uiscspti iu bac parte laboiit , iniucundum non fbie quae ipirant 
a-lhuc farnou poctarum nomina, hutc oparulae apptîcare. Sed conatui nieo panliitum 
terrorii fuii malutiivor, pronui în calumniam firentium, ct qaod fere semper lOleanl 
wnlere praesentla timui. Siquidein oe aflectatM comcDcntititlaequc laudii ramore , 
iludioijur propagând! Florenliul nominis , vH , quod înrphiî esl, in vivontium gra- 
tiam diceror inendicia trtui4«. Pace laroen dolractorum diicrim «rocando ingemio ma- 
xicnnra es» (ormentun inWdia, cum q«* Inire certainen periewUwum e»i- Verumtanien ad 



i 



COLUCCII 



•9 



puiilli aniou ignominiam pcrtiiMTe exialiauvi oblatr*Dtit catull metu, fores verităţii pul- 
urc non auilere, atque rcţwntino mviilia« lonitrun muliebnler exanitnarî. 

ExploM igitur iiividiae COiilumclia, gravior mo aogobal cura, ne scibcct imiuturam 
vid«rcr praeripuisw nal«>riani fiituris ingeoiit debitam, nave fraadaram opere meoMudia, 
^uac gravior aetas auipicarelar mdiora' 

Haec (lum nK^cum animo rotverem, bonut amor pavorcm vidt, veterum coacirinm 
recoleiu incCete negligeiitiam , et ad sctibendnm eompulit, 

Primo^e cogitanti mihi te obbilit Nicolaus. qui, minuta nomine, tlicitur vul^ Cotuedut 
Fieri, <iu[ oppido Stignani oriuacliis est, palre l'iero, vîto citra originii locuin, compari cut- 
tjnam civiuR) optimo, tyraiinorum gratia, turn tsx iingulari geii«re bono. Hic liboralibus 
scJeoliis ia ipso ortu aJotetcenlîae deililu}, raultum in iii quibus lUiduit, ingenii iiobjlilato 
profecit, dciitde, vt^ente palre, ad studia uotaiiae MtraustuliL Cumqnecurtu praepeti dincen* 
dif legibtu mire a<t o Ierni, meliotibu* iittcrpellantibMi aMrit, repcnte adiractus in poeMin , in- 
credibili indolo, qnau ad reni naiiu, quani cito cum mutix, Pitridei ipM ciulucril. Edocetit 
celeberrima quae p«re$i( opuKula qnem gradum artl» Attigerit, etiamd reticuerim, Uandienlii 
pudore percultus: metu tamon oblicctstortidepulm, sine nibor» poUro nota roTene. Hune 
veierum poetarum, quorum numon iiigcns ett, imitatorem permaximum, îam pTaccipuam 
loudeni emeruisie eloquenltae «iiigularia comtat, in qua praeter vevborum nitorcm e( 
orualum, tanta est peronndt vdMiaeiitia, in persuaucne praeserlîm , ut non impeltafC 
ridcaturjied eitorquert quod velit: mauifetta proiMtioue non indiget : ostenduitt 

EPISTOLAE, qnas emisit pooc iniiumorabilea, plaiu qiiae loqnor eue. In teitu in- 
super proiaico tanu iam valait dignitaic , ut Ciceronii umia morito dkî pouit. Publicavit 
iam eoinpluia volumiua, quae potseni dicti> mcis («tlimonia peibibere. 

EGLOCAS îiquiden) octo, lepidasct gravet nm exhibuit, et opuscuium periueandum 
DE CONQUESTIONE PHYLUDIS, venibitt bcumclrii pentametriiquecoiDpoiiluBi. 
Composuit intuper librum 

DE LABORIBUS UERCULIS, ia q>io persnadere conalar, inexpugiiabilibu» lodi 
raoiistnioiii terrae taboribus saperatis, viris fortiwimis astra deb<ii. 

Miip«r etiam rogatas per tanctae fiue HierooţBiam Ercmitam , at de bello unilt 
vitacqve noliUriae reccMU aliquid oi conscrib«rel, librum composuit eleganţi» i mu m 
et utilem ad deteiuiionein negotioue viue ■ qua baiiis temporalibus inpUcamur , et 
conmendatiooem eius quae per contempla tioiuiin lecretissimaotia veruietur.ad fugicodnin 
caducam et pcrituram exboriaiis ( vilam ] t«qHenduini]ue relÎQîoaem et Deo aitoitbilero , 
tam molii» pnr«uai.ioitibut et argumenti» referlum, at dicendl de ea re qukquam amplioi 
nnlll mortalium liiiqucret, cunique 

DE RELICIONE ET FUGA SECULI litulavit: mihiquc itU parilii poleiiUae viu» 
eit.quo, ut legitiir.de inimortalilate animae Plato etoquentîutmedisputavil, cui vis lăuta 
penuadendac menlii iiictal,uteo lecto pleriqin e< alto ie ]>raccipilaverunt, caqiie propter 
lege puUica coasitluium ttX, ne quîs eunt vel legeret vel doeeret. Sane non daUto qniu 
auKaltalsr vel lector libelli, de quo tupta mcntioncm fect , relieta secdi nari ta le , 
în wlilariam et relîgioum vium iio» tecnJat, et ia eiui amorem exardcsceos , ia eara 
IDlis visccribtii non rapiatur. 

Multa insuper nova molitiu, multa editnrai eSt pulcbertiou, et quae ad cultnn vir- 
luluin posiint excitare mortaleo. 

Per id tiunc tempus brcvinlmum, qno wex puMicît curis erîpere potett; et , qaod 
dicta miiabite csl, inlor solliciludinos iuquielîuintas, in quibus ulBciî publici necetit tatibus 
autduc Bgilatar, quae dixi «olumina compotuit, et emiiit, tineoqne »o memoria eiu* 
exordii. laboiiou uimium, lata eonfiiiidetiL lluiut vitam, morcs virtuteiqne, et quae ad 
deKTibeodtim bomrncin pertinent, silentîum potiui badct , qnam tuspîciota tcribentis ¥«• 
ritat: boueitius enim quae vetitara wul meliora ingenia peitractabuuL 



^ 



VII. 



iH DOMIi^lCO ( SILVESTRI ) f^«. 



Ami 



nplmimo dvîam meoiruin numerto, gubitini slii<tia excelleiili coe1csti<juc infjciito 
morUlibus ptaeluxerunt, ol TÎt-oiitium ,ol coium i;at in IJiU c^rncesterinl ofTereatJ m mlltl 
dun scfiborcm, iilis ut referam pro wiî» laboribuR « sludtis gratîas în opusculo lioc roeo, 
cam tUos aSîeram stuttiorum «uonim codice^.qui scribeR<]»<leeU testimoira perhibvront, 
ansuc sBin, non sinft pit<]OT«, eorum desidoriis dare rcpul^am, dolcoqa« civex mcroora- 
failex oporttre, eo quod nil attuloriat fidoî prneter nudum namcn, quod oblatrantium 
ilividontn ora possit obstrner8. wlcntio»!» teivibris relaiWrJ. nicerenl fnrtasie iD3l«volJ, 
«cnbentb arbitrio in Utmimum votumen repettilitîas (ictasiţiio Imidcs patrlac civlumquc 
posje protendi; qnoratn perborresceiis iiiiuriam , vereor ne exoidîola quaedam , quae 
sMpe cont«xui. eo quod tacita^ praeferant laudos, carpete nOn praeium3nt,iU cootentns 
qai vigitiai saai iDOtiosis demandavenint Ihlerit. 

Ne quaomquam Uboro *uo vid«ar fraudasM, qai restat adtiuc ex viventîUis, imas 
hoc refercndm »t loco. ' 

llic est DOMIMCnS, Sjlrestro natui patre, vir tano plebei ordinis, sed patriciii no» 
dico comparandus, sed fortasM! et pneferendus.cum illi obliierando glorio&a suae origina 
nomina, turpiter tv'nrit/. Mic cu humiti locn surgent, eonalur ni«liutibii« autis domui suM 
(amosa constilucrc principia. lam itiquidem rjr iodotis conâpicuae în poeticii icpicm ctaru^ 

ECLOOIS, Mrmone loluto omnii maris 

INStlLAS pervagatur, Silustiano perrimîli stilo deicribens ({w>, quoijuc froto donum 
effcrarit, qua&ve auspiccntur terrarum partcs, quibiiţ yiirgant ptomoiitorîti , '{nantum a 
contiiienti vel per raccfsam TModant, vel per oomploum piopitiqnent , (quibus) oomi- 
uibus priscit, fiHdii*> modflrnîsque tempot-ibai fonint variatae, quigrum veiitoruin llatibus 
lutiut cclciruKque hioc atque îllinc iiarigia perpellaiitur; quove anni aiderv per aonum 
4d «a» opportunius pioperetur, quid îtisigiie aitulerînl, el «ţuos femosoţ viro$ addu- 
xcriol, quibuBVQ floru«rtat getlis, et qnae afferant hamani* comioercii» commoda. Et 
multa alia un« quae po»eut citra Eacundiaedignitatem, quae lolsat aures delinirc, etiam 
uliliiatibu» hominum iaservire. 

Ea etsi iam laoescere inter îgaotaBlincletiebrat virutn talemfaci^tnt.taTncn meii Ora piiU 
eiloraque eiut studia, quibsi aolerter iuvigilat, amplioreţ vjdentur radios pollîceri. Hoc 
de ^ satts sit, cum vitae morcs, eO quod mutări, corrumpentibus paniftnibui, virtulei 
posseDi, Inte nequtant, ui^ post mortem rationslibjler imignirt, quibos futura [iigcoia 
docoiintur. 



(db tiikolucib) 

VIII. De ROBERTO dt (BARDIS) it>^^ nroicqo. ^_, 



L 



J.t)lor illuitrei Ftorentinos prirauin locuui dtdixf« poeli« inile p«rtuaderi potent, quîa 
boc nomen inter reliqua sludia piiui inter mortale» fammum nometi altul<^ril , el quia 
prii&o TKeologi fuere pootae: et insuper quia poelaium numere urbi no^tra nou M>lum 
reliquat, wd etiam matrain Roiaare iiicomparabilher anteceltat. Alîorun igilur venia, 
prwt» explidtis, uni Iheologorura perniaximo noftroram tempoium, pott eos «ecundum 
fofom dare tetitabo. 

llic Robertut notnioe dictut. eit, palrc natus ct gentili stirpe llardoruio, qui ot^ 
itobilitate iamiliae, quao distrabere a studio animum M>Icat, itanguinii' prerogativa, quae^, 
v« eonsHeril geiiilrix et altrix csse superblae, divitiisque abundăre, quae riam lUccebrîc 
Btenwr*. ei delicatae viUe coRiueverunt parare materiam, iuveniles anno» libevalibus 



ROB. DE BARDIS 



9] 



arlîbui iledicAvit, piwt qiilttiiB<aoţnnHion«m luUnalis, RKmliiqiie philoiophiae diicipliiMt 
tim plcne perdidicit , ut oniiM tenpoiis sui doctiom barum ailium luperBivl (1). Pottremn 
j<J Xbeologiu cofiailioiiem convewitf AurelU» iti» liaustulil studia, ubi cum eius sdcD- 
liae alligiuet nilmen, et Uocior maximus, atijuc omuium lubtiliuîmui babeietur,)» 
Caoeellaiiiim Pariiientis studii, Btudiosis adoitoiilibut timnibui, tuNimiiui ett, et-auiiii 
ciiciler XL. lUlii io eo onore (2). ■ . 

llic vir montoiAiHlus Uuti Toit KUWinu , Uiilaequo pe>!p)eari>e , ■! contra Magiitruin 
SMHentiaium ,. Alberlnni ColoaleoseAi, <«t TliDBian AquinalVBi iii sacm littcriE «onchirio- 
H<s er toiiMs XXXVIII. dltnuRverit , qnae iMUimi in^ve in praesmiem diem adxo r» 
lidac, uolBque «icioritate , ui haoc erroniiB lUiaiutionem ntmo deîoups atitm Tueril in 
pauu M'nfao lematM-e (}). i< • > • i 

Hic borno tioe Beligioti» habitti religKrtbsy propugnacHlum Tfttonmrfiitt', et *ilM 
iMicUe ipeculum et ««uplaT , iiibilqua «i defoil quod ad compot) lioii«iti rocii et insti ho- 
minis peilineiet. Obiit Parisiit aeUli» tom aitoo. . . patiaa v«to (MCCCXCII.) ibi'temiţDt 
atpttltus «Al qudîsque fuerit iii' vita , Ktlvmiiia conlueni saia , iu quibui otsa eiu; faii- 
aau quietcuul, pie senila rerbs perlegeado polcrit iurniit». 



»V|I 



t 



(I) Defteiunt tit* Ifttts , vel fortild» mirr moaaailos tatruK iUt priitatvm imuit ■ ' 
<8) Fomit tut tt dotiia tf utemmt rir. nvtaqaam tamfn dcrlior foii, ntrar'^ar ileetHM 
Mf Ai^erlua itti CMtHkmif, fiti Mlrotjut polo, non ob persmaf aUitudtntm , te4 9^ ÎMtiyâfm 
(fortnfftf prMttiiiHiam . Jfd^vj afipeUaîur. 

Xampiam iltm H. Thomat tiMUHtiem, iwit diram exerdete atit at^ttre , ud' »e in wfi 
hmM quidem jm/limnmlă unfuam evntimyere jtotmit, OU apparfM' «prrm mm ? Geiie, ti etat 
a4eo doetimmu* ae wMSmaiWt dtMtâ «nMi mm* Throlo^am exiiuiue , ei trtipM otJeti^' 
drrc jufd frai , quia vtn nit m TMehfia CMuripsil . {alte unlum tiiulnn M ajUrituii: 
4,' (3-) Mfndadum âperlissimm dieit^ ţuM nm «nit pertoaa^, ttdtola Uulttnilas htAtt nx 
iM affeiumeomUnauitdi tfuaiipiam , a ai mut teatpotr mmnutU artietlU PoriHii fnetnat foU- 
dmmăH, in ifuantum praedidi artiemU taaftre tideMlir doctrition S. TlfoaiM, omnrf suiri 
rtattatt atfite per tarniirm ptMiraai IUiiUm.To(a itimrnifiu tdprttiM et rottpt^ul efie^m 
&. Tiimăt.dMriaam, mirifiee tnwf a erwe^Ue&, ftisj» a Ma S. Ketinia adprotnfaai, aifii 
talam p«r< Vrhaaum IV. PP. ud el per huneentiam tV. Audi, pauper kom\ faBMetiHil V. 
i*f*n. Hitiiu; Ooctnrit »apo(itia S, Tbornas etc ita e«aeludir,tt qui:«umiinpugiiitl'»>inpn, 
imqiâtf fali, itf vuiiiaie, ti»p«cli» haeresis. 

FP. Praedicatoret ia omiiiiu $aii hcit lua haUia pMtuat eai^e exktbert. 

MaaifeMe conttat DD. ei Ord. Praedifalorum al<pie Hrremilanm S. Aufattiai aamţatm 
e&adtmnatte S. Tlumae doriri aam, aec emnn tetdditrtt , rlttoaiketCarmeiitatiMkoeemtteii- 
mue; ied Acff est policr qttedamm»do part VniwtrtHatii Pari$ieatit. Fatuiămum mendaeiam 
4U qwd loltt VrmxrsiKU damnării arlieuht contra S. T/tomam, aat Ma^am Aliertaik^ aa- 
Itat aaar/iomo rtt pa*s Stadii id ferit, ti^lored kaUt aeaAătik. 

St propter Itoe tirttt ermue e»ttdtlluicvenM , Ha a vrritale eotteti rtf«car»Ht. ia fM« 
rtvc^^AMrt Mă b'atvertitat adpratta dtetrindm S. Tkvma/. 

-" JKrt FF. Praedicatoret Cokventat $. M. Havrîtat , patati tamai ia iis omaitat deftadert 
ArMh Bottorti. 



(.)i,. (ii.l-.t (.,.•''.<! ' !.!'■ f'n'îF 



as 



( Olt ll'kn «IXS9L11S XT niIHTH ovtut) 

IX. /)<CVPRUNO r.c. 



Xjudridil) homini ci eiotbiunti multum a lege nalufi«, dvilM )e< <tau «ti, cujm 
ntetu wluu Tagii]u« prccsiKli lictntu amrctoi. H«bfad( cervkii ilarîuiniae leges «t lu- 
<lici« pitmuţ constituit Moyui, ttnmo per Mojtoic Detis. Lactdaenioiiiii I.ţcurgui , Athe- 
nieniibut Soloii et Braco, l'boroiieus Argirit , CrcleMibiit Minos, Românit v«ro primo 
Regei, Decemviri deinde , postea Senatores alqie Coniulcs, rfeincepi Tribuni picbit, poci 
tiibunu* PMefccli Praelorio, Acdîlnque rurul», poiircmo qiii pra«fueTtiit Iroperin Caeurn 
el Augiisti, legcs iniianwrafatlei vartBiquc Hotnaim popiilo ei orbi tarrarum liadi^«runt. 

Quasomnes ttudiosi iuris dvilis inter preiei, qui lunccoiisutiiappeUati xunl.rogair, per 
reiponu et vel per cotnmciiU multa elucidare conaii lunL Idque mcui awidti tfuam 
opiaient: riam cum ea ars estet iu prtlio et honore, mullorum incendit iiudia ad com- 
{yonenda Hiarum iitlerpretatioiium in iure voia mi na , quibus cum Uuderent obscura et 
dubia declarare , propler opînanlium vartetales ca in tenebrai iDealricabilei couiece- 
(unt, tantaque disoendarum Leşum dilRcdlai propleiea facta eil , ui itudentibui uique 
»d lenium dit^cndi adhuc teinpu^ maTioium luperessel. 

Ventum evt pMlrento ad luxlinianum Auguslum, qui Mtperfluii rewcali) , vaaisque 
oblileralitL«gil>u>, remotitqueeoiitraTils,in libros qainqiiiginta Dipstontm, InitilntionuD), 
^ve Ita^arnm librum, Codicemqiie tui iiomiiiis , el m librum Kovellarum , sobria brevitate 
omnes laborcx veierum ooarciavJi. Sed iicc tania polnit caulioit« providcre oplimu* priiiceps, 
quin bomiiium maliţia uncliuimat legei non cornimperct , et ad pravum compendium 
detorquerel, el JnlerprelalioDe non recta Oifficilet et obscurat rodderct, iU ut propemo- 
dutn obumbraU breviias , potîus quam olim diOTuta prolixiias , ttudiotis iorti civilii nocervl- 

Sub laiita ijiitur intricalione alque caltgia^ laboraniibus Legibui, novo iaterprolc 
opus fuit , qui caliţiaittia luminarel , et contraria loUeret , et quae coniradreere vîderentiir 
ad concoidiam rovocaret. Inler qnoi fere primi» omnium , atm Baveanae iura civitis do* 
cerentur, Crprianns fuit, cx urbenoilra ottuadut, iurîtconţullaiet pbilmophni iniiRnis. 
Qui quae coolraria prima ai{>ectu textu videbantur, ioventibui rationii ad coQCOidiam 
perduiit, ei quae locii diiperu variix în eamdem videbantnr sententiam conionare, ne 
laperfluerent simul ligavit. De taoto viro, luileolium deiidia , perpauca habenas, eum* 
que lolum glotatorem Civilii jurii, Accursio referente, cognovimut , Florentioum, «t 
virun ritae enieadaliisimae et docinnje. 

X. J)i ACCVRSIO titra apilit CUuatore. 



X Olt CyptianniD antiquiuinum glotatorem , cum mulli , iam fadit per eum lenitia, 
iliicendii lagibut operam piacstitiiient , et per idem fere saeculum eoncuirereiit , Bal^rut 
et Martinul Gotiae, qui FederigI Barbarouac tcmporibut iurii eontulli praeclariuimi lu> 
bili fuere , b'que Ju Lc^ţuto iittellectu ticul in nvaribut plurîmum ditcrcpareolr *crU 
ploi fecere iliverioi , et qui teculi lunt Bulgaruro rulgo SulgaiistM dicli tuut, qui vero 
Martinum , Gwiani. Poit quoi ei eorum aodiloribui loannei et Aizo maiimae fucrnot 
Kientiae , aliique compinrei. 

Sed cum omnei, variij per multa diicordantibui opinirmibut, iura eipoitiia«eBt , 
Tiiriumque prepterea ius civile sub multa ambtsuitate callgiret , Dei, ut puto, clenwntia 
bctum e«l, ut lenebioiit adbuc îutibut iplendor debilus redderelur , ut iituminator •<>• 
IU* Acc4iT»iiif nateeretuT. Qui Ploreiitiae ( lanM io «illi Baln*oli, quae publica t>t«rM> 



\ 



ACCURSII ^^^™ a3 

^ÎÎ^^H^I^ţiţxwito Monltboni proipectu» , el a plaga meridionali a cirilate Floieiiliae 
pei qoaitnm vel circilor lipidem libut ) natus eit geoeroîi» paroiitibui, sed pkbeii an- 
tjquiuimit, bmen el Romauae propagiuis. HJc pMlquam ailem primaDi liberaliun cu- 
onnvitwl , exwmplo cinenus puerilii disccndo furi ciirli per cli«i at(|ue uoctes patienlii- 
«imut visiliae et laborii auidue operam dedit, omniumque tecUmm auditor bclui, 
quicquam uaunt JiligenliMlM iiiUilexit , bclui^ve Doctor raaximui. 

Hon lucri , Md famac cupi<lus itira civilia publice Bododim docuil autiîg circilor XX. 
tmimt, eum auini esMt iiifteotia, curaequ« îlU pennaiîmae boaum piiklicum foret, spr*- 
liţ Incris et ooini cura rei (breniîs et faniiliaris abiecta, solitariae redditui viiae gloMndi, 
■uri) Cor'pu» per brorei et solemue* glous accuratiuime cooiinwtaviL 

Qoae tanUe anctoriuiis sratiaequo fuorc, iil omnium couMiuu publice adprobaren- 
ivT, et reieclis aliit, ijMibiucunque ponilux aboliţii, tolae iuxta textum Lcguin adposilae 
sunt, et uliique terrarun aiue conlroverua pro Lcgibui celcbraniur. ita ut iicCai lit , 
non scco» quam textul, glosis Accuriii coHlraire. 

Fuii «t, anti<iu« boia rcfctcnte, compeiii , staturae mJlitaris, atpectui gravisumi 
tt Tenerandi, tai. coQti(l«rativi et melancbolid, alqae eiu* qui lenper raodiUretur: ingeail 
et nmaoriae lupra modun vtTaciuimi, vitae vero sobiiae atque caUiMimao; «ţuamquan 
delecttretut veatilu nitido et pompoio, lameo «iiie fasttdio. A. cuiui habilu moribui^ue 
eius auditores non »ecus quam ei ore diK rta, le^es vivendi hauriobant. Hk memora nil uj 
vir Fredorici Secundi tempote llaruit, et Bononiae moituuieit, vitae suao anoo LXXVIJI. 
gialtae iiMlrae MCCLXV. et emiueuti condilui est lepulcro, in plătea Miiiorum Pra< 
inin, titnlis moTiumealo praescfiplit, quibui redditur poiterit quitit coiutat ftiiuc vi- 
veotiUii. 

XL De FRANCISCO ÂCCCRSII f^fiui Ihel^re. 

r rsnciscui Accuisîi liliut, iogenio et diligeiitia nequaquain paire inferior, poit 
■iiortem patrit Bononiae laboriosc docuit îura dvflia, coollictaliooibut înnumerit impe- 
litui, piaewrtlm Banonien«ibu» noctorlbus, livoiii inunia gloiai Accursii Oonantibut te- 
merare. Eo siquidcm lemporo Odclufrctlut , ex nobili polCDtique fainilia natui , mallaque 
Lege praedilut, cum Francisco in lectura pariter concarrebat Hic, ut Accunii nomea 
obliviooe deleret, eiu& gloMs coDveltora totis cum virîbu! conabstar. SedPra»cbcut,pale^ 
gi dclcnsor nomînis, pubUcit ditţutatioaibui coolra iptura ( victoriam) semper obdoiijl, 
unde «Ou n\lnut honori» coniccutui tii in defendendis paternis glosiţ, quam pater în 
componondiv Hlc quamquam doctrina morlbusque patri parruerit,uno tamen defedue vi. 
tio, ted occulto, inaecutores sui nomiub voluere,£ui ignominiaelâUae, lU puto, coratcus 
uotter, famae inbmiaeque ipectator poliuii qnam vert exactor, videtur adnaere, cum 
velit QBtendere, iiuignes nrot tnagnique praecoiiii, poiMepe vitiii turpibus laborasie, quae 
poliut damnare ridetur îpsum , quam ipw» homines; hune attruit in Venerem tarpiiii- 
mam ooTruiue. 

Hic BoDoniae obiit anuo graliae MCCXCVIK. ( imme MCCCIX. } <ntae anuo ocUvo 
ci «exageiimo, «t cum patre lepultuţ «st. 




XII. ih Dl>'0 <te Mmtlţo. Ugam OMort- 



D 



rifEcileosl T«incaia({om,iimilis>|ue iMteriM psrMQpo ir^Untibus ardfnant iiMNlfliiqiiv 
dioeiidi cODtiDuire, qum «scpius in eadem vorba noo reciilant , Latina« linguftt toopta, 
Unlaquo uig«Dii doclrinaeqoe pariltiab; , ut unodicto ctttorj videantur ferme rotaţi : p«iica 
'liţcriminsiit quac ma vetiot tuMlcero <|iioi noii ăixii igilnr: 

Dinuj ds Uoiwtio, quem locum v«|gsr«t verborum comiptom Maoelloai appcUant, 
ignari locum milU flaluin veniit , (bmihnvjua Sevîi Ruvii alluviono laelari , pnitAteur- 
Uum eC Frai>ciF«ain iiliiabtli leguin claruii >)if«ipliii3. Fult Mr|iii(loRi, ut ab au'litaribus siiis 
comporii, ol idein moi tiijuiilein ceripta toetantur , bono iiicrediUlti memorias praadarMi 
■ngtotuiafi <r«TO p«np!cactMfini , lao in secreta l^um piiicorum oemo aculiut piofun- 
diubjuB peiMtTavit, Hk tomporo matlo profosiai Lege», «locuit publice in civitate Dooo- 
utact aailitor«Miitc nultod, et utiqus ptMttautisMmot ilerelit|ui(. 

Vămi huius cum a<l summutn Poutificeffl llonifaciam perveoîual, i>qn« cupord 
i|ai»to «t ultimo Decretorum tibro nowrum canonum Soicluia adiieoto, «l qaic iuri Ca> 
nonico viil«bantuT decufl RUppIcre , surccrsito Dino îi) ipiiţ rondondig ordJiiandiiquo De- 
ctotii eiua praocipue u»u5 «tt opera, cumque pTojXerea Cardiuilaiux dignitatu coţilavcral 
munentri, signaqac Intentionii huiutniodi aperta moottraverat. S«d cun , lum alieno, 
cum «tiara suo animadvcrduut consîlio dîligonlisfimnii Ponlîfei , pmplorea «portere vi- 
rum a lectora diicederet mullorum audiloruni damiio , tp«uini}u« morilitii Ecclesiae 
parum for» conformări , a proposilo resilivit, majţniMjue donaliim mun«ribus, persuaut 
r«dire BonoHiim, ol tuii vKare &tudîis et tiocirtutt. Dinai , ablecta »pe expeciatae digiiJla- 
lit , îd(|ao ad iiiiuriam revocam , mavimo cordis moerore cmiiectut , iter in^ressua wl rt- 
ditutn posi diei pauco», dum itincralur, repentiiio moibo corrcplus inlcriit, murtc iait« 
iiiaudila, sed quae soleai viiJi jlluitribut pip i|ipAtii[sl> wiu ts9 p«riiiaili*. U quidem 
dum in commcatu 3ppulIss«l,nocteque rooesto animo laborarot, tittqne pia«terea îaexpli- 
r.ibili urerelur , stiato boipitii sutgciii, os iii vas cum quo aqua haurîatur imtn«r»il, sicu- 
lan (^) vnigaros adpclLai)l; nanoiuo Ciclo rcpertui eil, iucerlo (an) (d sîcula capile animam 
«ralasMt 

Occatu iţitur p«rit(, profecto viro taoto indignîssimo , anno noit taineo tine iu- 

bnia iograli PontiAcft) cum îs propler ea, quae Kripta in iurc rdtqueiat, în hoDoren 
ItouîficK iuri). fuinonicî rcgulas aomraeniaset. Eyomplum saue iiiilisMmtim darisţîmae iăat' 
liao viris, ut >ui) contenii necrolif, aulas dominorum supurbjţsinu^ a^penienliir- 



XIII. />(! lOANNE A1VDB.EAB iUoiatvre .StxiiBffiiifteU famsKtt"*" 

OttretOTttm ffoctort 

XoauiMjţ Andrean DecretorumDocloi celdwrnmut, poM luortcmHoiirici et anto imp»- 
riom Karoli qiiarti. ^uari per ÎBtenreguuffl' vaerâie imperio , maxiae floruit, ignobtlminio 
toco ex damnata coiiccptu natui, et ut quîdam voluerenl, palre Andrea Mcerdoie, matre 
alpicola stîrpis ignotao , scd qiii amLi in Rivo frigido, iu siim alpinm Moi«lli , altoro 
et vigeiimo lapide dliiaiiti ab urbe noalia, nati siut. Duius praedara indoles, ei quae 
uofcilîisimum aemulatelur wnguinem, curo alliora portenderct, magiiumque fulunim vi. 
r»m promittorel, rero abhotrens paternam, ut genilurac »celui oceuleret iplendote vir- 
tulum, M utque lUgranii perveuit studio, quo «jranc* '(ui «»m piaeceswrant iurîs cano- 
nici proCessores încomparabililer autecederol. 



iQAnm j^mun 



4? 



Sai», nt Homnii prioribos pUcuit, pyrcplnq Drbj» YUş, Mţi B)ioa SflvU, virgo ve- 
5Ulis ex Marti» Mcei^oU pcigCDil^fn, ei ttni»i r«i h« for^t îadecprş lUyqt^no npmini , 
Mjrteo illum genuiiM fiiiipre^ toerclricte insuper Ucte ii« cJuaţu* Urbis cpadiloţ vide- 
nţiţri fabvlo£o postări» uadidAiuni lupte uberibus cnuirituto. 

Cetşruu cum loanţM ««iţitcr ip fanuwn Uudabtlenf perveHÎHet , gCUMiffi mţqiţţjgiun) 
djiiiquiUn' ) "*V» •(«■uiu^ Pe^oe UUm obt^»» 6fllMiUi>t auciM» Vii)cliernma ad 
joy^n , vituun parentu înnoceRM filio nod oonre. «loqitfDtiMlna diipuUvif , ^.uţm 
publice profetiut origiaem. tiic ukântÎM di«», paţn literuiiiD eUakenUi doCMt», Iranx^t 
ceUritate »I dociliifte roirabili- cum^ae ad aunot puohiîaa pervcniaMli et nwJora eft- 
gerel, iiuam quae crassae ifinorsuliae pater edocere potubMt, sab pauperrimo habitu, vi- 
ctuiue Ieri IbNWflIani ţe rontulit , ubl granstatican , diajec4kain ttqut rb^ncam. 
populara» egisMus doctfijhim, lK«vi perdjdicil. 

Ii(cum ItagrantiutiDe venaretur dlsciplinis , raorumqvut UdI« coaleuaret hoii»Ut« , 
qutnta vei religloM) Tiro sat forat, domique et originis loco ea adoicicea Iii condîtio yuI- 
garctur, In gratiaoi vomt vtri nobilii voleris Mainardi de Cbaldiiiii, cui cum forot Glioi 
liberalitatis ing«nu)Q, el qui de m alli'ora în potterum vtderetur oitendere, Scarpeta no- 
minei oumdem pater sub loannU dîrecltoae, auditioiii iuris canonici Sononiae deUinavit: 
non Hcui «peraus pcritM Canonum^ qiiaşi loaanis dHigniyla fliivni Iraius ntoribusaugeri. 
Ea rts nec diligentiţ^imum ferellit palrem, nec ea propler loannii studia retardaril: în 
lantao »iqutdeni Decrctalium sdenliam pervenil loaunes, ut pirvo t«inpore Doctpr inazi- 
mt» bo^rotur, U«M«9w Ucipn est ibmaa, jfit acdtut ad Catbedr^m admod^im ijiveiw 
longe ratcriun poctorun uig«iiia tuperarai. Cuoi tandem aetuc maturarot, iu $\ipţtnoam 
locum Mi^'iic iiliu» eyuit, m Kilicel , quo putarelui' loaJinAV liuo Dw^fctalibut , et 
D«CTeiales sine ioanns stare nou poMe. 

£a 4>K)plW ciim pTM fCtiBrJţ «uileief, ut {ui wtlet tawa «i Seri pqfiMsuft scibi- 
lium ovuiium baban notitian^ «^am velMOttitî stodto alils scientiU operaşi dediţ. 

JDilţsU iBins dicU Uierouyraî, tuu<iuc lactus ost imitator, tsnUque dus affKtione 
compteiui eU, ut tuţama dilijpcHtia pur naot oduoiorit direriatum rejiooum auditforct 
flivs seripta ţonqwMetit, fliusqw opwa («na* Qw>>'> 4<uw diran^ loeb ii^feţu sMne- 
baul, coAO»t»vi| jp uBum. Cpoipouiitque ele^ţjitiuisw «til? Ub«UtMQ 4« yiţ* ^m!>' 
Of vi quan 

UIEROXVMITANUm apptUaviU £t ab «ui înţuper noKiM*. «i in etu boiiorea 
pulţJiftrrÎMtun ctMutrtti fecit Mcelluffi, baud lotige a civitat« Jt<u>onia«' 

l^vit hk bomo vilae continonlu^viae . ingenii paracuti , el &ublunia medit«mi( , atquc 
K<«fn9>« PMWM'JM utdelMlJs, cloquenliae iiUiJiuimae, ardentisumi itudii, et caUişKl- 
nÎM MgvtM**- Wk dam adbuc iuir*uU Ooreiot, tuper wzto BoutCacii ordinari» «ddtdjf 

&I/OSM, l,aut«aa>I«e valuil «grecii 4Qct«ruopiM#0, ut eiui opai ^touaci ubtilisMiaJ 
GMoniţUe , «It A.rcbidiacoi)i nagiitralcA viii, f^noMe et «Uiuae aci^lJ^e Doctorjbuc 
piaaimiut. In ^naruin !>uppl«nM«tusi adK^it Mleno^iww Iforallae adiiinacu , in cuiut 
pnicfatioaibus t«stat«« est ţe Jucteutis ut patvubiD hiist loculum , ia wlitione glouiuii' 

Fecit «I grsyiMÎBiSs 

CLEMEA'TINi&UM GLO$kS quas Oitus nnivenwj, «RWi 9uo4^a» nritatit ot«- 
c«in veiwratioiie tui.cepii, 
MflSniSp cun lMiura« (lanoumo per axutos XLV. aut piui, al ferUirr Bine iat«riiut- 
itone vacassat, luper Docrelatibui «l, ut dixi , Sexto faootuMnum pubUcavit cfnantar 
tam lub 

llOV£2XAE •foabvia, in 4U9 fere quidquid «o iur« potuit 4i«)«pt«ri, putere, sub- 
tililer oriltDateque geisit. 

IN SPtCVlO iosupvr Cuialiilsu J^i^tkfiJiS quaedam t4i*eit qtuie impft>I«clum 
opui periîcafe vi4erenli)t. 



a« 



lOANNIS A^•DREAE 



" Bic homo lalis UottuqDe postquim ORin«i iuveatutis ziinos ezceuerat, iiequaquam 
mutato babilu De hfpocrisiin fin^sra videretur, viue religiosu occalte conoeisit «l qaod 
feiUbat dierum po«i)itenUae rigidisilmafl auiteriute traniegit A domeiticis stquidem, post 
eius excesiuiii e viU roftrcntibus , compertomesl, virunt hanc per aimo» ctrdiei viciaţi, 
qsl obitui elui praeceuenut , non nccubiii»>; stralo, sed vexiitum ursua pellepcr lora- 
niis fitUse coauntum. DonnitatioRAt quam briivininus iub lapideo coivjuli reclituto a- 
pite, nalane neceisiUlo impellenle, esigebat. Bedigebit vir sandu* oialionum frcqueoUa 
H cibofum parcilnic ieiuiia rebelle corpus in Mirvitutem, totusque p^r contftnplitionit 
officium se Dco rctiituere conabatur (ut'Jcadcm vila tratisitoiiuai tompusteieiel in cjmU 
bospitio. \ 

FoUciier aniioam «xspiravîl a«tatis luse anoo Ia civitato Bononiae sub 

dtebtts gratiae aano MCCCXLVU. reţalique conditus saTcophago apud eccleiiam Saoeti 
Dominici in Domino requiesdt. 



( DI mtuas ) 
XIV. De TnADDAEO Ph^aco Cinalott Ktdianae 



E, 



iXplevi Florentfiiot, qu05 le^um Canonumque peritîa fecit illustres. Supcr«i( at 
leferam qni ex nostm mediciDao attom curiOM famae tonitu fuennt a»ecuti, întci quoi 
qui nostra memoria haberj possunt primnt Taddaeus Pbjikui obttnaUpTiBdpatum,eiui- 
qtie acientiae palmam emeiuil. 

Htc obscuris ( paroiilibus ) Florcotiae oalus est, loco baud louhum diilanti a ve- 
teri pUtea Pracdicatorum , annoiqoe paeriliae et adolescenuae suae segnii et qnaii 
animo consternato abiecte eiercuit, el viliuimis deditus minisleriis quibnscumque igno- 
bilibui, din pauperriiaam vitam squalidamque pcrduxil. Cumquedics matuniiuet saos, el 
anaum usque trigesimum tcDebroto oppllalut cerebro pervenîs:^!, eoque iutciim quasi 
coiuopitis sensibu) vigiLaiii domitaret , et io airio Sancti MichaelJi in borto minuti&simas 
candelai inoppottane ie emptoribu» oOerens venditaret, al inde mîseram alent vHam: 
Eiaetts tandem aanis XXX. groMi&que «msnmptis bumoribus, quos perili mediciiiae 
volunt nataram tenere pigram, auimaeque operationes, ipţamque complciionem îtistru- 
meittum eiui ( proprîum) est impedire, qui cooperante natura in tompore rcsolvantur, quao- 
doque bomiiiem inteltedui restituuat, aptumque reddunt comploxionb inttiumentum ubi erat 
ineptum; Tbaddaeui quaii alter in alterum et novus homo, et qnaii depeidito restauraloi in- 
Senio quaerendae icientiae coopit amorc flagrare, et quasi r»iialui pner, ad ditcendum ete- 
menla prinu propere feiUnavit; Gramaiaticam deînde didicit brevtssimo tempore, parvo 
deinde qgaesîto viatico Bononism appulilj ubi egena coatentus vita sine inicrmiuîoDe se- 
dulot itudîo liberalîum artium , onuiiique philosophiae vacavit, temputqae quod per ma- 
tern eomplezioaem amiierat, recuperare studio et diligenlia pcnaaxima saiagebat , iu 
at horae aiomnttum perdilura iri non linerot, totumqao se in disciplinis coacetsit Po- 
Mremo studuit mcdjcinae, qufteque ad omnem eiuf ECÎentiae pattem pertinerent accara- 
tistime pencrulatus , tolemnisiimus dus artit doctor efEectus est. SutceptUque «> pubifco 
salariis, oedicmam dru BoDoniM docnjt, et accuratiisime practlcat-it. 

Et primii siquîdem modtrnonun luit, quî arlii secreti&jima tub auctorum dictjs 
lateotia aperuorit , el monstraverit , agmmque tenticoaum et incultum siilcando, fulurii 
leminibus optimii pracparavit. 

fs quandoque adventitiis spretis lucris, gloiiae cupidus et hoaoris, cooamentaadii aucto- 
ribns laedidDae concasit operam, in qua re tauU fiiit aucturiute, ut qnae scripsbset 



i 



I 



TIIADDA.EI 

pro glous otdiiuiiii babereutur , quae op«n»J> mediciuae volum iui but »(!pouta« fti«re , 
tanUie in «a disciplina reputation», quantae iu Legibai Aecursil, cui contomporaneui 
fuît. Duo )>iquideni cîvitatis noslrao sidera, quae duaa, inter reliqtias, uluortt utilioTOS- 
quo ad cooMivationcRi bumanao itatarae arle&, lunc in maxima caligioe Ubonat», bcilet 
rcddereot et sperUs. 

Uic homo cum penet fulos alter Hippocr» habereUr, anţroUntibus p«r Italiam 
iibicumque Doroîti» diritib<isi|ue , ad curam eaormlute lalarii rocabauir. Cumqoe per die* 
uosuimmus Pontif» in morbum 1ethal« iiiddiuet, et Thadda«ura aooeruri maadauet, 
dtque diurno salario minime por arbJtrof convcniret, Tliaddieo per dlem cenlum auroOt 
pertuiaciter postutanier idquo Ponlilitx miraretur, C0DC«u)t tandem duiderio anitatU. 
Cumque ad îpsuui TltaddaeuK pervcniuct, illi Papa coepit duritiam et avarlliain mode- 
(tisiime eiprobnrs : cui iile ttaporem fingeut : miror, iiiquit , eum ai ahu perwxalHS 4o- 
minit pîenuufue ftr ^em L danfr, In, fw CMUuaumm wtatimiu a dembm* centum mtrcaniio 
ntgaMm. — Pulcre sane ct modeste coargneiu tvaritîam clericorum : Etclnmque înde est 
Bubito, ut sire cufa« nmrilo, «re purgandae ■uspicionis avaritbe intuita > Thaddaeui X. 
millla aureis donarelnr, quos omnei vir sanctae ritae, cum Bonoaim reparauet, in cob- 
itiuctioaem lloipilalium ot Coenobiorura piiuime erogavit 

Uic octogenariui Bonoaiae mortuas eit, et sepnltus. Admirabile in hoc homine puto, 
quod it ctim moderaum apluraqne temput i»<iuaeT4nd» diaciplioU naturae maliţia Eomno- 
lentul amiserit , iUius bctns aetaiîs cum titteTarum primordia di£f]dliora mat ol (ad) 
pronuociandam incptiora, ea didicerit , quae soleat cum iuveiiibnt ct illa produxbw na- 
tura. Detidioiit in eiemplar, ut eicusalwim dipco ioquirendis boni) artJbus, pijro* el ao- 
cidioioi bomiues «nudaret. 



XV. De DINO (DE GARBO) fhytUo a OntUo iaiifni. 



Di 



'înos de Garbo Tbaddati auditor, posi eum modicu» fuit inuB&is. h genîtat eit F)o- 
rentiaci patre Bono, ciruengico maximo, ut nepos ciut Thomas cirujicui refert în turnau 
sua, lila in quaeitione, qua quacril an naturali decedem morte poenam wiitiat Stadio vero 
Bononiac datul ett, ubi laiitum in IJberalibus arlibus philosopbiae, mediciaaeque do< 
ctrinfi profecit, quod universalii Studii voto ibi fuerit accjins ad caihedrtn : cumque sub Ca- 
moio nomino diu m^lîcinam ibidom docui»et, Bononiensium Doctorum invidia per Eictîooei 
saeptiu lacenitut, indigaatus eit vehenenter: camque per eos di«i Seneose* babore ge- 
nerale studîum miolîreatur, Senîs cessit Dinus, ibique publice docuit Medicînam; cum- 
ane cennit et îiistantibus precibus munenbuwţue a BononienulNis repeteretufi rodire Bo- 
Boniam nullaiertus acquiwit. Ilic iuveuis adhuc, super tertia et quarta parte quinti, ten 
qnarti canonis 

AVICENNAE EXPOSITIONES conscripţii, olilos et tubtilet , tam in practica, 
quam i» titeorica ciruisae, quae in stadiis ordinarii^ continuo magistraltler perleguniur. Cum 
non iain grandaevui Senii legerel , rogatu Roberli Bogit tcripsit tuper caita FEN primi 
cailonK Avictnnae, opun pulcbcirimum et acuminis magni , i|uod 

DILUGmATORlUM TOTIUS PR&CTICAE UEDICINAE nuncuparit. 

Super primo A.V1CENNAE înuiper scripsK, et super tanones Stamdi et nper llbro 
GAL1ENI <U maiiJu comptexionit ^vtrtăt. 

SUPER LIBRO HIPPOCRATIS DE NATDRA FOETDS quamplure» et Iraciatus 
et qaaestionet composuii p)iilQM)p)iia, ntedicinaque detciiniiiatas,qnae bciliorem et uiierio- 
lem uiranique redderenl ditciplinaoi. îs etiim 

COMESTA^TT VULOAHEM CANTILESAM GDIDOHIS DE CAVALC^NTIBUS, 



iS 



DINt 



qua« de ntstui effecta e( nitma amom rationib« phjsicU tubeincte ct ntirabUiter dtioeft' 
itkHtiţ, '^lU omaiâ prd sU) digi^fat* binbm AMIHum pdtWris lradHbr«iit. 

Fitil rit iitfc, ut Ib ilt qdi eum cogiiovctant Itulii^l, unUe consMlMlitltiAli (ri«oiin« 
abstriciie BiturSC, ut p«iute^ oonsopUis s«n)i!Hi*, qulni «tstaticut, tMp^t a u^eoâttb 
TÎderetur. 

Goitltttv«M sîcfBidttn in Ibrtbut doini td*e M4«rc fr-equentet, ^uiţite ^Mbi tu- 
p«riiosito, (tuAtd puimmim ludo. călcării t-a^ialtln iperulsm digito la ^JtttU «eUtCiniiAe 
agitare, iU ut animo toltii eiM alibi potoretur. Ingcnii fntt aliitdmi, petspicaclasini «cu- 
mfnix , vitae oriia(a«, ccillus ph^sM aÂUlis el hilara in xţrotantlum «biutiohs, alias leve- 
rai^tsecmli tiultor dtil i eantţ ttfn«ti otnnlbus et icceplui. Hic adnOdltiM lenex FIOMlttiat 
obiltiet âpod na^iu HitiiHiiiA Ecclariant «lata «tt condttwt InoHtitMnto. 

XVI. De t^tJttttlStANO Pkgueo fxt diăiu eA piusqaam comentator. 



MJitÎT ceWrt* TkadJnel aiidtioros Tonlsiinui fl"T''0" * ' ♦' *t âtumine ingetiii cAleros 
antacei&il, qui Dino couieiuporatitiut ţ>er t<](m l^rmt ttmpa«, qiio IHnu* BnitonttC, tt 
Aaf^liit», boc ^t PaHlIH, do6uit Ot «xerMIt tnedicîMn. Hic FloTtntiae baitit ■€%t in 
vln^ SinJ:K PrOCAti (In (ftli fct ego tt utet» cnattii cad«t)s io hanc IticeiA (S^nturairi în- 
cepui sate) pttentibtis stnh plebeis, el qui ortiatae vitaa m<H«siiitti indgere conarcntnr. 
Veram th ptierb ho': iudotes magna fâlt, et quK doMUi suac splt^ndorem auspicatetur. 
Hfc ^entiis bonltite , quie io illum disccndi copidinem etcilavlt, Bononiae prfmont, 
Aucetiae deiode dîscipliais inslrnendui , ta cootuUl, ubi cum abtmitft fet propere Itbenles 
artes el Phitosophiam omoem didictKtct, publlir« profcuu» pbytfcam diu caihedram leiiujt , 
et docuit Medictnam. Cnnique lecturae practicaeciue vscasset, loogo tempore allo «i pc- 
racuto fretiis Inţeiiio, <]iib mire prieditis ent, ttbtiltaimî 

GALIENI libruiDjiiuein Techai seu Microtechiu , vel parvam arlem, phj-tici adpellaiit 
idoriui ot commeotare : opusquc nobilissimum,in quo DOvaietinauditasopinioQet îoterait, 
in leuectute pAtfedl. t&t si<|uid<»i bîcGtlietiilrber.iţutii BrevlaHum ucdîcfnae, mp^niuo 
in oidinailu Studii* in eadehi atte publice doctotaadi privato etamine eognoscuntur , de 
arlis diligeatia dUputite, at pioinde adprobatl vftl reprobări ttignot vtl Ihdigtios, id». 
gijtorio 3s«i«(«Dtium tloctorâm ludtcto ceoseatur : în ({uo tractaţii sut>lili»imo, ut ip«e 
ideiu TortiHaiius t»talur ibidem, nOD solum Galieoi dicta etponit, sed plura luperaddil 
et dispntat, quao non sunt de ordine et natura cammenli, uitde et opti.i suum 

PLUSQUA.3I COUMEEfTUH nwmit appfeUari. Edidit ituapĂ IracUtnm pulcherti- 
muin el tublilen 

DE YPElvOsrLOSI tjRlNAK. £t cum omnia vir optimus consurumasset, cofpit wi« 
*t dierunt plenui operam dare Tbeoloftiae: En qua dum pic studefct, Splrihi Saticlo iii- 
flanroalui, ad feligiouem conVersu», Beali Dontinici regalam profeuui ert. In ({ua în 
Tbeolojjta Ha^xtraius, in Domino expîravit. 

* Hic ctim aeiate decrepitux iam Mpulcrum pede pultaret, ne bmae iie|ţligentia sibi 
ţutareiur TuIsm cniJelis, accersit!» duObuiet cOnfratribut.qui advitalc Florcutiae trahe- 
biDt originem, quibus ipte culn Ordinik, Cum patrta« sţw nlire fidbbat, lllii portandura 
opui suum BoitODiam secreta tradidit, ut illum in SoDObiensi Studio divulgareut, paucî> 
Miue nb înde diebut Cxaclîţ, fobri extinctus etL InMligioti ciidi Boiloiiiain perveniMeut , 
Dtfiumque ibi Icgenlcm coffiporiiiMnt* cui concires titani, rftm omnem et ad cumroniul- 
land) B^>ti' detulerunt. 

Iile T4m admiratu) iiabtT«Bt, cijrruillit ^«tiiroribus , ue cuiquam mottaltum de re 
quicqnam dioerenl impotrafit. Tandem laudit cupiditate oort'uplus, coepit oeleberrima* 
TtfrtiiUni opiniones pro luii Invenţii publice recitare: fectumquti breri tempore «tt ha- 



TURRISIANI 



a» 



rum pro digiuUtA opiuioaum ui alioruia uholat racuoEacoret , admirauliUis Docloribiis ro- 
liqaii, unde tam reponlo Dino Um subtîlis et p«npic3X scinitU advenuuet: reiq«« 
noYiute p^TiDoti, Ht ţaid ctMt dtttgttont, Bcitata schtlarani «Utl prfltio conduxeiuni, 
quom artiGcioso in iliwxleuam Dini, maiutculii datis pecuntis, perdux«runl, praemonciites 
cum u( diligeiitîiiito« et caute Dinum dure Kuderot obMrvarel, Cumque iiiduttriui iiveiiif 
parpeoditMt Diuum nMlutnii at<iDe ■uiuluit im]rf«iis itidlit caMrliniutB <[uo ttuiuerat 
sobiiMolo t-ondera, id txUmplo alîis docterib«s revtUvit. IIU, piblico UnircniUtn tu- 
aultu ercitato, DinOm cMQntiat, opui, quod «oniiiaral ilju in compOMiitis liiiurias). 
proferre iu medinB, dalbijMc cofia, omaiom iu4kio proAmdac «t («itat KMntla« Uber 
iDventin» oapMMentOr •!<•> Pt»^ ^am comKttnMtr dicin m Turmianus, iiiuui>iae ţier 
Studia dinilfati. 

Ea ie qaati tainria lac«uitus Didus, Studio BoBoafeati r«bcto, «t ^xk, Sena» 
concwiit. 

XVII. »c THOHASIO (D£ GARDO) cHttfi Fk^sm. 



X hom.iiiuî Dini De Garbo lîtiuţ, paterni acuminis imitator et limia, paucii anuii 
pcopiuquiMÎmi» espedilus pbilosophui maiinus ia Medicina famoseclaiuit.cumijuc aomen 
«lus pet oniaem Italiam vulgarttur, uotse £Ktus aestipiatÎMiis , tanlac^ue credittu ait 
doctriuao, et nodando diligentiae, ui poEcDlistimi tyrBniii, quibu» Italia ferai est, ti 
aegroiauotit , depertra moibo îadubio crcdidisicnt, &i iilis Thomas nedjcus defuiiMt. Uic 
igitur, cum peoes luloi ({uati mediciiue idolum coloreuii, bctui wt ialariorum enoiroi- 
Ial4 diliuimu5, ot ca proptcr vtta« lautae delkataeque codc«uIi, Ita ut morosns quan- 
doque niaium videretur. Qiiatnquaai tauen hoooribuK el diritîi» abuudaret, a studii 
frequentia nou ditccuit: 

COMMEniAVlT siquidem Ubrum utUem GALIEM ite difftraitus ftMtm, qui op- 
portuoe per g«u«ralia Studia divolţatus ait; Miîptît etiam stiper co capitolo 

AVIC£N>'A£, qiio ie ţtueralione etiirgomit tractalur. Multa etttin compoiuit in 

TflEOKICA. et I'iUCr(C\ MEDICIKAK, quao pra eorvm utilitate continuo fre- 
quenlButui. rosiremo magnum opus agifressus ut, quod 

SUMMAM TOTIl^S MEDICWAE roluit appcllari , aed mort« praeveiilus incompl©- 
tum reliquit, parum tamea illideâcere peritiJMediciuae teUantur.ln Philo»opbicii in&upor 
deltctatu5 

ARISTOTELIS librum lubtiUuiinum DE AMMA perspicacissiine coBUieDUvit Sed, 
praeripieatibus dies &itit, etiam împerfectum reliquit. 

Fuit liic vil lantus mediocris staturae, t«d pîitguiuuiulae, lato ar. tamenli paululnm 
ventre, liiiiameutit giouiorilnu, qutbu^> per {^fiiononuaio peicciutaulibuji ciatsi, obtu< 
uquB iudicaretur ingenii, curo «net acutisstmi. Vox illi nboatu leooino erat rotunda, 
taioen expodtta. Erat et, cttra aţpectui ruiticitatem , uibaoS't, iucundui et hilarii, ci qni 
hominuu ooetu frequentiuJiiio laeUretur. Studii fuit aceriimi et vehemeotiuimi , cun illi, 
ifltoctiî ciiits, quibHK evocatut impotlanius aii0alMluT, per cotomoditatam M redderel. 

Uic maiori ^mitiico oonfecti» iuietiit, bora quain noftis »ua« ipi« piaedizit: qua 
iu Mdibui lutt encto alUri , niManim soIemDÎis celebraţii , corpiu Cbristi conficî togavit, 
quod devot* coutueni, qua hora dizerat eiipiravit, «t cum patre eodan conditiu ett 
aepalcjţ», 



^ 



IA 

(os KRBKUUCS) 

XVIII, ffc BRUNETO LATINO Bhcioricc. 



Eh 



jloqMBtUfl itoti nitorqne ««rborufflt ui voluiit G«ntilM phy»ici, ex M«rcuru m> 
den hunuaU nMntibut illabilur, ret, nt reriat loqnamur, improsboae ipirituum, id«m 
siduB novenlium, in anima blls influ«ntîa««tceplil>ili , sigillitur, Nataia tiquUem, noa 
secut quam hm , tneuc ceraiaiitt mercatorl eoninendaie roitalitias m«TOei , ei Uudxie rea 
«uat. Quo tamea nescio doao, mtuius hoc, quasi Natura docent*, Florentiait propiion, 
pwuliare «t praecipuum est, ia ut eis pro itiuipulo iu conunerdii om) ijuodamniodo videa- 
tnr , iiiii dixerimui id ^isie Mercurîum, cum Jii Civiutii nojtrac potitioiie în Arictb ligao 
cam Marte ex noitro Mirgens homiAphaerio , coeluia ascenderet. 

ho tameo booo noştri pootae prao ceteris cUiuerunt, ita ut facundiae tnious po- 
teutUi qaam fictionibits ccnuanlur- Cirilibus iosoper aaliooatibus DOgottis oratoria ars 
»ăto oontbmiîs ett nostrii bencGcio Natura«, sin arie, sive doctrina, ut eotum praenie- 
ditata dtn omataque cooMlUtio videatur, qaae exUmporaliter, impraerisa siv« copdODB> 
prOTumpil- ' ' 

Mullt tameii illam publioa profesai lunt artera, inter qaos Brunetul Latînut, plitlo- 
aophui celebcrrimae famae fuit. Hic qaanlum Naturae ars rhetorka adiicere poj^t ostendit: 
vir ijiiidein, ii dicere Ui «ii, priscii oraloribus eloquenliMimit cotifercndua, ni obscenae 
libidints turpitndo, bono lemper adversa viro , famam enHritam paululum obumbiasset. 
Hic cum iiittstiaU Urbi nosira di&stdiis miHirime laboraret, abtre patria coactus est: 
cumiţue quasi per volunUrium scc«tsuin in Comatam Galtiam diverljsi«t, ibi iam senex 
mire atque oeleriter Gallicum perdjdicit idioaia, utqno masnis aique nobilibiu virî* re- 
({ionit tUiui applauderet, palch«rrimum «l utilein librum io rhetoricis edidit, lingăi 
Gallica, In qna omnem dtscead! artem aecuratiiume ordinatequo coogeMÎt, quem 

THi!âAL'HCM appcUavit: opus sanc gratissJmum, ct urbaoja plvniim cloguenliae, 
et quod ponos Gallos maguo in prelio habcrolur. 

Fuit Brunctus scurrilis, doctui, aculus atque schomsutis emendatae cultor et obser- 
vator. Non lamen tine graritate et temperameiilo modettiae, qna« iocis liden vidcretur 
p«nucandi(iinuiin adhibere; Etocuttoiiis blandae, et quac perS3«pe moveret ad riium 
ofGctO osus est, cum alias, rooribus et natura fragi severitate guvininu «ttet, et ha- 
beretur. Profecto virlutum omnium habitu faliz, si repentinae ULidinis acnleot inpndîcos 
potnisKt ircere. 



XIX. De BRUNO CASINI ftMttorieciiuIoeinkitrrimM. 



B. 



fruaas, patre Casino dmatore, elus artis indiistrio, Florentiae nit», T{r,ni 
rae bllat amor> quo illi iunrtus fueram, exceisi ingenii in rhelortcii fuit, num ulrnn 
( nalura ) vel arte potentior ignoro, cum illam in suramam doquenttsm gemiaalfa lidera 
indinasMnt , arte noa Kalurao bono tanlum adieclssc prospicerctur , ut artis non aemu- 
lator, ied conditor inrentorque et videretur. Accomnaodaliaîinuin iJ<iuidemrfaetoitcis mo- 
dulationibu) Natura eum peperit, an quod Naturae deette vtdcb.itur adiedt Hic publice 
Florentiae ihetorioeoi docuit, veterum imiutus scholai, io quibus dedamandi poteitas , 
pro cuiuKi^ue iugenti bcultate dabilnr , ut inde per eietdliaro artis acuereotur ingeoia, 
molu&que el gestu) corporis orationi , natnrae et materiae coiigruentes edi&cerent, cor- 
rwtaque ■■> scholit pererrantium vitia, in concio^iibos ptiiriicis cmeodata proccderent. 



BRUNI CASINI 



3i 



Hie doAendat vir in iur«ntute inmutnra morte praevontiu, qoaa iii rbetoncis grtnili* 
poeUndo paraverai, futurii intercoepu reJiquit, unico relîclo lîbtllo, qwm 

DE FIGCRIS GENERIBUSQCE LOQUENDI tiluliveral, io qno quanti io Rheto- 
rids valBîsiet, u illi iuvealulis lerminos cicodero contigtaet, oiiteiidil. Hic ingvinaria 
{Mite p«riit anno gratiae MCCCXLVIfl. cvid v>x aDDnm trigetimum atligiuet. 

PltKrlTIO AD KKHirOKTAI 

dupoTcil tnodo ut de pleHsque daritsîmii virif , qum qni inferiui depooere volunt 
apectabtitam adfirmBnt loca sine dabn posidere. Condvitxii ioi>\i tecot«ndtK non iniucundo 
aliqna compooain, quorum quîdam ad scmipooUrum gradum, vel amplius accMaeruot. 
Qui sj restigia in hac qun pervgntiirour viu certis operibus non liqui>s«Dt, ceateran 
cum doctriiiis uth pariler ceddtue. Quornm quidam liberalibus iostniclî artibui, novis 
qvtbatdam inventlonibu» ctamettint, quoi laudabiUs vitae decor memoraudos effecjt: quo- 
nnt studia, etii lieroicos apices uon potuerurit attingerc, mediocris tameu et uibaoae 
elocutioDÎR gratiam oonsecuU ^udI^ inter quot locum prîmum Hconco concedeiulum putavi. 

( Dl aiMiforr» ) 
t. Jk HENBICO ( a SEPTinEhhO) S^Mipoeta EUfiae». 

ir uit Honrkut vIr pot«ntit tt Ularis iftgenii, InventionlE fadlia et promptae, qaam 
qusndoque ironia, et de tanto Khommate laetaretur. Hic orluK ctt in villa SeptimelU , 
per lapidem septimum ab urbe ooitra diitante, ruttids Kapo parenlibus, ied qui pio bo- 
nit meritii citrilitatem fuerlnt cooseculi. 

I) cum dies iuventutis lîberalibuţ artjbns et studio poesis commendttset, aumptit 
oieri ordiaibus, pro merilii suiş Callotisani Plebem cousecutus est, BaDeficuiB une opu- 
leDtum , el quod poluiuet tlli otia parare lilteiata; tetl illi cootentionis coBinerciUD 
&ut; liTor «mm improbus, qui sibi lOli dosiderat divitlu et bonores, ia Benricum inton- 
lem, «t nil tale timenlem, împia odJa exciiavîL Faitori» «quidem Florentini iuaet in- 
eiplebilit atquo inexpiaLilis, suos per divilias exaltandt, ut viro tali per fxx alque nofat Be- 
ncficium adimeret, tutique concederel, illi bellurn iminortale mscitavît, omnibus inpar odiit. 

MeiiricaB , in caas» in longum protraetîi conuirapto patrimonio, liti iugrueute 
vi, atquo pauperle coactut eU oedere, et panporrime, relicto BcoeScio, meodicare : 
Cunque n mullis obeeasus înroiluntis înquielsm «t mit«ram duceiet viata, opuKulum 
■nUHtedidîl, invehens In Forlunam, in qno ternario unui metro, tua damna deflerit, 
indioans; Quomodo sfdtt lola proiilat! ftet et iofemt AkpA: Utc libeUut, cui titulut 

HENRIGDETilUS ««(, primam dîsceotilms artem aptiuimos, per schotas lulia* 
continuo froqnentiitur. 

It. Itc FRANCISCO BARBABENO Semipetia mnm $petulat<Ke. 



t. nneiscus cîvilia iuia Canonesque profntui , ex oppido Barhirtni Vallii EUae 
lumpsit originem. Hic citra Legum Caoonumque peritiam, qua doctas fueral, aliii etiam 
«tuduit ditdpliuis, praesertim poetids, oon ut venus arte componeret, sed ut poetarum 
figmenta intelligeret. 

Morum sane pencrutator eiimius fuit, fluentei^ue laidvia mor» severtuime indt> 
gnaiuK, quo potuii stilo corripeie et argucre conatus est, qaosve gentilet vulgutappel- 
lat , nobilîtate auctricc prorectoi , iam pene «ttinctoi et parum tusticis pectoribus uibae< 



33 



FRjUîCXSCJ BAKBfifUNI 



italti, bruuljbui explonii ritibiu coa«l«f eU >i ntRiOf Um rcrpcare : ut ii iaie fieri posMt 
iioviliot civM, ^iti iiupflr ligoiie relicto iii uHxm iirapMrant, intlroţrol ■ «t a4 cifiUn 
pctiicttei ilifciplium. Sed paruia prorueriuit bcni vîri audif , i|uibiu «gruih iqioleu- 
li< , opnletitiit fittgsU , senper fuK adveru , eiutque labor«s viţiUjequi* pene «locKleruat. 
rfequc kI utruin etl, cum obscuia uati nooquan Uurleiit cgtaut^u* moi«t bonot, cujp 
«laibus ullo aiiqitam tcmpore conveiiire nou {>ouanl; set) a«Ti cumulura, quo te aeili- 
roant nobilitari. 

Hic vir tanc gravî* et (emponlus cum aeitinuret ah amorit aculeo, tam^aam a 
tiaturali piiiicipto, bona onnia pravaiţuo taaairt, Boettaa inititiii, itd »*nnafif nia* 
leiuo, llbrun) cOMpOMiit, dripari metro t'ulgjiii proui<i«r fuo «morit uaimas, 4]v«« 
•M virlultbui itu vitîit iiika«Tereut pIninMta purlractavil, moresqiic qm mi coinp«Mii- 
<!«■ honciUo) rium *alcr«ot, qui«v0 ad iltam dutriiandani cootenderoul , IJbello «o 
plant dapiasii > (ţvan votnit tiuliti 

DOCU.MEttTOHOU AUOEJS. ConpMuil inwper libellum riil«arcni iucundiwniiin, 
multit r»ffrtupi acmfiit, in ^ao mulieruB moret per Ofdruei, giăiut ftt aetaics con. 
«tiUiit ad doclriuam, quid^e aeUli cui^aai» sulicrum, rd 4i|nitaii, iMviidum vere. 
candiae modestiam coiivciiiret oiteiidit , eique nomen indidit 

DE REOIMINE MULIEItUM , el, ui brevitei roe ab^lvam a multis, mire d«teri- 
ptit qgtc*|uid ad morigetalM \itai- regiitsi iiurlmciel per pro&at «l rythmos persoavei, 
ut facil* atque mtnioriur iiaae iiiilîlvit haborentur, 

Mortuui «»t FlOfcntiae octuagcsimo et quarto aelntis Euaeanno; anno pcsiv ^oi- 
nariae. M aopiiIlHi «M In EficUtia SaricUe Crn«b. 



III. De HO!VIFATIO d< t^BERTlS SfmifXHta Vutyan. 



B. 



ftonilJliui, qui ot Faiiui diclui Ml, «X domo nobiliiiima de Ubciiti, Liipo patt« 
lutut) vit fuit tewpofibLt* nciMii» ingoniî liberalU, «t qui !« valgaiibiu odt» ii>d«bt«o 
ttudio Dommiaaaret . hoaiD limpide» pfriucuiidti* «1 bcetus,et qui mititaruin reruai ott- 
liliain eludio , uauqiio fumit adeptul : sobim co damnandui iu4icio , i)iod <)ua«Miis gralia 
Iţraonotum alria Iraqntiiiavit , jp]»Uud«lMt viiao moribuîquc potmuiuai, Jiorn? Mtorru 
■ patria, oi vcfbo «t litierin eorun Unda fiHgeiido canfibat. i -,, 

Hic onaiun prinvi «o rylhmato dicendi genere quod vulţares froftttl, appellant, 
mira atqM aamatc pciaaluii. Âstale vefo Mnili ad B»eliora ootuilca revocatul, imitatt» 
Omttm lihnna coofMMlil vitlnaiibui (vlaciduni 

DL fil'CU EX IMQmSIXIU.'tEORBIS TlJlBA.aUM, quem JerMnl ali^ui prMDc 
eupatuDi morte uiuiiM parleoiiM. in ^uo quast per itjwrarium paiflaos > Solinum, vt 
Oantci MarAiiRm . Auexn ubi et magiiIruBK iitlitatt ; liber sane paramoentis et utilii 
Iii, qui MuEidi mir.ibilii ot lituni orbii terrarutn )>cire voluerunL. Uiilta «iqui'Je» la eo 
opere deducta lunt, quae ad materiai variat per tempoium aique regiouum di'ttinctioDet 
historica ventabe periiucrenL , qwaeve cawswfhi*» alvwde-iqpiuleiirig^ -xiulta liqnidem 
coutiiieutur oloquii gratia peilegonda, et quse rcrum memoriam lacili ad recoloiduni bre- 
vitale illico prae&entarcnl. Ea eniin menioriae vis alque natura est, ut ociut pr^verbia 
nlbroali re.siitual , quam q«i« Mib ^ernoiie tuluUi laltiu pervagantur ; et tane coiuionan- 
tibuf patiMim «st (ţMUiMiB rerun iitque «cmorabiliuM velocem atque pronptani Icafaere 
memorlaM , eo quod apud moiiales huiuseeiimdi rvoftrdaiio festina (Bullum laudic atqiie 
graiiie iiolcal invciiiie. 

Hie po<i nuItM 4icK MoectuiH , «odattiuiote at traoquilie peraetoi , pl«uuE 4ierura 
Vatonaa moţiuni eit , tbidrniqMe lepnluu. 



^^^ 



i. 



33 



IV. ik GUIDONE (D£ CiVALCANTlBIJS) Ph^ua,- 



VJ'aîdo alUrius Guidoois filiiu ei nobili tttrpc de Cavalcantitras , llberalium ntiun 
ferilifiimns, Danii contemponuieiu, iUiţne&miliarbsimu) fiiil: homo une diligcn&el tpe- 
ctiUtivus atiM suctoritttii «M OOit— ntllie in phyvcis, ii opjailKii patii», Hy'tcurum 
MCati, panm nodiciin aanurisec, nerifertUu alia», grtWi ct («ui digniu laude et hooon. 

U rhetoricis delecUtui slndua eaiiide» arten ad Thjrthaiorum vulgatima compoti* 
tioi»m «hfanler Iraduul: secuadun si^idom loeam in vulgaribus odi» pont Daiitam le- 
anine, perperiti artin huluMemodi vulnera, niii Petrarcha iUi pta«hpuiuet euudem. 

Uic de amore qui in MiiMuliute potii», quam in ratione veruiUr, ftiiui]ue natwa, 
«KÎibus el efiectu wbtiliuinedUpuUudo,ele9intiauanai«t siiraliilem edklil cantilenam , 
in fu] pbysicj« iuaadila hactenus, ufnioaîiitne et copioxfl tracUrîtţ cuiut Diirabiletn 
ÎBtoll«ctuBi nirali Uioui de Garbo phytnu, de quo supra Itabui iiiaiitiocMiis,et Aegidiua 
Ranamii» iaugnU ph^en, oomnMntaro dignali »nt. 

V. Dt PAULO ( DE DAGOMARIBtS ) to^«f m»%» 

GfomHrA ti Aritmetico. 

Ailrononiam proCputu Paelni est, ax tonra Pralî oriuadus.ftirpv nobHtun de Da- 
goraanbnt, unlun^f in ea profeeil *ci«iitia, ut uen» ab iandiu docti«r luber«tar. Hic 
geometra mavinte» et arisneticae [>«ritiuinui futl, et aa propter lii adaeqnatkuiilxts ai^ 
tiquoi et modCTnos eaterot anlecesat. «l si îri iodictia aeqde valuiu«t, unc dubio anli- 
qaonm OBdiun Amou studia lupeiasset 

Fisr inatruiMeta si^uiden, qaao ceitis loda defiia locaverat, ui iode proipicioai 
considefarat, el ociavM *pbaerae motum aoitiiu metirelur, ntolosque ajdermin, qaae arten 
ignorantibus fiia aibitraMtar, «o qaod «oiam lateoi tarditai iiicompTcbenubtlb stuo 
diuturnitale («mporis (st, cam aonii ccntum gradum atiun ia primo mobili contra sigei- 
feiain coolum, motu conuario operante , couGcîanl , quae a doctrtnii antiiţiiotun pin- 
limum diiCropabant , pkraqtie in oibe, qn^e aagnoi gignetaat errercs oonexit. h 
enin mplui, qui comeiensorationo tardbsina apud aaliquot insentibiJit vidcbatar, eo 
praeaafllo doMBlo, «Mtibilb itetui aai, eo ferive coaUilu , ()tio longunoN) Icmporii i»- 
tervallo cadentem perpeadtniiiaţntianlapidendaTiuJinuMtpeifoiare, vel p«r alluvioDem 
lilenti increnanlo agnim creccere. 

HilK observator diligantiiumui lidarum «t DMlntcaeli, Tolletanas tabulas ooteaditiBO* 
dera» te»poriW« brav); aut nulliut «uc nionenli, tpiasque vegii Alphoui motulravit 
varitMe leiiiibili lii aliqtio variare, «i <fUO ottea^un eti irutrumenlum AiIroUifi aoGandum 
TsltcIaMs ubMtaa menMratun , qno frequeater utimur , afa AMtomohm ragvlis d»- 
clinare, abque AiUotego» decipi , qui d«ind« arlit motuaveriiit argniBtnta. 

Hic iiokliurum primus 

TACUIMJM compotuii, et 

DE FUTURIS EVErtTISUS ANNALES edidil, quos testameali ivi eneulore* (^IM 
tămi» ignorai»*! ««t) ococvluetuut 

Dec«Hil aiino actatia luae graltM vcro MCCCLXV. et in Monvoaats 

n opLTOTO fflSfniere labiicai» in Kccleala Saaela« TiintUlit, in Cafdl'' 4<*Ml morieni 
fteri lu»«cial, lioiiori&oc i«quieK<i. 

Mulţi et anieei poUeam Klorenlîni iutignos ia bac aito fiter», ied ţubi pcMier eolum 
lUMUen ni) dtguiMi memofia teUqMrMit.kKrlpUa^Hanti fMrîM iag«ui>Mteadi no* poleit. 

5 



34 



( DE uvttas) 

VI oc 104NNE BiRTHOLO n FBINCISCO Mm^c 



IVLuiiuc artii disciplinara Flor«illini nulti in«n>orabilM hibuere ; %tA qui altiţuid 
■II qa ici«iiti« odi<I«Tint |»ui:i exiMnt, inter quoi hamut a Cada, BarlhoUis et ImremiM 
Maumi prae c«tem piaetUntius et attificioiiui cecineTunt. 

Quoracn primo:', cum partim orţano , paitira modulaţia per eonceiilam vocttxit iii 
uoslra maioil ecde^a sţmbuJum canorelur, tam )<uavi dulcii|uo tono arli&que dltigenlia 
«umdem iulouuit, ut relicta coiiiueta iulerpositioiie orgaui, cum nagno coacunu po- 
pul!, naturaltm lequttnlis harmonian, deinccpt rita vocibus eanerotur . prinmwţMe 
oDiuium anti<)uaia coosuetudincni chori virilii el otgtai abolericMgit. Nam cum Maitini 
de la Scala tţtSDni atria iţuaţilut gratia freiţuealarel, ei cum Bouofiieoii arlis Mtt&ica« 
petilbumo , de arlin excelleutia, tyraano eos iriilante muoeribus, coiiteodcret , laaa- 
drialij, uxioi^ue multos iutonuit, mirac dulcodinis ot artificiosis&imaq melodiae, in <iuibut 
tnagne quam luam fuerit fn arta docttinae manibsUvit. 

Sed bo9 reliquosque omoei, quoilaudilHlii tulit antiquitai, virui adhac Franciicui 
eic«dit, de qao noa &în« aflectaiae âbulae timore scribero buuol 

Hune vix temput siodium inbniiae egretium , ton iniqua varioli morbo coecavit, 
hune cuindem ar* Muaicei Urnit lumîuîbus relormaviL Saverlor illi occaiio corpotalja 
absliilil lunina, sed inlarioria bominis ocnIos ipecnlalio Ijnoea fKÎt. Argnmenlain UDe, si 
verom ameaut, quo illos verberibus adigiiniis, qur plenb ceuiibus miserrinto torpucuot otio, 
qiubu* abuti hoasstius putaieoi, quaon illos sioere sub ignava deiidla obdormîre- 
•^ Hic natut «st FlonHitiae. pal re lacobo pictore, vitac simplicltsimae , rectoque viio, 
et cui «celera diiplicerenl. P(»lquam Utnnn infantiam luminibui orbatam excesserat, 
caociutis miieriam intelligeos, ut perpeltue noctis horrorem in aliquo levamine lola- 
lelur, Cacli, ut pulo, benignitata, iguae tantae infelicitati contpitienE solaiia ptaepara- 
vit, decantare puerililor coopit Factus dcîiide naiuicnlui, qusm melodiae dulcedînem 
iaiellexisiet , arte primo vivis vocibus, deiude fidibui canere coepit et organo. cuiaque 
in arte mire profecarit, omnium slupore mu&icae arlis iii«triimeiita, quae tmnquam ride- 
raT, traciabit, prompte, ac si ocoliş frueretiir, manuqa? adeo relocissima, (juae tamen 
mensurale tempora observarel, orţaoa Ungere coepit, arie tania lantaquo dulcediae, 
ut incompjrabililef organiita* omaes, quoium memoria baberi potset, aine dubio tupe- 
rareL El quod referri sine oommento Sctionis fere nou potett 

Musicum ioslrume'ilum organum lauiis composilum fisialit , taolis intetius coiilezium 
artifkits , tamque dissimilibus proporliunatum serriliîi, ezposilit lenaitaimis caonulis , 
iţuaa (acile etiam contactn perminimo laeduntur ; el ezeoteralis tisceribas initrumeuti , 
quorum sUlus si lodi dimovotur suiş per linea* ipalium, corrumpilur, et iuiiouitsum fol- 
libas spiiilum striduLis compRtlil vocibut dhsooare; omiiib«is remolit, qoao ad compsgem 
«iut et ordincm perliuerant, lemperatum el coiisonaulîis mudulaotium restilual in inle- 
gium, emnidalls quae diuouaniiam obiti^baiii. 

Et quod est amplius ; (jrra , limbuta, quintsija, ribeba, aveaa , tibiisque et omni 
■uNÎeoniin feiier« cănit ogregie, et qnae redduni souilum conciniium per variat iŢm- 
phooias ore aemuians, bumanoque conimiscens concentui, terUam qunmdam ea uiroqne 
cocaraixtam (oao miitlcae speclem adiurenit iucunditaiii ingeuuae. 

Insuper genus qnoddam iiistiumenti es limbuto meJioque canone compOJilum eico- 
gitavit, quod appcllarit £«f;itdM SrrCNiinrnt, ioslrumenlum sane quod reddat veiberalis 
fidlbas suavtjsimam melodiam. 

Aeferro qaanla et quam pulcra âierit în arte moliUu lupervacaneum puto, cum hu 




DE MVSICIS 



35 



iBSccmoJi viiomm cpliooMnda» diceHte» obiiubiUre M}leant grxiam l>ieviuli». Ucitt Umc» 
oporae prclium csl neininem orgaiKt unquain eiccdlcnlius oeduisu: ex >|ui> (actum est 
MNiicorum cotitensu omiiium eiJem arlU paltnam concfldoaliuni, u( Veneţii» abillutltis- 
timo ac uobiltMimo Cyptotiim Heţo publice, ut poeli» ct Caeiaribui mo» tn, Uurea Jo- 
uaietut. 

Prseter biec atl lauil» oiui cuoiulum iccedat, <]ui>d gtammalicain alque ili-ileciicaBi 
pleue didiceiit, arlemque pootjcaiu raclro ficlloiiU)UM|uu trMUvent, 

VVLGARt BtJSQVE RHYTHMIS egregîa MVLTA dkiaveni : iu coolumeliam . ui 
iu diieiim, Floteiitiiiac iuveiitutii efiemiiDUe, <|uae tnuliebri siuJeui uruameuto , lurpi 
)noUi(i«, viiili ajiimo Jepoiilo , faligatuf. 

( 01 rtcruKiBTs ) 

vilât CIMABVE «lOTTO MASO STHIilPUAJVO 



V elustiîsimi qu! tei f[«ttas oomptcue descriptere, pictorei optimot, imagiiiuin ati^u* 
itatuaruDi sculplorei cum aliti Etoiom vjrU suiş volumiiilbas miscucruiit. 

Po«u« quoque vetuiliuimi , Pronielbei iiigenium dlligeRliamquo miraţi , ex lin* 
lerrae euin feciise hoiniDem fabulaitdo Gnxerunt. AeitiinaveruQl, ut coiiîector, viii pru- 
denliuiini, nalurae irnilatori-s , qui cQaarontai' vx lapidibus et aeie homitium efflgiet fa- 
bricare, QOn sine nobilinimi ingeini , ansulaii^uo memoriae bouo, ac deltcatae mauiu 
docilitate, laota poluiMe. 

Igitur inter illuslres vlros eorum annalibus Zcusim , Polrcletain, Phidiao, Praxite- 
lem, Myrouem, Apellem, CoiiOQem, ct alio* buiatcoitiodi artis insignes indiderunt. 

Mihi quoquo Ui sit hoc loco, irridcniiuni pxce diserim, egrogios pictore^ Floreiili- 
ooi inserere, qui artem esânguem el pene eslinclam suscita veru ol. 

Inter quot piinus loaiines cui cogHomenio CIMaUVE nomea fuit, antiquaUn pi- 
cturala , et a Haturae umililudiiie, [Hctotuia inscilia puerililer di&crcpanlem , eocpit ad 
MatuiM umilitudioem, quasi laMâvam el Tagantem longiut, arte et ingenio rovocar«. Con- 
ttat liqutdem ante liuQC Graecam Latinamque picturant per multa sccuta labcrauu 
peritiae in lainisicrio iacului, ut plane oUcodunt Bgurao «t i magii ies , quae ia tabulil 
atque parielibiu cernunlnr tanctoruo eocleiias adornare. 

Pott bune, strBia ijm in novii via, GIOTTVS iioa soluia jllustri* bmae decote aii- 
tiquis picloiibas comparaudut, ied arteet ingenio praefeietiiJm, in pritttaain dîgniiaiem 
nomenquc niuiimiim piclmam ratîtuit, Huim eoim figuiatae radio imagiaes ila liniameutii 
uaturae conveniunt, ut vivcre el aiifaeliluin ipirare contueiUibtis videienlur: nempUie» 
etiam acti», geitusque couticere adeo proprie, ut loqui, fiere , laetari et alia agoror ooii 
line ilvlei^iatione conlucntis, et lauilantii ingenium mauumque artificis ptospeclontur, 
aeiiiniantibus multts nec sculpias quidem. Pictore» non inferiorît liigcniJ bis, quus libe- 
rales artei feoere magisiroi , cum Ulîui ariti praecepta icriplis denuiidata itudio et doctiina 
percipiani: hi solum ab alto ingenio tenaa'que memoria quae in arte leoliant mutuenlur. 

Fuit sane Gioclus, sepOiila arte piclutae, *ir magni contîlii, et qui uinltarutn reium 
wum habuerat: liiitoriarum insupcr notitiam pleoam liabens, iia poesiieictilit aeinuUlor, 
ut pingere quae iile fingerct subtililor couidciantibus perpendalur. 

Fttil etiam, ut lirnm decuit prudentiuimum , famao polias qoam Incri cupidut : ntKle 
anjpliandi iiominii cupidine, per omnci fere lialiae civitatei. famoi» , locis ipeclabilibui 
aliqnid piuiit: Kvmae prae&etlim in foiibai ecciesiae Sancti Petii iraof Tibeiim, mu- 
saico pţrlcliUdtet nari Apo&loloi arlificiMituine fi|;uravit,Ql conOuetiti orbi tetiaium 



B6 



DE CIMABVE ic. 



ad Urben. iiidolseatiamm temporibus, de se arleqse sua spedlculum hctreU Pinxit 
itijuper ipeculoiiim MifTcigio seii»li|>iuia, ulH<]iie contetopOTaneam DA^TEllf, tn Isbala 
aliarit Cipellae PaJalii Potcsloiis. 

Ab boc viio Uuilabil) , v«lut 3 fonte abundanlmtino el siiicero pictiirae , rîruli iv- 
^ieiistimi defluxeiunt , qui novalam aemuUtriceia iialurae preturam pietiosan placi(Uini(di 
coiificoienl: iator qiios 

MASIVS , niaiiium dclicatiMimiis pinxît niirabili et iiicredibilj vcnuilato, 

STEPIIAIVYS, dicius mUurae umîa, tanU ejus iniilaliooe valuit , ol eliam a 
fhytiâi in lîgutatis per «uni cotpofibus bumanit, aricriir, venae, iicrvi , et quaoqiu 
nuitulîsiima liniamanla proprie colligantur, et îla ut imagitiilui suiş lola aeiii altractio, 
atque lespiratio delkere viJeanlur. 

TIIADDAT.VS iosuper acdilicia taiita arie depinsit , ut aller DintKraiei vel Vilru> 
viu*, qui AichitcnluiM ailem sctipietit , vjdcatur. 

Kt nmneTare innumcros qui eoi secuii , arlem nobilitaverunt , otiantis latioi forat 
ofltriom el materian lougîus protrabeniii ; igilnr in bie ie <lc bis dixisie coutenini , a<l 
Tfîlîqua v^nio. 

[ DE Hitratoxiav* ) 

VIII. zi^GOIVISeLLA Ml>l>0 DOiNIVELLIINO (iELLO 
S40NKTi ^(OVIXIItENE uiaru^nUmt. 



Di 



ncct quii forUKM ridiculura , si de âcetiisirab histrioiilbut Florentinii, qgi acu- 
iniao iiigenii quaoi multa iocosa coiifcoeiint ludicra, amoeoilaiii untae, ni ia pTOv*r- 
bîiim pene decurreriot, pauca iiarravero. 

Sed Roscius famosus et emendaliuimut ioculalor, iine quo ntagnut PompeiM iucnu- 
dam diern Rumao fcie uoti egerîl, excuiaiionem facial, de quo rclulerant pleriqne teri- 
plorci iraprariiieililalHin nuuquam dixisse aliquid vel cgiste; tdquo ipium placiditate tanta 
arteqnc bnla. ut eliam iiobilisiima îagenia cogeret pro luis ndinrentiunibiit admiralioni , 
UlininqiM pulchcînmum ferunt de artt* fautiionica coafeciise. 

Hac igitar frelus fiduda referam ex mds alîquos , qui boc roiniiJerio callueruRt , 
inter quot piiinus omniurii, qui mcmona habeanlur, fuii Petru», cosnomciito 

CONNELLA , qni Optzio Marchioni Esteiisi incundisuma familiariiate cohaţiil , liome 
Mne induttriouit, et diligent hcetiarum mulUrum inveotor , quae arlem biilrionicani 
feouitaient. Rideiidu liquidom mul la per ioctim mirabili callidiiaieconfiicit > (quae)pUu* 
■um audieiitiLu» endlciil, ol animum hilaritato re«Dlrai)(. 

Abhoc gnathoitc, ume vafro, uberum quaetlunm gratia, biilrionn mulli deflusoruot, 
şui Italiam omnem iocoii adinvonlionibus laelaverunt ; inter quot ex hac urbe faer* 
notabilei : 

UPPVS.DONKEUNVS, OELLVS ci SAONETA.et po«t «Ieroi DVLCIBENE, 
qNÎ a Carolo Quano, nominorum Iroperalore, in regom hisirionum exstilit coronaiut. 

Fuere et alii compluret, quoruin artes bcelisiimae ad risum omnem wveritalem gra- 
viiiionam iiiovocarunt. Scd miJti iion <sl animui de blitrionica arie implere tibetlum; 
ideo ad meliora levertor. • 



I 




ttktflkTtO iO VUM 1» tni.tT«B fâWOWB 



A. 



tei mîliut» ftmtaot viru eonvarun tuderem ronum poilulare, quoJ m» in 
fine clittulenio. oi m* qui (nit mas virls annorum propeninl«m in ooraB laadibui (»• 
iiamct. Solent onim ante quam ia ca^ira procadani intra urbes suas , ţKHnpoM» ordimtoque 
l>roc«iu 3iiin mientare militiani, ut pro apparatui nugojlti^lne faîi «liit dvtbus iţuasî 
spst ceita vîctoriJo, bostltmi Mmulitipic formidiiii^ lIl pritaA Toc» ^r«i;nrioc primnt, timc 
miliici ct \eth armatuiae. maniţMiloi deinde sagîtlnrios ;u(rc«<ler« faclunt^ Post quos 
uib lignis ditctorcs exercitui, tribuni eqnîiunxiRe nugiiiii pror«dunt , i]um M[ui(n, qui. 
bas iusia uint armi, prMSunlibui Wrvis haiUlis, pet nuiDorutn («rnarisni iubf«^utitur. 
Potlremo Decunoiws, Ceatnrione» ao valuorani, st qiti faoruia foriinimi, erislatii galerii 
praecedentibus, iii cauda eoltocantuT , ut c|uicqiii(J dBfMJiM reliqiiit videreivr viri tnl«t 
inpptertdi- 

Hot igitur insignei viioi in fine semrj, ui cnndirent qvM in in«J)o recensui, iW' 
tatu minus digna relatu. 

UnuBi oraini^s» hn« loco Don v«liiii; regni Mundi d« f|«nle in ge«it«<n, a(iit« it 
regioiie in r«>;ioi>em, cum ţtndio liitcrarnm et rt^i tnilit^riţ diiciplliia pariier ambuUtte. 
IM nobit tel piene tion BCC)iliH«) curioşii inqiiiiiioribiii cauurum inquisttiooe iHicla, »1 
quos ilhi dicendoi iIluUres prop«rabo. 

(hi tmt un MUiTUiis ntiosii) 
I. De LCCERIO Komapo Fhrtmiitiorum Duet. 

t timus ei noitrh qvi post coiidilara civiutemauspiciii booii spem (ccerint urbem 
tiostran airquaiulo in locam illnţtns civilalii p«r rom bellicam evasuram, Luceriua fuii, 
qui, ui refert in mit chronicî* loantiet pairuus meut, vir fuit genetfl nobilii , nttiotis 
Ronanus, luitura ac«T el bellicosi», qnique niaiid, coosilioqite miliuria bcbora cfn^ 
phira peifecerit 

h «ondttae Florentiae per CMsarem bciut dvis, eoqiie potem, tenporc quoldem 
Ca«ur. Magnuique Pompeius belUa ciritibui saeviebant, Caesirtanii adbaeu't pirtibtu, 
graium extnbent munui illi, qui priu» iirbis uiae fandameiiu coaiecerat. Interfuit tiquidem 
bello Pliarulieo, qua vl«tor Caeiar, dicuioris p«^rpetui tituloi ofGciumque sibi uiurpa- 
vcrit. Cumque mutla in lăvorei» Caotatit egrcgii* patraiiel, credendam est pro bCRe gesiii 
a se rebus bonorss e tneilio a Cseaare teportasse. Post quem etgi raulti FI(>rontini, tem- 
poribut dirorsitr malta et gravia bello egerint, qaia Itmen sub Romano nomine miliia- 
baiil. Romanic landibus a»cripia fucre, el ca proplcr tub Plorentinorum tftulrt, (prval) 
incerta oollapsa metnorta poniiut exctderuiiL 

ii.A-FAniNATA CBEttTO /«wow «fW( 



J; iriuala milkarig ordini*, nobilisstao oriin eti genere, ex domo letlicet Oberlo- 
runi . quao ei Lucio Caliliita , per infantei» filioro , quem Fesulis reliqaerat , dum inde 
iu Galltaa , mela Ronuni populi (peregrinatoa fueiai) , suam dnxisie ortgfnem contUI. 

Hic adolescen liac di«s nou sine firequeali lilx^ralium arlium cura seeiorcuit, incro'libili 
graviuce: cumque i" aiinos iurentutis boiio tidcre proceatitaet , ernnpeatibiu în Urbe 
itoMra periaepe faciioaibui, et in agil noUtt limitîbut Imilimfa, qut dlsndib dvilibtis fa» 



38 



FARINATAE UBERTI 



vebint per incunionei hoUilet crebro irTMmpMllbiit, fete Auz semper «xcrcilas cciitu- 
maces et luperbot Unta ceteiJute cnmpreuit, (|uanU dîci potuerit. Indeqiic conulia eiuf > 
re«iue bflilo felldier geitae eius famam per oraoein (taliam vul^averunt. 

Sod fortuna pinim iixlalgeni viiit illustribui, tanti viii prosperw suceew» tnopjiiato 
■noerorj conunÎKuil- Nam confidei» forianao risui, reîpublicae giiberiiacula ijiiau soltis 
teiieut, piiliu« patria i-irium factioiw , ctulalUE ni, S«ni(itM , quo fere omn» Itali , i)ui 
GvlorrflS patria sub GnlMlIiiiao partît vocabulo ei nuii urbibut cxulabant, collvenl^- 
lant; qua potuit My[uela coiiceiiJl, ibiqne oraniura conieiiui gercodartim renim per 
t'ftbelles ilux et coi>s<tlt«r eit faciu*. 

Per eas <liet ManlVeiltii dudun FeJerigi regis filius natural», toii regno CieiliM et 
cilra el ultra Pharun praeerat, qui imperialii partis in Ilalia quondam faulor, de- 
Uttix >'eapolilaiioruiu rjptut, vilupcroMm ei per onuie* libidiitet aftens ritam , paterni 
oblilnt oominis et decoris, delicaU desidia turpiler consentiebat. 

Per i<le<a eliam tempu% Ploreniini , magnit eiercttibui compantit, in boitei civitali» 
Seitarum castra potnerunt, spe urbis cerlo ordine capiuiidae. Eo vix apparatu perternli 
Se<iet>»«> et qgi eo loci confugerant evlimi aliarum iirbiun Taxciae, Fatinalae coiiulio ad 
Manfredum deferre per le^tns irHiein caitiiD italueruHl, speraolei iade lubtidinm, relque 
toliut cară Farinala« data est. Cansque ad rogcn legaţi applicuissent, et quae acciderant 
cxpOixisMnt, ciui tobtidia lupplicîler exorancal , et rei diulmulan* parum inlellexitie 
len fin(|fTel, ne tamen omui spe deililatoi et omiii sua inlentione frusiraioi amicoi di- 
mtllftre videretur, norosa oblatione cii equHes centum oblulit, 

Oialores indijnali farortm tensiasiniiini repuJiare itaiuerant. Sed a Farinata mouiit 
al^ue rcpreui , ne Id perperam agerent ( ei ) iiegotii execulionem delcgavcruut. Iile post 
dies perpiucOi ad repeta vullu hilari prolectus, facunda orairone rege collaiidato , <Ie 
tubiidio «git graţiat, et quqe coiicettcral tuflVagia acueplavii, reg«in<]ue olioiiiiimum , 
panimqae caulum et nil »u«f^canleni callidilaiît , adorloi oravit, eb nt lîceret regia «x> 
nurgere tigna, Mib quibut cAiiceiii initîte« pro bonore regii nomiuii militarent. Res p«- 
Ijlit anauit, iuGtiqiie tuni tnililer, Icvaio vexillr> reglo, cam oratoribus iter accjpere. 

Farinala dum ea piiva tnilitum luanu, sed quae regi cari&sinta foret, Senat rever- 
lilur, per nKntîot praevisoi Senoniet fecit, ut siguutii et miliies regiot maximo cum bonore 
!.uicipereHl: sicqae factuia eit. et per dîes continue militei inâati bonore et laudibm 
irritaii taepiut pugiiaro expCTÎundae virluti* gratia poslularaul. Sed mile; indutiriut Fa- 
rinata arte diflerebal: captoque tempore, ^uod et propwito necettanum viderei, magno 
apparatu Dobilrtsimum prandium periturit niiitibus praeparavit, in quo quotqaot eranl mi- 
lita», lotidern fuoro pulcheniniae mtilierct in mensis inter tmlilem mililemque locatae. Fercula 
în prandio aumpiuota foere, vina optima ct quae parun tobriajt mentot bcilo «llersrent, 
atque et prnpoiito, ut praeordinaverat F.iriuala, i^iiaelILi!! niullerum ei milili, cui K«um 
ounyivia eram, de its quae famoto viri forlet hacienut mulierum amore coiifecitscot con- 
ciousri coepîl, d:[ue iocular* aliqiiod dedii , oraiu vt sul conlemplatione bellum viriliter 
loirent. Miserî et deccpti lam turpiler milltei, vinociboque repleti, et luavlum vcrborum 
■mocnliaie irritaii, depoiitii meniis , quasi furioşi arma rcpcnto tumpserunl, rapli&quc 
kignft regiii, «pe lalto data quod eot Soueutis popului tu praelia sequeretur , in confer- 
turn hoilium agmen, torrentit more rnentit iiapetu pegrmaxtroo ileclere paululum Floren- 
linorum acîem compiilerunt. Tandem cum lemere regii milites ebrii in medio exercitui 
»ot« coniccissent , omnei Irucidati gladio periere, captoque regîo signo, codio tractun, 
turpiler ert Florentiam quam inhouetliuimo deporiatum , rogio luinnre poilpotito. 

Exiemplo Farinaia rebai ad votuoi tubtecatit, occationem nactus qnam callrde oeparat, 
ad rejeoa rapio ilinere convotavit , remqne crudciiuimam et inliumanam conqucttut OtI : et 
■t erat Ingnnio perotator acerrlmut, in Floreutinot ittreheni, conilumeliam et iniuriam 
rofio lignD deploraluK, quibus poieral argomenlii ut Regem commoverel. ad iram per- 



FA.RINATAE UBERTI 

Midebat , vBrbiiquc adeo ragU animuin inOtinmavit, ut m vrmlictain pi4pria« iiiîoriae 
illi octtjigentos concederet eqtiites. quorum opera et virtute apud Moiilem Apertum, in 
agro Seoeii&i , FLorenliiii debetlali vklîque fueio- Ea m tatttuin inetui coolvcil acmuln 
Fatigalaa, ut principe^ iactionis adversac. nullo cogeutc, proptei ntetum utbem vactie- 
bcer«al, iUisque secuiuin rcdîtum in patriam, quaDi miserrime afltixoraut, reliquerint. 

FuiI quidem Farinata italura proceius, vîrilis bcio, robustiu in«iiibris, gravii c<mi- 
tineotue, ctcfţanliae oiilitaris, eloquii ui bani, contilii ugacisiimi , audax atque ptota- 
ptus et rei railiUriE indusiriut , sed Epicutout , et qui mollilie deliiiarum facile 
lotveratur. Floruii Tacanie Imperio per modem Federigi , ilernmque Tri>ellit faclus pa- 
triae , obiit. 

III. Oe GUIDONE GtJERBl ComHe, rti miSUrU ptrUistim. 



VTuido tiuerra , pateroo geiter« oi nobilisiina «tiipe «orailnai Cuidonuai, nuteruo 
per lUvtgiiano» oriundut, ingontii vir »piritm fuil, et qul magiia lemper a ude ret ; 
faomo une ac«r et belUcotui, reique militarii periliuimut. Saepo enim matţnDi dutlt 
ezerdtt» , SBflpe poteutluimos hostes non minut corpoiii viribut , quam arte la- 
peravit: mulia consilio, multa mânu feliciter gCMit Totua tamen li>to aninio Gelpbae 
parti iiihaeiii , »«ep« dui fuît eiercitu» , qui sub tali titulo militarot , taucoque eialian- 
dae parlis praedieiae asiore flagraril , ut ob îd oii ardaun. uîl Iervibite , uîi aipermii 
retîquerît iateatatnm : oniiiia per Ua et ne£u agent, qua« pârtii eiui alalun Inaoremque 
concern ere nt. 

Faic ei corporit (ortiludo par illii , qulbut lola baec laus data «t, aiiiniut totri- 
biliun fpretor, Mllidtudo propemoduiu oiroia. In repentinii caiibat iogenit et nirabilu 
aigumeatti, qnibui laepe ros pcrditat Testitnerei in integrum, «t viclonas de mânu 
JMMliuin «ttorqneret, animi alli et liberalii, iucundî et quem oimiudi mililei anureot; 
cHpidM umen laudtt et aurae popularii, iod pro robui foticiler acliţ. 

Uic caiiram Moiitis Varchii ex pluribut circumitantibiu viculis oppidubsque conilruxi^ 
et cum sine filiti decodorct , Commune Floceutiac reliquit haerodon. 

Fuit itaturae supra militarem paululnm. Iade delicata « geufilique aipectu , et ca- 
■itte veoerauda cum senuit ; facuiidut et conb , et qui militura gialtam facile veuareiui; 
nit» et quaDdoqufl xcvcru» pro temporom esigenlia, taiita lamcn animi modcialione , 
ut tine iuiaria placide lucceiiieret, et amoeiias coercitionet rcddcret, quibai Keleiti et 
conlamaoet militez pleclerentur: cumque omni bonitate conipicuut liaberetur , uno solo 
vilio laboravit, silentio Iraniigcndum , ni illum poeu iiosler Coniicui boc p«ccaio noiatiet. 
Uecessit Mptuagenaiius, et in oppido Mootis Varcbti, quod ipie co<iitiuxeral, inxia 
jDtaa maiorii Ecclo&iae lepnitut eil, boc veriu monumento lupersciipto 
• A,- Guido Guerra ttimt4, lil tibi fîryo coaiei> 

Ouerra illi cognomcnliim Eecil auiduui bellffrum uius, iu quo delectatai a iuven- 
lute, contenuil. 

IV. Dt ?VfCOL4 A(XI AROLO '«fW SenttcaUo llefm SicJfiae oUra Piartm. 

llicolautfCtii vulgo nome» Nicula fui i, ei âunilia populari ci mercatoria de Acoa- 
rolii loililus est genus^ v'n ian« mililarii ordinit, ied animi regii et pro magnitudine 
reium getUiura leliciter memorandul. Dk temporîbut nonHi celoberrimae faclut ett 
fanue , cui pater fuit Accîarolui naturali geuio. legiptimik procul dubio inferior, i«d viue 
merilii nalii ingenue praefereadai. 



4t MCOLjLI acgiaioli 

Hic ÎMTMldttt wae primordia m«natiira «xereuit, etin oHm NeapoliUna loetoran 
TOto vcDaliliim {wrgabm t«uuit, aoa <le re ignokilt, tti uudiţM ttobîliDritMH iDCfCÎbns 
•eufviiilisi Uailehal «)op«riam (tcvie mercaturam, luique compt» animi , qao iito lenoiv 
wraper d« k majora etiiiinubat. Ea mante ComUntinopoUlaDae Impentrîcii aultiB 
coepil oeiui (requenUn , cninitM eius lepida sagacitai multeri pndeiitisuiMe pUcuîtw^ 
iu gratiam eitit faooeitiauMain vcuit Untum , ut illi nubat nobilisiinut omoam tuam 
cKdaret lanJIiant eiuaqM curam domui quam lîbcratitvr delcgaret. Iile tanti coasei» 
oIGdi, ut M ei qualjs forel oitenderel, filios imperairicU, adoIsMeatn nollitie Neapoli» 
taua Quenl«), ad legalem prudcnliam ct habitam revoeavit No* Bin« cariallun iavidia , 
quae ilH el secrolo et palam diicriiaina multa et gravîa paiarh , quae iile îndustna «t 
gravitate impoiturbati animi prudentiaalme evitavît. 

Inter quae i quo puugontiuj 6eri ua^uit , adolesfeatibu* iogentîs aaimi matrii 
torum el viro concubia simulala tunt. Ea tamcn omnla infracti animi longanimilate 
vir pru'lentissimut eiiudata veritate patrentiuime toleravit: cumqae Itnperatiii in âta 
oeuiuet, carior fiii» factui es.t omiii uublrae oUoculiouU ftuperato lii-ore, factumque 
tit, u( per eoft diei viri mtiilc loaiina Ciciliae el Uierutalem regina, caclibem agens 
«ium, îe viro cui leguum doberolur aatia cogilarei. pcrtua&it Nicota arte mirabilt ut 
Loyiio, Imperatricit lllio, regina nubnct; eaque annaeute (cun) Loyiias pusilti animi 
domentia param fidena credere hoo anAent, eun maiui capluia et propctnodum reni. 
teatera ad geiuate thorum ^icoU perduiit. lod« rei facial L.oyiius> logoibctam et «iai> 
xcalcum raţni, et alterum Sictbac Ragen Nicolam coottiluit, cuiu& graodiaet memoranda 
gesta, UD oidiii kUtoriatt ridear, potini ţuam iUustre* viro» bicvtter ceDset e , laborî m«o, 
quo proMiqui maioium meorum chrouicas proposui, teseivarî. 

Puii Hiealt nedia* atalavae, peclore lato, amplao bciei , liniamentit virilibu; 
»t nsBBbiii doeealiidaH propoctioaatii , deooiuH Mpoctu , atque mus UtterlSj mirao 
facundiae. 

Huic poala Zeaofcius {tmiliaritsiniu fuit , ao qood iile dodij^iim» vîrot amarei , 
cuiul inierventu &ub Irapecatore Carolo Qnario Laureatus eit Kamae : et mique digpe, 
cum pootae uirtus paupertăţii inîuria gradu» talen reisbus impetnre non poluiuat. 

Obtit Nicola Neapoli aetali* wae anno (iîexageiiaw qainto ) aono graiiae v»- 
T« ( MCCGLXVI. ) aiuique clneres Floraoliatt rolali in Cai Unsiemi Coenobie , qaod vi- 
vens prope Ptoreoliam ipie condiderat , bumali uiut 



/>* lOANNE ct MATTUiEO Bistorio^răpi>it. 



Di 



hstiili quaatuBi polaî do propiuqui» meii vera proforre, quo» nec paruia parce 
laudarc pouum : tuţpicionit ratio In promplu est. Nemo finim de io diceolem lande* 
litemquam feret aequo antnuv, cam sibi aagete (anum quiHbel mento Mttimetur. Silui 
Ob «am rooi, qi»od peiio invitai loqaar , ne cimti mecnim iiiutUm feciue cotivinâcrer, 
saltom cum pouim lola mtiniiiii lelaiiouc eorum placaiti manei 

loaniiei mihi patruug, Maltbaeiis pater cmiatî sunt quae tempera secum attulerunt 
nwnoiAtit dicoţ «ulgajiibiia Ultcci* d«iti#adai«. lUm uoe iiod conf^cera bejtiuiiaam '• id 
lecere, ut reor, ne getta perireiit iii qui ingenio melioii meJiora portcnderent , et 
iii iciibendi poliliui materiam piaeparatent. Vji (oriasţe gratia fortaite reculciidt , quod, 
quantuai w tii fuerit, perpe»! nOH faerini qaae («cula nelaiiouibu» pubUcic iH»«re»d.i 
voafiMwriiii , calami neg^geotîa dcperire. 



a) 




t .» t 1 



u 



coMCLitsto ornccu. 



D 



hxi ut roluiid, ini friter £usel>i, quo poiui Milo i et { quod wntio dlcaai) pede- 
itri sabR infciidt, «t de urfais uottrM priiicipîis ct de htaom virii, <)uoe geniut^ quM 
potiii invcnire, illit telklii în caligjoe im, quî nil in icriptîs atuUeiiat, unde pOLue- 
rint coran itudia posleiit praeientarfl, rH ii»igii« aliquid Dotorium vutfO ptMgerint, 
nt Mn« Ieste impetitai rgboi» con&dereiii. ObMrvaat invidi giouus ia U ă Jilxa , et 
qitau et itiiidii* erumpcntes caluraniaţ iaculaotari iad« huîuKeinodl in re oacti occa> 
tionem, quod netno ia comoieiidation« patriae, suortiaqa« civitun pnctumendus est tit 
vttl avaru» lauda *el enenui. Quicquid igitur boc *it, quod scripserim tuit opto corre- 
ctionibus castigţiri , <it amtadatiut procedcoi in publicum, qwjntura Geri pouJt miuuat , 
quod tneao pouit ignorantiac deputari. 



{AD CCMDSM nBKUCM mATMH EIUTOLA ) 



E, 



jxegislî uepius e( [iuiaiil«r, mi (EuteU) ut quod cooptiuveram opuaculum dt nosua« 
urbit origine , eiusque famoiis dvibus inugiii viro cui'[u«in titulatum ptomulgsrera, idque 
car aoa feceriin , iamdiu ilerum «ligii impartune , parum tardiuiis meac contcim, 
quM eveitaverit Mnp«r M Iahur m«a% risai eiponeretur. Tibi iiisgper, si voluerii asqiM 
aaimo audire, secrelo profilebor ine ab opere hitpido manum laesun laepiu» ad pectora 
retoliue, quaii a couUcta erlcii, qui rerutum capot btevtaimosquo pedea ia M coii> 
rolntus plicftni, in rotonda p4llA recludil, indeque £actus hlrwlior natutalibus vuliwrJC 
ta':uUi, ti tatigatur. Nu«li me nins doneilicis, et qnae angerent aninun occapalum , 
quanua perculios pondere opus quodcumqne, ciuendo* Irislitiac gratia, ail rectiorun 
BOrmain revocare eooabar , eilrema lim* iataclum reliqui. Hilarom, itt tdi , aainum, 
quîetaquQ otia requirunt edeoda stadia, alioquin «bi increpuni brnlliares c«ra«, ubi 
■oeror impcrat , quod iiitolligil bouis, jaue tuac non corrigis errata ut exisllnui, ^ 
corTuiDpii. Mon potui adhiic oliinâre rudia ct scabioM , quae io MTÎeni ftrva priinaB , 
tagenio dictante dedgxetain, («nporum circoniveatus inlercapedine, qua milii piope- 
moduB onola iak*B (aevt , sad deitrall adacta operi, rutltcomin nore, dditum decmi 
sic seoticotum, &ic sqiulidum deducere in clioreatn , anpliiuqiie nou Utî(ţare cum eo, cum 
*ero opasculum pracddoaibus adiiotalum uondam repţieri, cum tiemini fer«, msi iis qaî 
ditCDiid) studio Qa^raverint, csrae lu'uio pci pcnderijn, tcII^ quo fieri potest modo, poat 
norten virere, velle propaţandi nominli gratia «xlra limcn e^oiie calcanewm , vetle 
insontDem val anan diutro noctam. 

Omoos nure qnaartadie pecaoiae btîgantar , îndeauiplcjntes timam, uitdeaun oo- 
mulam auxeriat Decor «rbi* «vanuit : an baoc in pretio non dt, piaesentia (Vacant, tu- 
tuia negligantuT, honetlac artes aordonl, foeatu adoratur; iioUlitas moitaUuin aninus 
dnreliquit, et turpls avarilia domhutar. Quid igilur agat? Cui dobo quod non vull? 
r4im alier inlariam putet, si opeii saum noroen iiididaril, k ii eas inbmi carmiae U- 
bdactaret ; alter parvîpandat, ccu twt ignobilem? 

luvat tecum panlulum spaliari , mi [ Cuseht ) , at , si memoria toiieo, paeritiâa meae 
teiupora liberiora Titare. Tune moTnaloria' simplicit» omni tiiuraa labe cessaata fiora- 
bat , mulccnits arcs et bisliiones alRl>al; nobilis iurenlus at rei militari asMOSceret, 
arosit, oquis iobeUl lancea saiptut decettabat, plobs eactib excogitatae adioTeotio- 
net (admirans] persMpo hilarcra reddebat faeiein civitatii^ Tirgînes honeaiisumae ficie 
vorecuuda pudicai ducebniit cboreat, mattonae caudatis logii, rebculaloque capitt ao- 
deititume iiicedebant; alea praeler qnam sceleraiis paucJs omni aelati eiat horroti ; omnia 
laela eiant f«U;omnia peiiucuuda. Dicim quod wnlio, miltis fortaue eo tune teaipore 
Alaruiiset leviori atian ttilo adnotări , mulţi cupidine prorogandac famas Ibriawa r«gasaent. 

6 



4" 



VILLANI 



Kioc, ut vidu, nemo eU qui non nulii potiut obolo dooirî, quint Mironis, ti G*ri 
poitet, vel Li*ii, pia«£]tiooibui inseri. , 

Et si pUd<Ja ii spe«ioM tfmpora illa fu»r« , praeseolîi nutu Ub« intelligit laborue: 
farveol odia , tumeicunt ir*e , ditsidta milita&l , diritin btidiunt , sine foenom suijneiODe 
mercatnri BOn«st. Trîginta aulera militescircJtw, uni serviuDt accipitri, pratidia eiulanl, 
eiuHuiit histriones, pauci iuveniim dudio militari conveniunt; plebi »qual0T« coofecta, (awM 
peikliut, virgine* laatronaRcjue pluiquani virili tiimpto voslilu , in vulgus, deposito pu- 
dOTo feffiineo, prod«unl: alea paeri» pro ioco est, oraniaque onuii aMale ditsona, om- 
nia omni indigena ordini, omnia omni loco piidibnnda cernunlnr. 

To conuilo , mi ( Eu»bi \ quid agern tttis ne morîbui ? titulos libro dares, an illum 
potiut parra insignitum praefatione, hnmilitatcm auctoris praeferenteiti , quolibet inallel 
Iod tinerei ambuUre ? 

Praedars Regularei Ordinet Fraimnque Reltţionet ferunt Ingenii bude digiia , quae 
sacrb studiis delectantur, quîbui et» soniluţ secularei Mcreto conscientiae placeant, p<i- 
blioo tamen nave glorine iNspidonD <I«cliDaiit. ApplauJorem uni corum, ti center» 
illi eiordia operia dedicări; de qno edoceri cuperem. 

Vidos, amico mt , quao fuerint catuae nr publicare diilalerim vigiliat mea, quas 
oplo bonii avlbux, il lieri poteit, tuo clecta coniilio pradationie formula, ciire >n publicitm, 
corrodendsi itenlibai delractorum , pericnlo tanwn tuo, qui itiai le diierlt defeDiurum. 



INDEX ILLGSTHIUH VlRORtJM 



Epâtola ad Etuftium fralrem . . Pag. 
De oitti el morle ClAUDlASljxutae •> 
Oe vila et tHoribiu DAMTtS insiţm* 

comici • 

De Frmeiuo PErRASCBĂpoeta Iau- 

realo 1 

ih lENOBiO 4e ST^ATA ftoait lau- 

reato » 

De loaaite BOCCACCtO poeia ... i> 
De COlVCCfO Pieri (SAU/rATf) poeta a 
De DOM LS ICO p^a {ŞlLVESTRI^lio) » 
De ROflERIO [ De BARDIS ) iiuigni 

Theotogo s 

De CfTRlASO iarU Coatiiilâ ... » 
De ACC&RSIO larii Civilii GlMotifre » 
De FRAUCtSCO ACCVRSU legum Do. 

eiore u 

De DINOdeMOKELlDtegim Doctore • 
De lOASNE AXDREAE yioiolore tOli 

Bonifadi famosistiiao Detretormm 

Doctore n 

De TMADDAEO phfăeo Ghutort Me- 

tUdnae d 

De Dim {DE GARBO) pkftiro et 

cfrmico iasiyiii ■ 

De rURRISIAHO phftico, ^ rfjrfw 

fti pliujtuimcoiitmealtaor ... » 
De TaOMASIO ( DE GARBO ) eeMei 

fhfsks B 



l De BRUSETO LATIHI Rhaorito. Pag. 
i De BRUNO CASINl Rhetoneo ind^t 

ceUbtrnmae u 

8 Dt BESBICO lemipocta Hegiaeo u 
De FfMeisco BARBABEfiO semipe^a 

13 morum tpeeuiatore « 

De BOSIFACIO ( DE VBERTIS) te- 

16 mipoeta eahari " 

17 De GOmSE {D£ CXFAUlMiTtBVS) 

18 Pkgtko » 

20 De PAVU){DE OAGOMASIBVS]inuţiti 

Atirotago Geometra ei Aritmetico - 
ib. De tOANNE, BAtlTBOiO, et FRAN- 
•H CISCO ( LAADIM) mutkU ■ " 

ib. De CIMABUE, GRITIV, Mate, Slepia- 
no et Thaddaeo Pictoritut. . . ■ 
ii} JIU GOSSEUA , Uppo , DunntUim , 
24 GtUo , SaoHeta tt Duletiiene hiitrio- 

nita* " 

Dt LUCEBJO RomatK Florenlatofum 

ik Dwt » 

De FARIHATA VBEBTO ^miM mt- 

96 lite 

De GUIDOUE GUERRA Comite, ret mi- 

37 &larit perttitumo 

De SKCOLA ACCI ABOLO Magtio Seni- 

38 «M&» lUghi Stciliae citra Pharum « 
D< hane H Malthaco { DE VIUA- 

S9 */S ) BittoriogropMt » 



30 

tb. 
31 

ib. 

32 

33 

ib, 

34 

35 



se 

37 

ib. 
39 
ib. 
40 



(P 



LE VITE 

DI 

DANTE E DEL PETRARCA 

S(3ITTE 

Dl LiOnABDO BRUNI ;. A.' 

«IVATB DA UN lUNOtOltTTO AITTIOO OSLU lUUIU 

DI GIOVANNI GINEXU 

K cONrKOirriTZ con altu tbsti i ntnik 
itec im tme pd ta Pmfla per fU atdi £ SetatUâno Xeedim mii 1671 



iheA H CimelU lă prima ei&tiMe , tra ătrOto de' pH rari, del teţuemte tmteratm' 
luifmo wumumemoHoriee, talia vita d^diiepii framdi Poeii KaHâmi , euilo dâBa ptmma di 
tommo UUerd»: h eorredd anehe di ^Mokhe mut itprefnoU UlMMxiome, e ^ dihm fik 
ftrtmuto, eeUhvlitâmo Franeeteo Bedi , au piâefK iB farto riăampar* in Krenn 
*W inMgaa d«lla Stelb , f aamo apprtMio ; part ekt fmo di F«^ mdia eiahm Itrv 
delta Dwina Commedia ae ne Mlaie ta pienia gloria aUriinre. Oratra' pik nta/iai 
scriitori di que' framli, teUeme aOre volte ripredotto ( dii^amte peri dai beU i u i me parăleOo 
e*e li collega ) aneo per la mt mo* imelegaaU brew&â, e per euere piello fra ţU auUeM 
Hografl di Danie, di cui fone pii eke deţU aUri pare oemfa f^to eo^, nom «Mnuw 
■wĂtfo ote foue omeuo. 



AU' lllutlris». Sis- AlTouiO Braccioliai DaroM lib«n) (l«l S. R. I- Car. dl S. Sletano. 

CU iMMwm Mii I» ptuse iterile noa iiao umprt coti powero V ammo , cke cid eM a 
hro i manchtcoU per le profrie bito^ne nou riconotamo \ Quindi addivkne , eke voUnih 
ptrger ţuakhc semnale di riverenU ricoitotciafnlo a' lor a^non , giaethe proprie deliae mn 
AmmM t f»elU deU' tiltrui fer/e votealiiri procuraHO per offtrirgliek in dom : La attilifâ 
det mio ijtye^ao, ehe nuila di proprio pouiede , nou permette eh' io doni di , cât in mia 
batia nou ti Irova . e co$i mi necetsita a procaecir dalT elofiuma deW ailrui pennt qud 
che riMrenfe al merita di VS. lUiaIriu. ora ecntacro. Si ctmpiatăa eUa , come amator 
dclU ieilere ^adir qiieito frammenlo , e eon esto la dipotioue del mio rinrtme oue^iuo , 
mentre ianUera^lmenlc mi tottosertvo. Di VS. Ui»". Deretiu. Serv. 

■ 4« Fimize t. Febb. I«7I. tiio. Ciiwlli, 

la vila di Dante, con qtiella det Pelrarca , eh' io ti consemna, tOKO opera di ^ael fa- 
moăuimo Uonardo di Fraiueteo Bruni it ârtsx», dctio votqarmeiUe Uenardo Aretino, noio 
al Mondo per C opere da lui terilte. In un Codice anlieo io mi Irovava la tita dM Pelrarca 
iiiritta in cartapecora, e ptrcÂe daila teuura di yuelia akuai ItUerali, a' quali la mottrai, 
opera di cAi Mramtnte c(C i ta fiudkarono, ml ritotvti piu tempo fă maniftttatlati , eot 
metterla totto H torckio ; Ma come ntl rite^erla ie oaerpasti , cAe d" aiter anche terHlo ta 
tHa di Dame f Autore aeecnnaue , ^adla ritrovare m' invoţftiai forte, f. per aiarn tpatio 
di tempo di puMiear ^utUa del Pelrarca m' astenni fn tanlo , eAe ritrovala , in un «tff* 
Codtee maRutcritto delta mio Likteri* dietro ia traduzione Da bello Punico dtl madttJme 
lionardo, la vita d" amendac, unilamente darie atla Oue determinai. QaeUa det Parare» 
r ăverai tedata net Pelrarca redivivo det T^matini , Uampala in Padova in ijuarto P an- 
no 1650. e ^nantunque etia tîa la medesima, riiroverai nienle di manco in fueua molii pe- 
riodi, eh» mmeando ia ^ueUa tameia, e diftUosa ia qtaa parte la rendono , tnde « I» 
tictso ehe te dia tnee dala non fotu , euendo ma fortuna darti ^etta astai piâ eorrtUa , 
come copila da' Codiei mi^liori. Quetta di Danie non i uata ttampal» $a^, cde ta steua 
detla fwdfe fd mensione ii Vetlulello net tuo Comenlo topra la Comedia det tnedtîimo Danie , 
ehe dice averla vednla, e da ^aata, e da i/uelU dH Boccaceio, e del Filet fo aver preta, e 
ttrilla la lua; Ia etsa pcrd tono da noiarti Iri cose ; 

La prima si c ehe io ito mollo duiiiot», te Meşter Cactiaguida, Cavaliere nominale dal- 
FArtUno.fom tcramente tritatv di DM», mtren^he nel Como XV. det tm Paraduodiee coti: 
— qnct da cui ti dice — 7'nc cofnatioK, e ehe cent' anni , e piue — Girat ka 'l monte im 
la prima cornice ~- Mio flflio fă , e tvo Bitatv fae , ele. 

St dmn^ H flfOaol» di Cuedajmda ehe paria a Danie era tuo Bitaro , o vero Abată, 
CaeeiofMa miHm ai titerfli Protno, e non. Trilavo, eom'anche par ckr aeccnnino ii Landino , 
t H Vtitutrila Mpra U mrdesimo luogv, e meglio di luiti H Itoceaerio ntila vita di Dâide. 

La icconda, ehe ta (amigba dt Ceri det Bello, aUrimenti del Bclculaecio seeo»^ al- 
cant , <^ difftrcMittima da ^Ua de fh AMayhieri , o Aldtfiieri, n^ di eta furono comorii , 
emae $i vede per fU atti puUtiei dt firente, dai Priansta. e daţi' arme «ke e in S. Croee. 

£ la tcrza , cÂe non c vcro, uconda ateuni, ehe Danie eonineiatu la tua Comedia i» 
Firenie, ma ehe la faceste tulta ia etitio , come poytiono i medeiini Vellatetlo. e Landino, 
e pin di tulii Gio : V Olani ntUa sua Sloria Iii, 9. cap. m. 

Se tfucito si dice da mc, perek' io pretenda conitadire a gli terilli d' un tanlo Mmo , 
eome e t .Aretino , ma per sugţerirti iniorao alle cote daiUou anche V opinione dcfti ^tri. 
Se eonoicerd ehe facile ti jieno non affatto ingrate , procureri> , ie Dio m porqc aialo , fra 
poeo todit/ar la tua enriotilâ col darii tuUe P opere det FiUtfo non piii Hampate , ed attre 
eoie deqne da vedera, c oiai tungamenu fetiee. 



CfMdMA tt fitn deUa vHa ttvdi e wtfarni £ DAHTE tdSM. FnMKtim PETRARCA. P^eti 
''' " 'cUmit^ati, cmofKUto mvitxhmimente da litnardo Âretino. 

JiLvendo in qntili giotnî po«lo 6ne >d una opeva asui lunga, ni «eiine appe- 
tiro di volfita por rittoro <kllo afldticalo iiigegno loggcic alcani coia rolgars. Poroccb 
coiDe nella miNiM un mcdetiino ctbo, coii iielli ttutli una nicd«MiDa lezioa« continovaia 
Ttnciesfe- Orcjindo aiJoiu|U« Gon que^lo pinpo^ito mi vţiine nlle tnam uo' opetetla <l«l 
BfiteaeeiP inliloUta DeUa vita etutumi , € tltidij del ehiarmimo teeta Jhnte, La quale 
Oferă bcncbi da ki« altra raita f«as« stata diligeotissimaiiMnla iexta , pur al prMent« 
esamîMia ■)! iiiiovo , mi pan-» eh' ii iioslro Boccaccîo dolciBtinio , e loaviitimo tiomn 
coii tni'resve la vita, e coitumi di tanto sublima Poeta , come m a scmero avesio îl 
Fitocolo, r> ii riloitralo, o la FiammetU: Peroccbi imto d' amore, « di sosplri , e di 
cocenii lagrimc ^ pteiin, mne se 1' uoino nasces5« in qaeato moiido loIaBneole per ritm- 
văiii in queMe Arnei giornate arooroM , la quill da duiine iiinamofale , e da siorani lefj- 
giailfi r8«eoiiia(e tuiono neltp c«nto nuvdle. E lanlo s' infiamina in queste parti d' amore, 
ehe le gifi , e su^tanxialî parii della vita di Danie lascia a dietro, e Irapana cou 
iileasto, ricordando le emo leggterl, e tacendo le gravi. Io adunit» mi posi in cvore 
f«T mio tţ»mi> ictivcre di nuovo la vita di Danto con naggior Doliiia delle cose «11- 
■latili; Ne qiieito taccio per deroţrare al Boccii oclo ; ma par^e Io MrÎTor mio sîa qiiati 
in tupţriim«iito allo scnT«Te di Iui; £d agi;iugner6 di poi la Vita dH Petrarca , peroc- 
eM la noliiia , e b bma di quetti due Pooti giandemento riputo appartenetite alta gloria 
JeBa Bostra GttJi. Venlamo adunque pvima alia Vita di Danie. 



I 



Mageiori di Dante furono in Fireaze di raoUo antica Stirpe , inUiito cbe lui par 
volen in alcua tuogo î tnoi aniichi «sere stali di quo' RomaDi cbe posero Pîren». Ma 
quetra h cosa mollo incerta , c seootido mio parore nicute t altra che indovlnare: ina 
di qitelli , che i" abbia ootitia , ii TriUvo mo fu MoMr Caccta^ila Cavaliere Fioren- 
lino ti qnale milita sotto Io* Mperadom Currado. Queslo Messer Cacciaguida ebbe due 
fijliuoli , 1' uno chiamalo MorOnto , 1' altro Elise<x Di Horonto noo ii legge alctina nic- 
ee^iioue: Ma da Etiwo nacque la Eimiglîa iimninata Elhri, e fbrse aache prima avevsno 
tIu»lo Domo: Di MCMor Cacda^uidji ttaciţuero gli Ălleghieri , coii vocili da un suo 
figUuolo. ii quile per stirpe materna «bbo nonu Aldighiori. Hesser Cacciaguida, c fra- 
iHIi, « l«ro anttchl abitinm quati in tu 1 canto di PorU S. Pîero, dove prima vi 
i'enlra dl Mercato Veccbio, nelle cate, cbe ancor oggi il chiamauo degli Elitei, per- 
ehe a Ier» ritnaw Tantichilâ. Qoelli di Mesier Cacclaguida delti AlUghicfi, abitarono ia 
iâ la piam dietro a S. Marlino doi Vewovo , dirtmpello alia via , che rk a casa i Sac- 
cbeiti, e dall' altra parte » tle«dono vicino alle ciue de' Donaţi, e de'CiMochi. 

Oante nacqae negii anni Dnmini I16S, p(KO doppo la tomata dc'Guelfi in Fiienxe, 
siatî iu emilio perla tconfilta di Monte Aperto; Nella puerizia outrilo liberalmente, e daio 
i*precetlori delte leltere, iubito apparre io lui in^gno graodinnno, ed altiitimo a cose 
eccellenii. II padre suo Aktighicrl perdt m-lla sua pucriiia: tiieotc di naanco confortaio 
di' piopinqui , e da Bninetlo Latiti, valeiili>timo uomo jecondo quel tempo, nou lola- 
menie a letteralura, ma agii altri siudij liberali si diode, nienle laiciacido a dietro cbe 
xpparten^ a far 1' boom eccellente, nh per tutio queito si racchinse ia oaio, ne pri- 
voui del ţecolo , na vivendo, e ooimrundo con gli aliri giovani di tua etâ , co«tumato 
ed acrorto, e valoroso ad ogni eterciiio giovauiiit m trovara; inlanto cbe ia ifBella bat- 
laţlta memorabile, c grandisuma, che lîi a Camp^lJino, Ui giovaue , a beae sliavlo si 
Irovu neir arni combatlendo vigorosaioente a cavallo neMa prima ichiera , dove porta 



4« 



BRUNI 



Uravisuno perlcolo, perocehe U prima bittsgli« (& dtlle tcliiere equeslfi, ii«IU qual* 
e' Ciraliert , chc «rano tialla parto dpgli Aietint con UnU tempesta vinsero , e M)p«rclita> 
rouo la schiera de'Cavalien Fioreittiai, cb^ibarsltali, e rotii biK^gno fugjire alU schîera 
'pe'IrsUc. Qucsb rotU fii qudla , rhe h pcrdcrc la tâttaglia a gli Arctini, perocchi i loro 
CsTilieri vtDcttori pcrsegaiUmlo quellir eh* fngsivano per grando disUiisa luciaro a 
dietro la sua peJoilte schiora : sicdii da quiiidi innartti in niuno luo^o ititerî combal- 
lerODo: nu i Cavalicrt loli , t Hi per ti saiir.a tuuidio di pcrfoni, ed j podoai poi di por ie 
iama suuidio de' Cavslieri: E dalia parte de' Florentini addirenne ii contrarln, cbe per 
esaer rogglti i loro Cvalieri alia schiera pedestre, ai ferono lulti un corpo, ed agevoU 
Bicnte riiiMro prima j Cavalieri, e poi i pedoni. Quesla baltaglia racconta Datite in una 
nia Epistola, o elice ciservj ţiato a combaltcre, e disegna la forma delta bitiaglia; E 
per notixia della coM tapcr dobbiaRio, cb« Vierii, LaaAerti, A^tUi , e tutti gli altn 
ascjti da Firense eraiio oon gli Aretioi ; e tutti gli iitciti d' Areiio gentiluoRiini , « po- 
polani GuelG, che in iiuel tempo tutii erauo cacciati, furoao co' Fiorenliiii in ^umU 
battaglia. £ per qoetta cagione Ic parole icriUe in Palagio dicono SeoafitU «'GMeUini 
a C€rUmOM49, e nan dicono ^i Aretini , aecioeh^ quella parte do;li Arctini cbe Gi col 
C(HBUiH a vincere non ii potetse dolere. Tornando adunque a nostro propo»llo dîco, cbe 
Daote vi rluosa mente si lrov& a combattere per to Patria in queita battaglia, t vorrei 
cbe 1 Boccaccio nostro di qaetta virttt pi& toito averse fatto moniionei'che dell' aroore 
di nove anni, o di limîli Irggereiie, che per lui ii racconlano di tanto uomoj Ma cbe 
giova a dire? la lingua pur vâ dove ii dente ditole, ed a cui piace ii bere lempre ra> 
giona di vittl. 

Doppo quetta battaglU torn6 Daote a casa; a glî ttudij pîik che prima ii die- 
de, e nlent« di manco nîenie trala!ci6 delle coiivenaiioni arbaoe , o civili: eota 
miracolosa, cbe itudiaado continovamente a niuna persooa larebbe patulo, eh' egli stu- 
diaiM, per 1' nsanu liela , « canverMcione giovanile: Kella qual cosa ni giova ripren- 
dare 1' errore di molii ignoranţi, i quaU credono niuno euere «tudiante. se nOn quelli 
che si iiascondono in loUtndine, tA in ocio , cd io non iti.\ mai niuno di questi camuf- 
âli , « rânosti dalia conrenaiione de^i uornini , cbe sa pene tre Miere: Lo' ngegno 
alto, e grande non bik biiogno di tali tornentl, anij â vera concluiionei e certtuima.. 
cbe quello cIm non appara toito, non appara mai : siccbi Urauarsi, elevarsi dalia con- 
versaiione , i al tatto di quelli , che niente lono atti am loro basso ingegno ad îm* 
prendere. 

Ife lolamente conveni civîlmente con gli nomini Danie; ma ancora tolse moglie in 
■ua gioreatît, e la moglie ma fu rjenlile donna della famiglia de' Oomtti chiamata per 
none Mona Genuia, della qitale ebbe piii figliiioli, come in alira parte di qaeila opera 
dimostroreno. Qul ii Boccaccio non ba paiieau , e dioe le mogli essar contrarie alli 
itudi, e non si ricorda che fiocrato îl piu lomaio Fitotofo cbe mai fosse, cbbe noglie, 
« lîgliuoli , ed ofGziJ tiella RepubUica della tua Cittâ, ed Aristolilo , cbe non si pui dire 
piti li di upienza, e dî dotlrînai cbbc duo mogli in dirersi teropt , ed eble figliuoli, 
e riccheue auaj. E Marco Tuilio , e Calone , e Seneca , e Varrone Lalioi sooimi i'ilo- 
Boli, tutti ebbero moglie, figliuoH , ed offiii), e governi netla Repnblica. Sicchi perdo- 
iiimi ii Boccaccio, i moi giudin sono mollo frivoli in qneila parte, e mollo distanţi 
dalia vcra opinionc. L' oomo * animal dvile, seoondo piace a tulii i Pilosolî; La prima 
congianiione della quale multiplicata naioe la CitU, 4 marito, o moglie , ni coia 
pui etter perfetta dove qnesta non lia, e solo questo amore i naturale, logitirao, e 
permesio. 

Danie adunque tolia donna, e vivendo civile, ed onesta, e studiou viu, fîi ado- 
perato nelU B.epublica asiai, e ânalmeute venuto all'elâ debita, fu creato de' Priori, 
uon per torte , «one si nia al presente , ma per eteiioue , come iu qael tempo ti co- 



VITA DI DANTE ^ 

stamavt bre : Furoiw ncll' uffido del Ptiorato con lui Meiter Palnieri AHovîti , e 
Keri di Meţser Eacopo difU Agerii ed aliri Colkghi , « fit queMo suo Piioraio nel 1 300. 
Da guesto Prtorato n>cqu« la caccuia Jtia , e lulte le cose avverse , eh' egir elbo nclU 
vila lua . lecoQdo euo medesimo scrive lii una ua Epistola , della quate le jmhoIc 
lOao qnetie: 

Tnai i mtili, e ţii ineonef menii mîei MU infinsti Comiţi del mo Priorato tbbtno ca- 
fine, e priiieipio, drl quaJe Priorato btaehe per prudenbu io Mn (uiâ dtgno , tâenu di 
mato p€r fede, t ptr etâ nou ne ero induguo, perottSe dieei amu erano gid pauAti d»p9 
la iMaflim di Campatdno neUa ^aole la parte GkibeUina fu jnasi det tutlo morta e di- 
ifatta, dtpe mi Irovai nan fanciidlo nelt arai , dove e^ lemenza moUa, e neUa Suc aile- 
fre:za fraHdisuma per ti ivrii cast di t/neila baltaqtia. Quesic son» Io parole lue : Oia 
U cagioQ« di saa cacciata voglio particolarmeute raccoiitarc, petocchc i com notabile, 
«d ii Boccaccio se ne paua con picda asciutto, cbe forie non glî cia cost nota, coaae a 
koi per cagione della Storia, cho abblamo xcrilta. 

Aveiiio prima avala la Cilti di Fireuie divisioiii aiuf tra Cu«llt, e GhibotliuJ, GnaJmeot» 
era tinusa nullc mani de Guelfi, e itata auai lungo spaiio in qu«iu forma, topraveone un* al- 
tra maladhione di parte infrJi Cuelli meJesinu, i quali reg^evano la Bepubbica, o fu îl noiM 
ddte pJili BiaaeAi, o fferi ■ ^aciu« questa pcrver&itjl tie' Pisloleii tu prtnia, e manJnM 
nella Famîglia A<i' CuiteelUeri , ed dsmq'Jo gii dirisa tulta Piitoia, per (lorvi rJmedio (ii 
ordinaio da'Fiurentini, che i capi di queite Sette no roniuero a Fireuie, aceioccbe li 
uon Cicostcro maggior (urbaiioite. Queilo rimedio fu ule, che nou tanto di beite r»c« 
a'Piitoleti per levarli J Capi, quat.to di nule fece a'Fioreotioi per liraie a se quella 
pestileniia: Pcrocchi areodo i Capi in Fireuie parenladi, ed amîciiie auai, subito ac- 
cesero it fuoco coo nuggiore jncendio per glî divenJ Civort, che arevano da'paieotî, • 
dagli amici, cbe nou ora qucllo. cJie Utciato avevano a Piitois, e traitaudoii di queita 
maieria in pubblico, e privato, mir abil mea te k'appteie îl mal lome. e diviseii mita la 
Citii tii modo. che quatî nou vi fu fjoiîglia nobile) ai plebea, che in io modeiima noo 
fi dividesM, ne uomo particolare dl itima alcuua , che non fuue da II' una delle iielte.e 
ttovoui In molti la diviiione euere tra fratelti carnali, che l'uno di qui, l'altro di li 
teneva. 

EsMudo gtâ durata la coiiteu piu mesi, « nultiplicati gl'inconvenicnli non lola- 
mente per parole, nu ancora per talii dt*pettodi, ed acerbi, comiudati tra'giorani, « 
dttlcsî tra gli uomîni di matura eiji , la Citii tulla slava soDevata , e soiptua. Addîrenne , 
cke euendo Dante do' Priori, cerU raguoau si fă per la parle de'.Vn-i nella Cbieta dt 
Santa Trinita; qucllo cbe traltassero fii cosa mollo segrela, nia TelTetlo fu di late opera 
co» Papa Bodfaiio VIII. ii quale allora le^lcva, cbe maiidastc a Fjrettie Messer Carlo 
di ¥ahit de' Reali di Francia, a pacîQcare, e tUormaie La lerra. Queita ra^iunaia sen- 
teitdou per TaUn parte, tubito i« tie prese luiLpizione gianiliiiinu, intanio che prosero 
rarmijC foruiroi»i d'amtita.ed atidarooo a'Priori ajţţiiavaiiJa la raguiula fatta , e 
r avere cou prtvato cooilglio preM detiberaiione dello siato della Citti, e Inlto e»er 
fatto, dicevano , por cacciargii di Fireuie, e per (aolo dimandavauoa'Prioti , cbe (acei- 
lero punire tanto prouiutuoso ecccuo. Quotii che avevano btta la tnguuala leniondo ■»• 
cbe loco, pigliaioao l'aimi , ed appresto i Piiori u dolovano de gl'avverurii , cbe senza 
daliberaiione publica s'etatio atraatt, e (ortilicali, affertuaudo cbo sotio varii ooloti glî 
vulevano caeciaro, e domaudavano a'Piinri, che gli (icessero panire, tî come perlurba- 
(oii della quiele publica ; 1* una patte , « l'allra di boli , e d'aoiislâ fornlti s'erano, La 
pauia , ed ii lerrote , ed îl pericolo ora gratidissimo. Euemlo wlunque la Cilti in armi , 
ed in iravagli, i Priori per contiglio di Danie provvlddero di forliGcaru dalia nottilu- 
diiM doi Popolo, e quBiido furortotirliGcali, ne maitdarono a'coiifini gliuomini piu prin- 
cipali delle due Selte , obe Curouo quetti: Messer Corso Donaţi, Mesiet Geii Spini, Mei- 



4» 



BRUNI 



MT Giachîootto <U' Patii, HesMr Kosto Delia 7otă, ed irilri con loro : Tutii qucsli «iino 
della parte Strti, t farono nandati a'conliiit a Caitel della Pier« in quel di Perugia: 
Della parte ie Biaarki furoiio m.iiidati a' CooBai ■ Seroizana M«ucr lieniile, t Mesier 
Torrigisiio A^'Ctrck, Guido Cavaieanti , Baicfaiera 4eUa Tom, UaldiiiKciD Admrn, 
Naldo di Meuer Lotliao Ghenrdim , ed altrî : 

Qii«ito dieda ^raveiic iem) a Daate, « can lalto ch'euo ti iciui come uoino 
leitu parte, nlcnts di imuco fu ripnlalo, p«iidest« in parte Biaaea , e clie gli di- 
ţpiacc^u ii Coniigllo tsnuto di chiaraar Carlo di Valoii a Fireiue , coma mate- 
ria di tcandali, e di goai alia Citii, cd accrebbe la'nvidia, porchi qu«llB parle 
de' Ciltadiai , cba fu confinata a Serezuna, mbito riloniâ a Firetucr eJ'sUra parta 
couiliiala a Caitel detia Piev« si riiDBae di fuorî : A quetio rîsponde Dante , che 
quando quelii di Sereiutia fiiroao rirocatij, euo era ftiori dcll' uflSiiu del Priorato, e 
ch« a lui noa si debba impuurn: Piu dic«, che la TilornaU Loro fu per rinferaiitii, e 
morte di Guido CatnUcaaii , îl quale 3Bunal6 a SereixBua per l'acre cattiva, a poco ap- 
preuo mori. Quatta disnguaglianu mo«M ii Papa a mandar Carlo di Valoii a Firenia , 
ii quale esieiido per rivereoiia del Papa, e della Ca» di Fraoda ricerato iiella Cilti, 
rîinise i Cittadini confinaţi, ed appr»iso c^ccio U parte Bianca per rirelauooe di ccrto 
tratiato liilta por MeiMr Pielro Ferrami mo Barone, ii quale diue e^tere italo richiesto 
dt tr« (entiti uoiniiii JelU parte Bianca, cio^ , da Nalda di Mesur Lottitio Giaardim, 
da Baachieia Otiia Tosa. dj BaldLiiaccio Adiânari d'ajDpeiini coa Motser Carlo di Valoîl , 
cfae lor parte rinianotie luperîorc nella Xerta, e che 0li ave«ano proines» di dargli 
Pralo iii gnvertto, m faceiae q»e*(Oi £ produce icrittura di quetia ridiiesta, e pro- 
metil oon gli luggelli dl costoro: La quale Scriitura originale ho io vedulo, perO cfac 
ancora oggi i ia Palagio tra l'altre icritiure pubbliche; Ma quanto a ne, ella mi pare 
forte toipelU , « credo per cerlo, cbc ella fusse fittim. Pure qiiel cbe si fuue, la cac- 
ctata tiuită dl tutta la parte Bianca; mostraudo ideguo Carlo di qnwta ricbieils, e 
proneoa da loro btU. 

Daute in qucito tempo nou era ia Firenio, ma era i Koina nandalo poco 
avanii Imbudadore al Papa, per oQerire la oracordia, e U pace de' Cittadini; oien- 
i<! di manc'o per iidegno dl quelii , che nel «uo Priorato confinaţi furono dalia parte 
Nera gli fu cotao a caia, e rubala ogni lua eou, e dato ii guasto alle t«e potMswoot , 
ed a lut, ed a Meuer Palmieri AUariti dain baiido della penorm per coulumacia di Mn 
conparire, nou per venta d'alcua fallo commeuo ; la via del dar banda fu qneita , che 
tcggs («oero iniqua , e perrerta, la ^uale ii gaardava ia dietro, <lw ii Pod«1ii di Fîtente 
polrno, • dorosM eODOtoare de' falii conmeui per la addietro ndrufficia del Priorato, 
oiu tulto che avioluEiona (mm leguita: Per queiu legge ciuto Dante per Metscr Oale 
De' (MbritUi altora Pud«sti în Firenae «undo auente, c non coaparendo , fu condan- 
nato , c ibaudjto , c pubUicaii i beni suoi coo tutio cbe prioia rubati , e guaitL Abbiamo 
Jeilo come pats6 Ia cacciata dt Daute, e per cagtonc,e porcbe modo; Ora dircmo qual 
fuue la «iu jua ncllo etilia. 

Seniilo Danie la ruina >ua, iubito pirti da Roma, dove era Imbatciador* , e eam- 
miintde con ceJtrîti iu vonne a Sieua : quivi iulata cbiaramente la toa calamitâ , noo 
vedeiido alcuno riparo, delibera accoizaru cou gli altri Dicili , ed îl primo accoiiamenlo 
fu m nua congregaiione delii Uscitt, la quale ii f6 a Cargousa, dove tratialo molie cow, 
fiualnealo fermaro ia ledia in Araxio. o quivi ferouo capo groiio.p crearono loro Ca- 
pitana Genrralo ii Cooto Ale&undro ăa BamOM, c ferono doJîti CoDiiglieri , del nnioero 
da'quall fu Danie, t di iperaiiia în ipora&xa ileilero per infino all'aano I30t. AUora 
fallo itorio graiidiiiimo d'ofjiii loro amiila , ne veimero per ontraro in Fireiiie con 
graudiiiiiuj Boliitudiue , la quale nan lolametile d'Areiio, ma da Bologua , e da 
Platou ccu loro ia conglunie, e giugiieado impro^iio, e subtil preiODO una pgita 



Afa 




VITA DI DANTE 



49 



w 




i)i Pireiii*, • viniono pxrle della Terra. Ma finalimnie biU)g»A h u* aoilsuero senu TriiUa 
jilcuno. 

t'HlIiuafluntiue'iuuta lanta iperanu, noit ţ>3rcn<io a Djinte piii <]3 perJer Ieropa, parii 
il'Ar«Kio, ed auJoueaea Verooa, doro rw«vuto iBOltocorlewinenl«(U'S<Qn(>ri ddUt Scain 
l«ce dintora alcuu t«iupo, « ridatM»! lulio nmilli , ceicatido con Uiotie opurc, e onn 
buoiii porlanenli raciuutar la graiia ili polci lornara in Fiicnre per isponunta levo- 
cjiuotie di cbi reţigeva la Tcvra, c sopra quusla parte s'alUtlcu auai.o ictiste \nii vollc, 
uon tolatuCiite a' pailicolati Ciliadini, ma aiit-oia al Popolo,ed iiilra l'alite una Epi- 
Moţa iMai liiogia, la quakt comiiicia: Popiilfmi , fmii feti liti t EuDiido In qvtiH ipeiaitia 
Dautu iii loruaiA p«f via di perdono , iQpravv«nne 1' eleaione d*Airiga di LuMnitrurgo 
lmpeiadot«, per la cui eletiouc printa, e pot per La pat&aU Mia, otendo lutU lialla 
«otIevaU in speranţa di gracidissime itovîU , I>autc nou poli Wnera ii propositu Mio del- 
ratpeiur U graaia, om Uvatoti con raninio sitero. comiiici& a dir male di qyei, cli« 
■ •edgRviiio ta Terra, appetlaudofli xdevati, ecaltivi, e ninacciaudo la debila vetidella 
por la poieiitia dello 'Atperadore , couira la quale dicea etser mamfe^to loro nou avere 
alcunu scampu. l'ure ii tetiuo lauto la liveienza dolla Palria, chc venendo lo'Mpeiadoie 
couira Fircn» , v poiieiidoii a Campo prcuo la porta , tion vi vollo tutae , tecoiido ewo 
iCrive, cou tutio che conlorUlor rouo »ulu di sua venuta. Morlo dipoi lo'Mpendure 
Arrigo, ii quale nelia Mguetile iitate mori a Duouconvenio, ogui ^)eraiita al luitu In 
perdula da Ddat«, peioccbo di graiia egti oicdeMino s'aveva lolta la via per Io patlaie, 
e Krivere couiro i Uiltadiai, clic gorernavano la UopuUica, elbrza noa cJ ceslava, p«t 
ta i|uale &p«[ar p<jlc»e: uecU dcponta ogni iperauaa, povero auai irapaisii il lesto di 
lua vita, dinturando in varii Inoghi p«r Lombardia, e per ToMaiia, e per Uomagua, 
iollo ii tuuidio di varj Signorî, per ialino, cite finalmente si rkhiSM a ^Kavemia , iJove 
tini sua viu. 

Poicke (letto abbiama ilegU alTaiiiii iuoi pubblici, ed îli ([ueMa parle iimlialu ti 
corso di Mia vita. diremo ora del suo ilato dometlico, e de'tooi cotlumi , e sludi. 

Uaule luiuiizt la cacciata lua di FirenM , con tmto cbe di giaadiniBia ricrttetia nuu 
Ituie, iiieniedimeno nou im poveto, ma ebbe patriiDouio mediocre, tiuIBcieule a vivvn: 
onoiaumcule. Eblie an IraHIo ckiainato Fraucesco Alishtcri: eUc «Oglie. come di »o- 
pra diceniiBo, e bgliuoU, do'quali ancora oggi rcsU iuccc»ione,e «tJrpe, come di wllo 
larciuo menione. Cate ju Firenie cltbe auai dcoeuti, congionte con le caje di lieii di 
Maur BtUo Mio cotaorlo; po»*iuo»i iii Camerau, « ncIla Piacentiua, ed m l'iano di 
Bip»li;»ttppeltellitG abboiidanie, e pre/ioso, Mcondotţli (criM. Fm noBomoIlo puliio, di 
tiauira decanie, e di giato atpetto, e pieno dt gravitu; parkiloro rado, e urdo, ma itelK; 
Hi« rMpoMo mollo solUie. La elfigie lua propria ti vede uella Chiesa di .S. Ciocu, h**'^' 
a mezso deila Cfaiaa dalia min» sJnisira, aodando veno V Alur maggioni ed« nlraltu 
al «lalHial* ouimameute per Dipiitlurc porMto <M lempo sao. Oitcllossi di llniica, e d> 
»H04ii, e dl lua mano cgre^taneole diicgoava : Fu ancora «ciiltore poifcUo, «d ci« l-» 
lelieta sni magra , e langa, e moIM correita, tetoiido io ho vedblo in alcane Epistole 
di Mia nuDO propria Kiitte. Fu uiante in giovlneuj sua «on giovani miuiniorati.ed egli 
ancora df simile paatione «ccupato, nou per libidine. uia per gentitexM di ^ore: L 
i»e'5iioi Iciieii anul ver»i d'amora a scriver* cooiinciO, cooie veder si p«ioic in «na lua , 
opcretu volgare, cba si chiama VITA WtOVA. Lo »liidto sno principale fn l^wsia, oi« 
non tiarile, n^ poTcra w^ &ntatllcai ma recniubU, ed iurtcciiita, slaUliU 4« ver> Ki«tiu, 
o da molliniine ditcipline. 

E pei darmi ad iiiieiideie meglio a chf tegge, dico, die in dire fliodi divteira al- 
oino Foeta. Un loodo si k per tiigegno proprio agitato, e eonmouo da alcuno rigor» 
iutefOA, e mkom, ii qaite sf chiama furore, «•! 'Ooett'patione di Mente: data una sioiS- 
litadioe di qaell6, cli'io voglio dire: SiHio Franc«Ko non fer iscienia, oi p«<r diiciplma 

7 



5o 



BRUNI 



uolBfttkJ, mt per OM«|Mtiio«i« , «I ntratlone di neatet >î foHe appircara 1' •ntmo'ÎBirs' 
OiO, cbe quasi ti tiaţllgutava oltie al seaso amaiio, « conotceva di I>ia piu, ctio, ni 
p«r ittidio, ai por lettere cogaoacooo i Teotogi; coal nella Poesia, alcuoo per interna 
agiuiionc . ci appIicattOM di ment« Po«ta divÎAoe; e quasta i la sooima , e la piii perfelta 
spoMc di Ponua: e qiialuii<]ue djcono i Poeţi e&»ie Dirinî, e ^ualuiiquc gli chiamaDO Sa- 
cri , e qua1uaqu« glt chismano Vati , da qiioita atlranoiie, « furore , ch« io dirâ, prcmlono 
rappeIJazione; li ««mpli g)i abJiiamo da Oifeo, i <la Eiiodo, de'qnali l'ano, e l'altro 
(a tale, qual» di lopra i ftalo da me raccontato: £ Iu di tanla efEcacia Otfeo, cbe e'sas«i, 
e Ic (clfo inoTcra eon la *ua Liia.txl Esiodo, ewendo pastori roxio , rf indotio, tola- 
oi«ni« bevuu l' acqaa ilnlla fonte Ca^talia , wmi'alctin'allro xliidio Poota sommo diveni», 
del qnaiu abkiaioo I' opere ancora oggi , e sono lalf , cbe niono do' Poeţi littcnili , c icicn- 
tifici Io vantaggia. Una speiiA adiinqiw di Poeţi i per iaterua attrarione ed agitarione 
di montC) t'allra speiie i per iidenia, per isludio, per disciplina, ed arte, e prudenm; 
e di qucfta seconda tpetie fu Dente, perocch^ per isludio di Filoiofia, Teologia, Ailro- 
logia, ed Arini«tica, per lexione di Storie, per revolniiioiie di molti, e varii lîbri vigi- 
laado, e sadando nelli atudi, acquiiti la icienza, U qaate doreva ornare, ed eiplîcare 
eon li suoi verşi. 

K petchi della qualitii de' Poeţi abbiamo detto, dJremo oia deJ nome, per Io 
quale ancora d coaiprcnderâ la suitanzia: Con tulto che queste sodo com , che mal 
si ponono dire fn volgate idtotna, pur n'ingefpierd di darie ad ialcndere, perchi 
al parcr mio questi noitri moderni Poeli noit l'iinno bene intesa; uh i maraviglîa, essendo 
ignari della lin^ua Greca : Dico adnnque , che queito itonie Poeta i nome Creco , e Unlo 
rime a dire, qaauto facilore: per aver detto ioiino a qnl , conoico, cbe non sarebbe 
inieao ii dir nio, siecbfc prili oltre bisogna aprire l'inteUetto. Dico adunque, che de* libri, 
« doll'opere Poetiche alcuni uomini lOno Icggitori dell' opere alirui, e nienlo bnoo da 
M, come addivieae «1 piCi dellc genii, altri uomini sono bcitori d'csse opere, come Vir- 
gilio fece ii libro deW £iKi4a , e Staiio feoe ii iibro della TeA^4ey ed Ondio fece il 
libro KalumorphoitM : ed Omero l%ix V Oditsea , t V Kiuk. Questi adunqne, che ferno 
r opere , furwio Poeţi , ctoi faciloti di dette opere , cho noi legglimo , e noi siamo i leg- 
giluri , «d oui biroDO e' bcitori ; £ quando sentitiM lodare un valent' uomo di sludj , e 
di lettei«. nsiamo di donuodare, faegli alcau cota da se, lasceri egli opera a leu na da 
M composta, e £>tta? Poeta k aduDque colui, cbe fi aleuna opera, cioi auUre, e coao- 
ponitore di quello, che altri legge. PolTebbedire qul alcuiio, che secondo ii parlar oio, 
ii Itlercaunic, che Krive le aue ragiooi, e bnno libio, saiebbe poeta; e Tito Livio, e 
Salu»tio urebbero Poeţi, peroccbft cîatcuti di loro scriste libri, ed opere da leggere. A. 
qnestu rispondo , cbe ^r« opero ooo si dic« i* non io ver&i ■ £ questo addiviene per eceel- 
leniia dello stndio , perocchi le sillabe , e la mitura , ed ii tuono i solamenie dî chi dice 
in verii, ed uklamo dire in noitro volgare: eostui fi Canzoui , e Sonetii ; ma per iwrivere 
una Iedera a'uioi anici, nou diremo, che egli abbia lâtto aleuna operx II nome doi Poeta 
signitlca ecoellente, ed atnmirabile stile io verti, coperto.ed adombralo da l<^gi»dria, 
ed alta flniione; £ come ogni preiidente comanda, ed impora, ma solo colui si cbiama 
Imperadore, th'h sonimo di latti, co&l chi compooe opere Jq verşi, ed i sommo , ed 
eccelIenliMinio ncl comporre tali opere, ti chJama Poeta: Or qnesta 6 la veritâ certa, 
ed auoluta del nome, e deU'effotto de'Poati, Io scrivere în istile litterato. o vulgare non 
bl a bre îl fatto, ah altra diffeteiita h se non come scrivete in Oreoo, od in Latioo. 
Ciiscuna liui^ua hk sua peifeaione, e suo «uono e suo parlare limalo, e Kientifioo, 
pur chi mi donucida^je , perchi caglone Oante piu tosto eicsw scrirere in volgare , cho in 
Latino, e litterato stilo, rîipouderei qoello, cbe A la veritJi, cioi cbe Dante conosceva 
se oedeumo, molto piîi atto a que&to stilo volgare. ed rn rima, cbe a quello Latino, e 
litteralo; e ceito molte cose sono dette da lui Icggiadra mente in queua rima volgare. 



VITA DI DANTE 



P 



cbe ni arebbe pntnto, ni avorebbe uiputo dire in lingua Latina, od in leni eroici ; L» 
prora sono I'EGLOGIIE ila tui Eatte in verşi eaametri , le qunlt poito iieno belle, niente di 
nunco molte n'abbianw vcdute vantaggtitam«n1« scrilte; £d a dir« ii varo, la vhlji di 
qaftto notiTO Poeta fti n«Ua nma volgare, iwlla qaale 6 ccce1Ientit.tinm :to|>ra ogn'altro, 
ma in veni Latini, o in prosa non «ggiii^De a pcita a iiitelli, clie lueriatiarnenle Anno 
seillio: La cagioDe di (fuosto i, che ii ucolo no era dato a diro in rima, e di geu6- 
letia di Jire in prou, o in verti Latini, ni«nte înleMro gli uotnini di quti lecolo, ma 
liiTOD rozii, grOMi, o lenu perixia di Ifillne, dotti niente dl meno în qaeite ditci- 
plin» al modo Â'attsc^ icolasiico. 

Cominciocti a dira iu ritoa, secondo icriv« Dan te , innanti a lui anni 150., 
« farono j principi in Italia, Guido GmnexxeUi Dolosnae , e GuHUne Cavaliere Oau- 
denle i)'A.n!zui, e Btma^hMa da Lucea . o Giiido da Mtuiaa , i quali Inlli, Danl« 
di gian lonp loverdiift di ««nicnie, e di politezxn , o d'elegania, e di Itggindrta, 
intanio, ebe ft opioioii« di clii in temi o , che non sarJt mai uomo , cbe Danto van- 
taggi in dire in rima; E verratnente t^i i mirabil con. la giandonta, e la doloeua 
(le( dire tiro pru>lenle , xentetijiioto, e grave, noii variefji , e <»pia miraUle , co<i 
xcienta di Fitotofia . con nolizia di Slorie aniicke , enn tanta cognizione delte cote mo* 
derne, che pare ad ogni atto esser itato preteole. (jue^te belle cose con gentîlriza di 
rima eipUcale preodono la awnte di ciaicaDO, che leggo , e roolto piii di quelli , cht fiii 
inteodono. La rutiione «ua fu mtrabîle, e con grande ingcgnn trovaia, n«lta quala con- 
corre deserizione del Mmulo, deKrizione dc'Cidi , e da' Pt^rncli , dcM-riziono defl^i uomini, 
meriţi , e pe<ie delta vila unana , feltcilâ , e mitcria, e meiliocriil di vita inira' due estre- 
mi, n^ CT«do , che mai foue chi prendeiw piu ampla , e fertile materia da poter esplicar 
la menta d'ogni luo rotioetio , per la varieti degli ipirili loquenti dt diverse ragioni di 
oose, df dtveni paesi , e di «ari cati di fertiina, QDESTA siia principale opera , comincib 
DiQto avanii la caociata sua , e tli poi in esilto la fini , come per e&sa opera ti pm'i ve* 
dere apertaiMnle: Scrisse ancora CAIfZONI morali, e SONbTTI : Le CaNSOai lue sono 
peifetle, e Itmatc, e leggiadra, e pio«o d'allo »anlenie,e tutte ănoo generoşi comincia- 
menli, siccomc <[ui>Ua Canione, che comincia 

Amor , ehe muoti lua rirli dat Citto — Comt U Sot h ^tndtrc 
Aove n comparazione Filoiofica , e soţiile intra gli efieitl del !M>le , c gli elTetli d' Amote . 
fl l'altra che comincia 

Trt d9an* iwtorao al eor mi Itm KmiU, e rallra , che comincia 
/to«K, ejf Mtte inttUato tt Amort, E cosi in molte alire Canioni h soţiile , e liroatti, 
e seieollfico: ne* Sonelli non A di taata virtA : Qoesle sono 1' opere sne volgari. 

In Latino s«ri<se in prosa, ed in verm: in prosa iin libro cbiacnain MONARCHIA, ii 
'{uale d serilto a modo disadonin , senia niuna geniileiia ili tlirc. Scrisw ancora ua'allm 
Irbio fnllloUto DE VLXGARI ELOQL'EXTIA: Ancora Kriue molie PISTOLE in proM ; 
In verşi tcrisse alcune EGLOGIIE , ed il piiiicipio del lîbro tuo in verşi eroici , ma niMi 
gli riutcemlo Io stile , non segui. 

Mor) Dante nel tS3l. a Ravonna. Ebbc Danie tra gli aliri un suo tigliuolo cliia- 
mato Fiero, il qaato «lii<li<V in leg^e . e divetine valenţe, e p^ propria vinii . e 
per Io Cavore della memoria del Padre si fece grand'nomo. o gu»!agn6 assat, e fi)m6 
suo stato a Verooa con assai buone bealtA ; Queslo Meşter Pirio ebbe vn figliuolo chia- 
mato Dante, e di <|nesla Dante naeqne Lhxiardo, il qaMe oggi vive, d ha piu liglttioli. 
Ni k molio tempo, che Lionaido ante<lelln venne a Ftrerive con altti giovaiii Veroiieu, 
bene in punto, ecl onoraUmente, e mi veone a visiure , come amico della memoria di 
«no Proavo Dante; ed io gli mostrai le Case di Dante, e de' snoi snlichl, e diegli no- 
tEifa di motio cose a Iui incognite , per etaerti ealranato lui . ed i snoi della Patria. K 
cosi la forlnna queslo Montlogira, e pensita (K abitalori ool yolger di aue role. 



ConrMNi h vila di Mtutr FrMK4U9 P£THA.ftCA 



" Ilaiice$co Petrarca uomo di giaode ingegno, e non di minor virlu, nacque jn 
lArcizo ncl Itarjţo deU'Otto: Ui iialivitâ sui fîi uel 1304. a* di 21. A\ I.ugUo , poco tn- 
■«■nxi ii Ifvar del Sole. 11 Paiie ebbe Dnni« PehacolO) 1' Avolo tuo obbc nomg Parenxo; 
ţV origine loro (îi dall' AucÎBa. Pettacolo suo Padre abi(6 Io Fir»nie,« (u adoperalo a»> 
[cai Della Repubbtica, perocchft niolte TOlle mait'IaiQ fîi imbaiciadore d«lla CJiti in gra- 
.viMimi osi , molte voire coa .ilire rommi^Kţioni adopeialo a grâu faili, ed iu Palagio iih 
tempo fii Scriba «pra le hiformagioni dipuUlo , 8 fu valenţe uomo. «J aUivo, ed a^- 
|sai priid«Dte. 

Cosmi in i]uel mufranto de' Ciltadini di Firenie. quaado sopraweonv la dirisione 
tra Stri ^ ţ Bianfhi , (?i riputaio teniire con par le Bianca , e p«r qneila canion^ . intie me 
<^it fiiialln V\\ caccialo di Fjrenu; ii percW ri'latin »! Areeio, quivi ft dimora , aiu- 
tando xiia parte, e Ma Mita vîrUmcnIe quanlo batlîi la Rperaoia di dover rilornan' a 
(■au; di poi maiion'lo* la iperania, parii da kxtttn, ed andonne in Corte di Roma, la 
tuale in 9 ue' tem pi era nuovameitle tras/erita ad Avignnne: in Corle fu bene arfoperaio 
1*011 a$uî onore, e Ruadagim, e quiri allevA due snm fi^linoli, do' cpiali 1' uno ebbe iift- 
me Ghorardo. I' altro Cheoco: qiioMo j> quello, cbe fîi poi chiamalo Petrarca , come îii 
proces*» di quetla sua vita diremo. 

II Petrarca duntiic allevato »d Avigomie . f^munche e' venne creiceiiilo, $) vide iu 
lui ftivviti di coilnmi , ed aliena d' inire(|no. £' fti di persona belliuiano, f Ui«l(\ la for 
mniitt »ua per ogni parte di sua vila. Appar4le Ic lellere , ed nscilo di qnelti primi «tiidi 
puerili, per comandament o det Pailre si dJede allo studio di RaRioii Civile, e peiseve- 
Tovvl alnino tnito: Ma la iiatnra uia , la qiiale a piii alle cote era tirala, poco «li- 
mando le Leijgi, ed i litigj . e ripulando <\nt\\x esMre Iroppo baua roaleria s ttit> inge- 
fţno , nasroumeote ottoi s<io itndio, a Tnilio. a Vergilin, ed a Seneca, ed a T^ltanxio, 
ed .1 Iţii altti FiloioA , e Poett, e Slorici riferica , egli ancora pronto a dire in prosa , 
proiiloa'Snnetti.ed a Canioni morali, ftwiiilc, ed nrnato in ojţni suodire. tnianto tiptri^Jiva 
le Lengi, i loro tcdiose, e groue commenUEioiii di chiose. che se la reverenxa del Padie non 
l'aveue Icnuto, non cbe euo trase ilodietro alle Leggi.na s« le I-eggi (msero ile die- 
tro A lui, nO(i 1" arebbc aeceliale. 

Dopo la morte del Padre. fiitlo di sua pnde^, iubito si diede luUo a quelli slitdj 
aperttmenle. de'qnali prima naicoso discepolo era Uato per paiira del Padre, e «ubîto comin- 
ci'i a volar siia fana, r ad eiter chiamato, non France«co Petrarchi, ma Francevo Petrarca, 
ampliaio ii nomn per rivemniîa delle virtîi siic. Ed rbbe lanta gruia d'întelletio, «^be (îi jl 
primo, cbe queiUtubUini sludj lungo tempo oduli, ed ignoraţi rivo^ii a lur« di rognirione: 
; quali dapoi rjeuvndo . nontatt sono iiella pretenle alletxa , della qiial cou , acci6 rhe 
me^Iio t'iolenda, bceodomi a dietro.con bcve discorso raccontar voglîo: 

La lingna Latina, ed ogni sua perfeinione, '- grandcxn nori nusţimamenle nel lempo di 
Tiillio, perocchii prima era tlala non ptiliia, ni Itmata, n^ *ollile, ma saicndo a poco a poco a 
«ua per^iione, nel tempo di Tuilio , ncl piii alto colmo divenne : doppo I' eLi di Tuilio co- 
mincil^ a cădere, ol a divendere, come infino a quel tempo, era mouiala, e iioo pauarono 
mniti anni, cke rioevulo avea grandhsimo calo, e dlminnxiooe ; e puofţi dire , cbe le lettere. 
e Rit Btudj della liii)itua Latina and.vv^ro parimenie coii Io »lato della Hepiiblica di Bo- 
ma; peroccb^ iiiiîno all'et^ di Tuilio cbbc accretcimento. 

Xitpoi pcrduia la liberia del Popolo RomaDO per la Signoria degrioiperadori, i quali non 
mttrono d'i>ccKl«Te, c di dbbre gli uomiiii di pic^'O, iiiuerae col biiono (lato della Ciltji di 
Horn, perl la bunna dhpoiizione degli MadJ, e delle letlere. Oitaviano,che fii ii meo reo 
Imperadore, fece uccidere miglîaia di Ciltadini Romani; Tfberio.e Galigula, e Claudio, e 



VITA DEL PETRARGA 



53 



N«roiie , pon vi lucitro peraona, cbe avi>tse riso d'tiOBO : Seţ[ultu poi Gilba, H Ollone, 
e Vilellio, î inali in pocbt mcf) <li(JecoTO rmi l'allro : Dopo cartoro non furoiio piu Impera. 
(lori di sangue llomanOt p«rocclii la Terra «rssi «nnichilata tli' precedenţi Imptraton, cbţ 
nisn« perioua d' alcun pregio r'ora rinuiss; Vespasiano, ii qaale fu Itnp«ra<lore dopo 
Vildlio, fii di ^ihI di Ili«ti, c eoti Tils, « DomitiMo suoi figlraoli: Ifrrva liiip«>radore 
f^ ds Narni: Traiano ailoltaf) da Pierva , f!i di Spa^na. Ailrbon anoor fii di Spagnj: 
Stitw d' Africa, AlCisandra d' Asia , l'robo d' lln;;hcria : Dincleiiano dt Schlavonla^ 
GostanlioD fik d' loghillerra. A ch« propo«ilo si dice (|n«Mo da m«? solo per dj'mmlrare, 
che come la CilU di Roma f& annicbilata da (ţii 'Mporadori perverşi Ttranni, cost glt 
i\ai\. e le leltere Latine ricererono simil mina, e diminuiiotie, îuUnto, clie airestie- 
mo quasi non si trorava chi lollere I^tiae , con alcuna gentileixa sapesie. £ )>opnvven- 
nero in Italia i Goli, «I i Longobardi , oaiioni barbare, o stran«, i quali afEatlo qaaM 
spentero ogni oognisioiM di l«tler«, coan« appare iiegC lortromanti in qne'tempi rosait, 
e hui, de' quali nî^nlc potrebhe eMere piit material cnsa. ne piA grot^, e rotia. 

Bioiperaia da poî la libertl de' Popntt Italici, per la caecuta de Longobardi , i quali da- 
cento quatlio aunt Unato aveano Italia ocrjipata, le Cilti, di Toicana, e altro comin- 
cbroiiQ a riairarti, ed a dare npera a gli ttiidj, ed slquanto limare îl prm«o stilo, e 
cosi a poco a poco vennern lipigliaiido vijţorc , ma molto debilmente, e leiita vero 
Ifiudizio di ^itilevra alcatia , piik (oslo attendendo a dire in rima volgare , che ad aliro: 
E rosî per insino >l tempo di Dante , Io stilo litterato pochi sapevano , e qtielll poclii 
ii lapovano auai tnale , come dtcommo nella vila di Danie. 

Francev-o Poirarra fîi ii primo, îl 'luale ehbe laola graiia d' inftegno, che rironablw, e 
rivoci'i JD Ince l'anlicj teggiadria deiln sitlo perdtilo, e speulo, e posto cbe in Iul perfello non 
fiiiie.pur ila«e vide. ed aperse la via a qnesla perfeaione, ritroi-ando l'operAdi Xnilio, e 
qiiell»lţnfUndo,ed iniendendo, adatlandnsj quanlo poU. eieppe a fuella «legantlMÎmB e per- 
fetliniint rscondia: e per c«rli> fcee n;uii. ţoto a dimottraro la via a quelli, che dopo lui ave- 
raiioa îegviiQ. Itsloadunqne A qoeMi Mudj ii Peirarca, s manifntaod» *ua virlii iniino 
dagiorane In molto onorato , c ripuUto, e dai Papa fh richiesto di volerlo perSeireiaiio 
di sua Corte, ma non conseiiti mai, ne preoâ ii guadagno: nienie di mancn per poter 
vivere in oiîo , con vli.i nnotala , aceelt6 benedcj, e fesii Cherico secOlare, e qnesto 
non ff. tanio di mo propo«iio, quanto costrelto da iwcessită, perche dai i*adrc o poco, 
o nîenta d'erediU flli rimate, ed in maritare una Rua sorella, qnaei tutta l'ereditii pa- 
terna *i conveni: Tfherardo lao fralello u fit Monaco di Certota» ed in q«ella Beligione 
perseverando, (in) sua vita. 

Oii oiiori del Petrarca birono talj , che niuno oomo di sna eiâ fu piii nno- 
lalo di lui, n^ solamente olire a'Monti, ma di qnJi i» lulia , passando a Itoma, 
Mirtatmenie f& coronaio Po<?ta: tcriase egli medetiuo in una xua Epiitola, che nel 
ISSO. venne a Roma per Io Giahileo , e nel lornare da Borna, fece la via d'Atezin 
per vedere U Teira, doveera naio, e «cntendoM di sua vennia, tutti i Ciitadini Rli usci- 
rono iacontra, come u ({li fuxM vennto un &i : e, eonchindendo, per lulu Italia era si 
grande la (ama, e l'ouoro a lui uibaito da ogni Cîltă, e Terra, e da tutii i Popoli, che paraa 
cosa incredibile, emirabile-, ii^ tolamenle da' Popoli, e ila'mczxani , ma da' M)mmi. e giandi 
Principi e Sîgnori fu dintderato, <sl onoraio. •• ron ţrandiţiinie pinvisioui apprasso di se 
itnuto; peroccbâ con Me&ser Oaleaiio Visromi dimora fece alcun tempo «on lomna 
Srtiia pregato da quel Signoro, che appresso a lui si degnane dl iUre: « simile dai 
Stgooie di Padova fîi molto onoraio: ed era taoU la ripiitarione sua . e ta rtvereniîa. 
ebe gli era portata da que' Signoti, rbc tpeste volta con lui lunga contcia bccvano Ji vn- 
lerto mâncare înnanii nell' andare , o nell' enirare in alcnao luogo , e prcferirlo in ouoie. 
Ceai ii Peirarca con qncsta vitn oiiutala, e gradiia vitse infino allo esitemo di sua eti. 
Ebbe ii Petrarca n«ili «tiiHj \iioi una dote tinj[ol)re, che fii alttuimo a prnu, ed a 



54 



•.\ 



I 



BRUNI 



veno, o îi«ir ano itilo, t nell' altro Cscft assai opero: (a proâ sna k l«9([ui<Ira, « fio* 
fita, ii ve»o 6 limato, e riioiido, ed sMai alto; E (juuta grazia dcll' udo slil«, « del- 
l'altro, k slaU io pochi, u in nullo fîior di lui, percbâ pare, che la Natara liri, o 
aU'uao, a airallio, e (laate vanttggta per natura a quella si suol« 1' uono dare: oad« 
addheoiiD, cli« Virgilio od reno ecccIlenliKtimo , nieate în prosa valsfl, o scrisse, e 
Tnllio lomm» maeitio nel dire ia proia, nieule vaLte in veni. Questo medeiimo veg- 
3iaiiK> de gli atlri Poeli, ed Oratori , 1' uno di tue*(i diie stili «&ere uato la soa eccel' 
lente loda: ma in amendue gt tdti, nluno di loro: che mj rieordi aver lelto: îl Pe- 
trarca solo k qnello , che per doU sii'golare nell'uno, e nell'allro stilo lâ eccellenie, 
ed opere oioUe coinpo«e io proia, e-i in verii, le inalî noii Q bîtognD raoconlare, per- 
che sono note. 

Mori îl Petrarca ad Arquale. Ca«tello del Padovaoo, dore in lua recdiieua rîlraeii- 
doiî per sua quiete, e vila oiiota, e separata da ogni iiopedtnwnto, areva detto lua 
dimora. Tenne ii Petrarcx, menlrei clic vi»e, graodtsiima amicizîa con Giovanni See- 
Mwr in quella cti (ainoto ne' inedeiimi tiudj; sicch^ norto ii Petrarca, k Mase Fio- 
rentino, qua» per eredftaria succeuione rinutero al Boccacda, ed in lui risedette Ii 
bou de* predelti iludj, e fti soceeisione ancor net tempo, pcioccli^ quando Danie laorlţ 
ii Pelratca era d' et^ d*anni diciaseite > o quando mori ii Petrarca, era îl Boccaccio di 
minore etji di lui anni nove, e cosi per «cceisione andarono le Hme. 



Xja vita <lcl BOCCACCIO non scrîvoiemo al preMtnie, nnn perebi egli non merlli ogm 
grandrtsima loda, ma perch^ a mc non lono note le parlicolaritik di sna generazioDe, e di sna 
privata condizione, e vita, tenza la cognidoDc delle quati cose seiiveie non it debbe. Ha 
l'oper^ H i libri Mioi mi lono a^Mi noti, e vegţio, cha egli fu di graiiditsjaio ingegno, e di 
p-andiuJmo studio, o nN>Uo laboiioso, e lante coie scilise di iua propria mano, che h 
una maraviglia: apparâ Grammalica da grande, e per questa cagione non cbbe mai la 
lin^a LâlJna molto in sua baiîa: ma per quet che scrisse in volute , ii vede, che na- 
luralmente cgli era eloqnenlivima , ed avcva ingogno oratorio : Doll'opere Mie EfHtte In 
Latino, la GEXEALOGlA DEOHUU lieneil principato: fit molto impedito dalia poverii, 
rt mai si contento di suo slato, anti sempre querelc, e lagni di se scrîsse; lenero fii di 
natura, e disdegnoso, ta qual cosa guastft nwUo e' ^tli sum, perche »4 da se aieva, ni 
d'essere appresso a" Principi, e Sijnori cbbc «flferenM. 



Xjiscbndo adunquc Uare îl Boccaccio, ed indugiando la vita sua ad altro tempo, lor* 
n«T* a Dante , ed al Petrarca, delii quili dico «hi , che se comparaiiopio si debba lare 
tnlra quciti prcttaiitÎMiml uomini , le vile de' quali sono sciitie da noi, afTermo che 
amendue furetio valcntisfimi, e Eamosissimi e degni di grandissima commendaxione,e loda: 
Pur Tolendogli intteme con trîto esamiue di vîrti, c dl merili comparare, e vedere în 
qual di loro h maggiore eccellcoxii dico, ch'egli 4 da fare contesa non piccola, perfti* 
son quasi pari net corso loro alia fama,od alia gloria; de'quali duc partando, posţiam') 
dire in quesio modo, do^: 

Che DANTE nella vita attiva, e civile f& di maggior pre^o . che '1 Petrarca, peroc- 
cb6 neU'armi per la Pairb , e nel governo della Republica landabilmente u adoperd^ 
non li pii6 dire questa parle del Petrarca, perocchi n^ In Cillă libera sleite, la qiifle 
aveiie a govemare civilmeute, ii4 in armi fu mai per ta Paliîa, la qual cosa sappiarao 
eu«r gran merilo di virtill : Oltre a queiilo Dante da esilio, e da poverii incaliato 
nOD abliaodon6 mai i moi predaţi siudj , ma in tanic difficulli scrbse la sua bel- 
l'opera. II PETSAUGA in vila tranquilla, e soave , ed onorau, ed in grandistina bonac- 




VITA DEL PETRARCA 55 

aa , r opere sue compose : Coocedesî , che pi£k k da disiderare la bonaccia , na nieotA 
di manco k di maggior virtîi neir awersitâ della fortuoa poler conservare la mente a 
gli studj, massime quando di buoiio stato si cade in reo: Ancora in Kcleniia di Filo- 
sofia, e nelte Mattematiche Daule fîi piii dotto, e piu perfetto, perocchâ gran tempo 
gli dîede opera, slcchâ ii Petrarca in questa parte non h pari a Dante. Fer tutte queste 
lagioni pare, cbe Dante in onore debba esser preferito, 

Ma volQieiido carta , e dicendo le lagioni del Petrarca , si pu6 rîspoadete al primo argo- 
mento della vila attiva, e civile, cbe îl Petrarca piu fu saggio, e prudente in elegger vita 
quieta, ed oziosa , cbe travagliarsi nella Repubblica , e nelle contese , e nelle sette Civili , le 
quali soveiite gîttano tal frutto, quale a Dante addîvenne, d' esser caccialo, e dbperso 
per la malvagitâ degli uornini, e per la 'ngratitudine de'Popolij E certo Giano lUUa BeUa 
suo vicino, dai quale ii Popoto di Pirenze aveva ricevulo tanti benefizi > e poi ii discac* 
ct6, e mori in esiliOj sufficiente esempto doveva esser a Dante di non si travagtiare nel 
governo della Repnbblica. Ancora si pud rispondere in questa medesinu parte della vita 
attiva, cbe ii Petrarca fu piik costante in ritenere ramidiia de'Principi, percbe noa 
and& muUndo, e variando, come fi Dantej £ certo ii vivere in reputazione, ed in vita 
onorata da tutti i Signori , e Popoli non fii senza grandissima virtii , e sapienza , e txy* 
stanza. 

Alia parte , che si dice , che nell' avrersită della fortuna Dante conserva la mente a 
gli studj , si pu6 rispondere, che nella vita felice, e nella prosperită, e nella bonaccia 
non h minor virllt ritener la mente a gU studj , che rilenerla nell' avversili , perocchi 
piâ corrompotio la mente degli uomini le cose prospere > cbe l'awerse. 

la gola , ii tonno , e V oziose ptume sono capitali nemici d^li studj. Se in FilosoGa , 
ed in Astrologia, e nelt'altre scienze Mattematicbe fii pib dotto Dante, che ii confesso, 
e consento; dir si pu6, cbe in molte altre cose ii Petrarca fu piii dotto, che Dante, 
peroccbâ nella scienza delle lettere,e nella cogaizione della liogua Latina Dante fu molto 
inferiore al Petrarca. Due parti sono nella lingua Latina , cioA prosa, e verşi; nell' una, 
e nell'altra k superiore ii Petrarca , peroccbi in prosa Ungamente h pifi eccellente , e nel 
verso ancora h piu sublime , e pifk ornato , che non k ii verso di Dante , siccbi in tntta la 
lingua Latina, Dante per certo non â pari al Petrarca. Nel dire volgare, îl Petrarca in Can- 
zone k pari a Dante: in Sonetti ii vantaggia : confesso niente di manco, cbe Dante nel- 
l'opera sua principale vantaggia ogni opera del Petrarca; £perâ conchiadendo, ciascuuo 
ba sua eccellenza in parte, ed in parte h superato. L'esaere U Petrarca iosîgnito di Co- 
rona Poetica, e non Dante, niente importa a questa comparazione, perocchâ molto i da 
stimare piCi îl meritar corona, che l'averla ricevuta, massime, percbd la vîrtti e certa 
e la corona talvolb per lieve giudicio, cosi a chi non la merita, came a cbi ta merita , 
dar si puote. 

( Fimta le vita di Dantt Aldigkeri e di M. Francaco Petrarca , fatta per M. lionard» 
Arttino l'amo 1436. nella Cittâ di Firenze , nel meu di Magjio. ) 



o 



DAT^TIS PETRARGHAE 

AC 

BOCCACCn 

VITAE 

AB lARNOTIO MkJfETTp SCBIFTAE 

Quae primam recensehte 

LAVRENTIO HEHVS 
m>i NM DANTfS AC BOOCAGCII nru k Stccon POLEtlT(«0 aminti 
ic mHtmLi;.u ixcnnis ts I. M. PHILELPHI usulo «■ DANTM , 

ITBDU, «aiFTA BTC. tnCTANTUDI* 

Fitremiat «p. /. F. Si $wm ut m 1747 m I. pnitmmt. 



/WnMrttt. M^i Sxfttttnrim. B. ItAlKO FFSCAHF.fO JTy. ac D. Marct ProfurtUori te. 

iaareittiui Mehm D. D. C. 

Stitotiae UUerariae tcgmtio , liberalium tludwtum icienliaTum^ue ptritia , pfrtfUCtMi^ 
biKi IM t^/erum praetertim monuMfMorum codiea amor me impuUtvwt. UI."* acEse.-' tortf 
Ftiicafttie, M iM tanmXii Manttti K*vtJ.«. , in ţuo ffaittii, Felrarckat ae Botcaeni vilae 
^eteriitlilMr , nune primum mofiui ex parte in luCfJH erulum. notaini luo inurihereai. 

Onaiito in kumanioret seMtioret^at Masai , yMtrirai ioc/a ffrf, amorr p'rciUtUi tit , 
tatii ea wKfiu iUa teUelatiaiontm lHroriim utpeUtx, cui mumii sumptibin, umma^ in- 
^atlria dami tuae a te nUectae, rtgioque pene luxa dedieaUe, mKtu diaque se4«to ineuiat. 
St^i 4Mtm ex me quaeraX, fuanti apud te uni veterum mtwimemorum Ad^o*» deuendtt 
in wtedtmm BMitfJitt* ilis etleierrima BrMoham CwtUnaht Mieaemi, ^uar ni trmdUiuim» 
iiio Purfkrălofian falrUm Aw/ar ortmiabnae lUipaUifae tuai cftdila. ai Hdem eniaeluae, 
tedHlitati^ue iopi^ntiitime commissa eH. Cui rrro ignclam tit ffiiloriae Utierariae eoynHiontm 
dttieias luat etse? Vrt (/uit adeo hospts tn Lkierit rersaivr, ad cirnit auret fam* HM p*r- 
venent BUtwiar. iUiut Ijllrratiae Venriar , in ^ua eoafinenda deeem el ampSat amit ai- 
tatem luam conteni ? icilieet Aoe vnam deeue videiatur amptnnmce VeneKnum Utttrit fJo- 
rentiMm ţieriae, tit tir iiorf-Vte jftihii in4iUtatkt pJtMftMimum umnetvm tplendore, eru' 
dUttnitfiie lande florenliuituk torVik nfdl, ttrijUâţiIt ptdtiti marrartt, liHerafvtnijue ¥e- 
melarum ineunabula , atţue incrementa tid scrot ttstfue nepvte* tTammittertt. 

Quamobrem dicam Ubere tfuod uittio. Tu srnwu omnium, ĂwpUsi. Futeamt, fniiti 
fui litterariam Veattornm Sisloriam dettts IdMiosis^ue ehartit explicare auais es. ut nno. 
Xâu Itta in Vcitetam Bemp, merita Aoe beiufido lempHerno augrrrt . imiaortali^ue Veneternm 
twrum ampUladM ham citam tumiUim adilura. Sine mnvm HM cH , ti eminenţii». Cârd. 
Quiriniu («f tone Deut ^a/is , quantutgue trir !) (frande profccta et immorlaU aelemae urbit 
retlrac dtcus , ei ornamenlum , eseerpla Vendat iilUraturăe , ad Fraaciteum Bartamm ipe- 
ctantia, tiU nnacapavcrit , tibi<jue teluli in parten lahrum suorum voealo legenda miterit. 
Yettram al enim LiUerariam ihtt^iatn tapaţi menit eomprehcndere : Tuumque erit eamdcm 
peilcrorum memoriae eomneiidasH , nee ulius ex hac lua laude decerpere quicqitam poterii. 
Qttvd ti maioret tuot, akâttM «tfuMffiM ab uttlma us^/tte rcpefmt ori fine, mecum ipu 
rerttw, fumotat Fatcarcnorum lleroum ante oeuhs miile ohvettanlur ima^nes , ^uorumejrt' 
fia faeta Veneti MudHit maiettatem crrcuatulcnint. Quaenam evim etorisami Ludovici /*»- 
aeareni memortam dHebit otlivio ? rniiu domut duteitumam Musarvm donucilium lemper fuH, 
^aiţne el ad puUicas enras et ad humaniora haee stadia semper divi-tus, ma^nuni et rei Pa 
iUeae et Utterariae incrementam attuUt. Al fuid Ludovici aUorumiţue maiorum tnoriim tandes 
jettatfue commcmorem? Quum Iu, escelUniitt. Futcarene, atitam in puhlicis munchbut u- 
tcipiendis lapientiam . maximum rerum uium in cxercrndis. in deponendis eximiam animi mo- 
dcralionem, aequam rebus in arduis mcntem femperatamijac ab insolenţi laetilia inbonisiem- 
per praelulcrisf Quid vero praetuleris? imo et hngo soperes inlervallo, el rirtalam luarttm 
floria ac laude dcieras. Tibt itaque , taptentittîme Futcarene , hune novum liiellum dono, in 
fM molctlias fratitsimorum manerum , quibui coAonestatus ct atiquantulum depoaat : Tiii n- 
fMm, *( eruditissimo iudieio lao vel tttt vet cadal. Dtii. Florenliae Kal. Ian. MBCCXlVff 



59 



CAItDIW lECTOm I.AIH. MCHtfl *. K n. 



w 



y nitriot pTOtrtarM »f pi-antaMiitimot studiorum luorum frwitu.quibus lannolttu Ma- 
tieilMt tiMira* noti t<m mulliplieium lirtguarvm fo^ilimu, quam KirMiarum omnium 
«tundatuia ctaiitsimia Hmp. LUttrariam ntf. XV, loruftetavit , tnoTimi ţaeitnda eW 
DA^TtS. PET/tARClJAU AC BOCCACCfl VITA ab mdtm Latinii lintri» fra4ila. in 
qua h'Hi modo illorMni triitm pfatttantiaimorwn PoHantm iludia teriptatfut, vrrvm tliam 
tUrarumqw Liilrrarum, tive Oraecantm tire Lalituirum infimabvia ^atqm iiurtntinla po- 
tUtvrtim memoriae commendavii, 

pMranhac rilam ah tannodo Mantllo ttriplam edideroi PAi'f. Tonuuinta Aemonietuii 
Bjpiteoput in Vf-Uarcba Keilivivo, q«i pltu vitt limpliri i'n Jiicflin prodiit. Sed Armimitiuit 
Aniialu ttonnulta exibri m^ftea et mutila, fuot tkgantiâtiwae vitnt taudtm aliquantulum 
dHtnttl. SpttimeH t/tmqut tiiat Bocv.tccuinae i> ManeUo Mmpositiu ex .US. Codire Bî- 
UttHiiicae Slroeliantu pauim prodtaxrai doctiuimuf Msiuitos in Ubro mi tit, btoria M 
Dtenmeroav V'trvnie ITVS. ntmpt P. I. Cap. Vi., o&'uţw , ţi*a* ttqvimtw. 

PraetarM Sam, tobh, M. D, V. C. toikm fHO diximui amto i'ii luerm pnivUl ton- 
dini kbroi dutu 

De Gmods illusiribui LioRiuis Gramao, Li(»raramqa4> hnroanionim liutaarntoribuf , 
eonim rlU*. ttcripll*, el clo^iiv, (|UOS v Co(l<l. potissiinum MSS. aliJR)u« aulhcnlirlfl du- 
sdem ftc*f mniiinK-Dli» dfprnmpfii-rJil MuniphwJuti Hodiug S. T. I>. haud ita prtd«m R. Pn>- 
fessor ci Arrhidijicociu!) Oxonleasifl. 

MuU* »ynt fMW AiHC Qfnaeola in Hxstoriae LiUerariae ntmmodum odHci fo$mit: 
j^mima vtro vel ţaUti w/ inepta. qHot txpunftnda e$tmt: plura eliam nune priimtm tx 
MSS. i'n luc*m «rula, lnt<r hitfc reettutnitt $unt exetrpta quaciam tx vita h. Bocetetii 
noMifMm tdUa, otque a MantKa r/ucHftroM. A'om Cap. /. Lih. i. in ţuo de Leonlio Pilalo 
Tke*tahnierfui, vel potiiu Calabro, Boccsccii tn Gratcit Htteri» prateeptort, loquitvr pag. 10. 
Mţ. «IM vitat mrnlionfm ţacU kis tierbi$ — Riuftdmt Pilati iDemhiil lanDOlia* Hsoellas 
în lila BiKcarrti nnmlum edita; Huuc (Petranham) Botcilitu, ot arbiiror, imitalns ec. ae 
treJ*cim ftriue afftri. ituuper Cap. 11. eiutd. Libri uftt de Bmmamiek tt foantu Chryto- 
hrii fdiutril pag. 61. ă»q. de Bitimaniule rerba fadent. — Idem Măndiuj in Roceatil vita 
MS. Noii mulio potl Bocntii oUtum oomplure» docli bominM etc. produeiliţve rtturgtntiuM 
•n Etruria Graeearum tttlfrantm Hittortam n'^infi «x vmihut rircumteriptam. Ani- 
madeerUnda (ttmen pnie ^eieri* eerba ilttt, quae initio tiutdem Cap. II. }ia^. 13. fcyuntur. 
vbi Boecacctanar t'i(<*r a UantfM eomptmtae rdiUa promillitur: lanimiias MancMdu ipsius 
[Chrjitohra$) discipulas, idcmque FtorrnUnm in rita BoccaliJ noodum edIU . >ed a noU« 
olîm Jn alîo (|uod3in opVf« pdnMta, tcstulur Jllum ( Ckryiohram) «b ipsa luque Cooslanti- 
Bopoli intiuiliim fuiuo a Florcniints. Ke m»(ţnis varinruin rerum pollidtalKinibna. 

Al Boceaerii vila, quam poHieitiir, eoniuncta at alieri. Danii* teilictt tt Peirarvhae, 
fiNM quidem Irtt opmeuima qtuidam effi^wnl, eiti rliam laiaMim brtvUtr. *fd eleyanter 
•tufiîttu est. Quamobrtm'uMtu di$eerţtmur laniarelio-qta inhmato vulnere eleganlim- 
mu Mmelh UttMT. ti uniu» Baeeaeeii vita, Kiliwl rxtrfma laMOHmado Hbrlli par$ a 
ntiquo optitcuh aciiUa in Iticem prodirelT Quae qaidem tjuum eyo mmim ip*e perpende- 
rtm, mtUtumqve utilita4ii «t inlr^ro hoe -UbtUa Lilierato» ItomiHet pereeplurot fort pro- 
spinnm,iUim editionem oqgrtsita twm, ţmim pratatrtim haee nottra lint iUitqut iMNia 
iniicere roii iure nottro potsimia. 

Fundum huim noâirae editionit mihi tuppfdîtaril nUiditnaua Cod. Menibranaeeu» 
BiU. Med. Laurentianac qut Pi. 63. num. 90. adservaliir. PraHer twnnulla, qitaf l.iipm 
CMlelliunculus. ti Frarwifttu» PUilelphiH ex Grat€0 m latiHum cerlit . aliaqm pmtca , txm- 
titul viiam mortjqur Inum . quot quidtm pub. iuri* in praettntiarum facirnw . u^iatiUur 



6« 



MEHUS PRAEF. 



fliiniliili vila Socntii ae Smteat ai Aifiunuum Arogmam Rtyem mtiue, qttarum duw 
jMMfmnoi IN Praetura Piteimsi c^a^Muitas a Manrilo fuiiu traâit ffiUdm». 

Itoc wro nptaaitvm ab lannoho duaibralum ettt MlatW ipMînrf MS. Codrx. qvi 
Manettx wtmtn vitijm pro$ «e fert. Ltjilur tnim inilio, anti viMm Daniu tic. Hote «fon 
iitdieia magit o^fw magii confirmai Italdiui in vH« fiutdtm Mantlli, qiom T. IX. P. TIU. 
Th'-.i. Anivj. rt HiiU Itatiat tdidtl Peir. BnnnJinnu» «itiof. rKVHmfw T. XX. Serip, 
Ber. llalieanm MontOrioi ruriM in lutem (Xtulit. 

Altelor pro^iontm exortui Looiţaeforam apos u tonpoiuiiu aprrU intiNif, eviti* 
qvOm parn* Mmullut mtler fuil. Qtutd ti Umpus inţuiromvt qvo el. ManeilM hme 
taborem tiyyret$vt lil', eontlat ante Nowmbrem an. 1459. eonftelum iam fuiut. quum th- 
itnlt Oelobrt eituden tmni Ympoii dîem lutan obierit, ui praeier aiioi teribit 

Anoninu» MS. in f^od. Char4. Bil>lioII>cc«e PalotinM, qui lUliav liisloriara ab anoo lilO. 
a<l U60. /(«fo« (bdunf. ffwc aeeedit 

Barthoton. Fonliui nd an. 1499. io Atraalibas suoram temporam qai tu Coit. Chart- 
BiM. RiocardlanM adscrvantur. 

Praileroa wtulal pott aniuiin 1V3C hune vilarum lahortm mohium fuiise Manttttm, 
liqwidrm in prootmio eomounoral >itam Daniis ar r«trafcli«« a {.«oiiflnlo cofopOflUn, 
fuad quidcm opmeulitm anno 1436. ftucuhratte nat «doett Cod. Chart. BM. U. £«urm- 
rteuc Phu. 4i. n. 17. f Hem «m in Caud. cf«nm n'unlm leononfi foq. LXIX. tammt- 
fmmvimu. tntmo gwum MaMim ieribat m po$t Iahoriotvm ae froNmun tongacvorom 
opHt ha* trium illtalrium Vilai reereandt animi gratia iMlinit UllerU mandatie, ttmjnu 
fuo wUmihraxmn fuil «obii anie octito» tine ulla cirevitione ponit. Bat ttro tret Poiiamm 
ntat tmm lantum oputeulum, ui dixiimu, componuni, quamvis Kaldiut unamquamgvt 
libntm afptilan» in ires libtUo* diitribuiiie adealwr, ot wHHn o MomaUa HbeU^m «on- 
Jfdfwm fufiM paiet vei ex unico prooemio, quo ad tn$ iOet 9Ua$ Imautitu preefalui at. 

Ct oulem ad jprooemium deieendam quo Stanetim fasfieulum loeMpltlmâi, id ribi «r* 
goHi in eo dedil , ut tot commtmoraret qui ranmdtm Potlamm vita$ iradidert. 

QuamobnmaDantttxormunoitdoetl, eiutdem vUmn a BOCCACCIOmattrmitrmoM 
editam, tt a LEOSARDO potlra, omnium eiut temporii eloquenlinimo, Fhrmiino idiotnalt 
eonteriplam fuitK, quibtu Philippum VILLANVM adUcU. Boccaccil ac Leonardi oputat- 
fum Iwem puMicam atpacit, iîlwd ven Phil. ViUani ntmdtm frodiit. Miror latnen Siceo- 
ntm POLUNTONUM alteram titae Danti» tcriptortm Mantile notlro ignolitm fuisn. 

nic ttt iile Sicco PolMilonus Caneeliariia Palavinui, qui Stc. XV. ftoruii, de quo 
dii$erialiontm quamdam Liptiae in 4." iditam elueultravil Io. Erhardi» Kappius. Hie Ha- 
qut Siceo. vei Sico. «( Switt, ut tu MSS. dicitur, in qaibut Potentanui eliam qumdo- 
qw.vtl Poiontonua pro Poienionut nominatur. opu» qwtddam i'n XVIII. Librot ditlin- 
etum ae Do Scriploribus LAtinJic Latînac Lini;uac «d PalUkmiiD fliium iaăeriplum eompotuii . 
quod in Cod. AmbratioMU Medioia$tmiit MS. adtervatw. AtUnm nmdem emerit MS. 
fsempiar laialur Âluratorim m vM'aac ap. hatrtdes Marck. FtretUini M. Vicecomilia Jtfr- 
diotani. Yilam DANTIS imaeruit POLKNTONVS Libro I V. tiasdem operit.cuiu* qiidem. 
quum apographum a CUtrite. Iot. Ani. Saxio ctieb. eiutdrm Amitrotîanae Prarfceia ticri- 
pnim. ad ifM tnm im iMril Exc. alqut aniplit$. Tktodonu Atexand. Trivullius. Pamat twu 
iKUt tt onunimlim, Kiic pMici iurit facrrt operat prUium ditco. 




IN MANETTI VITAS 



6i 



E. 



jaden (eime tetnpora DAnlem Allegn-ium Florentinum dvem, tlqa* PoAtam eţregiam 
haUieniiiL Ism quidem, ian paulaiim quaa longitsioio c ^omtin «xcilabanlur Miiue. 
&aDOs quipp« post qucai nominavi luveoalvn mortuum, xl miile iIonni«ranl. Hoc rero 
(«mport, vt wninoleDti solent membra movere, mmIos terjere, bracbia eileiiderc cae> 
(>«TaDt. Sed in S>oelA Daiite neque miiiDs «cienltae , iiec piui felicilalit qaam (u Muaato 
fiut; qaippe utetque PoeU, ut«rque puUu» patria, nterqae in etilift vtta defunctul esl. 
In Dante vero iD^emum erat, et sladiuai liberale-, erat conpeteos erudilio, oplimus in 
docinnii. Eiat multaruni t«ram et novaium et velerum noti teiuiia «goitio. Bona 
3ut«iii parentun, opesque ac «tara, qnao Fortuiiae appcilantur doua faaudqua<juain 
obicura. 

£rant denique iii eo nul la , «adenqne prsecLara viue otnamonta, quibut haberi 
magNO in honOTc , carutque civilati suae , ac exterîi foma iioiDioU esw comneodaius pu- 
«eL LJnguaQ modo paululum e»e libeiior , qnam tuii plscor«l ctvibos videtutur. Ilaoc 
unim ob rem in cam invidiam, alque odttim ett prolapsus, ut veluti homo qui eswt iAc- 
tiODti advorue, ac hoit» pairiae, in ctilîum pellareiur. 

Se qutil«m tune ad PrîmatM Italiae «'«ntulii, et apud eoi tifignlarom ob rirtutem , 
ac terum muilaium scieuliam liberalitvr utiique, ac multo cum bonore ciic«plu(,aique do- 
nalua ««I. Aniios viiit qiialuor ct LX. Ravenuae tandem nortuui ac sepultut «tt. Aan» 
erat tone Kativitatii Chrbti MCCCXXI. 

Scrtptac rero ab eo tra habentur COMOEOIAE, quibus, duce ac naţiclro Virgi- 
lio , explicat , quao apud Inrerof, quao Ia Porgatorio, quae apnd Superos morlentium ani- 
mae haboant. Ilaec patrîii (jniilem rerUi , ied quantum id scribendi gennit, et metri 
ralio paliatur, taiita tunt gravitate, îngenio, arte dkia , ut profeţia non a Poeta modo, 
sed perilo etian a viro, atque ucris in lilteris perito, et magno a peiito videaniur. 

SoluU vero diclione, atquo Latine llbrum unum DE MONARCHIA &crîpul. 

DkIoTum eîui memorare unum hoc loco placel. Inleirogatus namque Veronae cui 
iiislrtoni bomiui ridiculo et dicaci Dominantijt aula, ac ciritu tota favcret, sibi aulem , 
qui euel vir doctut, atque Poeta noti anicaretur qujsquam, reipondlt id evenire, quod 
iimilci iui mnltos histrio, ip» vero nuUum habereL Saltă quidwi responiÎD et roordjx. Ne- 
que vero quidquam est, quod facilius hominem homini, faiMi ntorum similitudo coniungat. 

H<ue iBHl ţuae de Dante stripiil PoltHtonus. At MS. Itifrerdioniu tem vUom Danti» , 
ţpmm oJJDrtMi iUaitrium Schptotum uUUr tfftrl. inâpit tnim ttita Dantit. 

Aetate lila plurimi babili tuni, qui forte h1 pOM«nte Coelo, non sine lepoie M 
gtavitale sini tingua patria poetaii. Hos vulgam poetas vocant Tfauici praeeipue tio< 
raines bi, ac praewrlîm Florentini , quî ad id singulari rt innata quadam industria , U- 
cnndia ingenîo feruntur. Horum praecipnura ac prindpem omnium qui eo in genere sunt 
vrnati veluti eius rei studioşi, Dnntem Alegerinm Florentinum e&se. COMOEDIAE ab eo 
scriplae sunt tres, quibus duce ac magistro Virgilio explicavit, quae apud Inferos, quae 
in Purg-itorio, quaeve apud Superoi agereolur. Haec patriis verbis: graviler tamen etc 
DttiHtt aulem. 

Tandem vero Aaveunae di«m obiit, ac hitmatui eit, anno potleaquam Cliriitn e 
Virgine nasceretiir MCCCXXI. annot ipte non iategroa quatuor et LX. nxit ele 

Vida verhmm ditertpantiaiH ijm wtnm^e apo^ra^mm ntHur. Quamobrem oput ett ut 
aliere rice SerijUoret sms Mustrei metiori nitiăiirriqae ordine diqeuerit PolatomiS- 

PcT ta cireHer ttmpora qvihvt leripifral Manelfas ftorehat Verotne h. M. PSJLSl- 
FffVS, a Veltiilello perperam Marcui appettatus , qui fuum mutla Daniis opera tidiuel , 
^ffrvM erai Ulterarum attfrnitali nuHa memoria etmmendota . ^uae<pie tK/jue Boccicciu», wc 
Uonardus mh^uam manikat alligiueax, de Dantit ciia, ţenere et morikut Ubeltuu ^«emdam 
eompouH, at^e ad generosiim civem Veronentem Petrum Alîgerum miiil. Adtfrv0i*r MS, 



(ia^ 



MEHUS PRA£F. 41 



j<t cad. nUidiis. mtmbran. Bibi. Jt. Laurtntianae Pf. 65. n. SO. ia 4. prafadit epitteii aJ 
tiiius cak<m it^ar. Vtroniu XIII. K. la*. U&3. Petri Alifii Hanlit Poeitu pronepo^ ia- 
wripla Pelro ^c Medicii et ThniMc Sodorino, tfnihii Danîis riUm a PiitUlpĂfi scriptam 
mittil. [ FhtfiUiae panta fi Ti/p. tayheriana anao IS^D. a ci. Dom. .Moreino nolis illu- 
straUm, in htcein editam). 

Multa iant ad Danlii tiudia, teripta, pMtca mu/ura, geaut^ae xpeclantia, de quibui 
edisscfU Philriplm ftutiM^ren tfudUorum rammodo imerrieiu nauiiuOa excerpam, quae ali^ 
i/uid utilitMit hiMriat tillerariat aHatura tint. tla^ue de Bruntllo lATtfiO Oaatii praterptorf 
haec Aaiel PSaBlPHUS. 

AccedeiMt a4 haec BniiictU» Latiaiu vlr (loctjuiinas , quaiitum ea tempeiute aller 
iiiveiiiieiur nemo, qui et boiiarf Ojintem , ci inotierc ut omitem operam booi!; iilteiU 
ftilubvieii no» (le»istebat. XvUuida t>era sunl^ae de OaHlU imperdia in Graecit liUerit Mfrat. 

OrthogiaphÎAin , intuit t«Debat ad uu)|u«in quaiitum potent siiie litlerarum Grac* 
caruRi cfi^itioiie conScern atc. Qiianiobrem Graeeas iilteras ignvrabat Danfet , *pmd etiam 
Iradil Majiettui, ( in fae apttScali ) v^' Daatfin litttratum Gtaeearum eogaiUane «mniim ea- 
nitie lejtatitr. De Daniit tmtem studiit Aow tradit PMelptuu. , 

Crerooiiaie piinuim I'fciloKiptiio stuJait naturali itc laliotiali. Moralctn cuini au<IiveraC 
a Latiuo pfaeoeptor«, AlberltouiM ac D. XltODum biuiliarisstnios redJiderjit abi. 0^ 
iade Mcapoli tandiu vacavit Logic»et ut nirabilcin et a loanito Comîle, qtu docelnt Cre- 
moiiae, et a Paulo Archino quidowbat Neapolt, utroque Pbiloaoplioiicutiuimo,et doctiKitno 
laudcn leporuverit Hune deiiic«p» Pari^iut Galliie trama) piu. ie lonuîi aliquaadiii civitas, 
ubi Horenlissimut tecnper ftiii PbitoMphorum Sludium, babeluique in primii iu pretio. 
imn mediocri dialectica. Ka in civitata disputavil uepetiuroero, tutatiiaqil« fuit . coBdu-.; 
gjoiie» apetliwiniai, et dilfidllinus dufailatiODei optiaiîi argumentatiotiibus oppiignavit. MI- 
rnUiuiur ii Galii, qtii soleiit iiottri» pim etoti, oon potorsntquc non amare Dantcm , 
obiervareque ac cotare. . mi ; 

Rediil in Italiam et apud Caoem Graniem Verooie Prîacipemegil alîquaiidiu, a quo 
fuiiiiel manimii ouper bonoribus aftectus,cuiits pr«cibui molus eil ut interpreta lelur sui 
operb Paradiium, eique tilulo daret. CoDimentarh» «90 illos iiilegros baboo, d illis dcle- 
clor coaximopere. Non sont ea oloqaentlae praMtaotia, qua vel Cioeroais sunt oraiionei, 
Ttl eoram codicea, i|ui fueniol apod veterei ditortlsfinl etc. Acdpe imae ea ftue Damii 
uripta pertineal. 

HiccuimPofiUei ECLOGASnonnulbsedidcrat Intiar Virgili,ol EPISTOLilS iiinu- 
iMrabilospcn«,etEP|GHAMMATA aliquol, et DEEXILIOSUO LYRICGM CARMEN, 
quac «tdinuR ac legimuţ omoia, n«c visa sunt indigna liro docti&simo, sed merîlo cedant 
huicdicendigeneri.quo nequcaltus ant«îpuiu erudittur, iiequoiKiil ipMim fuil hactcnuseic. 

Paulo pau de Danlis Comaedia Ha tofutur, 

llaiic coepii eflicere Daniei anuo a^tatii wae primo, ac vrgeuRio, interintu.a)uque 
p4r oenpatioties bellicai , castromiaque peticuU i^induduin, edldit demum Eavennae anno 
aetalb eoae ncando el quadragwiiito ele. et paido pM 

Edidil vero Dantes et CANTIONES ot SONETTOS, quos valsai appellat, quam- 
plurîmo». Sed cantioiilbus vicii cetetos ontnes rbylhaaoruiD maglitro*, «ica imprimis, qua 
MC incepit, ut ciu» iuterpreler tcnum initii : 

O eiâ vis taper'u , amor , ett data fonis ai armtt , 
So&'f ut tttidiiuf sjplettdOT ai cre ruit ele. 
m\v ( AiMfr che mim/i tua eîttu dai cielo, corn' ii Stil ia ^eBdtre ee.) A paulo iiifra 

Edidit OUELPHORUM «t GIUELLirtOHUai HISTOR1AM maleiua sermoiia^ oratidA 
titqi'Q ţolula, cuiul hoc «st iuitiuoi : Faduro uîAi de retut nourii verba , aiirereintum ett 
me fuiof teaert dicam, ne i/iiid incomposite ele. llacc fcro sunt qaa« lua dixit liiigu.!, Lit* 
lerarnmqiK roaiidavit itnmortalitaii ele. dtinde : 



IN MANETTI VITAS 



€3 



Ronuno qutilea slilo edidit opos, cai MOKARCHIAE <)edit noavn, ctiiui lioc «ir 
principium: Maqnitudo eiut qui teda ia ihrono cuniis domisuHur rtc. E( fmto \>0St. 

Kdiilit et Opuiili^ VULGARI ELOQUENTIA boc priiicipio, Vt H»matui Uu^aa tn 
tolum fit OrbttH mtbtitlata TtrraruiH , Ha notlri cupiaat noMitau Mi<tm. ProptfrtMpif dif^tUia» 
tsl ifidit rtelt atUttt, ^uam ptrilc Latina ^c^am dioere rlr. 

Mtium âuâa tptru ţiiod a P/iiM^ prmiveitar diffcrt ai eo, ^o tn impiruit Da 
Vulgari Eloipen(â li^ris Ugilur. QvaM^rrm mofis alqiu mofis e«aaai veta statine n&nBul. 
las, ^am opinaţi suni du»$ iU«i de Vul^ri Uoquentîft li^ot, qni LaltM et llaliff eireuM' 
ftruntur. nou fmuf a DanU («mpvulot, jttattrrUm <fuut» Latine laMam eos elutuiravttH 
Oantet, ut PhiîtJphm Ustutnr. Sf^uitur PMHpAaa 

E'Jidil «I EpiiloUa iiiiiuinuiaLilei, aliaiu cumt eit lioc principium: Ad imiflisumum 
nunaortim Reqctn. 

Mafna de re fanta i» omni^s dissipala , BfX dtgmsume , eoeyil mc indignam expontr^ 
nanum ratamo rt ad luam humanitatem acc<dere , aliim cuîus eit hoc iniiiutu miiu) ad 
Boniţaâum Ponlificem Saiimum : 

Beatitudinii Tuae Sanclitas ni/iif poleit comitate poUulum , yw» netă in Territ ftrtM 
CJiritti tniui ni miteriondiae itdei, vnae yielalis extmplum , fuvtmae Relifitmit apex: aliatn 
(|iia filium alli>qu)ii|i , qui Bouoniae al>ciat, cuiut hoc en piincipiuni - 

Seiealia , mi ftti, coroaat domina et eot tonleniM Ttd4it , quam enpiunt sapitnlet, ne- 
gU^unt insipitalcti ionoranl toni, vituperant maţi etc. Edtdît aliat, qiias habeiil tntilli. 
Mihi quidem tyi ciiumcratr difBcitectc. De I)anti$rere Ltgationilius haec affett PhiMphut: 

Qualiior ac decent Legatiouiboţ est in Rop. stia biiiclui: nil SeiteiiMJ pro 6nibit« , 
<)U0» *uo tiiitu composuil; ad Peraiti>o« pro civibut i|utl)ufUm PeruiJt tleleiitis. '|uo» 
iMum [cduxil Florcnliam: ad Vcuctorom Reap. pro iungcndo foedero quml eQcdl ut 
roluit ; ad xe%eta Paitheaopaeuia ciim maneribita coiilrahonda» atniciliae gratia, ijoam coiu 
Itaxit indekbil«m : ad £il«u>«ni Marcbioiiom in niiptiii, a qiio praepoiîtus eit L«Aatis 
toliquit: ad Cmuente» pro finibus, quo* composuil optine: ad Rcgen Par thenopscum rurţus 
pro libcraiHHie Vana! Btrducii, (|uem «rat ultiino afEecturm Mipplicio. Lilwravil anlam 
Dautti ortlio egrogia Sta qua &k iaccpil; Nilii) «t quo »is, Rex uptime, conformior Crea- 
tori ranctoruai et Rcgiti tui brgilorî, qium miMiicordia i^t picta» «t al^ictoiuiD comoii- 
Mratio ele. Ad BoniCicium Poatificem Maitmum qoarto fuît Orator, semperqae iupetravu 
quae voluit, oiu ea LegatJoiie, qua noiidum crat funclu». cum exui factna est. Ad Rogom 
Hunnorura blx miuBt oxoravit omnia- Iu GatliamAd Regem FraDCorum Orator aolornuni 
amkiliae vloculi^n repntiartt, qiiod Iq bodieruam usque diem radico liat<ct. Loqiicbalur 
(tata idiomaie Gallico no» iu&lpide, lerluri[ua «a lîugua iciipftltte nonnibil. Sed «a durata 
xat refero, quao cerlo scio, quaeque ip» vldi. Celera noti ausini alfirmaie. De Taadtm 
baee de Daniis filiit , poUeris^e tradit Pkilelphas 

Fitjos babuit quatiior: Pelrem, lacobum. Aligerum el Eliiaeum. Pott* «unt oppreui 
Aliger et Elisaetia, cum aotiam duodccioium, alter vcro oclavum aiiigiMciit. lacobuţ 
obiit Romao por aeris intenipeiiem, cum illo profectut est pater Oralur. Pcirut auiei» 
cum Kloreoliae coepitset nATire operau îuri civili , deiiide Senae , Bononiac demtiin tlti- 
diuiB expleviuet, «sKtquc jure-con;ultus eSectus , Docloratuiiiua dniiatu» iutisuibua as- 
sMm, duiD pater vixit , cum s«cutu» eil pienliMicne. PotI paUts obitum , de quo tioti 
■nullo dioetur inferius , dimi»a R^venoa Vcronam accoMil, el cun asiiduitalo coniuU 
tJjKli, Inra leticitate pairiae menuniae mull»rut» adiumeatii dilissimus bctut «I , inco- 
luilqite VeroniiR. Ex co tiatus «tt lacobus qui Untundem adhîbuit operam Legum scieu- 
tiae, rythmisiiue inlerpretaluj «tt avi codicemrei verilAte a Petri paliii Cofnmoutariolit 
accepta. Eisiant autem in bune usquc diem uthusiuo Mutautiae , el quas Patru» de 
Dontîa H) patris prolulil librii, et quas lacobat rflhmii expreuii, nec atbiUor qatn- 
•]iiam recte poiM Daniis opus eommentati , nisi Petri videtit votumen, qui ui setnper 




«4 



MEHUS PHAEF. 



«rit cum patre, iU diu menteiD leaebai iMlidt. £x hoc Ucoba natui eil nemo, qui 
diein obîit iuD>or. 

Ex I'etro vero IC pott beobam natut tU alier Dantee, ob avi memoriam tic a 
patre tiomioatai, qui et civIi optitnus înit et vir dedilus laniiliantMs negotiU Es Oaotc 
hoc secundo natut tu Lcoiiarilut rir inlegerninui, qu«in >e memiait Leonardus ArTclinut 
vidisw Floreiitiae , qao piofedus e&t viieadao urbis gratia, ad lequo Umquaio a proavilae 
meiDOiUe ainîcitsiinum doveoisM , a quo nmlta snie antiquiutis , maioTnraque didicerit 
ornaoMoU, q«a« lUi faiucnt (dcirco iucoţnita , qiod iamdudam alias urbe* incolniuet 
Famitia Dantit. Veniiu vero dixtl euni illo multti«oniUtun) , luminoque cuia vesliiuea- 
loram ornatu, onuiqtie spteadgre, iuveuemque (atetur Arretinus se vidhse ut nobtlisiimunt, 
jta prae w rer«Bt«m naiinue lîgaa et virtutls ct graliae. Htc quum et paterna mânu 
prae»crtpta leniuet quampluTima, dHigentetque oo<up«iiiut oauiem patfiamaDtiquiiatem, 
rediii Veronam , progeouilque filios nonuutlos, e qnibui hodie dutntaxat hac rescitur 
aura Peltut iunior , qui a Petro jDaulis primi fliio nomine donaiut est, quI ct optimus 
vir e*l, et civis înteţioTrlmut, quique in urbe Veroiui matima et apud dvet, et apud 
univenam VtoetoriUD Rerop. et aucloriute valet, ct gratia, quo ego sun usus quam ft- 
miliarbunie, atadivitquc a me nounullat Dantîi atavi iui parlei , quas antio supeiiore 
suta iiitorpretatus Veronae, mtriliceque cit iilius («ctione detectatul. Ex bocautem Petro 
<luo iu»l fllli, quornra alium Dau tem , alium volujt a lopctioiuni memoria dici laco- 
buni ctc. B'aee tuiH quae ex PMfphi mt. U^ito ad D«nlem spectaatia in Sttoriae Ulterariue 
inerementum erm poumU 

VI iuUea ad Mantttttoi lUHnim revertamar, ex Iriias aactoriius quM DantU titam IU- 
Urii mandaue norrat , duot lanlimamda Leonardam ndelicei, ei Boecaeătun probat. 

VIU.AHVM etro tanuţuan ieiumm, tffnc f^Um notai. Al hnge alUtr tentit Mariiu 
PBILFlfnVS. aiquidem BOCCACCtf ULEOSARDI taiorem improbat, ul^M PRIIELPBI 
centura erudilit innoleual eiusdem [ in prooemia ) verha saineetam 

loanites enim Doccacciui Florentiims vir iua t*mpeitat« doctisiimus, et Leonanlus 
ArretiDiH vir notlrb diebus unice doclus, ac eloqueut loaDem bac iit re mea quidera sen- 
teiitia laborcm auumpt«runi, qui vulg»' servire maleotes, qaam docţii hominibui vulgari 
Dantis vitam stilopericripieruat. Quorum uterque ut arbîiror diversa ductui eit opî- 
niooe. Boccaocius quoniain valeret plurimum poliiistima Florentiae llogua: LeODardus quîa 
vidarot Dantit codicem rjrthmii e^sc, noa carmiae iotignitum. Expcditc autev neuter ezo- 
cutui est, quod inc«p«rai,.cuo> et alter capidiueit tudaadii aptior, qnam honinom graviuin 
et excdlentium enarraiidis nioribus ita tit , quae ad Dantom attiiicbiirit, complexus, ut 
amantcm aliquem FJorium te ceiitoat efBaiisse. \lter vero Latiiiae historiae, quam ma- 
leriiae aptior tenai adaii>ditm slilovet ieiuna lit rem ipum roedllatas oratiooe. Ego ven» 
«I commodiui potui boc «GScere ctc. 

la tita rcro pott doerlpHortem belii , ^Md Florentini cam Arretims apud Campaldinum 
geuere^ et eaiu* maqna part foit Ifantes , Aatc animadvertH. 

Haiic huius viri um tnclyti laiidem volui»s«m «iso Boccaccium abunde prOMcutum , 
aperuiiseqiw > qurd gesserit, et rei ordinem eaarrasse , nou etm ezpictsiiie levitatein, amo- 
reinque annorum uovain, quen ego in Dante fuîts« numquam cxiitimarim. wd (ictam 
ceiituerim eise rem omneiN. A.t amaiae itiucneofacilius poluit penuadeii Boccaccio, quod 
erai ipse Capidinii servul, ultroque şoapte natura dttcebatnr, ut ctederet Veneris Uium, 
qiiem domiuun delegiticl, imp«raj« quampinrimis etc. Etpaub intra de eodtm Bteeaeeio : 

Se<l , ut si qui) clntut ea icuierit, quae dicta lunl nţtlic*: USUe et inebriemini et 
eadetii,et vomttit, secundum vini suavitatem interpreubitur ; fta Boccacciu» amantiun 
Pticicepi Beatrici» aiaorem, virtuţii inquam, ac Beatitudinii iucunJiutem, i«cundum carnis 
voluputcm iadicavit. Bede igitur illud: (rae/M//'a^A'<i/iiiM, et illud tnntxi: ^ui de terţa 
eu de terra loqpilar. Amabat ergo virtutes Daniei etc Pantit detnde inUrieetit: 



^^ 



i 




IN MANETTI VITAS 



tiî 



'' - Id auiem anqua mente fern bor ponoiB. qnod BoeO)«ctai ipie sibi inalenii qaam 
Verităţi obtitmpeme , utores dicil vehomenter obuie ttirliu, quippo quae aatmos [uve- 
niim .1 IrllRTti abhorrer^ irogant. Haec » v«ltmt» ralioite polii» , quam nonnulloviim pravi- 
tite cogiioicere, lon(|e alttor hiibere inlclligrniut- Nam «Ic- Ufmum. 

Ciuu itro car cMctus sit paulo poit e»m digoitatem relioqnere Dantet paUiam, m 
Mt, ijuim BocdAcchis sicco prafltertit ţnde, quiin nescîret: Leooardua 3ut«m diligeiiler 
npresserit , qui dus iflni]>e*lRtn hiirlorJam Kiipiil »Ig. 

gkiO nu», fn'ii ^ vrfA Omlit a Uvnanh Ă^retine , te4 prattertim a Io. Botcaceio teri- 
pla unterit l. M. PMdpkas. Sanc ad Mat, fvM ftlritrthae nitam terîputae MaiteUm» utrrsi 

tftto ,<irnr,fvai mtmertil Felmrfkar vilamiiUem mMdăiu } PMippM atUieel YILIaSVS 
M IKOHURDI/S Airelimis, ViUatatiue exililatrm ac tvtmtattm ut dHihau ebUcH. Prima dtă- 
Htteit ttdime in BibiiothetU : aUtra t>AO ptut vhe timpUei edita al. Haeio lamen fitonam 
■ftaua fattnt ui. ui eiuuUn Paefar tita a Ptiro Pauio VEHGEHIO seaiorf, at a Skremt 
POlStifOSO theuhraiA Mantlli noştri diligeitliaiM fffu^trit. 

Viiam Pftrarchae a Ver^trio seriplam ex Patapina BiiUoli. S, loan. iu Viridario a/md 
Petrartkat «ptra emit laooi. PUI. TomatiruU in Pttr. Rtdimvo y«g. 175. fd 1650. imtifit^: 
Kraiid««us P«|[aTch« FlorentlnuB origine ex antiqoa Familia «te evi îdtai TomniKiu B. 
ptiy. 195 alteram inHeeit a Sieeotu P»tentoiio scriplam. Poienloni katutet Uihr hahuaiodi 
tilutuM ap. 'fomasiaiim prat se (fti: FiancJM^i PetrarchM Poet8« datîuimi vita felidtor 
Mneipit. Auctoris inoeili aano tS6}. «t Mi. V. C. lacobi GnlbnlU. Que fuidtm in ioeo duo 
«mmadtefteada suni. 

Et primo : kuae inetrtum Melorem eae Sieeontm Pelemoama imuil iptemel Tomaămu 
'pag. 7. diadem «perii, idfmque aptrtius Indicat Cap. VIU. p. 35. tM alium eodicem Âuiuste 
9itae a Paifuloito seriptae commemoriU Att uertis: 

Quem ( te. P. Verţtrixim ) deiode secutus uon iofcliciori con«tu Xicho Polentoaui 
Vergoriî aeiţualis. Pauritu^c ialerieettt : 

Huiic apad D. Ga^arelluni vider« licuit uA calcein pocmatun Etriuconim, «jule in 
Di«inbrtnit seripta anno l463 , cui plane sinilrs in HutaeoT. tpcctab. la Rciul Akutelo- 
damen^ii ip^ui huitianltate ad aie traiiimisMis etc. £l pmUo infra 

Etsi vero PolentAni Domen non pra« sa ferat , aactorem taintfi hune eiM coofiriMt 
ttilai , et fretiuens Cioeronis moitio , quam ut GramButicos mire colebat ele 

Pratierea fnHUur Tomaiinut, (ftuim baru Peirarckae niam amo 1463. a Siee^tue teri- 
ptâm faiuf oArreU , entriupie eaataeafuii, ^tiod m eodiee memirtai. Stnueoram Petrarekae, 
ad euiuf ealrem eadem vila rejxrieMur, anuo t4ll3- aUaotaretur. Sed ipiis non videat ktac 
epotham ad annam fvo eodex a librario euriptut fuit , Mir uero ad rum, qvo Peirareiue 
witam compotnit Siewrefertndam tue? 

Petrarchae si/ividem uitam anliţvior ett, fUMi tlpu* Scripinram llluililum l4tiitai< Un 
gnie a<I FolydAriim dUum, euiut Utfo tV. eamdtm ritam iuseruil, imito 1433. ai eo anapofilum 
'fuiue Gerardus Votttat,tt'L. A. Mnratoriui erettiderini 

Poleatonua ia Vila ■ Boeeaceii , nondum edita, inaerta^ Ui. VUl. ui operit, tt a neiii 

paulo infra produeenda , Carolum IV. Imp. eommemorons kuliungH patrttn Si ftt muMdi fuittt, 

'fui naper i^ fin^mio IV. Imperii ci>roMdm aeteperat- Si^itmundu» eorona douaas ^it. ai 

Eujeuio IV. rxeuule MaioaaAVa^Qtwiuittm'Hetttseat'Utpauhi palt^u. \4^. opiu mnim 

eonfeeeril Poleatontu. 

PriueipiMm kTp, fnitfue kmitee tilae a Poleutono noSit tradUae inter ie dtffMt Um iu 
editione Tomasini , iptam iu MSS. Iiihi. Auibrouaiiai Mediolan. ei Skeaniiauae ,nam edMo 
ila iucipit : FratictKHi P«lratcb«e Floreiitiitni fuit Mc. Cod. A»kr, 

â«<d ad propoiilatn rererUMur.'Adest nabque nomorsadni hoc -in ordine PMtarum 
Fnociscui Petiarcha. Conte traiieum ipsum ac pTOp« contemporaatum liabtiji, iitem nomi- 

9 



66 



MEHUS PRAEF.' 



navj, Darites. PiibeMebll frnln Ptlrardia, oec aatttn plutei leptem ac decetD >g«bit , cum 
moTtem I>antet ob'iret. Vit*n iii cxilio etian iste <luxit. Evul ainque htc uaUs , iile mor- 
tuui est. Florenliae vmd civil iiterque. Uoitis pater nonine P«lnis Petracon , nater 
Lieta ippellati tunt , familia vetert ambo «t pareiiiîbus honestii nao ele. C9d. Mr» Aie- 
eardituitt ' 

Hoe enim genere canendi lingiia palTÎa, ut ceteroi pnetoTmittam , F. Petrarcha do- 
ctus vir, et ante alio» memoriae luae togatM homiiiet excell«nlis famae , ac Poeta ooa 
ignobili* deleclatus est etc. Oisparem <fio^ (laem Mm eodka, ^am tdilio katrnl. £4Hi<"iit 
eitim finis huiutmodi ttt. 

Atquo iliud oonitat, quod etii non «Jsequandus Ciceroni, nec Virgilio viJoaturj id 
tamen ect »uo ingenio. ac ililigeolia aiMcalus , quod istis io itudiii et sui, et superiorii 
temporii omnes ad multos annos quoviB dicendi in genere sup«ravit etc Mi. âmhotitMut: 

Atque iilud constat quod otsi noa adaequandui Cictroni, nec Virgilio vidAttnr; id 
taneo est suo ingeaio, ac diligentîa asMcutus, quod istis in iladili et iui, el superiorii 
tasporis omnes ad mulio* annoi qaoTÎi diceudi in genere superavil. Ifaec sunt, mi Po- 
lydore fiii > qute habui noitrum ad iustitutitm . ut dlcerem de Petrarcba. Cod. auttn Hie- 
e«Tdianut. Stmo, el apopleiia confectui ibi debinctui vita cit, ac icpuliui. 

Quaimirtm mafi$ nffMc mi^ti, eonHat ftltmonum opui suum p/w inee timpiM diftt. 
tisit , idtmpK diattta inter u txemplaria , ud eadem ffrt, a res specKi, eoMintntia in put- 
yus emi liste. 

Sed aali^aam Siea>nem «mitlamus, reikieada sunt, ^tme de tHa PetrarcJtM a P(^nt«n« 
seripla e«mmm»alut I. Sif<r. Sam in ntHorin Srriplonini Flarentinor. pag. St3 ediuerens 
de iit, firi PttrarcAat vitam seripseriiit, inler alios aominat Kietnm Piceofomineum , pau/o post 
Siftonem Pelniloiiiim, jnitloque iafra dnom/mnm a Tomauno pruduetam. .4/ uous idemque «ti 
Sieeo , ^wm in trei divtrsos tcriplotes lamen disceipiil Hiţer. 

Testt^m insitper vitam Petr. inlefro tiiro a Polenteno eompoutam fuiste , ^vod ttti ab 
a&il Iredittim ut, faiaim ftt, ^unin ea vita part sit Iii. ^uaiti, ad etiîui catcem lojUar. Sune 
al BotaedHm vtniamut. 

Vidimat iam mtmoratte Manctlam marum trei tantam audoret , f ui Dantis eilam teri- 
pseritit , ftoccaociom itiHeet Villanum et L«onardum: omiuumvero Poknloaum et Pliilel- 
phuDi, gaorum primam înlemnim, alteriai vero excerpta prodaximus. Animădeerlimut peaeterta 
inter iltas, qui Petr. rilam tcripterint, eiiudem Leonardi, ce Phii Vi/Uuti memtaîtu, nutlam^ue 
meiitiirae$aem (teiste Paientem, ret l'ergerii a Tomasim edttonim, qui eiutd. Petratchae ntam de- 
leripurvnt. Tandem deitendent ad eot ipii vitam Boceacrii otM< Iradiderint, a»um PÂ. ViUanum 
tondini an. 1 735, editam mm'Mf , fuem tam^nam ieiamim, exilem^ae rtpreiendil. Ai Boeeaetii 
fMfwr vitam iitseruil Sieeo itf . VItt. ţluw inedita adine at. Sa dttit ia Cad. Biecard. ţaam 
sub. initiam Ui. f/l i» Vot. Maxima dtsinat. Reperitar famea in MS. Amirouaaae Medioiaat» ■ 
sit , ex fUff in latem pMieam htie eruimat. 

Uoc (crmc io genere colligciidae faistorite , quae ad miieriam pcrtit)«rel, loanRes 
Boccacciui, illo tameu leneuente, hic studio, «( aetate florebil. Inpeiabat Bohemorum 
Bex Carotus nominis eius IV. Caosar. Sigitioundi pater hic fuit, eiui ipiiut, quem nupet 
Papa Eugenius corouavit. 

Buccaoeium ante omnia Qittoria obleclavil: Mrjl>cnţ aulem collegit ex iiovis , ei 
antîqaîs bistoriis illasliium Virorun înielices cuns, eoMlemque Libris IX. accuiate, ac 
breviter memoravit. .. 

Mulieres iien claras , qoM onnibiis ntpetîoribut uculii dlgoa» luquam nominatione 
fuissent, libro I. amplexui eii. 

Librnm quoque de feminis impudicii fecit. ti 

DeoTum iten Geaealogiim tngeni qaidetD, ac utile tludfoiit ad Poetai iiilerpretaDdot 
Qpas XV. bbris abwlvil 



L 



p 



IN MAKETTI VITAS ^^^T^ 67 

Scriptit etiam <leMontib<ii, de Silvii, da fentibai, de lacubut, de Qtiininibiu , de 
ţaludibus de Maribus famoţis Libroi VII. Uaec Laiioe ac perile. 

Scrmone autem paliio, atqaesiuiri compluTima volumiiu edidil labuliipuLcberriiilb, 
ac mulţii plena. 

Decadei prieterM tros Tili LJvii paliium iii senDonem sertit. 

Patria vero ilbl, qoae florum Thu«iao flos eit, l-'lorentia fuit: t«d plunmum 
A'eapoli Regia in aula obvervilut eit. 

IJiK ui^e Boeeaeti rila a Sîctone Poltntoito scri/tta. 

PMiffput VILLAHVS iiaiu idem^ut eum hiiloticQ ctte^rimo entdtm nominit ewM SĂ- 
Onum oput de Floientinis illustribui vitii memorat Manetias, tionnaUa notit SwppediM ăni- 
maihurthju digna, et ad eamdem SMtum tpettauta, ţiHie nuUo modo pnetereiinda suni. 

Et fmmom mvUi adÂae exttaid eodka <fgi optu eontinent , nem/te Cbartaeth Bictardianae 
H MaqlioiethiMiue. Bit ăliitfiie , ţ «i m hitit Biitiolieeu deUteteatit , aati^ntor eU Mtd. 
IvirenHamit in 4- t/fart. (ftti^HidfmomnetoitaiaVillaKOKTifiUulUUice tiotitesikU.Vfntma 
Maitato nottro ditcimut PÂHippum ViUonum no» ItaUcas, tai Latina* eaidem vilei effteitie, 
Praetrrra txstat ia tadtm B*i. Mfd. laaretUiana Cod. Chart. in X. Itatiatt cai tHatut: 

Nolitîa di Antonio UanettJ di Guido di Meu. Cavalcaute. 

CoUi^t in Am opaseato Ani MaiKtfm Guidonit nrr»»i , at^e Aepdii Romani , D4ai^ue 
ifel Gatbo Pkyaei prafslantitiimi eommentana ia eaMtiUaam-Donna un prieg.-i ele. ItiUuf Ira- 
daeta , i/tiitas adiicit doclittiaiorum Viroram de Gaidoae CMateantr ttUimoHia. Inter hoî pca 
Poatimeam Arretinttm m iac Foiite Rernm Hemorabilium reeentttur PMrppat aotttr , auu» 
Oput de Flotentinis tUastritud virit hil rfriis taadal. Trovai ttucora et librelto di Filippo 
Villaiii tiiiilnlato DS VJSIS ILlliSTRIBlii di Fireuze ele. Ha ut eoasltl YiUani fxtmpUr, 
fdto utut est Latinii litieris u-riptam fuiue. Quaiaoireai decipilar Maratoriat , qaata ta vU» 
Petrarehae enumerat Pi. ViUanam inter lUos qai Pettaiekae vilam Itaiicis Lilterit tradideranl. 

LaUatu etenim eiatdem Poetae alioram^ne iUasIriam Florealiitonm ridu eompoiuii ViUO' 
nat, ţaar postea S^e. XV. at aaoaifau htUka tradnetae unt. £t faidam MS. Med. Laarentia- 
■ttj , 9«t ilicc i'illani oimteatam Italica atrsam amtimt , ueab deda» fuinlo esaratus ett. Ăc- 
eedit ad haec iţaod Ant. Maneili Gaidotiit Caoateaatit vilam non Latine, ud UaUce yroda- 
eil — Trovai anchora el librelto di Filippo Villani iniilolalo De Viril tHuMri&us di Fîieitxe, 
e fra moUe altrc vito poue b vila di clio.^lui e dice cboii. Ouidu fijjliuulo di Mesi. Ca- 
valcantfl «c 

NaUat datito , ^nin Aalonias Maaeltut G- Cwaleaatit vitam a ViUano Latine teriptaat 
Italice ipte transtalerit , ^aaia praeurtim alivrum de Gaidone ttttimonia in tialtcam liafaam 
ftrtcHt. 

Al ^aid, «f idem ijm Antonim ialeţrum PMbppi opatealam Italice irantluUrit ? Si Cod. 
Laurcafianat nokt ejtiiaittet vHam Caoaleoalit, utram^ae apographoa inter u eotlatam haac 
eoniectaram vet ţvotarel rel p!aae reiieeret. Sidat ^aidem Capoteantii vita ia Codd. ViUani 
Itieeard. MofUaiecMano,. aHiniac. Sed praeter^aam^Hod ii reeeatioris setaţii nur, es Anlnii 
Manctti Codice in eosdem iaoectam pato. t/num tamen frofmeittaai ex aita Dini del Garbo ai 
.ini. MantUo Italice prodacfam teqitar etiam in Cod. Villaai Med. Loareatiano, aii integra eiat- 
dem Dini vită reperilar. Antonii veria lunt kaec: 

E parlando di MaeMru Dino del (iarbo djce iii tiatla vila tua quosle parole. Q<M- 
Eti comGutb la vulgaro caniooe di Ghuido Cavalcauti Fîoreutioo, ta qualo de' movimenti, 
cagiono, natara , « coslumi d' ano re, che alia libtdine serve, coo ragioni Gsiclie • 
morali tuccEitta mente e mirabitmeuie dimoatrA etc. Qaae fridtm Ha efţert Cod. M. Laarea- 
lianai . , . d'amore, che urve alia cupidiue, cod ragîooî Ffloiofiche, c morali ti caaU- 
Bicnl», et mirabilraenle, dimosira ec. At ex tam parro (raqauido niM cerţi erai poteM. 

Priderieut l/^ldinat,faiaaao\WiI>ocatatata Amorii« Fraaciteo Uitherino compotiia 
Romae ia tăcem edidrt, inter Qktor. komiwtm de Franăteo teUimcmia affert aut vitam a 



aa 



MEHUS PRAEF. 



yiUaao Laline tcriplam, et e* iMm iitu4em todict exterpltm, eui «cUiin^t ilalieam tx Mt. 
Mei. laurtntiati». Solitarii ecyiMmen tribuit FkHippo, f nt l^wtn idem ftt ac Aufcmnf, ur tupra 
(fixtiRW- DiituU perperăm ttailit Ilalieam ab Anwţmo e^apoiUtia, tt a Fillaxo fuiste traduelam. 
quunt p<>tiu* eiutiem metOT sit ViHanui, anonţimtu r-cvn iile, qai eam Italice tramlulil. 

ÂUerum norfimi (lifnaiii viadiee noAi* offert idem Mt. Med- taurentiiiniu. Nau^ue Ait 
tttrUi txordifMr viUm Colaeeii Salutaţi, fwui mu T. I. Epatolamm eimdem in taetm tna- 
mut — Io ho gii tecondo la faculli mu satisblto s cinque Poeli mia coocivi illustrisn- 
lai «c. qmui ^fuinque Poelarum vilas jtraemtiril ViUanut. Al kae trei qntdtm lanlum lunt . 
nemp€ Ctaudiam , Z. Stratae, loanmt^ve Baeeacai. Qaid igilur canalii capiendum ? yum 
reponenda Udia Mu. Âieeardiam , MoftiaieeAiaui , alioramfit receatiorum , f w pro quiB^lie 
trei Aaienl f Std A««c ndetti Seripltni mwpeta emtndalio ett, r«t id temere feeit, vt ViUaai 
verba eum ritărum, ^mte praecetttrmi mmero comtmrent. Leefionem Ms. laurenliani probai 
lannotiat Manrtti, qiti iu Aae prootmio tam Danii* , ^uam Feltarehae tifam a YiKattQ tcriptâm 
fuitse ptttim iMmtil, quas n friius itUt CUudiani , l. Sttalat el Boecaecii ^vae in eodem codiee 
le^ntKr, m/imugiu , vHae Cotaccii alias ^n^ue a Villano praemiuas ognotett, atţue adea vita- 
rum immenu mu ViSmi uerbis eontteniet. 

Quamobrem detuni in cod. Med. laur. atiia^ue tHae Dantit, ae PHrarthae a Villano eom- 
pMiiae, ^uaruM pMirtma adnrwabalnr Mi rum aliit ue. XV II. in BitUotlieca Cord. a BaliKt, 
ut Tomatio» ineReavU VC. Gabriei /iaudaeus , ew Frineept ilie Eminetitiu. btrerum *«onim 
mpellertilem cammiierat. 

Ex tjuo Maudaei , ffitUImfBe Irstimonio eofnoieimiu Latinun ViUani Mt. Sec. XfU. 
tuperfuiue , ab eodem^ VUtainf tilam iţuo^e Pdrarciae Latinit lillerit fuiste traditam. Cad. 
Med. Laurentiama pro vita Dantit, ac Pettarchae a Villano ieriptae cantinei ntam Dattlit a 
Boceaeeio et a Lenmda compatHam , alleramque Peira/ekae at radem teonardo ebuwU*- 
tam , ţHdtr firim protixi&ret tini , ideirco m illarum a ViUane scriptanm iocum tnntlaf 
fiii$ie tutpitar. 

Ttrtiut ^uo^ tiodut in MS. Villani Med. laurenfiaw oeeunU. Sam inter vUtu Gtiidanit 
BanaUi, et lueerii babei vitam Pavii Geomfirae , Francitei Caeei, aliomm^ Florentinotum 
Mutieontm , Mii atiiyrunuţue Pietorum Florentinorum , fw ia Codd. Siecard. Ma^abtcbiano. 
âliis^e prorna deaiderantvr. Sed eoruu filai a i'iUano eampoiităt fvuse nm edacel lanaotiat 
Manetlut ia pntoemia buiaue Ubeiti. 

tacanam proţedam palo « CodKe, unde, apogtapba iUa reeenliora proftuxeruitt, cui pa- 
dina omnino deetet. Plura dt boe Mt Viilani opere expectaaat ab eruditiuino Comite t. M. 
Moîxuebetlio, f w animadersiombiu taii iHnitratum in lucem edHurua ett. 

Tandem animadverfat \-elim in hae edHione tedufo expresiam eue scripturtm niHdimwu 
Cnrfidi Mtmbrem. Med. Laurentiani, ex juo bae inam Illnsirium Potiamm FUtrtidknrwm vHat 
rxteriplue .Mirf. 



■IM. «. 



^^ 




No 



IAN NOI 11 MANETTI Ftaefaio in vita et noribut trium lUustrimi 
POflarum Fhttnlinonia. 



Ion alienum fore puUvinu«,slpost laboriMum ac prolitum lon^aetonm aţui , i\it(A 
nupcr iu mk libros coDKiipsimiti, sitigulas uium illusttium PocUrum vitas, recreanili 
aiiimi gulia Laliois lillcii* demaadaremus. 

Ham iţuuin ia meiDorsto Longaevoruin DOiIrorum rolumiue ctincta prope rasiots om- 
aitim virorutn facu, qai vel sauctiute morum, vet e):csllv»tia «JoctritiM, vel roTum geitarum 
gloria pene» uiisntquamque gentent diutiui AorueiuDl, ali origine Orbit supiaquinquo an- 
itQium nillia breviter ropebla (imul coUegeiimuijatiţue ex hii oiunibut velut nnutn (lorutn 
uiidiqae decerptorun corpuKulun eil«c«rinius, fois şaaae nwoţli d«sciipl(on«Dt rerum 
v«l dotne&ticarum.vcl civilium nostiorum Poelarum noiiii alienam, teu noa potiux pio- 
priapi, «t pecuIJarem (ore ceosebtt , qui Iot, et taiita^ non modo uoitrorum, et Latiuorum, 
sed etiam Gracoorumeteileroorum vitas, pârlim penuria Scriptoiun, ptitim negligentu 
temporum apud no» obicuratas el pene dclolas, partim eliam per multiplices, et v3rio> 
codic» pauim tiîac iade diţp«iuis. nupor o teacbru în lucem rovocavimus, attţue nimi- 
rum proUratas bumi iacenictquc in terra in uhui» orexiraus, atqDo eitnlimus? I^Iii si 
quis (orie diterit bace ipsa, quae ikm in pra«Ki>tiaium tcribeie întlituiaiui, a pluribus 
doctisiimi» simul, alque eloquentiuinti yirb ianiprîdem fiiisM deicripla. 

Quod equidem nou a^f> , sed primutn Daulis vitam ab loaonc 30CCACCI0, viro 
ertuliiiiiimo materno sermoiie editsm.et a LEONARDO poftea Arreiino, omnium oOGtrî 
temporii eloquenti»iuo> eiujdem Poctac jimul, atqus Petrarchae geua Florentino îdio- 
mate «leganliui cOQScrîpta fubM âteor. Qnanquam «liam PkilJppus \ILL&NUS inter lios 
du» ciuditJMÎmos riroi temporibu* ÎDteiieciui nonuulla de Florentinii illostribui vjr» 
Latiuij litteri» in opiuculum quoddam rcdegerit. Quocirca bune sciibendi laborem frustra 
atMimpsisM videbor, quSDdoqutdem de eiulem a pltitibus non iudiguis aucloribut icriptum 
CMO conitat , Dit) pauct» canuis prim asiigoaveio, quae roe ftd uribeuduia compuleraiil. 
I>aal«tn, Petiarcham, et Boccjccium, Ut% illos percgregios poetas, nostros, quonim rita» 
ja boc codice nuper adumbravimua , uique adoo în vuljut conjensu omoium claruiue 
consUt, ui Dulli alii bac vulgari opinîoDO pene illuiliei Poetae a condition« orbis fuine 
vîdMntur, quod ideo conligiao arbitror,quoniam illi cum carmine, turn soluta orBtiOr.e 
in boc ntaterno tcribcodi ftoero cet«rii omnibui praetiiteruul , quam in Latina lingua 
muliis uon modo velertbus, \tA eliam nOvis noslii temporii icriptoribus iuferioret appa- 
reaut. Itaque quemadoodum apud vulgarei homines litteratum ignaios, et omnis doctri- 
na» impoiitoi praeclari Viri in laaxima etiugenii, «t eruditloni» adraiiatiooe babentiir; 
iu apud eruditos, el doctoi concta pautm vulgaria scripta, in quibui illi escelluj&te pe- 
rhibeulut) Qocctpendentci et pro nihilo habentes paivi eiisiimaulur, et fîupt. Ita evenit 
ut pterumque ab îgnaria et iudoctis hooainibut iaudcntur, oruditorum vero oullui vel 
po«mtia, vel bbulas, alîave eotnm icripta , niu forte vel rtdendi, vel tocandi gratia , ali- 
quando iu nuout lumit , quod looge alitet «venire ititelligimus, quam mcrilis tantorum 
:Virorum laudibut convenire videatur, ac ctiam secut &ibt accidi»e arbitramur, quam 

, jel viventH concupineot , vel nunc mortul cup«retit, m quii illii rerum notirarum seo- 
esMt. Omaes enim erudiţi Viri quicnnkque ullo unquam tempore fueruni, îiluitrînm, ac 

[,)audaU>rum bominum lau<Ics, fiivolis ceteroiutn conimeadationibug po&tbabitis eliam, atque 
letiam adamavoruut, ut lleclor iile Nacvianus aiel>at,qui iioDniii a laudato vîro laudari 

I ,cup»ebat , quod aon ab Ilectoie , cuius fbrtasslt ilta »ententia non erat , Md a Naavio p«- 
■regregio Poeta dictum acccjrimu^ 

Quod M docţi homineK erudilorum virOrum Uadet, oelerorum noo iu efopUot 
«1 tupiuuti pio&cto PoeUt DOitros vel parvibcere, tt rea humanai curant, bai Qinn«s 



7« 



MANETTI 



imp«riti «t inlaadati vul^ oommendationei , vel pârntii «xoellentibiis eoronf lauJatîoni' 
biu, «X hts volgaiibus s^stonini suorum sciiptis <j|i&raclum fuiue aeilimsudum ett. 

ki haec eliam iltud acoedtt, quod Boccaccius Daiilem dumtaiat expresitt; Leonai- 
dus vero et Dantis ot Pclrarcbae vitai, Urtio paiiilu» omuso in unam coniunxit. Atque 
haec pauca ad daos illos eruditissimos viros dixisţe sufficUt, ' 

Ad VilUnum aut«m, qui non ut ilU tiiigularinimi viri vulgarei iiotlTOnnn Poetarum 
vjtas, sed Latinas efTecit, alilcr rupondondiim e»e cen^iniii. Legicnu* enim cam tibrum, 
qtii <le FhrentinU itluslhiut vira intcribitar, iQ<[uo omaes omitlum ao»lroniiii viUs.^E- 
CMDtque vel armii, vel xctentia, vt\ atit, vel facultate quadam exMtluerunl, in unuiR 
congflMil. Undfl «t tioQDullorum Principum, et Medicorum, et Theolojonini, et luris-Con- 
jultornm, et Poetaiun deiiîiiuo, et Pictoruia, laudei admiscuit, quod iiuum Tăcere conatur, 
id profecto eflecitie videtur, uthorum uosttoiuu Poetarum laudatîoiiei ieiuue etexîltteri 
quuî mcndtcaii* tn anguatiit neicîo (juibus compioiţerel, atque ■□ augulis qujbusdam coar- 
ctaret, tt iion tx rerom ^tarum ubertate afQueoter redundarel, k pauto latini expli- 
ca ret. 

Quapropter ego hit siogularissioiit dvibni itotlris , atque percgregiis «liam Poeth 
pro virili inca uiccutrerc aggnnuii novas eorum viiai Latinii lilterU mandavi, idquc 
praecipue ea cauia adductui fecj, ut maximaa eonim laudes, quae in picbccala bacie- 
nui latere vtdebantur , ad eruditot et doctoi viros tandem aliquando conlerrem , c]ui vuU 
Iţati cuaclorum bominum iCiiptj, qualia pleraque nostrorum PooUrum piaecîpua et ha- 
beutiir, et sunt, seoiper «ontemnere , ati]ue (loccifac«re cansueniiit. 



iMiutii Manetti Vită DÂNTI^ Fottac Fhroriim. 



D. 



ranies Poeta clarissimut ex Urbe Roma, ut ipse quodam loco innuere videtur, 
ori^OMO IraxU: principium vero gencrii ab Eliiaeo qnodam ex Piangipanorum, nt qui> 
dan lenint, Familia JHvolerata opinione hominum referebat. plorentiam quippe a Syllanis 
milîlibui diu aniea conditam, »cu ab Attila [Innaorum , mu potitis t Totila Gotboram 
Keg«, canfuio proptcr iimililudiiicm utiius([ue vocabulo, vel fundilui, velcerle aliqua ex 
parte delelam utcuniquo fuisio constat, quam quidem Carotus indytus Prauroium Rei 
trecento«, ti ab Allîta evCfiam, ti vero a Totila ducontoi post eversîotiem circiter au- 
aos egregte admo^un lecondiderat , cui prOfecIo ob rerum a u geuarum magniladinem 
Magiii cogiiomeii erat. Per bace igilur Ipsa recoiiditionis tempora Eliuteus quidan Ro- 
inanui adoleiccai Pioreutiam venis» perbtbetur. Mic enîin Romauas adoletcens sive miil- 
tiplicei ac propemodum inSaitas ciadot Românit primum a Gothii, deindc a Vaudalia , 
poilremo runui laepius a Golhis inilictat fugieni, live a Carolo illo Romanoruro Au» 
gusto veicrcm eorum ritum imitalo ad [nhabioiidum noviicr iirbcm una cum mullis atiit 
Romanii Culonii traiiamiiiUi acceiierit , iiiccttum eit. Certe tamen per ea quae icripta 
sunt, Floreotiam applicuitte creditur. Romani namque ab itlti barbari* gentibut, quc 
paulo aule commemoravi , varias et quati iniînitas omnium prope generam dadei iam 
diutiui perlulerant. A<[ inbabilanduu) quoque noviter urb» novo« colouos iainpiidem 
miltere coniueverant, quibui praedia colenda, at'jue inhabttanda sedcs tradebaniur, tinde 
hai cirium deditioues coiisigualioneiqae agrorum, Coloniai nppellabanl. Iluiot igilur ac- 
cesiionit live banc,iiTe illam cauiam, utramvit accipfendamequidem centeo, Quamquam 
enim una veriiirailior altera ene videaiur, utra tamcn xeoruim este poluit, Quum pet 
longa delnde tempora huiui Eliiasi genns multum admoduai piopagarelur, m magnam 
demum tobolem cvasit. Froiade factum est, ut vetnsto Paiitttae PamiUae tute nomine 
ablicato, ab Elitaeo primo eorum Floreotiae habiutorc E&tan omnei vocarenlur. 

Ia hac lUquc clariuitna EliMeoruin Familia mutto post tcmpore per ordînem lucccs 



I 



VITA DA5TIS 



7< 



uonis queotlasi natum ftu« feriut magni Iiigenii, ac potentiae virum, noRiine Caccîagui- 
Jam, qui ol>»ua quMdam piaeclara in ie mililaii gata sub Corrado Imperatote iptUtans, 
agr^sia roililiae niiîgtiia nou iminerito rcporUvii. Hîc igitur nobilis Cacciasuida , MoiodIo 
«t Elisaeo duobui iratribns luii oniiui4 cc<i ad noslruni propoiilum mininte pciliiicutibu*, 
virsîaein quanilan forma, Tiiibutque pTaciiaiiUin e cUn qitadaiii Atdi^heritmm Ferr»- 
ri«niiiim Familia ia malriiuoiiiutn accepit, ex qua quani plur«s Gtîos suK'cpiiMt, unum 
«I mulliK ui uxori morcm 8«rer«t, oomiue Fawiliac uxoris tuao Aliliglicium cognomt- 
uavit, (]uaiiu[uaDa D. Iiltera, ut iu plerii^ue fit citphoniaQ cauu, « m«<)io ublala pro 
AUtigbero AlightfTom apptlltiet. 

Muiut prufiKto tanu, ac tam clara rirtutum opera eztilerunt, ut eius poslerii 
ijgemadiuodum olim maigrca sui priitiiio Familiae itomiae pionus evtiucto pro Franjipă' 
nit ElliBot cagnomiiiati sunt, ita nune pto Eljueii AUţherl eo uinlique nominaientur. 
£x boc igitnr pnoio, praecUroque Alighcro inter multos ab ipso per lunga tempora 
oriucuJos demum Fctlcrico Secundo împeratilo alter Atigbcrus «xtilit^ qui Danii* eiut,.de 
quo biMC iciibimut, pareiis fuit. 

In taiiU ilaque , ct Um clara Familia uatum illum fetunt miltotimo ac ducenleiimo 
supra ţexageiinium quiotum Chiiilianae uluti.i antio, vacante ob mottem iam memoraţi 
Fedetki Romano impeiio, sedeate auten ClemeDte Quailo iu Summo PoDtificatu. At 
vero prsegnauii loatţt paulo ante quam pareret, mirabile quoddaiu in wînrtii phantatma 
apparui&M perbibcot Namque in viridi prato iuila limpîJuoi fontent tibi cootitlaie vi- 
debatur, ibiqn« tub procera admodum lauru spparebat filium părere, qui cum bMci» 
lauri cadentiUuţ, tam quoqne litnpidi fontii aquit egrcgie nutrilus pastor tandem eradc- 
bat, ac duQ de Trondibus lauiî iam pauor efTertu» carpere coitarelur, primuai cădere, 
deind« in pavoiiem poilea coover&ui sui^^ere vtdebatur. 

Haec et huiusmodi egrqjia praegoantium malierum lomnla in praedpuis pr>«sertiin 
UberoTum partubas vera esse vel facile credideiiin : oam et de Dwnysic Siciliae Tyranno, 
et do Marone no:ilro Poetarum omoium praeatatitiMimo, et d« uonuullis denique aliis 
praotanlioriUm Virb pfacgnanles eorum matres per quietcm «gregia quaedam vidist« ab 
optinit anctoribui tcriptum este coiutal. Quippe praegunt DiODysii maler sanziicmn 
părere nta eil- Consulii arioli ceterorumomaium poteiitiuimum, cbrissimuioque fulunim 
respoikdcrant. Virgilii îttdem mater puerperio ptopinqua laureum ramum edere vidcbaiur , 
quem quidem coalitum iu mirabilem matnrae arboris speciem paulo pott ezcrevisie, ac 
vaiiis poais, Qoributquc rcfprtuni eiMi ceruebat: poslridfe veio Marooem oniia «!■ 

Quum haec igilur aliiquo huiusmodi ab optimis auctoribut sciipta eue rideanhir, 
iion une iiit«lligo car de Poeta noitro Iam etitnio, tamquo celebraio eiusmodi somnia 
in eodem prope vitionum geoere oettum vera ettitiise credere, ted pro comperlo habere, 
ao vtra fnîtse oiacula por ea,qDM postea subteoiUsunt, «slstimare certeume debeamus, 
pfMserlim cum a gravi quodam Auctore , et in primb omnia Poetae geUa obscrrante 
KTiptuin Gsie maDiTestissime appareat. 

Infaiitam itaquo per fauiic modum ogrogle admodam oatum, ac laeta utit patrimonii 
(OTtaiia rcc«plum, quati deinduitria liiclum «ssel, recto nomine, fauilisque omiatbut DAX. 
TEM ceti futura prae&agientem appellarunt , queoi oplimae, ac propemodum divinae îndolii 
(uisi« tradunL Nain ut primum p«T aetatamditioere pottiit, roox prima litterarum elementa, 
uamquam cuiindamToinioui^niae puella«( mirabik dictu ) ardeiitîuimig aioQribus lenere- 
tatf mirum tamen in modum ob quamdam ingenii sui eicelleotiam celeriter arripuit, în 
quoi quidem amores, quoniam rairabite quiddasi viţum est, quemadmodum Iam parvului, 
tamque repenie inciderit, non alicnum Sate pulavi sjngnia ritae luae geita pci ordiuen 
proieculus buk loco opportune inscrerc, praeiertim quum ipie qaodam librotum xuo- 
lum loco praecipuan quamdam ciui rei meutionem fecerit. 

Erat per ea tempora inveterata ciiiuro couwietudo quotaoait Kaleodh Maii per vicoi, 



*5 



lll'A*Ettl 



me epalari , fe^tumiue diem pi'o mors choreîs , cahlibus , syirttftanili , vatib (Icniquc orntij- 
fariam iastrtunenioritln sodis speciojissimo celebrare. Qiiodrcanobilrs «loftlam civ'n e clira 
Portinatioram Familia, nomtOQ Tulcus, hune Teierem celebrandi tHam egregle «eaitu& 
ferte mdUeruin, viroruinfpte catervas sa dte iatai sua« eongregircrat. loter ceteros vţro 
kligherus, <i(iein I>aali< nt»lri parenţMi disimii), velut hoaptif finitimus a>ler.it, ac fe- 
ctun parmius filiut nono fere aetali» 5uae aiiiio fbrie aceeueral: Solontmi (teoique con- 
virio b^lebrito, ibehsiMiuis remotis Dant^s ieonum, ut pberi tol«nt, cum ae^ruatibui lu- 
debat; c«tera vero turba maior natu choreit, canUbux lOnrt, dedita erai. 

In mâgno alludenliutn puerorum cetu forte parvuh guacdam hOtpitis Hlra coniîttebat. 
BtCEM 'appflllabaii't, «luanuţuam îme pro &jee iemper Italriceiii ilsnificantius soteat ap- 
ptllare. Ilaec i|uideti) iii generota , ita vebutt^, iţa deniqtie morîgcra «ral, ut ea oclavo 
drciler aetiltit (ua« antio , quemad noţiuni ipse gnodam loco sciiitlorbin suortim manileste 
taltaiur, moribiit ogresle praeter ceterasaequalos uit vidorMur. Haec Itaque et hahiţlnodi 
■medpua în gencrou puella diviuae indoIi& puer vchcmenfer admiratuţ eius amonbut, 
iDCriidlbife dklu, Ultco cipbu eA, et ita quidem captut, at biiiusbiodi amore lenerit 
'^uert Wtbu^ , SC medullh iniiireuj, îtahuaiique, vehomentitis infa'alTrfireDt, Quiii Immo usqiie 
'adeo inhaeteruul, lit iioh ibodo tlum pu?Ua viveret, numquam diniîtter#t , sed quod 
'certe mirabitlus «st, post aoerbum elus obitum, qoae Tigeiimo ^aarto Setatis antio « 
viu deoeuît, ad oxlromum UKque «itae nuae djcm leinper r«t]niterlt T^ntua tatneii et 
lim vch<iniens amorura ardor ita liivi'eeb hoi)<Htuh fuit , ut ne tniniiiiut quidem aspectnt 
inter M fUrpu tillo nnqiiatn temporc apparuerit. 

Qauin igituT egreglui prae ceteris puer taiilo mentis ardore vehemtîRtiUs angeretur, 
litterarum lamen ludo dedilut intrHm'ln mod^m, UI Mtpra dixitetis, prima earîim olen«nta 
Wcflpil. In MxINMa dfiinde jpuerilh'inoi'tiio îam pat^e arlibus lib^ro'dfgnix, qujs libe- 
iJlţs Tocaut, propinquoium consîUo, et imp^imli BRDNETTI, irirî per « lenipora eni- 
'âltiuini operain dedit, 1» quibut profeelb iner«<Iibito dietu est, quaiitum In «îngulis brevi 
kebipore proCecertt: Diaiţclidae uan^tue, ac Rhetoricae nia^nam omiiJum Itratliematlconim 
'îit^itjonefn mirabitiler adiunxil. Poeticam iusuper adiMcsceni eRect^ig prle ceteris omnibitt 
'ii'dainavit , atqiio taiitam cîns peiitiam C(!lerîier hausil, ut omilia notirorum Poebirtim <]ii3m 
prioiutn libi facniliatUsima csMnt, do qua plura forU^M siio lot^o Opporlunhrs dicemuţ. 

Atq^s kuc om'^tli irttnilla sludia teiieris'adbuc ^nnts Flitrt'niiM proi«cutâi «t, '^l- 

bus'iquid(fih itudIU quamqiiam vehementer deditus os&el, se tftin'cn a Ccicris ontcils libero 

^VUgnis minime ab%tinebal. Nam et cum coaequalSbas convorsabatur , et omnia tua« aeutj» 

iim'era'obllMt, fu ut Iu memorabili illo prÂello quod Florentini advernis Arretinos in 

'^iixta campestri eorum agro (CampaldinuAi'încoIic vocant) prospere gctseniBt , pugnare 

'in prltna acîe pro patria minime dctroctavîl, quemadmodum îpM în epistola quadam dili- 

genter describît eiui prjclii formim accuraie demoilrani. In hacairoci dimicitiOnc magna 

vilae tuie diţcriniaa adivit ; natn aoceps praolium aliquando, et dubla victoria foii. Arre- 

tini qui)^ ^aitot primo liapetu In eqtiomes Florentinorarn acîes furentes ^'«deo s«- 

perarunt, ut ad pedile« suoi caaiagiin cogerentur. file pede^trls FIOrcitfA'^riiib'acles hAn 

modo rom Florcntinara reiiituit, «vi Arrcitnos etiani in fiiga nostio; passim omiiu Saa- 

ruim pedestri acîe pertequeates facile deWctt , qtio facto e vesligîo al peditei eorum 

contenderites itidem nullo negotio supcraruni. Ita per hune modum noitii tamquaio 

ovante* cum magna prolliftatorum hotttum victoria domum revertenint. 

loterca puclla quam unice «lamabat c medio, ut supra dî»imus, acerba morte rapi- 
tur, quod ip^c iam florenli aelatc, supra qaam dici poleit, permoleste totit. Ham el Ucry> 
init, «t' lamen tationibus, et eîulatibtis assidnis diulius Indubit , 'qnara'tanto futuro Viro 
convenire vîderetur, adeoquc vebemcinîa Jolorî* per ea ipsa niorlU *ii)ie tempora agitata t 
fuitse dicilar, ut parum coioederet» inîuui eliam dormirot. Pioinde gracilii efieclus va- 



l 



.VITA DANTIS 



73 



P 



lîtudinitim «lal , qna in re laultiplicia aniconim , piopinqaol'om, agtiatorum cohoru- 
tionci uaUateiiun proderaut , quin in JiM «ehemenliat affIicUrfilur. Qiiuoi per multoi 
igitur menMt acrius iit dtei aageretur, nou mulio pott i«mpore amim ol propinqutt 
ooltoiUniibui, ut taotum dolurem loiiiri patorttur . aitres paulo liberius laiMlem allqoauito 
praebeTe ooepit. Atquî praţin^ui et agiiatî de eiu» talulc, u( par c>at, tollicilj tempas acci- 
pieiid.w tiioris oppoilunuin veuiue nli, (|uod UiitOTun dolorun untcum reraediam forc 
ceosebant, tummii piecibus rogaiit, uxotetn accipiat, quibut quidem <]uuid diullui repu- 
gnatBOt, auiduis demum oorum precibus oppugiiatus nou multo post adaiaatae padla* 
obituiu vigeumo seito aetalis «im circilor auno ( 1)91.) uxoTero acceţul, ntc itpntB 
id, cuins {ralia uxoroni acceperat, auecatui «l, in i[uo nicnirum onnipolens foilunariU 
advanata videtur. Nam usorvm habuit e clariuiraa OMotorum Familia noraiiie (remmam 
morotam admodum, ut de Xautipp« Socratb Philoiopbî couiuge Ktiplum mm togimui. 
Proinde magiuie amoruai soli ici liidiiii atleta ingens morosae uxoris cura accctserat, tau- 
tUD)([ue abliiit ut scgriluiliiiiii Kilatia exiivle provenirciil , ui naxiaiu quoijue augoribs, 
ob reni uxoriam iugiu-r aiigeretur. Pcrvertot quippe uxoris noret domi tolerare iiite- 
faMur, De iau* temerari» iBulietum petulaiitiat iubire cogeretur. Diutiui itaque itulum 
uxorit pervicaciam per bune modum peituljue dlcitut. Sed quum |utteriu* intolefaudan 
•iut impudeiitiam tandem Ierre non posset , suscepUt etiiide pluribu» liberi* ab ea ita 
deauim ditcenit , at quaii divoriio iuler k facto amplius posthac tîj lutlinuerit. , 

A^cepU igitnr, qucmad modum dixitnus, iixore, lUtcetXu^ne îam liberii uo«a iei b- 
miliaris cura, liculi e>t natura nwrtalium, homiiiem inritarit, ut ad Reoip. ie eoiiferrel, 
cui (]ui<lDm irigesinio ferine aeiatii anno ( 1391 ) vekementeT deditui ila m gesiil, ut 
paulo p«»t maguui civîs ob uii^ularei virtstea iua& couseiiM omnium baud immerito ha- 
betetur. Nou multo dejnde post plura ac Hiavima civitath muiiera , egregioiquc Magistra- 
tul magno cam honore obivit. Nam ut ad gubernacub Heip- m coiitulil, ad lunntum 
cÎTitalis Magiitratun t qui Prioratui vulgo iiuiicupaiur , ob admirabilei viiiitte* suai non 
jmmeritu auumtus, alque deleetut tW. , £0 quippe icmporo Ma^tralu^ veteri Romano- 
itiiD more per electiooem suffragiit, no» per tortem, ut nune, cioabanlur, Ad hune 
vero magnum dignitatis gradum trecenteiimo supra milleumani Chriittaaae »alutis anno 
delectuni fuiue oonttat, Si ilaque diiceuieitmo sexageiimo iguinlo lupra milleiimo humanao 
salittii anuo nalus »l, milleiimo deinde pvMt treceiileumo in Prioratu cOnicdii, ntaui- 
Eeitum ost rpsum trigestmo quiulo aelatis suae anno a>J ttm di^nitatem înnmptum ao 
cessisK. Qauni Igitur hoc suo MagiUratu magnum quoddam civltatis dedecui nullatcitu» 
tulerare pouel, faclum cil, ut egregii ijuidaia civei , ac sane nobiies eo ipto in primis 
dooperaote urbe oiigcrentur, alque ut rei ipu cJariut apparoat , buint rclegaltoo» cau- 
tu paulo altioi ab origine repelemui. 

Loiige ante haec ipsa relegalionis lempora Florentiao eoepUa erani ia cfviiala fae- 
Itones duae, quamm una Gutlforum altera veio CkiUOiiMrum vulgaln nomJne appeltaba- 
Iar, quibus variae inter ie invicein coiiHictaiii Guelfarun partium homtnei adverţaiiii 
partim retegaiiii pârlim vero qui remaoierant, in calamitalibMs coiuliluti» nuiltum admo* 
dum praevalebant. Verum enimvero per haec ipia tcmpora, iguibui Onellî adeo praeva- 
Icbant, alia quaedam faclio piaeter duai paulo ante coramemoraiai e Piilorio ortutnem 
ducem hac ipta I'rioratuţ tcmpcsiate pet hune iD0>lum Florentiam appiicuit. 

Oenuft quoddam erai Piiturii piae celcris ogrcgium , ac Mne nobile, vulgo Cant/- 
taritn ab anelore generii unncupabanl. Hutui Familiac horDiue* naţia primum inter se di- 
icordiit iu itiver«uin abire cueperunt. Paula deiitde poii quitm ^ravet inimiciliae invicem 
eiercereiitur , ad cirjlis tandem iao({uiiii» efruiionem uliinque dovetiCro , ex quo univerui 
Piitorieuiium civitas bJfirîam diviia htil. Vulgo, nt Gt . hos Aiht, ilk» Htţroi, novit im>< 
miiiibus appellabaul. 

Celeruai Florentiui id coiiipicni, ac permole^ln ferenles tam pulcram lîbique um 

10 



?4 



HA£(£TTI 



filitauv civiUten tu tiltimum sui di*rnm«ti ob ciTiUi dumtint diicoidi» pfoeuT ilu- 
Uo dat«nlnr<m, nusccpu eius cuta princlpu fictlonum nrb« amovcrani, anMloique Flo- 
reittiam deduxerant Htec ([uiden PutoiiaDsium deductio pHinum Ftofcaliam iitficere 
co«pit. Pauio dginde post veltit quaedaa tabm univenam fta% civilattm coiriiul. Alii 
nsmiţue Aliu, alii vero /ti^ît l^vcbanl. Qnid verbit oput ni ? Ez una tandem GaHforaRi 
betione dsAe Plorentiae propaUm comuigniit. qiia< inclŢius po«ta noiter optimttt uoe 
civii propUrea i«darfl aditodum cupisbat, qui>d ad p«rnici«m civiuiis, w paulo dinliui 
obduruisient, vel maxima nichtnari vcrtbalur. M qii<iiB frmlra tt«pe teiilatut. itat«it 
de Mtero a Roip. muneribui abslinerc, ac »«um ptivatim tu otio vivere, quod pmlea 
non £»cit viciul partim gtorîae cupiditate . Cuius ^uapie natura a*idas erai , pârlim rtro 
aura popalari: insuper «t precibut araicorum fiitigalus. 

DiMuadentes enim a Reip. gubernaculis cessarel, ap«rtt oslendebani ipsum mullo 
lacilius pMblieo dhoordiarum civilium mala pMso retisWrc, ti publice, quan ii pfmtim 
viver«t. Proinde Rep. teti>nta ei demum paili adhae&it, quae plut honeţtnti) habitnra 
videbatur: quocirca AUit adhaeîere noo dubiu*it. Iu per hune modum pernicimos civl- 
lidm ditcordiatain norbns per oniveriam prope ovitatam pervasatui eit «deo, «1 nulta 
fere doimit paulo intigoior ab hac labe ie continere potuerit. 

Qnapropter vetiti Guelfarum parlium diwei, ut ob hanc tam perlioacem inter inoi 
homines diisecutoaein Gibolliitorum fiictio ruraus vim in civilate resumetet, ad Bontfa- 
cium Oeiavum Sum. Pont. eonfugeruot pie admodum ob«ecrantes, ut huic naictturoj, vel 
potint Unt quasi nsteeiiti mato auctoritate Apostolica moderetur , quod quuin Ponlifez 
fruUra tetilaswl, grtvioies postea content ion os socutae funl , iamque adeo invalueranl, 
ut ad arma taeptui iretur, alque ca pan civiam qtiî .litri vocabantar, adrertartos snos 
in Heip. ţubernatîoae ie iptii longe potenlforet coiupicati aeqno animo haite admrn- 
tiorviu eicellenliaiD hrre oon potCTanl. Qain imrao graviter ferebant, ut ez adveruri»- 
tun) immero omiieţ civilitii .Magistratul ut plurimum Icjjerenlur: de quo quidcm «acpe> 
numeni iater u cunquetti demum consultandi gratia aJ Trinitatts Aedem conveneroil, 
ubi mnitis hinc iiide nrie, ut iu celu bominum pleramqnC beri comueWl, agitalti , titm- 
na undecn conalii fnit, Pontificem adiretur poilulatun, ut Piincipem quemdam Regii 
fauris ad tohendat civilei diicordla», staturaque civiUlii componendutn miltere di- 
furelnr. Id cotiillium, quia privatim de Rep. eiat habttum, ubi Priorn ex adrenae factio- 
nis bomiaibni, qai anna illieo sunpaeranl rewivenint, periodtgne tilerunt. 

Danln autem , qui iu iiumeTO Priorum erat , prae celeris id contllium îndigne Te* 
reiit da aljquo Principe in urbem evocando, propierea quod iogeiiio et elnquentia pturi> 
num poterii, CcUegfs nadei, ut anîmum eape»erent, liberia leotqne civitatis antmose 
Bilmodum defoiHietent, alque perniciou iiliut consilii a«ctore«, perinde ac si eorum prat 
leatia dvitatii liberia» qvolidie tutbaretur, io primii urbe ipia expelterent, |d *x oo 
facile penuiUt, quod eius votuautem nutamqu» oames maviine :ipf<;tabant. Ita per huoc 
■odin «ÎM> consilii auctores epegtot qoosdam homlnef, atque inprimii Cunium Doiutum 
praaslanteiii Equeatria Ordinia Virnm, «AGoriuni S/H'nm «t Giachinoetam fmium at Ra- 
■iiti» Tosam aliotque noonulloi Mi^arum partium duces urbe ipia exegenint , exilioqae 
■«Iciarunl, et ut ia turbotentti civium (lixiensionibni plcruiuqne «veuîre coasiievit, non 
modo comcnemoratî Niţrartm pariium duces , Md .IfWitn etiam quidem prîncipes «rilio 
damnaţi suot. Nara et GeniHit et T&rrifitmiu Circuli Equostris ordinîs viri , ei Guido Că- 
vatrtMtâ et Baschtera Tes» et Baldinaccitis Aămeret ana cum illis eiularcnt. 

Noii mnlto deinde po&t >(num nullus diicordiarum mi>ln« esKt , Dajitei ipse ad Bo- 
nitacinm Pontificem Orator coacordiae eausa miuus eit. Celerum In hac îpu suae le^- 
liooit tempectaie Cursiua Doiuliu urbem ingressni iam Florenliam reverterat, qna de re 
paulo pwt eius redllum Oanto ipse , qni sui , quemadnudum supra diximus, qui«i lola 
relagaodi causa fiierat, vatte fettuiM volutanie vicet «iia cum quibuidam alai egreţiit 



VITA DAMTIS 



75 



clnkw UI «x'liafti iruditur ob etm, (juam luo I*rioratu invidiam coiiirtierat. Nim quum 
conoMBOiati ciulei Aftamm I'ailiuin Duc«i A'jţric foris dimiuit ab exiJio rerocarenlui, 
banc ciriun itiaequiliuteia Boiii£iciu!i Poutifet p«riiiiJiguc tulit> 

Hac ergo iudîguatioac motu» Caiolum ijutindain 0<aUia« PriRcipem Florentiam nitil, 
^^1u cuai ob voiiaiatiotMm Surami Poutifici, turn eiiam ob ravereotiain notniars Galltci 
benigoD in utbe usctptut, oou muUo fon Ki^r«i ab exiUo tevocivii, «1 âU** quoque 
piopUr icUtiouem <)iiaiiKlain Potii ftrtanli Satrapi» aui urb« ipia ei«gil. li nam^M Ir» 
quo*dam .tiii» uininopere ab 00 poatulaue auerobat , cun Caroh) ila agarel) ut pan mi 
)ti|Mrlor iu Civiute lanuutsrcL Id ii faoeret, ipKM Praivin oppidum pollidtM Aitue in 
mânu &aa Uader« pnMaefetebat. Uuius posttilatiouU lîUeras petentiaia tigiUit obtifţiaui 
damou&trabat , qua« cum alîii quibutdam publici» ictiptis etiam nuac tnoporibui nouii* 
ia Palalio FloieuUae visuatur. 

Iu hac Ălbtttum relegatioue qdainquaiii Diut» Orator ad .SuBini. Pontificem civilii mw- 
cordiae cauu leg^tus auct, ob iiibtuta tanen Prioratu» iul comiţii, at ipta quoJam loco 
dicit, exiiio per iiiiquiuimaia qoamdam, ac poveiliuimam Icfem damuatut eit, qua ca* 
v«lwt«f ut Praotor Ufbaatis de erntii quoiidan in Prtoratu perpiiratis ctai absolulio 
prMeaoiCMt, cognoscere Umea et punira t«M(etii(. Hac ergo lege DauM ciuuu (inun 
000 COBpararat, exilio et ptoscriptiono damoabii. Quociica pl«bi ipu oovarum renim 
cupida paucia post diebus ad domo* Hup«r retegatoium diripieudi caua coacurrit. Unde 
urbaoai eorum a«dei peiie vacuelecil, praedia vattavit, tiugala dtuiqu» iptotun bona 
vel io aerarium redacta, vel certe victotibvs coiidonata. 

S*d utiiiam, Florenlia nutieri «wlaaUin Iwc laciiiut ouinquam perp«traste* , iie iti 
lauUA ac lanţ uugularem iguumiuiae nolam pcrptlao iucidisMij Hoe aquidaa Poalac tui 
«tibitm lihi ac nomiai tno Uot iobnM, taaque iţaomuoMin iMquto pro Tirîti m«a alian 
itiutc ae^uo animo tolarare- Sin* ilaque: boc loco n» diutiut conlinere uou p<mum, 
t|uîd v«b«iMiiter excUmam, ut aii iile, parce pre«or Ploreutia nuier: O itull» bomiaum 
maote&I o iagratai civiun coatoaliouei ! u iuiuitat ■lortalium aclîoaes! Quid cooMqui 
piitabai Fioreatia parens, ii lantum, ao taa «iiiguUrem Poetaoi praestanles civem tuum 
atque d« ts optinc iMriUin in exillum e^iiet? Oloriau at hoaoreffl , ti loqoi po«M« , te 
dicniram arbitrarer. Atqni vide etiam atque elîin coruidera: lamstu haec lua praewni 
convideralio »ihil prodeise possit, quomiiiu» tuum illnd gloitotum nomen per Hnivermm 
pene TerraiumOrbisn dedeconlum «wa videatur. Vide, inqoaoi, qoam haec lua gloriosa 
cogitatio ioajii», frivola, ac vana eaitileiil. Tântara eiiim abeat, ui ex boc tuo Poctae 
exilio glotiaiu ooiueiiuatif , quod uiaiima, mcreiibilique ignoninia apud omitea Of bit 
Teriarum natiooei uob iuiuria notata eaie videaiit, ki fortaue djce*: civilian partisM 
Utâdia baec, atque buiudiodi liciitofa perpeţrare cotuuesae: quod pace tua diiiefîm 
quautsm ad boc axilium specut, verun «se noa pută. Ham tt g«ner<ntim civem, ek 
Muunam PoeUm, ct d« patria optime merilum perpttuo «xllto mulctatum, ne^uo apnd 
donuiticas , aeque etiam apud exUras aetioAe» uliu uuqum lempore lefyae mcminî. Qsin 
immo doucoicaa, exteraeque natiooea Pociat luos, uwi aiodo patria non expellebaot, 
quia tmmo tauto iu bonoie apud oabm tacrum, ac vcnciaodum Poeiae aomem babe- 
batur, ut peragriMot, oxteroi^M Poelaa et viveutee «aopeiiiiaiero civitate doaarent , «t 
mortuo* quoque civiiatu insigttibna condecorareiiL 

>am, ut iaquit Cicero iu ea quam pro Arcbia PoeU oiaiiona hahiul; UMMrum 
Colopbouii civem «te dicwit taam, Chii Mi«m vindicam , SalamiHii repetnnt , SmjrnMi 
tUHlD «MC coofirmaut. Itaquc otiam delubrum eiat in "rbt dedicjruol. Pernulli alii prav- 
lerea puguaut iuler te, al'jiM) coutcujunl, quo-i oliani Graet^ cuîuKlam i'oelac carmana 
apeile declarant, ftam bat leplem piamUraa Gncciae civliates Samou icilicel, Smţrna», 
CUoo, Colopboita, Pyl«u, Aigoa et Alhaoaa da Uomeri origiite diuiius liiier te contea- 
di»ie teitaiitur , IB 4*0 ţiudeiu bi Oraeciae Populi Platoue luo, p4cc lanii Pbiloiaphi 



76 "^^^^^^ MANETTI 

dîxerini, tongo noiius iudicjmot Hic onim iii Polflta, ijaam finztt, Poetit «t virot , 
et domestkos cen^t nrbe p«llendos; tlli vero «t alient», et morluoi civitate tfonindos, 
loittto iMtiiti paUr«rflnt- S«d bace Graeci: forsiin dicet quiipiUL 

Quid Kotnani natoref tui potlquatn onnium doctriiitmm genero vnlueninl ? Nonne 
Arcbiam Aiiliocheniein, pro quo exstat putcra CkerODia orailo, ob ■<! s>>lu>n quod suia- 
mu» Poeta erai, clviute donarunt , p«rmultoeque slios egrcgios Poeiat eilem, atque 
alieuiţenai , ui arbJtior , !ua civitate decorarunt ? Quod (i praeitaotes Graeciai; civtutM 
htc omnes MomerDia qaamvit alienam , quia lamen Po«ta erat, otiam post morten lan- 
topere rei>«tiveriint, ut de eo babeodo certatim tuter ie coiiteiiitereni , et RomaDi ma- 
totti tui alieiiigenax Poetai ctvitate dotiarunt, quonain modo Iu , Floraiitîa părem, tune 
luuBi Poetain tam egregâum, lamque praeilanten, qnî «I vetuita origine, «t singulari quadain 
erga le caritate tuus eral,)la repudîare poluiili, ui eum petpeiuo exillo mutctaret ? Sed 
haec satis praesertim uunc, quam nullam utrlil.item poMiinl aCTetre, quominui lemper 
ob id tam iolame Poeiae ciilium dedecorala ettc vtdearit; £a exilii (empettale forttn 
petulilia rniuent n« ipse iusou« magno oim Florentini nomiab dedecori> în «iitium age- 
retur. O'tcrum qoandoquidem facla în&cta fieri noo possunt. lallcm quod none esl in t«, 
civil eiuidem luus ut iicias eliaiu, alque eliam togo. 5acra Poetai lai m\a Umlem aii- 
qusado ab exilio revoca, ubi ipium multoi aonoa postea vivontem ab exilio nunquani 
pertiuaciter ninm revocate volniiil. Quod u Ceoeris, non modo aliqiia ex parte infinia 
JevalMti* , («d gtoriam etiiim, et honorecn ex bac lua ucronim einerum revoeatione it>* 
niirum couMNiuerit. 

Al ţi baec le conwcuturam forte haudquaquam arbitrarii, lltud proiecto auequem, 
ne id tibi unquam de tuo aummo Poeta merito obiici pouît, quod Konanîi Scipso Afri- 
caDUS exilio iodignisaime mulcutus non immerilo obiecine feridr. Quamquam enim multa 
egregia pro Romana Rep. facinora edidruet) alque Hannibalem ip$nm Romanorum antea 
vlctorem glorioiius «uperauet, postremo Carlhaginem Rom, Imperii acmulam ditroui Ro- 
inanorum mbactam gloriodiuiiue deleviiuet, ob magnorum tameo geitorum Miomm invî. 
diam, perpetuam »tagulati»iaarum virtutum comitem, iiiiquiuinie In esilium aclui e»«t, 
in haec verba iodignabundut ad exiremam vilae protuphse tradilur. Ingrata patria, «m 
kaUHt otaa mea, et quae Mqutintui. Sed redeamus.quandoquideoi nociro crga te ofGcio 
fauti eue videmur, unde digreui sumu», 

Sumnui igilur Poeta ( o scetus Indîgnum ) quamqaaiD Romac ad Summum Ponlificem 
Flnrenliiil Populi iiomine civilis concordtae cama legttM e*wt , eitîHo tamen iniquiuime 
damnatiir. Pioinde illinc abicna Senat contendil. Ibi de eaUmîtale uia ceitior Cictui, 
qunm omnes redeundJ in patriam aditus po&t altquot annoi inleiduws animadverieret, 
ceterii exnlibuB hae>«re studutt. ilaqiie cuncli eislet Oargontae cougregati 5«dem ArrelH 
eonslituerunl Ibi Ducem b«tli Aleiaudrum Romenae Comitem detegerunt , duodecimque 
CoAiiliarios grireiidii rebus praefecerunt , ex quorum numero Daniei fuit , atque per banc 
modam spem &uam in patriam levertendi in Aia perpetua paiccbani, donec nagoa cotn- 
pllcam mânu comparata roditnm enîxe icntarent Ingentl etentm mullitudiiie non modo 
einlnm, sed ramiliarîum ctiam ex Uononia et Plstorio coiigregata urbem incautam suUto 
aggrediuuiHT. Siquidem iiaam ciui ponam animoso arripreiiles urbem inliarunt. Ad ext>e- 
num tamen tuperati, inialutato, ut dicitur , ho«pite exinde fugientps lece^erunt. 

DantDs auletn ob bos irrilM exulum conatui »pc redeundi amina «x Arretio Vero- 
nara se contnlit , quo in loM ab Allwriri Seata Veroiien&ium Principe benigne admodum 
leceplut ett , ibique aliquandiu commOTntus atiara reverlendi viam leniare «latuit Nan 
benigne et bumane erga Populum Flotentinum »e gereut per bponianeam rev(xaiiofiem 
in pairiam remcare qaaerebal. Quocirca in boc proposito peraeveran» complures epistolai 
el ad privaioţ cireş el ad I'opulum contcripait. Principium cpittolae ad Populam scrt- 
ptae buiuimodi eti; fe/nle mu ^uid lUi fedl «t quae lequuntitr etc. Bononiant poftea 



I 



VITA DANTIS 



n 



perreilt. Tbî «liî parvoi eoi»moniT«tur, Phîloiopbiie Umen opemm il»dlt. PaiariuRi d». 
iude conlendil. înde luisui Veronais repeteos variH cogilalionibus oli multiplice) cjilii 
eirai agiubatun 

Vutca vero quam uodtquQ sibi inlerchinm reTersioab iua« Epem, aiţuo iu dies ina- 
aionim fieri aniniadvcrtit , in graliam riirsus cum lîbrii, ut inquit Cicero, redjre sutuit, 
cum quibus priiaum tot aimpt ob Reîp. gubcraationem , ob civiles deiude diKordias, ob 
Tirias (leoiqua Axiliî cura« dJuturnum bellum iampridein îndiieial. Proiude no» Elturia 
solum, sed tinivem (juoquc Italia deT«)icUi,ia Parisientlura uib«m studiorum dumlaiat 
gratia h contulit, quippe in boc loco humaDarum et Jirinatuin rerum ttudia ceieib Orbis 
Terrarum loc» celebratiors , coiiseu&u omnJum foiebantiir, ibiqoe c«teiii omnibus po^iba- 
bitis natutaliuBi ac divtnarum rerum ttudiii assidoam ci pene incredilnlem operam na- 
vavit , in quibtii usque adeo profecit, nt io frcqucnttMimts memoratarum rerum ditcepta- 
lionibu» pio laore civitalîi et luagnoi quidem PliiloM)phos, ol quo> eliam Theologos ţ-iKant, 
ttna vooe omnium uepenumeru tuperarcl. 

Dum itaquc in huiutmodi humanitatn itudiii quieliuitiM limul, atque Mcaristine 
vlrerel, ecce nova qua«d«in cogltaiio, ut eM natura nostiamm rerum fragilis, atque ca- 
duca , julnto itrepiit , quae quidem sua haec perlranquilla ac dtvlua tiudia importun* 
sdmodam peilurbavîl, atque pervertit. Henricus enim nt)per ad Imperiiim leBitimc de)^ 
ctni, Imperalorque populorum peoe omnium consentu Augoslus appellatus e Germania 
ablit, Italian infaito exercitu peliturut, qucm ubi Dantes iam llaltam iuiraste, Biiiiam- 
qu« non parvam dterîorts Galliae urbem ingeotibus eqaîlum ac pedilum copiit obsediue 
aocepii, tempui opportunnm iui rcditus vent&se ratus, Maiuit rursu» lialiam repetare. 
Quamobrem ur«a cum pturibut el Gutifaram et Mgronim parlium infesl» bostibut, Al- 
pibn» guperati! Henrico quoqoomodo tuadere nitobatur, ui Brixiae obaidione omiua Plo- 
rMiliam tiuMis exerdtibui tui» peleret. Id proplereJ f:dle iopeiratăo viii tuni, quod 
Henrioui ab iDtlio suae eletionij Legaioa Floreiiitam miserai, ut eiu> in IlaUam adventum 
Ftorenliitti nunclarcnt, po«tularenlqne, ut tn urbe mi» teceplaculum libi praepararent, k 
bello, qaod tune advenui Arretiiio* forte gerebant, se abitinerenl- 

Haec Legalio quanquam benigne admodum publice, ut ab eii efflagitatum fiiit, audita 
«Met quantnm tamen ad una pottulaia pertinete videbalur, ipiels ac iieglecta ttt. Huiui 
rei ba< îpia tempesute memor Henricui Floreoiinorum eitilum varii» persaauonibuB 
cHcre constituit. Qnocirca Brixiao obsîdione poiiitut ouiisa , Floreutiam vernis ire con- 
leckdit. Per I^gures igitur iter facieni, Tjrrhenumque Hare ingreuat cum triginla navi- 
boi l0Bgt% Piiai devenit, aiquQ iode Romam versas, ut Imperii coronam AMumerel, 
iter arripuit Quonbm vero propler multiplice^ Reip. discoidîas recta ire oon dabalur 
Viterbii cominoratai est, atque iude postea Roraam petent Uibem laadem iutrarit, ibt- 
que. tametai ab adversarii^ Imperatoiii oominit acerba proelia commitsa cuent, demum 
adwnariis enixe repugnaaiibui Imperii coronnm auumut, iu cuiui quidem auumtione 
ftolWTtus inclytai SinliM Rflx, ac Florentini inprimii sibi admodum repugiiaveranl. 
Corona îtaq«a Imperii per bune modum aswmta, banc advenariorum repagnanliam pe- 
rindigne ferens paulo post Tibar se conluUt. 

Erai tnim Imperatorh animut in advetsavios pio illatis sibi Homae impedimenli* v»- 
hementer infensui. Se<l praecipuein Knberlum Sidiiac Regem, ac Florentinos uipote egte- 
gioi Horum impedimentorum princip» ardebai aaimui. At quum e vestigiu Roberlum 
baud (adie ulcisci possel, iu FloreotbiM couvenni per Sabin», et Umbrot iter fadens 
Elrurnm iugredilar. Per Penisinum inde et Cortonensem ei Arretinum agrum duceiis, 
Florenltara asqne perrexil, castrisque propa Salviaiium Tcmpluni potiti> non longiu> at 
Urbe trcceutis fere pxislbys infestiisimis eiereilibui FlorcDliam obtcdit, Ad eum igitur 
ila prope urbem cast rameta Iam univerM Floreritinorum eiulos uiltqae conBuebant. 

Proiode Daniei quoque ie uUeriui continere noa poiuit, quiii spe pleuut «pistolam 



7» 



MAISETTI 



quamdiB tA Florealinoa, ut ipM vocAt, inUiiueDOi contuiueluHain taut Kribetel, » ţaa 
«oc aceibtUMM inMCUtui. iiunm ante liac le ipsis hoooritictntiuiiue loqiî toUtu& Mtei. 
Ia hac auten Floreatinaa urbU obsidione Heoiicu» cumplnrc» dies cominoratut crebra 
cum FloTestiAu piaelu coiainUtcbal. ±)«d «{«un ab ipm fie^ociilibivv ptoeltis lacMsit» 
toCi«us egnv* adswdum MpugaaMtur, peiacla denuMn BihiLo meaMuaiu digno Bofnaa 
(nrsuM («peUie itatuîu Varuaa îu kac ttit itiiMiatUme ad BonconvMituni , quod'lua S«* 
neutiun oppidum dlvcrteut > ibi a vita daccuit. Qaodica eiutes , «)«i H«uiii:uiR vivealeit 
iMuabautar da no iu patriau rwiitu poit murten eiut obiumio deipC(aBi«, deitiluta 
pranas ornai r«v«rleudi if« novai libi MJoi vaiw pio bomuium umeuiis persciglabaiitur. 
Daotafi itafoa &p*»niHi lUouUbua Miperat» Flanuuian coul«tidit. 

E» focte Uipwtata Gutdo SfovttlUs Bavaaoat catotarum uibiam ciut ProvincÎM 
rotmlitamM pfaaiidabat Vit iii oouu doctiiiMrun gaaa» (Mae ceteris FnHdpîbut ciudt- 
tu». Uic pto uu quadam ai^a doctga hoaunea baaigiiitalc arudiliisimoa Viroa tununecolM* 
et ob^rvare wlebar Vbi ergo Novcllut hune pnestuiiem Po«Um, ctiiiu aaaxiiiu bau 
aaa llaliaia uAata , ttd. uiuvatium elun pcnn Tatraruiii Oibam iam pecafraveiai , Fla- 
loiBiua acc«tâsM acupît , itatuit hoauucm KavtMiuas, ut Mcam £) miliari t«f «iverd^ 
quawia m«]o bwiavoU et amice aoceikiie. Quamoibiei» ipsum de boc tut» v«bcin«Bli it- 
■idario, mq per eputoUt, teu pei LeHat<u cartioren fccil rogaoi eiiam, ab]u« ctiaB, ot 
atcw» ijaatidoquidNB in patiia habiiaia uon daitalur, vttam degere ii«<)u3>)mri itagant, 
ţiwâ lU fsciliaa ab m îaipatrac«t aon autdo , ut aii Tareuiianu» îllo , montes aureoa p4ri- 
licatatui. Umc autaa uhi [>aul» cogiuxrit , coutpicatau magauitiiii rJri gananiMun «uimum 
oanfaUtn &e &av«oaaiii conUilit, ulUuidifu» Prindpi quami^imu» obMqaaraiar, atqnt 
■0Oum, otnuu oiQiti ad jNttriatn rad«uudi sp« p«rpaluo bmiiiatiatinft dagaitL 

Bavetiaae «rgo a NovalUi par kuoc nodum bauigiuuiioa leceplu» allquot annos per 
UHttalus eat, dcMi«c ad uktmum vitaa »uae dieu porvcacrit. riam Ra*e«na« «im ofaiiaae 
couUrt, f iM ia loco tt tempore runua cum libri&iwgraiiaaB rediar» partim lageodo, pâr- 
tia ii*irm MfilattMtt >«» hii«ii« inandjudo , huiuauiutia alMdk rMulA «enpM Mdmo 
UnporitH») ob maltipltcea variarum rtfum cum intermina, tugna eani dîli^Milia ■»■ 
i«m w modum uwiue ad cflraaura viiae pteaaculu» au 

Quod li ()«i«tiora al trauquilUâra, iion auUm IluiCliiaiilia at piocflUoaa Itadia divinui 
Poela kabuuHt, tpulem et (juanlum viiuiu fudirum conioclura ait^atari pastumut, iţiiaii* 
doquidcm iptum toi ma^wun Mruan cuii* impeditum ad Munmum onuiuni docttinaran 
cumuluai «x calebraiiotibut tcriptls tmt p«rv«ni*M Ivea cbiiui apparet. fta«aaate igitur, 
ui supfa diximcu, oompl«r«« auiio* raU^iuum vitao uae tca»pui copUBuratns noiuiuUoi 
itH fco*)iu«*. «gregîoaque Vutta VotAema egrogiţ pTa« cetc^iii alo^uit, cocnplurGsqii^ ^gra- 
pm praealantii ia^mii Vira» ualaiBo> iMinatic tu erudivit , at uoudulli vx bii vulfarv, 
ta aÎMftt , uAA valgaraa Poela« habercotur. 

Haac tuam matcrui utimoaiA Poeticam bic iio*ter PmU ptimut ap«d Italoa p*r- 
paw d i autA aoiii» adtuveoiAW , uuo pene uiiuuiua commmiiw iio« wckx nobtliUvit, <|iiam 
aai Uomeriu Ofa«ee apud Graaco> , aut Vusilios Lsliiie apud lAtiiM» quitadam luam 
quisijue apud &uos iilutlravertt Hic «uim printui ia liac auA Poetica Ftorantiuo idiomala 
prae catoria «(niţie «dnindam uobililato maţitjnn bum^narum, at Divirtarutn leruoi a>siii- 
lionem una voce omniiom tradidiue p«rhibetnr, <|u«in priui leviu qMaodam, TrivDlaqtM 
damtxxat grAvioribui muiiiis viilgarta PiMtae loii earmiuibit* proilidiiMal. liane quoquc 
nu|ujai taiitaraa. tCrwn fn«»utam uagiUari qoodam ac pene iDCtadibili dioendi lepore 
iit boc luo dJvtiH» r^aaaln mirabiltM* eondiviL TaUa iflitur el baiuMiodi agentem, ac 
madiUAlMi o»» iMpOftwia praevanit , de qna pnufqaaa dkoTc încipiam iwa alienum 
(ara piitavi ea lunmatun avponeca , qnae ad aius fermam . babiuim , catlum , at morca 
pertiuere vidatutiu. 

Fiiiaae traJitur iuciftut bie PmU mvtiocn ei decenii iiaiara, ficic pailnmoMonga, 



» 



VITA DAMTIS 



f9 



immU> paulo gflniitioribus , n&M t^ilina , Itlit {MDdvitibasţue nuxtlLii, inferiori bbîe 
ab^anluto quam alierum 9up9T«nin«ilioii , colon fiiuo, cipMlU, ic barba proli ■!(, 
nigrb MibcrispiMţae > d« ^i»o iitiidetB ii qiiit etijim rtrum miiiÎBiiruin nimtum curioeus 
forte dHbitar«t, paucii accipial , quH ob haoc ipiaro cspiltonim otcoloru qualitattm tibi 
Veron» (udc coaunoraatî bccmIjmc memoru* ptodidoraol. 

nnailain uamiţiiie dîe urbtm parambalant propo Mium Miudam iomm forte pfr- 
traDtibat, ubinonouIlM malronM pro mor« civilt6(CO»odMltî conJJibulabmtur, ({uarMB 
uns, nbi DantAi* pertraiisevatem axapciil, eon&titm »i allersui propiotera convaru: 
vi4e iit^il, vide kominem . fui ad /iiferot profUiuUur , imde^e Vm^rSTum Htic dMiatoi- 
tiutn nova ad imot refrrt. lam eiiiia fama primae partis snae €oini>edta« pcrcrefaucral. 
Ail hmc ita lo^uetitcn illa luo uriaone lacetiiu aubjlo ÎDiulie nimii, ac muliebriter , 
ut tol«nt,ln hune modun respondlsM lerlur. Vera, mror, marrat tiftidem baria eia» 
MforlifM^ tt attr cotor prapUr o h e w iart m ^uemdam hferenm eelorem, niti â o a m^ K fimum 
stHtenliam luam vtram eue apftie Uttantur. [ncMiu iiiiupef gram, teveri», trişti*, mov- 
perquc c«giub<in<J^i erM. Proinde subcurvua provecta aeiai« ali^aantihim inccdvbai. 
Sanl, qui tUeut ipi<ira gratiori* atp«Mut fuiu«. 

Ceteram «itts alGglu tt in Batilica SaactM Cruciş, ct in Capella Pn«toris Vrhwi 
ntrobiqne in parifliîbui «sMt ea forma, qua revcra in vila fuila Ototto qaodam optimo 
«iul lenporj* Pictore «sr«^e depîcta. 

tndaflbatuT eiiam, anl^ţuam exularet, medioeTiter, noa ipodoM admodum, ut tanti 
tui gravitatem dectre vel maiime vldebatur. Ea cnim tempestale patrimoninra noti ma- 
dicuDA poaiîdebat. Nam et dooM splrixlidas F)oreniia«, etaliqoot pnedia «rl>is moeiiibiii 
finitîiM variis ia locis babebat. Cibi quuquv, polusque parmtimiK erst: delicaios laudare 
iol«bat: grocHoribus plarinum vcMtbatur. Vontri dedftoi, qiio« Gsstrinargos Oraoci vo- 
caat, irehem«iiter obiuriţabai. Et«nin «t îtta vttorii caiuadam mpientlt senteotia ms 
qui talia afer«i)l, potius •n'nn ut eiwnt, ifun eno utrirerent , diciilare conuevsrat. 

Iii adoI«w%ntla vero tomicantibouiue u»f««ad«oobleclal>3tiir,ut cura eiu» lemporit 
poiilloribu* artii musicae maiţbtris frequviitius conversaretur, rjuorum nirainiR Mtama 
(|uadam volupuie allcctui, atqa« exilaratuf Floreuliiio idioaaie tt soluU oralione «l 
catntne malia egre^ie conqwsuit, quo ^aidem diceodi g«ntr« non solum c«l«iot omnei, 
paco canctorum dixerini , &cilQ sup«ravit , wd po<t«ros pra«s(iiiili! ingenil tirot qu^dam 
»ci«dibili dic«ndi HavHate «t copia imttandi tan mave loqixndi genus percupidos ae* 
cumulatiiMme reddidit 

Lascii-it «liquaiitulum amoribaa obnoxias piui indultItM viaui e*t, qnaiD Viio Pbilo- 
sOpho convenire videretur, qood equidem potiuj ţradoue hombtli naturae, quam cnidjua 
graviisim viri lerilati loaaseQteatia adscrtbeadum non tniuria pnUvi , ut deSoerate Pbi- 
loMphorum onnium MTeriiiiiiio scriplum esM constat, ţtwm in libid(n«i prontorcm futsM 
nonnulli m«iiMfiae prodiderunt. Quum «nim ab «grtglo quodam illrai leanporis pbţaioDo 
no , qui «x habMu et forma corporti animornin motu» el perlarbaliones se intelUgţprfl 
«t d«nontlrai« profilebalur, ipimn libîiIînitM» obnoximn iodicatum esset , admirantibut 
eunctit, cachinnationibusqite sais phyiioaomum d«r>d<^tilibDt Socralei dixisM reriurtiuia- 
smodi phj-sioiiomi i<« ie iudkiuin verum exiitiue , iiseteni w natura ad llbidiriei pro- 
niorem: magna lameo raodeMîa non lotum itlam inclinaiiofiem nataralem lenperatss . ie<1 
peoilu» vicisM , ac supertsM. 

Rara nisi JDlerrogatus toquebat«r, »d<fus non t«iHr«, sed ab infiiDO, ut aiant, pectore 
toogt aate praeine>iitata edeie videbatur. (n cogoiliODe terum ita rigilantininus erat , ut 
in mediis *iis nonnunquam lectitaie consuesceret Quocirca betliio librf , (loemaduodum 
dB Catone scrifait Cicero, non fminerito app«iUri pot«rat. Ut «nim Calo <lMm*Js Vir gra- 
visi)nas,ac upi«ntiţsiinu& es«et, in (psa tamen Curia quandoqoe lejere con«ueverat, ante- 
quaoi Saaabis coyeretur j tic iite Vir tJogiiUriuiani in IMdili, ni aiuiit viit, inltrdum (•- 



do 



MANETTI 



cHubsi. Tfait qavm ei libellu* qwiam nori aolea a »e vitus Seiiis piop« cuîutdam opifici's 
taberaani turte oblatui MUt.iia cupide, ci sitcnt« iMtiUvît, ut suariuimi , iMriique mul- 
lipUcium insltttmcntorum foni ab eius perpetua kctione vel pauliiper flimovctc nuiiquam 
pot(i«niat, qiiin tolum teg«n<lo percurrcroi, tainelii eo letnporc forle ilius feitut pro 
mor« civiiatît noiveno Popul! conctirsu ontni cvm como nan ti am instrumeutoruR) genere 
pTope eum locum, ubi le^batur, ipedosiuime oelebrarelur. Eit c|tin<l mirabilius tidefi <)abe(: 
iDterrosatut enin quonain mo<Io ie un^nam conliiiere poluerit, qtiiii um cdebte ac tam 
lolemne Feilnm prae ocuitt celebralum alîquautitpeT saltem nou contpejissct, nihil we 
tuiliue saiie reipOii<li*M fertur. 

Elegiiiti»imum in oraudo futue peihibent, quod rfoqitent» eîus Lcgationet ad mal- 
toi, cum illastres Prjiidp«s, turn ad Suminoi Poiilificc» manifeste d«cUraiit âd ha«c ac- 
ffldît quod perinde ac Somiprinceps quîdam in Kop. ob uînmam eiut elegantiam regnare 
videbaiur. Fait praelerea et acerrimi ingeoii . «t fideliuiinae niemoriae , ţuorum conplura 
lesttmoiiîa afTerre poţKcm ti liberei. Sed uimiam protivilateni veritus uno loto, el «o iui- 
dem pere^tegio tcslinvoiiio conteniu» e>0. Pdriui* futte aderat, ijud se post Federici Au- 
guitt obitum, nt Mtea diximu*, mox retuteral, îbMpie iu magita eiceltenti&utnorura Vi- 
rorum turba solus cum ceteris de rebus Divinit allîuime timul, atque uibtilitaiae 
disputabaL Proiode quam multa ac inter sedirersa tupcr varih do lebui altissimii quae- 
slîonibu» [lumcro, ni feruni, <](lallt^Ifle(^im adversarii in medifim adduKitţcnl , omnia 
liDgilIatim eo ordine, quo propotJta fuerunt , no» »ine angulari quodam omuium admi- 
raliooe et fideliter replicavit , et admirabilius penolTiL 

Bonom insupcr, et glnriae cupîdiar fortasse fuit, quam lanto ac tam gravi Fhilo- 
sopho convenire videretur. Sed et msgui Philotophi , et severi eliam Tbeologi a naturali 
glortae cupiditate ob tei quamdacn incredibilem, nt aiuat, (uavilalein te abttinere uoti 
polnetunt, quamquam mulla de conleraueiida glofia librit suiş meaioriae mandarint- Hac 
•rfo gloriae cupiditate Katura hominibus imita Poeta noster inilammatug prae ceteris, nt 
arbitror, Poeticam adanuvit, Eteoim Poetae bouî ea lempestate, quacn aut Philosophi, 
aut Malhematici , aut denîque Tbttologi longe paucioret eraot , quod «liam antea a con- 
ditione Orbii Terrarum vsqite a<l ha«c nostra tempora repetitum fnisse constat Semper 
enim Poetae boni et OraloieK paucissimi fuerunt. Laurea insuper Poetae, Caetareique 
velutto Ora«cortim, Latinorumqite more per ea adhuc tempora coronari ooosueverant, 
Huint quidem Laureae, de qua loquîmur, se cnpidis^imum fuisse no» modo ipse non în- 
(iciatur, sed pluribus quoqae suorum scriptorum locis uepenumerO manifesle testator, 
quod ttbi piofeclo ooD imtnerito contigisset, at Laurea corona sua tempora iniignitus 
fuitset, ^ uUo unquam tempoie absxiljo levocatus esset. Sed in esilio decern Lauream , 
unita tantopere cupiebai, suicipere non iniuria idm quidem sentetitia neglexit. 

In hac Poetka quantam ipte vataerit looge ficiliu iudiari , qnam plane ozplaaari 
poue crediderin, quippe Poeticam din antei per noningenlos circiler annot vel donor-, 
tuam, vet topitam summus hic Poela primiim in lucem excitavit , iacenlemque, atque 
proiiratam ita erexit, ut vel ab oxilio per eum revocata, vel poililmîoio reveria, vel e 
tenebrb in luc«m excitata fnisse videbatar,quum iampridem tot annoi demorlua iacaisset, 
ac non loltim primum «am in lucem excitavjt, sed cum sana , Calbolicaqie nosirae Fidei 
doctrina convenire miiabilîlcr demonstraWt, perinde ac veleres Poetae divuio quodam 
Spiritu afUali fnisseni, ac sanam, et veram doctrinam cecini&MnL Propter boc, quod 
Divinut Poeia, itlud effKtl, ut iion modo eruditissimis Viris, s«d plobeît ettam et idio- 
tis, quorum plena sunt omnia, velata poemaia plaoerent, ne hi q«î ad eloquia Latina 
aspirare no» poue)it, PoeticM omnino experles essent 

Fuit praeterea et geaero*i, el allî animi. Nam quuin ad pairiam r«meare cuperet, 
proplerM tamen reverti notuit, qqîa ab niiico redeun<li remedio ob solam animi magni- 
tudinem saaptţ natura abhorrebat. Quidam namqueeius amici primnm, quia ipsum uni<t 



1 




i 



VITA DANTIS 



Bt 



•dtnubant , d«inde ut lîbifrgquenlius oraal! obseqnereDtnr , laam iu patriam rerer*ian«m 
«ppnW «<0[)tabiDt, ac propterea cum nontiuUIt PniicipibuiciTitattide hoc ipio dtlJgtn- 
liui per(raclav«nut , oniD«mque eorum pcrltactatioiicm ponilai triitam fore appituentf 
niii ipse i&agiiuni quoddam dedecui iubmiue iiiaiis, et abiccto iiibîrct. IJ butostnodt eiic 
videtntur , ut prtmum mullum admodum manxueicGrflt : a ni» deinile adverurih lamnii 
proctbai veniam paUirct, Ad politicos quoque carcerei per atiqua teraportim eurriculi 
connurandi gratia k spoola conferret. Ad ha«c omnia eatrcma iittuper accedebat, quod 
eKscti* «oium temporum ciirrkulii e carceribtu poil&i liberatus in CatbedraUs t'loientinaf 
uibit Basitica, ceu iu masnis cfvltaih M>l«inuilatil>ut , queotadtnodum de piaedtciU liomi'- 
nibiit fieri coiisucvil, Ininortali Deo tolemiiitcr oflTorrelur. Ceterum ubi ipus de hii om- 
Dibui ab amkit certior facUit eit , nuisţuam adduci pot uit, ut tatita, el Lim inioleranda 
abiecliQnit otiera (brre pateretur, quiuimiDo id ipiuio ust[Be adeo peiiiidigiie talit, ui 
niRii iu «xilio, qiiam Um igiiomiiiiow iu patriam redire nuiuerit 

Arrogant aliquaiiUilaiD fuisK perhibetur, quod ipium tuuc vd maxime declarasse di- 
cunt, qauni Baiiilaciiis -Suniinut Poiitifci per id lempotis Ghibctiinonim oiuluni precibm 
lâligatus Caiotun ţuoaidam vel Philippi Fraocoium R^gis fralrcni , vel potius propiDquuni 
ad CQBip<iu«ii(juin civiiatia Jiatum mitt«re contlitiiorat. Quod GuHfaruat partium Duc«t, 
qui ea teoip«ttate Remp. gubeiuabaDl , pormole^te (creiilet conwllandi gratia cGoveneruBL 
âarama coi»ilii fuit ut aliquot Leţaiî ad Bonifariam milieif iitur , cuius Ltgalioiiis Priaccpt 
Hiuverui ODinium coiuenui cx co Hauiet de.'ijiiabatur , <)uod c«lcii^ ii)geiiio,et eloquenlia 
pracEiabat. Id ubi ipte advertil, diiisse fertur : Si sententiae ttttrat, ut par at, ae^evtro , 
tmuiKiM^tte UqatiOHts matitu w^u oHemperans oHcfo, ^it ad Reiţttitieae qubernaiiontm 
remmartit cit ? •Hin minu* , f dm AofiM Icfalionu di§ititt Fnnctps, el eaput crHl Sod ea, quas 
BUtcmo Mrmonc diiîi.(« perhibetur, Icpidiora mut. 

Ilaec et huiusmodi eias veiba ad singotarem quamdam boaiJuîs arrogaiiliaro tuI^o 
oDii«t adicribuQt. Vcrum sf paulo, diligentius et res ipsa, «t tcmpora, ut decet, ponsita- 
buDtar, vel cx laagna Ileip. caritate, vH ex altitudioe i|aadani animi forlaue abeo dicta 
Tertsimiiim accipi poleruut. Nam »i quis cifam atr|ae etiam considerarit quauta el qnam 
raiia mala pestifera civilium paitium itudia iamptrdem Florenttam întulerant, si deiode 
po«iea aiiimadrertet, Daiitem iu luu illo praectaro Ptioratu nounullot magnan auctoritatii 
Vin» ob cuiutdam Princîpu evncatiouem relegandi,.ut uipra diximui, auctorem oxtitiiM) 
il dbiique eo specure Poottltcis dccretum eicogitâverit, ut adveriariaram partium e«ul« 
ab eiilio rcTOcareqtur , mirări forUise dejiuet Quta immo haec eius vcrba, quac qni- 
buadam parum momenla temponiia, nt par wt, cooslderantib» tiuuida tiimis videri io- 
lent , ia bonam parteni ab eo protata fuiise cenubit. 

Gomplura volumiiia bifariam coiivcriptit, qaoram quaedam materno, qnaedam v«ro 
Lalino sermooe composuit. Materno quoque pârlim florontî, particn autem piovecta aetate 
edidim manifeilura cit, Nam praeter SOLUTOS quojtlam RYTHMOS , eomplurcique *&■ 
lutaa C\NTILENAS adoleicem duo egreţta opera litterîs nandavJt. Uorum alteinn VITA 
KOVA , altcrora vero CONVIVIUM inscribitur , în quibni qoidem opiuCiilis clara* qua- 
ruadaiQ caoltlenamm suarum oipodUoDOs conjrcgavit. ProvocU deinjc aelate luum illud 
Dimum potius, quam humanum COMOEDIAE poema , Umetu Latine heroidi canaUiibut 
primum ab ioitio in hune modnm iocoepiuet : 

SUiati /Ugna eanam fluido conlermna Mnndo «fc> 



lunm 



Ec <|uae «equunlur, ac util eleganter per plura Latina carmiaa ptoeeMWct, qi 
postM noD recle principiii rcliqua coiiretiJre fidereolur, genere dicendi permutato rurwa 
ab initio retumoos maleriio lermoiic cgiegîe inchoavit, atque •leganliiaime absolvit. 

Io boa divino, nt diii, Poemite noo modo Poetica ipsa, et qnae proprie ad Po*-- 

It- 



Ss 



MA.KETTI 



U) perlîn«nl , «ed moraUi quoque, et oatariUa, Jc divioa Lng«ati Icţeiilium adnurMtMi* 
60Dg«uit. Qnocirca ^aimitie lupra viginti circitw «anM hnioanodi opus leripslt, atque 
«ni»nclaril,quippo sDleqn-ini eiular«t lam >epl<iB «■«* Comocdiae caotui expLeverat, quu 
Gi»tt:i oilas BppeIhtiL Einsmodi caalui qaamqNan in direptioac, et depreditJoM doraus >iue 
una cum nultb aliis Itbdlis, cbirogTiphiique JDler magcim quamdam Eaorom librorum 
eouţtnem in peitiliori parte aoltuiii abalriisi fubsenl , sedalo (ameo paadt post diebai 
poţtili fiirflre iion dcdtU Opera io hanc moduin reperti fiuK dîcuntur. Quum enim nsor eiai 
de chiiograptio daik suie sollicitii eiutl.ad qaMrondtini idouMim quetndam viium adbiba»- 
rat. Hic quum Inter illam librorum, et cbttograpliorHiii congciicni , quam lecondilatn 
fiisie dixnttm , de doiu ebirograpbo diligenter quaererel , ioleT quaerilandum oblatiu «M 
IJballui quinlam , iu ifoA tepteia îUm BunoTata» Odao coutiuebaulut , qiias quum )«g«reţ, 
noviiate lei admiiatus daioum sujiiaiportavtt, ibique taciiQnumern lectiuns mira quadaB 
legendi suavitate exhilsTatus ad Pi>8tam cxulaiiiem demutn transmisii , quat cantus Poeta 
pnlca proseculus subsequenti oda bit vorbii manifeitiuiae Bxpreasit : ifţ ladrm protc^utm 
imţaam, et reliqua. Hon mtiltit deiude ante morlem luain diebtii ultimas maiius Dtvîuo Poe- 
nati inposult, abiolvidiue. Id ex eo constat, quod poit obitum suum mitabilia quaedam 
contiglSM dtdtur, quae boc ipium apertmime declaiarunt Nam qnum M:ripLi quaedam, 
iu qdibus aliquot ultimi Paradiţi cântat contiuebantar , itoadom intcgro voluDami appo- 
miiuet, scd lit quodam occulto acdium loco abtcoiidiuet , ut forţa opportunura compo- 
iieudi lemput pra«tlotarelur, ac per huuc modam opu> imperfeclum appareret, ecce umbra 
ilduiicli Poetae lacobo cuidam tt âlîis suts maioii nata , et inprimis de impetfectiotie 
opern tollicito, atque aiizio iu somnii apparuitsa fartut, qua quidetn visione filium adtoo- 
uitam fuiise dicunt, abi illa altrnuie Conoedîae icrlpla abitrosa Inlerent, ac per hune 
iDodnm ab eo pottaa lummo nune quaeoita, ut in somnie ruaiai admotiitus, tandem adin- 
TrtMa fiibse. S*d qaorsura basc um de eiuimodi sotnailt dicol quispiam ? Ut lu«e dUriut 
■ippareat id quod paulo ante ezpretsimoi, vigintî quinqne oirciter annos illoii diriituaa 
'Po«« biixte abwlHtnin, atque emendatum. Ham si Poeta ante eiiliun ţuuu illas Odas 
IPfriMerat, et oltimo vitae suae anoo exularet, obîretque LVI., constat ipsum per tot ftre 
arinnt, quoi topra eiproiiinut abiolvîue. Nam al{t|aot annot in leplem illarum odarum 
abtolulione cousumsiue credeodum eit. 

In Idtino rero lermone noiinuUa inuiper opera compo«uit, Eleoim prMtcr mullai 
«ins EPtSTOL&S. BUCOLICUM CARMEN scripiit. 

Sduta quoqoG oratioiie praeclarum quoddam opus edîdit, quod MONilBCIflA nucri- 
bitiir. U in tres libros ob Irii putcherriim quaesîta ipecrosissime dîtUniit. In primo nam- 
que eius operli iibro moro dtaleclico diswrena pericrntatur an ad bonum Orbh Tertantm 
statura unius Dominattu, quî Mooarchia Craece appellalur, oecessario requiralnr. In tttumh 
vero an Popalus Romanul hunn uiiiu» Dominatuni lilii non îniuria ad.icivertt. In ifrfit 
denique an eiaidcm Dominatul ab lolo Deo , vel ab alv^uo elui miiiiitro dependerr videa- 
tiTT. Ob hoe tam tlngulare Apn:>, proplerea quod adversus Romanae Ecdesjae Paitotas 
eJitUDi ene videbatur, pene haeresi, ut magiius quidem legum Interpres manildle tasta- 
tur, dsmnaivs liuBSe dicitar. 

Hb igitur omnibus, ut diximas, egregic a'lmodum peractii qutnquagefimo setlo aelatit 
suae, trecenlesimo autem, et vigesimo primo lupra millesimunt ChTisti4na« salutis anno 
Ra*ennae obiit Hanc mortis suae cauiam bonnulli eiiiliie Itadiderc. Quippe Veneli 
adreriutn momoralum Navdlum Rarennslum PraeiMdem bellum gerebaul. Quocirca faclum 
ett , ut ab ;4ovdlo ob singnlarem quandam Virt eleganliam ipse ad Venotoi Orator mil- 
t«retur. Ubi ergo Venriiai appllcuit, Oratoris ofGcio accurale fungi oupieni poitulavjt, 
iri libi publicum auditOiiuBi-praeberetur. Id -juum laepenumeru ftuiira tenlastet, plaue 
aaimadvertît ob singulare quoddam rl ardeoi Ver.rt«rum în .Xovellam odium omnei co- 
itilus luos tandem altqfiando ad nihilara •raturos. Protnde ie tnfwta quamprnnura Ra- 



1 



VITA DAMTIS 



M 



*0natn redir« sUtniL Veium rt«r niarîtiiD«iB reritas, quod 3 Prae^Klo magiiM Veas- 
torui Cl)»ii BUre ea p»te qna Baronum ibaUr, v«heineol«r Tnari acc«p«ral, terresitt 
ilci auMoitiL 

Qoo quîJem iiio«re cum tnsenli animi wtUcitudiM, qnod irrita onnioo lua Lefaho 
exliliwet, tum quoque ob varia, ac nultiplim terieitris itlueiis inconinoda febril, a»> 
(0fMB Havenoam ingrederetur , honunem repeute ipvasit, a qua utque adeo acerbe y^ 
xatat «U, ui paucii post dieliM e viU decederei Uuiusmodi ergo fuit praeclati Vo%- 
tac Glii*. 

Sepaltni est Rarenaaa in sacra HinomiD aede egrcgio <|uadain, alque eniikenti lumulo 
lafide «fiiadrslo examuitiin contlraclo, oomplnribui imiiper egregiii carininibuj îucjfo, ia* 
«ifititoţue. Epitapbian ab iollio huiuxmodi iii quadrato lepulcri lapiJe incitum fnit: 
Tbeoiogtu Dama mlHta ă^ţmaUt expert 
QiukI foeatt etaro Pkilotophia linu 
Et qit.ie lequDntnr. Qimm deindc pusiea itx daniuxat caraina looge prîoriUa ilUs elegan- 
liora a docli»iaio quodam Viro edita outiil , vetriribui e tutnolo abolitis nova hatc inciu 
fanvnt cariaina. Hniu»roo(ti «unt. 

Iară MonarthiM, Suferot, PklegetoHla, laeuifu 
hutranâo etani , tn^truul (Mă qw»ta^w. 
Std futii pan notiri mliorihtM edita emirii, 
Atutoremfiie tuum paiii (eUeior atirit. 
Bit Haador Danlet pattiii txtorrit ai ori», 
Qaem ftnint parei Fiorentia maUr amarii. 
Unuoiii ManetU Vita Daotii Poetae Ktoreutiui fcliciter explicit. 



laimtii Msnetti pUs Frânatei PETB.ABCHAX Poetae FlorenUtii. 



C rancttcui Petraochi coiusdam Scriboe fiUut cognomento Pelrarcha a Petraoco Patre 
R tittera tire euphoQÎae , ii*« potiut, ut quibuidan plaett,MiiplificBBdJ nomtaia iui caua 
interpoiita trecentoiin» quarlo rupra milkslmutn Cbristîanat SiliiUsaaiio tllucMCcnto vig*. 
•ÎBMdiei QatatiCt meotit aorora Arretii natul Mt in vico quodam, qvi vulgo Borti ri- 
cui dtcilur. 

Hac forte die fere nativtlaii» suae hora exolei Florentini PopuU, qsi iampridem pa- 
tria eitorret ie ArTetium, BononîamqBe cootulerant, coiitractis ttndii)u« auiciliit ad poriai 
Patriae , ti qua tont fuitiet, uldsceodi gratia certalim contendernut. Haec enim omuia ipM 
M EptstolB quadam ad loaiinem Boccarcium manifiiste teiutur. 

Vctu»r» eiu5 origo *upra Paiciuum ([uniidam avum suum ab Andu propînquo Fl»- 
renlinorum oppido repetita tradudtur , Petraccas igitnr pater ijoamquam Auctsae oriretur , 
Flarentiae Udhq babitivit, ubi prae iiigenii «icellenlia, ac ciogularl lingnae etegaulii ad 
mgooi llaliae Principcs primum Florentini Poptilî nominc pro aidai* rebui Oraiorb ol- 
fids eleganlifiime usui est. Scriba deînde ad Maglttialum Hefoimaiionura ei magiio eia- 
«nodi homiiium ouraero cetorii omnibuv iion inluria ob îngeuii acrimonlanif et tinguae 
elegantiam praepotitua Ipse unui delegitur, quo in Magistratu lanMtsi aliquot annos offiao 
dilifcnter, aique integre fungeretur, in magaa tanen lila dvili, et taibuteuta disteniione, 
quie inter Attot, el Miqrot duas diverus civitatis bclionet invalult, quei^uaodum ■■ 
Dantii vita laţi» detcripslmus, propteica quod Mbts adbaetîuc vlderetur , una esn eetarb 
JU^ărmm pariium fautoribai urbe eiactus Arretlum co(ie«utt , ac dun (altaet ipe Ploien- 
tiam redeundi in hoc loco aliquandiu commoraretar , bctam eil, ut 6lima ev aaore Ma 
nixtiperat. qucm diminute reteri quodam inbiitilis indulgentiae rilu prO Fraociwo Chec- 
em» appHIavit , qunm alterun nomine Geiarduo iimpridem habuisset. 



«4 



HANETTl 



Hic est iile OeratdH, qui infiniţii peno secnbrit viU«, ut lu dizerim, inoonmodî) 
(Kislbabilii, ardaum illiid Caithuiîenuum Monaiteiium intrare non fonnidjivit. Ibi Mona. 
itium vitain, iuita atpcriotes quiudam eîut Beligiogit cooititulioMi aip«rriiDo iBqae 
ad esircmuni dnceni in aclerna pace qaîevil. 

Paucis deiiide annit poit banc filii sui natirilalem Patraccat onui«i etulum , cum qui- 
but oontpiraveTal, cooatut in irriluni hactenns evasistc , atque ad nihilnm recidiue coii- 
ipicatut iu Gailiam Tranşai piuam vertus Arinioneii), ubj forte ea tenipeslate Sununaa Pouti- 
fei rosidflbat, timul cum rum utilv«ru Familia lua perreiit. Hk i«d«m mim conttîiueoi vbi 
FraucUcnm prfmii poeritise aunis ism ad discendum aplum protpeiit , io quaadam parvam 
eiui ProrÎBdae urbeia transmisii, cuias nomeii Carpcntalorat ( tea Carpentoractum } diceba- 
tiT.ulibi apraeceplorenescio quo cgregie erudiretur. iii<I« quadri«anio Gramniaticit «rudi* 
tu poUea quam prima illa pueriUa itudia trauiegit e vesti^io ad Montom Fesiulanum oppi- 
dum per e» tempora (lorentiuîmum, ut iui civile cognoueret, non sine mol«Uia, qaud 
tuavibut Ctoeioiiit , et Maronii libris iam mirum in modam obleclaretur , vicina iam pii- 
bertale iraducUur, abî ijuadrienuio «lian io co^ooiceodo iure civili coii.ivmplo non tnivua 
patris Doiioiiîan proGcÎKitur, quo în loco alteram ilidem qnaditenniuiu in cognitioiM 
iufif piope cOQtrivit. Septem namţue annos in tUidiii civilibtis iticax»uni amiul, ut fpie 
in epistola quadam aperle domonilrai, iii qaa de bac temporis iaciura vebeiiMntiui conque- 
ritur, qvamvis iioonuUos Cicerouii et Virgilii libios clanculuni ne pater rocire poatet, 
boc ioterim tcmpor« legiuet 

Poit obitum vera patris utpol« tiinc ptiaum sni iurii (Ae«tus cunciit turii civitif 
eodicibui, eiuiquc inepţii conountationibiuabdicatu circa primea adoteteentiae luae an- 
noi liumanitatit studiii omiiiiio m dedicavit. Quocirca ttadiornm gratia ToJosam concesslt: 
iude quarto aono reverstu Pariuentium urbcm contendil; quarto rtinus anno Neapolim 
eo lempoi« opportanc adivit, quo Roberttii incljtas liiciliae Rex forte conTeocTai. Uioc 
postea abiens quarto quoque anno, sic studioran suotum cursum per quadrieania partie- 
batur, eodeffl remcaviL 

In Cilliam deinde Ciialpioam profectui Veronae primam > mox Pannsc, ac Perrariae, 
demura Patavii aliquandiu fuit- Mediolanum post basc, ac Ticinnm venit. Pisai et Arre- 
lian dileetam primi exilii ct nriginit suac locum vitendi gratia peliit Veneltit deoîqae 
afiqaantalum pcnnanMt, «t ipi« haec onoia in epistola quadam ad Guidonem Arcliiepi- 
acopnm lannae omiiem sludiorum suorum cunum proseculus apertiai otlendlt 

In bit igitar humanarum et divinarum reium ttadiit diulius p«r varia, al diversa 
loca, quemadmoJum diximus, renatus usqae adoo profecil, iit inter ceteros praecipuos la- 
bomm suorum fructui primus div^odi degantian iam supra millo annos pene defutictam 
ob iahumanam quamdara primo Romanorum Imperalonimcrudelitalem, qaî urbem Romam 
oaiDi laaviliarum genere crebrii proborum et doctorum VIrorum Uucidaiionibui mCarie 
jumis vesaverant, ob laevissimum deigdo Longobardorum Dominatum, qui totam Italian 
qaatuor lupra ducanloc ciicitor annos occupataui penttus de vasta verant , praecipaa qaa> 
dam, ac prope divina ingenii eicelleolia « tenebtit in luoem revocavit. Nam el ptiroM 
complures CICERONIS libroi per multa secula lulii antea occultos, ac propemodum antii- 
801 mă iiogulari diligentîa riobb reilituii, atque eîut Epistola» prius lu'nc inrtc varie di- 
aperut co ordine, quo nune videmus, in sua volumioa redegit. et luoquodametcelleotiori 
dicendi genere se ipsum posteris în sotuta oralioue, et carmine ad imilandum praectilii, 
quod nulIT^il uique ad tempera sna conligioe legiroui., ut in utroque diocudi gcneie 
praevalectt- Etcnim ti duo apud Laiiitot, el totidem apod Cratcoi bumanoiuro ingeiiio* 
rum (lalmina altera ab alloro dicendi genere deitituta videntur, quid de cetetia puUudum 
Olt? Quippe imnwrtalia illa Denoilbenis el CkerOnii ingeaia , quac quiden in soluta ora- 
tioM velat in regno luo dominaotar, ac triumpliani. io carmioibiu masca et dcbilia faiue 
aontpjdmus , et veaeranda ia vertibus Homerf et Virgilii maieitas i« proiii orationibui 



I 



VITA PETBARCBAE 



Ita Oaaikm , «t şm akth Acta Whb i^Mmel , tmmm «m petfM*» i 
in cHerM fMfM vina Hii ii i nmtwâ n ytg fciU l»tr Ot wdNi w pIotAm «tviMtt ii fi»- 
ptetn Ibtin f C fn W «mb avfcttTantair , at si ipsa !■»•• T«rn» «ni **l oarâ , v«l 
plan larfirvlnr , -mfc poma ah«rî tnderai biben mb pomc 

Soim iptar Petrarcka hac praecipu et pate divina (tatia fn«fit«i ia «mţaa 4k 
««■^ ganera ralalL Pniode Oaao ta hoaofv apad b mw habatanir , «1 
Frandacas fttneclii . wd FraMK» PETRaBCHA aspltfieato Mai 
tor. Cancti etun panlo hanuaiom oaniaB ţentinra popali et« nenea rcnarari ii4i 
banlsr. XJode ArtetiBi şamm ips«m « Rouă rcrartcnlaa, ţa» l«fcaact gratia ptmcmr. 
A.rTetiam direrten aaatfbaaat, nt dileelaw aitivitatn naa loena fvmt , tOi ad*««taBti 
■nla srbi* ■awla fOfalariter occBrrentDt laaia uiaala» coag fa t a latioot^ al ftagi. *■! ■»> 
goo Priodpi onplia*, sieat tpae ia Epistoli ^vadaa eemmtmonK, 6er> noa pMavrit. FI». 
rantiai ţaoţae, ^ Pctraeeaai patreai aniea rdegararaBt, ţataraaa Tdagationn eoataaiaeiaai 
revocaat» Uio taalo at Un iiagabii Vin> onaia patm flmta |nUi «endonnwC. Da 
qao qaideai ta» praacipao . H tam p«cali>rl ef^a ae htaeScio Ipw FlorcatiM Mfala fn. 
litt igcns cpistolim ^uamdam Undibus el f^atiîs refertisunuai icribit. lodţti timp«r 
Prindpct adniiabili et p«ae incredibili virtutum inirun (ama, pertracli p«T«ociaB uaai 
iu ohaeminni , ni inttr se de eo faabvDdo certitin fer« contea^eteal. Sanava an^B* 
Pootiin ipaa ad Sanciitarein tnim tfepeaajaero per eplttotai Bccanlvit atagaoa lifaidi* 
laitaiii gnda> ti accederet, sllro pollidiBa. Qaod atsi prioisn, licut didtvr, toatarm 
ianpridem aeeepisaet , at bdliat tazta vota ma in tenaitata paiiiinoaji eogaala In otio v^ 
verel, naiora timen baec lutnmi Pontifim oblata utpote ttaaqailIaB Uadwnm aaoraM 
<|aielein perturbatuTa itcusare non dubitaviL Id ipiam el polawllwiinui HnfMMMmlnm 
DnMiB, el UlnttreDi Patavii Principeai nonnaoquain feci&ie coastat, ol iagentia ilbi aia- 
atia vltro poUicereolor, si Mcam convenari, alqne habitate rellel. 

A( ipte cam quibaidatn praedarit Princtpibas aliqnandin Tisit. IVnes euiai JtuaWMia 
Pontificem lempore iuventutn luai aliquaDialuro oonuBoratai «O. Sed inovaţi qaoilaai 
Cntlili), nt ainot, vtlae taedio poitea affectus iude abijt, tit nunquaBo in poularam redata 
voluerit, ^aamvis uepe ab ipso Pouli&ce per Epiilolas> el Apottolicai oUatioaei auil- 
tuB admodam inritaretar. Et ctim Galeazto Vicecvmitt Mcdiolaneoiiam daciora aliqaot 
ansot pcrmaotil, et ctim qnibasdain deoique aliis perc^regiis Ptincipibu» convcnaiai 
iria, el ea qoidcin praocipua Legatiotii» muueTa his leinporibai dignhsino obi«lt. Vaaa- 
tiat quippe catiu pacii inter Veaetot et lanuenses reforiDaiMUe, et ad SeiBuiaunuin atiam 
Koiaanorain Regem îii exlrena barbariae forţa degenteai pn Lignitica pace, ntaini T«r- 
liit atar, el ad grataludna daniqoe loaoni Fraiicotum B«gi DriUnnico la»o carcara Uberau 
Orator missus est, ^veaudnodaB ipw ad loaanem Boccaoânro in e|>iitola qnadam uribil, lan- 
loqua in honore momorati PrJncipci euia habebani, at de praelalionibut, el pioceuioniîba* , 
relvt in ambulationibut fieri consuerit , riciiutudinaria inter m oonboverua eicbro on* 
retur. Vernm iile, quouiam erat tingnlaii prudeotia , ntc minori laodeitta praedilw, itan- 
ijuam addaci poUit, ut tantii et tam praeitjntibu» populonin Dnetoribui >a in boitor* 
pracferri patafetnr. Qnid plura d« nuiiino ciub honoro dicaia? Qauin aetceaia »iitl atu- 
uBOdi, qaae iitjanteiB eiiu f|loriaia aperte fubae declareol. 

Sed celerii onnibus brevitali* cauia omîuia, unum tacitm praeterlra oon pouata.- 
qutfd tta Birabile ett, ut quiildan liuîc noitro lîmile mirata Aniiquiiai pio miracub 
liiteri* naodarefit. Etenim Hum io Gallia Cbalpioa admodum adolcM-en» d«8*'*** c**** 
Modo de ItAlia . )«d de sUeriori ettam Gallia itobile* qaflsdain, et iogeniouM viroa loli 
fiHndi gtalia in Epiitola quadaia ad teipium veiiiue icsUlar. Eal , (|aod mirabiliaa 
«tt, et vix credibile, iiiu ab eo ipto, vel idoneo veHtatii aatertore ibitltm «inSnaa- 
fciBT. Coecum namque Grammaticum p«r lotam Tere Italian) jpsum quaatltaiae, ac lan- 
dcBi aliquando conveobte tradit. aiqtie ptie nisio convenicndi tai detideito iptaia m* 



M 



MANETTI 



btatuRi manllM* Glii et ditoipuli, <|Kibns ambobnt pro yshiculo «tebilur , uput din, et 
dext«rtm minum crebrh osealatJonilRii peliitie dsKribît, <|uBti taeln ips« etimio, et pem 
iiiMtiabili .ISO <l«Mj«iio natisfxMret , qiiandoq»t<tam vrtu satiari non pouet. Haec omnu 
ipse, atdixinui, in epistola •ţuxlam ad Dominicani Grammaticuin PUcentinuia apert« 
«naineiaoral. QuamobiQin de ultirait Hî^paiiiBe, GalliaramqueliriibiuuiquoaH tirbnm Bomam 
i]uosdani va(iiu« nobilei sola vijeiidi doctiuimi viri cxiisj minlnte mirări k didi , «luod 
de T. Livio icribit HicTODjBUis, iţuitm sibi superîora prOTenerint. 

Ad haec Otniija voi maiima glorine iiififjnia nibil deesM videbalur ad glorioium ho- 
mtoii cuiDulum, nlii ut Lnarea corona intigniretur, qaa apud veitotn Graecos, et Latinos Im- 
peratorec, «gn^iotqat Po«ias tantuinmodo coroaalos fuioo constat. Id iw conniînmatae 
homiais gloriae de«&s«t majna quadam ac lolemni celebritate Romae coronari merait. 
liane poeticara Lauream per quiiiquagiata Mipra nonjngentoi circiter aniun a Claudiani 
iMDpOribai, qui rtnperanle i«itore Th«odo$io Doruit . uxţae ad baii« noilrum Petrarchatn 
perpetua ialermiuam, wlui ipse non tnamerito assumtil. ut quod Floreolinas, et veiu* 
Poeta iaindiii antea uUimo aocepistel , Florentinul et novu* vatei eodem modo aaipie«a 
pott tot AiiBortim curTicuIa renovarel. 

QnuiB hae« igîlur humanilatlt ittidia per loogiui]iia, ac ifiv«rui TerrarniD loca Pjrta* 
goram, et Piatouem d^pi sumno» Philoiopboi egregie iraitatm dintiui peracrutaretur , 
atque propterea in mafimo hanore apud aianei fere Orbii Terrarum iţentes, i|ueaudmodum 
lupra dizlmuS) h)b«retur, demum vitâirn Soliiariam ulpotchuiusinodi biiinanarum,et Oi- 
vinarum rtfrani ululiin aixom^Jaliorein adamavit. Proindo reteiil omiiibut Mantii poapi*, 
et bonuribut poitbabîlii in Euganeii Collibni, uou amplioi, quam decern miilia pasum a 
Patario Htb« diitantibat, i« In otînia contulil, ubt et domum parvam solilndinit gratia 
inttroxit, et aliquot olireta, nonnullmqae «ineas parvo emplas adiuiixit. In boc lam op- 
portnno, atqne ao^imtitodato loco io atiMliis suii osque ad exti-ctnum vitae *uae longiu» 
versata* mdlâ nemoriae mandavit, de quibui omiiibai antequam nenttoaem beiamm 
fomUiMi et habitadinein corporii, «I domeaticoi moret eiua partimper eoarTaro tatiut 
eite cenienaus- 

t'oma eius Iu de«ora Tuinc dtcilur, ut p^r omnem aetalis partcm maiettalcm quasi' 
dam praeieftrre vidcreiur- Ham praeter «ingularvni qiiamiliia corporii pulcritudmem 
biliri &ci« grarilale condiia, el atatura prootri «deo omabatur, ut praecipwiB, ac gm- 
sotiam pcrtonae dignitaleta vitenilbui demonitraret. Ad natiiralem qnoque grafiutein 
aeerba, ct immatura in adoteicentia cinitiei «cceilebit, quod lîcet ipse ab initio tnolcite 
ferret, laipiam tamea praeclarorara Tirotam eteraplii «insolabatur, quibuiadolescentibat 
ho« idem contIţÎMet. Sr<ţuidem et Nuniae incaua menta, ei Vtrgibi iurenii barba candi- 
dioţ , el Dowtîani adolescenţii coma leneiceni, «t .Sliliconis fettina, ct poatrtiim inten- 
peitiva canilin Sevatinr sibi ipii iat«rdum eotiiolandi gratia aiitir oculos proponebat. 
Valetadtni) protp^riinia uaque ad lenectam luus eit. Tanta enim corporis agilitate, ac 
d«Metiiau praevaleliM, ut vix ab aliqno luperarî po»«t In teaectute aalcoi poatea lao- 
tb lanj^eribat veTatutuT, nt a^mine farto, i.icut ipM qaodant loco dicit, omnia morbo- 
nim genera circumiilirent, atqne itivadercnt. Itaqne mxio et lexagetima aetatîs luae aono 
taota corporii ioibectllitate tonebalur , ut abique ope âmalorum nullatenas amkularet. 
ilaht rei eaosan medici partim aquae potnm eitilisie aiebant, qna quotidîe rescereiur, 
partrn rero tfuotidiano pO>ni>runi «ai, et inediae caroiitn, et asiidais îoiuiiiii banc Mas 
debililatem împuiabent. 

Hec rainor animi tai decor, qnam corporit fuit: nam in tnoribns »enper siqne a pri- 
mii poeriiiae annit gravitatem Iervavtt, et qnanquam Aorentl aetatc in odii >«iii qnibut 
Natura iptiiiimM erat, latcivii amoribui iiiduhiue riderelnr, a gravitate tamen cemoria 
ungAe taties , at diciiur,non reoedebat, quo4 q^idemcomptura ab eo per omne lemp» 
aetitie diligenter aerTata maoireitiiiime probant Siqnidem ioinniam a poerîUa animoM 



I 



VITA PETBAiiCHAE 9j 

rpOfliM uqw *d «xlnnNin fere Titae tata aanvB acamtinMO uml , itfH «oaiTin 
iHiÎM WM iotoraivioBe retiiiait, idf na iaiaiuiim itt acearata cmttditHB inriii autw 
AoM om lOlo aque potu foasi acriori uls cowUebaL Medu istapar ooeto ad ti ini 
daa Chiato laadei iagiter nrgcfaat, ^ oi mm ab ao nagna caa căra wrnkatar, bU fertt 
aUţu MKhi DoaiiaDţBam iDterra|Msteot Qaid pUraPT^tan abett, at ipsa, Uadm aw»- 
fikai iahaacarat, nt ob relîgionm ţoantdam vilăe contîaealiain, atqae teveriiateB, at taa- 
clî—aiam BMwaai noa defaerint, qai ifsnm perpetoaD caatitatam, ac vivglDitBtBB aon- 
tiauMB tiadeiaBt, qtiod forţa nicari detineBas, si ahstinentiam, «taiperilatOB TktBi,ii 
aqaae haBitum , u crndas herb», si ponoruai csan , si praatarea qBOtidianvai et ptrp»- 
taaa (nBuam , qaibas bod modo noa oftendebalar, s«d lehenwatiiu oblactabatitr, nobis 
aata acaloi proposuerimas. Quod si haac vera sunt, ipium aliad profacto ia jaaiBBntii 
odii , qaam audă eius verba sooaro videaatar, poetico laore iotdlexisie auBifeMan eit. 

Aoarrimnai, et ardantiBiai iagatii, ac tam fidetisniaae memoriae faiiw tradilar, at îd na- 
.raoalam uiţae procedereL Sîqoideia DOBnalli ipsnm super rîgioli MÎtlia versNaa, qiBDdi^ 
CBOifae radlare ptocaisMt, retulisH scribuot P«r omnem aetatem suaai ioeihaBSta qvadaa 
Jagandi cupiditate ferebatur , caiai nimirun insatiibilem, ut ipsa quodaa loco didt, Matara 
ipiaai GBxent. Itaque noa oootaatBs Latinae Lii){[aaa.libris, qai per îd tempHS ralgobl- 
bebaatar, Tctaitos Codieei, qaos et VarrODem, et Ciceroaam, aIJoiqae doctisii»os Vina 
qneBdaai posteris scripto* reliqaÎMe nOTsnt, assidue perquirebaL Dade iater Belgai, et 
Uelretiot aac . at ipse testator , vigioti quinqua aatatis aaooa natat acoaratissian qaaa» 
ritafaat, abi praeter £pistoiai, et BoaBulIai Cieenmk Orationa daos illos pnedaros eias 
ite flCana'Libros in estreaio far*! Gennaaiaa angolo abstrusos post muttos quaareodi la» 
bores deoum iavaniens a tanebris ia l«cem eruit , ipsosqoe coetaneis suîs liogKlari «aa 
dilifaBlb restitirto», iuoaria eorun aobis ablatoi aatia admirări noa possam. 

Neqae hoc attaia ioia^bili, ot iaexhauslo lagendi denderio oUateDus satisiscit. ^^aia 
■maui Liaguam Gnecna per ea teoipora omoino novam, et .peregrinam, t^ia», at i«a di- 
«arim, ab Italia loaga ahhorrentam disceie coacupivit, nt pec masiBiam qaamdam Grae- 
Goram Ubrorum cppiam sno îtlo lectitaudi desideiiosatisfâceret, qaandoquidon in qaotidiaDa, 
et parpataa LAtinorom nriaminiuo peivalutioBe sttitfilcere aoa potset Qnociroa prisn* a 
■BarMam Honacho Litterarum Graecaj nm inpnmis peritissimo, vel potio* tantamnodo df>> 
cttsiimo CatDoem .Gansoriuin imitatus, tţai ia seneoluto Litteras Giaecas diicere aoa era- 
bait, Griwce edoceri coepib In Jiis peregrÎBia atienarum Littorarum stadiis mnltam admo- 
dan Bt arlHtror, praa singalari iogenii acmemoriae excellentia diligeatia adfaîbita profeeisn^ 
qaamqoan ip«e moderata , nit cetera , ce focta prcdeciase dicat , niii importnna ateoioratt 
■praecqttoris mon siln ipiî iam diKeie jiucipienti iavidiaset. 

Proiode ad lectiooem Ignoram libroruai reveriu, limalatqae concta proboa Gao- 
Jflbin TOlumina legendo pereunit, postremoMcriscodicibiis operam dadit, quorum vena- 
raada kcliane incredibili ter delectabatur. Unda et cam leligiosiuimis simal, alqaa devo- 
tiisiBiîs eias temporis riris magasm per epiitolasrfrmiliaritatem contrazarat, ita nt eo* erebro 
per litteras praecaretur, ut iui in divinis aorum orationibns^ maxime tero in C(»iacra- 
tiOBo Domiaiea sine intermiisioaa meminîaMnt. Qvum ilaqne foimim et ^habitudinem cor- 
pori^ et booos moras eiui, .sicut promisiBius,.br«nter attigerimoi, reliqaum est, ut egregia 
saripta soa deincepi reeenteamus, ai prius laBMD quamdam Sorgiae footem : nam et taie, et 
Â*şmade quadam, ntdizimus, Patavii vîJbi magnam snorinn operum pariam adumbrant, 
ac coa&cit. Sorfmm îgitur nobilissimun Nar bouensis Proviaciae Ibntem esse ainol , cnii» 
orîgoe.speca qaodam sBzei monlîa lanta clarissiauruai aqoaram copia eaiaoat , at flaviam 
einidem uMniois, quon in plaoitiem largias deacenderit, ac se in lata camporam aeqnora 
effadarit optimis pUcibas atmadantem eOîciat. -Ubi ergo >e in caapet latias eflandtt, in 
fundo.ino IiMtu erbasita HaTe«;prodBCit, ttt bovei Tel bibandi , vdaqaandi, vri pascaadi, 
spatiandive fratia eo addactae, qaa* iUim limpidaram aqaarum darîtalam pwpexeriat. 



« 



MANETTI 



• ftteJo ipwi MtnM «sţiu ciptlibai p«(«rc'> ac caţm coomniur. Ptr ptaniiicB 4i 
Mrva r4inii eMUolOT pMW Avinioncn oirpidam (o Btiodamm dllitil. Hic ita^M (bni 
lie*l afaami fl9pî>» ikiadantia piaenm, hcrMinm fertiliute non ifnotilii tt uioo4*atihu, 
«I trasMutiiRn «M vidMlor, lansat Umen diulumo ^itacstiiiltatiiti PoeUe bcotata 
omnibu* ot rfoctoribui, el lemidoclii innoleidl. Pluhbas qiiip(>« scriptoiiiiB sbornia locn' 
^pMvtn (fnindam huiut aotoaniuimi (miIi» meatioiteiD bciL Ma$ai etenin amocaiuis 
a-tBf Mnp4ii(«* ilit anaot qutttiuime hobiUvrl, altfuc ttndla tai ita pere^t , ni malta 
■Cmarba nundaret : proiad« hiutc locnm, ubi meoioiatui Sorgii Ret toniJam , tit ipM didt, 
orkb'txr, XranialpinuiB Bclieonen hub appellare wlebat 

Ea iflUr, iw» In koe loco fcripsîl , Hoa cum Teli^m» icriplu uU apnii not ex- 
UDt; RMB ^a«laf odai raatarno lermona compraîtai, qnai cautitenai, el SONETIA 
vulgitO noaUM dicHftl, plura etiam lilterii Irjididit. ECIXXîAiS eain duodecim ef|re- 
giit Bucolicii canntoib» edtdit. EP1STOLA.S multas tcripiit namero drctl«t qdadrin< 
gfliiLu rnilU $ aliit, ni wui veibis aUr, noa ob aliam caasain, <piaia qnia locut noa caperct, 
OBiaM*, fiui|uo io duo voltuaina inttar Tullunarun ipM digeuit. Hora» alterum rtrum 
KAMILIMtrCM, alUrum SI^MLIUM nuneapavil. Xertium quoqu« ad Baibalum quantea 
•SulimnciiMiiD renibni iliclalucn adianxit. Invectivat IK GALLUM, el in MEDIOUMcou» 
pMait. Seriptll intnpar d« REMEDIIâ ud utrăs^ite fortunam libn» duos: DE VIT\ 
SOLITABIA ad Phillptxim Cavallaceoiem Episcoputii. llem duos DE O'IIO RELIGIOSO: 
Iteram MEMORANDARUM libro* quilaor: de IGNOBANTIA tui, et aUoram ad Dona- 
tuiB iiaicio quem librum uaum; dn SECRETO eon/liftu euratum tuarum, ti Contra CLE- 
AICOS librot; de VIAIS ILLUSXIlIItUS unum, licat quidam gomiiie Lombardul poci eiu» 
•failum allerunt >uppl«rerit. CuiicUi praeterea Sup«num Africani laud«i in uito volunioa 
p«r libroi novciB dittincto enamelrii carmiiiibun inirab«til«( congM»it,quero Itbrum AFRh 
CAM iiitcriptil, licat inoito pfa«vcntui el ipu iam ioaiam» edito ullimas, ut cupiebat, 
■Dloiu imponere non potaofit. 

Quat ob res in hac tanta icriplorun luoram ooulections îd praccipue curajie «îuii 
ut. na morioni lainorem , val maiorem potint nominit %n\ gloriam rclinqueret, quam 
riveni teporUMet. Si quidern paulo ante quam moTcrelur, et Afrium ipsan etnendabat, 
«t nova, ui aiunl, opera cudebat. Iu hac itaqne lam gloriou, et tam felid vita utque 
«d MplaagMinium aetatti suie anuum in magnaruin, ac variarum reitim studtii vnuiui 
Arquade obiii, quo , ut diximut, se in otiura contulerat. Hune ullimum eiui fluem a 
rellqua jitleacta vita nullatenun discrepaue aiuni. Nam quemadniodum ab ineunts aeUle 
uuiue ad raedinm l«ro annorum luorum cuisum probitate tnoromi alque etcelleatii ilo- 
cirina* ab inilio in oiaitmij hmioribat vivebat, ol moK indc uiquc ad extroninm in con- 
tinua quadan alltuintarum raiuu eontemplatione simiil , atquo diuluriia aeternae vilae 
praoaiaililatione lamquaui iu iuoiudaquodam divenorio luaviuime cominorabatur, lic de* 
Mum in Dai gratia quanlum p«r ea, quae in morte appartii&ie feniot, conieclura aupt- 
rari pouumui. glorioiiuine dafuDcIui «i hoc calijinoto carcnc in Coelos ad palriam 
temeivit. 

reresregium natmpie ducipaluin tuum nomine Lombardum, quem ipi« unice diiiţe- 
bat , in cuiuive linu marient esplravît , baec de eo paulo post obitum suum retulitae p«- 
rhibetur, ipium Kilicet moribundum ia eilrema ultimi ipirilut tui efflalione aoTcm qnem- 
dtm lAnalitiuium in caudidiRiiauw nabtilae «peciem cthaUue , qui iuttar inceasi thunt usque 
ad laquoifia tafaulati altkit elaiut ibidem voi panlulum requiavil, postremo in aertu lim- 
pldiulinum paulalim reiolutuia avanuiua. Hoc adoo tniralHlc, ubi et aucioriulc memoraţi 
iliMipuli, ol aliorum qai aderant, tetUmoniis oomprobalum, ac creditam eti, promiraculo 
habitum divinnm Poeta* apîriium ad Dcuni revertiue propalam iiidicavit. Et«niBi in quo- 
(idlanii, et porvulgatii bomluum morlibui, qiiot vita CDUmenil («re cooiuevit, vel liatc,. 
Ml hii limlia nllo unquam tampor* coaligiiie legimui. 



VITA BOGCACCII 



«9 



tt Ptt hune igilur modum Po«ta nostct glorioiisumo defunctus ibidem in arca quadain 
tuimorea sepultm «tte dicîtur, quam hh tribut ctui humîllimU versibiis insiguiUia eztare 
ţradonl. Epigirama plenara modeitiao eiutmodi «st. 

Frifida Frânatei lapit hic te^il oua Petrerate 
Siaeip€ tiffo pareitt animam , Sale Virgine , part* : 
FtSM^ km TtfTU Caett rfţuieieat in atee. 
De hac piaecipua eiu» mort* Coluoeius nou ignobilii uOttri («raporis Po€ta libcllum 
ţnenidam conpiuuit. 

lnuneUi Matttiti Vtta hanni» ItOCCACCII Foftae fhrentini 



loaniies Uoccacciul egregiut ^ui l«mpoiis I*oeta tta IMiarchac Iu poetica uiccesiiHţ 
vbus ett, ut ipţe Danii paulo aule 5ucc«uerjil. Nam sîcut Petiarc^faa loptcm aupra decem 
aetatis amtos naius erat ( 1331. )qusndo IKintes tx hac vila d«c«sil, %\c ante Borca^ium 
per uOvem anno» natcenk (Utfi) eiu^ natjvitatem piaeoettorat. Iu bac ilMţue viciMiludi- 
naria horum pra»taiuium I'oeiaruin succ«ssii>ne buiufinodi aceirima eoruni ingeini ideo 
iisdein pene tniaporibus «s ipta natara pullaiaue atlutror , ut in iţao humaBigm gcnni 
p«r millo circiter anuos dcstilutiim fuisse vîdebatur, in eo quati opportune poU tot Mvula 
aliquanlisper dcdiu opeia rirstauiarctur. ne foelka ab hominibux oimiino rece^H»» cro^ 
deretur si diutins io tenebrit iacuitMt loannes igitur oagnomeiita Boccaccius a Bocciocin 
paire e Ceitaldo, quodain propiuquu Floreulinonim oppido oriumta, viro iuiprimis honetto, 
atque oKrcaiore oatcitur , quemad modum ex pluiibiis tcriplorum «înrum loci^ ct epita- 
phio mo, quod îpsc diclarorat, evidentitfim» apt»ret. < m 

Ui autom post infantiles parenlam indulgenţi» puer discendî per aetaten capax fiiil 
a genitore veluito maiotam moto ludo litlerarum dedilui sub lo«nne Grammatjco Zenobii 
cainidam nou îgnobilis eius icmporit poctao patro , Florentiac erudiebatur, doncc paterna 
GOUflnsaiHbe paeuniao cupiditas Iptum vd paulum eiudilum «x llorouli pene di»:endi 
cnnu mutata volunUle revocaveril, quae usque adeo vchemens fuit, ut eum vîs prima 
literatura clementa, quamris acri ingeuin praedilus eswt» percipere pcrniiserit. Uode ei 
ludo Graminatici circa primos pueriliae suac annos ad scbotam Arîtboietîd iuxta Floren- 
linam eonsuctudinem Iraducilur. Indc pAucis post annis nondum adolescenliam iiigreisus, 
ut ipM testatur , cuidam maxitiio eorum l«nporuBi mercatoii tiaditur ut in mercaiura eru* 
direlur. In hac ioEtitoria ailo cum memofalo illo mercatore per sex annos commoralui se 
nihil aliud egiisc, 'luam ir recupera bile tenipui incasîum contririase confirmat, quonian 
tuapie natura ab buiuscemodi quaetlorits artibu» abhotrebai , ac litlerarum itudiis aptior 
videbatar, 

Quocirca rumii e taberna inttitoiia ad oognitionem iuris Fontificîi non iniusui patris 
Dl celera iiivitut in Cinouicum Gyrauaiium delrudilur , quod Peiraichae in hire Civili iti- 
dem iu eias vita cantigine dixîmus. Iluiusmodi igitur iuri cognOMeudua patre deitinalus 
totidom fere . qoot in luercatUTa annoi magaa cura moleitifl frustra coniuntut. Nihil e«im 
in tllis sludiis sa profeciaie dicil, quod has Poutificum unctionet, atquo quascumque iite- 
plisiiinas co m menta ti ooes ment sua todigiiabunda multum admolum bstidircl. Proiride nbi 
per aetatem sui iuiis eCTcclus etso «isusesi, statuit quoquo modo huiusmodi studia dioit- 
lere, et ad Poeticam ceteris posthabitis te conferre, quod repugoantibus el patre el cla- 
riairao quodtm praeceptore suo , et nonniillis eius familiaribus postea fedU Nec mirun eui- 
quara videii debet) ti nec reverenlia i)airii, nec pra«ceploriK auctoritas, nec amtcorum 
preoss ipsum coutinere poluerunt, quiii PoiiltCcia iuia dimillerct, el ad Poeticam se con> 
Jerret, quoniam a4 ipsa Poetica ila natus erat, ut pene ab ipso Deo fa«tui «d haec sola 
vidoretur, aiqno a ceterJs omuibus abliotreret, quod ut eviJeulius appareat, nonnilllu 

■ a 



ga 



MANETTI 



dicUvit. BUCOLICUM qulppe Cirmen per lexdecim Eclogas egregie diilinxit, ac nonnoU 
las etian EPISTOLAS carminibas edidit. fttli^iaa omnia soluta oratioii« compMuJl. Si- 
quideiR D« CA.SIBCS VIRORUM lllustirum nd Carolum Caralcaatem cgn^um EquţsirU 
Urdiiii! Viruni, ac Hegui Siciliac Praefectam libros novem scriiitil: Do MO^TIBCS et 
Flutniiiibut, Stagnii^ "c Lacubns, et Maribut noniiulla litl«Ht mandavlt: 0« Mt'LIEBIBUS 
CLARIS ad Dom. A.ndre3m de Acdarotit AKaerîtlac CoiuilÎKMDi tibruin unum: poitremo prae- 
claium GENEALOGIAKUM opus In XV, Libro» quam probe pâilitut ad Ugoor^na Indjtum 
Icrusalem el Cyprî R<>gein dedtcavîi, quod fntor omnia opeia sua comeniiu omnium priu- 
cipalum Unţt Quum igilur originem atque tladioruffl suoruni progreuuni bacleniu pertra- 
ctarimuii, reliquum ett ut formam el habîtudinem corporit sui, *c doaietticos nottt «m 
, ftaucii deinc«pi abM>Ivamut. 

Ilabitudo corpoiis sui obeta fuisse dicitur, statura procera , rotmidiori Tacie, hilait 
ct iucundo npectu. Setnwne ita bcetuset corni», ut tingalit tiui vcrbii,diim loqneretnr, 
sumina urbanitat apparnret. In amoret mqne ad mataram rer« aetaien vel p3uk> pro- 
cli?ior. Paupenalc plurimum proplerea ofTendcbalur , quod ctpeditam «tudiorum suoruni 
viam inde pisepediri certiebati qtia quid<;m »ibi ad cnliDenit ut ciipieb«t, eraergeRdum erat, 
jllatn salfricam scnlenliam crobro cxp^rtu» 

Bau fadte cmergtint , ^ vimun tirtutibut otUat 
. , Rea augusta Hami etc. 

Plurinia iUque pauperiatis advenus glorism eios impedimeota paupertatem iptam 
ibigere Bon valeit* atsiduii, quantum fieri p«tuit, dluraîs , noclurnisq«« [abotibal vel 
toll«re, v«l tallen ninuere enitiui ciiravii. Qnocirca multa librorum volumina propriii 
nmibas tranicriput, ut ftr banc pene a^iduam co<licum Iran teri plionem magiiu legendi 
quo tenebatur deuderio aliqva tt parte saiufaoeret. Plurimorun, quae ab eo trantcripta 
bere teslis est non ignobilii Bibliotbeca, qujim Xkolau* Kkeoti, vfr apprime eniditut io 
Baltica S. Augustioi mulţii pmt obilum Boccaccii aiinit, tiiit, ut dicilur, impensis sedi- 
ficavit , ubi postea omnes Po«lae Ijbroi , uiia cum operîbui ab eo latino odilîs egrcgie 
condideruni , ut |)«rpetuum i(Doddani tnaximae, ac peae încredibilis io trantcribendis co- 
didbu» diligentiae tettbnoiiium potteris oxtatet. Saapte natura adeo ÎDdignabuadus 
erai, ut quatnquam lenuiial? patrimonii vehcmenler an^retur, cnm nuilis tamen Ter- 
raruiD Principibus csmmorari vel paululuoi tolorarel , ex quo factum omc arbitror , ut 
nunquam lebui luis oonleiilui plnrlbus scriptorum suorum locis ttatum tuum veheimn- 
tius deptoiaret. 

Ad cxtremum buiusmodi tam Mudiosa vita Tunctus Mxagnimo sc«undo Mlalit iiue 
aiiQo ( 13;S ) giorio&e obiit. Sepultus cit Cerialdi honori6c« in BatiUca S. iKObl lapidf 
' qwdralo boc epigrammaie, quod îpie dictaverat, insignito. 

ffac tub mele iaeeat ctiteres atque oua I&eaKit. 

Meni ttdet aiHe Denu nMriCw tnuta laboram: 

Morlain vîlat ^fsilor Boeeoaiut W : 

Patria OrtatiUM , ttudium fuil alma Foait. 
Quac qitidem ormlna quuEn Coluccio Salutato viro ero[)lti«siino , prae linguiari qua- 
dain Poetae exccHcnlla uimii humîlia vidorentur , duodecim su.i prioribui MUs in bune 
(nodtun «liecit: . -i 

iHctfte em Vttei kumili terwnne locutăi 

Ot te pirtranm} Tu patcga carmne tiaro 

/it suUime oeMt , Tu MoiUum Mtuiw , Tufue 

Sfhiat, et foKlea, fluvm, ac riOfiu. laeia^e, 

Cam Kvibttt mutto digetta taiore reUnqiui. 

SUalrei^ue wot infauttit CttUut acioi 

iii iMtrvm aetmm a prin» e^^u Mau. 



VITA BOCCACGII 

Ta eeleirat riarat alto dictamnt imttres , 
7*11 tliwt omaes igiiela ai oricine ductas 
Per Ut ^uha rfţers divina p9tumKa nuUi 
Ccuuriu Vtlerum : Te vidifo mitU tahoret 
Fereilfirem faciunt , aetai Te mitfa mMit 



93 



V ila igituT, el iQorîbfis trium praţtlantiwmoium PoeUrum , nt potuiianţ haclenu* 
desctiptis, rclti[uum eit, ut pro br«vi quijam dictororo ooinigm conclusione cos iovicem 
comparemui- VoI«ntes itaqae viciuitudioarias hoium Fo«Urum excellenlîas stmul conferre, 
id praomittere snte omtiia noccssaTium duximui, i|uod sb omnibus concedllur, duplicam 
«SM vium in qiu humanuiti genua venaretur, alteram activam, alteram vero c(iul«iQpIa- 
(îvam. Hoc ergo umquam priacipio quodam vero în hK nosira comparatioiic pi<ae«uppo- 
uto, non temere IkuUem in utrîusque vitae ţeuere prope omoLbus ceterH duobus praderri 
opoitere cenMinus. Ipse namiiue priraum pro patria arma feire , aique fortjtci pugoaie 
nOD dubitavit. In gubcrnatJoue deiuiU Iteipublicxe aliciuamdiu veruitiit optime » gessit. 
Uaec une ad vilaiu activam pertinent, quae de Ptirarcha, et Botcaceto minime dici [xx- 
sunt. Ipsi enim omuu penitus RepabUca pcîvatîm iu olîo, ac lilterii tolam fere actatcm 
wam contriverunt , quae vita cotnmuni omiiinm consensu contemplativa appellati contue- 
vit. Petiarcha igitur, et Boccaccius huic M>Ucetet)h poithabitit doditi cum pcofecto supe- 
lare debueniot, quo qaîdem et diuturoiorem et loiige quieUorem ac pacatîorcin vitam 
leatierunL Kt îd tonge jecus est. Quamquam enim Dantei neque aenuerît, neque otiam 
Jd,quoddatum est vîlae tranţiiillum habuorit, quin imoto psitim auiJuls Ueipublicae 
occupatiouibui a studiii distractuţ , partim v«ro variU exilit curis .igilatu» plerutnqae cou- 
fqmtfrii, ftbdivinam tamen qiiamdam iiigciiii suiexcelleuliam tuagnam bumanarumet Divina- 
Ilin rerom cogoitiouein brerICempore comparavit; qaippoet in Mathetnatids , quae Kientia 
(um numeros, turn dimeniionesi turn cousonantiai, turn astrorum motus, et conver«iones 
una complectitur, et iu utraquc Philowphia quae ad moros et ad naluralia porţi net , el 
in Sacrii dentque Scriptnris, quae omnem Divlnitjitcm penitus comprcbendunt, usque adeo 
profedt, ut illis in niemoraurum retum ccgnilione non immerito praeponatur. Dante« 
ergo in bis omoibus, ut dtximus, Pelrarcham, etBoocaocium nimitum excellit> aiqui ab 
ipsoFctrarcba cum tnteiSTa Latina nim Litteraium scientiji, tum eltam certa veteitim hluoria- 
Tum perceplione wperatur. Nani Petrarcha maiorcm ct elarioieiti utrarumque rerum notitiam 
habuit. In carmine quoque et soluta oratiooe Dantei ab eo itidem rincitur. Slqnidem eius 
Cifmiaa rotundiora, ac ţublimiora sunt, alque eiut oratio longo elegantior appatet. 

In materno teimone parcs pene babentur. Elenlm ii Dantes in Odb Petraicha ipto 
laperiOT «t, in rliţtmis ab eo supciatur. Unde parei in materno dicendi geoere non imne* 
rtto habenUir. Cetenim Boccaccio ita pene in omnibus praestat , ut in p^ucis admodum , ac 
l«vibm quibusdam^ id Craecarum scilicet Litterarum cognitione, qua Dantes omnino ca- 
Tuit, et in materna ac soluta oialione, qua pauca sctipsit, sibicedere vklcaiur,in qulbns 
duobtis dumtaxat ctîam Pottarcham excelluit, quum ab eo, tamquam a praccepiorc kuo 
in coteris omnibus viuceretur. 

taiaolîi Mmati Vita ttranmt Boeeatdi Poetac Fhreiiliai feliâttr expbdt- 



94 



EblTORlS QCiCntH «DIlOTAnOfiSS 



I. Magi^traitis ... per «leoiionom saffiragm boa per lorUa, ut nune, crealuintur. 

Ad humt toetim iUustranătm , raeUsimam CraM oputeuU { fiorrraiM mi. 1755. ) siiu 
nota 8. Gr. Lai. iam editi , verstonem hic s»Uanq<n mn inffpportiiitum vinin al. 



LBOHaRDI ( BRUNI ) Amtini T)E FLOREMINOUIIM REPUBLtCH. 
tnUrprfU Beneitiefo ăoiuta, f. C. 



Q. 



'uoiifam Crriniit AosItm fomam, i]ui)is nempe sil, ţtttve ntione «Hndtirla 
coADOseere <;apii, qiinm eUrhsiioe pot«rt> de tp» ti r« seriberc s^gredior. Flm-eniinDnim 
igitui tl«pubttca neqae crpIlHtatiiim VA» ett ne<ţit« ţopnUr'ii, im1 «V xitraţt» forma cern- 
mlxUţ quod quiilem hinc manifeato appaTct , quîft quibusdam priedarmirSâ ^i«re (h-Hs, 
quod ol homimim multitudine M poMu'tia prKntetit, magistratus capere iu liac dWble Bon 
licel; rjuac quiiletn nn optittiatrtm fte^ttbliOK advmatur. Ranut nmţue sOrfliAl» vrtet, 

' ^leicente^, neque de idiima pl(î^c homutjcîoiiM ad Rempubticam adminisTrandam adtnit- 
tit; quod quidem Deinocfatiac cobtr«min es« videlur, Qoo qotd«m paclo «Hrvnui je- 
clinans haec CMtn, mwIlM lortis lionnns reeipit. ARamen ikI opthtutn pvtius, «t 
diliores, itoa tffmen iiltn UOdoin ţuteriies, înclinat. Candoiict'in bscCivîtatA moadmo- 
dum lîani, eo quoa un^«»T«l »int praeordinata, et eam «uţhtntut et concilia potnu- 
tem lMl)0>nt ) tit ooniiUi iu TiURoa rerum partortunit)ti« , qnie m cîrinielîat, concionem 
agere iiecfese sit. Tune lutem populin uiii*ersin in concionmti cogitar, et coacti» maxl- 
mnn poc«ttaiem'<ybtiRel; tei, ut dixiimis, raro adoKxtnm id^psrm conTingit. Maiînutn 

'"ili urbe magistratuni dblinent Novemvirî , quos tuIjo IViore!. dicimu», (jnorum duo tan- 
tnin poputares, *tt flt ai^îâcum numero sunt^ reliqui vero otnRM ei optimaiibtii, et dî- 

'^iorîbat, fu laibtit Vertlllfer luititiae primas tenet, quem nonnisi ei ttt'em liMt <|ui 
genere et dignitate praeitant Doremvlris quiilani adslant , i\aaă a oonnNii, et adiutores . 
iii vero octo ot vigiirti numero suut, nequc ^emper in Caria taantittt, nd tanc a !!». 

'Vemvit-lscoRVotailtoT, t{uum quidpiam iu RepuUica agere oportet: q-om quidem appH- 
latit Colle^, ^"eluti ii tjnîs dicertt aiienoret. Uit adioncti B&vgrăf vi ri , multa afţendi 
p6teuat«n liabent, intet qoae Iflud tnaximam, quod nihil ad concHiom referri poien, 
nisi qut)d prim NovcTOTlri , et aueMOra decreterint. Condlla, in hac urbe suni duo: ai- 
teruni (luîiem tx unîverw pop<rio tercentum virorutn, alterum vero ducvnioram,» splea- 

'Hldioribtii/ResdequfbuRa populo ceasendum e$t,abi)is primum ajprc^tae nrrius rHe- 
ruulur afl populi conclUuin.Quod si in Iioc pi'6Idlaeluortnt,raTSU3 adalterum «plettdidioTum 
conciliQita teferuutnr, Quod si in eo icnteutia ricerît , abtoluta let vst ; ct dicimui rata 
eue, quae pei sti^ragia «a ritiane oblinueriiit Quo pacto tum de belto et -pRce/tua ât 
foedeie etdiEsidIorum composittone , ttim de geiti muneti) nlionibus etfsendis, de immu- 
iiitatibus , do pubUdi oianerîbus , eodomque modo de omnlbas cnonino rebus CivJtatii 
agitur. Sin vero a populi coucîlio niiriinie appiobata fuerint , quae Nowmviroruffl et Ai- 
seuorum sufTngiii obtihuetiiTit l^is rtm nou obtiuent: iteiue ite tti Turrui ad aliud con. 
cilium referro licet. Si vero populo placaani, altetum vero coocilium non probet» irrita 
sunii adeo ut per aalculoi iie ncce^o sit, primum apud îfovemviros, eiassestom, deîade 
apud concilinin populi, teitio ad concilium iiobilimum. 

Formam igitur buiui Civitatis ut puto vides. Concilia quidem uiagna , quasi vicem populi 
et conventus praeiUnt. ffovemviri.et assessores, retuti Seuatut loco suni, iu ut dicere liceat 
in ătctetiii vtsiim etl Senalui Papulo'ţue FhtenUno, atque ita dicerc consueviniu». Cum igitur 
magistratul baec omnia ita gerant, reliiiuuiii «t de nagiilratibiu ipsit oogooKere, quo paclo 



^ DE FLORENTINOB. REP. 



95 



aaHUitit0i>lu[> M tx >itiilM*. Sfiiupqr igilur wnsHlu luslrU intericctu Mas'lUUuum «kcbones 
q«uBi|ii9BJiates in bune mocltiin fiual. Novoioviii et Mtenoret et 4iu<Imi aiii cum iu. i*> 
nul cofl<[i egati in curia clvea «Met Moentenl, calouluin unirctiî d» iirioquoqtie r«r«MtM. 
Quicuiui(u« vciu duns siiffragîontm pltlet luUril, îlle prolutui ccitMtur . non iU veio , 
ut luiic magitliatum accipîal , wd ui caperc dignui ctnMttut.u sorlilus (v«nl. Siquiilam 
oMnina eorum, i|ui luIfragiM probaţi «t magii t ia tibut difoi tiabiti liierint, liagula desert 
tmntuT . e( >n taonalw i|uo»dniii, secundam Givitnli» rigioim coiiiiciuniur. Uibs si(]uiiaM 
in quatuor r«gtoiiet qau Tt-rapTte Ma i)iiadrant«s iiDocupamut dividilvr; (otidem veto 
MCC«U sntit adMrvautCs iiointna ranim , quî digni habtli fucrint, nt cum diet vcnetit, 
wtva vagaUltlui foMUt; c nofliilu uompe Civiutii leftonlUu duo. VtKillibroniui vero 
iMxniiia Mlsctit tacoulit includ ti n tur , itixU uiumitu.iiwiiie urbig icfioucni. tpas 4iii|i^ 
Vţlilliliiratflt digaitM giro dcfertur p«r omnn nrbii regioMi, Cuttt veluli PriacipataM 
^^iiam (it, euiii* unitomn Gfitatem psrltctpein etse opotleaL AuMiomn eodMn bmxIo, 
atque N<»-cDvtroru« cicctto fît: »unt vero iptOTum ţpecioA duo, Aliî <|uippe sunt quaai 
Tnbuuin IVaeTocU , ot iuxia clutcs eliguiilur. ClaMes vero iu uib« lunt wxd«citn. qua- 
lUDi u»fpiU« nuurn magiitratuni oktineot. Mii n^o dnodccin luiit ioni nri appollali, d 
eligudtur, iton iusia cla»t4i, mJ ucunduni urbi» rogiern»; U*t Kilicet ab unoquoqut 
uibă q'iadtauU, quo paclQ viginll «t oclo Conviliarii , et AucctOru Novtmvirotuai IlunL 
Coacjlia vero niagna in Civilale diciaiui eu« iluo, uniin qutdtm Populi, alteram vtro 
Optisuliium , e( baec ^itoque wrte capiuntur, poslqMm tadimiiii subieclirel digni ds- 
cUrati fiiarut» noauaibui saoMlq iadnait, hoc ewoplo, <|Hod bomia hdq quinqueunalet 
tuiit eloctionte, s«d quotiai opus fueril. CommuiR- v«ro ert OBiniiiai magislraluiiin. 
quot antca cunimonioravimui , «ligi soi I9 , poilquam piinium per «ufFragla krint . «t digui 
dedaiMi fuerial. H«qiM v«ro sorle designaţi Mia «(, â aliquid pfaelerea »it, quod pio- 
bibeal el iiupediat. )iDp»diitioiita veio luiit multa, primum aetas, deindo cfliiiagutiiiUii, 
terlio lempui, ijuarto tributorum nou (acta aolulio. AeUle quidem pTohibeiitur lu- 
niores, neqae cnim quisquam in Novecnvirii, et A,sţ«Mnbui etss poicut, si trigiata 
aruih ituiior lil , neque vero Veilllifcr , qui minor sît quadraginta qainqne , in conciliti 
vero nagiiia, q«i luoior viginll qainqiie annit. Conunguinitat vero crebro aaigistratuin 
cap«Te vetal: etenin u frUat ■eua, v*l pater, v«l filiun, vel eowan^aineiis uţ in ma* 
giiiratu, ego magiitratnm aptrt probibcoi ^ duoa siqukleiii tx cădem geate «imul iu ma^ 
giltratu «ue leges vetant. Tempora vero prohibentur qaicumque a»le> magiilratun gai- 
setint, neqoe eiiiin illit rurius magiitratum inire licet, aîâ iuleriedo annoruai tiiuoi 
tpatioţ ita conungaineut nou potMt in magiitratu eae, nbi lex meiues praelerieiiiil. 
Aliud wt iinpediiucnlum ti quri Iributa imperaia iion tolveiît, et tliler si quis Pisa de- 
Utoi fuerit. 

Isli igitur Magittnitus rile «lecli , paMica Civitalit negocia gerant , privatorum 
vero iiegocioruni dicaţieria seu TrJbuMlia Miut, et leges, et magiairalit* alii ; el ii 
qaideia uon e civiuoi nuinefu, »ed peregrini. Elrgunluţ quippe riri appriina ooli et no* 
bilet tx aliis arMllvs , dalo iUit a Fisco utariD , «t venientes in urbem iiAtr at cauisss 
iudiceut. lus vero dîcvnt iuxia Uges. el iniuriot el bcinorosos bamines ccerceot. Sunt 
veio ludicct illi duo, quotum alter poioalatem hatwt in negocib cîvîlibus, aller vero ciica 
raaleficia, el poejias pravorum hominum polius vcrţattir, Huiusmodi inagifltalu« tcmpus 
(»t meosium s«K ; ubi vero finis viagiUialui adveaerit ludices illi ante^uam abeani, eta- 
oieai subeuiit el de iii, quae in Magîtttatu gaeMiint latîcuiem reddtint. Cnr vero pera. 
([iiiioi ad hsec ludicia arceiunl hoc în cauaa ett, neiap« <iuod occsiionem declinare 
velini ne inimiciiiae inter Civet oriantufj si quidem damnaius emu qai condeninavit ui 
pluriffiuin odio habet cirk 00, sive iare,iire inlaria quaritar. Bunuttn Civeg T«ctîu5,et sine 
aR'«clîou«^ petegriuw auiniaJvertit. Praeterra Civii lupplicio allecli inteiitiis et languit 
Judtcctn quodaianoilo iniţuinai , ct goviut videtur a in Ciriiau libera et a^quali Civii 



96 



•JLD MANETTI "P 



Civem îateiT«c«ril. Iiisui>cr peregrinul, magn fuam Gvis, redditioti«m rationlt pcrtimeicet, 
«i qnifl OMitr* lefl«t ţouerit. Uji omnibu* ie cnissit popn» per peregrinot infiigi melius 
iiidtcav«runt. RolfquaiD eswt. ui 4e Civitalti t«gibus aliquid ilioer«ntiis ; verinn haec pars 
nactalionom mignam eiigii. M lanttitnmodo in praoicutin dicimiii, Mrbem Romjinis legi- 
but uli, (fuorum eliam ColoniA e»t. Solts si <]uklc>n dictator colantjm hanr deduTil , x 
AS Rninani» primorJbus corislilnit ; tlaut leges «a<dcm babeamtis, fjvas MerropotU )i*bet , 
iiis) Bp qiinl temporis causM rmmuuium ttx. Cum vero m\xia Heipablioi 511, tion a ra- 
liono abhorivl , <iiuedaRi hal)«re, luav in popiitarem sUlum . quaedam v«to <|u3e i» pau- 
rorum polcnlisin magis i-or([«nt. Popularla quHcn illa, ui Moţiiiraius brevt tempore dtt* 
rent: Diaximiis quipp» Magbtralui latioai NAvMniriroraia duo* iB«nMt non praeterţreditur. 
Auttsnrum vera, quidam Irc», (iiiîdam quatuor meuMS ilurant^ bravi igftur t«mpore du- 
rarc Maijisiralus ad ae^ualiuiiMn magia vergit, pofwlaro igitur »t el illud quo-J verbo, 
et re libertai«m maxime voneramur , «t uiitodimui , quemadmodum Gn«ra «t scoputn tinî- 
verii regiminis. Magistratut quoque torte eligera , non Tcro esnsu populara «M. Rarsm ad 
oplimatium Malum tenduni mulu. De omtiibm quîppe siilea eonţulere, iie^ue alirjuid A 
popuium T«ferre , quod piiiis probaiunt non fneril, ol baec ip$a iminutaTe pojxulo non li- 
cere, ud opus esus probare simpliciler, vel reiicero, |nuxime ad optimaiiutn poteotiam 
ronfenc mîbî videtur «Subiit vero Civitas qnemAdmodum reliquae matationes quasdam , 
aliquando ad Plebem', aliquaiido ad Optimateţ magis iiicljnaiH. Antîquitus iiquijfm popu- 
lui cum armis in bellum etîrc, et res b«llica« p«r se ipsum gorere so1ebai,et quofi urb> 
matime populoM eiMt, Gnitimoifere omnetdebellavit Tune i^ltir CMlatiî potenlia ma- 
lime io mnllitudine erai, eamque ob caussam popului primai oblinebat, adeout uobjiet 
ferme omneis o Republica submoveret. Prooedenio vero leonpore bellicae tti, condnclo 
milîle, maglt gen coeperunt. Tone vero urblt. potimlia, Don in multitudine, ted in opti> 
maiibus, el dlvitllMii roomlere vîia eil*, quo pecuniam in Rempublicam eonferrenl, et 
c<MiHlio magis, quam armit ulerimtur. Hoc pacto attnta leniim populi potenţii in hanc , 
quam obliiiei formam, Retpublîca deducia eu. 

II. J.y dla nttota rditionr (Utta ritadi DanU Sfritta dat Wanffli, rse^aUa in Palermo IK^ 
p«r cwnt dtlCasuatKSt P. O. HaaroGfaimta nan Iroraaii, arwrU { iietie noU aUa Vita di Dame 
4i C. Batbo , Kapoti, Nobile 1 840. pag. I6S. ) 1/ CA. Emanueit Kocco le esprestmni tke nf- 
fcn» a Bante ta coţHtttone dtt Grteo. Sedbene la ^utUhnt eon cio non restaite deasa \ ptrche ti 
non tiurvi dttie ftprtwooi ( poslt in fine dtBa pita dtt Boecaeeio ) potesse atrer peso ronitr- 
TtMt, e^m* o^nun vede, eh( avessrtă t'rdiiore ntyuila sopra un MS. preferiMle at noairo autert' 
rMimmo Xtd. laurenziano . sircone ^aello ehe pretfiilasse induHtati meonlri di ettere state 
poatriormente eorrttio datto UtitoGiannosiO Manrtli; di che atleta VaseMrHă,inche si retta 
in To.wana inlorno a' HM ehe fie.om> in Sicilia non ei e dalo ora di poierei accertare. Se 
prro e leetio far eonţetture V ediz. di Faiermo , ( non moilo cortftta, te dat primo passo 
reeato dat €i. Roeeo deeti f indicare,) non eoittiene eAe In tota vila di Danie. 

Ora trattandou di t/uestione di non poeo inlerestf, e per eui taramto fone sempre divise 
lecpiniom, rimettendo per ii di piU al Sam. V. degli Aneddoli. Verona 17^. i. pag. <>€, e 
teyg. {oper.i del Can. Gto. taeopo Dioaisi. ii di tui arfomento dtll' eviUisama iradasiont in eor- 
ritpottdeale Mrto tvfgare , data neila Vita Nuova , del o. S&9 dd XXIV delflliade, ne Sfm- 
im dovet e%tet ricanoKialo fortisumo,e eoneineente) Qaanio ia dae tempi diverti ne tcrisu 
dotto Gf teista, i evi irriui in propotilo atleta la rărită hro a pocii e dato di vedere, wit 
sară distaro trooar qui riferilo. 

Dalia Ittiera di Gio. Girolano GRA.DENIGO C. Jt. at Cord. QUIRINI inlorno aqt Ao. 
tiara ehe dai Seeota XI in fin eerio alta fine dtt X/V. ieppero di Greco. inserita tiella <r- 
tceUanea di varie optr>-tu Tam \ttl. Vtneiia t744. 12- 



97 



A. 



qiurto ad oltimo do' propoiti teeolt dsri glotituo pnnciiHo ii (ţian Poeix Danie 
Alighieri, pwcM ■•H'aD&o 1300, composo la sua Dirina Commtdia, on<le non pochi ar- 
^OOMall li tmgigofio dtda »iu periiU nellj Groca favelU. 

EgU 4 nKo ptri chc noa suncano autori, i qiutî uoxa etitaro Io dicoiio ignorant» 
(lei Gr«co; fra q^all haiterii ii ranwepUra Caria Unzom ( Di(e.vt di DanU pag. 46.) a 
îl celebre Aj>/. M. Sorini {l^z. 31 Pr. Tomnc) Son dubiu ii pHuo di cbiamailo uxta 
ttUtră ataiM Gr/ra\ cd ii ««condo ii >foiu di provare cb'cgli non Meva fwM enuti- 
thw Creca per heapo, <olp« itt tn» rcupff anii vnole ctia tauto piu i'aniBirt factotjiifâ 
d</ eervttta di BanU net dir c»u , k ftuU ti pttttiao illaHrarf , cm t/ae/tg ci)' eyii non aves 
risto , eueadi} pure le maniere Greehe da lui ntate net diviao mo Poema, e qiâ da Pur Vet- 
tori raveisaU nefte jue varie Lmiaai cm fM/ dipinţoe, eA' tflt fa le cast, e porte tett'cc' 
ehio, e eon fmU* Unie ane âmUktudim, ora nobiti e ntu^ortt iiuu ad tndaHi, ^eq» di 
^(la Gre«a AMte, cÂe tfU non ride, nta tmwiagino. 

Lo flnio Cklatiisimo P. VeltOfi ancora, graii lume ed ornimoato di Firenr«, « ddia 
noilra Italia, ii ţnii annoverar fra colora , cJie Oaule ciedettero d«l Creoo liiiguaggio 
ignorante, feodato, p«r ful cSe appare, oelU wmuae ■aiversale opinione, cbe solameiit» 
iiet d«iiiM> quiato Seoolo tomtwero ii»ir Italia le Giech» lattere in pr«sio , gii per piu 
Secoli itito iateranente «epoll*: imperciocch^ facendo oel Capitolo 21. del lao 11. libro 
delte vari« Lnioni paragone di qusi celebre pauo dcUâ Caiitjca nlUna deU'luferfto: 

r U9n marii , e non rmati «tev : — Penu oramei per le, i Mai ţar d^ in^yno, — 

Quat io diveim , d' nao e <C Miro privo '• con queir altro dd Coro d«llc SuppUeanit 
d' Euripide Atio ( : l»ta fmUn t^i i<f>: «a 

II Veltoii, diui, spieţasi nella segoente nmiea: iien nnlem, ^nod aenU txetfUatit 
Graeent liie Potia, in mealea ^nofte menH noMeo ap* mimoti iaftmo, neque doetrina prae- 
dito Pcetat DASTI, qni ti ţoli$i9rt ăte Saeevlo nftit fuiuff, mndi^ue enllîor el ipi-t, ta^ne 
vrnAiOT estiliisd\ obţuit emm ipd hmMH inuitia illiia <ietattt, ţur Hiii, nte aeit iptam 
iHtţrtm, abtolHtam^ injenH gloriem ndipi$eii ţiw de toata etiam pulari nvn poteat, enm 
tealeatiam Ame ab Euripide Awefiti; , iad natmae nae divinitate, idem ^uod antea Tra- 
jicas Ule m ofm i t aderai, et iptnm viiUsx. Qvlndi per veril^ cliiaro &i vede, che quai>> 
tunţne ii Vettori aperUmente non lolga al DO»tro dirino Poela ii pregio d'ioteiuleMte 
della llngia Greca, inclioa perO a crederoelo ignoraitle, colpa degl'inielici Icnpi, in 
cui nac^ue. 

Ma COB buoiM paee « «tel Lenzotii, e d«l SaliMp «ieUo ttnmo Vallari aneora.. altrt 
poUobbc dire per io coiiirario, cbe tKite aunltic GmoIw, « aJaililnihii ora «eblli e4 
alte, ora fcasse ed evidenţi, cKe netia Coamedia di DaMe m ritconlrano non di rado, 
e <joel dipigirere, ch'egli h e porre tolt'oocbi )« «ose, fo«4ra fruttu dl ^vUa Baorit 
Gr«ca, ch'egli vide, e nou inHaajiiR). E qul rioordar *i pouelbe e Jaoopo JÎMami, «h* 
Dante (Difc&a dl D. II, Lib. «.) tobe a difendeie per arar in eua iiute parole forn* 
itiere , e B«IUario Bnlfttrini, dw ( Rispasia al Carriera Stena l»ftl. pag. ;») par quoUo 
appunto agraineiite lo censuru; a'quati Saitiori non veniie unqua in mente di negargtî 
la coijnieicmc detla Grei^a favella, TorM rifmtan'to €ti> caut contraria d hman aMCiauto. 
Cooiunque pcrâ 1' autotUl de' tre lopratlodati Scriitori abbia potato un tal d«Uuo av- 
vatarare ; Moniignor Fontanitn no« ba dubiuto d' affermare in qaeiti ultimi tempi , cfae 
cgli credeva (£Io([. llal. Vm. 17*7. p. <».} cfa« contu ii Lauoai potesM DUstrarsi 
eon pi& ragioni, Dante easere itat« inleudeut» di Greoo, e aver letio Omvo MB per 
anehe altora tradotto dai »0 «rigiaale. Dello iieuo wntiiaaBlo crader lî ftiit aacors 
Mon&ig. Dofnciiico Chr^ grande Amico del FoaUnUi, ed erudito Prolato dtlla Certe 
Romana, II <]uale oelle uie Ouervaiimi titlorno al CrÎMjlora atxive: JH ffanK v* ttnff 
«htM iwfld,i ţăfdi temietm cmntii dd Greec (Op. Catogeri ISV. 3&S.} 

i3 



Dus aliri Uoniiii Jotti pui piu [nncameme cili aucriteono, ii Boesarde doi , dke 
coft lasciv tcritto^ ( pr. Pop« DIouat Centurw, p. 119,] Danlha Balif<tut Pttta Mi 
iteali mitti sefumiiii erat iton lantum gracce, ei latine ptrttus, e îl P. îitgti , ( Iil. dogii 
Saitt. Fiui. p. (40.) cbe iteUc liit^ue LttUna, e Gieca la dice ptolondamtnU perilo. Io 
larei per Uuto d'awiso, che suU' JutorilA di qiieili chîarmini Scritlori , e per Io oon- 
fronto mcdesimo dc> pa»i di Oanic ripoiUli dil Vellori f n«l lopraiiinieiiiovaio Capîlo- 
1» 31. del 31. libio.onGl capitolo 7. dd 3S. libio dclle luo ririe Letioni , M gli potesie 
Cir Qrazia di una qor mediocre cogniiione dells Gteca liiigua , awegnachâ e ue' pasuii 
toropi itati ci sisito, e tont ancke ne'proenli v'abbîa Uluuo, che po&sa euer di con- 
trario părere. 

Ni craderei , che poieise pregîudicare a queUa luia a&sentoiie cio che uel sopiac* 
oenoato luogo dice Io sle&M> Autou-Uaria Salvini dcll' f «XodmiIii della Cautica decima del 
Purgatorio, ove pooia, che Dinte pteiidetsc in quetta voce Greca uu abbaglio, bceudo 
del aome e dell' articolo una tola couj qaati che oel liatportaie da una lingua aU'altra 
le voci, neceuario sia ii remlerle talt equali teaza dîoiitiu^ione veruaa,o accrescimeoto. 
Che aozi lodar ii dee , perch^ al gento accanciandoti dell' Italiana linjua , albia piii toato 
volute dire SnUmata, che Enioma, come i'avrebhe avutoadite volendo scrivere io Gte- 
co, daiido a «ţuosta voce nel uumero del piu un finiroento iimile a Unle da lui utate, 
come woo U pueata , Ic tUmonia , e roolle alUe . che agevole cou saichbc ii raiDioenUte, 
%t o d' uopo ue foue , o 11 Mazioni ancha iu di qnesto puuto Don Io ave»o dalie accute 
del Balgafioi abboiiderolmenlo liberalo nel luogo sopraccitato, Uiia tot cosa giovamî di 
aggiugderc, ed â, che nou fu gi^ îl primo ii gran Daute in tal licenza |>oetica : l'avea 
fmparau prima dai luo maettro Virgitio, a cui nel Cantico primo deU'Inlenio cosi ra^oua ; 

Tu te'h mio Maeslro, e H mio Autore : 
Tm se' sota cohii , da eu' io loiti 
Lo Mh $tilt , ehe m' ha (atto Qtvtre. 
Virgilio adarique nel lih. 9. dell'Eneide verio 716. dice; 

iturime Jovit imperiu impWa Typbaeo. 
Virgilio piese dall' llîade V. v. 783. di Oraero , E^c ip^w^ im Arimii , e di quelle due 
VOCI Creche t'eioe PoeU formu una m>U iu Latino, dkeudo /itnri'oK.Gosi al costal eteiB- 
pio fece l'eroe Pooia Tosco. £gli 4 vero, cho ne venite Virgîlio centurato; ted tt vttrito 
VirgHiut €tt a Critiâs defentut, atlesta di ci6 parUndo Tiniigne P. PoGli, lume ed orna- 
monto della Congregazienc delle Scuole Pic n<lle note al tom. 3. alia p, 342. del fuo 
Euxtaiio spleodidamenle siampato în Fircnie itcU'auno 1733. 

Ma quttto £ecolo e tanto ferace d' lulîani, che intonio alia Gteca liogua u occu- 

^rODo ( perchi ((tianlo pi& ci acomliamo al Secolo XV. cbe u pu&,a giusto liflettere, 

trionfo chtamar di quesU lingua in Italia, Unio piu ii di lei nlore, utilitâ e belleua 

atideiemo negii Italiaoi acoprcndo ) cbe punio ucu fimestieri lo afialicani intorno ad uu 

■olOj quJudo altri ii voglia ostinatameote negare addoUriuato nella fliedciiDia. 

I>al Ita^namento litorieo Critico intorm aUa LetUralura Greeo ttaliaiia di Monsig. Gio. 
Girolamo GftADEMGO. Bracia , Rinardi, 1759. S. pag. 109. e leguenti. 



Cap. X. Si Diaga td Divin Poeta tkntt la gloria di Grecitta , te. 

KoUa mia lettera dava incominciimenlo al Sec XIV. îl PoeU Dante. £ ogni nerbo 
a ne postibile di eloquenza adoperai por allrui pcnuaJere , che le Greche bellezte 
onde la divina sua Commedia riiplende non aliroode che dalie originali fonti (uroao 
ittinte. Nd da quetu opinione io adesto mi attontanerei , se uscita non foise oel 1741 
par op«a de) Ch. Sig. KtAat , iratu dalie tenebr* un Opara dl Giannoxto Kaneai 
Fiorentîno. 



99 

Qaetto i Io scritlOT« che del Mper di Danie ci abbia Uiciite memorie ii pifi a lui 
vidno sino ad«uo icop«rto, pokhi oac^ue nel 1396. (a) or facendo Cianitoizo nella «iti 
di Boccaccir» psrajonc coti ii valor nellc letlere di Dante « di Boceaccio . a (jMelln da la 
prfminenia , ma iii luesli termini, n Merum BoccMcio ita p<iu in ommiAuj prorUat, tU 
in poMcii admoâan tu tfaevi^t, Craecarum seiUeet UUrraritm co^iliom, qua Datites onmno 
eanit ■■ 

La graviisima autoriti di Manetii oorrcdar si puo con quella d«l lodalo Sig. Hehas. 
che dalia stesu appunio cosi conchinde: Quametnm ţraeeai filtertts iţnombat Daatn. Ni 
qai r«puto neceiuiiio Io spender parol«, an» tuperlluo aOblto Mircbb«, o in i»j uso del- 
Targomeoto negaliro producendo Paolo CcrUtio, o altri scfittori antCchi cbe del uper 
di Dante parlaodo niuna miniîon frccro di cotesta ^eca cOgniiione, o in dirootlraTc aî 
dotto leggitore, quanio Mpra quelladi Fonlanini, Gîorgi, ?irgri c altei moderni Scriitori, 
IKegevole sia la teslimonianta iu questo aDâre di Manelti, di Pier Vettoiî, e di altri ndla 
Isttura di Dante versatisjimt. ' 

labili dato essendomi con pitk accurala alteniione dopo Io scoprimonlo del Manetti 
alia coasU»raiioiic non solamcnte dclla Conimclia di Dante , nta ancora del tuo Trattalo 
upra la toi^are Slocutione, e di quello Mpra la MonarcMia e di ogni altra «aa pib minuu 
O0ffipo>inon« asMÎ ţiik fbrti ragioni per b parte nesativa mi » bodo aflaccîate, che por 
l'aBbrraativa. 

£ prfmieramcnio la invocaiiooe sul piincipto delU Commedia a niun Poeta Greco 
i indiritta, com'euer dovrebbe t« alcun di tai la principale >ua guida foMe italo, ma 
bensi a Virgilio ei si rivolge coit bî parole degne di lutta la riflentone. Ta u h mio 
măettro * U mio aatofe — Ta ie' solo citlui da cui io totu — Lo Mh ttiU ehe m'kafctto «turti 

Ni lecilo i di sos|>etlare, die I' ingeono auo schlctto e fcrace albia voluio malizio- 
samentn Involarc xolto ii velo del «lemio al tardi nepoţi la grata memoria de' veii »uol 
raa«»tri, o laputo noo abbis dar loro destro e acconcio luogo in alcuna detie sue tante 
composizioni I e naulmamente nella Commedia, nella quale ptir seppe bcllamente utro< 
durre quanti mai talento gli venne e pizitcore. Oltre di cho di altri n&2\ pîîi frequenli 
« Titplendcntis&imi lumi ci comparirebbero le opere sue arricdiite, cd illumiuale >e be- 
viito avesM alle feconde grecbe ac^ue vtvisuroe. Per lo cbe h foru con îl peritisiimo A. 
M. Sarvini ( Pr. Tone. Pr. 31. ) concbiudeie ntl modo alira volta riftrilo. 

{a) Prima ne icritu ia eila FUippo\i\\2ni;mao i tmatrita ogiaee tutiaria Ita te le- 
ntire : tojna di cbe $i peda la frefasione alte Tite deyti Pomiiti Btuttri Fiorent'mi srriltt 
dai mddato FUippo, Hoipate per la prima volta in Vtntsia ntl 1747* 

III. pog. 89. Chir opusculam melrioun COLVCCWS SkUVTKTVS potl fa for san woiTs 
itripitrit , ctt dfperditum ut , £pittotam ( e U". edil. ) in ^a idem memnit , Urnii Vin im 
PETR,VRCIiA.M affettiu , elo^iieatiae^ tptrimtn luc o4* re non erit referre. 

Intigni facundiae mo MaftOro uxte-iuto di inol* ameo eariiiime d optima 



Uda liccai.noj) iuterrainat. scd adhuc auente«cl continuaUs lacryaDMbMialt Epialob 
lua. quae a fino literulae, quam tibi iamdiu de:>tiiiavi sumcns au»pidiim, mijitttoiwn 
illiiu glorioşi siderts, Petrarchae icllicet, ele^utiisime deplorabil. ContiuuaUs lacrfatu, 
inquam : quis ontm taolum mundo iubar eitinctum adspîcieni possit tacrymis iDOdum Inpo- 
nere? Quamvîs autcm iile pro nomînis gloria proque iam eiactae vitan praeconlis, pr»* 
que Tirtntum el rerum gejUrum mctitit lugendum no» sil, sine Ulius divini spiritul in- 
vidia dictam Telim, pro nobis tamen omnibus, qui per Parnati monlis ioga lujiMrantes 
Iota mente iiliut sacra studia mitabamur, pro nobb, inquam, aeteroe flendum censeo. 



t«» 



quDS pet omilii fulurae »eWh notUM moBenU , illt 9d saum Ofific«m rodteiu, lata 
acerbe reli^viL Et IJcet i>rudeDti«in oraculi* iuboimur in uUImis nor mo>-erîţ tga aa- 
tMn, ut verum btur, adio illîus ttto conmotus ssm, ut noctei, atque dies mihi luctuosa 
Mqat amara fuerit reordalio sua. £t qiaoKjuaj» Ladiut illo Cic«foniaQDS iavidi velit 
eue relicitaten amici «lcd«reî ttfo tam«a doa invidiae^ *ei ut arbitrar coeco nunii» erro- 
re, Tetrarchac hanc cum morte beaiiludineni, el graviter, etluctuoîc tuti. Mihi ddîcere 
videbatur amicorun, el dilectomin , ^uorum ilU pars animae inaxiiaa fult, (re^uent iu- 
coTnduniqve solatium; cuusque etiani roe ip«uni nou Ibre participeu anxia moestitia fuit 
mihi ; quum UowD ne, pott paulutum icnpuBCuli, ^uo mihi vivendum resut.lquod 
quantumcui>M]uc protrahalur , lOfigum noa eril ; quid «niin moitalibui longiim dici potett?) 
quuo me , inquam , ilU iunţendum cogîlo, tia rnebercle detector , ut non «olum libi in* 
videam> quod periit, arbitrar tamen illum pro su'u ceitoribus p)3 oratione, et bcundo 
tlh> pectore, apud ocnnt&cvm illum PAreiilecn, elficaciter iiiterceSGHium , qoo ubi facUius» 
etfbtUQ cilius cofiiungamiir. Oli quaitti eril illo in Deo frui, oocUreique eloquii sui 
dalcedise jticaiidAri? Et pkiret noştri teoporît leioni suaram ilHdiow» limut oim illo, 
iofinilo Bono perfrui. Qiiod ut Sat openim meritis adnilendviD est; et iuctUodus toltţ v[> 
ribus bvor Diviuus, ut cum ipao inoalJitim aetemae patiiae nereanuir. lateiint auleiD 
opasculis dWiBis, quM iile caeleati bbnJecil ia^ealo, delectenur , de hoc lecui» laxiiu 
lum. Vid4!0 enim tcrum suaruoi miiiidios, netcio qua mentis caecitaio, plaribut libellii , 
quOfi ilte liMsaii încompletos reliquerat imitări; et qui moribua noslris flacamis regalibiu 
mortale corpui Iiabebit imniatic, non parra ei parte, qua mniido victurui «ral aidebit, 
niti melnrii menii» auiilio luQ'ragctur. Crediderim profeelo, quod iUe ditcedeos, &ic se- 
cun reoti indicii reportarfl acsmina, quod iatos suoi doiiM»ticoa,MOi tam amentei, tamqnc 
ioopa* cODiilîi derelt<[uîl ; qnod mcuIî Deianira Hercali procutan» amorii infandos ignes 
«ilinguere, iUiib fatali coiisuinput iuc«iidioi »c iui dutn famae DOSiri TctTaichae qua^ 
rttabant oomulere, iamam extiognenL Forte elina ilU aub euiiositatis velamiiM.iit tanti 
cfedantur quod rernm lam divini Vatis digni fwetint correctores , iofindos mente conce- 
pere furores, et per istiuB noftiri Frandsci tencbras claritudineiD quaereDl. Sed caveant, 
ne lam immaiii llagilio Cimac nbi longaeTitatetn exopteat. Pallenlur opinor, et non mi- 
ngi hoc quamiris prae«laio lacinore nomen eorttm subtrahctur posteris, quomodo ex pu- 
blico Graedae oomulto, «iut q<ii lemplnm îllud insigne (lanimii corriiptt. Agant denique 
quicquid libet, iile celebetrimus, ut arbilror , transibit inpo!.teros, el miile operum 
sNorom lumiaibnB perpetoo reluooluL Indignor tanieo Afrieae fotele, uldicitur, inctodium 
îmmineie , wd vîncM spero, fortuna Scipîonii , cuiul virtutes revocări cadum volei. Et 
quo le laetiorem laoiam , FranâicUin illam aub cmti* conditioiiibus se ad 8«ctalittm no- 
>tiuiQ tratiimlixurum litlcrii; tut^ pollicilus est. Qui scripierit quasvis lejcs; ii iile in iuta 
iimtra pervenerit manui iiiitclaDt,et perpetuam reddero conabur divioain ScipîadeiB- Sed 
ui ad FriDCitcun noorum redcam , opu!.culum metrîcum delpuut funere ram încoepi, ad 
caiuţ ornatum ti quen Laetanltl seosui, aut alterin» audoris, Fulgonlîo et Marliniano 
excepţii, de mu;is kabcs roţjo Iran^millas. Nitor enim allius de illo loquî, quim po&ţim, 
in quo si me adiuvo, gratbumum mihi foccrii. Coterum quod pott Paacha le Patavium 
■ ilurum tciibfs, laeUnter accepj; ut tua veneranda praeienlia illam Pelrarcbae Scholaro a 
concepliE inceodiii potenter Aeterreas. Vale mei memor. Fior. VIU. IL Apiilit ( ■>'<■) 



I 



L 




o 



t 



ffiESVEDICTI AGGOLTI ARETIIVI 

DIAtOGVS 

DE PRAESTAlXTUyiRORyM 

SVI AEVI 

BX BnLtOTUKA 

ANTONII MAGLIABEQVII 
H. ETU D. BIBUOTHBeABII 

Cf BâirrE IAH C- V. BENEDICTO BACCHIlf I 

Parmae ap. Bered, M. f^gnae an. 1689. ia. 

nmr» w Lvout n^rvi. 

ătUtio ămwia 



103 

Omm erudttMHii, ae UM^utarit pieiatis viro D. ANXOMO MÂ.tiLlABEQVIO 

S«r. Br. Ducii BiUiotiecarit 

D. B. B. s. r. o. 

Pj ui Uf mini iţtuttm setam fMMto JhtM, fiwilto MlUânm evUortt lik deheanl V. C. , ejtpor- 
tuiK lomen eius reeordari, ac iHad memorare imal » MM te lărpenie , aartum proţetto Iknediffi 
Acoolti Opusculum iit Utcem predit. Scripteral Ute Umpomm uonm, et Fironim rectntiorit aevi 
MaUMetiUM,fiiaeriulilione, qua mUitari fortttttiiu eeUirium, coaira tupustitiotot anli^uitalii 
adtoret , ae mdernae cirtulis eto/ct Apoti>giam , vrram kaac vet linat atinţue tcnfumptam, wl 
•rerte tdiai^ deUtesefntem doUremas , nui $a ^o erţa studia es amore , iu referlistimo Muteo 
auervaties, ei qua trga tludtosos eif<t humanitale tandem e teiaedis ut luee publica frueretur 
eduritses. 14 enim 9tr« irplime nMrae atUUi» fala aeâdâse gratutor, nec enim tantammodo 
.ienpdiiH a& .iccalfo exAiiet , pro pottrtmonim leetUanm dignitate , Ap^o^am , verum alte- 
ram vivam , praiude^ue maiori enerva praeditsm, exbOet , ndeUcet, temetipSMm. Quod taim 
Accottu» Ao^/ me ia argumentit ex ipm eauiM riteeriiut eruli^ , trw tu iviium c/anmut 
fxrmphrum freiuenlia, roboris, u fuae de ntititari {ortitadim «arrat txeipias. gaod in Ic, 
nervifiius quiJau , ac ad ratiams pondera frmanda ttaiidiut non enicet ? Mor» tuot a-i pie- 
tatem eompuiftn , ac ab «mni voluptate icmotoi , animi lui eandorem , eamUaiem , sinftriSattm , 
«r deaam te 

cili pidor, «( iuililufl soror 
liicofrtipta Gdei n»A»n. rerilai; 
m cum vettrum eirtate conferamHt; habehimut hertU fuo te unum , {re^emem aniifuitalii 
qlariam aeţuatsc ghriemur. Suod si <td tuam eruditiontm eentwrtimui animam , maiori aryu- 
menii vi eaiua nosira fu/eitur ; aci enim (arte eredfni Patieri ţ «oc de ea , et coram magao 
taae volupialii foenore experţi taauis , el saepe taepiut ex sapientiuimoram Virorum paginit 
hausimus. Qm>d Vetertt teripure ^aanwit aidtlum , dummodo ad nostrom aetatem iupfrstet 
pott seeulonm anieacitrrum bartariem pervencril, omae navisti ,■ aasiduo, improbotfite sedulae 
Uelionis , ac tcriptiouis labore , fuid^uid mţue^aa^ne in aiioltttiuimis Europae BiUiothteit as- 
eenatur, ita aiseiuulus fs,ut nit nori a/ferat Iii» {teandissima Utteratorum Rapuidea. C4Mi- 
/luMKt undi<j. ab ultimit cultioris Oibis parlibui doclitsimi Viri , et cum maţna le fama pr4te- 
eesserit , maior inwniris. Quibus omuAus aeetdit summa animi tui eamiHis. fwi eryo gwoseumpie 
Mierii, ^ni Uterario nomine fWfOO mm'o censenlur; ipse enim , qui plarimii nrtu/iius abun- 
dat , afienat sie amta. Qtmm eonrn bentymtsimo sinu non eomplecteris ? cuiui nam Ultrarios 
laioret nan pronotet ? euinam e dilitsimo sapientiae taae pena tfusaurot liberatiler nou 
aperit 7 Sine veros vinutis amatores ditigeas , ab ipâs ae^ iUUgerii. Omnium erudilorum per 
Earopam degeatium animos ita devinxisti, ui le etiam fiii nunijuam coram vid^runt, amtnt ae 
suxpicianl, monumfnlifgtie aere pertnniifribus, icriplit rid'^licet tais, memoriam lui pasterilati 
aettrnum JiiToiuraiu eommrndcttl- Vnivtra, ^uos uUumqae (ttterarum amor leligit, amari a le 
laborant, eiă non sit taborandum , es enim obtriut, el expositu» pUausque humanitale. 

Videtit antem guantum ex boe in le unum ibulorum Kominum eoniensa Actottianae dit- 
tfriatitni pandus acceJal. Cum enim velati ad e^uerae eenfrum, apud If Fruditorum vota 
eonfcniant ; compendiosius a Benedielo astcria aoslroram leniporum dignilat comprobari extm- 
pUi vix polerat, tfaam lui, ac per eonte^ueas tot iasifntum virorum libi aJdiclittimorum me- 
mariam ingerendo. Quo enim fieri poterii, ut qui primis Opuseuli Aaiaiee paginit nomen luum 
legat , nou stalim in ini admirationrm rapialiir , imk ad connexa pertramieas , toi Sapim- 
Ivm pittafi , ac doctrina inugnium non recordeiar , Ubi amicitiae vinculo dfvindarum , gvi 
seeulam prarscns fettis , dignUatibus , ac »criplii illuttranlct , Mtera nel atguant, ed tupe- 
rant? Legent praefixam librtlft lilulum Serenistimi Cotmie , ac religuorum Medieeae Genlis 
Prindpum muDificfaliam inteltiget , ac falfhilur , temporibus noitirii releruai Aagustorum 
amorea in liltcrat non deesie, guibus bi aries pfomovent , teguc erudilorum CoripAieum bono- 





io3 

n^ proK^utMar. h tnitt a, Vir Clar. yHein fhnctpi a«mi mofnitydiife, pieWe ac doctrina 
nulii tx weterihu* tfcandtu mpenu amat, ae ijaolitfi (hnaute j>t€iioiiorem haM\ tfuem iJern 
Uudiomm luonm lodum itmpridem ele^ ; cui aisolatu$imai laurenlianam ac Pataiinam 
Bitiioihettt cotmmtit ; quo turaatt tot Ubrorum myriadtt a lUtsUii unde^aiţue Enopac fini- 
but Ftorcatiam cvti/luxcrt. Nonae ma^itis Virit eomttanUa in adpernt , modfratione in pro- 
sffcris pracditit > tmttne Pnnripiiut leelesiae taetUstt fotiat fiu» dignitate emtnentiuimu; 
nnne RtU^iotorum toetuam Alumnii pittate , a^linentia, mn mima ae tUieratura intigni^utj 
teattam HOitram abundate fatebitur , ifui eoruM reminiicetur , ^ni te magno iitfentiitumunero 
titlijunt, coUntt nneranturt Mens erat equtdem tentat nonnuUffS teeentfre , fua atAi Iute 
referenţi autor fldes adAUtcreiur , verum tu/ficiat ex Ecdesiac PriacipOfUi EuiMotiu. Bar- 
bariguia , es Ibniulioritm eaeta Mjt>illouîum, uliqert , ^norum nomtn fix a tuo uiuayi po- 
teu, gtt«nim pictat, ae tirtut anti^iuintam Ectietiae pirtaltm. «c doetiinam aamUantur. 
Fre^nttftima cetetoram Iurta tibi addictiuima ae^ AoMfW eontulai ti omUtitar, ^uamvit 
mn 9maino iUavdala ; iitops cnim a copia rtdUor, «M li)» U^entii taeiUo, fund untaUqMe ee- 
teroifuin paiet , tonta nominum serie referri pouH. 

Bace icilicet aflro aifficiiinl, Kt unatfuit^ue mueat, Opvscutum, <fiiod te larfiente ia tneeat 
fmUHlwr, ac talr Mo/um^iif momcntum a ttia pietate, el erudilifnc lutcipil, nulii aptiiu yww 
libi rtddi dfiui$u. fro ieneficio eteaim, fw «fomuiHrr vnivcr» Miuanim outciae, ni wlrcndv 
esttnl niti tua tiii cxiOeniet. lure etiam Accollia pcUhat , ut bvno tui nominit oaâat tUuer- 
Mio cderctta , ţaae sondam detcripta , deamm ab obtioione ac sHa eindicala , tervatorem 
te uium agnoteit. Muncri de cetero qiud timm fturat priia^tum puMiei inrit fterel , ego gui- 
den nil addere potsum praeier aitimi otugaeatitsimi , «c beiitfitiit imimeri* m mr cMatit 
dcvînctiuimi tota , guibut Superoi orem ut te Secuii , ae ItaUae nottrae decut sospitem i*r- 
vent. Tu interim liUeras, lilterat&sgue howfribus protegui pergc, nte^e horum numero^ntinime 
aeeemendum, ut toles, ama. Vale. 

Kluariu. ac £ruditimmoViro Demni Rep. Uittrma optim merita Antonia UALLIA.B£CHiO 
Ser. Magni Ducii mMiofhceario Octaviui .MIGCIOKIVS Fanutorum ciut minimui S.F. D. 



X>m frequeoter de tui dicit humaniUte Fcderkus fiomnui AvuQCuliu metu, Un* 
tii Uadibui extolUt eam, <]uae in le vîget omiiium liU«tatum coguitionem , ut cum pro- 
diturmra sit Opusculum Uencdictî Accolli Aietini tuo nomlnî nuDCupandiiio, e^o rudis in 
muuniiD paUeiin elaborare ituducrtm «diunctum Epigramai), quo de tu» meritii aliquod 
iadicarem, meamquo til>i ierfilut«m auipicarer. Tu utrum<iue accipîas rogoi et»i enin 
anului iu praeientia rerura vîvam inutili», forta&M auequar sudoribus, ut noa îndigaus 
aliquaiido tu» fiam clientela. Et libi optau qgaeque a D. O. M. precor. D-jtum Houtei- 
chii S. Idus Octobtis 1669. 



fro cdilione OputeuU Bfnedtdi ACCOLTI Aretiid, reptrtt «A Itbatritsim 
Antonio nALUATiECHiO BibliolAecarioSer. Magni Dueît. Epigramma 

ObfutMs imiiierito tquallebat pulvcre, oodfo 

Scribendus, populi djgnus et oie Liber» 
Moc videt Antonii unu» amor , tubitoque iacentena 

Erigit, ut vium donet babere nOTam: 
SubducU lethes B«aedictui flumine gaudet 

Pacte sui, Eljruai integei ire domoi- 
Quid faciet vivis pîa dextera, quaodo sepullot 

EiciUt, ac prohilwt poii Ina fau mori? 



i«4 



VITA BENEDICTI ACCOLTI L C. U Bittonogrtplâ edekrrimi. 



B> 



>EKEDICTUS &CCOLTUS natut «st anao Chriituaae talstii i41S. Par«nlei ha- 
bnit MichMtom, io Mrocitkmts mnn«n, el in OHinaria lirH QviJis iaterpreUtionft 
Flotcntlae CI«riMimum, tst Harţfcttitiii» Ro*elIiain iretinam, RomIIî I. C filism loc»!», 
sinam feminsm. Hamtnioribui liwii* opijm« imbuiu» Iuri!.prl^;I^!nliM m totum adţltxil, 
caitn cntlurae «an Fl0r«ntiae primum , postmodan DononiM nărăvit opsram, ui Do- 
cTomliii laur«a BOa solum tjoatn dllunm potiretur. sed etian ta publica -toctodi, et eon- 
sdlcn^ji provincia, •re] in ipsa lialia son infliaam tibi locum viiiJicint. Summum eiut 
tn^iii BMmcn, bsti^ ijiiidem impar subtilîtztf Francii fntn», eo^omcnto Aretiiiî, 
viri loto Orbe cdebernmi, etus maiimc Iurii rosponiis omicuit, ţuorum nonnulla uiui 
cum mnltii Soecini inprei&ia, atia cam colbctii per Zitottuis «tita drcunferunlvr , plin 
v«ra matm Knpta MrvanI Leonardu, «t Petrai fratr«i , Iuris Conwttt îii eiuidcffl B«Re. 
tficl] «yram gettUhs d« îllH optinw atmitl, meaaorîMn , în Incm aliiuando edituri, ne 
linguUris doctrinae lucubrati'Miex in tanebrii perpetno delilctcant. ff«c politioTum titen- 
nm ariţEiineitta B«tiedtMiiin deieraiiM tastatoin ei Hi, «t clarun est , qaoj in Academiai 
Floronltna«, erudilionem pro6tentet sudum cum boiiore fiKrii atcltai, quod Dr Prtie- 
Uanda Vhoriim tui afti Dialogum soitiiEimc conscripierit , quod Hhtmam Oe BrUo Mer» 
hrevi (]tildem, Md elari^simo eloquio reciuiil, «luorum a)l«riim C«sino i'atri Pairiaf, el- 
mira P«tro efus filio 4ono pUcuit oblnliuc, untiMiae Viţii ikatu, ut luae erga Medi- 
ceos , in excelsa Ftorontfiha KepuUica proetni, ob««mDt)ae tignum pra^berei, ^natn uni. 
vem postea AccoHorum Eamitia in ounetol Mtdt^nas boius tttrpii FtincIpTS Viroc 
perpeluo rciinuit. ]n coqite ftcribeiidl genare Ii ita SahuiiuiD, Canartai, Curliun, uipre- 
ma bisiornre tatinie lirnrin, eit Mianu, ut cum «U conferri iure po«e tmiltoruTa ctRi- 
Kiiiu viJeatur. Ilii igitur dolibui, a tiţue virtuţi bus oruato l>cil« Admodnm Tuit, «upremum 
a Secreţia munus apud florentissimam Rempublicam a;&equi, quod per icptcnnium morte 
tertnînftvit, cahi i)M tahinetM provindas, et virtuth teitimoninn ental iRCHlentiMimoB, 
quatuOr ton itpMtlomm mfothrum , iun Sfitlolanim llbrl ed etierot Priacipes , et 
Respublicai, qui, elegautiisime ab eo conscriptl, Florentiae ia publico Arcfaivio serraa- 
luT. Non ei fii Arctina patria defuit Piioceps Nobilitnn gradat, non ettam lecta nobiUtas 
penes Florentim» , non 4«eet aliberit ex Laura Federigia, Cnolt luTivCotiiulIj, »t Pa- 
tritii Florentini fitia Boiccpti», nona îlepotibu» ; Petni!(»i.îuidfni lurîiperitorum sui l-m- 
porit fama, el TeţraeilaulKsimus, in Sacra RoLi Ronuhii vlglnti ([Utiiqu^, amiiţAn4il»ra> 
tul mmi«re functn, ut praeulam virtuţi daretur, in Furpuraiorum Pjtnire Collegium a 
tutto n. ootavo etus Pbntiftcatii» anuo cooptates eit; (îtiu* alter , Bcrnârdut cognomento 
Ihiicus, omni liHeraruSi, Mque noUlisnirmnin Artinm perRia iniignis, fnter oelebret illdi 
ca tempeitate Crbinatcc Aca<tenttcoi idicltus a Leon« X. anno M. D. XX. I^epesii Do* 
minatu rlonatus cst^ Bencdictus ok Michaele Slin ncpoi CIctnenii VII. fuit a Secreţii, 
eiusdemque PoiiliGcit munere, inter priiDos ad Cardînalatat apicem ab eo 'proniolus est; 
Franciscnţ deniţue svpradrcU MickMlii SliaSr eodem mmere AnoofTUanae Eedeiiae piae- 
(uit Anlittos. 

01»il BENEDICTVS Floienliae ancio M. CD. LXVI. aetati» >use LI. Pcrennb 
Umen tervalur Eioia illius Tirtiitii; permutii eliam, tiţue gravisumi Scriptores, p«r- 
honoriAcam de eo mcntionera (eeere. HieronTwus Gi^ in epiitola ad Tractatum de Pen- 
tionibus, Lulovicus JfOMiuvi , Mirianus , et Barttiotomarus Swriirf frequenter in lUJs Con- 
alliii, loannps Trilemitu iu Holoiia de Soript'nribui Ec(rletiasttcb,SilveiteT iIUd^hirAam 
ClemeDlia VIU. Pater iu addJtiouibus M Cecium de Olficto delegaţi , Marsilius Ficivut in 
suo prima Epbtolaruni libro, Axfivs in Opoiculis. ati} ; alii, ţol riugularem prorsuv^ue 
îooomparabileia tanti viri virtulem , iH pleno ore eommndare, et ţwitcrm, buiui exent- 
ţ^, lummam trahero iu aAmirvtiOBOm eontuevere. 



i^ 



BENHDICTI AHBETII4I Piactitio ad Ojnu. Virnm COSMAM MEDICEItt 



l^EGEHTl miki $Mfiui amum /jAtm, fin or imit , eopiotetfue AHli^vonim ra gtiUit, 
viUm tic mortt dttiripHruat; ftlnt* rnnUum ilU fuiue via iwaf , ţtiittif conlipl ai Jtit rtfem 
ririMits laat , fw etis trodcntfs Ulcru , magnam *t imm»rtaltm eit ^hriam peptretunt ; ţwa 
e«iu-rcuti tuitl, ut utdum fcrenaem in e9th% pHomi, std in Urrii tliam, pott eorpout m»t- 
Um , ÂaimenHl. i^uo ijuid Uaiiui , ^uid a ninclh eftatutum mugit r^ptiiri polen 7 FUitim 
tanttis est iiiem vitae fxilu», tadtm uatmat vineadi norma, t^idem frre t<armt infirmttai . 
Hem toffvrit el aaim^rum Unait : fiurf « in koe ttegiiali oi initio omnium eurtt guidam Ha 
egtruat Ut MfHtaba tt tim-tmu, wel virlatihit veUfris , eaeterit praataiaiorti hatertntur , 
fi inUr h^mtHum cmmtifM «ulytu tminereitt, merito tot cla/vt «e fetica rue, uipieule» im. 
dideruMt , gai ătea taudoMet cert^ ru , maynam apud genlet tandem eometuti tvat. Sed 
hnge feUciui cum Hbt adum etniea , ţuarmm aaiueH ft şloria aoa turn ipta tiia iutehete. 
ttd aeleraa fama ta paUţtilali Ulet ae conterrarunl , fW4m eum Ut, fwi tieel fatrim praeiSoa- 
tittimi , lataen difao ftrlatum tuaram pratevnio earaetaat, ^uonim memoriu peat aiseiim 
<tt , ti apud grtiUî oHtleraia. l's ^uo ^uidem arcidittf iaieiligo , praedirari apnd omaat nm~ 
tatu< , »€latliota ttrafa magit aiaadatte proeMatUitma tint , ftam aetaitm MSiram vel ta- 
periore» pmtmat , guonwn eeltram gttia el mores innumeti rrtam Scriptores rtk^anmt, ea 
tero fuac taage ţattea getia wni, maţna es parte pene ialeherunt ob Scriptofum tnopiam 
f«Ki enim repnti tuni, gai ta ce tcribtndi geaere laicrare wotverim, eo tattem elogiua, guod 
ai eradait nnt vetut ornatum ei esttUena ptobartlur. Sam gaat ab indatln tradtla tun/ , 
vetai atinat dtgua, param viriam ad sumaitn itiatlraadoi eiroi habuere. Qaae cam ef« abgaaădc 
eetsarem ammo, tbtttremfue, ideireo a mutiit poslrema* aetatri rttul lauidet el taatat argai. 
oeteris vtro iuauai UtadUm ferri : paramper airam nadut liMium edidi , gat nan toiam 
atn m»tri, «rf frifirit ttiam medtacrtm dtfentiontn eontiaeret. Qatm eţo Uu dariuiau ma- 
mită dedixaai, aa» gaoUdiţaam opat tif , $t4 gao clarius am»r ia le meat lanateteaJi 
tt liitf ipu, sui laa tatior namiae ac Jadido , maiorrm auclitrttatem eontegualur ; pratttriim 
apud iltot, gai niagis adio vet invidia, guam recU profotilo il/i dettahete nitetentar- Ea mm 
lapitalia, ea doctrina, ea ingetiii ri le praeditam oataet iulelitgutil j at le non ueui huma- 
aum itmiaem , ad tangaam dirtnuoi el ex coelo Sapiam admirealar , ti laatam luo iadiei* 
triimat, at nalta modo Utud fatti paue arhitreatur \ net. immrrrlo. Ocdi/Ji emm apud Halat 
aaiâti wirtaiU laae doeaatenia permaxUaa, gaorvm fama per unieertam pene oriem diffaia 
ttt. Et ae gaid tiii, aal laae forluaae defUft, fttiot praetlanfiuima* et lui timiOimat pa- 
Iriae gtnui>li , gm tuit inkaneade reaiifiit , ^neri* nomca et ^riam eoateroatunl , algae 
Âaae RtmpaUuam unice semper dihgeat el tuttmalar. Kee rereor ait le prattvmptionit argat, 
guati rem aggretui , gaam nonomnino amptt, nee oenaie latit easplieare p9lutrim, in 4«r 
lenbtadi genere aunme tfcrsaiut Quanguam pro tun tapirntia opinaiere, me , non al magi- 
ttrum , ted ut non igaarum djtdpulum , guid in Âae re poitem , rxperiti rotuitu (faod ti 
luo iadtcio non ineplum me rtir ctnsaero; audaciut poitkae discipUnit et lilerit taeaa^m. 
lat aamme atgae auxtUo uiprimU fretat. 

BENEDICTt AKAKTINI njA.LOGVS. 



DiupeT cum apud amkuoi i"»"!!»!!) plurn »uvif!i> ovci. et ipw stanul coimloi 
recepti cueniu* . k post «pulas quactlaw (ui u>l«C)ioei (ratii inter nocboole dtc«t«ilui: 
laiiilem iu eum Miraonem inctdiniiu . ut (fitiMTereiil ^utdain Veteres neitli, gaorati adeo 
eeiehre aoaien eti, virtute tea ^mAm Htitrum artiam, gate ad itiero-f pertinent *•«*■«. ti*, 
gai wtira aeUlt uel etiam tongt priat (ueruat , «n» praeMitiutal C«mq.ic tţp noiimilla 

>4 



io6 



B. ACCOLTI 



|irotali«sei>i • <iuil><>* •locebam ; retudii teeutit fiuimodi rtram non omnino patmam unetdi 
oportere; commotm meii rerbis 3<lolţsc«ii! qoirfam, qui aobiscum aJciai , liteiamm eru- 
dilui, lae compellans ; Ego, inquit, exittimo, te huias» Ieraporii b«nivolenli« viclum, lîmul 
etUm n« illi tucnuMre vîdererit, iioii eam , <|uam anlmo coucipis, Moteiiltani eiprimete 
voluiuo. Sed cum iuiia Philosophi scUuro ; vorilat , quam amici, tnagit in honorc sît ba- 
beuda , ego Uti obse^nens, bii, qui adsunt, facile oslaodam (si moHo sH-ţuai praebeant au- 
les) le blaodiri potîut quam vera proferre »ludui»e. Meque enim netriui cs. peţitor ftttf 
oBiiM, qui Anliqiioruin res gfrstas , «t Philosopbix-um , et alia rum artium doctiasimorucn 
tibfos perleQerunt, i» bauc seiiieatiam cniiveuire, atque ita quoidam etiasi tilcrii tradi* 
ditae. ut exiilimeni. Veicrtt iUtu maioret HOttroi diuipliint rti miUlarit, et prudti^ia in 
rtiu$ pnUieU frinatin^f el inţemio et doctrina liieraliiiin tirtiam , atfue etiam mohita et i»- 
tefritate Mlae, huiatee et proximarum atfaium homnibas ton^e fniue mpermet. De illis au- 
lem loquoT , qui vel apud Graecoi et Macedones quoiidam, vel apud Poeoos, BomaaoiqR*, 
vigcnte republica , *el parum posioa sub Romanb Principibui florueraril. 

St eiiim (ut a bdltcis incipiam) porconscrc velit quot et quun qtcellentesreiinilitaritDu- 
c«a tenponbui iilis extit«runt>qaa)etqufl et quaro atnpliuimai res geuerant; limul etiam 
mililvmnores.temperanliam, fbrtitudi(iem,labotuiii toter^mliam, lenuitatora victui, împera- 
toric observantionii eipclitioniF onJinem, cailroruin ilisripliuain : (adie, ut npinor, nostris ii» 
Iw aut superiorum aetatum virii antiipon». Nec minus in re^enda domi Republica, tt 
pfivalis moribtis, ot tanctimoab viue, temporibus iilis mulţi dări viri evatcre; &ea G«a< 
tilei prius, seu etiam CJiti.iiianoi potlea enumerare velîs , quorum majimus fult numerni 
în omiii virlutum ct probităţii genere. Vi eoitn de retiquij tăceam; quam multos ei ilIis 
Albenieniis civttai tulit, plnrimos Lacedaemon, Thebae , atquti etiam A.chaei : multo piu* 
ret Romaua arbt, qtia nulla in omni «îrlatum gradu clarorum vironim feractor fuît. De 
civtbuK iiuiicu&queloquor. Eotm vero si Principes egreitioi, aut eatum aetatum Bc^e) oplimoi 
cnSMdererous, tive etiam Tfr.iDiioE , qui per univenum fuerunt urbem , tam mullas CuifK ac 
1«Im r«|Mrin incredibili virtute ac pene divina, ut pudendumnîmissil.lam magnoexceuu not 
tb itiis eue saperalos. Qiiem euim nottronim, vel qui a sevcentit anaix dira Tuerunt, Regum 
aut Prliictpum altcrt ex ilIis vel miuimo comparabb? Mu bellicat laudes, wu morei vitamque 
liometiicam , mu literarum peiitiam, seu piudentiae, iuititiaeque modum , live etiam con- 
tjaontiae, clemeuliacque gloriam contemplere. Quid de velerîbut Philoiophii, Oratotibui 
lurecoDsullis , PoelJs, et Mathematicit dîcam? quorum lanta fuil copia, ut vix i <iuo> 
quin eminerari possist: tam admirabilii doctrina, ut nuHo modo iuperarî poue videan- 
tar;aec quisqtunpottva repertuseet, qui tales i\x<a etiam lougointervallo valeiet imitări. 

Hiooiugot vero ac sanctot Christjauae Religionk adeo multos prima tempora lulerani 
ab iptii fidel cunabnirt, ut totum orbem impleverint iiomi(>i« tui gloria , ut el ab îpiii 
ilabilita ac tai»(tem firmata Ctirisliana Religio «erioime praedîcelur. Quantum onim in 
uobi) eit «t Eeligious îiitSL, quo« noslra tulit Mia», et quos quotidle videmui aut nontinari 
audimus. ui» benignitas Uei el misericordia rettitiuoi, iam pridem lacerata peuîtus fnii- 
»fll ac anbmerţa. 

El ut a >ecularibui etordiar- ( oe qui« loMe criniinandi Cleriro* roe cuptdum eii- 
ilinwt , si primum de iIlis rceenserem : ) nonne vide» populot fere univerwM iam du- 
rfum avariliac, lasui, atque îoerttae, Duliw|ue omnibui ita deditoi slque addîto*, ut 
ipietb lîberalibuK artibus et pro nihilo ducti», atque ipto Bulemploie Domino Deo no- 
slm el piaeceptit eius posthabitisj solum terreuis detidoriis inbiantes, nihil aliod quae- 
lani viţl iiivcitigent . nisi qiiemadmodura libidines ac voluplatei eipleant suas.el divitiat 
ciimulent. quatum babendi gratia nuUum jcelu» . uulUm iniuriain . nullum denique 
(raudî* aut laplnae ge^iut praetermittant; ot , quod deteriu» mI . dum Ulîbus incumbunt 
ptriiciflciler quidem et ob^tinalo animo. tamen es illi« quidan iia diirinis vacant oflkiis, 
ita fiequf-nter peceaia oooliienliiT , ui nirun ttt, quomodo illoi divinilM tAmdta ferat. 



1^ 



VIRORVM SVI AEVI 



10? 



qui illin el unciiuimos rit» sa<M Un ttirpiter irrtdeiil. poenb iiiminim omnibui iligni, 
qui, «t securi» fallaiit, bonoTum personns et morti proGlQntur, ornai vitîo coinquinstij 
et şicul Redoroptor rficit : labtis illum honorant , cor aiitom ab co long« remotum «st. 
Opcr>« prrtitim eit , intueri plurimoa, qui pawim ubiqiie, praeMrlim in homimiin co^tu, 
•Îs coiDciriilia , de vîtaiKlit malis, 6e beata vita . de divino rultii tti Irequenter ilitpu- 
Unt, ui nibil a uacliuimis Wrh diiTerre videautur. St quîi autem lUorum vitani lublilin* 
intpeurit, ditigenlius consideraţii; r«poriot eos probri) otnoibus coiiiaminaios, ni) aliud 
qnaereie, nisi quemadmoduni, deoepiit popnljs, potentes ac locupletev liant, alieiiae for- 
liinac invidi et iusidiatores, superbia tumidî;et iraprimis hoc malum, haec peslis Retpu- 
blicas invasit. Qui enim in civiutibus honures el magutialos cupiunl M$equi (et illos 
praecjpue . qiiibus opos posMiat comparări) ante omntt s« finguni DivîaitatK fnllorn ; 
ucra iei an ia , orationes, Misurum miemnia fr«quenl4iit; iustiliam in oro setnper babent; 
alienat iniiirias , malo& io Republica roorei verbii arerbtMime delcitantui : al cuR opta- 
tiini sunt ({radum aueculi, piiora , quM fîngebaut, vaiere linenlei, tanc demum qualet 
ilm M oMenduDt; avarilia, Kilicel, crudelilale , auperbia iramanet; ad Oagilia ct pro- 
dltionei promptos ac paralm. Qai vero tiou hac iiic«duni *ia, lamen sua ReipuMicae 
commodis ptaeponuni, et iiifail faciunt ant consitlunt, niti qiiod libi jpsis videatur cmc 
ducere- Rcs autem publica deMtilur. Qui>tus enim quisque est, aut iamdiu fuil, qui *i- 
taiD suam, libero*, fortunax omnet pro paliiae cominodis parstiis fucrit abiicere? sou uni 
jravitaie morum , egregia prudentia, optimtK coniililt, magna oloquenlîa civium animoii 
coosueverit regere, e( ad rectum iler flectrre ? Qsin poljus omnibui in locix peuimn* 
bjc cunctis inolevit inos; fronles laelat mt«ndeie,omnia polliceri, fidcnt omnibui pionilr- 
terCi &ctis vero contraria ayeie; malit artibu» queoique alKcere; inae polentiae studere; 
lediiioue* el procelUs civile» concîlare: modo bainni. moilo illarum parliun ene; nou ăi 
volunialeni iiiam. «ed aliorum loqtH ; verba, contilia bomtuum captare , atque il)> aliii 
«tara leferre; iadîgooi quoique ad digniiatet provelierc, dignis vero et bonii insidiari, 
inridere. Viide, noa oplîmui quiique ad magiilralii* et ofiScia , sed impudcnlissimus ne- 
■juiuimuique deligiiur. Has tu Hetpublicat aiitiqui» illii comparabîs? Vbinam sunt Caio- 
itti, Laetii, Scipiones, Faini , Claudii , Pabritii, Aristidcf , Soloon, Lycurgi , el honim 
limil» ioSniti ? qui iimdiu :>i)a» provincias, snas civitatet îlttatrarant ? Talet, ut reluli , 
»tnt hodîe hoiniaum artes, qntbut m bealos fore persuadenl, et eo amplius , qim Mia' 
iib^riui deitderia coDscquuolur. Istij , qui aut Philosopfaiae, aut ceteiif bonit aviîbiH 
vacant, lllvdetitcxi cos plane bealos arfaitraniei, qui forluuac muneribut aboiidant, relh 
luot veio, vaiiot el iuipidos qui lilerit incumbuat, upîeiitia diviles , pecnnla ege'ii. Qoo 
ciica ereiiiue videmui, ui perpiiici tini qui bonarum artitim doctrina delecleutur , prae- 
lerquam lurii Civilit , aut Canonnm, nO» amore quidem vcicntiae, k<1 quia huiusmodi 
&ciitt>i)bus , quibus omnia regunlor. omnes indigeni; et ideo ex iilis (acitius pecunia, et 
bonorc» cumviantur. Quas enim tuhodic Philmophorum , ant Rhelorum , aut Poeiarum 
iic«t olim Mrhotas vides? ani <|uot nobilissimos Matheinaticoi vidistl?elti haec nuac rara 
sunt ( qno tenipore parumper literarul» stadia sarrexeruulj) supeiioribus certe proptnquis 
Mcnlis Tel RUlla fuemat vel rarissima. Tune cniia nulii penitus Poetae, nulii Oralores, 
paucj Pkitoioplii reperti uint, el illi ipsi nedum antiquoruid ingeoia Wnoere, sed ne »d 
iUa proplus accedere voluerunl, ticul cx eoram libris licet discernere. De noviuimis ea- 
den etitiD poMumut dioere, quorum doctrina seu eloquentla iieiiuaqiiam vetenimis sunt 
compaiindae. 

Nec oerte se melius nane disciplina militaris babei; niiMa in Daribus bellorum 
perilia , natLi in mititibiis modestia, fbrtitudo, aut continentia, nulla Dncum reve- 
reiitla reperitur; in hostes sunt timidi , in amicot fcroces , co«tumclio*i . imm.-inei , et 
merceite ootiducti ; nil aliud quaerunt, nisi qatoiadnodum auto plurimo abundent , et mi- 
lenw dKipiaat populot, ie« principe»: neque etiim iii» carae cit bella Snii-e, icd im- 



io8 



B. ACGOLTI 



morUiia piot&tu Ctoeie; unde raio ab ei» alîquid Ujiregium p«rp«tiabir facinus, H iieduro 
nrbw, ied oec etun «xlgua oppida, seti panra caitolla, oisi vii atque aoiie pctriro qz- 
pugiiantur, Hultus in eorum castrit ordo, uulla proisRs vijet ditciplina, noii caitrU ido- 
tiflun locuin capiuat, duh illa vallo et aggeiiUu et lîgaeit Iurribut ciicundatit j Don ca- 
ktodiae, nou vigiliaruoi, iion cibt, iion quntU modus adhibelur, quisque libi Dus «»t et 
Miţîiteri ftt dutn in prwlio lunt , ila »o acict alquo ordine» coafuoduiit, ut nuilum aut 
etiguum Ducia officiutn este pouit,et omuia tomerilati fortunae commilUutur. Aimii a»- 
tem ita onerantur eiuilţs, ut viz integram boram >n Ipso pngnae diiorimine ineaut luf- 
farie, fracti armorum poodeie, ac debilitaţi: ct si quaadu accidit, ut «x equit descenden- 
d»ia (jt, iialliiu suat aut luus aut robotii, ied velut atopidi et eiMrvaii bcilline capiun-- 
tur. Mirări etlam soleo, cum Icgo, autiquoi magnoi eiercilux igvia» pene &lpe& traiisii»e, 
lungiuiţuai Provtacias peragrauc , inopia icrum circunaventot tamen te susteiitasse ,' difG- 
cultales, labores omaes supra humatiamfidem tolerasse, exercilui plurimo» fudiue, urbea 
mullas, caitella innutnerabilia copiuc; quauam Carie, quo iure bi iiotlrî Duc«s aut nttitiw 
ie illi» autepoount? viributoe corporîs? Al illae ex bona corporii habltodina.es conti> 
nenlia ot exercita tioiie aiiidua soleot perQci et augeri. Sed . st f;ravi»iiai»auctMibv» cre^ 
itioioii I robustiura tuDC corpora, quam nuiic Icllus produccbal. Maiora oertc de illit iurti> 
tudiaii facioora, iiuaro de iKutris piaedicantuf > atţne eliaiD crebriora. illi iiem leaifer i* 
armii, in laboribu» varii», continuo corpus exercebant, nunquam oliosi: N'oiiri vero ma- 
xima tcmporii parie in detilîii et coavivîis, înler scoria et litiiilines rbrietatei>[ite ver- 
uintuT; iinllo imperio , uulla dUciplioa cocrciti. An aMu, seu dolii? Sed plem sunt bitio* 
harum litiri, quibus liquet , maxiiaos Duce» magniiconuliîs, piofundo s»tu, uihil lenerei 
i«d graviler omnia geuiise, magiique apud illos laudari solitos, qui induiilrte pnideiiter- 
que se babueruiit, licot a Ibctuoa destituti , quam qui nullo coosilio nvllii aitibuik hoilet 
«iperartint- &a tenuitaie viclus, vel auimi magnitudine? At iilis cibu» non niu durus el 
auiKrcu erat, delicata» epula» omuino nesciebaut: magnitudine aniini ila praediii, ut 
nwUum laboiem ■ Dullum peuitus peticuluni recusarenl , cum vicios mois mancret, ani tni- 
seninu servilus. S«rl îslii cum possuiit, laula ob»onia, prCtiosa vina diligenlissime inqui- 
înot; et uulU alia r « , ni»i timidiiaie iosigues, ita ie armi» tegunt, «l nuUum in acie^ 
niti laMitudiois perirailum tubeant: ex hoc praecipue inuliics. Unde accidit, quod io aa- 
gaia ptaolii», in niuliorum nuniero, vix docem (erro pereanl, gravia etiam, si qoando 
iraminent, pericula, ignavisume fngiunt, ne iu hoc quoque parentes DticibuB. An celerî< 
taie re» couficwudi ? Scd iltis praecipiia cura solbdttidinls erai, et cilius provincia» pera- 
grabant, naiione» wbigehant, urbe» eipugnabant, quam îsli s« ad îtet cun iui» itnpedi- 
monli» pracpararent ; quo» si in cxpe-litione piuluiu cibi inopia pie»»erit, incepta deseruut, 
ricc mercenarii Uuces seu inililc» »ub imperio po»>unt coniinoi, et decern ntillibus homi- 
num vix uiificiens victns poteti ioveairi. Pottremo illud libet etiam teferto quod veteret 
Duce», iBiliiesqUQ inter ip»J boUa, sacra > cnerimoiiiai , riiu» nmiie» erga »uo« Deo« ob- 
sCrvabanli «oruin teoipla aique arat praocipur veiiecabauloi ; et ab illis, ante omnia, fe* 
licilalero în ptaeliu prccabaulur; 41U vîrlutem suam profecturam arbiiranle», niti Dom 
propitjos faabuiuent. Cunira vero quicquid Ua»phcnuae ac soelerî» tu Deum, aut ilUtu 
Miui»trOs dici , ileii, vel excogîtari potest, dicuDt et bciunt ttostrae aeiati» Militare» Vîri: 
nec occulta reCero, wd omnibus nota et nunifesta. Quoctrca magtio)>eie Di^i patî«nliani 
admiror, quod nou illos iauidiu hiatu Ierrae abMtbueriti «l ab eorum iniaria liber iieret 
tcrtarum orbit. 

At «ntin buiuscemodi hominun Mel«ra Iii , quot Clerico» .tul ReligioMM appel- 
liiBui. unclimonia, exempli» e< increpatioue tublevaul; et eorum vita alque oralio- 
nes apud ip»um inioroeduut Deum , ut laiitorum maloturo obUviscalur; et suprema 
tua pictate, vili» notlra cum eorum virlutibutcorapenieUet uobt» inila dementa, poena» 
merita» nou iuSigat. Imo vero ita lurpiter vivunt, iu »e sc«lerun maculii inquiuant, ui 



VIHORVM SVi AEVl 



•09 



F 




li qnii nwr«6 4c tiMb illor«m Magarit , T«peri«l dmio omni (rHiorum geocie loosÎMinf 
ab illit «M supetatos; ut nug» limendum lit, ua ipsornm lusnrics, velot lai^a abomi- 
lUbilit. uobi«, iliii illioi lol^rama* ac toitma», caau ut nulotum ontnjuin. Qui» cnina 
eiiklinuibit eoiun preceti (|uai in Timplit fnndunt, prodeue homiotbus, quae eouleai 
nou iuviHt : qttunian îii Lîtcrii rdertMC Sacri», qnod non poenilenles peecatotta oo» exau- 
dit Dau»? Abtoiium «iiin «I ratîniii coiiirariuin est, pro «li alitjuein «t alitnis deltell* 
ilepfccKJ animo dopravul» et ail ipu flB|titi8 sMtp«r prono- Tali ipiid«m orationi eorda 
dbCTâpinlf quorum Intenţii} Deutn ipium non latet. Qua tit, ut bi, ijatt nobn velul 
MagitUfM «t CiHioiles deilit Omnipotens, ut qnoruni prtctbui et meritu peccatis honinMtB 
iguoscoreti inalii exemplu el contraria , qaa ducont, via, oot una Kcun in praBcipitiNm 
irahanl. Populi iiaini[ue, qv! literaram nou vacant «tudin, dum rrei^uentci scelerum labei 
i» Pjr»taribus iptit coMipicianl) eo erroris adducuntur, u( vehementei dubitent. an rşr» 
$iut, quae divini» praeceptix et eiudiltontbtis iilis lunt IrsdiU; quoDiam exiilimant, ti 
praeceptoroi ipsî , qua« praedicant . vera «te credeient , tiequaqima (am abomitiabilm- 
rilui tequcrentur, ncc cum ipeorum vila pugniret oralio. Inineri licel Cnrdinnlcs , Epi- 
tcopot, Curiam doiiii|u« toUm , quibai maxime vaccnt officiis. Konneliqitel iini«enh,q«od 
Ulorum vel praecipua cura ott, avartliic, ctudctilati. gulae, luxiiriae înbaorere: Ecde- 
»ias , BeiieGcia omnia, imialţouliai , iuMiliam Iţnam, venalia t>abct«: mi>«roi ChthtiaaOi 
tiUore; litibm infimii' implkare ; divcoidiai ei scaudali inter bominei Miere: cum orani 
pompa, »(vi» pluricuisk itip^tos incedsre; oihil deuique aliud quaercre , niit q^enadmo- 
dum cuncli eo> timeani, k al Deo* veiiefenlur. At «i ultem inter tot mala vel ditdptinit 
ipsi incumbcTont, vel eartim peritoi ilem viros optimoi diligercRt, «Hcnl (jnippe minora 
odio digni , uipole qiii ie non omaina vittulii itiimicot proTitercntMt. Cum vero ipti bofM» 
omues el lit«ratoi oderîat et ludibrio balieant, quit poMet tales bomtnea htrti qui» non 
debit «oruni litui , mores et superbiam detestări? Novt e^o plurei tioitra aetate virin do- 
ctbaimos , qui cum omnî coaaUi, praeter quam pectiniis , niterentur; nullnm aut eiîguum 
i» curia locum inveneruot. Contra vero u qni fitcrunt, vel sunt , adulatoret , mimi , le- 
uooes at tCelerum mîtiittri, vel pecauîa» offerDutes, hoscupidissime rcoeperunt; iltis beneftcia, 
illit houores, ilUs ofliciaGoncedunI. Quo Gl, ut etiam qni a natura bona sunt indule, a««r- 
limo ingcuio; iiitelligeNtat oibil nut parum in virtute opus csse, aese tempori accomodani, 
ct qaam uuicam ad coneaiiaeiida praemia vlam cerounl , illani rapiunt. Vnde aocHtit, vae- 
pJMi Optima ingeuia corruntpi, «t în prseceps ferrîj eeraunt enim qni in virtatibus eon- 
(idunl, atio» ad honorea provebî, te vero pro'nihilo haberi aut dud, atque illnd a bonn 
poetA vciigtinie dici , magnos , icilicet , et locuptetea dîdicitse iam tantiim admirări , lantum 
landare diiertoj. 

Atqui mofbas iste non lotura apnd tpM» cleri Priirerpes, verum etiam apud om* 
ne» Terr) llcligiotot increbuit, Dies certe me deficeret,si pergant slgillatim Sacerdotum, 
Fratrum, aut UOitaoboram , adulterii, ilapra, lenocinia, avaritiam, proditiotm, tlisnor- 
dia&, iinpiiibitatetqrw referre. Illud veto in summa dixi&M veltm, qu»] omnibai fine 
mjHiiwium aUi louffo iam lempore, ma^uaomuia llagitia «at perillos. aut eun iDî* ei>e 
perpetrala. Q«io nwgib (tomachart mIm, audient quosdamîn tuggestit, nm> ^piiilu ductw, 
ted iiiani gloria ea [requcnlit&iae carpere, quorum ipsi piincapes Ot »itx(tc.e% reperiuntnr; 
nec ferme aliud inquimnt , quam , ut devotoi plurimoi habeant , quorum nurtopiis el «ub- 
ilaulia fruJulur, et cum quîbut aliquando voluplatot expleant luat. ViJimu» nuper qu«n- 
dam Hinorum Ordinb Fratrem, qui adeo caecav bomiuum meutet deceperai, ut omnei 
p<>xi illum abireiit, velut «aiicium ot mirabilium bdorem operum. Vulgo enim fama erat, 
ipuim pluret varii) opprcitot languoitbut tanaiie , oecii vi*um reddidiaw : audiie tardot. 
et mutot loqul feciue. Ipi« vero non ni tinctoi d«eel, huiuiiDodi gloriam fugiebat; sed 
nliro i< oSiaren», miraoula ipu velut meroem aliquam pollicebalur, et non lolum vulgni; 
wd etiam Fiatiei ilU aMipulabantur , ad td uimirum iutenli, ut obwoia el eleemu; nat 



110 



fi. ACCOLTI 



hab«r«at crebrior«f , ilque ilbi uacti , populos clan uue teoMrltahs irridtrenl. Âtypor 

erat, ceraera circa tlluDa ctlorvas linguenUani, qui vndiqne confluebint, larbam ^en- 

tintn tnlioilatn, quae per oppida ct tÎcos illum tequebatui'; rt cum nihil peiiiluf (ac«rel, 

'ţuotl MMl adrairaliono dignuBii cum ileniiiuc plurei tiotaeiil ipsum publica îiiEimia nota- 

*tam, taaMn is erai aoimorutn ardur , ca cuDCtonim fidet, iit nihil quo vanior cotam 

opinio (i«r«t, aaribut admitUrent. ft«i Tuit proCKto peuimî txtmpii, ut quat apud oiuU 

(ut veiissimaţ Sanctoiuni re» getUs in dubtum rcvocaret, qucxt inielligoretit eadeni etiam 

' V tanc «venire polnitM; nou recte lam«ii, nec upieiiter iudicanteit. Quorum eoim rita cum 

-' operîbnt vore fuit admlralMlis, eorum perpetuaşi stabilh p«naau(it gloria; (juonim vcro 

fucala Cdlonbut fatunim rernui faina erortaest, quia fragili fundameam nitebalur , c[tO 

carruit , aique obicuraiB est; sioit de isto accJdit , cuiui nomen pene e\ homiDum nc- 

moria ddetan eit, el qtti tandem ignominiou morte vitani finivii jiism. .Sed redeo timle 

digrtsius tun. 

Saepeuamero quotieii mecuin reputo, qualei se uobîs praeslare dcbent clerici, i)aam 
înmacuUltoi > quaca irreprehensibîle^ , ut ApoUolus aii , quot el quam miralMlî vir- 
tute, perilia , prodigiis multb, pii&ci* tcoiporibus ox iilis clarueruot, ).uminit in angii> 
itii« el iitopia rerum ooinium conitiluti, abiecti , rilea, et pro coeiio babiti)||iuirari cogor, 
quaeuam fueiit catua , qua hi noitri lemporii iac«rdolcB tauluiti a maiorlbut miI* deţen«- 
rarintj Uli anim uodique citctiniMpti iiitmtcis, iame, ftigore , pcrî«culionibui affticti, Uffl«n 
Brmo in propoiilo perraanebaut, el tiil penitui tnoliebautur quod iiiînmo Deo dîspliceret; 
para li , ne secus tgerent, vitani ipsan reliuqiiere, qna itihil ctriiu apud mortalei esae 
poleU. Ui varo in pace, iu otîo, inter Chrîjlianos, în divitiis mutiit ab ipto Deo positi, 
vebeneater ingraţi, iuter se certani quonam modo alter alterum vitifs poiut iuperare, 
et Mcalares docere ipwrnm improbitates imitări. Uli enim docere debent not verbo qui- 
deni el eicmplo , quod Deum et Dominum nostrom super omoia diligamus. Ip«i vero , Deo 
ip*o reliclo, in leireiia rapiuutur et caduca , et ut ca consequanlur Diviuis OlSciii iucum- 
buiit nOii devoiione aliqua, n«c 6de, &«d ut per haice viaa miis concupiscenţii» fruaatur, 
hţpocritae Iriites, Deo invni. ftem verbit instruunt, ut nos invicem amcnu», ut con- 
<.-<ir>l« bimas, ui nulla inter no> icandala Mramus: at ex eia alius alium gravi odio, m< 
dilkxio, cradeliuimii inimicitiit insectatur, el ita inter se diuordiis , ambilione, invidia 
ct malodiotis a«ttuaut, nt iu eorum convenita nulla quiet, nulla pa( poiMt repeiiri. Bot- 
■tantnr «liqniiido popnios ut ali«nit mulicrtbut, al a puarOTUiB coitu, nt a furto, a ra- 
pinis t)t iniuriti abţlîn«ani, Kcd îpsi adulteria, forutcaltones , «lupra , furia , lapinat , fre- 
qneiitisiimc enercent: iU lecularibus inlieosi, ut nullum iniunae genus praetormilIML 
Quibtts rebus Bl, ut pro pasloribus. aicnt aiunt, lupos habeamut. Sanctuni aliqueoi mira- 
culit darnm , mullot ex eis doctistimos, iamdiu vidit nemo. Quinimo.quos vocant seco- 
larei cloriooi, imperitoi fere omnes cernimus. Hii igitur, quae ita breviter perstrinxi , 
latit liquet , ni» pervicaoes velimut fsse ; nustrao aut saperîorum aelalum viroi aniiquis 
loii^e impare» Fuiite, ct fen in ctiuclif infertores- 

TVM £00. Hou infkior quidera tx vim fllii, qaO» prima wcula lulerant, muliot fuisM 
clarot alque iIluUres, ucut ipM dUitll; nec qui«quam ut i literarum iludiix nou abboi- 
rem , qni id plane nou (aterelur. Addo etiam , ex eis nonnnllni exiitiue in luo qucmqne 
{euere virtate um eximia, ingenio ita mirabili, fortuna tara secunda, ut eis similn nuUi 
poatM twpcTli sint Et, ui de pluribus sileam, faiemur Caio Caoaii, Magno Alexandro i 
Sciplodibut , Banuibali, Pompeio, Fyrrho Epirolarum Kcgi, Caio Mărio, Camillo, Fabio. 
«t qaibuidaiu «lîis lum (fraectE turn Latinis, in re militari iieminom aequalem ic|>criri 
potuisse. Addo etiam, si place t, fu isse pluiimos, licel nou ita ia arte iUa «ublitiwf, Unien 
«gr«g)os valde ac probaios duces. Milites etiam illorum temporura futsse mdioro disciplina, 
miiuribus vîribus, piaioTc cootioeiiiia praeditoa, el in omiii aclione bellica niAgis eier- 
alaloc, quara hi qw» vel ngslra vel stipeiiora »ecula viJemnt. noti omiie quidera n«c 



^ 



W 



VIRORVM SVI AEVI 

omninm locorum , itd Latino», aut Griecos , siva atiam AfrM. N^tfue etiam in PhikMO- 
pbia qucmquaaii alium Platoai, Ariitotali , Theopbriilo , Cameadi, el tiqui fueriint ill» 
(imil», potse comparaţi. Nec in eloqaeolia Ciceroni , aut Demottbani, ani Aswhiiii . 
Demadi , Lyiixe, tMXrali, Craiio, Antonio, Jiv. in Mallienuticiţ FloUiinseo, Enclitli, Vi- 
gidio. Nec io Hiitotia Livio, Sallailio , Horodolo , Thacjrdidi. n«c in Poeiiciţ Ilomero, 
Pindaro, Sopbocli , Mcnandto.Euripîdi- Ant ex iiostris Vir^ilio , Naioni , Static , Plaato, 
Tfr«nIîo, [uveiiali , Horalio par ant simtlis quisquam fere powel inrenifi. Simîliler dr 
r«liquii arlibut c«n(«o, naiuia eaim in omni arte ac doctrina ita quo&dam miribitiler «f- 
fioxit, ui intUr qiioildam et exempluiu aliis facrro vell« vldemliir. Sic elian Deut in Eo- 
cletiae primitiii lanctni quotdam eo »iguoniin tt erodiltonH gratiae provesit, ut nulii 
poilea tal«s apiwiruerint, nec iaiiBtrîlo. Cum anin lotus orbii faltii Deorum ftgni«alis, 
vel (ut vfliins loqiiar ) illuitooibui nacmonuin nF*(rt iinbutas,et ubique vanii idolii; sitiTa 
fierenl; maxiaiis prodigii), divina upîenlia, mullis animac, cotpOTitque paMionlbut, tara 
inveterati arrores eraiit repellendi. Idem elitm in prndentibut virîs eveiutte reor, qubnim 
att<iaot ab inîlio pene divinoi in tradetidis legibiit et costituendis cons«rvatidiiqua civîta- 
tibut coouat fuiue: quibt» po«lea aeqiialîi evawt neuio. Tibi eliatn pennadeai vel im , 
iutta Salluitfi seotentiam : Rd neoipe Aoliqunrtini gestaa laiJs amplaj ac magnilkat fuine. 
verum ea vis ingenii apud earundcm icriplorei fiiit, ui mediocre» re> plcrvmqiie «tiam 
parvat, pro maiimii lua eloquentia feceiitit vlderi. Tfonnullî etiam , ut AuguFtinus aii , 
dum se hislOTias sciipturo* proruentur , nnn «nlom hiltoriam, sed eliam laadr^ couKrt- 
pHTunt.et non sotum laudes, ied vitupera tiones: prout enim quisque vel amabat, vel oderat, 
iu io hittoriis bndal, vel insectalur. seu veriiaii rerum addit, aut detrahil. Quamobrein sicut 
PolytHU) refert, el losephus etiam teiUtni e!>t, multa în historii» contraria, varia, dirersA re- 
perfnntnr. Etiaiaquibusdammenlîeodîcauiafuit, quo'lreiauditas tiou vi%», etabantiquÎMtna 
uHinoria ropolitai leCerebanr Vnde apud Graecos maxime ionumerabiles bbube în eorun li- 
brif repcriuutur^ Latini quoque nec tain culpae insontes eztiterunt. Apud Livium une reia- 
tum est-,adeo varios et saepe diisidentes scriptores ipsos rerum fuiue, ut ipte Miiptiim relîque- 
lit; quod cai )»entlretur, nou baberet: et alibi dicat: oullum in hittoria mcntiendl modum 
fatsie; id oii, Auctoret pro Itblto sua lîteris UMndacia Iradidîuo, aoo reritaii studentei, sed 
quemadmndum sua eloquentia sna IngeiiiA celebrarentur. Iiaqoe îlla veterum geala, quaa 
aotcmui admirări, etst ougna luîsse crediderim, non tanten qiialia scriplore* ipsi demon* 
tirarunt-, nec etiam aliquando talia, quod non ab aliiii postea inaiora, vel paria saepe 
numero sint hat. Serf deploranda est temporum qualitas , <|uod sb octin([ei)tis fere cilrA 
tla|>siF annit tanta Scriptorum penuria »ecuta est, quantam nulla «ecula meminerunt : 
quod idcirco aocidisse reor, qaoniam nnUnle iam Hoiaano Imperio et in occasum ver- 
genie. Barbari, Oraectam et Italian ingreui, omnetn vi vendi normam mutavţront^ el cum 
essenl liteHs infensi, atque ideo itlarum perili iiulliim propoitinm praemium videmt , 
tac«Te, quam monimentii ret sui lemporis gestai tradere maioerunt. Qaocirra qwam multa 
tum bello, l(im, pace indyli facla peiie obliviooi «tala sunt? Hcque opinnr cfţo, fum (lefuis<'^ 
ingenia docii&simorum lioniinum; quoniam liquct per ea tempora multos fuîise ciarO*,ct In 
omni literarum genere peritos viros , qui si animnm ad hisloriam appiioiisseni, (onitan non 
minoie, quam prtoies quidam etoqiiio valuîtient vribcre. Ilta ctian forte suberat causa, 
quod Chriţtîanac Rclîgionti horainei doctiiunii, magjs in Sanctornro rebus gestis, et de- 
fenaione fidei. quam in huiitimodi bistoriis laborare rotnerunt: et cum ea t<T]beodi &- 
rnllas iam obtolavissel , «lin iam somel convertis animit' , ellan poit exactum Barbaromn 
dominalum utqne ad haec lempora bisioria peoc tnala facti est. et praestantissimorum 
hominum memoria obliterata. Sic ret gtttae Tbeodosii clarissimi Principi», et plurium 
aliortim Prindpnm. ac etiam Belisirii , Stiltoonis, «I plurinomm Dncun perteruni. Quam 
.multa inter h»cc lempora, in Gali ia. rn rfcrmioia. fn Asia. io Ilitpania. bi Italia gesu sunt, 
qunram nnlla , aut exigua extal memoria; quM si Lirism tcribendi magisirum bafcvit. 



* 



its 



B. AGGOLTl 



Mot, amplruiRU, et vstaitiuimii illiisimiltiraa videreatur ; (ieut ex ttiisatls constat, qiui« 
a quibusdam brcviter annoiata suiit, re) ab his eu'ani scripla ptenini, quoram libri xina 
peritia, sine ornatn eloquenliae conditî ia tenebrii ipsii reiaanserunt , in paucorum nunui 
delatiţ ia quibut \tgi ego iaiu plura et maxima memoraţii digna, 

Conv4Dor« iani mulţi Clifistiaaoruai Principe?, ui Hierotoljrfflam nrbom «t ChrtKti sepul- 
crum ab inGilelibiis ncuperareat; quî cum «xercilu movenlet, lotam fere A&iyriam ct Anne> 
niao ot omnem luJaeJni subeţeruat; pluret eiercitus hoilium fugaruat, et in ipsii HierotoJj- 
mit per multot aonos clari succo»erunlReges,quip3rv3 maiiuresdictu incrodibiletgeaeiunt. 
Fuii ilen ( patum anie aetaiem uoitrara ) vir genett Scylba, Tamberlanus norainc, quî 
rum ingoDtJ cxeicitu omiiei pniio Oriftnti» proviiicias tub«git, et maximum Teucrorum 
Atgeut fudit to cepit; Damasctim, nobileio uibcm, «t (jppîda înnuntern «ipugngvîi; vir 
industriae, pru'lai^ae, gravitaţii maxîroae; cuîus castra vclul civîtat qu^cdam cidetiantur; 
lurania severitate, magna iuUilla oronia regebat. Nullum in caslrit illi» furtum, nulla rapinit 
nuUa vîoleatia committcbatur : duci militei lummo parebant ttudio, et pro iilius iuua alacrSt 
parioiila omnia tuliibanl. Horuo res geitfti si qui Auctores Jigni cclebrassent , quam ma- 
gaM, quim admirabiles, quam veteribMi illb umilea vidorcntur! Fneiunl etiain aetAte 
nostra , ot topcriori, ia Brilanuiia, in Gallia , în Hispatiii clariuimj el memoria diga) 
He^t, Priocipei, Duceit, qaorum faraa pene delela est. 

S«>j al altoi omittam, et de Laittiii loquar, vel qui inter Latino* tuni versaţi; 
k^&ti tu aliquaudo libros a Uoiiardo Anfiiat prisca eloquentia cotixciiptos? In quibus 
dum Floreuliai populi ree prosequitur memoria digiiaţ , omnem luliae faiîtoriam anno- 
rum pluriaa descriUt,in qua tam multa suni monoralu digna, ut qDicumque libroa 
îllot diltgeiiter Icgctil, exiilimct noccsţe est, quae ab ipso reiau lunt , non multum 
ab illii (imerre, quae de claris anliqub viris referuntur. Ibi inter celeros contemplări 
Iic«l Caroli Refts, qoi civibui optimainm parlium Flovenliam reititiiil ; Florentini 
Itopulii ilom UugQOCÎODÎs FagîoliaJ, Ruft Ca^rucii, Guidotiis Arrelirionum Praeiulis , 
Bmrid Prtttcipis, et Roberti Hcgls facta egregla. Ibidem etiam licet pefspioer« Mastini 
MediolaneDUs ^rcbiepiscopi , Galeactii oiuÂdem civitatis Ducis, AlbeHci Comit», Io. 
Kugl Floreatiaonim Duci», tialoactii Mantuani , Petri Farnesii, Galeactii MalatesUe> 
et aliorum pluritua exctlsa opera. Quae omnta, ai Loooaidna non fuUset, iacerent io 
obMuro, «t ODUiino apud bumiuum memoriam depcns>«nl. Quod (Ic Romanis et Gnecis 
tMuire naoesse crat, si tuaruw reruin icriptorcs egrogios non babuiisetil. 

Quamobrwi DOfi aetat ni>ilr),aul Miporior culpandacst,qBaonui1tos babaerunt illustrei 
«iroa, sed dolendum est poliu^cis meritum tcribeadi praccoitiiiBde6iisse;cutuţ defect u etîau 
piaeiUiUitiin veiCruoi nomina non pauoa obtcurata sunt. El quomadiDodnin inter baoc quae 
memoravimu», tfiopora bcUicM Uudit gloriam florulste demwttiatum eU , fta eliam co- 
iii«clart licet, el aliquorum lilerit «atis coiulat, multos tune fuisse prudentes, uinctoi, 
«t iunoceiites bomiuei: plurimoâ eliaia daruisM ia omni doctiioae geoere, ucut eorum 
Ubii ilenioiistraut , quos iu homiiium manibus videmus versari. Sed de bis postea latius. 
Hune Ad incepta redeo, Vidimus aetate iioiira Philippum iSeolan) Floretittae natum cogno- 
mine lliipanum, qui pro auo praeitanlîssiroo Principe Sigismundo Ronianorum Begedimica- 
vit cum beliicosls geutibus, saepe fortb^ime ac fetlcUUme, ac Provinctas noanullas eiui ijn- 
peiio adiecil. lUn Frjmciscum ( Carmiaiolam cogiioiuine) Venctorum rei bellicau ducem, 
qui laaxinas esetdttis sHmma discipliita, pracctaro ordine, magna cum iutlilia regebU; 
nec quisciuam adea wagiius erai, qtii non eius oelua iuuii , ted nutibus obedieatinliiM 
parereU Fuii vir obtcuro geaerx, sed qui praeslaoti»imorum gloriam adaeqaarit, et ins- 
priiais pro Phitippo Mediolaitoiuium duce, dcinde pro Veitclii bella ingsntia gossii, con- 
fqcitqu* 54cp«num«fo secunda fortuna u&uj. iLaitai fere lempore Biordus ex Perusia; 
Carolus ex AriniiiM}, «t una secum Frairca militarei viri et Duc«t egTegit;PaEinuiei...-'.ţ 
Otbo n Patina, Maitinut ex Faveiilia, Tartalia «i Awllo; Paelus ei urbe Boma ; Mi- 




VIBORVM SVl A£V1 



ii3 



e*lM$ a TtkiHitu \ Mitkut ex Coiinhhi magna glorii floruerunl. !tec non mta iiloi 
puiimpar, *x Florentia arbo ruorc duaMUcis laudibui tatigu», Nicolaui scilîoet Aauio- 
bu, cuîut etiam pradootia et virluto loBgo iajn temporc Apulia« BejauiD gubentaium 
fuit; iteai Manaua Ihiutui, caiui in re militari egregia etUnt jnouumenb , quae ip»un 
sumnii laudibui oxlaterunt. Eadem fere tempestale clari habtti tnnt Bonîfatiui lupM 
Parmeosia, ex Canerino urbe Bodulfui Varanui. VeiumtameD iuter omn» tilot emlcue- 
(unt praecipue virj duo, virtute iiigenli, gloria uibUmi, Sfortia , Kilicet, ex Cctiăiota 
oppido, Bniciiui iten ei MtmtMe leu Penttia ctviutei quonin alter iiilegriute •! fid« 
«xinua prteditua, io bello mauu fortiMimui et ttamniu imptrltor, adveria Tortuna rai», 
Mcvnda frs^uenter mui, amplissima reî militarii IsciuOra edidil; quie ti quii Mngulatini 
velit proioquit ntagai voluninia Biodutn exosderet: alter vero ingcnioi celeritate , au- 
dacia fretut, Orbă, CatteUa multa, et Oppida vi et ailu ( cdu» erat profundul arlU 
(ex ) oepil, et ditioaîs luao focit^ eiercilut plares fudit, victoria lenper potilus, aitt 
cum apud Aquilam urbem victuf fuit; ac etiam in praelio ipso fortiMime dimicaiu, irae- 
iui; qui ii tune victor evaiîuel , procutdubio Apuliae Ht^itum occupauet, et ticni mal- 
torum fert ofHiiio, maiori ItAliM parti imperitauet Hi baud minoris gtoria« luocesioret 
leliqueruut, ipu Brac>:io Xkctai duo, uiies, vJdelicet, Picetiuu cognomioe , allui eiuadam 
Hraccii iiepox, succeuere, duo belii fulmina , quorum rei ptaeclariisimae in ore omninni 
lant , oulla ex parte ipiiai Braccii rebut ioGstiorei. Sforfiat vero succ«ult Francuemt 
filiut, magoitudiae animi, prudeotia , tcientia ret militarii admirubilii, qui noti »oluro 
luae aetalis duc», ied pturo etiam Bntiquorum superavil: eorum , quoi lupra memo- 
lavi ( Braccii icilicet et eiuMlem luccetaorun ) taepe victor. Hic, cum adolesceai easet , 
patre amitio cum eierdtui imperium recepiiaet, brevi tantun eEfecil, at militibui caiui 
etael , et cuucli eiiatinarent , fnturun aliquaado , ut eioi pnedarii bctii praeteritorum 
ducam &■> obaoMrantar , el ad wmmam polentiaro promovereiur, itcut poilea eveoit; 
el impriimi apdd AqniUm urbcoi eiui virtut emicuit. Ham adveriui Braccium pro Pon- 
lifico militant, praedpuujn victoriae momenlam fu>t,n6c alium ( ut (ertint ) Bracciut 
extinuit magb. Deinde cum Philippo MedioUni Duce ttipeodia facioiu, dexteriUle mo- 
niB, et magnii operibui in tantum ipti Duci carui fuit, ut omnes apod ipwm benivo^ 
IcQtia el caritate uiperarcl , et ab ipso >n genenim aiciicetetar €& lltan «iw ÎBdalem, 
quM maiora de Ipto videbatur polUceri. Deinde a Philippo ipso 4isc«lMi, Pjommii cun 
exercitn liigretsui, pubis boitîbui, oppida et civitatei omnei armii lecepit, et diuin illii 
locii iuile clenwoterqu« domliiatos eit^ et ioteiim Florentini populi el Venetorum D«x 
Cactui, iu omnibni «orum b«llii cuncia ipsoruni loca tuialui eit , et contra hmte* uepe 
dimicans, seoiper egregia victoria eM potituiţ et inter reli.]ua rarae nrlutis opera illHd 
praecipue nMmoratur, quod cum Veronam nrbem cepinent hoitet, ipi*. rapto agmine, 
moveoi celerrime, faiis hoitibus uibem ipum Veneţii recnperavil, tandemque arbîier pa- 
rii inter cuoctoi IlaJiae Priiicipes el Beipublicai £iclus, omnia egn|ia compoiuii turn 
lumraa laude et gloria. Eeverium ex Gailia et in Aeiio dvilate coraaorautera oovi po- 
itea caras excepemuL OQeiunt uamque ex paoe illa Ponttfex , Kkolao ip«o Picdoo, el 
■OMiMHi< aliis mercede conduciti, bellum ingasa lidwnui ipiuni condUvit. Quo in belln 
vkio prins leviUii praeliti Nicolao, deinde etni lUo, et Pontificii legaio iogenti pu^na 
fuits ac (iigatit , in pace aliqumdin oiaittiL Vetum postea et Aragooum Regii poieiilia 
ci inorum dotii ac prodlUone drcnnvMitM, quai posiederai civltalei omnes aoibit, nen- 
quam Utneo în pradio vicios. Et era looero ia auxilium proficiicoretnr , tpio vita fun< 
tto, et exoTto iuter Mediolaoenses el Venetoe bello, ipie Mediolaitemium belii dnx creatm. 
iia Venetos afilint, ut eorun duce atque exercita magoa pugna tuperalit. et expugnaia 
Plac«atia, ipii m pene in bello victos fatetentur : et eret ret kaud lane ambigua, ii eo- 
rum , qui MedioljQÎ ptuiîraum poterant, una meni fut»et, ied illi luipicaniei ne hniOa, 
derictit Vanetb, pro ie Ipw domioaturo asiermtl , «t nimio lucceu» iUi> liciet fotmida» 

IS 



ii4 



B. ACCOLTI 



bilis , omnes eiiu , pwt Tictortam , conitus impedkbant. Qtii re aainudreru ( nequc 
enioa obicura eril) mulalo consilio, «t p»c« cum Veaetis fâcta, contra ipsoi Modiolanenses ar- 
ma convertit, et eorum opptdis pârlim vi, pârlim roela iubacds, el obMUO tandem Medio- 
lanOi plnrimo sudoro , maihnis p«nctili>, Veneţii etiam cootra nitwtibut, dvitatem iptitD, 
time «t armit inace«atam, ad dedilioneiii compulit; poiteaqM nna cum Floretitinît sociit 
atqde amic» adreraus Vcnetot bellum gereni, eorttm poteotiam altrivit, eosque penilui 
ad nare et claws computitvtt , amissJi, qaai tenekant M iMlia uibibui, ti ad bellicot 
tumplus p«cunia tuppvliwet. Eiu* Igitur coactua inopia, et quod eliam ijuotdam ei sub 
dacibus non in 6de manuiroc aaimadrerteral , pacem non inrilui Veaelîi concesut <ina cum 
Ftoientiho populo, cqIuk maxime opibus fuerat auslentatut. Nuac rero iii pM» populo* regetis, 
naiuiuelndine, iustilJa, caritate incre-Jibili cunctitpalam fccit, se non raioorem pace qaon 
MIo TÎrnm evie. Banc tu non praettanliuimom, iion omnt laude, prsedicatioae, bistoriae di- 
gnum iudicab4t7aatoiDniDoperl)oaciterdefende), aeUilein uotttamofnQÎnoegregiti vîm vaoi- 
am eue? 

'Dilibus tu viril, <|nalei lapia memoravl, milftaiem diiciplinam , induUriam în confi< 
ciendo, celerilatem io af{eado, audactam, aut fnrlitudineni conteude» defaisi«,aal eonim exer- 
cilutnon fuUie fortes atque ad omnia ptrîcula înlrepidot? Neque negaverim ego militarii rei 
ivrOHn Btqne ordinem in pleriique ab antlquorum variatei Instituţii. Illud aIBrmare au- 
um, quod icilicet haec , quam vtdemnii disciplina , neiuaquam inepta videri debct, aut 
Gontennenda : ito<iUfl enim %i a vetcre illa in uonnuUis discrepat , propterea ett rcipuenda. 
Nan et tenpeitalibu* iltii non nmnet eoden moie atque uin miUtabant itationes; aliter 
■enpe ui plerh'iue Romani, aliter Graoci , aliter Poeni utebaniur: neque iilis eadem ama, 
■an iitruMMnta bellica, nec idetn erat equorum usui; quin etiam eK Romanii ducibui 
mulli minime eodem ritu , ied diverus oiodit inslrnebant acJei. Idem apud Gneeo* »t Car- 
tbaţinenMs erat , quos inter non eaedam erant vigiltarum, siatiouum, aut custodiaruni leges; 
omnei tamen perîtiistme in beUis verurl Eerebanlur, et cx Huieia celeberrimi nomine du- 
cef emersere, bellicis laudibns cumulatbsimc ornaţi. Alquc ila fere cuoclts in artibui eve- 
*ni>se constat. Plurimi namque Philotopborum suo quisque scribendi genere ornate oopio- 
Mquo Philotopliiani librii îllustrarnnl sub. Eanden ergo ram divertimode aggretsi . magna 
omnes gloria noii carueruni , iia cuiuilibet variui scribendi moi probat*» OKt. Inter Ora- 
tores ip«os diceaili agendiiue variela* vix potest cnarrari.vix inter Pictore», Aicbilocloi 
etiam, et aliartiin Artium magitiroi; quotam tamen, ut aii Ctoero, dicta, fmiaqne pn- 
MJUtHMt ţltemnl, ^amquAm h mullh dJtttmil^ma. Illud quoque natnra ipia duce et 
nftiu eiperienlia cogimur agnoicere, quod scîlicet , non cădem lex aat moi idem om> 
nibus ia locis convenit, n«c in omoi lempore, neque inter omne». ■^' 

Ex qnibui si pcrvicacei esso noiamut, satis liquere arbitrort non propterea huius tempo- 
fts MILITIAM tmprobandam eise, quod în nonouUtiab&ntiquiidîicrepet imtitatis, modoitt 
raltoni, locjs, tempoributqiio !iccomm<KJata,iiciiticMe,ip« docel experientia. El cum pleratjnea 
te dicta lim adn^ratuiţ illud imprimi» non niediocriler admiioi, quod videllcet, affirmareau- 
aus ei: nullara castrOtum nunitionem , nnllam disciplinam, nullnm ordinem in illU eise. Ar- 
nta quoquG ipia detestatul et , quae novisaime utiliterque adinventa , laudare debuî«ti. Erer- 
4i{tut qutdem nnoi praeeit imperator , cuius in mânu vitae e&t necbque potestas; et ucut 
olim tribuni centuriotiesque, ita nune plurimi, ordinei militum ducunt sub eiutdem ducis 
imperio atque auipîciit, qui erraia militum soveriisime solet coerccre- Cum iler fâcîunt, 
redaeii in acies, decore iDc«dnnt, ad lubitos caţus paraţi, speculatori but prMnissis, ne 
quii eos Improvisc adoriatur. Cum vero factunl castra, si procul suni bostes, locum ido- 
neum el niiura ipia manitam deligunt , ne quJs eoi uîsi temere posUt adoriri; si autem 
iri propioquo suul hostes, tune castra ipia muoiuDt, et circun es (Msas laUs et aggerai 
ducani, locuai «lîgentea, unde aquandi et n>oimeatus copia postit baberi. Praeslo semper 
sunt , qui a»clu , qui luc« armaţi custodiuul castra , qutque , si quo opui ax . ducem tp> 




VIRORVM SVI AEVI 



ti5 




P 



înl; «t li quid grave iramiDsal, quod »t ag«iiiJuiB cum inipeiatore ipto, eser- 
ciliu priraoiu conveniuDl , et rt vthoDeater diKiiwa> coniilinm capiant ; et ii qua lunt, 
qaae dut milites latere velit, ditsîmulalione, si leu tio , fallaciii t«git. Cum vero collatfs 
lignil est dimicatidum , equiluni inilraitur ade* plurilHii ordinilius , iiilorTBllisque disposita. 
SupenuiiHro a latere equitum alao, iioonuiiquain cum fronte ipio coruaa fiunt,acie tub- 
sidiis firmata, caiirb piaesidio muuitii. Et ni ia plauitie res eil agenda, eqailcs in medio 
drot poditei diiponnulor, saflirtariii praeminii; ii rem in monlibus seu asperii locii, 
pedites praecedant, ieqtiunl«r «qoitsi, boii ita gravftt annii, ut tint itiu(il«s, at postea 
ditaeretur. Civîutn et oppida corona leu machlnii expugnaiit, bombarda praedpue, ve- 
teribaB iacognlta, cui nullae arcei, aolla resrstiinl moeuia, et qoam nuilla oppida insignia 
supeiioiibus et nostra aotatc per lerrarum oibem etpagoaui nut? Novtuime Brzantium, 
aiDpUuiiua drilas , vi ci armtt capta ncdiropla «t. hisidiîa quoque hottem aggr«di , eius 
consilia ptaeripere, sua tegere, ati<iuid pro alio siraatare, buitii aetatis diicei suul peii- 
tiuinii. Ncque «craper iii boc genere Romanoi plucis fuisse leor. Nam usqucad HauDibalts 
tempora perraro illos uUbut usoi ariibus constat; pottus aperto marte iadusliie quidcm 
et egreţie. ViiJe ipsum Hauuibaiem dixisse («ruot : JItvNMWi ad huiiumcdi itUi aria 
eaeeat fmtsr. ARMA etiam nosirorum equîluiB affirauiT* auiim melioia, quan relera, otu-- 
q«e babiliora mm. Nam , sicut reiam Iradnnt Scriptores , cauidem equites , loficem , et 
clypeum ferebant , ocreai etJam, et ferreas manicas; et cum lalibus esseot onuui armis, 
ab ip»o clypcu vehemeiiier impediubaniur , altera mânu pene inutilee. \t noslr» equiii- 
bu« manus sunt expeditae, Deţue ita lant armis gravei, ut nou loiutn ia praelio diei 
poiidai queant ferre, modo siot fortet et beilis assuetî; quo 6l, ui el illii tutiores ab 
boite sini, et UiDKn fortiler agere nou praepcdjantur. Quamobrein arbitror ego, robur 
exerdius iddioo apud Italos non in pediiibus esse, quod pedeo armalum equitem non 
possit laedere ■ cootra vero equites pediium adem,ab eorara armis Uli, facile dif«i|>anl, 
el cum equis ipoîs coolerunt, «l infaslis Godiual basli*, quibu» fere Mtiqui non ulebanlar. 
Apud eos autem lotum pene eiercllus robur poditei erani, a quîbus etiam eqoiles touge 
superabanttir , ea videlicet causa, quod vulnerau lacititer polcranl, nec aimis ad ferten- 
tloi pedilvt lata idoneis pugnabant, armis oiierati; sed quae nou ita corpus tegcreut, ut 
tecuri a legioiiibiss fierent; quod praecipue ioBarbarorum cquîlatu accidebat, ijaibus no» 
iu erant armata corpors. Noonunquam Umeii lanta erat equoruin vis, ut ipso impetu 
dissipaieat actes, et saepe iu fugara vertereot,atquc ctiam lunc naiiones qaaedam c^UMlrt 
qaam pedeitri acie aptiotes erant, velut Part hi , Persae, Armeni, Nuroîdae. Uaanibtleiii 
quoque Livius refert, quia equitatu invictus erat, aliquando ad*ersarîot vidsse. Ubtit 
etiam tupradiclii adderCi qaod non omiies equUuai tunsas eisdem tectas aimi% viJemusj 
nam Icvitef quidara , m*diocriter piure? , nonnuUi praecipue feito iccti in piucliuEn vaduul. 
Quodrca tam varia equestrii ades, ad quae vb belii maneta rep«rilut agilii. Et si fot- 
tiUa nercede condacli eierdlus boUa nutrinnl , de Induatria saep« indulgCnUs boiliba>t 
et vifibui minora ricieni«,id non praoscntis. ied altetius Eorot cviitioversiae: neque 
enim ex boc militarii industria, ied perlîdia îpsa in crimen addudtur; quia uilicet 
quod mercenarii pouunt^ noUni perficere. Nam et si quando pro se ipsi« bella iocuui , 
tanc fortisalini, audaoes, pugnacissimi apparent: pterique etiam baad inlideles forlissimam 
bis, pro quibo» merebant , operam iiavarunt. At si Iu vcierum historias ditigentius per- 
qutres, invcnies creberrima* buiuice generis tnilitiim proditiooet ac peiâdiasţ qiuoftienn* 
mtiare periam, granJis volaminis liber non safficerat, et loiigior, qnam proposueiim, 
fieret oralîo. Id nune tantum dixiue satit sit, quod post Ctaudîum priodpcm Iloiaani 
eterdttts ox n)lluvione onMiium gentium miati , modo baie , modo illi adhaeicntes 
principi, ip«o> priiiţ Caesares creabani , deinde omnium iiisraliuimi eo> •: rudei isii ai • 
deieiebant, necabant, el onsiii perfidia periequebaotur , avaiitia el libidine caoi-i. Nune 
■eliqnum ni, ut de (ortiuidiiw ie osililum vjta pau«a disieram. Et imprlmis bleor , sicHt 



u6 ^ 



B. AGGOLTI 



priv* B n« dietam mcinioi, Romanoi militei, GraecM, CartliigJoenHt, virlbi» , «nreitt- 
tioM, attdjcii altquanlnm noitiii prse>litiu«. V«nitn it muliorum atmorum, ijui Quxargnl, 
hiftoriftt omnet baberenvi, uoa Latinorum solnm, ied aliarum nbiqaa natioaum infinita 
exerctluBiD et lingulorum mititiim facinora «itmia lieeret Tefarre ; quod n baud dabia 
ronieotara potett agoOAct, si, Tid«l>G«t , eomn, quorum op«ra legimnt, vidimui, aui 
autliWmns > volei racinîni«e. Vertsîinil« eniia«it, qaod Ui,quoruin lautnt res et memoria, 
vel timilis vel maioriţ aliam fuerînt virtuiiit. Et *t frei]uealer, non «înguloram, ied exer- 
eitttHin detcripU lunt gnU, non miliies culpandi lani, aed qai minus diligenter res ipsas 
litorî* iradiderunt, (i modo illas valuernot rebrre. Necfiie etiam (u tantam nostrit suc- 
evueas volim, cum eoram rj|pioas,CTU(]eltUt«s, blasphemiai, libidines aocasaa ( qaas ego 
non infidor ) quio memioeris in eiasmodi vitm veteres , quoi ipse laadas, bis iptrs oe- 
qua^uam fniiM infertoret, ţuoavis Graecot aut Laiinos auclores l«|^t, duUos reperias, 
qwi non crebernma militum scelera dcKribant, ut infinite* in bit PlMoiniot reperire poa- 
ti*. Et ut paucH locum bune absoUam, audi rjaid de illii LiManui dicat: 
Huffa /Ua fietât^e rint qui <ctlra Mfwirl»r , 
IVM^Ufw moMiu: M fmt, iM maxima mtrttt. ii 

Sad da kis haclenas. Age nune et claro» ia r<hut pabHeit rtfeadis vir« evolve; nen 
qiaippo oniMif nam id iuGniti easet operis ) i«d ez bis aliquos, qui Florentiae, aut Ve- 
nodis illusires sunt habiU: aliorum eni» virtus ta) mores obtcuriores suni, nobis pne- 
Mftim, qui de atiarum civitatuin virit, nuUan aat exigusm notitiam habemus, in «îs 
noscendis minime wersaii; unde sat arii, ai in genere de quibusdan civitatibut dicatur. 
Sed antequam de siaguUi reG»ro, non ab re fore arbiiror, pauca de unirerM ciritatum 
Sloria praemittar». Potlquam io Italia, exactis inde barbans, Caesarun ctîam, qnia a 
GermaDis errat, oenavit dominatiui arbes plurima* liberlatem aaierare, HctpubUeaa auti 
OMatitngra pavlatira inceperunt, ooaluisMnlque ■ugiii si per dvilae diseftrdÎH, qoiTWB 
ori^D a Honunia Pontifice ac Principe fluxerat, UcatsaeL Sad ai diaatdn tabea adeo cbb- 
etorum aninis irrepserat, ut una factio alterain ex urbe pellere, aiqiie omaino delere 
niteretur. Vnde accidebat saepius, quod eiecti cives et exnles facti , cum alioquin redâ- 
tum in patriam desperarent, in iilis dominis spts collocarent saas , qaorum opibin pri- 
■liftua in patria locum vaierent adipiici, exulceratis somel ab ioiuria animit et inexpti- 
ttUiXt odio tumidii. Quibos malis fiebal,ut cîvitates, diiscniionibas ipsis miaui ad 
resisteodam validae, alionin iroperio tubiicereatar : abiilis ia serrllutem actae, qaonin 
iinlio liberlatem tueri debuitsent. Honuultae tamen ab bac peste non intaclae urbe*, 
«agno animo serviluiem abnuere peiroicruiil, lînesque suos propagare. Quas inter ma- 
xima gloria emicuerunt FL0REHT1A, et Venelorum civitas. Et, ut a nostris exordiar, par-* 
vum ae tibi virtutis opus videtur e«se, banc tam praedaram urbem, pulcritadine oulli 
secundam, moeoibus cinxisse, iuiiumerîs temptis et sacrts aedibui, locis publicis priva- 
tii^ne, at oami ornatu qui ad ctarissimam spectat urbem decoratţc, talcmqne illam efle- 
date, nt OBioea eius praettantjan et pulchritudinem admirootur? Haec vero non modica 
impaitia, non absqn* ingenti amora civinm, noa sine magni* laboribut potuerunt perfiet, 
*t eo sânt magis admiraiione digiia, quo tempcstate illa civius nullii finitinix popnlia 
domioabatar. An etiam videntur tibi sine piudonlfa, sine amore patriae cives Ull fuisee» 
> quibus tam praedaris legibas, bonaslis moribus, slabilitan arbem oeroimut? Qui snis 
coostliit, saa virtute, inimensis sumptlbus, quibus pro Patiia substantias exhauriebaat 
suas, potentissimia bostibut T«stiterunt , mullos vic«vunt, civilatet plures et infinita op- 
pida uibis imperio subie«etuut , el ex parva Republica magnam effec«rnnt atque am- 
pUm. Qui sacra caerimoniaiqae summi Deî et Sanctorum etus cum summa cura, religktne. 
■Ugnibcentia magis qnam atibi ooli voluerunt. Qui in rebut publicii magnifici.io privatis 
parei, ac temie* reperii suni. Uaec tu tam eirclsa, tam imntoiUlia opera paucorum aut iner- 
tuncenses fuiu^immo bleare neceste afl,quai menonvi te^confecUs esae a viris mallis 



I 

i. 



VIRORVM SVI AEVI 



«17 



pnidontiaT urltate, u>l«rlii, religioDtr, tstaperanlla, tnagnjludiDeanimi pnedil»: «t teiaa 
dame padeit, noviaimis Motii nuRM eţregiot cr*«i, iMt piln*e anatoret eitil»w. 

Atţue «go, cum tidac de quibaulam dic«re aggrediir, libenter eorttm civiun, ^m 
nm iap^'** Biiloriae Florentina« librii Imaribu memtnit , nomiiia r«iierTaB,>i 
non lierom loniţlof , qnam iaoepti sarmonn pouit oratio ; si «tiam doo ttmerm inr> 
phit videri, (fui m a Leonardo facandiuÎKM descripin, qusa vos minime Ulent, ie< 
iuB* conor «icpriisere. Silii erţ^ J» praei«ntî> lit, d« illii «iimnutim dîxiiM, »e vt- 
rininw arSnnaMfl, er eu multoi veleribut Iu» fuisK nequa^uam imparei. Paucii «u- 
ten eoram, qui vel nostra fuorunl aeuta, vel panim lapetiore ntiiDBraiii ( ţnoniani 
nou est nune animuii aal ■•«oria lappMit, referra ooinM, licnt paulo inte din* 
taui, Tuerunl enim pene infiniţi, it«d dartuhnM qootdim , bciti tt genere tlluilr»,) 
pleriqufl vsitraiB, aeutc provaetl , mihi , n« laceeitwaiii vetim , quaiî lupetvacBo vobii 
iUm noninarim, qvi caactoi probe cognoTiitia : neque «nîn «obîi haec rcAfO, *«d hnîc 
niMtro, qui aetateon tioalram retut înntilem iitii Terbis persuadere nilebatur. Imprimii 
igitur eot omni laudii praeconto dignos eeoseo, virot, wilicet, iKlo ( qui Sincii pMtea 
dicti BDOt) quos creării populas, ol praMuetit belii cur», quod tunC corn Poiilificii Legato 
gerebaiitr. Uonim rirtute, induilria, diligenlia , fide victoria ex hoUibnE inttgnii parta 
e«t, et quM Honamit Poalifei >n Italti tenebai arbn, amitit omnn. Ac dcmîo, in ex 
aliquo alto betio rivitati maior uewseril gloria. Furi etian in civitat* itta, praecjpuae 
aiKtoriUlii vir, Donatui AedaMu ««nwttrii ordinii , prudenliae , msgniliidinis animi, etta- 
tÎDeettaa lingnlarit; Cuiui coaliţii* plnniaa in BepaMi«a utilia decreta luol , nec tanen 
ob eiui «gregia merita declinare invidiam poluii, qoin iaintcornin opera ex urbe pelle- 
retor. Florwit quoqne aon mediocri laude Loctu* C«UtUanm , însigntt eques, qui etoi 
haiidiţDaqiiim in privat* vila probaţii fuit noribas, tainen egre([ius el maxime ntilft 
foit Reipublicae cirit , eivsque plura elogia ferunlur pro patria fadnora. Masiui item 
Mitm, Neriii! AceiahUa, Antoni», Kicolaui, et Ben«dictui ex Aliertonim familia no- 
bilM equitet', in civiiate tua oonMliii, ftctiwjiic dsriwimi, li«l divprKii ia Repablica par- 
tea secuti sint. Eodem terapore Rayiialdus Gianf^liamit, Philîppus Mtt^blUl maximi* in 
urbis rrb«* renabanlar. Hi ad aumnan eloqumiism, pnidenliat, fragatiiatli, et htima*' 
nitaltt virtute* addideruRtj >n omni lua vita iplendidj et moderaţi magni* in civilatebo- 
noribai functi. fio* inter clanierunt, praecipue Bartliolomaeus Vatoriut, Nicolau* OzAMU, 
et Guido ThcmtM^i equitis filtu* , vfri *apieiiti»>m{ , et in omni virtute praetlsnlinirai , 
quoram tuiine duo tanla religione , ibiliiteolia, integritate fiierant , nt quibnivit an- 
ti-jut* timilei videri polneriot ţ et cum Ikeret eri , locupletisiimo* fieri , irfurit integram fc- 
man, quam peeaniarum abimdantiatn eiiitimarunt, Qno drca hieredtbu* «iiii non palri- 
moDii mplm bwrediutem, ted virtuţi* reliqueninl: alque ita Iii Ires pro Patria ind;ttt 
faeth dictiiqae noihlitati *tinl. Hi* addo eiiam loannem Me^etm , integetrimum ac tapien- 
tWtnum virittt, Cinam ex Cajtonam familia, Mfgliorem Guadajiuim , et tini nepotem 
V*r1)im, Angelnm FhiUppi, et eiui fititim lannoiium, eqiiestrit ordinii, homine* opti- 
mi» , et prudenlia egregia praedilo*, qBiba* nee literamm ornamenta defaemnt. DJnum 
llgirneeii, Petrom BanmrfUum, Barthniomaeum CtnUneUum , IViroinfcum hitium, Pran- 
ciicam Fe4mfUM, Uguceionrai flitfium. Lapum CanHioimim , loannem RîHori, Philippun 
CfrN'jiiM Ure-ConsnUos ; Carolnm $trmawr,civt^ omnes illuatret, et pro eoram amplisu- 
nia nerilii flgragia lama celebre*. Verum , laptui memoria, referre omiii ingenlet eqiie- 
ilric ordinii viros, Stoldum MMAMt, Thomnusitin Saeekettvm. Androim fttttrium , Tlio- 
tmm Sodfrintm . Vţoatm 4e Stitfa \ Verium et Silve*lrum tfditet, quorum Veriu*, 
«■m civitas mtosiina dixcordta laboraret , licerelqiie illi per fjvorem populi advenariea 
pellere, ne tanium «rbt malum evenirel , re eom ilKs bene eoraponta, ut eim ab anni* 
dijeederent , caravit. Item Laurenltum HfidMtpkm, eqaeitrîi ordinii, Doctorca etiim 
intignem, optinnB et innocealiuiBuBi virum, et patriae caritate lll|nNtam, quini 



tt8 



.;£. UkGGOLTlrf 



popakn op(iiiUl«iţu« pro «iui (rraeelarît meritis nafni Eempw lKii(volenH« <•!■•- 

luiii. .MjmauDum quoque Salviatiim, et Nerium Gini ei Captmat bmilia, qni nuper de> 
fnncli luot. 

Snnt otiam, (|iti dudc viiaiu dacunl,^ivei ptaedictit non dmimilet (quos nune bona 
deciuu minime uorniMados eenteo, } nec, ol opinor, quîs^uam laniupitis negabîi, eo* 
ingwti eue vittule viroi . (]ui omnifar^ani belii ot pacîs artibui vehoiwatar Reipublicae 
profiMruut. Unus tam«o «tt, <le quo retuero omaiDo nd» duco , quu talis ic uatut 
flti, ut v«l soIm hune (ita virtule pOMil orguera; quMD in hac orbe natum, n« dam pa> 
Iria , ieA Etmria cuncta debet gloriarii de quD pauca dîcens, ne tobii molesiu» sim, de- 
preeot, quia quamvis nota referam, lamon ipta terum eiui recordatio voluptate me »t6- 
Cit nou parva ; et huic, gicut arfailror, ex du> viri rebiu neilix sikntiam inponam. IgituT 
ex Mtâiemum familia iniigui , COSMA loannis filiut, aetate uoura vir admirabilis, proJiit : 
hîc ab adotoacentia literd vacaos , brevi doa mediocriter eanim peritus fuit ; ctoquentiae ac 
morilti Philosophiao studitt praecipue inteutus, in quibiis corle pro eius acerrtmo ingeaio 
ptiitcepsevatiuct, ti nofiipium reifamiltaritet publicae iiigenlei conte dtttraKisKiil.Kaoi post 
palrtt obilwn, una cumfrstre, opUnoacpraeuntiMimo viro,se ad Rempoblicaio oonlulit, et 
timvl kaereditatis amptae , iiiiae illii cesserat , uucepto negotio, nuUa illi fere tempana para 
Oeioia erai ; non tameu incepU peiiitus deurml, sed qiiod supereial temporii literix ol docUa 
viril impartiens , quod cariuiraum inter mortates eit, temput videlicel, ounquan frustra labi 
patiebattir; ol crudfloa virus lempar opîbui ac beuivoleotia protecutus e>l, qoos inter Nico- 
\a\ttaHkelum,UotKiTiiumtl.Oir^»mKxttX\not,KXP9^tum, viros dacti&umos,et eloqueo- 
(itf lumina, praecipue oolufti et pioliiiut cifcctl , ut houorei in dviiale maximos, im> 
iBuiiiutei nou parvas auequerenlur. Ab ioeante aelate lanta modeiliH , gravitate, conti- 
DMtia , et prudentia fitit, ut eius roorei oon adoleieentis , ted graviuimi cuiuadam tenii 
TÎderentur. Unde IerunI , maguae tom auclorilalii viroi laepo ditiue, fore aliquando, 
ut ipM Princepi in saa Republica fierCt. <juiDtuu> enim iuvenes alţi le&lii et ludia cele- 
braudis, quaiitum luxuriae, ijuantam vanii rebut indulgeut; tantum iite bonis arlibus , 
et optimarum rcrum oegoliii induliit. Quamobrem, cuia postea pairiae carilas ipsum ad 
civtlatii curam impuliuet, upieiitia pleuus el bouti adbaercni, tiihil uiii prudenler et 
pro dviuii» connodis moUebiitar. Plures eU ab initio Magistratus assecutus, (]ui orbii 
prunatiia Mtonl deauodari; in quibua gereitdii sua laiiltiia euituit virtut, ut lum cîvtis- 
tis Principibus par, aut etiam superior baberelur, integrilate quidem et benivoleulia 
cjvium proculdubio conctit cxoeltem. Ipium uanifue univeriui popului unice diligebai, quo- 
niam mitissimm atque hunuuitaimui uuiverao bominum geneii repeiiebatur, et licut malo> 
•dcnt, iu boDOi mirifice (onbaiţeoa (qoanlum poterat) praestans ab iniurii lutoi ac 
•eeurot; in egeuos piui, In amicos liberalii, luimicii clemeus asuduo fujl^ quae res cuu 
lumnum libi amorem dviam conciliaiMat , maguum jiuiul ab invidia odium sibi pepere- 
rtiHt. Aegre eniia fereniei quidam, illum iiumodico sugeri, te veru ci uiam p«tenliaju 
diaainui ; iptum Undeu una cum fralro Laarealio relegaţi cftecerunt ; quem susceperunt 
VeiMii, uo» ut a patria exulem, icd cum bonore maximo, voiul oplimum et ad omaia 
viron egregium^ quem licel inimici acerbe pert«quorentur , Umen quorl exut fuit , quibut 
poierat nodii, favere palriao nou desiatebat. Si quoi civilas Veiietiis miltebat oraiores, 
cum eii aderai, qoanvb inimicii, non lecus de ftepoblica sollicitos, qnan si io illa fuii- 
set, ui solebat , Qoreut ac bealui. Hec Jiu civilat eius abientiam fcrro potuit; noodum 
enim circnnucto cxilii sui auuo, vuleule populo et upiiniatum parte in patriam ett redu- 
ctoB; et , cum euet sine eoutroventia civitalit Princept, liccrctque illi, ut «olebai, iu 
lolnictH ulciici, muUit iguovit, el quot nimis iuip«clo« vîdebat cise, ne m nov» mo- 
lireutur, lolujn relegări paiuu, qrialibct maiore poeua Uberavit: deinde cîvitatii commo- 
dii invigilam, ret pro ÎLIa incroJibiles ad baec iBqM leapora elTecit. Suii naroque con- 
ciliu» iiu upieutiB, lua industria Phiiippi, Mediolaiii qsoodwn Ouci«, gi huipa Vrbis 



VIRORVM SVÎ AEVI 





hMtit, vires frttcUe ac defailitatae suni, et »i eiercttui saepe vicii; coiu* cum gravi 
bcLIo Vtneti premerentui. detperireiitque illi posM retistere , co* adhorlap* , «t talutis 
viam osleodeoi, causa fatt , ut FraodKus Sfortia , taac iilis anicus, stisc«pu belii cun 
ip«oi ab oiQiu p«riculo liberaret, et intignes laceret n hostiam trophaeJs. Idem «juo'iaa 
Joanoem i'ileiUmstm Ponlificit legaium, Florenliae Hiinintem et M cum boitibus iunţere 
paiaotem , prudealiMime oppresiit, siiie ulla civitatit noia. Nec lairetaT aliquis, si ea, 
quae su» lemporibvi magoa io urbe gesta sunt, illi praetertim ascribanlur; qnoniam, şicul 
cunclis notutn est, samma in eo restdebat auctorilas, et tantun sapientia c«tetis prae- 
tUbal, ut cuncU siiîi cmisiliU fierent, qaăe gravîoris ponderii in Republica viderenlur. 
HUmoiia leiMlii , poil pacem cum Philippo factam , quanU belii mole» Francisco Sfortiăe 
ingrueiit ; <]ui cum tandem , viriboi inpaf , cunctii , quac lanebat locis fuiisal vpotiatui ; 
et Veneti, haud boneGdorum menoret, ipun deaemiuent , et maiţiia pan Florentini 
populi nullam cenierol ei lerendam opem: lolus Cosou gratiuimo animo iiunqtisin dcsti- 
tit, doaec populus, eius motai ptecibus, aa^na illi lalmdia miniilravil, quibui se et 
esercitun sunm posset aiere. Mortno qnoqo* Pbilippo Mediolanî Dace eenaentibtit mul* 
tis, {Ucan ot foodot cain Veneiis renovări opoftere, solus restidi, ea sciltcet caută, «jaia 
inleUig^bat, Philippo sine succes&ore mortao, Veuelos bcile lolius Galliae domiiiatum 
babiliiiosj qHod si eveoiaset, nuaime dubium erai, quin postea universis ItaUae populii 
imperaiaeiit. Uis ergo permotns, et palriae suae neiueni, plurisque illam ijuam Veiieto- 
tum merita facieos, solus uiis opilMt, coasiliis quoqne, Fisiicisco auxiliatus est, et (si* 
cui veiissioie licet dicore) saa raaiime opera iile Mediolani et aliarum tirbium imperium 
adeptul est. Quibtu est rebus effectum, ut , cum Modiolaui quondam Duces semper hutc 
urbi fuiucni boslei , ros buDc vobis amiciisimum baberelii, et limnl Ven«tit Italian oc- 
cupjiidi laciilias aut occxiio demeretur. Quid de oius în hoc bello novinimo lebut dicam ? 
Nomie scimus omnes , qna induiiria, qua diltgenlia, quibus artlbus rebus publidi prae- 
Cuil, et oua cum iasiguibua ali>> dvibtts tantum annixus est, «t «oden lerapore Ăira- 
gaaum Regii maxiaii, et Venetoiam tiemcnda potontia domarelur ? FuisMutque peoiluB 
«icti, SI non pccuDiarum inopia et mililum peifidia pacem Seri cocgbset Denique, (ne 
longior sim, quam tempus postulat) hoc RempublJcam gorente, ctviiatis impeiium pro- 
pagolum est, et eini anctoritas looge laloque sublimior est facta. N«c praeternitleiida 
sunt, que ad magnificenliae ac pietatis pertinoni opus. Ific enim Eecleiin pkire», ac 
monasteria opi^rii etimii coHitntiit, quadan «tiam reparaviti aedes sibi pulcherrimas 
el se diguas aedtticai'it; paapem hominai sab opitmi, quanium nemo alias, sutleniavr!; 
et cum talii tit apud omnes nationei danu, Umeo dici vîx putcst , quaota tit faani»- 
nilale, quam paice, quam religiose donun rogat soam. Operae pretium est «idere ipeum, 
eius dariisjinos et optimo» filios, sine pOttpa , sioe servii, sine veittum ornatu per urbe» 
inoedere; ut qui illot , adveuM, oonspidnnl, noD eot, quorum Adeo illuiliii iama est, 
sed medîoCTes qaoidan vtros arbitrentor: tanta dus in cuoctii eil modcraiio. Inîmicorum 
iniurias, maledicorum voees patientiulme tulit; semper ipse a maledicţii abiiineos. Hune 
ego veritsiiM dtcam inter praocUros veleres toftatot civea pari gradu esieamiumeTandum, 
ci illii Ibrsjlan morito antepooeodum. 

De Venetorum v«ro Republica quis postet pio merito dicere ? Hi poitquam Mmel liberi 
ei&e inoeperuiit, paH teoore, «isdem semper vixerunl legibui) eadem in civiuie inslituta per- 
duiarunt, ut iiovan cerle l.acadcemonem existimare pOtaM. IU, dou qui djviiiis, %ei f)ui vir- 
tute ^upei-at, praestautior habetur. Si qui eorum, qui res admloislrant publicas, mu Magisira* 
lum aliqaem gerunt, vel parumper aberrariiit. seu vel exigua suiceperint muaera, Mv«ris«ne 
pnniuntut, atquc delicti gratia nulla mvenitur. Secreta de rebus magnii coiitulta oe^ 
ducuot detegerc , et apeiienli , aliqua gravii statuitur poona. Si consilium eorum cerae- 
Tcs, Rofiianorum leoaiun videreris iutueti. Uoainei lunt grarec, moderaţi , splendide 
honesleque «imul vestibus tecti. El, cum iu eorun Senaiu grave aliquid consnlitnr; Uioc 



■ M 



B. ACCOLTIirr 



!■«. Hiliil lour illn «(>■■, Bik4 Une, ubil 
Mf KM viJ«l«r mtiot, » ^bo 



a ftahtec 

El ţai iliţmwU i»- 
cmlalit «fiMtel||p, 



1 , 4<tta fir lil , ana cwpei*. Boa wui pabiăcui ■aice dilifwtl , fnfmt iUa aa. 
gM4a lafMtJ H«par ttsiw UboMnaC Qm ••■■ potMt rebne , iern aihiM ra sb 
•Un fîlr ' PriuB mlJw ■ari yotoa t i w saunutl MUm; hb uepe ■unii ooapa* 
rattt rliMÎbi , aivareu cocsa IkhUs fabcâMiM pagaa*wuit, pl«ra inuiljti . DoanaUas 
franaoa» arbi* iapario idliaeataiil. OauUe ia Uilia «rai BaitiBiii beiliferaatei , urbe* 
■Bltta aJbi faavaat taMi m ac vactigaUa. Ia hac cintitc tu nultoa iawe pfseiUatet nega 
Wt viroa? fui UliaadaB MifaiB wnt o fmkm AeanuL EtDţuoqaaiUcutierwa poUtdtai. 
at an plaiai oMiiaaraHt bU Mnaoaii loafitadliaaB fwanr, qaoaiaa «t alia ţuacdaia 
■aal, in ţaiboi Ofortat immanti. igitnr de ano Unluai 4fti»e utî» lit, FfMcttco, 
HBiaatj f^earo, VamlifMi ţao aJa ai OMt. laanaa pradaniiaa, inlegriiails , ei ha- 
■MiUlii viro. Hic qaoniaa, al ait Qoara, ă^iatlM rtK Hoţmn^m para* prodat a- 
atlalUm-y In aUaqoa liaal pnooip*, Uataa «laa patriae prefiiit, qnaotam neau alias 
praatATitorain iu u atba Dncaa; cai dua aUfit ofW astanu mat, ti«e adkoe »pra 
■•dam iii i|nuixi mvi'lia eunaral, ucandiiilna oaoia Uli cinUti evenaraBt, aUitque 
DoiBinata* laimodica auctu» ttL Fottquam vero, iaiaiieontm op«ra, Reipnblica Mququin 
Mi» cgoi4)ib adaiaistran «•! tiKxfta , arbti digniUi alqae «nctorilai in aonoallit labe&- 
etari *tu «•!, «1 Ineoanoii non pirra Jlli aoeeaMiaat. IpM aatem, licet ab invidii onun- 
brita iainriii îiicctMfctnr , non ob biK aaimo deSciau* , nec aqnior C*ctiii , eodem, qao 
priai ItBoro *itJ> tompor in rebut pabUcis priTatîfqne poriercravit; nulii ad w cn- 
nioiadaB opportatulataai pr»«beni, qaaarri* eiui dicta ^Uqae inimici diligeatissiaie 
taalaroatar ; quD circa iiileUigviites , ie iUi fruiUa insidiu tendere, în «tut nnico Uo 
aAiaa Wiaa «xplovniuat. r-uiiu intligiinm cauim ad«o foriiUr et upiont^r tulit, at 
Baaiiaaa valaraa iu boc illi praoferendum canscam. 

Mao i^ruiB. aut tionaeaâîum, tiirlyU« qaoiuUiii urbei, oaiitteadae lant, quamin q«a«- 
libit nanlii bolii poritiam, inganli cIjuîudi appiralii ( cutn quibut aepa advcruts hoiHs fer- 
liidiMt Mfaiidl loitaMia oarlararunl, ) et glorii terti marîque gesUrun retura, ku varietate 
ifaa tottuMt JLtbanisuiaa ucbi, aut Sfiarihjie >:iviui) hJuJ lane inferior caivU deb«t vi- 
dări. Qub auia ignorat, quot ininlJi et nuritinit urtiiiMis Piuni et Ceaueuwt lonj|e lataf a« 
doninali tanl? luot portus iu potedata babueruut? quaia celeliia inter naliones barba- 
UI fuerlt «orum nomau, ctiJus metu îoiMlelei omnes pieiucbautut j et ew vtlut aurii 
dOBilBOi praocîpno bntrebant? Tales tu daarum utUura civei nou praeclaroi iudicab**,? 
Senao quoque, Potuua> et ^rrctiom avoruni BMaioria , maxima UeipaUicae lumina p«- 
peiernot, ol ia omni virlulum genore viro« mullos ogtegioi babueruut. Qutt inter S«- 
■aniB «ivilaa ad baec u^qua tandra Snitimii inpetaiu , libertatcm Mjrvavit suam, itu- 
diîa booaraa artinm imprlaia dadita. Quai cum tu iiiodiu perriuc affiraiaret, et populoa 
aalii omnibui dodlloi dicar«t, iu eUrieoi praacipue invectui, aecctsafinm duco, pauca 
libi rapondare, quae »od «go cofltenlJow anino, ied, sicot mea fert opiuio, pro veri- 
tala Ipu rafaiam. Concodo iUqaa fortOM dicaodi ganusapud veteres Giaecoa Lalinotqne, 
<|oia fraqueuliuiiDO in un erai, et ia indicii* dominabatur , oratorum numero at ipiins 
orationli oopia, mavitalo omatuiue verborom, praecipue tuuc excellaiise. Cum enim «a 
fjrulu» honoraiiuima euet , homiiMi praemiorain ipe in ea nugis perdiicenJa mentem 
aiqiM atiimiua dirigebaDL Nam , at ait Cicero, Amoi alit arlety ot in qua ijuiiqae maiu» 
propMttaDi praomiuBi vîdet, ad oam avîdui incenditur- £t illi ipsi oraloret in foreniibu* 
cauai* varutî, cua te ad ReiapublKaa conferreat, aaipliitimum io ea locum obtinebant, 
dootriaa ac Ibremi •xorcitio plurimum adiuti. Vnda Atlienai ip«a» aboratoribot naxiiiK 
Nfl nUlM tigiaat. Abbi v«iu, lic«i etaioiodi liiMBin«i iumi madiMrem ia RapaWiea lo- 



^^ 



VIROKVM SVl A.BVI 




evm OMnerMl) avn tomn co iuq«« ui in SmiMh principe» h*bcifl>luT. £i hi perpauei 
wuttio «T«nt, ţui »t watotam eoBaiiiiii |rege ktngiui «meni, motlum cvurit prBt> 
»late*t , «t i|Ki WîtM MatioMt wu pMteriUti raliqueniat Nani fci qHorvm nalta etMal 
k«rtpU, (iu)l«i futriaC r iiDo ficilo ticet prospic«rfl. Reliqui vero ciirei, ■!«« ddcei, qm 
in SenJlu vei ad popMlum mu tulito* Mntealiai dicebint, qiunqoam graves «l utx elo< 
ijuentot fuiiM credan . tain«n multm illts non diuimiln nostro aut secnlis proximis in 
luliae liberi* arfailK» fui»M dicere aaiio. Kaquo tu mihi «i Lrvio aut Stltualio roDciones 
oUicias, qM, etu hrUn afliriiiaTo lic«t, MiiiB Aiiue MBtftalja*, quofum OTilionea rc- 
leniatvr; taBWn earum di«[K>«ittOi maviias, ilIuUratlo^ue vţrborum ab ips» rţtum %cn- 
ptoribus piodiere. ^uamobrAra oondoDei tala» w Saliatlio e( Livro repcrUii reprehendit 
Troflw» qwxl «as, libfîs WMr««d« «via , JiiMoria* nodan eieauervnl. 4n varo tu erad», 
quai Leonvâiu retsri, coiwâonw, eMAlM&nM,4«MiUi.qverun scriptic Mirt noninc, 
ptotuieruiit , qn» ( ut pltirunim) nalwM Krtloa * dacU* lUDt, et ti «d nai, quai le* 
ginui, coaipaTMUiir , procnldubio divertisttBao vidafauaUr ? KovijMmo quoqvc hoc tadn> 
pDre comtftl, cum Vanelii^ tura Floreiilîa«, et aliie i|uibuadan tirUbai eue mutltM, <pii 
ipleixlide . graviter , onialeque , cum de magaii Bgitur lebui , eloquuniur. Idem etiam da 
DonnuUît , qui viruni, duciibas poaavnui dicara. Iftetn.ut locuai liuiic abtolvan , btai^. 
Jun ceitMOi (ane io fbnaniibai âauaii oratOMe inaltM fgina elanw aK|ne illntttei, YiaiM 
varo nullot; qaoaiam ilt qvi tuac vifabai , iudieioniv nrndut, iliadia obeolavit, «t ia 
Mi», qailMa mic ulimur , vel utii aataa ajitKi<H>B usac uint . nullu* vel esigiiut oratori 
locui relîctas mU- Koque nottu Myluin, aal aetatibui proiîaiit, ca dlcendi (antliat pn- 
oium UbebcUri ooepta eilţ uA apad LatioM Oidc aias coapil iuleriint, cuni in Caaia- 
ram aiannt urttU imperiun renii. Nam , cuib eorura nolu cuncla re^reatur , nec alicui 
libere, qaod vellet, loquandi putosUs et&el , ud tuauei cupiditalibaa Prindpuai , vet aft> 
ruai , qui apad ttM ploi poteranl , iitMirvireut, atqae ilt» nalli boni , nalli viri egregii 
placcraul; panlalin eloqaeoliaA virat defaceruat, el, lU ait âeneoi de boc ip«o loquenc: 
fatt^iMm pMleherrmM rti prăomioa r^dit , omae etrLtmtH irmUtâum eat mt tmrpA, Mae 
tain«o , iun ttelit E^publii^a ttmfx BhaUrua an fel«braia eal ; qtiorMam aoie Mar- 
cam Catonem , iliuia vileii^et, ^ Ceocortias cogafiaunali» «vt , (lulloţ . aut rarr» faisia 
la arba fraaxaalas dicendi MaţisU-oi lefimui. Post illuaiiuo^e, quatufaaia tautli dioendi 
arttn proGter«Blur. paaci timen, al ait Cicero, otaiiiii oralarai «va&trant. Uit trgft 
eteaplti , <iui dimo qoodaa doiţitio vel in Senat« , vel in plabii cottu . irut<iitia& etpti- 
cafaant wais, at tlli« eiian, qui udttm aiediocresiii forcDti uw babtliaMar, rclMfvo* civM, 
dam de rebat magnlt ooinalebut , non abţimilas eloquio nottrii fuiiae reof, licat foiutan 
plurea tanc ooiaero IHeiarutn pcritiam liaberent, cum oxlraoM) libarittii lempote Boaaaa 
Urbe GrMCU Latianquc litcrii praecipiit tndaUît : qan aaUM etim duete ipti , aoo (O- 
Inm armî>, aad aliam doiuenlia ac lilerU gloiiam aiix«r«at aaUn. VetoatiorM varo di- 
ctaUres , awt coaiales <>d« , (brUtudioe , industria , el rdwa |H"*^ i '''*'' *ol<* diceadi 
arta, ni Oraad LadnJiun aRrmoriit (ci««li* f«l«br«i DninrMr«. Kinilat aliaai in lioc ItruM 
Carthago babuit eivei duc«t(]a«. Ceteium non ead«m de Graecii diModa «uiii; nuorum 
iiaperalorefi i«r« omuat liUratos fuiua constat, at at «ii muM», qui ^n bellandi peri* 
(ia non mediocrem doţuanliam coniaaxere. Ncc mUilibno qua qait^c linfpia . aialarna 
scilicel, an Latina ptoloquatur ; modo gravîtar , ornate , eapioM^iie proDunli«( Alqar in 
borum attero dioondi iţenero toBnilM p«n« praattantet viro* Ipinporibut proximii fabM 
nou iiftfablb Nm «liini defuwunt, aut nune quoqae dMuni erudiiiuimi viri, ^iii in pu- 
btici» arbtaiB rebus fecundi et diierti habitl «unt. El ui înieniga» *t»p«iate ista nnn 
dWaJHe inţ[«n'.i,ţi iudicijle dioendi ţenm exeroeretur ; recordlte a muIliN «tra atini* 
faol quam eximii hheloricae artii praecaptor«i per Iialiim riicriitl , et rtnvlMn vi>M 
doctbtimus , <(ui divina eloquentia , OTatîon«* , «prstolat Innumeras , et ItbrO» phires pat* 
iorip&ernnl, «t GraeeorgiB voluaiîna vfnutliwiina la Latinam vertfrunt Uaţnim. 



tt33 



i'-A X<:COVVTti 



An lifct tfJ^nlur VtMarAu , ei Cateluf ArrfUni . Roifftvt Mufus , Ver^n^nm Gwtrinut, 
Poqftus, himoUM Manellus, AmtrMiui tonaehiu, ei slii ntitll), x\ixat fere omncţ vidimin non 
wpremi estitiue: MU dcKruouli», nu lit^rorniD , si*« Philoiophiie.mnralit pra«cip««, 
pcriliam cană&tml iftiorum aliqtii Iu hifloriaţ consciipsenint, ut Li*îo ac SiI1ui.t>n eurvptit, 
Dulll veleium i\n\ , quibtiK ilU non parei aut suporiorcs (itiite tMte tiutimentui. Svl Je lioc 
Mtis. 

Nune a<f POETaS train«amii4^<n «juibat nningro, elegatitia, et varietate, sine eofc 
Irnvenia viitcimar, ^uantutn ad ilknattinet Poetas. >|ai notf commnni seu vulgari lin([iia , 
aed his, quas Hicimus Latinam ani Crăceam, v^rjus exararunt. Quanquam a mulţii (lu- 
bilatuiB tcio, duplextte , aa aimii lo<|u«ndi moilui eţ»t. Verum si modernm Poetai impî- 
etmtu, qni onjiterno aermone snun PoeiH dncripserunt , dicere mdco , fiiisie imprimit 
dnos, ikmitm, vtd«lioet, et Frameistvm Fetrmcimm, quoram neminem «leganlia, «lavi- 
lat» et tentenliarMiii copta Vîrţilio aut Homero poxtponeadum arbitraror. Quid enim du)- 
citi), qnid ornatiui, quid sententiii dariui, «piid varietate rtrum illBitrim, qnasi eoTum 
vonus excogitafi poleit? Atqiic bi, qKanquam eo , quem disi.seTmone conicripterunt, 
docliutni tamea et oruifitisiimi Aiore, ad Lalinum Canneu tnlniim infpti. Unde ambo 
BacolicuiD opui; altor eliam Africani r« gc«tat h«roicD cămine posierii Teti<[uerunl: 
Op«T3 quktcfR non coiilewneada , t«d nou quae aotiquorum qQibutdam libits wquiparflD- 
tur. (C«|fle in hac re loamiem BoecMtium praetereuadum cen(«o, qui apprime ertidilM-j 
f«nu et soluta aralione ita ia seribeudo elegant fait; ut si re«n iputn, non verbi nodun 
flounderetans , non tolum Poeta boous, miI etiam orator oplimus vitlealur. 

Gaeterum sical in Rhelorica et Poesi parumper vindoiur, ita in PHILOSOPHIA veterei 
(praetar admodua pauco]i)aul vînclaiut, aut adaequamus: dam tsmen (licut necetteett} ve- 
tiHime fat«amur: vctere* qaidem Philosopboi, paucii etoeptit, quae librii trailidenint suia 
suBina fere cam doquentia ionxjţsc; cot vero, qui vel huc mnpOTe, vel a trecentii dira 
annis pbilosophali Mint, nequaquaro oratioiiii fuco deditot; wlum iiiqnirendae reriiath 
iludiuffl Bdhibubse, qnt, at de Varrone AuguMinui sit, taulom Uudkttos rerum, quan- 
lum (literti iUr sludioaoi Krborura delectarunl. Si enlm , ut vCrbum indicat, Philosophil 
lapienliaa sludium dicitttf ( noii verbornm ornatut, se-i quî tnagis eam aigumentis demon- 
atret laudandut at, si rea ipu nou aulem oratîonis lenocinia inquiruRlor. quae licet 
Harco Varroai defuertnt, Ronuno Auciort , inter prindp» tameii MOrum teraporum an- 
numeratas etl. Alioqnin, n«e Sacrae Literao, nec primi Ecclesiae Doctores laudamli itint, 
quArum pars maior, ui Pirmîanus ait, cloquio parum, upienlîa mnitnm cximia futt. 
Nec ipsc tamen, qtiamquam reliquis eloquentia praeititeril, snperioi aliis, aut par etiatu, 
foisM iadicattis eţt. Siergo nadum PhilOH>phîae studiun sp«ctas; reperiet a qaadiingenlis 
dtra daptîi anait Gallias, Italiam, Oermanos, Hiipaniam . innnmetii eius fecullaiis magi» 
itrig, dJKipulisque Kaluritte. Quîd eiilm nobîltui quam Parisiin et in nonnullii ItallM el 
Hiipanîae ntbibui, «t Phîlosophorum rl Tiieologorun ScboUo? qaos inter Medicoi anau- 
«u-ro: qiioniam ipiorum in Philoioptiia praecipuum iludium est, sine qua certe Medidnae 
IT« minimo investigări potuiuel. Nec tane intelligo , cui aniiquorum , quorum lîbri evtant , 
RToepiis Platoneet Aritlotele, Al&erlat Mayaiu,et Bealiu Tbomat poslponendl uni; qui ta» 
multa Kripierunl , ut nanquam in olio fuime videantar; adeo lubtilîter el copiose cuDCia 
invesiifiarunt , ut nihil eoi latuîise exislimetur, quod ingenium tiumanam auequi po- 
tueiit. Vcc Barbari quoqve summis Phîloiopliiae aucloribus caruerunt^ «quideio irtira 
•«. quae dtKimus, tempora ei Arabia ipsa tales diHn eoiersiise con»tat, qual«s raros 
Academia valiit, aut P«ripatHi<»rum Scbolae, vel Stoiooruro babnere. Averrvtn dico . 
el AtifUinam, iiuorom alter io Ariatoldij libro* ooiamentum eden», tantani de « po- 
slerti rdiquil qloriam, ut noslrorun plerique ipiam Ariţtoleli in Philotoploa aequare 
non dubitarint. Alius vero nou aolun Philowphiae vacans. de qua plur«t «didit li- 
bro;. ied ctiam Medidnae arlere quantum nemo *el«viim slîui . suii voluminibui illH- 




d^^ 



1 



VIBOHVIH SVl AEVI 



Uravit His atWo StMttitiarum Ma^ulrum , HomnHum At^diua , Io: Scotum . Afexamifum 
dl Aia, Soaweitiuram , Ftaxatcum Xarroitm. tacabum forfmtmem, Părmemem nta- 
tiim, Bufonem SenesiUM, Pnulitm VenOum, Loftium MatiiUum Fhrtattat naium , i Jur- 
fYJMMMij Moiiachom illum , ijui MwliciiMw adis . Plus^uam temmenlan v\Ai\, Auftwa- 
MM ţnintum tt Btntiiieiitm Mndtamum Ponlificcs , I'rAeilicatornm Ordiui» ffmfonem 
iteoi, et iomntat ffominicum Ccrdtiiali» , Maralitim ex Sanciae Sophufi oppido, f* 
fuţfiKta GtHlUem. quoium prMclara iugwiia iiiliil id rhilosophi» , aut Uedidn iatâcitim 
TcIJDquoroal. Praetereo mullos, qaos praecipooc Pliiloiopliiae pnndpti hiiH inbkil' 
nonu), £t si apud Oiaeco» quoiidam muliae l^biloiopliaiitinin Sobolac rcperUc lunt- 
niiiic uiter nalioaes plur« eiuicemodi arte» niM miooii ftc<nionl)j , guam tanc kt 
ilU (ere ioU orbii parte incrcbvflruut. Aliis ««im in toci» rarum fhiloiop&iae sodinm 
fuil, quod Romiaii quoque diu iucogoilun» iuim , AocioiM traiuul, a «jutlioietiain n- 
latun tureuimiu, primum Catoaeai «iisuî»o pelkiido» os uibe i'hilOBOpbos, tjaotam' 
opera inrcotut ad uora quaedam et jiiutilia irritari videretut. Sed ii«c in retiqiuB lta]ia« 
patttbqs, praeler Archaetam «t Pţtliagoreus quotdam, cLaros «casiue Ptiiloiophos iik. 
noiiae prodilum ett. Si etgo vera fat«ii volumtu, i>0o inijior boc tempoie, aut viiii 
aule Ptnlosophorum uiînR-rus fult, qitam ju veteribu^ fujt loculis ; et quaiitum ad .M«di' 
ctitam altiunt. loiigo illa ubcrius a iiiwtris, quam ab auliqais dcnuMuliJita «i, plurexiuQ' 
de bac ipia re a noUrii librt, quam a reteribu» illis Miripti reperiuatur. Kec iu aacia 
Tbcologiao sapieitita primis Eccicsiae Di>ctoribu« modemiorct , qaoium aliquoi supia re- 
tuli, pfoliau^ ceduui. ^iquidem io h'n di^Mieudis quaeittioiiibii», quae dcDiODUraiiona 
iadigent» perfectius et acuiiiu hi patfiemi, quam illj veleret veiilateni ipiam apeniere, 
Auguitino excepto , qai divino quodam iiigeuio tuperavit omuei. Moralet vero wu myaii 
et» scriptuiarom temun, et adinirabilem «aiura quaJibeLin re ropiani looge illi meltoi 
tradideruat. Nequo haec ego auderem dioere, nUi idem eue dociisumorua) iu hia artib«s 
iudtciuiu comporiiMiii , quibus pro tunuiia, quae illii iikeU. eruditioae fidom adhibcadam 
c»Hi«o. ,; . . . 

Kequerti.iBi u IUR|SCO>SULTOS veleretcum novibinut coinpaic&. Mii vrdolicct.qui 
super Dijeslit ci Codice oouauuUrios scripMruot, icieiitia, iiigeuii acumiite, diligenţi cainum 
discuisioue, nulta ex parte hi primit iuferlores cuiquaip videbuatur, qui, dici vix poleit, 
<|uim miro ordine > quîbut arganHnits , quam «itbtili iuvettigatione, ol Poelae verbis utar,: 
legum uodoii e( a«i)iga)au diuolveiuut, ciiuttiue » legibus iptii iudeci&o» demonstra li one 
oplima deciseruDL Quo magis admirări tolco, quotdam iuris ignaros arroţauha quadami 
iiiani literarum perîriae seu Rhetoricae artis, cuiut erudiţi Tideri volunt, illorum scripi» 
detiaherCt velul u dou iuugoes fuitMot vîri, sed indocti penitus et rudct. Quibus c^ 
aiseotiref; u dumQxat eiutmodi libros abujuo oroalu eloquentiao Kiiplo» atgucicutj nec 
propterea cousequeni est, ut in iure ioterpretaudo declarandoque dou lutnmi et peritis- 
simi fucraiit; cuius cum if;naii ipsi uut, modeitias agcrent, ti Dootortun Iu ea re> nou uium 
iudiciun dequereiilur. Igilur bteri aoqiium ttl, prîorc» quidem im JK OBâllItOi elegantia,. 
•toquio, liierarum ţientij aofrtc» atiieii^: scieulia vero et iogenti aouiiae twentiortim 
libret magis referto» ciw, magisque ubicue terraruinbculiatem hanc aoLale noitia, quara 
«iţeate Romano Impeiio (loruiue. 

Aceeitil quoque oovi*^ime PoutiGcii iuris et Decretorum doctrina iuiiguii, quae 
per uiitrersum Chiiatiatium Orbem diOTusa cnuUorum librii graviter el copioie demou- 
^traU ett; per quam inuitutis optimi* SacrosajucU regîtar Eccietia ^ oon vanit et ri« 
deodrs ritibus, quibtu oliro ponlificcs erga &nos Ueos utehautur Iurpibus quidem et 
soeleslii, in quQxu fere tiihil hoaeflii. nihit, quod beaian respioeret vitam leperiebalur. 
Qoitiimmo, sacra illorum omnia aup^islitioue anili eraut pkua, inter quae referri vix 
potetttquam imnensa scelera sub religionis praelexlu patrabantnr. Memoiiae quoqiie 
prodilum est, qujbtisdaoi iti locis Iiumauat I>ois riclinas immoUii lotitas, et nedum boioi" 



fi4 



B. ACGOLTIiI 



»frt, taJ «tiim baili» pfo Dhs cult». Quo, ţuM iauniu* «ki*tin*rî ]»o4««t, ^vH a v«ritst« 
îpti romotius? Boninu, tcittoet, ntionit participeo biuiii aiitmaliba», quibus nolla e>t ntio, 
licni umnia TiUiiM|a« ifuam acceptam fettt, cf*d«r«<}u« ip«a fitionn ac felidtaiis esperttl , 
quam imllo modo habtot, aliit pou« conferr«? llaqu« ftiicioia liaec *e<:<ila paUnda »nl. In 
quibua remotîs pronut vanis Deonim sacri», ClIRlâTl Sincla «t v«r« Beata HELIGIO sa> 
pervenil, qua cum hoDMia pfacMes agilvr vita , et na «>acU intioooiitM viri dîrhiiUlii 
parltcipet cfficîuritur , ot jn qua nil «nqusiH reprebcniione di^um reperlHm «tt. 
Cuii» vi tandem eoacC bamlnM Qotan4» io bellit eaedei et enidetn urbrwn ev«r- 
sioiioi pauLatim remiMrtint , dtdîoeniniquo liostcs humaniorem sibi iptn belii legen 
impontiT, Qttîi onim goii hotreal ia bellis priilinit iitauinetat liominum ct«deii iu eipn- 
goaodii oppidis BDuli«ian et in&atiana raptut, et mnertbitn ofrcea; el pr«eilaaliin> 
mm bomitiei bclll iure perpetoam in senritulfra actoi. (ţu>« oninia naiore ei parte obto- 
leverani, et velut cbri^lianis inimica moribos tolum apud iafi-l>t9s barbaros Teaiaii!.eriiflt. 
Et ţnonîam In Cfcriilianae senMnein neligtofrâ inddi, libet panimper eindem priora 
leapnra cam hii poilremii cetnftrte, qu«e tu iion a«()aî indic», Hwf maledtci potiui more. 
verb» supra moduin lsc«rtsli. El Jmprtmn li vetuiliom Clericoi vra Religimo* pencfu-* 
lemur , permulti ocrurrenl noUi, qai pro Chfiiti nomine rromtiTi coTpoth et taevas 
perpelii mortei, martirii pilmam reoepenint; qu^ran înnmio »ngiiiHe Ghmliatta Fidea 
pTtecipue aticta «t roborata eit Itcm qai abslincatia, maceraiione cărnii, humiNtateţ 
paticiilia, TJ^lIjis, or^tione , divinităţi tiique adeo pUciwnmi; ut per em I>eu« creber- 
iima ligna demonslraret -' atqae etiam hi, qui non solnm vilte ţaitclimonia, *«d doctrina 
iDtrabili veritaleiH adversul îmf ioB erfores defeniariint , proesl dib» ScHmik angalarH 
lapidft. Veram ii Eccfniasticai volves Uiitorias. lonfje phires inveniei EpÎMopm , Pns 
ibyieros, MS Moiiacboa, qui haere>es iropias , Cliriili verum dogma laiiiante», per ter- 
urum nrbern iiiduterunl, et qitj icetestam ducentei vilani, bonos omnes imtnaBÎ taevitU 
perincnti tunt. RecoHare, ^ua«»o, parumper, qaot olim haeretkOTuin viguenint aectae; 
quaniit Chrbil tunicAm macolls denigrare couali sânt; quam innumera inter hominam 
nmres scaodala seruerunt ; quantui nb eortun facta dictaqoc intioxiorum sanguii «st tttu- 
ita. l>one , oro, ante oculm Donalittai, Manichaeos, Priscilianistas , Neitorianot, Arta- 
ntn, Tirianiitai, Barbarianos, Eitchilas, MesMiJiiios, PauUnoa, Hareellianoa, HebrMaa, 
Salvtdioa, lorfniamu, ot haiiucemodî noastf» ptno infiaita, ioteHiiţes ptolecio, quibuiln 
anf «atiit , qnam în coeoo carcere CbrîitiintfniHi mentei veisabintur , quam pericttlosa erat 
tunr «oTum vila , quooam modo Dei Ecdeua tantis ditiKU machinis m habeiet. Eraat 
ţaiAara non pauci boni: seâ incredibile dictu e«t , quibus obruerontur majis,quauu apud 
cHne) invidia Isborarent. Legisiine unqaam HioTOn^inura , Ambrosium, Augiutliiura, âdel 
lumina itt eo praeierlim tnfndaHe, ut, vtdtlfcet , Haereliwnim dogmata oonfatareni, pro- 
c«l^e a tti ipaa iiirMorum calunmas repellerent, qnibat anMue agitabaotnr ? An legiiti 
etiam, qtias Athanaiins , Baiiliui , Io. Cbryiortomui ab inprobU Epacopb para Mnt p*r 
aecattonet? Qirale de Beato Gre|{orio poit eiu« obilum TuerJI eniveni Romani Oeri ladi- 
cinm; a qao certe tanti viri damuata bi«M( vila , niti Deui beoigae Sanctura lunm re- 
aiWfinet? Apu4 RufliDam qaoque legimui. cum in Nicaena urbe concîliirm fieret, q>o 
Arii dogma impium damnatetur, eidrmque praetsCt Cnnstanlinut Princeps, Epiicopos Sm 
«nnei, qui veritAtis caută lueodae en conveneranl; eluimodi relicta cura, piimo u itivi- 
*em moltorum ic«lerum apud Pt-incrpem rp«um accusasse^ caniissetque tiinc patrocinio 
Cbfitti fidet, rtisi bonut Imperator evrrom improbum faeinus honeate argniuet. I,audanltir 
mnlH tare ac merito , qui martyrio roroKMi tuni : s«d de mulţii ettam traditur, qui vel 
lOimentorara mctu. vel allam ob cântam Chrittum Detim abneiţirani. >i ad O^rum la- 
criScia iţ veiterunt. Quam pliiret numero tune erudiltstini . saiKtive fiieriiDl; quam mulţi 
elitm iodoctf, radei, (lagilih dediti re|>«rli itt>it, «ptoi qoidean eo nequmrei fuisse cea- 
şcă, quo maţna vtdeitto prodigia , nihil lanen movebanlui , ied obttinatit aoimii io 



VIBORVM SVl jiEVI 



■ aS 



eirOTuxi «e&ai)t«{>«rMv6nbaiit. NUHC VtRO tcrapu quod i «luadriiiţenlit citraHaiilttHni» 
iatfion. Primum qtiidcn iatn WUto klai dsM bmta tnvtium, ^ui prodişiu et tigais 
iBulli». et iţuBlibat viiae unctiiiio«d aeqoaşuam aob^au infanoroa lifaî «idebiMtiar. Qail 
«nin T«l raediocMi» doclu» iguacsi , <tiuli> Bttam Pmdtcmt, «t ihtfw Bgwumext (im- 
tBDl, qua paiienlM. <]iiAlt haoUute , qoAiiu oinîi mMctatMa* iciptos »t sa» corpvra 
M^arvui. Quin tactddibilem cgeruai pMBiteniiui, i|uaiD nuil», «fun rarias paut 
tant ariltrijoim , qittin fro^uenter «t auiduo iu Icrvniii, in fi«lu, in ofalionibus v«rukaa- 
tar. Per boi Dnu konino' nilco ciebra oitţndii pf^difta, ui vix m i|uid«ni itvMwrari 
|M>niDt ac lefcni Ab hit duotMu mont Bcligionia ragnUe tal«s amBiiarniit , qaale» nulta 
vidit aniiqflilat. Nam oi «lri»<|a« Ordine Fratrea lam iiiqnBMri evaMta, at totas orfan 
ab eis itlustrnti» «iU NuHa eiiiR) l«r« orbit pan rpfatri poleu, a4 fMm SaDCtilumi Fran- 
ciKi Religio non [HtiMoerit Io bit duabui vivtndii norma iaCTa^ibilv dictu esl , quot 
saiicti vtri, qnot etiam ia ontii doctrina praeitaniîuimi floraarant, a qaibiu Cbrittiaua 
FidM uaqaa sdco adiuta est, alque »iiip)i6cal7, ut per ilUn chriibaiio tnoro virsrs longa 
laeliui didic«iiinui. Multa ab bit bosuiiatn vitil v«l iwiiiiMuta iti peuitut extirpata mnl. 
Hodia qwxine miraUUler coaUeruni. Ab bis enim praadicaudi moda»; ab bis hunilitaiii, 
patmiliaa, psuparlarii, et omuiMm «irlaituro eienpU pr«4i«re, [wodtwitqus acsidus; uec 
aUţnii Mt Cbriitiaai Oibii locut, in fao noa nulb eianiiodi bomiimBi oottveatua repeita»* 
tar. Qatrf da Monachia dicam , ^uoraia taiilui c«l naRiertH ut pena toMii vîdcantur? 
Meqtie (Ma B«Mî ĂMfuMiai, Miefonfm, t^fonoue Virgiui» CarmtiUnm ordiues omit- 
teadi aaat*, i» 4(aibai nulti aradUiuiai, «t tanclissaii vjri tarrexeniDt HoniaKum quo- 
qae pene infiniţi mat oo«tut , qaac vitam iu terris eoţiesten agunt , înmacvlaui <« 
hMtiM Deo ofieTontes, iiullis pollutae ouiudanit M>rdibui, scd Angelorum siainUera quae- 
daai «xprimoiitai; qaarant pioraiqne ridinas ipti fiituroran praaciai, el adoairaodii pro- 
difiii darai. Hac me praotcrit, comiaunem le crimioandi riara ingresium, pro malii qui- 
bu&daa clerids booo* timal maledicţii lace&usse. Utqae eaim negare pouumui, ei eii 
mallos aetate noitra et saperioiibut eliam improbos reperios; sed nec onitlenduni eiat, 
faisM nultos, ac atiam nune «sie. oplinos et in omni viitutis genere clariutiDO». viue 
qooqaa unctimeaia evlabra*, qnorim aodut* rerbis, ted eietnplM optinui Cbrirtianoram 
menta» illMtrataa «unt Audebisne dicere ReUgkina iltoi , qai regula* saae ofaiertantai 
vocitanlur, doo hn OMOes vanctae atque înlagerriBUe «itae ess«, et baban; atqve ita 
iBVDdi illecebrai borrere, al ne tlln qaid«B audire palianlur ? Qaiiquam ne adeo denMO» 
eti , qui viistimet , Matmodi bominc* » matt etu cuptrent , eain vitain «ligerr, quac lil ar- 
ctininH, etacanctit mandi delillii procal retoola, ia qaa nil niUcorporidarunet aiiU«r«iB 
reparilnr.ut *ix quiden votentl detlqnendi âteallaaMW pe«it ? Eoram praedpuam murtui 
videmui «laa oraiionibuk, fletut, ieinnlit incanbora ; Klnaroai solennîa devotiuime aţere, 
Ptalmit, Hynnii, et Canticti Deum lawdîbwi proscqai} pro ChriilianH ctradis frequen- 
ter intetcedero, el iptorum multoi ucfit eradttoi lilori* liotmiief a llagitiis deierrere, et 
ad meliorem vitac (rugem deducere, lan eaim dia Cbnitianoran oînnis derolro, otnnii 
fare religto deperiuet, nbi reltgioii lancli bomines doctrina, prodigiis, et vilM eiempb 
laba»t«M CfarHti Fidem proteiiiunl, acerrlaie pro illa deoertaotei, ut ApOitolni aît, per 
infamiam el boaam tumii». Ifalli enim adeo boni reperti sunt, qui iiOn vnlgi et invido- 
lun calumiiiit patucrinlj piaeserlim Religioşi, quornsi eo subiiliut ioquirani honiiQei 
mitiima qaa«que adreTianlet , quo illi aretiorem, qaain alii vium profitentur. Ideoque 
iBoiHlri loco habari solet» ii qvi ea illii atlain io parrîs errasse depiahcnduntar , bind 
aequo ua« iwlieio, quoiiiaiB memininte oporlet , em bomine* esK, quos carnis fragilitai 
a nundi baiu talUni paivîi erroribu» minime immunei eue sinii, quin potiut fraterna 
Raritate doleodun est, aiantodi vîroa rneto proposito in Denm convemcu, et iliioi prao- 
ceptit laborios^ iiihierente» , tenere aKqaaudo labi, aut bllî, bunana infirmitate lupe- 
latoi. Saope etia» teor ac«td«i*, RHiltoi crintRandi cupidot ea de illti ia vnlgui ferra 



ia6 



B. ACCOLTI 



fliiae 3 veritate prOrsui alteoa reperiuntur^ et pro lordîdo kabîu» pro boimlit vethjt, 
pio gravi a&pecta h^pocrmiii : pro doctrina ol pra«diaitioiM lacrarum rerum lictantism 
et vanitatem j pro ficetia scunilitatcm, pro tcveriule el justiţia crudeliUlem, pro iut«la 
iurti l^lesiae, avaritiam «t rapacitaten iii illts atguere. Maledicorum euîm plena sunt 
omniaj n«c aniiijuoiun quisquam boaut uptoii» awt eradiliu f«it, qnem nou milorun 
aut invidoruEu vooes Ucorarinl. QuaiiU eoim tle Apostolic , qualia de Chritta îpio lalM 
«t inaaia praedkala »uiit 7 Nam, ut Apottolui ait, ţw pie in Ckriao vivere eiipiunt— ptr- 
teeutwnct patienlar. Unde eliam UieronyiDii» testatut est; Mi ii bominibut plăcere Uu~ 
duiiiet, Dequaquam Chrîtti iervum futurum; iutclligeiit cm, qui terrenit flagtliis dediti 
luat, bouos vclut «ilit adveisos odiue, atque execrarl, et quibuKuioquc moJh moi» il< 
lorutn carpere; ne, videlicet, ipsU mcliorcs videaiilur, vel ( utrectiu» loquar) ne eorum 
oUcoeni morcs Jlloium Titae aipectu clarius apud omatt eluceMaiil. 

Sed redeo, aude digres^us midl Nou ergo iuficiari potes, iutra iau dictai aelatc» înnume- 
ro» TuisM), alque eluuie!^e,SANCTOS<^t EHUDITOSCLERICOS, icuPoiitificc^.Kcu quosvii 
alioi c-fti lider es i neque enimomaesnunc rofeire it»>tilui, ne iu iiiGnituni fiat piogreMut, »cd ci 
ei) paucos doctrioB et uiictimonia claio*. £l ut a Poutificibus Romanii iattiara sumam; fatebe^ 
ris, ut apîuor, Cr^ţorinai dAv'Ma», qui Arretii wpuitui eit, Cw/;j(fNWm, Krteffim Quintum, 
qui Apo&tolorum capita repperil, AUxandrum, qui Piiii Potitifox ciealus eit, fuiue virot 
saiicios ol iniioceulei, et nou parva erudilîoue praedito^. Nec etiam Innocenlium , qui 
lupcr Iurc PontJfido comiDeutum cdidit, Greforium iltutn , qui Decretales Kpitlola> io 
unuia redegit volume», Bonifaliiim , qui Sextum Sacrorum Cuiouam librum edidit, el Bt- 
HtdittuiH unâtcimum piaoteieuiidot ccutcOi qui cUi baudquaquam multa viue lancliiaie 
j^etunt celebrei, lameu bon» tUoi fuiMe , et în rogonda Ecdesia pracaunlîMitnos , el Itte- 
larani pentiasimos luenioriae piodilum esl. Nec itoit etiaio muLtos eztilisse vd vidrnai 
vel If^imus, quoi llcet muudi illccebiae aliquaudo traiisverwi egeriut , magna et iosigtiii 
virlus nobilitarit \ di^uos certe, quotum piaocLaris moritti vilia quaodAm coodonenlur. Sed 
Iu, qui Paitotes ooros tam acri censura iudicas, vetuatiores parumper tneotoria repete, 
laveuîcs, ut optuor, ex illii multos, quoi hisloiiao hfpooiisis, baeroseos, avaritiae, lu- 
perbiac noiaveruat. Ac 51 aquadriagenlis citra aauii fuiucnt quidaui, qui veterum more, 
Ecclottae iiatun ol Praesulci liioi^ illustratMiit , profecto , ut reor , tiou pauci numero 
Cardioales vila docliinaque polleiilei ia'isAt inCra ea terapora reperireiitur. Ipie quoquc 
erebro audiivi, et apud qvoKlaoi eliam tegi. Banaveoturam , Miuorum Ordinii Cirdinalem 
ne dum Pbiloiophiaa ac Tbtolo^ae piiiicipem, ud sanctissimae ritac habitum tiae\ uec 
minore îiitvgriUlc lloruiiie BetnaniHni VUrtum Cardinalem ex l'lorentia ipia Datum:ple- 
liquc iiuHC etiam mcnaiueruiit qua iule^ritale, qua religione. qua bonarum artium scienlia 
h; DominUa» Pra»licatorum Ordinis, Hk^taut Bonomenut tiloli Sanctae Cruda, Frm- 
atau ZabartUui, lalianut Caeuriniu Caidîualei fuerint ; quibus merilo addeudî sunt 
Angelm Aeciaiuolui , Franciieat BurdejiUemut . Alamaanus Adimari , luanda Fiaetnttnui 
AiUoiii\t%_ Cfxictaniu, qui omnei eoden olBcio luucti sunt, luinma cum laude et veneia- 
tioafl. Neqiw bi. quaoqnam tetvli el famtliaribus muUis comitati îucedcrenl, vel înţolea- 
tise vel vauilatti argneodi luiil. Quid enim ab tUti futi remotiu» i* Sed cum Cardinalei . 
pul Fontificen, Eccieitae priticipei lubeautuii rocte iuititulum cetiieo, uli eoi ponpa 
ab hixninibiu compici : quo apud cuiictoi augusliorei et onaiorii aucloritatii viderenlor. 
Ncque euiin Regei, Diciatoroi. Coniulet , aut Magistratul aliî, privatoram moie vitam 
ageb)uţ;ied louge culljorcm ac splcadidiorem, ut, videlicet, eorum maiestai eiceliior 
eiHt, el hominei vetierabundi simul eliam limentes eoi iotucrenlur. Pleruiuque enim ma- 
gnoi hominei nec latîg vcrcndw dignilai fuit . ied saepe coutemm videmui eos, si non 
ouior quanJam accedat polcuti^c vis atque aucloriui. Igilur iu quovîs Keligionii gradu 
reperiet liai puitrcmas aeiatei iniictii el erudilii vin» ucquaquam fui»e vscuas^ qnoi in- 
iei enucuere icQpriiaiiA>. ântt/^rrftw Flyienliuoi ctvii, Ffifgiut ftiulaniu £gttC«lNU, 



vmORVM SVI AEVI 



117 



P 



Ariui Pittoni l*r*eial, Phiiţfus Servonim Ordini», Vînrenliut HUi>inu« «k Priapica torum 
BesuU; Hie»Uuu 4t Totrntino ntirKalîs clorui, qoi Btati Au^ustiiii neligîonem l«nuil; 
Anttiuttt, Ludâviet , et BerMrdinin Minorusi Ordirib Vtri tJnflissiitn) , proJigiis inul- 
tit itit)gii»i Pitrus ex Prae<licaloriiBi Regula, qatm vil» intogriias et mirlfrii decmt 
ntfsime fflorfiutem retldidore; TAomat cr Nuceiia , quem propfartiao tpirittim habsuie 
ambigat n»mo: cx Brutîis l^aehim Aibat , fiitiiroruni praesciui, et lllerit «ictib appriine 
eruditul', Thovut de A^uina ( cuins iam meminl ) vîr non luiniit lanclitilr, quBin upien- 
tîa elards; Io : ColumUni Sciieini) , Beata Brijida, Diva Yrrdiana tx Cailelto, qnod Fluren- 
tinuin dicltur; Otara, {Ordiait) Ueatiuiini t'rancUci , soror. £s Setia m)x C.atharitM. Nec 
nltra alio» relierre proMqaar, uint «oJin nimii inulti: koi mo eiiuvutUM saiia sit ad 
T«r<ll«ndum istam. quî omiii nlumniarum geiicr« in Clerico* iiivectu* eti. 

At li quispiam diceret .abanlîquisnos marlfriis et pfodigiis victoi, contideret, iddrco 
ab initio plures fuiuo Marljrrei qtiia cum Romani Priudpes, orbu domitii , Chmtianoi ubt- 
que perseqnetcnlor, immani iMvitla eos IruciJaales; non est admîrandum, si plures fuuc pro 
Chriiti )io(niiieoccabuerunl,qni ipsumcertîs&inimn Deum esie nan ignorabant: nun£ v«ro, 
qaOniani nulla cil perMcutîo, rarut martprii locus Ut relktut. Quod ti hoc lempoic aliqna 
vil CHiisli lioatîum inmiueret, nequealiter oisi fidcabaegau evadi poiset, oxitttino haud 
dubi*! qutd iDgoni «tsot oorum tiuBuiii», qui norttm iputn, fti oRiuu cniciatut cor- 
poiis conUaniiKimo patcronlur. Quii «nim ignorat, iicJum iusios hoanlne*, t«d pţratai 
sa«p« >b infi<^elibu$ rapiita, h<; Cbiistum uegaient , utevam morletn oppeliue? Qiiixl ii 
eiutmodi hominci ea coiisUntia reperti tunt ; quali fnluroi ceni«t eoA. qui vîrttitis el 
înnoconline teslimonla praebuiiseni? Prodigia vero eam obcauum ratiora nune e»e eii* 
stimantur , quonian Christî fide tot nurtjrils, tam niultis wgnis, tot dodtiainioiupa ii* 
brii iaai fondata, et Christum Deam Citcntibus caoctii qtti baptisma ieccp«runl; minioie 
canveoit , ut per eiuunodi Hjna homioes ampliut ad ctedendum piovocentur , (utun om- 
nino iofiiddes, ti velut nimis curioti , «iusmodi signa desider«rcnt ; aed netiko tot, qui ad 
fîdci cuUum roiractilii »e confirmări quaerat. Cbristlani enim populi eam solam Chriuî 
fiileiD veram eise arbitrantur, rdiquai vero lectan , vauai, îniîptdas, et errorit plen», 
per quarum licentiam el iriEatMi rltut praewrtim Heligiotiuiii veierum , populj corrupti»- 
Hmoi mon» iinbueruni; Chrisliaoi vero MDcUe legi auuelij longe magii, quam vetere» 
populi, a vitiit abili iiueru Dl. Vbt onim hodie tcatent taniae, lan apctto iceletum lord», 
quălet et quantao tum fubte rtferuuiur? [Ilis eoim actatibas crcberTimo in abn&u erani 
Miparbia, crudetiui, itupra iolinita omnis genetii, inter <]um cum puoiis et ipadonlbut 
iitfonis ooitus patain eiercebatur. Auueveraat muttf relingre apud te flofeuliiiiB KUtuBi 
ipadoflum gre^ , cnm quibus libidioero suim tatlarent : nulii» in locit et praetcrlint Ro- 
mae lupanaris pneiorum fui&ie publica scriptores tradunt, quae postea PMHpinu luiUlil 
per Cbrttii Gdem, qua imbutus erai, ad boc impolsus. Hon dies solum, ted annui me 
deticCTet.xi relua roferre immeDja eoruro lemporum avaritiae uelera , i»pinai, fotnora. 
fahai cioafectat tabolai, propinquorum iDDT(e3,ut eorum bona caperentur, iadiciofiun 
eorruptelas, bonorum opprcsiioiics elcalumnias, gulam imotenuiin, ludoi iceuicoi , et atio» 
mallot turpissinK», gladiatori» pugnat, prosciiptionu optimoium civiun, iiifioiloa virM 
oplinos falaii iadiciis oppresMM, el alia inAumera, quae penet poetat et rerum «criptoree 
qootidie legunltir. Quoium multa quamvii boc lempore non (lc»inl; lamen dicere audeo, 
ne<: palam, ut olim, nec tam crebio a mulţii ea iolere uiurparij et eae popaloi mal- 
lot. quibuE illa faorrori lint, el omnei fere, quibu» Cbrîili placet Hetigio, tiitridiord «d 
Doceadum factot. Quamobrem admirări cogor, te neqnaquam litcrarun expertem, bniui 
4etatit gentei lam accrbt incutatse , apud quat maior caritas . purior bdes, minor no- 
<!endi cupiditat, minor araritia et crudelitat, minus crebra delicii omnia, virtote* mul- 
tae repeTiuDlur. Age durc, aniiquot Principet ant It«get contidera, quot tti ualii Iau- 
dibtit extaliili : el imprimii Nini Anyiii prolem, a qoo Rege Graecat et LalioH HiitOfiw 



i 



ttS 



3. ACCOLTI 



iiMMperanti cuiu^ lllitis ioter mnlieras consMuiaM «eMontor , nrn ■ nm visat, nrţne 
jflţud unqutia miu, qnod vtrii coDv«Diret; ciUiu qiMţiie potteiî , norcm illiiot ttrvan- 
Ies, iuter icoru «t laidviai degeiitei , uuoqMm coiupieîebaBtaT ^ TCtponti p«r inlernun- 
tio> dauts, aon (ut mthi viJetur) Reţet, ied quoram nomine plutei rcgna poisidebani. 
Eoraa paslr«ia«m taiae feiunl nuliere latcirtcrm , Sardaiupaluv nmntne; qni cum 
^Mt corraptiuinut raoribui . vitan ubmI et imperloai amistL Foit cuiui obltum t<^«in 
ad Medot Irsoslitum est, qui Âitţt)}» excepte, <)aî ultMnft roţanm tenuit , obscari p«> 
iiilDK Cuare, iiec aliqpid lande dig anul eţiue aienoranIuT. Post UIm irapndii» ad Pwsai 
tmittt, Cţri auibcii et virtute partum, qaem ptaeaUciliţitaMin fuiiae Begem icrlplores 
omiies trididore. £im Glium Ganibj'Mai, qui in repiam succetait , tcdutum homiiujm , 
e( parricidio, sjcrilegifuqtie Hifan«« fuim , liierae tiadant. Qw> inteifect», regnuiu ad 
UagM tranalatiMi ett, nefariM et inpodieos hominai; poctea >-ero ad D«nr«, qui per 
eqtu hmailitin rex crMtut est, vir prawtans, ted non qui lebtis ^siii tiigeiiiem gtotiam 
aeqoitireril Huie eueconit IIC«mi, v»ui(, ianiHtic , nulliut aut Tirtutit, aut ingeoM , 
euÎM vaMttaitm et itc<anliam panca Gctacoran mlllîa repieteerunl, Eo taadem a suit 
secaio . AttaMrxi tmperivn oenitţ qui, ocdto fratre, aliqaan^liu (elit habitas ett: poatet 
vero cum ««ilt9s haheret filiot, n qu«m regem virens Eccerat, ( I>ariui noisioc ) et pla- 
rtni Mcuu fratret îatidiat parevere ; quibus iile eogaiiU, filiM et eoron o>Dia|es ac li- 
bero* crudftlissiaw iateteiait. Ea poUea vita functo, flliui Ochut refpiutn aeoepit , cnnctii 
uevior et innaanior, ooţnatoram eMdcMstraiţe insigntler foaJuţ. Persarutn ttUimas Da- 
nul fait , nou tim lua virtutt , ^Mini «[tod c:aHi Alexandro bellam gf^til , in»i^i ; a quo 
tandem vktoc , vitatn el iiaptriatn amj»it. Sequunlar dei»de Mxwhwnm Reg«« , et Aleian- 
dri Mica e i— re » : qut quanqaam bellkti laudibas «fr«gî< AorutruM , lameti ebrietatibm, 
vaiiis dlvÎMtatii figmestts, amico* un «< «ognsMrvai caţ>)îb«c , nmltis tandnn inter ic b«l- 
Ui civilibas , et iramensa ra^i cupiditate propHaia famam macularunt. Quid d« Parihii 
RegAns diaw, qiMrun llont ploriqu« pra-Ntantat tiabiti rint, Umen plariroi *aevi , im- 
iMnas, batbaris OMnino morîbui apparu«r«t>t7 Receiise «tiam, sî piscet, lugvrthae fla- 
gitia , Heradit crailHitatem , Antiitchi KMi««(, et parrict'lta, Phitîppî qui cum ftomaiiii 
belltnn gestit, saevan «eneclain, at 0Uiew4Ma; Vertei BraritiHoi , t w n M ît a tein , ignaviam, 
■ulttyruB Afgypti Regaat soatartaai iihaiD} miHil etiam T^raiinos înoram lemporun con- 
lUţva. Rflperm pro Vitistral* Harb^o virs el nonnullit alifi Phalarident, DionTSÎoi. 
Hvbfileai, ot inlÎDitoi «tifl« , «[nf velat Imaaai geiieni hmtes describuntur. 

At li RoniMOi PrfcieipM paraerutoainr, bteAntar neceiw eit ex eîi lon([e plures namerfl 
■■loctTuara Ikkkm fabsc. Quisenim digne accniet Tibetii librdfnem^el saevitiam, Caltgulae 
hnOMniMtiMB, atametitiam ; Claadii veconiitm , Heroiiii «celera , et crudelitartei, Ottionîs et 
Vttelli lawivMin , DonHÎJnî pei.ilmn mores, Coinmodt,Caracatlae. Miiimint, IIeliogal»li 
imneaiM caedes ac «ord»? Pancos numeraise intelligo, eorum rospcctu, qui vHot mon- 
slva orM lerrarnio raiperarant: >ed eotisnlto alîos praeter^re institui, quia idlk«t , itm 
fiaem «ermoni daiiduu fiţnien. Iţitur pro qaibasdam tune Rcgibut, aut Prindpibui bo- 
ah, amili ntmero deterrrmi fnerunt, mea quidem senlentia longe nequioroi, qiiam hi. 
fooi v«! nottra aetate, v«l sapatlorlbas.-pro malis honioes nolavere. Quibus qujdem tem- 
porfbttt mdltl taiamii vlrtuttbtis Kejes ac Principes daruerunt, quorum plerosque no- 
DiiMareni, &îii, qula ian fineni dicendi facere tempu* admonet, tăcere dcoeviiiem. Et 
cum tandem oainn nihi auensi o»ent, diM»»imtis. 



«EKED1CTI iCOOLTl ARFIETINI âiaioji FINIS- 



o 



VITA 

GIAPe^lOZZO MANETTi 

ntArrA itet seoolo tn 

01' i^jtLik fbhiTfi ih' Lt^to'tfX Litnti 



C««m4»« CA r#i/. Jtş«UnilBtr 



'7 



AVVeltTIKXKTO DELL EDITOKB 



Oi nn^olarusimo prtgio, ma di severcţuo [oru muMta e diffata ii e ia vita Latina det w- 
ttro Manetti teritla daNaldo Naldi, (/o/Muratori nel T. XX rfe^' Scrittori delle cose d' Italia 
inurita, alia quale queSa di Vespasiaao da Bisticci, direlta con lettera a BeiDardo Del Heio 
ed esittaUe nella Marueelliana , servi di base , al teşno che non ne i ii piu ipato te non 
te una parafrasi pi& elegante : un breve compendio di este ne sembra perdd non dover riuseire 
isgradilo. 

OTaţaiiiektnio'tiigt0eta^V^pnianopţrimmolixi\t!0a$t^^ iKj£(Kfi«eifa Marsand 
( Hanoseritti ItaHant di'Parigi' /. (19.-) erroneamMe- ipul anonima ttadtOhnt detcriUo >- mu 
meno che ntt Vati^no {ehe ben Cenio tre Vite det medetimo aiUore contiene, in Bonta 
nel 1839 in 8.* per cura didotlisiimo Principe delUtS. R. C. dtUo in btce, e che presenia ^ueUa 
tfef Manetti pH breve e del lutto rifasa ) non sard discaro vederla tui per inliero riferita : fot- 
tovi teguire a comoda degli itudiosi ii princtpio ed ii fine di eiia ^diee ManueUianOy cĂe per 
f aurea sua lemplitUâ. e teiieltesza , teUene delta seriito ■d^ KalMi mm moAo piil breve , i 
detiderabile che potta leggersi etso pure in itiampa. 

Indagini poi ben pid lunghe e accnrate riciiederebbe Caeeertara te gueUa ehe leggesi come 
det Naldi, ad AlamanDo Rinucciai; per euiei diee atersimouo a tcrivere Vespatiano,debbasi 
inteee attribnire. la Uttura inianto di gaesto breve e temptiee ,e non det tntto inelegante rac- 
eonto delta vita di uno de piă grandi noştri eondU^ti del, tecob XF. invo^erd se non altro 
a megtio conoseere guetle attre due , piu partieotareggiale e ittruttive. 

Ne forte era da doverti g» tateiare inottervalo feguivoea prese in propotito dat detto Mar- 
land , ehe doi ii Codice della Biblioteca del .&e annunzi ie* 36. opere det Manelti teriUe 
ia mlgare, edattre iltcrilte in Latino., mentre argomentando dat nottro , pouiamodire prC' 
aetdarne invcce in ambe le Ungue it Catalogo ttesto, che e aneo dai Itatdi riferito. 



Vila A GlAfi^02Z0 di Btraardo MANETTI, trăita da ipuila uritta dă Satdo Saidi- 



v^isnnoito di Bernanlo Minetti nacqae ■ di 5. di Giuguo nel 139«., e dai psdre, 
iccondo ii costume de'pii'i dc'Fiorenliiii , fu di pocbissiina etă, doppo 1' avcrgli filto im- 
paiart i primi elcnienti, |>o«U> ad impjiriro l'abbaco; e di poi d' eti di 10 anni laeuo 
«I iMtieo, id brevi glorni li fu dau» ii conto di caua e di ptâ Ic icriltufc. Stette Giaii- 
nouo în quftUi oercixj meicantiti fhio che ebbe ÎS. anni. pot ti riiotM di Mudiare , a 
mesMsi a primi ptincipj delta Grammattca , dipoj alia leiioiie de' Poctt , poi alia Logica 
e finalneiite alia Kiloiofia e Teologia, poco dormeudo e pocbiuJmo nsMado delle lue caie, 
l« <|uali «rano, ed aneora o^gî uno poisedute da woi descendenţi nel Fondafcio dcl 
<Juirti«rc di Saalo Spinto, stiad« co«l chiiNMti , dalie quali ricevetle coinmoditi gran- 
diisinia , perche oscendo glî orti dolla delta casa '\u ({uelli della Cbieu di S. Spirifo, 
loce un uncio, cbo pataava dalie sue caM in Convento , e di qalvi.con licenia dei Fraţi, 
a ogni sua poaU se ne pusara in Convento e io <'.hie>a ; ijui alia Mesia e a Ear« oraiioii«, 
e quivi a brti le^gore varie l<eiioni e iniervenirr alle loro diipiite, ed esaendo qudli' 
Bel^tone copiou dj unmtni dottiisimi ne riceve mollo comodo. 

Stelle Giaunoiio nove anni in qneita vila, e wmpre in caia , nel qual tempo fenr 
lantti proGito e iielle liiigue e nelle Kienuf, rbe (|uando cominci6 a praticare e p3»are 
li Pooli , e lilrovarsi con gli altii in Piatra e altr»ve da tulii era ammirato i^ somma- 
UMBte lodalo,(« parlrcotarmonte ila JT. Ijonardo Hrăni d' Aru/ro uomn dotliitimo 
de' luoi tetnpi , e allora primo segretario delta HepubblicaJ e oltre alle «irtii e scieUK, 
che sveva eia uonio eontinentisiimo e religmioitno e dV>tllni cotttimj, e tapeva la Lin- 
Ijna Ebrea otttmimcnle, si come la Greca e molie altto. U'antii 3S. piese mo|ţlie. 

Pu di collegio piu volte e in tale olfiuo fece dne Orsshm rtortatorie alia fiustisia 
iiolto bHle. Ffl piâ volte btto degli officiali dello Studio a riformarlo. VeW anno del Si- 
gnere lM7 fu naudalo OratoK a Genova, t'u fatlo^deglt olliriali per porre un baliello 
di Scudi lO/iOO a'contadini e diaielluali, e Io pose con Unia oqaalită , cbo ncstuno u 
dol»e « tutti Io pajaroBo. Poie con licenr-a di Papa GrifOrh una Decima a'Preli di 70 mila 
scudi e ne fu dato îl orico a M. Oiannoiio, che non ii pOTt6 meu bene io quesla, cb« 
iieir alira. Era incorraitibiliuimo, ah mai scceltu pte&enti. Fu t»Ho degti offiziati di vea- 
dite a noQ voise pigliarc un qiiattitno per lira , cbc a lali offixiali era stalo anegiiato 
per qsello che ritquotesero di debiti rccchî, e persttase îl medeiimo a' suoi oompasoi. 
Nel 1440. and6 Vicario di Petcia, e in questo, come in Intti gli altri ofExi che «bbe 
nel coatado e nel ditUctto, nou voI« tnxi che si pigllasse i dirîtti nelle cause civili, • 
tulte si ÎDg«snava di termiiiarle d'accordo, (acendo fere dilaziooe a* debitori, e proracl- 
teodo lui per loto al creditare RÎ aftalicava in eonclitdere paoi e formare le ininiiciiio. 
Nel 141S. fu mandalo Oralore ad Alfonso Re di Napoli, e svnlljiato dille gculi di Nîceolo 
PiedmHO, da !4iccolâ rU fu tatio restituire ognî coia toltosli. 

Moii M. Innardo Areliăo e M. Gîannorio gli fece l' Ortaioae {inehrc. Fu mandato 
dalia Signoriii a placare Papa CreţOfio , che allors si ritrovava in Fireaie, sdeguato per 
la morte di BaUaeeio fatto geltare daKe firieslre dai Gonfaleniere di Gintlizia.e riinediu 
poco appressD M. Giannotto per la viilii soa , che uii legato di Papa Huftaio non io- 
terdisse la citii, e leito d' accordo con seco, e lutto fu approvalo dalia Signoria c dai 
PoDieGce. Nel 1444. si oppose vivament« a nna legge che lisguardava ii tempo a dietro, 
o cw iHlto che si vincetse, per roslinaiiooe di quelli dello Siaio, ue seguirono tutti quelli* 
diatrrdhii die M. GiaanoHO aveva predetti. Noi 14*5 andA AmbascUtore la leoood» 
volta al Re A^omo nelle noiae di Ftrrando, e quivi a Napoli fece una ballissima Or» 
xhtu in lode del matrim&me, onde ii Re Io vollo lâre Cavaliere, na non »cc«tli. thi-- 
bitando di uoa ii procaccîare în Fireoce con tal ffiado troppa invidii. 



4 3a 



DE' R 1 C C 1 



Ehfct eomrioÎMW drife SigBAriit M titoroo di tmttMKÎ in fUion a uattaM con ii 
Papa. Ifcl H4ft andA Ctpitano di I'jstoia, e piscificâ (utU la citti, e ii cotiUdo di «im. 
Fu tantâ >ua sapMM procutalo da'Piitoleii che foiM confermo per un allr'aono, «con- 
POW in Ui luogs l' JWfTM iii ^uHIb dtli. Eswadn morlo net l44A Papa i'vţeaw, e Creat» 
Pipa A^fou^Ja ătti ri nundA >l wlito anba»ci»(ori a rendwe obadtcBM >i Papa, « dl 
Ula onorwolitsina a«basc«ria fa M. Giannoiio, at ^uala toeeA a fara l'^na^M «furono 
■Klili in pubklico coaciilara neHa ula , dove ii odouo gti aBluMiatari <!•' Bn : w*a noa 
piu utata con gli Oratori fioroalini. Fa lodata da (ulii gti aiiiHii, ch« arana tnltî li 
priaoipilt dalia corla • di Roaia, uimaiafnanifl, e <'on mararigliosi altaniioai; vdita. Noj 1 44i 
fu efello Oiatore la Una mila al Bo di Napoli , « per la oiorta doi Daca di Milatio 
«M vr andA aUrtatoaU, e h maodato Orator* a Binini ti Siguor Gitmondo KaUtmiy 
^Mi» rJCOnciltiS ci>« ii Ihtea {fOrUmo, e condaiw) d«tta UalatetU a'toldr d«'rior«ntitu. 
"M (448 fu tnaiidato Oratort alia Kepubbliiia di ^>vna , dofc ti porţia »ţr«ţiani«nte, a 
etmtro alia voglia de'poieoli. Oti in pnMtIico al Popols, « Io dispţne, e panaaia w 
condo U lua intanzinna, Bebbane poi non na segai l'efibito. Mal lacdeiimo anao Ai man. 
Htta Oraloia a Veneiia , dove jtette molii mtai, « *e na tnrnA a Kiranra. dova non 
prima giunio , per urgenţi cxi *i f« la seconda volta linandalo AmbaiciatoTO, tpiivi li 
Iralletina molii mMi; ed areva ridotlo le «ne eon la uia dvitraiaa in lamtDe. che i 
Vanaiiani oriiro volţi a fara taoto, quanlo rolevano i Fioraatinî: ma non piaeandc a 
Cctimo df' Me/liei , cha altora reggCTa Firenic la cOncluMOfte della pa<M) ron i Veaasianî, 
vt mandu prinu Piero iiio figUsolo per aiato a M. Giannoxio a a Heri di Gint Cepp^m, 
primi Oratori, dipoi priTataiaeate uriaşe a Plero, cbe se ae lornauo , adalla Signoria feca 
rtipondere HBia tustaaiia airuna a M. Gianaoiie 

Noi l449 tu fatio rn Firenta deffli otlo di Batia , doi quala UfKaio ebbe ijiuiii ttitto 
ii poodo, a in oompa.qnia di M. Afwofo AmaiMoli fu mandato a roprimera earti tumulii 
eatiiati dai Ohm d CrhtMC e da lltifMtitmt Onini , toldali de'Fiorentiiii în qwello di 5. 
Hînialo a) Tedeico, e gli quietd. Hei l4sa aiidâ per la RepabUica la «fsarU «alta Ora- 
tore «l Be di Kapoli , dove ii trattenna asiai maci bea «iilo, par e«viare cbe ii Be nou 
si collagaMe con i Vanguaaî, ii chi non gli Tiuic); ma ■ bene per It grasia eh' agii afova 
ciM it Bo , gl> riusci Mirare i Fiorentini e le robe che aweviBO nat Be^o , e per «tii 
otlenn* mohi saWooOMtoHi , e di ţaivi ii trasfcrl Oraiora * Bona a Papa KîeatU, dai 
qiiale fu fatto uno de* S agratart. 

Nai l4at. M. Gianooiao er« di CoHegio» e 1' impciaioro Fedmiţo aiiifamda a Roma 
per la corooa pătai par FErenn, e M. Glaonoxu» fu alettn ano d«' venii ambaKiaton 
pet incontravlp, a )ţli fu comnuHia l'Oraeiiwc. In Fjrenie poi M. Giannaiao senza alcuno 
ritpaita rispoie a Coăno de' Medici cli« gli tîinprovorava la pace nnn ooncluu coti i Ve> 
iietiaai , e gU ntatlnt che di lulio era lUlo cagiooe lui. Aado la Signoria a vitiiarc riro- 
peraUf*. « M, CaHo tf Artxta foc« l'orailoiio, »i e«Mndogli rispo^to da M. Stita Piceo- 
Itumni in nome dnll' Imperatore iu liagna Latina , coma Iutii avevana pailato.li Si|{norit 
comanda a M. Cailo cbo repUcaui ea tftiipan , it ^uale i>on ko voicndo bre, li iiiguori 
pregorao Gianneata che mppliiae, it qaale oro « t tm ftrt aialto meglio e con ataggii>re elo- 
ţMMta.chiC non a*«va fatto prima H. Cari» preinediialo; e dipoi fu elolto a teiter com- 
pqţnia all' liapeiatore, irmeme con M. B^rturda Gimyai e M. Carh fandolfini, ea Itnou 
n Irailanne c«n 1' Imperaiore molie tettimaite, ed aveiulo in qnel lempo lî Fiorentini 
ţueira coo î Voneiiaiii, M. Ciaunozio alUcco pratioa di pace, rioercone- da Ui, coo l'Ora- 
tOT« Venaiiauo, a ti Irori molte voii* in laa compegaia , di che ne fn icriuo io Fireas* 
'la'Mer«3nli reiidanli in Roma, o fu ii lutia iniorpraUtii siuitUameate , a tal che egl) 
na p-sreo uui, e dîero occaiioii* a qvetii deUo SUIA, cke per allro gli volcaua male, 
dioalunoiacH • operaroDo «li aiaaieca che mhi fa pa^siu ii iMaţ» eh' tgU ateUa a. Roma 
e si perie it luo salario, «U che M. Giannot») dolendeii con Commo de' Medici, dicono cbe 
|lî paito in i|u«u maniera. 



VITA Di G. MANETTI 



iS3 



h er*âtv9 tkt f/I «mM 4tUA eiaA * dtUo Stau fnui»* i m Awurtw rhiâmnr ţtrffi, 
tU 09» U proprh ptruna t con k pmprit latiMU « ^*tuţii« fnHteo iâ iGvtrti liiofM 
t tempi V ktmmo Mittala: eirca atla peritoa ţ/H i «vfo a ie « HHIa Firttne ifwfify t pianlo 
i» <Mte per la mia paui» mppartăla, mw fmfemMifo a fitika «e omrtteitda tOlfeia» at- 
ârnai ^o P^f' diJk mutau, fmm ii ţmdla «Ar w^parttee a ti crede rA> iMM 9H^ **> 
m Ao pafalf t/ftHiaaaurHe e M mi* pnpria pi» <k« akm» Matltao di Firenee, iu mda 
tkt atctmit iM» umma di pnini IW.OOO, t Dia ia iha aia» w»i «HK> ttoMt» ia pralifM: o 
tolfUigtnze eonUo Io Stolo, e aii pad tuett mtiuiato \ ma *fM doo€ io Ao litt» potrr -per- 
ftrr amto e favarf 1 1» coaiiamamtalt (at*o. St^k uffiti eke h aatminitiralt nttta riftd e 
fum â aUKtfemo im cAc MMMr* ia mi aia ţortato, a tuUi voi ~ HiipcMegli Cosioio iţra. 
Um«>nle, lodiixtolo e coMmtndMidolo «ui, na M. Gi«naouo gli wggiiiaM — BeiK ga, 
ma o te e m lutti ţU altri 4eite Stata i nat» U pofamta t i tke ia aa ko rittaaU t ta yraxia 
tMe apprrua voi ft tiporla. 

-<.. Lwendo pol i»c4 l4si. VicariO di Manile, preugo cke qwllo ivevji a etsere 1* H- 
lifim »im itfRrio ri »i)o|t«rA ttiHo, che fijcfl f«re HO, pact ro qiiel Vicarialo di qaistiofii 
inpoitjiilmiine iiiirigH* « <(' iuiniciii« voccbie e iiiorlali. N«l leispo det mo ulll«o |»r<i- 
iletto ai poiran grantui, iralle ţtiali rH arr«TUri «d cmoli luoi dflitwiirons dt diitrug- 
gorto, • CON Utto ohe da Kfh di Gine Cappotii foiie ralto loTRar« a Fireti», e da lui r 
(la aliri amici auai aiuUto, e ctie rglî prevdlctse e «inoscţise m3tiir«*Uinriit« la sua ro- 
vliu ao«i «i polar rimediare.quaodoglifn poilo dlgratuxn Dacali 199 per ciaKana por- 
xiOMc della .... cbc ti avMsino a imporie, lomina ineomportabile iile fuv fiieairik e beni 
cli« gli «rano fflitail , aT«»40M piinta vcnduH mia baona pnHF, inaudu Franeetea SaerArtrl 
a pirIjTO di qattu cosi gran diiotbitniita ad uno di ijoeUi dcl Gnremo doteodon, e gli 
fii ritpoMo: Baet in/traiilai aon nt ad morttm. Tomo Praticctco da 51. Ghnm>zxo, n 
dettoijli la ritposOi avuU glj andata mottraiido ii riaiedio. M. Oiaanoito glI Tirp<»e — fo 
iiiUado amtU ien« U fia* di eoitaro: el erit ad roortam.fwrd corporrâ «t oon anim», Md io 
faei H ^ ni a me, me a ma /IfHaOfi potrâ rstfr 4elto dfh nan Mia vtato r ofjtsh dl 
taoao eittadiM vtrsa la mia paMa I» offm toMo, e prima HeţgtrA di aUcadoiunt i ţrvpri 
fifliuoii t la donna, t pIjHeroaimi ntaatario esHio di ^wlla patria ehe mi ha tmtriTo e rHe 
io io taato aaofola.prima clu far coia foa la ^Bufr /* offenda U Stfuore IXo, e totio ipnie 
e earild di Reli^onf oppriam i miai einadini e gli aomini dtlla paMa mia, la qvale arenâo 
ro ptr ii pnualo itmprt oaorats^tiart creda akaao pdtrmi {ar cad«r* iaprnmro € oprrarr 
in afpatHa. IMerasl Veri di Cin» €app»ai d'ogni »o infcirtvnto, « glt dii{iî*cet« per )g 
«.'ondixiooi ddla cilLi non Io poler llbcnre da tanrs notutle e noti Io potef« siuiarc 
in Uiiia *tta afllixioiie, < Irovandolo un giorno gll Aiism: Okmnozzo , mi ditpiatt ojni 
lao aule: mai» U awiia . eie enttoro mM mm tontenti dH fmo tino a fvi , ti»zt vofhâita 
fartt peffi»,e mi i nato deuo rke te ta aon panterei ti famnno metlert iu Carcere. 

o™ vedentto M. Giînnoiio dov« gl' Inimiri luoi icndovanr», tra w meJesîMO dine: 
la priftone non iiitendo in metto tdcne di andarr , ni poyftto restare in Fireme, ptr tuere 
UK CavaUtrt da Mortmio t da Mocani: e pagato per qoMt» iteisa gfav«t« In poco 
lempft piA di Dtwaii îiwt.e in aito rtesio giorno piii dî altri miile contanli. pr*w riio- 
lmii>n<> di andanene a Homs a' wtviii di Papa Hierola , Aave gltiiilo glî Ttr 'lai PontcBcc 
nltre all'offiiio dd Scgretariaio luegitato dl pro»vi»(oDe BDO Oucaii 1' ann*. tntea in 
F{r*nte per <[uelli doIloStaio la ma partfia ne fcoero grin caio, t operirono con ta £5- 
gnorla che T4igunaM«ro itna Praltea de* primi det Govemn.nelta tjuile vi furono di <)tielli 
clie Io volerino in tuno dtaniggere, ma presa la pari* piA mile gll fo anegnato dioci 
giorni di tempo a comparire in»»enw eon I figlinoli a giniltfictni , e fcoera flMutl tf 
CapiUBO femirgU uo Praceuo cotitro, e fiMi troTando WM ilî iftagginr momeiito gli 
diedero iaqiiibJoae . che M. Ciamiotxo avem compoHo hb libro DE D10!l|TATE ET 
EXCELLENTIA HOMINLS. a qnello deJrean at Re dl KapoH in <ţtie'tempi ch'egli en 



134 



T DE' RIGCI 



nemico delta Cittl, e foâionlo pnbbliure per bando pubblico a Cast, in Pitita, e in 
Moicalo Niiovo. Quetli che Io p^ne^uiuvano aviebbero voluta ogiii aida coia, eh' «gli 
T«njiw a ţiustilkani, ed eranvi di qaelli ebegii avtvaoo laltâ tJuignaiBento d'occuptrU 
lutti î sua beni, e queiti cb« Malo ([li erauo emuli ruiouo:M. luca Pitii, M. Diotisatn 
heroni, Siceolo Sodfriiu AI. Ă^notO McimnoU e umili , li quali tutti in progret»» di tempo 
rovinarouOi Seulilo M. Uianitoizo qtmsu penecuiioiio sUva in dubbio qiiello dovcue 
Ciro, e dai Papa iv cOD^igliato a tomare, e per Mlvarlo da osni violeoza to (ece >uo 
Oialore nella citti. 

Ariivâ a CitU di CastetlOi dove gli era slalo Krîtto che troverebbe un salvoconJallo, 
e che glie ne portava Giae«mito di l'omma&o di tioggio, luo pareote. Uitrovâ Giacomjno 
e domajidandogli ii ulvocondoUo, gli riipose nou ne saper uieute. Accorsesi M. Giaii- 
uoxcu che lallo era tttto per hpaveBtarlo,che nou dovev» venire iiiitanii» nu conSdato 
neir inoDcenu sua c nelli favori e Intlere di cieJeiiia (atleţii dai PoqfeGce, percbi te 
n« serviue in ogiii occasioae, si risolse d( cooipariie. Avevaiio li suoi emuli dato ordine 
al CapiltQO de) BorRO a S. Sepolcro che Io rilencuo e Io maudasse a Fireoie prigione, 
ii che queU'uomn da bene iion voUe Tare allrimciiti : ie ne vcnno aduni|utt a Fjrenie e 
tfîivâ b sera del gtoroo aalecedente, che (.piiava îl teiminoaMegnatoli: iiieuo»i »lli« ve- 
ste , i^e ne aodu io Palaito della âiguorta o inginocchtoni, Iraltoti di capo, parlC» al Gon* 
bloniotet ed a' âi^tiori în questo modo- \ 

EectUi vuei Signori : u h actssi tenito e o^Mtta a ^uell' ItUio ekr m' ha erealo , nel 
modo cit io ha folio a ţueito u^io io tara degno eU ilatc a' picM di S, Gio. Ballisla. Belii 
meriţi eAe ie Ao di tanle fatieAe rimtllo ii giuditio a vostre StfMorit, aUe fuali umilmtme mi 
nutomMd»: nh piii per le lacrima che gli abboitdavano potelie pailiUe. Fu pianlo altresi 
da aiolti di quellî siftuori, e deltc^li che si andesie a rtposaie, che qaando Io volessino 
Io mandeiebbero a cbiamare. PartUsi e andouoe dai Capiuoo, che Io ricov^ trata ed 
amorevolmente, e sJdoIse coa seco delta maligniti della sua fortuna c An suoi caai avversi. 
L'altro gioTno coasun»^ in visitare li priucipali Citladini delOoverno, preganduli l<H.ien> 
conlţoti di adoperatai ia modo che eigli ottenesie licenţia di star<ene fuori di Fireniv 
ScuMromi tutti, e dalia maggior parte della ditâ bx visiuto 3 casa. Oiteuiie finalmeiite 
liceiiiîa dj stare dove |^u glî piacesse, e matttiidosi io ordine per partirsi, oocorse che si 
ebbero a £iro li Dîeci di Balia cou grandissima autoriU, e cod tutio che da qiicHi dello 
Suto tostero mesij in nota quelli cbe avevano e dovevaito esser vinti, e fattono le pra- 
ticbe consuele, e cbe M. Giauaozio appreuo di essi nou avcssi parte akirna, anii, come 
dai delto sin qui st vede, eglî fosse esoio e mal voluto da loroţ noa di raaoo eglî fu no- 
minato da uno del tuo Quartieie, e come si seati ii suo nome, con tutic le Civo tiere 
reslâ uno de' Dieci , dî che la CitU mosito letizia giaiidistinia, c qualun<|ue poiea libero 
parlare dicea i Ora dovrebbeio costoro conoicere che quanto piu ceicaito di abbdsMrlo e 
lorgli reputaiione, tanto piîi l'eialtano, e gli duplicano onoro; e da qucito fitto si cooo- 
sce cbiaraoiemte. QuatHo ta ^onld e virid ietap/e ritpUiida r. xia coiroidula, tnasiimt m'ctui 
Mffenli f ne tempi stnitlri , t dove ti abha a dependere dalia tvloHlâ di piu d' HM. 

Portossi al loUto tao M. CiBDaozto in queH'uRuio, che duro scî mvsi , prttdenlissi- 
mamente od egregiamcnie »on îolo togato , nu etîam armato > perchi andâ in penona 
airetercilQ in compagnii di Btrnardrtto de" M<diei suo Collcga per Commihiario. Dicde ii 
baiiono al Sig. Gismondo Mtdatetia, nel quale atio foce una Orasione oiaiavigliosinima. 
Finito l'uf&EÎo si riM>lvâ a pariJre, e di iiuovo con qualche difhcolti Oltenulo liceniia se 
ne torni a Koma a servire a Papa /(ict«la , 11 quale in qucl tempo nori , e dopo lui 
wccesse Caliita, che minioune a M. Giannoeio li inedcsiini oaori e uliii, e poco dopo 
ti principio del imo Poalificato accadde a H- Giauuoiz« dt andare a >'apoli per rlmedîaro 
alia cattura di un suo giovane, che da uu aliro Fiorentino, per guadagoare ti quailo era 
sUto accasalo di avere estiatl-j denarj del RegnO coulro Io Leggt del Re, che imponevano 



rttk DI G. MANETTI 



i35 



I 



atli tMnigmsori pena d«IU vtU e driU roba. Oltenne M. GiaDnoiio dai Re tulto 
4|uanlo ileiiderava , e <li pii Tu rrcerco ila lui dî aniJare a sUrtene a IVapoll, II ctie M. 
Giantioi/o Bccelti, e mn liceoxa dcl Papa m tranifcii a Napoli ; dove (UI Re fu (nio 
ilcl tuo coniiglio c Preiidcnie della Sotnnufia, con I'tovvisioiie dl 900 Ducali raiiiio, p 
in Ire anoi che li itelte compote moltis3in>e op«n, etl era gratiisimo al Re, con îl quale 
si alTaticjva loolto per servUio de'Fiorciitini Tciideiiti nel Betţno, da quali era aiMii 
amato, ed Dooialo, e parlicolarnente avcndo ii Re concesio al Conte di Teqtiaeoxto io> 
pra robe di Florentini rappresaglie per J}ui-iti 90,000, laila. Noti oiiaute cho tali tobe per 
la Riaggior parte CoMcro di quelli, che ueiranuo itsi. erano ilaii du'Govc manii e l'are- 
«ano roviaato>si sdop«r6 di raauleta, ehe tnit* WRta alcun loro cmIo eipeta fnrano lo- 
sttluite a' patrooi, u te vândut* <oine le nou vendule. Rilorn6 iu queilo tempo a VU 
rciiio a Tiiilaie Qli atni«i ed i parenti , dove ai iralloiine onotattiunumeule ammiralo , 
beii vi&to od «xamxato da tulii, dtpoi se im loriiît a Napoli co» Cerniuioa inteniiione 
di Mivire ii Re lutto i| tunapo cbe gli ayanzava di vita. 

' Mori Atfonîo e dai re Ftrrando gli furon coiifoitui tutii li suoi Privilegi. Nel I4S<. 
mori CaUul» e Moreite nel PoDti6calo Ph U, clic glt confernâ la legreterK 

RMuBe M. Oianiioiio iasteme una bella, ricca c nunteroia quantitik di libri con in> 
teniioite dl Isre una Libreila nel Convcnio di Santo Spiiilo di Fireiixe sopra it Novi- 
/iato, e tnelteva ad efTetlo qatito <iio pcn^ioro , ma morle vi si interpote, Net ltS9. gli 
reflne una rogna aisai fattidiota. Era penona atiat wttitaria, ftava astai in cau, non ii 
inlraltemTM^ o poco con gli altri, e qaalehe volta v^ondo dimolti ti sarebbffo corn- 
piaciuli di tagionare o confabulare con leoo^se ne itaccava prettoe «ava dire: h rojth 
piulloUv aptr piu parttxM Piteaţi di ţraeme, ehe Mar fvwi « perdtr tempo, o $a»ndăre tf 
My/ic U caprieet di mum, Era leligiousttnvo , odiava i viii, deleitava îl ginooo, amico cod 
gl) amici e con i nimici piacevole, e di quantoKrtEM mai Cece invelltvc contra neuuno. 
Oii pareva che in Firenie ddq u i-edesseio uoniîni di qtiella virlîi, che erano alati li 
padri, cd avoli loio. Delestava la poca fedc do' V'eLiexiiinii ed era libcraliuimo. Odiava 
gtanJei^etite coloro cho hanno uiu coM in anin», c alira ac dimo^dano cwi le parole. 
Coiiobbe io ultjmo tendo in Napoli, come k deilo, sccoudo la opinioue di &vicentia , cbe 
la rogna ne'vecchi era mortale, e cootigliatone da' Medici so ne andu a Bagui di Pot- 
Euolo , dove si bagnâ quattro giorni, II quarlo dicono ebo fu piew> da una feljbre, o ii 
tece rieondnrre in Napoli , dove cristiaoameule mori alli ÎS. d' Oltobre ifSff. a ore nove 
di notle> di «\k di anui OS. e meii quattro e di ventuno. Fn sepolto con ewqiu'e onore- 
voliwme, e cou la p^ienza <li luUi li «gnoii KapoleUiii. 



O- 



'ueUo i qnaiilo, recapitolaiido ii puu diro dai Naldi, ho icflllo di M. Ciannozio 
MaDott), del quale in aliro luogo ite fao trovato falta onorata meotione da periona, cbe 
poco amoievoU, in vita ii taoque qucllo cbe dire doveva ; nia neUa inorle iiia ne lece 
onorat isiima tncuitioiie con quetto parole: 

Set \i:S a di i di Xwentbre ei fu Uttete di iiapt4* eht a di 27. iT Otteire fra morlo 
m. Cianwzxo Mântui, elo^nliuimo Oralore e Camdiere. A di S. di Sovemtte u festro tf 
silf tse^ttie in Sento Spirilo. -~ Potiâ părere a molii che io mi sia allargato auai uel de- 
icrivere le aiîonî del Manelli; e di altri di Famiglie Qlustii e di uomîni uoliuîmi, ouo< 
rati e grandi, me la iia paiiata teccamente; a quali per ritpoila voglîo che bailt^ cbe 
io non mi son mosso ai per psrentado, nt per amiciţia, cfac io abbia con bluno «le 
:iiKM, ne da mi ricercooe, ma percbi kggeitdo la vila tua sepolta, i« par6 ii pnu dir 
coil di coaa b«n cusiodita e da ptrticolarl t«nut« in samma reneraiione , e earîisima 
nelle «ase de' Mmelti . mi 6 ptaciuta Ia inlt-grita e bonţii di queirnocno, o p«r6, per quanto 
e.iuto in rac, 1' fao voluU fare piii palese, efarei oo«i di nolliallii| na eMendo le *it« 



t36 



|^E>' RIGCl 



loro deuiiltt da penooft tiUAUtiuint, e pubbticftte alia staapj, mi k pario sup«ifluo , 
«Jlrech^ qu^xo volmne, iL quale mi cruu, c uui, tra mano, riusctrebbo troppo graiidc, 
e quasî uicbb» impotsiUU condurti a'notlri lempi, in quil modo chc , oon l'aittlo di 
Oîo, diMţuo di liira. 



rrMmi« di VESPASUNO n BERNARDO DEL NERO tilladino Futrtntmo dri 
Cmtntario (UUa vita ii Hmtr qUNNOZZO UANEITl 

Bumio Uaio pf4gaM 4a olcuno anww ck' io faeei*i una note per via di riconto 
dt qiteJh eh' i« taptco tUila vila di mesttr &iaiitM»K> Manelti , ptrclii Alananno Rî- 
nucciai. uomv doUi$»iwn t4 tioftuMiuimo ţaettse la viln ina iMina, aecierelii la titt- 
vtona dl fanto dtyno tiomo iwil ptriMt, ernw kanno fatîo infiniţi dtgli altrî ptr nim 
ei t$nrt cAi gti abHa mandati a memoria d«fte Lttttre. Foita quttta nota per via di 
ricordo, /^irono alcuni che mi ditterv, eke tartbke btru tarta trantcrivtrt cvnxe itava , 
e Uuciaria apfrttso di qtugli , cht non hattno nolizia dellt Lettere LaiiM , ptrcki ta 
fomo di it d«<;no eitta4itu) futte CMÎ aJf<i loro noiizia . come di qiunti cke $ono UttC' 
rati. ţtr itvert dinami agii occAi una *■ degna imtatiotu, di natura ehe u /uite tuuo 
tu' Itmpi dt' ^e$taniitiimi uomini , du ebbt \a Bomana RtptMiUea l'a»r«bt/«ro iiUt- 
*trato colta memoria delie Leftere. Ora chi itggeră quetlo rieordo , 9 vero c<MN«iiit(irtola 
dfUa ma vita itaga qiulia gA< u' » «criuo «mta iapnftriavmta. leiua «rcrui iori»o 
w nan qualtu it t*dulo. a uâU» da Jtii. ch$ ero- WMrMMt<«f imo dMa-vtritâ, fwanto 
itfMunot NC eoHoueasi mai. Chi Uggtră aduwht ţmM brew «mnnvnUtW» deBa nia 
vita nam ripnmda ehifă tomfoMHWeou nwitonotcrUte ornate, «omeiiaareMono po- 
M»fan dm cM avnte migHtrt ttih fpiit omato non i tn me, euentio atitm dalta 
mi^ p rt fef ione, e non avendo- cfafo opera aUt Ultwe Latin», ma (u<fo fuello , eh' io 
10 TAo imparato con lapraiita e eon ratiidua eonvertaxione , o avuta eonpiit uvmini 
dotli , r moMiiii^ con Messer Gtanoozio , roJ f uole conoertai anni quatlordi^ii o piti. 
£ te mai ho aculo notisia cCakuna coh. fture o magfUtr parit le pouo oJlhbuj're at;M'le 
da tui. Ora avendoh foita, iranitrivere e daio fim a.qtusto brev* comentarioio m' t 
paruto mandarla a voi, btne/ti ella tia o/una da ogni ornată tliie, e mauime a x<oii 
al fuofc fono tute mandate alcunt opere di Metur Uu-iiUo Ficino piene di elaqutnaa 
e di dottritu. Artie folo riipttto alta veritâ t tetier falia quttl' operelta per via ii ricor- 
do, e non a allro fine. Dipoi m' a mono le cajioni deife a darne copia e mandarla a voi. 
Solo anelu riipetio alia ma mia « a' tua laudabiii ooilwim : ec»(Me«r«te pf r quula ta- 
tua ialofrilâ e ta tuaiinneuaţ bonlA MUsatMo o fraude iyniuna, e ia siinuiaston« etttrt 
MM MMpM aliena dă lui, ed avataUx trmprt in grandiaima a6oininasione . dieendo 
esttre la pi& crudele peste ehe po»ino avere gli uornini. Conofcerete ancora le dtjnt 
eott fatteptr tui in ottort ed etaltatioae itOa tua Cilta e quanto onore egli abbi fatto 
alta tua RepubbHea in tulit e luojhi do» e' i' i trovato : Vedirtte ancora la gratilu- 
dine matali datla iua eUtă,non allrimenii abino fatlo alcune altre Bepubbliche . dopo 
tanie cote degnt falie prr tui^ Cotioicerele ancora la varietă della fortuna quanto ella 
abbi poluto in Im,* f»r quttto polrete coniiderare qttaalo ti ppua poeo iptrart ntgk 
uomini t mUe aptre loro, t che tola bitogaa tarare in Dio col btne tarare . ptrehi 
H bem â tempre aoato ed a, groadiitima- forţa , come vedreM in Ueuer GiafiDouo, 
cht per la. tua virtii 9 per ta peruveraam iei lten« opomr* «titt 1» tua»** « maU «A«< 
gli furou» voiati (art tormrono topra U.capo.di-On glie tordmana. Anâalo ^iior»Aito. 



MM patria vohntariamenU € prima da Papa NfccoJa. dipoi dat Be Alfonso fu in ^nm- 
dissima riputasione e ntito onore t nelh tttUe . comt ti vede. Vtdeti ancora tiel trmpo 
fiio in quania gloria e riputaaoru fuu« la cillâ di Finme. Ttttle quitU trntâ td 
fjufod'fifâ dtlla fortuna saranno esemplo alia vila vosira in non vi fidart inppQ 
nella protprrită dtlla fortuna . ma lempre uare eolC animo Muptio , dubitando de' luiri 
vâri «ui. i quali non $i potsono fălire te non col Iftne operare. Perch^.come voi 
taptu, la fortuna , itcondo the i di/finita da Sânt' Ăgottino , nel libro coDtr* Ac«- 
(lemlcos, non i altro cht la votontâ di Dio . alta quaJe a volere fugyire , tatii gK 
atverti caii di quella si fmjQono col bene optrare. Voi aduneht . teeondo ii poter» 
« lapere vo$lro factndokt , di quella non poutt ptr nulla Utnere : vtdtndo Mtutr 
Giaonuzto che la vinse con qattto messo. Saracri adttnehe quetfo comentariolo «mm 
itno tpeeehio innaiui agii occhi : itdtndo tante wtrittă itguite non tolo in lui , nw 
in tulti gK Uati di Italia. £ fono U eo$e paualt molto utili « ntceuarie, perchi 
tono etemplo atle presenii. Piglitrrle lulunche qwsio mio breve coauntanolo eomt 
egli i, e sf non foist quello che ti conttrrebbe a toi : igniuno pud dare u non fueJto 
cA' tgH ă : h it do voUntirri qwlh d. t te piil aveui piii vi tforvi. 

Comentario dclla vita di Meisere GIANiNOZZO >L\NEm composta 
j^ da VESPASIANO e mandata a Bernardo Del Nero. 

M. .> t-'^ii'. 
es&er Oiannozzo Manetli uac^uo oell'aDno 1390. a di cjiiquc di Giu^no d' onoraţi 
paitoli cliiamati i Manolti. Ebbe ii pidro noms Bernardo. Esseiitlo di pocbi aitni Io 
man'lâ tccoiido la eoniuetudinc ilella cîlti a impara re a leg^gcro c tcrivero, « conseguito 
in breve kmjio dj up&re qttanto s' appattieue a uuo che abbi a eu«ie mercatanto, leva< 
tolo di quivi Io pose airabbaco, ed iu pochi meii raiiM di quella sciealiadollo taoio, 
quacilo i' appiitciicva a uno Mmile «iercizio. Ia et4 d'anoi dreci ai»]() il banco, «d i'n 
brovi nnsi gli fu dato îl coiito della caua. Istato, coma â d' usania, alquanto tempo alia 
caua gli furooo daţi a teuere l libri, dore iitette parecchi auni a quoslo eserciitaFâtto 
qa«Uo comiodă a p«QUr« mco medetimo che fine vi fiiise drento d'acquislare o bni] o 
gloria, e a &e e alia caia sga , e noit ve Iu conobbo, m.i airoppoiito gîudio) oon euere 
meiio igniuDO se none Io tludio delle I^lieie, e per queslo aisolutameole dilerminâ 
pospoita ogni allra cuta di daivisi eisondo gii d'aani XXV. 

Finitce.~\^iti KL Giannoiio aoui 63 e n. 4 quaudo pa^M dalia preseiile vila, Feceteli, 
come raerilava $1 ilnyulare uorao uno deţinisiimo o^iequio , e ve^lisii tuti! quegli di cau 
di »«ro, et a un oueqai v'andarouo tulti i iignon o oartlgiani dclla mMtti de! fte e 
tuni i gentili uomini, e non vi rimase nono igniuno dj coiidiiîor.D che uoa andatM, giu- 
dicCKH , alia Mpoltura. . 

Faiâ qul memoria di tatte 1' opera A» lui oompoete, in volgare, a t\t> cli« iia co- 
DDune a luili. 

I. DH modo deW allevare i figliuoli. a M. Cola OaeUoo { meatrc che f» « Bagoi di 
Fostuoh) 

II. Lode de' Ccnoveii : mamtato a M TomKO da Campo Fregoto. 

UI. Ikloria du' (ieiiovesi; maitdala ai detlo. ■» 

IV. Deile Lodc di Madoimn Agnc&a di Num.iiuia di Spagaa. 

V. Eii-iiiaitone e giMiftcazione di M. Nufjno Cusmauo « preuo di M. todovieo mo 
padre , dei qvaU avemi perdata la graâtt , e queslo Itlrto (a resttlui neUa grazia dtl padre. 

VI. Dialogo della morte del Ggliuolt^, ehe fu disputa a Certosă. Ubro di gnndiuima 
eogmtiotte. 

VII. Degti uomi'il tlliulrf cli« paturOiio 1' eti d' aiini «usauta. Comncia -t Adamo t 

i8 



iM 



eieae ii^M « Nicolaio Kiooli, e di tuiti serie* h tiu leto: opera di moUa eognisiaae : di- 
rita i» Mri ui- 

rin. Coqlra ^' impj e tetkrati Giudeî lÂhri X. di molta grande cognizioat : latciot(o 
imperfdto. 
, .n. DeUa iligniU o <\t\\» e<^cellcutu Jeli' uoin«: maaditio al Re Mfonso. 

X. De trcmuoti e d' ondf- aiim vrifine <* pertAe eagione: mand. al Re Mfonio- 

XI. BeHa retu iutcrpietaxlone in um jiuUillctiaone, iii difenuone dej Satlero itadotio 
da lai if Ebrto in Latina Mand. d Re Alfomo. 

XII. lslorl3 de" Pi&toleU e di hio origine , e di tfutlh cKt hanno folio deifno di memoria, 
feeela nel Itmpo ehe fu Copitano di Pistoia. 

IUI. Vno convilo btto a Vîitcgia , ove ti feeero mol/itiimf degne ditpulmoni : mand. a 
Sonaio Aociaiuoli. 

XIV. La VHa e Cottam di Socratc FiloMfo. 

XV- Vila di Stntc»: nel medetimo modo fatta per eomparazione, come Plularco, un» 
Cf AV < NMO laino. 

XVI. VHa e eMumi di Dan \e in Latino -. undo falia eleate , per onorarh la fe.ee IttUna 

XTTt. Vito e antumi di .V. t'nnoetco Pctiatca, Poela Fiorentino; fatta net medetimo modo. 

XVIII. Vita e eoitumi di M. Oiovanni Boccacci : net medetimo modo. 

XIX. Vita di Papa Nioxla Sommo Ponleftce diifiia in Libri ÎV. mandata a GioTaani di 
Coiimo (d«' Medici. ) 

XX. I. Orazionc dtUe Secolarî e Pontificali pompe Jeite in S. M. Del Fiore ^vando 
Papa EugcDio ia contaerd. 

2. — H^a morte di M. LionanJo d* Aretto : reeilala neila tua m»tU. 

3. — Recitata a Hapoli tfuando v'andă AnAaseialore al Re Allbmo, irdfc itoiM i^ 
Re Feidiiinndo. 

4. — Recitata a Sjena dove era ra^unato lutfo ii popolo, a cot^ortar^U ehe non deuino 
vetlova^ia aî Ro Alfonu} quando H Re era a eampo a Piombino , ehe'lSiifnore era loro 
raeeomandato. 

s. — a' Viniziani quando vi fu Ambasciadore , cAe 'I Re era a campo a Piombino, dote 
fii eonfortava a fare pattare ii Bc Binieri eonlro al Be Alfonţo. 

6. — ReeHata a HapoU ai Re Alfoitio, fWoJKfo e'erj tmbaiciadore. in puhblieo : deUa 
eonsertazione delta pate. 

I. — Recitata a Roma ntUa croazione di Papa Niccota , guando vi fu Ambasciadore : 
in puMico contisloro. 

s. — A Federigo Inp. netla tua eortinaziont, quando fu ambasciadore a Roma in iua 
eompaqnia. 

«. — A Papa Calislo HI. del modo (W/u eteşgere uno eapitano contra qli seeirrati Titrehi. 
10. — nolla inotlc di M. GUiiitoizo Pandollini. 

II. —\D^la disciplina detalii MW ^rxnt e dfile iue lode: foita a \»&a ifuando era Cowf 
mmarh de' Fior. net dare Cautorild e ii governo dctla genie deU arme al S. Olunondo 
iu' MalateUi. 

XXXI. Volume uno di Pistole teritle a direrti. Liiro imferfetto^ 

XXXII, Vita dcl Re WfonM diuinia in pii liM: opera imperfettătprtvtnulo dalta morte. 
Opere delia Scrillara Sacra tradatte da lui 

Di t'/rrto — SattCTo della Ebraica veritâ ICpiitnIe Canoniche. 



Di Greco — Vaiigelo di S, Malteo 

.Varoo 
Luca 
(iiovanni 
Epistole di Sanio Fasolo. 



Aplicaţiile di S. Ginvanni 
Opere <V Arinaile (radotte di Oreco 
Elica it Sicomaco 
— A Vdemio 
Magni Morali. 



( Segue , nieno V Art. XXXI. ii atalogo itotio in lingv) Utitia. ) 








LEOMS 
BAPTISTAE ALBER TI 

VITA 

£x Cod. 48. CI. JV. MagUf^eeluMio 
SVPPEDITANTE C. V. LAVR. MEHVS' 

tK vot. IXT- ICRVU ITU.ICAKVM SCKIPTOIVH 

AN. 1751. lAM EDITA 

ftane vero cum apÂograpÂo nomler tvUats. 



UONITVM KDItOKII 

0II4M glorioium Florenliat, immo othi unhmo in homt artibui, nou teau juam in literii 
Leonis BapliiUe AlbertI tionn /îij4t«, neminem fugit: Vitruvîi FloreiitiDi no^Vr ntAun. 
ctum, ^tt^ eeleiraUiămo pratcipue opere tuo Ti<t ^c i<i^\^ic3t\ai\i tibi eonqitiwit mtmimtse sal 
rrH. Cum kk De ic avA\fic*tona librr pemae ala vetiioiit . ^uam Lalina ipia fonicripiit Unqua, 
nayii innolescat, perctltbrii Epitlola ilta, ^uam edaioni , qutte an. US5, Flottniiaf prodiii 
etfganiiuimu* I'oliii.iiii» pratmiul, muUit adhuc taurf polueril , ttclafaeiUmhic aule Albcrii 
Vilam, una rum iitedito tpigrammoie invenitt nou ingralua, ne: inopportunum ftnan vidtbitar. 

ANGELVS POLITIANVS LWREHTIO MEDtCI Fatrcno *iw S. D. 

Baptista Leo Florentinul, e clmwvia» Adertornm (ainilu, vit iojenii eleganlis , acer- 
rimt iudicii, eKquisitijMmaeque diKliiaae, cum complura egregîa monuroenU potlerii teii- 
iţaiuet, tuDi libroi elucubravit d« arcbiteclura decern, quo& propemodum emendalos, per- 
politoique edilutui huirim in Inccm , ac tuo dcJicaturut tiomîiii, fato nt funclui. Uoitis 
fraier Reniaftim honio prudent, tuîque inter primot itudioMit, ut uai opcta Untt viri 
memoria*, voluQtatique coasulerelt et Iu» la le inerîtis gratiant referml: descriptor eos 
ex archiTljpis, alque in volumeu ledactos, tîbi repraeiental, Lanrenti Medîces. Ki cupiobat 
iile quideia, ut ipiani apnd to monuK, auctoremque muneiis Uaptislam ornaTem veibis. 
Qaod ego mihi uulla ratione xUtui âcicndilm', ne tam absoluţi opeiis, tamqua cxce1le»tii 
viri laudei culpa detererem ingcnii. Namquc operi quidem ipsi maius inullo ci Icciiooe 
praecoaiutu accedet, quam quantum cgo ttllis vorbis conscqui postim. Aucloritauten lau- 
det, non solum epiMolae an^uiliai, sed nositae omniito pauportalom oralioni» reformi- 
dant. Hullae quippe hune bominem tatueranl.'quarolibot icmotae lllerae, quainlibet recon- 
^ diljc diiciplinae- Dubit^re pouis utnin ad oratoiiam magis , an ad poeticen factui ; uiruni 
giavior tlli scrmo ftieTil , an urbauior. Iu pcricrutalus aatiquitatis vestigii e.«t, ut om- 
nem veterum architectandi ratioaem, et deprelieiiderit , ot in excinplum revocaverit. Stc 
ut uon solum machioas. et pegmata, automataqae permuita , sed format quoque aodiS- 
ciorum admirabilei «icogiUverit , oplîmus piacterea el pictot , et ttatuaiius est habilus. 
Cum tamen interim ita cxamutsim teoeret omiiia, ut vrx pauci sjngula : quite ogO de 
illo, ut de Carthagîne Salluiiiut, tăcere aaliui puto, quam pauca dicere. Huic avtem 
libro, Lauieoti, cum vel praecipuum locam in tua bîMiolbeca velim attribuai, Um eum 
et ipw legas diligeuler, ot logendum vulgă , publicandumque cure*: nim et ipte dignua 
eit , qut volilet docta per ora viram, et în te iam hoo propemodum recumbit dpKf Itim ab 
aliii patrocitiiiim lilei-avutn. Vale. 

ANTONII ( BtOCADELLI ) PANORMITAK 

AD ItjkPTHTAM AlBBDTVM: DiT URS*. 



Comi ts et Mut pulehei lotmq facetat 

Utttruiit totus dedilus ingenuii, 
Ăl^f Albertoruni rtaro de sanguine cretui 

.fee morum ijait/juam esl nMilute prior. 
Cum pîaeeas cunctn rarii fro dotibut, idfm 

Tu milă pr» erra timptieJtale ptaeet , 
Vendins eam ui et nprrlM froniit amieut 

In parHi iroi/ro etiaimatt: dir guid ngat. etc 



LKOI^IS BAPTISTA» Al.ltiîRTI VITA 



.1' 



■11 



O. 



'mitUius III rebui. quae ingenuum et lîboie cducatuni deceaiili iu Ittil a puerili^ 
intliuctui, ut iotex priinarioţ aolatis Hiae adolnceitles mioime ullimut liabcrotur. Ham 
cum atma, et equo» et muuca îustrumoiita, aite el modo traciare, tuta lileiU, ct bona- 
rum arliuin sludm, (ariuimaTumque et difticilIiinaTum rerum oognilinni Tuît dodiliuimut. 
Deiiiqac otnuia, quae ad lăudam p«itinereiil, studio ci medilationfi implexui ctt. Vi 
r«liqwi ODiittam, ftogfinda atque piiigeiido Domcn quoque adipi&ci elaboravil , adeo nihil a m 
lore praelermi^ţum voluit , qiio licrcl ut x twiiit adptobarotui. Ingeiiio foit verutili, quo ail 
iiullam (erme ceosoat artjutn bonamm (ui»o noa idopţunu Hiiic o«qa« olîo »l ignavia le- 
uebatur, n«que în agendis lebus saţietate tisqnam aQlciebatur. Solitus fueiat dioere iese in 
lileris quoquc iltud aaimadvoilUse, quod aiuut reium e&s« omaiiim saiielalcm api»I mor. 
tstes: sibi coim literas, quibiu taiitop«re dolectaretur , ititerdum Qemmai Qorîdat atque 
uduialiiumaK vidcti adeo, ui a. libiis \ix possel fame aut »ommo distrabi; iuterdum aultm 
literal ipui snis sub ocutii inglomcian persiovles scot pionibui , ut uihil pouet minus 
quam libros iiitiieri. A lilem tdcîrco, ti quando ubî esse Ulepidn occepi&Kiil, ad Muslcam 
et rictuiam aut ad raombcoruin ovcrciutioucm tete traduccLai. Vlebalur pila,iaoulo 
ameatato, oinu, laltuqţie, luctaquc, atqiio tu ptimii ardgo a»;QUsu iu noutes dckctabatnr » 
(juas res omnei vatUudicu potiua, quam.tndo aut voluptăţi coiif<'r«bat. Armonim praft> 
ludîis adolc!ccti$ cUiuit , pedibut iuiicli* Mantîuai humcivs hontuiim, Mittu iiipra Iran- 
«ilibat. Cum liada părem habuit sallaiiliuni ferme nemiucm: tagilM mânu cootorta tho- 
lacem firmiuimum vel Eerrcum p«c(ut liaitşvetbeiabal. Pedţ sîuiitro ttan» ab pavimento ^ 
masimi Templi parieteto adacto, ţursum iu aetbcia pomuro dirigebil msiiu, ut fasligia loage 
»peivaderet jublimium tectorum; Humulum argeiilcam nanu tanla vi «miltebat, ui qui 
una Mcum afTorent in 'tetaţlo, touitum celu convexa Icctotum tcmpti (eiieiilii numi 
claie eiaudircDt £quo iutideoa virgula oblonga altero capite iu pedit doruim coiiililulp, 
•t mana ad alterum virgac capul adbibtta, in omneia parlem quadrup«dero agiiabat , 
virga ipta iulegrat, ut volebal , botat immota nusqoaiD. Mirum atquo ramm in eo, qitod, 
finodores «qui, et sessoiuin impatientiuimi , cum primun contcoiidisscl, lub co vdie- 
menter couti«niiic«baDl, atque velulî borreDtcs subltepidabaiit. MuMcam uullis praecepto- 
libut tenuit, et fuoro iptiua optra a docli» musidi approhala, Canlu per otnnem Mtalem 
U5U& en- ied eo quidem iuira privaUs parîem, aut lolug et praescitioi rure cam frairc, 
piopinqaisre lanium. Orgaoii ddcctabaiur, et iiitei prinuiioi inu!>icoi to ea re peiilu» 
babcbatur. Muslcos ellccit nODitullM eiuditioios suiş moiutii. Cum per aetattni coepis^et 
vatuieMerei celeris rebus omnibus posthabitii, sete loiom dedicavit studii) lilerarum; 
dedit eiiini operam im) Poulificio . iuiique civili aiitiutt aliquot, idque laiilis vigiliU lăuta* 
que auidutiaie, ut ex laboie studii «a giavein corpoiii valeludinem iiidderet, (11 ea qui- 
•lem aesiitudiue suos perpessus est afliiMs iiou pio'. neque huBauos, Idcirco consolandi «ai 
gratia inlcinti^us iuriuni sludiis iut«r curaudum el cwivalescendtim scripsit 

PUILODOXCOS fabtilam , atipos oalui iion pliu vigiiiti , ac du ia per vatetudinem 
piimum bcuit, ad coepta dcincepi studia, et Legei perdiMeodas şese lestituil , >ii qujbu» 
cum vilam per maxlmos laborei, sammamque egestalem tiaheret , iteiaio giaviisina 
aeţiitudine obreplHs est Arlus oulm debilitaţi, ntacriludineque abtumptae vires, ac prope 
totius corpoiii vigor roburque iiifriclum atquo eibaustum, eo devenlum esl gtaviuina 
valitudiiie, ui teclilauli Mbî oculorum illico scies, oboitis verlif|iuibu) torauiiibusque defe- 
cisie VKlereiur, fragoresque et tonga libîla inter aures muKo resnoarent llas res pliyikî 
t««nife (nsitudine uaturae ttaluebint. Ea do re admoaebant iurum atque ilefum ne In hîa 
inii laboiioiissimis iuriuin sludiis pcrseveraiei. Nou păruit, ted cupiditate editcendî şese 
Itfcubraliouibus maceram, cum ex ilomacho laborare occepit, lum atiumorbum iucidJt du 



i4â 

gnuoi memoraiu. Xomini etiim iiilcrdum ritniliamitmoiuni, cum «x uiu Id forot (uluium, 
DOii ocouirel>Jnt ; rerum autem quit vidiisel quam mirifice fuit tenai. TaD^em ei madU 
cofum iu»u iiluiiia baec , quibus tn«a)orij pturimum bligarniur, prope eflloresceus iuter- 
miiir. Vernin quod siae liteiis eue no» pouel, aiinot natus quaiaoret viginli ad I'hjMcan 
5e atque Mathematicaj arles confulit, eas enîm sal» «e potw eol«re iton dinidebat: ijqui- 
(letn iu bis iogoiiium magis> quam mentortam eicrcendam inicltiţcr«L Eo t«inpoie scripsil 
ad fratrem 

*■' DE COMMODIS LITKR&RUM atque INCOMMODIS, quo iti libello» re ipu pe^; 
■loclns quidiiam de Hterts forel sentiendum dUufuiti scrlpiilqae per ea tempora anini 
gialia complufimi opa»cul3 

EPHEBIAM, DE UELIGIOA'E, DElPHIRAMet pleraque huiuţcemodi loluli oratio 
IM, iBin et rersu 

<> ELEGI&S, ECLOG&SQtJE atque CANTlOXES ct eiiitoetnodi amatoria, quîbut plane 
siiidiofiţ ad banoj mores iinbueiidos, et ad quietem anim ptode»o( : (cripiit practciea et 
aflîiriuni «iionim gratia, ut LiiiguM Lalinac ijiiaiii prodeM«t, paltio ujvaone amium ante 
trigesimum aelatissuae Etroscos libroi, primon, tecuuduiD ac tcrtium 

DE Familia, quos Romao dia nonageiimo, quatn iiichoarat, absolvit, sed iuctimaiof 
et aipetos, ooque uiquequaque elruscoii patriam enim Unguam apud eilcrai natiooet par 
diutiiium familiae Alierfarua exiiium educalus, non tenebat , et dnrum erat hac iu lingua 
ictibere elegauter atque iiitide, iu qua turn primum scribsrc non asiuererat. SeJ bievî 
t«npore, mullo suo studio, multA indnsliia id asseculm exiilil, nt kui civn qiA 
in Seoatu se dici etoqueules cuperent, nou paucîssîma cx illius scriptis ad «xonua* 
dam orationem suam, ornamenta in dics ţusccpiste falorcnlur. 

Scripsil et praoler bos aunurn ante trig*tiinuin pleratquo INTERCOEff ALES, illas prae- 
MTtim iocoMt: VIDITAM, DEPUNCTUM et iitit sîmitlimai, «v quibux,quod non sibi saiii 
mature cditae videre:itiir,etsi feitiviuimaeforoitt etmultosTisuseidiareut, tsmcn pluies ta»ti- 
davit i^ni . oeobtrecutOfibui suit roliuqueret, undo se levilaiis Torte tubarguereiit. Vitupera* 
toribu» rerani quas coasciib;rel, modo coram sciitcnliam Miatn dcpromerecil , graţiat agebat, 
inaequamque ii partem acdpîebat, ui seGerieliniatiOrcm cmondatorumadroonitu vebemooter 
cougratniarelur. De re lamen ila sentiebat: omnibui facile pcrsuasum iri posse^ul sua plurt- 
mum Kriptio probaretur, quae si forle miims quam cuporei delectet, noo Umen se incul- 
paaduiD esse, qoantJoiftiidem sibi secus, quam caeterb auctoribus uon UcuertI: cuîque 
eniiD, akbat, ab ipsa Natura vetitum esse mcliora facere sua, qoam postit facere: demum 
Ml etsc puiaudum &i quis pto «iribui et ingeuio munori satisTcccriL 

Mores autem suoi iterum atque iterum perquam diligenli«sime cavebal, ne a quoquam 
posieut ulla «X parte ne suipeclione quidom vituperări, etcalumniatoret pessimum in vita 
homiiium malutn veriarî aiebat lUos enim didiciue per iocumet voluplatem, non minui 
qunm per itidijniiiouem et iiacuodiam, famambonorum s8uciari,et poue nuilis rcmedih 
cicatrîoem itlati illorum petfiijîa ulceris aboleri. Iiaque voluit omni in vita, omni gest ti , 
omni Miuioue et e»e et videri digaus bonoram beaevoleiitta , et cum eeteris ia rebai, 
tun maxime tribux omuem dicubal artem consumendam, i«d arti addendam artem, ne 
quid iilic rjctuDi arte videatur; dum per urbein obambularit, dum equo vehoiis , dam 
toqueris; io his eatm oraai ex parte circuoupiciendum, ut nuilis non vchemenicr pJaceat. 
Mgjiorum tamea, etri eiset facilis, mîtis ac nuDi nocuns, sensit iuiquî«simorum odia , 
occultaique iuimicitias sjbi iocommodas atque nim}um graves; ac praeusttim a suiş airmibnt 
acerbitsimas iiijuriai tiilolerabilesquc contomelijs pcit'ilit animo contUoti, Vixit cum ia- 
viJÎj ci rajlivoleuti«iinis Uota modcslia et aequanimiute, ut obttectetorumaemulotMmqiit 
iiemo , umetsi erga m iratior , apud bono» et grtves de ic quidpiam ni»i plenom iaudU 
«I adffliratiooit auderet proloqui. Coram etiara ab iptii invidii bonorifice accipiebalur. 
Ubi vero aures altcuius leviuimi ac »mi similtimi patereut, bi maxime qui piaa caeleoi 



r 



Jlli^re Mintilaţsont , omnibus ctlumniii abjenlem laceiabant, tain aegre feitba»! viilutc 
el taudibiii ab eo suporati , qucm fortuna sibi longe tae înferioreai ip«i omiii sludiu et 
induilria Isborasscnl. Quiii ot fuerc ex neccsurm, ut celeia ofliilUm, qui illius humii- 
iiitalem . bcitefloenliam lib«rii|tUlcnt<[uo cxperli, iulosliiiuni ct iielariuni iii kcelut ingraiis- 
finii et ciixtoltMimi coniuratiiil, leivoium atiJacia in eum excitata, ut vin ferio barbari 
iiRtncritîisimo inferreul. 

Iniuitai isliusiQodi a uih lllatai Cerebal ae(|uoanimo per tactiu mila tem ma^ii, quant 
Ml ÎDiligtiilioiie a<I viiHlictam pemleret, aut luvrum tledecui aut igaomiuiani iii pro- 
mul^lum linerel: luortim eiiim bu<U et noinini piui utis iixluigebat, et quem lemel 
iiileiterat nulii» polciat iniuiiii vinci, ut odi»e Incîperct. Sed improboa, aiebat, inale- 
fidi« iii bonot infereadis facile lupetiorea fuiuroa. Nam uiîui iţiiidom apiid bonos pu- 
Uri icultebat îniuiiam petpeti, quara facere; idcirco noieotibns UHcra contra eos qui 
laceuire paraţi sini, contentioitem etie nou aequam. Itaque proteivoium impetum pa- 
cîenlin franiţcbat, «t so a calamitate quoa^I poisct solo virtuţii ciillu vendicabal. iiaah 
el iluilioţis viril fuit conimendaius, Priiicipibu^ue non paucîi acccplisiimui. Sod quod 
onuio ambiiionit aiieutaiionitque guius detesiaretur minui multis placuit, <]u3in pUcuisiet 
ti pluribui iese Einiiliafem fecisset. Inter Principe! lamen Italoi, iolerque Reges exterm 
tion defuţre uni alque item alieri te»tes et praeconcs viituttsiuae, quorum t:imen graiin 
ad Dullai viiidictas, cum no<ris ia diei iniuriis iriilarolur, ot plaue ulcitci poi^t, abu- 
lui eil. Prădarea cum lempora incidissenl, ui hii a quibus gravitei e£MliM«ui, prirati 
lua fortuna \-3lerat pulcre pio meriti's referre, benelicio et omni tiMunDilale imtuit, quam 
vindicta efficere.. ut sceleitoi poeiiiteret talem a se virum fuisie laesum. Cum libros De 
familia, pi imam, sccutidum al<|ue terlium juis legondoi tradidiuat , ac^ie lulit eoi inier 
omiics AUetlos, alioquiii ociosisiimoi, vix uiium repertum fore q»i lituloi librorum pcilc- 
gcro digitalul ;ît, cum libri ipiî ab exierii etiam uationibus peterealur, neqiie potuît noit 
' itomachari cum ex suii aliijiioi inluerCtuT) qni totum îllud opus palam et una auctorii 
lueptiuimiiin institutum irridorcul. Eain ob contamcliam dccicveiat, ni Piîncipet, aliique 
iitlerpelUstenl, lr«s eoi,quoi lutn ab&olveiaf libroi igni perdere. Vicii lamen îndignatiouem 
ofi^cJo, el poit aniios tres quam pitmoi etlideiat, quiilum tibrum ingialiii protultl. 
Bine si probi ettii , iiiquieiK , ne amabilii, um laadcm improii, eetira votts improbilat 
erit mii». 

lllii Itbrii illecti pteriquerudoiconcivei.ilvdiosisiitni literarum eflecli lunt. Eoiceierm- 
que Oditiei cupidot literarum fratrnm loco doputabai : illis quaeque haberet,quaeqite noisel, 
qnaeque poMCt ullro coniDiiiriicavil. ţuai invenlionci dtgnai el grandci eiercentibiit condo- 
iiavit. Cum appuliue doctum qtiemvii audtutct, illîeo leie ultro in iiliui farailiaritatem inii- 
uuabat, et a quocumque quaeque ignoraitet ediKebat. K fabrii, ab 3rcliitectti,a oavicularib, ab 
ipiii lutorlbus et iarioribu« scii^citaltutur ii qnid riam forte rarum sua in arte el recon- 
Jilum quasi pecultare lervareul^ eadem iUico wii cîvibui volenlibujcommuiiicjbai. Igna- 
rnai se mulţii iii rebut «mnlabai, qtio alterlut iiigeoium, mores , p«(ilianique sctularelur. 
Iiaque terum, quaa ad ingetiiam arteţqae pertiueienl, icrutalor fuit assiduui. Pemniarum 
et quaeilus idem fuit omnino ipielor. Pecuniai bonaque lua amicis casiodienda et usu 
(rueuda dahat. Tum apud boi a quibus ie diligi coniectarel, fuit cuoi ierum tuanim 
3li|ţi« iiistitutorum, turn el lecretorum prope futilii. Aliena secreta nuiquam prodidit, ied 
aetoriium obmutuit. Literas pcifidi cuiuidam , quibus impariiiimuin ipium ininiicum pei- 
iimc poisct afFîc«re, noluit prodcrc, scd inicrea, dom se uequiiiimui illeconvitialot Lite- 
larum auclor mordere non dei-incret , uihilo plut comaMtiii est quam, ut subrideiii dice- 
r«l — £nimvef0 aa tu, lumo bone, num et teriiere iilerat meminisli? Ad moleşii uinium 
quemdam calunmialorcm contersuianidiîiii; FatiU, inquii. patiar te ^aad rotet nenUtndo 
oitenilere, fuatis qaisque nottrum ui. Ta itliusmofii praedieando effidi. ui te iUi parum i*«r 
mMleUum tentianl , wurţii ywM me Im lUhae praesenti ignominia vHuperet- Sjo tuai iaat 



i44 

i/n-ptUi ridendo effleio , ut meuM f>lus Hihit aut^uarit , fw«n tU cam fruslralus a mr. di' 
'mtuHt turn te Ud pifeal. i i> . r i . i 

Ac Fueral quidein natura tA ir»caaA\inr faâ\l et aaitno acri, s«<l illico surgMtem 
tiKJigiutionem roprimebat : conttlio atque ev induttria verboios et perrioces interdum 
ftigiebai , quo<i nou pOMet apiid cos a<l iram iioii subcalcicerc. Interdam uUro se proter- 
vit. quo pattenliae a«ue$ceiel, oflerebat. Familîareţ arcntebal , qaibutcum de Itlcris et 
doetniia mos habebat p«rpc(uos serinoiies, illicpie «tlcribetilibui dictabat oputcula, el uni 
nitutn cITigioi pfti^ebal, aut lîii^bal cert. ApuJ Vciicltai vultut amicaruni (|uî FloTenliac 
adeisout eiprvitU, aunum mmse^ue iiitcgK» pottqaam eos viderat. Soltlui. cTat roQxe 
pn«(uloii , eain ne imagiiiem quam pinţcrct, noiseut, ot negabal ex arte piclum dlcj, quod 
nun ttlico a pueris usque nOMWrmur.' Suoi vultiu proprium>i|ue siroulacium aemulaiui, 
ui ex picta ficLiquc cflîgiv ignntJs ad se appellentibus Bttel iioliof. Scrîptit libellos 

DE PICTURA- Tum et opeta eic jpsa arte pitigondi e&ecit iiuudita et »p<.-cta lori but iiicre- 
dibilia, quae quidem parva in capu condusa pusiltum per foranK^n ostondorei- Vidiswt illic 
mantei maximi», vailasque proviuciasj «num iiamaiium mam ambiontei. lom c coiitpecta 
loiigA Hep^itat lejione* usqueadeo remoliMima;, til vivcnti adosdefic«rel.l)as ret Ut^MON- 
STitVriONUS appollabat, et cninl eiui.ini>li ui per iii, imi>ortlii[uu nan picta;, Mid vorai ipsaa 
ret naturae iiitueri deoartaront. Bfiaoastraiwnum «rant duo genera; unum quod diarnum, 
altenim quoi nocturnum nuncuparet, Nocturnit demoiisliatiotiibiu vides Atlurum, Plejadei, 
Oriorta ol huiusmodi tigna mioiulia, illucescilque exceUo a rnpiunt el verrucarum ver- 
ijce sufqons Luna, ardciitqiiG antducana sidera. Oiurăis in demoMraliontbui tplendor paa- 
tlm latoquo irtadiat immentum lerraraia orbem is, qui poit Irigeniaai, at aît Hoaierut , 

auroiam fulget. .• 

Qqosdam Graecorum proccrci , quibus Mare Tocft porcognilum, in sui admiralionam 
pellexili uam oua ilIU muiidi banc ficum molem per pusillum, ut dixi, forameii pilen- 
deret, ac rogaret ecquid ţiam tidiuent: Ad , inţiiiniil illi , dastem itanum ia medth' 
undit inluemur. Bam anle meriiUem apad iku Aa5rl>iinus. ni islluc , ţui ad Orienlem Sotta 
mn^Mi, al^ac atrox lempfslas ptopcraHlem offtndeht. Tum tt Sort iahorrwsse intatam , 
pericuiiiiue ti^na suni, ^od o Sole ninâum actts Mart adtttsum iatlal radiot. 

Huiu&raodi rcbu» iiivniigandis oporae plus adhibuit quam proiiiul,iaadi», nani plut in- 
genio, ']uam gloriae in&erviebal. Numqttam vacabat animo a meditatione et commenta- 
tioric. Karo se domi ex publico recipiefoat non aliqiiid commetilatu» , tum et inter coenat 
commeQtaDdo. Ilinc llobal ut cs&el adm<iduiD tactturnus ci suliUrius, aspeduque subtri* 
Mit) 5od ntDiibus miiiimc diHîcilit, quin inter famtljarea, etiam cum de rebas sertis di- 
sputaiet semper so io cxhibebat lucundum, et, wrvaia ilrgniiaio, fcslivuDi. 

Pucrunt qui eiui DICTA et scciavt lidicula compluiima colligerent, qiiae quidem iile 
tx temporeatque o vo&tigio celeriui cdtderit ferme, quam praemedîlarit. Ex mullis pauca 
«xempli ({ralia refercnius: 

De quodam qui diuliu* inter disseiendum ottentftndae momoriao gratia lumium 
nulla iiullo cum otdine eiset proloculus, cum rogaretur qnalit tibî dispuUUOf euet «i- 
lus, icspofldit. eum sibi peram tibits laceiis et disroiHtis icfeilam vtdcrî' 

Domuu vctustam, olncuram et male aediGcalam în (jua divcrtis&el, tvitavam alque 
idcitco Nobiltsstmam aedium appeilibat, siquidem coeoi et incurva esiel. 

Ptrt^rino romanii qua itaiu forel via eundtim sibi eit vctsuk ubî iu» reddcielur . nou 

t^idtm , mi hotpts, iuquii, niHti. Tun coiicives qui aderaul ire otro non id noeisti , iu- 

quioTit , praet^rium) Hon ejmdem , inquit, iut ipium ittic lubUatu, o tina, memacram. 

Roganti amtiliota purpura ne dev-«nter ulcrotur: putere t iuquii, «^ mode ptaui leqat. 

OHotum i]uDmdam ^arrulum Kurram increpini: «a, iiiquti, ni apte earioto ia trunco 

erifiUut conudrt rana ! 

Cum familiarem admoneiel al « luledici ooiiiuetudiue Mse sbdiciiet, crabroiiei 



L 



ALBERTI VITA 



■ 45 



c 



«ItedHrt non r«cipi«ti<loi siiiu ; cnmijiie lîbi conin » Maihenaiico in)ţifAp«r«T»lin iiuotf bt- 
linsMa It f enipellem hoipilem d«teitiiii«'t : ■na In, inquit , HOiti mw in fuinttfi turnam' 
tuptffciem allinyat ^oiut ? 

I^viiateia el iucoiiaiiiiam a natura eiţ« lUum mtUitaiut, dicebat, in remediiim eatuni 
pcrGiliie el oequitiae. Qtiod si perse««raretMulier laii io incMplis bre ut omueţ bonis 
hominum t^< «uii llagiliii funditut perderel. 

Amietm panJo chrioretQ et raiicitatiorem aiiimii, qm»m uptinet, oîteniiens, heat tu, 
inquilr f^^^ "< "^ ctirrembim atrrendo mas. 

Dietbat iaeidra» ciecin etie pesibm, ct amninm iii!ii<lio»iMimnin ; eam «aim pcr 
aurei, per oculos, per tiares, p«r m, deuiqse ipsas atiam per mi^iioalas ad aoîmun 
insf«.ii, el coecJs flaiiMm iin*ref«, ut elum qd m sanot poieni itthac iţ>M petie eon- 
ubttcaiil. 

Akttim dieebat Ubocii aiiinuat, laborem ipium voloptaiii lervutn esae. 

Cetetis in rehu^ mediocTilalcin adprobftliat ; ■■»■» excipiebat paiientiam, rfuara aut 
iiiotit Mfvandam, aul nihil (UMipiendam &tal««b3t, aiobal^ue perur<piui gravinra ob pa- 
tieiiliam Ullrtari, qiian ob veh<Miie<ilein Rcrimoninm lulitstmui. 

Vt morbot, tic ol protervorum au'Juciam «i«bat inlerdum uoii alttet qitan p«Hriilout 
curai>df rationtb*) pMie lotli. 

Soi turn, direbat, imâiiiem iap«rc. qn'i saperel , q»»e stp^rel, s3lit(|ue pobse, ^ui pcsMl, 
satiMiue liabete ipwn hiiiic, ijiti <)ua« babcrci, eaticm habcrct. 

la hrisevmaUum peirultun, qui slUia huOMio depreuo, nlUro «tblaio deforaais in- 
cfrlerel. .Uijtia, imţiiil, ittie nimirim iniqiia tuitl, uU tancfs in liUa noit Mjiie prndeant. 

Dicebai onuien spltudorem vim liabere igtxum, tiou tdvîrco miraiijum, u nlminta 
ţpJeBdiiIt ctves <1« t« ui aHinti^ lioMinuia invidiam aucMtidereut. 

Tuta ab hoitiuni iniuiiii civitaie, cum /aeintroioram coaciviuni babeii eoepta eiMl 
ralio; «M s«, iaqitil, itlue jU ptrrowimfde ut imbre tfdtita tteU rttarcianlur? 

Roiţalui qiii iMJtt eK«iil honiiniH» pttămi, reipoiidit, fui k opiimtts lideri t/fNnt, rm 
hm// iiML 

Itetun rosabuquia namMWl<it>Mai0)WMurJ,ret|>oiM]îl,^'niii/iifi> re memUri rtuitUtrU. 

Ajebai albii «m lăut proprium jiuiQimve, 3ti|uc iuiiatuni mitifritHt ijutm, ut cas r«- 
lum oniniuai qtia* flgwim, dtieiititvc, illiea p»euli«at. 

LllUiin aaitlum oţflvenU fortunat limiltimunt Ubi vi<teii prae^mbat) q<ii fu»4tiii ni 
allifiaUi stuppa arclior reddatMr , p«t;(acile e dtgito decidat. 

RoiţAitu (|tu<l e»al maxiamai rerutii nmaiita) apuci mortak», respondil: Sptt; Quid 
miMininn, itiriuii, quoii îiiler komîriQm esl , alque cadaver. Iteirum omntum luaviMinum 
amari: liberale Um/nu. 

FMiKtlatem ia viu hoauuaui aiebal ciusaiodi ei«e ac ti via lalebioia nudii lib« ut 
pMlibut oumiMn, Nam usu eallus uipehudtMilur, eo(|iM lîl ut miiiiu iit iiot libl itâi»', 
lut a^p^ia. 

- . Oe «rM inieUwtimms el viNdium inportuito cum audisMt Biswm iti etiliaiu. MUmqutd 
KM pmedixetium, tii<|uit, imnini iuut, fW ţidiem tubUla mfrilo, auidao Ktiatatum ol(atu- 
iU/<ctaAiaiir . CMtHiittm M fmd tfţttder^t, ^uq tiM itUso pt4t etui riundum f 

ftrtanatot aisimilabat hii ((bI tilteiilî iti liomiac ua*tgar«nl, namque ia Icvigato oa- 
vi|io conUbui laUx-eiil , bacrMitt. 

U fOMcrr^M ^useoilam maUfieMM, anm a<! Magisiratum ne vocalun ca<i:]faluUrfltuc , 
mtmitt*, imiuil , olim t€ iterum ftHuium prinatum . aut in KaqiHraUt tmonlarum. 

PetMW a fvm/Mi ţm' leu in HtyMua aAminairaHiiA piiaCipein ţ-Ioriaielat , plui«h 
iie luml ii foi scala* ««diiini poUicarum aMK4ndei'«nt, quamqut doKCitdereat; CDmqu« 
iile tespoudiiwl: pliem fertBe ulrinque libî videri uumcram: iUraio qaa«ii-il, pluro» ue 
ctMal qui p«r ieiiettras iiigredereatur quam^iH egrc-lcfeiitur? 



i4<i 



L. BAPTISTAE 



Aefw pueriU^Kt t\ Xttnumut pturtmam operam perientem dîxii; bune aonot MesteTJi 
mulio juperalBrum: rogatai quid îta; ţuoKtam, inquit, ftM/rayenarium jmeram inliuar. 

Praescnlibus utantluia at praesentibut: doclat aaicoium aurH scriptorutn limam dktt- 
tabat: obtiecutam rallacet, ambi])ii(K, et omnei deni^ue mendaces , ut sacrilegot et u- 
pîtalw fitrei aiebat et>« plect«ndos qui veriiatem, iudicium^ut, nligîosiuimai , ac lanlto 
rariuimai ret e nie<Jio involent. 

Cum iaiqwu afţtiet maltit beneliciri ot Dînni ofiicio saepiut libi recoacjli»s«t , tolitu» 
erat dicert: meminine quidem se, forum putridum nod» non tentri. 

JHIitumi e* (artanatissimi cuis^am aedet piocal fugiendat admonebat ; oam solerc qui* 
dein aiebai ubi uimttim oppieta siat raia, omaia «ffundere. 

Cum ii)luer«tur leviMimâs «t amiiUosot aliquos, qiii %e pkiloiophari prarilereolur, por 
urbem ramaţi, «t m ocolii multitadinit oalentare, eeeum noitroi eaprificot , aiebat, ^ui^m- 
dem inţrueiuotittimam el mperham utiaite toUtudinem adamarixt , fwie pvUica tk. 

Pflitus ariittr ad dirimeridam litera nortnulloi iater p«rvicaces ct itnportunoţ, munui 
id luKtpere recu.<.avit, alque amîdi lOgantibus, quid ita prieter ofliciutn «t priitiaam 
titan fâcîlîblem ageret: Ignm, Jnquît, fraetoi» el peaitut discordem ad puerot fort aijae 
ad italtM reiieitndam. 

De eive ratUcans Facil» moTlatei reddi locupI«t6S at«bat, ai M quao paaperUi co- 
jpt, »ponto etequBittur, atque proHigari quidem paupertalem c«dendo. 

Amiaîfiii domum tpectani. Tur^ida , mquil, domas haee suum propedkm effttAd htritm, 
ut erenit quidem: Nan ob alieouni aei î[Maruin aedium rorlunatÎHJniusdominBi in exilium 
seceuit. 

Cdidam f r<xfi]|N> txintoknti qvi t« diclU norderet, cuib utis obticuittet; nvn fcnai, 
inqnît, o bta/e, c»Ble»d4iM, juem KespuMică SM tH kospitio aeceptura. Ilorum vciborum 
mordav ilte rum rarceribu; detenlus dtem obirel, in?ininit- 

FArratieritibciii ante ncdotn, qua per Nioolai Eitemh lyrannj tempora, maxinu ivventuti» 
pan «tii urbi* deleta «t, fi amici , iuqnil , fMin fiiiriea ersnl proximam per aelalem pa* 
vimeala haee , ţuando sui Aii îetlis mutlae impfutnt guUăe. Elenim praedicendis rebus fa- 
turii (irudenliain doririnae, et ingenîum artibut diviitationum confungebaL Eslant eius. 
ETISTOLAE ad Pcatum Physicuni, in quibuit futuros caiui patriae annu iategtot 
ante praescripierat , turn et Pontilîcuin fortunas, quae ad anaum usque duodecimum et- 
sent alTutnrfte, praediverat, multartiinque reliquarum Vrbjum, et Principum motus ab 
iUo fuiiţe eiitinciatot amid et familiare* sui memoriae prodiderunt. 

Hjbebat pectote radiiim quo beaevolentias el odia homioum erga it praesentirM. Ei 
solo inluitu pitirîma cniutque praesentii vitia ediioebat. Omnibus argumantii, maximoque 
opere vA frustia elaborării aliiino^ erga %e mantuetiore« reddere, quos fuluros înfeoso* 
ex tpso atpCFtu uciititţet. Eorum lamen ittimidtiit qnasi faialem quamdam necessiialem 
mediocriter Cerebal , inomniqtie conieatjone noderatiut tibi (ore conteodenduio indicebat. 
quam forlanis licuÎKtet, praeter qaam în reddenda mutui beneficii gratia. 

Vis poterat perpeli prae se quemquara videri luperiorem benevoleotla, seclusa anbi- 
tiDoe, a qua lam longe abfuil, ut etîam quas ipw geuertt res dignas nemoraiii sub ea* 
maioribui in libris de Familia adwripierit. Turn el tais in opuKulis aliorum litulot ap- 
poioit et Integra opera amfeorum (anae elargiliiE eititit- 

Dolorit etiam el frigorii el aestus fiiil patiens, Cum aceepi»''! grave in pedem *uU 
Dui aunot natui non tntegros quiiidecim,et a medico diaduclae pedti paites pro morc et 
irte coniaereotor, el dueu per cvtem aca adaodaretilar, emÎMt gemitum penilus nullnm: 
propriii etiam in tanto dolore manibas curanţi medico subministrarit , vujnusquc ipjum 
tTMUvit fsbribus lligrans, etnblaierum dolores Trigidai totti tonporibus uadas deiudani, 
accilit muiicis horas ferme duai rim mali , et dolorit molestiam caneodo luperaie înni- 
tebatur. Cspiit habobjt a natvra frigorii auraeque peniloi impatientiiiimum; id efl»cit fercado, 





ALBERTI VITA' 



P 



el itaum per aetutara ptrrfucta coniuotudtM, at biums «l qiiovit pei flaole *«tilo nullit c3< 
pite rsitibui op«rlo obequiUitt. Allta alquo in prin» mei naturac «luodam viiio failidibat, 
adM ut solo înluitu, tî quiDdo catii ca, sibi lui>ient oblata, bilis a itomaclio tibi excilaretur. Vi- 
ei t leu ipjum am (pedaixli, uactamliqii» ingrata, ţuo a<leo perveiiil, ut ninn* ofrcndercnl, 
«t «xemplum priebuil, poue homines de m oouiia, ut veliut. 

Ler.inr!i anitni gratiji t doinu in pttblicum eiieiii^ cum arlilîcft omnea aitiduM io 
t«b«rgit veruri aJ opus iutuetclur, quasi graviMiino aliiţuo a ceiiwro comnwuefadu» u«pe 
doraumcoiifeitim repetebat, el hm <tuo^' pro tatetptc offăo , inquicoi , esene^mttr. 

V«re novo caut ruia et collet «(Horeiceiilţi iiilu«ielur, arbuitaque ct pUntai omnes 
maximam prae se fructuum ipeot ferre aiiimadverUiel, v^bemeoler tri»lit animas redde- 
batuT, bisque Mte ca^ligabat dictis— Hune le ţuo^Bt, o BapliUa , luit de sludiis ^idpiam 
ţruetum feneri kominum peHietri eporttl — Cum autem aţros meuibus gravei, el in arbori- 
bui vioi pomotum per auluiniiitm pendcre conspicaretar, Ua afficie&atur mo«rore, ulţint- 
qiii illum vidâri<it prae animi dolorc intcrdmn collacrjraaue. eiuMi«c Inituurmurantii vfrba 
auu<lieii»t. — /'n l^o ni undite tesla at^Me aceatat^ret noUrae inertiae cireumsiaat. Bt 
^uid nâm »sj»am rtl , qmed inttgro ia luno mvUttm de se mortatibut utilitalem non atluiefU l 
Al Iu el quidaam ha^s , iţuod in medium luo pro o/peiif obs te perfeelum rfferiu l 

Praccipuam ct iiogular«m voluptatem capielMt ipectaodi» rebus, in quibus aliquod 
ea&et tpacimeii Ibrniae ac dccus. Senes praedilos digniutc aipcctut, et inlefţios alque 
ralentes ilerum alque iterum dcmirabatur, delilîasque natuiM «ok rcneraiî pracdicabai. 
Quadrupcdei, avei, ceterasque aiiifliantes forau prMttanIei dicvbat dignas bencvoleotia, 
quod egregia etsent ab ipu natura dignatae grulia. 

L^idissiino CA.MI >ao defancto funebrcoi scnpsit OHaXIONEM. 

Quioquid ingenio euet bomtauni cum quadam efleclum elegantia, itl prope divinum 
duc«bdl> tanlique cuÎuivik, el in quavis re expotilam meluvtoram faciebat , ut etiamnuliM 
Kriptor» dignos laude aMeverdret. Cemmîs, florlbus ac ioc'n praeserlim amoenit visendii 
nonnuaquam ab aegriludine ia bouaia vatetudinem reditt. 

Ore potreclo et snbaSlicto quidam incedebai : Auie iit^ml tua oUl ^la. 

In insoienlea et irrîiientem; Seit tu , iuquit, ut solent t/uidem apte pert, fw rtdeanl 
inepte f 

In euB, qui tua probxa ^oriaretur i«ria: sordes, inquii, p«eloris ptr^tum bette 
suhitdt^it. 

£x verbou ore Icter Bata» tn eius o« efTuudcbatur. Iile m Anxit ca» starnutalu- 
fum, alque et ţaid nam cavtac ejt , iuquit, ^uod soUm tlanmtaiyndi atpicimBsf Hisere 
smici, el disptitatione bac iocosa verbosi bisloriam interrupere. 

Rogaiili Ifvistimo cuidaro. quid iu simulacruro finxinet ore aperlo , «( iMtitf^t , inquit, 
uh rpse saUat^ri». 

Cum laudaretur quidun quod diligent auimadveisoi «set, et ^LTiptoram ertorei pro 
quoque severe colligeret: fiaiit, înqvil, hune video tinde sil erri>ribui rtftrtitsimu-i. 

lUUuouam •ronspicatui, qui quidem e»»et ad ege^lateni redacioH ; iton, inquii , *»t 
Fiil^utp/ii novere : hominem ex crtipuU fametcere. 

, Tumidum quenidam et plane roorostim deipectani diiit: bonum huncsibt videri mu- 
âcata, qui quidem e> fc&ligii coaipretiiono^ eiciiaiara batmooiam parvii auribu» gradiendo 
capetieiei. 

Cuidam ptocaciorl cui esset pollicitai numoitw, cum auieos roftatci, uiid<«iin mti't'txat- 
ralU nummis, aUum inqeit ai addidero tatidum dedtro, fai nuaiM» promti- 

Iu qaenxlam pioguena , qui euet multo aere alieoo adstrîclu, sic iuquit : ti urtut 
ţndem istkoe paele /kret tarjidus. mulla eapttns et mkU reddemt. 

Iti inviduin el maletlicum : at enim , iuquit, htrrendtim cănit noeimi. 

Caidau qui iu«« luperbiam uiorîi iletwtaietur nefMirătei, ionn\\,n9Sti,ae^irtid*tt. 



148 



L. BAPTISTAE 



Iu fimiliareiD ii»ert«Di, «t tomniculosum rogao4«tii. <t(i:d 1)41 e»tie( iţiioH *»i( Miiibm 
hioiliJiDcs noit nidiGoarcnt^ minime ■uquit mirum, nam iUk otgeM iomine*. 

£x gtUoii cuiui-iam delatorii dor&o 8<J m pi^oTicUceuli, lalpam ijui (a>i sargenlem 
dîtjiiurdn dixil. 

Qnosilaan ex Magiilraiibai imi>robo& a (>orU frop^i'* exruitie> coti*]>i<«lHi: irene, jn. 

Maci< eonfectum hominem (tneiniain iatutan«, laive, iiic[uit, joA 
iMifortuito «t jilufima pelenlii «,tuqiui,m' A«M«^4n/iun aUaUHi ntftndi faeăltaMnl 
Facere aîebat Bofloitîac . . . quod estet illa qai>li-in pinguis riviiai, ^ iiifaUa. 
In euni qui «Mt cUm<ju*; popUUm i* , iiiqait, per^uam MU icttipil] 

Usque truc Codex MK. 

LEOHIS BAfl'lST&E ALBERII OPFJiA. Sior iiUa nota, ud FtorenliM ap. fiseo- 
aiai (an. 1499, iuxtti Mtuaittlui^m. nhide l-BtUaMi). Bot liltUo psrvtim ini-proJitl volu- 
men , iw qii» vpa^ctiia De ooiUBOdu litteianiin. !>« Ivre, Tiîvui, Oratio pr6 Caue H cfntHm 
Apolog Aa^Hfur, dorii rdkons epistola praemitsa^ qitam, mm dt Baptism w«rrw, de ^mo 
tam pattea tcimiti, nonjuiila kda difaa praesrfetat. a dili^ntiores , iidrt fMM G. Ttrabo- 
tehiăm , effuftrti, itMi viri ^' itae , maitlistae ad intlar adiiciendam pulaa. 

Hieronşmui Matmnat Âo^vtv P»eo« S. 

kjolco saep« ct meciitii et cum amicts le tnimmopere taudare, ItoWe Pocci, quod 
viros omni doctrina qtiarii poN«iittn>, «ita fuDcIoi liu<libii! pro^equi, noraeiique illorum 
observare : «malcs vero propriii opibn alere plurinum gaadeat. Quod cun io plurimîs 
lum maximo •liâen e*t in LVClO BELLAATIO, noper tiobit taiD malo fato adenplo, 
plijsico iion vulgari , atirolo^ egregto et vito quippe în omuibus doctrina non Dcdiocri, 
atque iiigeiiio prope divino: cuius iu assiduo, ego saeptMime dulcistlma el amoeiiiisioia 
illa familiari late ntebamnr : detterilaten) , aDilitatem , rscilitatem in omnibui Admiratiiet , 
Sureot illo* mnres scmper collaiidant«s. Verum «[uîd haec ego referam, rjuoram linc 
lacrymii ntemioiste iiequeo ? lam sati» iMtiam deflovimiu , sads iam »atit concla- 
matum eu, 

Tu cum nova semper cura crga doclo» ct doclorum acripta affictaib, nou itnmerito 
anima aii^erls LEOHIS BAillSTAE ALBEŞTI civti noştri opera deliteiferr, viri profe- 
c(n oniui laude diţnis&ini, et qui duela per ora viruRi voJitare idereaiur. Qusipropt^v 
pOKb a me illa ut impriminlur, et «soi omnibu» esf« posaiul , ne amplîus ■ doclorum 
eoujpect-i oblilescanl t »fd per le. h fieri possit, perpetuiUlem luaeiKantni. Quae eţ|o 
le monente et faoilanlc ptimum , poU vcro ad me rodieos ultrooeus lego, «>lo ot veiic- 
ror , ct inter prctioM mea, *i qua »unl, carissima habeo. In ([iio quaitlum tîbi debeam 
non igiiarus, graiias babeo iranorlalcs. Tn onim, cum ad hoc me vcrbH impellerp noqui- 
res, luadens auidtio uli lam docii viri opera expiiciti , lectitare et tn unum '«litiere de- 
bercm : egocjue auîmum avertenţ, in hoc male sinat, iiKpHas me leclum ire quoti- 
dianoruni noitrae aeutis Mriptorum simillimas aibitiarer, ta a pio ineeplo, at tuns est 
om, no» dcMiteiis, ied îngenii boiiitile amici morbwm argre (etebt, te mihi integritm 
medlcum piaebuiiti: diceos intra te {ni aibiiror) miilanda mihi ratîo esl, mutandot el 
mi>du*, qwo HierOnymi mcns improrida ludificetur, decepla tamen non capiatur, sed po- 
tiu& tali a tvactu recreată vatcicai. Qnod verbi» no*i polueras n aggreuus, pancas quai 
habebas BaptiiSae IidtrttittUet mihi logendas dediiti. Quibu» l«ctit, upeti boul! quaula 
nie cepil volupiai! poenituit me igiiaviac et parvtojiclae neae, nec uoquam deinde opui 
fuit currc[ii«m ţqttuni incilaio, ied haec, ut noiti , a lilu vindicans, laborc immento 
oi>U«^.i diligentM do» mediocri emfnidavi; adeo aaim {uesclo quo malo fato acta J cor- 



AEBERTI VITA 



4i[9 



P 



im», Jimiiiula , (l«euruia, mal» scitpla et ilîlsccraia ad in«iiiis meai maximo Uudio 
quaftiiU pervcnei'», ■! httX ursnm in «fttgijndîs cjtulk ^uis imîtalu^ lim : vix laneii in pro- 
pHos Baptiitae belm refennaiic gtorîari liceat. Hnnc «go miiii »<^lTlm 4ie«ie penimilem 
Theophrasii , itlir» vi>it itttltii Mdptorit, qai lâm siiiSstM'faM ret uiat c«mnentitus fuh, 
tii psrtim 'a<t hm 4eri{>ta lila nftti ţerv«n^iit , pvrfim veto »it«o mutila «l mentlou de< 
veiieiiiit , ut bmiwm «luemiwe TheophrMti îBi»fe3( , vtl iio»tri poliiid, ae. no&tiorum tem- 
porni», i{aac fam prrtiosit illh Mnaiit. Âimîlis foiluna acctiit iUit/t« nmlro, <|ai, •|U»m- 
vis nou ut Tlieophrasim artma semţxi' I>hiloKf>biae tractaverit , ««d Iflviara (ţHaHam 
ali<!iiando (nBaqvMt tnneK sut oblltm) tcHpierii. latnit iri hune di««>. Scriptor proftctn 
adeo fHcun4iis , ad«ij lertiN) , ut luVuriBateni hnnt >|uaivdo<iue atjnnii uimi» [ ut aiunt ) 
ubere gl«bie, admirări detvr. Add« lot et tantarum ternni cogniiionem, ut huttc nou 
-miillfKfam, led onwisnaiD Difitlto didi«, ut iţtă illum noa «Met , nou «enercttir; asI 
fnmirn» omivtM), aut ptM nterii alm invidin stt. «um tot hvlus vki a iialura dotlbiti 
laiţiltt, lot ornain«i>iH, laiita arie iţuiu^itis uRti trahttur. Qatd dioiin dv mnribu»? lui- 
bn «t lainlBnAi «t culpandi i«mu!>, nmi ilti a boni» animi, ijune nnM> iiititnKca, non 
eorp«ris tt tartanat, qufle ««(tînse^a «unt, emanent? Quibus adeo lanctia fiiitt «t novai 
liic Socratm w taiti<^uam «peculum tuitcliţ Mtnper pracbuerit. 

Ile(«Ti mîhi iiontininjuam «mitul (jaidim, i|iii Baptitftf pn^uatn fjmitîaiîs semp^ 
viirt, phaia de filo, tjuK diin «udlo, admiraMîlate perdi» ilojiM niagts, itom laudare 
po»4lBi. Quanta fuerit coniinentia, ({nauta corporU cjsdiMiinA, ifusota fn omnibus tebut 
vitae intet(r*lat«: «[iiibni audtiis , ct lOh lectn (cripiis, <ţufl« vnc liomincm lenYpefarum 
et in oflioibus lingi nobli otleiHjunt, evenent nonnunKţuam cum tnriagatn, ^ iniia «nim 
villulan noslram tubwrtuoum iile inum u«piu« incolebii: ti iţuamh» bnminunii satiolntptn 
«K totD «tpucrc, «t «e totum mediUlioni tradere volebai ) at nţ"""**'''"''! (^"«nt, (ţ»od 
Iu ţurgustioUiDl i^uoddam dica»: laiiia e»l in ownibut tnnrni» mo<f«r:itK>n« et mod»lia : 
omni 1 ţe ( •! aller D^ofţeiiet) ambitionc pompa ei faMu >t!moliţ: gyînnaikilnm în^nsm 
et meditclltiini illad, al>i plurtt cdainentitus ui, ego nODuisi bonVKeits taiiW|«sni ucrun 
•c verit mum quondam -lioalum locum ingredi potuerim. 

Sed a<l lillarai ndeo. Qub alter detar lenifeBUle noitra MJtbematiets ^isriptinj; im- 
butux, perapqclivJ «t symmMria alwolalat, aedtficBtoiia conaumutaii , otnui pbilo«opbia 
leferlui) Platonicis Mcrit înitiatut, ut Leo «oiter fiit? Legatar opus auun DE PICrVRA 
opuKalnm'iae DE HCTVR\E ELE-MENTIS et uinim MaihemalKui «t Perxpeclivut dici 
pos>il apparebit. iotpicîatar illiut Si'&TVA, ot tune do syoinelra loiţuamur. DE RE 
AEDU'ICATOUA non dicam cum volumeti iilud iamdiu editura in decern librot digeslum 
laudibos nostris »o» ofţeat. (Juavi multiplici Pbilosopliia rciiitnd«t. Morali praefertim, io- 
dicant decern INTtRCEN.iElVM libri, ^uoi loUm non modo urbem banc, sed HMau 
peno Italjau nmautes ( uli sifjacitMniiii cauii in>reBii|jando) naiimo cum labore iu uotim 
tandem rolunton ledc^mna. tjai quantum ><l bcue viveudom bcianti ^uautum (aevicfliem 
ia liomines fertuaam not ferro dooeani, 'pianlvoa HW re ipaa quMi Tirbii fhiloiopliarl 
monoant, nem» igai non legării potolit aiikitrari. Quid lo^oar <Je MOMO? Moinn», in<ru>m. 
DO» Oicilanlei aibi expMtulat i cotneiat i|uii [ut Gmcci dicnnl } cardaimin , post ileinde 
iti Momum a<;ccdaL Quae mirauda, bone Deiu, in eo opere d«prehe<idcli L«){al quivis 
•Olt litteratui isBlum dico, aed beue doct» Aiinum illum auieuin. live Lucit Apuloi La- 
tini, sive Luciani ( ut volunt ) Gtaecâ jîciiplons , peilqjat dcitide Leonis Momum et 
peiiculo noUio coiilisrac, adveitMiţue anJnium. .Si Asinui Apuleium inter Platonico^ adsci- 
vit, iu quem Platouicoruni gradum AUefliu noaler ob Momum luum adsciicatut? Qnae 
mooita ciiea humana, «(Maţ mjrstecia circa Divin* lateant, «laauiuet , et tune, nil aao- 
bijo, admiram dic«t: o[ viruin aeiate noslra par nullorum, o virum piiicittUit miiabillbus 
riris iure aiiDuaaeruidun). El ne cuocta B^pUstae opera nune recenieam, quae plura apud 
not au&l, utis ut e mullii pauca percnrriMe . iu queit et reliquîa icriptorem semper m 



t5o 



L. BAPTISTAE 



jiravem •! (blivniti sitnul praebel, cuit» umilein rjiio inreuiii. Quiim diva tit iu tiiv«n- 
t ioni bus > quain aâm in diipositionîbut , ordine «A diitiibulione uniuKtiiuwgue rei scfva- 
lik, lunota arte pollut iu praeceptis &uis nsmo docbit non itupfl. Piaeb«l m Tacilem in 
r«ttus vel difficilUiui», ucila eiprimondorum conceptuum atic valet. Laliiiae Linguae 
iiiimquain oblitus. Licet enim iu quibusdam liceuter nimis agere videatur, id oaiM ei iiw 
duitria nou cs verborum igiioralione, s«d coDUilto ^taiu ab eo tciai: nou enitn tguo* 
labai quaiitum i» uiiaquaque re tilteraria possot, et cancelios sibj piaeicriph» tccte teiM- 
bat, s«d mtinor Ckeroiiiţ dîcli combat aiigenlem Lalinam Liii{[tuin iiora qu.iedam (licet 
pauca ) nonulla vero arbittalu suo dicore decerc. (^"o' ^'Uim scioli <|uii)aiii noitii 
tecnporit dannaboni; hanc uti nou mere Latiuum explodeates , qui , cum ouni iu- 
dicJo j» litteris careaal , quii^uiliat Untum ac tidicula iodaganiej, modo aUectaliuD- 
culii sub, quibui ( nt Quiiititiaaui intuit ) oihil apud docios odiosiui, puetililcr gan- 
Jent , modo duri , et quaulum iu h eU talobroii abucondtta et etoleta tiagua« 
verba perqairentet , vulgo adntiralionî osse volunt, omoia enim itoUdi , ut est Lu- 
cretiaoum iilud , magit admirantur.amaittquq, iuversji qnae «ib verbii lalitantia ceruuot, 
Hoi omnet miisos £iciamui, qui tamquaiu psitlad et corvi nil oiii audila el lecU prote- 
ren lei , et nibil iu se pcosi in re quapîam habenlet, commuDi quasi i«nsu ubique careot. 
Hi valeant , cam gencTOsus Ua non ni» generoşi animi ccjituram subeat. Sed de boc laato 
viro mihî aliat loii({ioii sermoDc scribere in animo Mt, «t si delituit bactenus, ţto virili 
mea btii iu>ntr3tia fala lepeadatn. 

Millo tibi igitur, mi Boierie, doci eaiicta Bsptitttu opera, ied pauca qua«dam, ac 
laborum tuotum qua» praetiidia. quae împresium iri curabit. Digna sunt enim quae le* 
gaiiiur, Platonit vel ludictbas (ti eiUreut ) non repugiunlîbus. Volebit euini Plato pbi- 
losopborum, ut Cicero inquii, D«ut, in Bep. sua «mo iudices, quîbus loconsultit oput 
nuUum edereliir. Lcx profecto tanclisuma ac divina oe litlerae, ne diKiplinae, ne bovi 
moreS) qul ab iilis hauriunlurcontaminjrentar,alque temere ( «t nune )dareatur peuam- 
Quod li Plato idem bit lemporibus tanta fece pollutis ad iios rediret, videretqua oon 
aliqua an« cvigilatos libros, sed borienda ubiqus monsira, ad quae domanda miile Her> 
cule» Yii salit estent, quB« barbari, turpissimi îam Eacti, scriptores omnes, non modo lîa- 
giuin , ted numquaioque tcientiam, bonas quasvii artes coiifundentos, perrerienle) et 
omnino perdenlos. quotidio eduut: Vaite et litterie limul et dksciplinae periere, unde mi- 
seiis iuveuibus adilut omnît ad musas occludittir. Etulant uamque misellae a barbaria, 
ptrtim qui (cum stolidissimi siut ) se veros îUamm hosles proGlentur; pârlim vero . nec 
l'ortastc minus, ab ii5, qui duiu se ilUrum alumnois credj voluat, Latiuum uomeii rcsar- 
drc puerili tcr pollicentes, degenerei ubique, et quorum illasiuniniopete pudeit depieben- 
duntur, ut despcremus poilhac non fucatai dico et persouatas , ted veras illaaet simpliees 
Musai , lovb et Memuiiae filiai unquam ad nas postlimioio rererli poue. Proclamaret 
mediul fidiui ( si adeud ri]to)e ciWbjii, o terras, 9 măria heptunta. Verum caUniliatem 
hanc Um ingentem not atias deploiabimus. Ta nune sutcipe, quae ceteiis legenda tiadas, 
Baplisiae opus DE COMMODI5 I.Ilt'ERAKVM ATQVl- INCOMMODIS quod ipie iu. 
venit admodum scripsil , eiuulem libelluro UE tVRE , TRIVIA, Orationem funebreiu quam 
pro Cane soo compotail. iu eo peiiclilari volens quod disil Maro; In tenut taior tU. 
al tinuis HM floria, ti qaem numioa laova tioant; et centum APOLOGOS non aspeiuan- 
doi, ad Aesopum fabubtorem , scriplOtemque illum vetuitissinmm apologov^m patremj 
quae ti le«toribui non iuiucunda fuerint, seria quam piîmuin illit proferemut. Duxi enim 
Jiis ( ui tic dixerini ) u^lrariis lectorei peitenUiidos e»e, quae niii re^puanl, sacrit BafU- 
lUt initiandoR ceuMbimut, atque atucaltatoria moz tracUbunt. Vale. 



1 




BARTHOLONAEI FOJSTII 

ANNALES 
SVORVM TEMPORTIM 

Âi Aaiio 1448 AD &■. i483 



Km Cod. tm. Im CattUoge MSS. 

atBLlOTBICÂI KICCAIOtlRA ■: LtBVRKI, 175S 

lOATiNES LAHICS 

PRIMUM EDIDIT 

MLWINTtH CI^LtTI 




Quae (le l'ottliv iioilio lii Matogo Codieum Stenic XV. iapreuor, fwr m Maţhabt- 
rhiana Florentine adstrvanlur, auct^re Ftti. Fomo Ffor. 1793. /. 693. tegmilar, hic,loeo 

■I Bartp(liu!oinieu> FooUus loanuîs FeUi filicis FloreDlinot naius «t( atiiio UtS. B<r' 
aardum Sathium Kioijucnliae prof«uorein in patria primum audivii, dcîado ftoroBm adolcicent 
adliui! se coiilulil, poMmoduni Ferrariatn, ubî Ducix Bortii muniGceiitbnt etptrius cit. 
Duce veru «Icfuitct» et in piitrUm revciius po>i motlem Frsncitei PhiUtphi Eloqueotiae 
catbedrain obtinuii, m<] eam brevi tcmporc rdiiiuil, oJiia enim fiiimicorum vexalus pa> 
tiiam deieiuil, ac Romam iteium perrexil, nViaStxto IV. publicu» FroKnsor coostituilur. 

Sed a patria non diu abteas fuit, mm PoatîGds morte altave caasu intercedeiile , 
iu)e<]uentî aiioo, tdiicet 1445 ad sua reraeavit, ibiqiie operam dcdit ciscribendis ac cor> 
rigendis codicibut UA f*V MaUMă Corviao ^ i^uein iavitil auuo l\St. et corim eo ora- 
tionem habuit. Aa«D «en Htd. i-tmtwumn. mfti, i«l nna I49& ftmdolium S. loanait 
Baptisiae Moiitiţ Murii, quod Plebem dictiut, îd Pijlorieosi Dioeceii adeptu» «M, îbique 
reli<]uuin viiac tcnipus tiau^egil, Jonec caiQ cum. oiurtţ commutavît aotio 1913. ( Tira- 
botcbi VI, 1094.) Praeler ■ounaeuta eiui hi^il: Iţfpii «vl^ta plura m». in Biblio* 
thecis adservantar, quae \acn dţgnisâhna sunT. <• 

•' Ev cod 71S. CI. VII. Mngliab. in quo nonnulla B. KonlJI repentinlur, Epigranima 
■lir# «Ibjiitft matiiimi t. ftd'Hfitr wpja adparcjit. lyta»!!» ir^n Ihbtiurol'uiLifcvi 
tui-poeiau ab EiMpi> fi cj{C»lale ad Uwiioi* IiucnanA^ tttae conwMda engc>i»lu>, ad- 
feiie libel. » 

Gioria ttMţna libi, MetUcOt. eAfitut" ptr orltem 

Quod doctoi omnet. MMtSlintQVE rotit. 
Ntiper eraut &âS^ Matii iacsfaAfur &itnl»€n<it, 

Sufie renorai vullut POLIITIAHE tuos. 
KafKt ttnaui, DOMH'/, laur^olta i/oua 

Iiiliifidit ttuitos tohtre poisr lotos. 
Saepe luis opiius laetata fst amm PtlILELFI : 

Munifaiî H.iiDO lemper hnifUdi/s tfii 
SVTItlVS in laeem per te ţ/rofem nepotet 

/m-ifHI,ei SCAil ^laimaii'^Mt. 
Per ie eandenfi ledimitut ttmpora taiira 

Gi'XnLtS ciieiral ffiuiuu Mtta tatiit. 
Per tr florescU Studiam {itwMile Pi^ii , 

Vrbt poiito teteri iiim «ima facla ula, 
Temportt nune tandem ptr le Saitirma torptHt , 

Trtuuetndunl vetfrem seeuta notira fovem. 
Erţo ^libas Musa est cor^ fidiias^ue canorii 

Aptare antiquis earmina (Ifta modii , 
CHe ataera: nam post tot nt^ila lempora, tandem 

Pott malloi im^et tmeal una diet. 
/fuiK surgunt artft^ tiuiK sunt ia Aonore poetae, 

Saae rfdil m faeiem CdUopea suam. 
Dtsine: qaid lanlat aades eontin^rt taudetl 

Num furii} kie aliam poseit Âpotto fţraa. 
Ex allo eiutdem epîjramnate, (juoi ibidem exfl.il, ditcicnus tofnltcm fuine Barptolo- 
■Meum Legatioitit Donaţi Aedsioti sd Regem Caliordin, illud([ae in mediit Alpibus xcri- 
bent MnimiiM io itiuere perpeiuii quam cleganliuimc cicponit. ■• 



». rOMTK ANKiLU SVOIITM TEMKMVM 




m*. V^uidicciui Kaireiiti» Dumiita» ei lulii«it r«lioiuSe.tit nontur mente luiiio 
in rioreiiliui Popoli lulcla leliclu filiii. Graviutiiiia p«r omiMiiii TuMiam pestu fuit, qiu« 
etiam pcf loUm fer« Italiim »l evag^u. |f 

■ 449- loiniiM l*iUeolo0us «iut sobods VII. lmp«raloT GrAceorum Uymitii inuiiiui. 
Conilaiilinas fraier iapeno AucceMÎl. FiaiiciKni Uiutlia Mediolaog iu dcJitiouem lece- 
plo Dux creatur. 

1*50. A Nicolao V. Puni. Mai. Jubtiaem [loma« celebralur. Pax iniei Alphonsuin 
Nea[iolil3uu(n Itejjcm, el Kloieiilino» » Uurm) luniu uucil.i e»!. Caralus Franco cum Kei 
vi et armis recii|icravit Vatconei, Nurmat«lotque. LquimIIus Ueslcfiais Cat, Ootobri» Feti«- 
itae luoriluf, Uo(»io fralri tulelae noniiw I'riucipatu permiaw , doii«c Hkolags filius ado- 
loscoict 

1(51. Fedeticui IU. ImpcraMe cum Albcrtu fiatre . el Ladia»lao nepote, Uuii{[aiije 
hege aJbuc împubctc, et cum Ucliouaia uxura Monum pio(eclui a Nicolao V, l'onl. 
coronalus etl ad xiv. Cal. Aprilii. 

AmoratluS Taicoruni Rqi inoiilui. Maliameltui bliu* oi (ncceHil In lejiio. 

huiaaldut Vriiaui l'inmbfiii Ue-julus, vi. id. Jnlit moritar: ocUvoquo poU tutuit 
Calbaiiua Appbua Dxor. Emmaiisel AppîaiiM lacoM fiUiu tucoeuît, quamm iurv lesit- 
neuti a ItaiiiaHu bcti impeiium ad Floreulinos lecidciet. 

l-'loiCHtini tocielalcin cuBi Fiaiiciwu Siorlis Mcdiolaiii Dace iiteunt oiI tulawlui 
eoaiHiiioes statut advetsus Alfouium Ke^om el V«itelot, pauloqne post Geiiu«iiM-i libi 
■ocio» adiuDxeie. 

i^S2. Ploreiitiiil el FrauaÎMU Sfuitia om Catolo Franfoiuni Itege [u«Jiia itieuul, 

Laditthus iieptii FcJerici UI. Imperatum, Iluiigariaţ Regtinm smcipil anna aetali* 
XVI. Ferdiii.indu» Airoiitt Hegii fillui tuuu pairii circiter uooat luiiijs.bcUum iudiiit «t 
tntdit FluTcnliii» , Federko Vibinalc oxetcîlui dac«. 

Stephanut PorciTui Equc» Roinatiut disertluinus Nicolaum I'onlificem cap«re el li- 
bedateo Pupulo Rom. redderc frutlia coiwtut- Cum qaibusdam coniuiati!! laquco vitam 
6aiiL VaKCKies atque Boidei:i a Be^e Francoiuoa deficianl, ad Aujlo&qae redouiit. 

VaJa Pnauornin Dlîm , nuuc Florenliiiorum, Caitelluro maritimum ad Cccîuae Pi. 
otiia, ab Alfonso llege capitur at muiiilitr. Thoiaai Fiegosus Geuuetisiuiii Du> iiicli- 
lat, iT. idas Febiuarii C«uua« oiflritttr. 

liS3 Carolus Arretinus Grafice, Latiiieque doctas , «c FloreHlioi Popoli Scriba , 
anno aetali» qusrto et quliiquagesimo Floteutise norilur. Coaitaiitiiiopolii a Xurcix vi 
capilur mcute Mato, ingeuli sliage Ctiti^tianoium. Coiiilanliciui GraecOrum ImpciatM 
capite tiBitcalur. Pera vicîua ittbs mercatoiibtii opporluoa Tuico ceistl. 
•"' '^oreNtia iv. Cal. Octobui horrendo uocturuo tcrraoiiwln cotKussa aL tleuaint An- & 
degavcutluB Rei in aatiliun Floreiilinoruin, et Fraiicitci Sfurtiae, adfcriu» Vciiqtus, 
et Alfoiiium Rq}effl, iu luliaio adulta iain aeilale Itanscciidil: Vadă vi el armii a Klo- 
reatioi» tecipitur et diiuiiur. 

I4i4- Piocuiaute ^icolaa V. Pont. pgjt mului pugnai el clades seqaicla pai iutei 
Alphousain Re-jeut, el Ftauciicum Sforljam , el Veu«l(n,ac Floteutini», Neapoli saacita 
«it VII. Cal. Februarias. 

Erangfliorum Graccus liber C4ML)tBDtinopaUuiia dade sabdactut a Makbo qaodao 
Graeeo hoiiuu« Ftorenliam perlatus. ac magao emplas. îii Sapreni ftlagitliatui palalio 
c^llocatut, ubî el Pauledirum libii Pi&aium ipulinm adtcrvanlur. Id«in Malchui de Li 
gno Sanaiisimae Cruciş, et Vejte Chiisti, relli'iuiat ad ooi peitniiL qaaa cbiiOalliiu iu 
«ruce iu Tenaplo maximo SaacUe Reparatac adieivanlur. 

»0 



i54 



BART. FONTII 



Cenu«nf«& nlvall fupii a n«git Alphouii cla&w, inter Ponllaiti idtutam et Tîberînx 
o»lia , OclobTÎ meiiM superaiitur. iNiooUus V. Pont. x. Cal. AprilU Ronuq niorîlui. CaU 
littut suâîcîtur. 

I45S. lacobuE Picaoinai > Veneli» dimbstti Sen«n(«!i boilililer tnvadil. Et luo sedi- 
ltoa« S«iiis orta , aljit liberttti, aliis &l|>bonio Kegi raTeiitibus, l\t^ii £iu(oiei «ie- 
cli sunt. Tiberii» imUoii« Lombirdus, pauia Coregio urlus , ^enetiţU eierchut dus, 
nonU SepUmbribus , ei feiiestris aedium lumiai SniMiisit Magtttiains praecipitatur, eiuique 
militei populo in praedAm daular. AtphooM) Ferdinaiidi ftegis filio, Atphonii nepoţi, 
ilippolfia Praueiici Sfodiae filia iIes|>oiid«iiir. 

US6. loaniies Argyropflus Itţr^iitius P«ripaU>ticao philoiophiae doctor egiegiut ma< 
goo ulario t'loreiitiam accit» samma offiuium adniiralioiie ad aanos i|aiiidecim est pro 
Ă;ssu&. M«moiabilit illa Huugaroium d« Xurcb victotia ad Delgradum oppidam luita 
Uaaubiuffl , loanoe Vaifoda Ijditlai Regit exeidius Duce, xii. Cal. Sextilîi tecttu eit, 
■(uadraginti Turcorum mlllibut iu put{iia caesi*, nou paudofibui iu fuga eilinctit. Ipse 
i|uîdein Vaivoda ooa mnllos poU dies în moibum {i>cid«ni Augusto raense iuterlil. loao- 
iMs quo'itie Capistrauus Ordinii Minonim idenlia divioarum rerun, et vitae integritate 
praesiatiţ , et praedicator «gregiu» , <[u) et pugnae inlerfnit et illato Cruds vaxillo Chii- 
stianoi iu Mrlamea inftannavit, non po»t multo e vita disoeuit. 

Dira ventorun vis praccipiti imbre, graadine^ue petniixta x. Cat. SetembrJt ab in- 
feio mari exorta utque ia Vall«« Anii superiortm perpetuo tractu arbotibut contorlis 
atque diii«ctis aeditlciis evenis , Florenlioum va»Uvil agrum. Aniai fluviu), iugibus pluvîîs 
auctui uiliem Floreuttaai magua ex parte inundavit. 

Fianciscut Foscarus, cum iam aiinos quatuor «t trigiota Venetiarum Dux îubenle 
Seaatu vii Cal. Octobris Principatu te abdicasset^ nonageslmum anuum ageiis, quinluni 
po»t diem, cum audis5*t Paţqualem .llalepclrnm iiovum Ducem crcatum, subilo dolore 
inloiiit- '^''onis Ucc«mbiibus Neapolis, Aversa, Cap<ta, CaîetaquC, et plcra^ue alia Cam- 
paaiae oppjda , lachrîinabili t«rraemota quasiaia sunt. Iu Samnîo qnoquo Arianum , et in 
Appulia Beneveiitum, Venusia , et .inulfia, concussao sunt. Periidii et Armeaiae Hex , 
loanoCi Vtuncasunus denouiinatus, Callîtii Pontilicis mullis ot magnis doiiii ac Ijterft 
coDCitatu», mulţii in pugnit superior Turcot exagitau loaanes Lusignanus Cjrpri Rex 
unica reltcu lilia Cariotla Regnî licrţde, ac lacobo fiUo iputio Cjrpri Arcbiepiicopo de- 
tignato, viu migiavit. 

lU7. Neriu* C^ifUiiut Gini filîus domi (orisque clarus Florentiae mortuus, el roagna 
pompa Mpultus. Ladislaui Bex Uungjriae legitimo cateni herede morilur. Malliî^s Vsî- 
vodae (itius in Regem eligitur. 

liS8. loanncţ Kenati Regis Narboneniit provinciao filîui, Genuam dedentibus dvi- 
boi ac Perinu Piegoso Gţuueosium Duce, nomine Caroli Francuruiu Itegîi occtipat. Al- 
pboiiiui Rex V. Cal. luliai Neapoli dieia obiit, dooii ac mililîae strenuus, et in doctos 
YÎros ounilicus. Ferdinaudas eiui lilîus ^e^politano in fiegno successit. loannes No- 
variae Rei, post norlem Alplionsi fiatris Sidliae ultra Pharum, Ar^onlaequo tutce- 
pit KafDvm. 

Callistut Pâiilifex octogeitariut inoritar. Aţneat Pioolominea* Cardinali Senensis, vir 
Poetica et Oratoria Eacultale praeciarus, Ponufex Maiioiut creatus «st xiv. Cal. Septen- 
brii, et Pius II appellatus. Supromus Florentiiiorum Magisiratut Decrcto publico non 
Artiuoi, u[ aiilea, ied Libcitaiis, Prioies diet coeplus est. 

lfS9. Anloninua Piff9âmt Arclueptscopus Fjoreatinus, vir fcîecitia ot rîtae sancti- 
tate elani*, Ktatb saae auno ixx, Arcbiepiscopalus rero quartodecimo morilur, ti. no- 
nas Maii, octavoi|u« die poit obtlusi in Sanctt Mărci A«de sepultus est, universa urbe 
funaţ relebrante. Iicobui Eduardi Re^s Lusitaiiiae fraier Diaconas Cardinalii vl Cal. 
Scpicmbris Florentiae moritur, «I io Saudi Miniatb Aedera exira portan urbis sepult«* 



i 



ANNALES SVOR. T£HP. i55 

ett in « cella, qoM a sais magnifice ac snmptaoie ad laenm mfrediratibas exslructa 
ett. Bdlnn loaniiis AndegiTeiisb Regis 6lius qaiaqve ferme anaos in Ciapania contra 
Fernadnm Regem infeUdter gestan hoc anno sumpsil iniliom. 

lanaoctiu MmmMat Eqves Florenlioni Latine, GraeceqM, et Hebraice doctns, ti. 
CaL Hov^brit Nsapoli «oritnr , cA in A«de Sancti S|Hrilns Mpelitar , cam «ixinet an- 
nos trei et ipxagbita. Pogţias SnKcifftnu Iertio pott obitan laBnoctii Hanetd die Flo< 
reotiae octogenarim obiit: vir »! taecali difertininat. Piu I|. PonL Hai. Roma 
Hanlnim profectas CoocJKo habîto Cbriitianoram Priodpam , ■•mmo omnint consensa. 
de bello adrenos Tarcos gereodo coDslitnit 

1460. Tanit marmoreae Libamo in porta fandamenta a FlorentiDîi iacta unt Qoae 
iapensam octoginta milUam aareoram csoeisit Ea octogona oat inter mlnnda orbia adno- 
nerata. Ferrand» Rex apnd Sirainn flavnim conferta pigna cmn loanne Andegavenii 
victtu Heapolim h reoe|Ht In eo prodto Simonettnt vir itrennu bellisqM iraltis cde- 
ber , qnt IHi IU itîpendiîi Fertando Eegi aderat, cecidit. 

1461. Genoenses etectii Gallis in libertatea se vindieantes Prospemai Adornnn ubi 
piwfecennt. Hscmulto poit,aode« reieeto , t^dOTknm Frtfottm Dacem constitaem&t. 
Cariotta Regina Cypri a ftatre (pnrio , lacobo nonine , Regno paha Romam profugtl ad 
Pinm II. PonL lacobiu ipse Of\A Regnnm eccapaTit. Denetriai l^daeofagat Spartbae, 
Coriatbiqae , Dominas , cam aaimadvertefel Tbcmam I>Bspotam ftatren inam eniti , ni 
•e omnt PdopODneao eiioeret, Hacbaaielto Tnfcoram Regi leqaa Begnamqae Mom dedit 
TfcOflut fraier A.cba{Be atqae Arcadiae Regnam Tkreonm meta deserait : priainmqiie^ in 
hiialain Pilon , deînde Corcyrav; profagit Înde Anconam , Ramamqae pelens capot An- 
dreae Apostoli , me paero tanc Ronae degeate, detalii ad Piam Sammnm Pont qood 
■agna reneratione laiceptam io Saactl Petri Rasilica otdlocarit Catolai Fraacoran Ret 
BKnitar. Ladoricaf fiUas uceesut Rt^noi 

tţ6S. Pias II. Poat Corsaianom castdiam Seaennam, ia ifao natai est, magno 
nmptn iastaantam > et Eplscopatu nobilitatom, de ino nomiae Pieatiam vocat 

1163. Fraaciteo ^/brtice Daci Bfediolani, Savoaae nrbis possesiîo votentbai ciTÎbus 
pennissa «t timia» rUnms ForaltriaKis Historicas pridie îdai lanias anno aetatit 
qainto et septaagesiaio Roraae aiortaai, et in Capilolio ante Ibres Templi est sepaltns. 

14<4- Cnmmt MoBea Floreotinoram sapteatBumas et litteratoram hominnm amaa- 
tiitimus , Char^ia tn Tilla laa intra secandam ab arbe Florenlîa lapidem obiit Calendis 
Angasti. Mercaril die, bon seconda atqae Tigesîma-, et eadem aocte corpos Florentiam 
delainm est, ac seqneati nane ir. ITon. Angnstt ia Templo S- LaarentE,qnod magnifice 
^edificării , sepnichro oondîtam, boc soper Eplgrammate inngnilo: Cătaat KeHeex ţm- 
Ueo Jkmto făter fttntm Vtx. Am. LXT. Jlnn. ///. D. XX. 

Pdabi Fregntt Gennae Arcbiepltcopos , qai anno antea palso Ladovico Fregoso ci< 
vitatit Dace, ac reiectts Gallis, el ad sex millia loterfectis, Rdp. gabemacnla snbscepe- 
rat , Tirihas snîs difliias «bem Francisco Sfartiae idibos Aprîlibiu ttadidit. 

I^ns n. in bcHi contra Tareoi apparata Aaeonae olu't nz Cal. Septembrit : fere ad 
tertiam noctix boram. Etas corpas Romam debton, el in S. Petri Aedc majpiiGce sepnt- 
tam est Tîzit an. LYm. awu. ix. d. tttu. Paahu II. Pio saocassit , it. Gal. Septembris, 
qoj antea dictas Petras Sarfo, patria Teaetos, litali Saocti Mard Presbrter Cardinalis, 
et Engenii Pontificis nepos ez sorore, bit Bemardas Tîllamarina Firata notos , qai Flo> 
lentiaomm stîpendiîs Portam Pisanam a ceteris praedoaibas tnebatnr , ia eo morilar. 

t«5. Alpbonsas Perrandi Rcfis filias, ObbramDaz, BippolTtam Fraadid Sfbrtiae 
fiiam menn falio Neapirfi azortm dadt, deoenaio portqnam ei despnnsa fiierat. Helio- 
aora Ferrandi Glia Sfortiae Viceeomiti , Frudsd Sfertiae filio, boc anno primam de»ponta 
ert. Qaa postea afinitate dirempta , Hercali Feirtriae I>aci amno ab boc vn. Cal. Septea»< 
bribas d ei fo aim «t, iatafaeatifM mm tiadHi vira. iMfat Hicobi-Meniat filiai, et 



i6S 



BAHT. FONTII 



franeiui Sf»rtiae fftatt Nupoltm frofeetui nou inscio tocero iii Rogta Are* r«ttnl«'Hi< 

rtru mOTre occubit, 

Arnus fluviiis contiimtt auclits iisbiibas, iii. Irfibui lanaarii «x maiora parte tloren- 
ti»m jnutidjvil. Ilis lemporibus doctrina et iogeiiio clari «latit Cam^nss Rotnae, fOKtanas 
Neapoli, Itaptisia AlSertut, et Lati4mui , ct SMÂf, .Fior«iiliae. Franeistut Sfortia viu. 
idiii MnriiJt moritur anno aetatis i|uarloct tetagtunio iam eiaolo. Cui ia Dacaiu tuccei' 
lit Galeaimţ Măria Klitis natu tnnximif. 

I46$- Aitfetui Acrwiotut, ct Dittiialptts Htro, îiui|{ftes tlquilea, t-t JfieelMt Sederinm 
'lt>«rliit ct :iceT et popularit dvia, » factioue Petri Mediftt Coioii Glii pulu sunt, el boiie* 
pattiae iu'Jkaii. 

' Btiph^t tX Fraiititeus Vrsini fratrei, Avcrian ComiUs, immiislsa Paulo II. Pou- 
tifictt copiii ex improviio oppteiii . et aeplem , quibui dominabiulur, Cattellii depulsî 
sdiit. Iu causa , «ţuoJ PoniiCcis mandata contemiicretil et iufcslum iler reddere»! Romam 
peteiitibut. loannes Argiirop^tut Drtantiiii anititeiite Laureatio Medice Petri filio civilu>>; 
(loitatuf a Floreiilinis. 

Doiiatellut Florentinus Soilplor inujiiît wito et septuaguimo a«talii anno Florentiae 
obiit IV. iilut Decembrii. 

1467. BariMamaeiu BerBomeiiiii . cui Coleoni cojnomen fîiît, quia capnt Leonis In- 
liffat (teatabatf a superiore anoo eiectis Florentinis exulibus cODdtatus, ut eosin palriam 
reHuceret , in Flaminiam veoti cum ingenli v.ilidoiue exercita, dam Vetictis adiuvatiltbm. 
Cui Cali>atiui Mirin M•^l)iolani Dux, et Ferraadi Re-jti Gliui Alpbontut Calabrjae Dus, 
et multae mpiao adeo forlitcr reitilerunt > ut acri commiisa pugna arquo Marle ab on- 
iiibus diiceuani sit: Galeatîni Marja Hcdiolani Dux cum .... Sabaudtae Duce pcrcuuo 
(otdtrr. , eîus Gliam noinino Donam cepit uxorem. Sertana urbi cam p.frte l.ui>eiii)> aijri a 
l>ndovico (Vegoso Ct Thomajino eius (îlio a Floreiitiaia empta ett , etîam turn Coleoalco 
in Flaminia (Ugranie bello, lex et trieriils milliboi aureit numii Senii venditoii persolutii. 

14G8. Sigiimuridus Malatesia Artmini Dominut, iv. idai Octobris iiitcrîlt, Itonanrx 
PoDlificibiiţ hostii acorrimus. RoSerto» Eliui ei mccoMit. Pace inter Vcitctos, Cerran- 
dumquo Kegcm, et Calraiiiim .Mariam Sfortiam, et Floieniinoi coastiltita. 

Lacli Equeitret Floretitiae regio apparatu faeti suni. CDichîs olîm nune Trcbeiuada 
a Magno Turco Mibigitur. Mathiat Corvinui lliingariae Hex Boemoit igtii ferroqiio popu- 
lalur. CeOTgius Epiri It cgu lut , quem Turci Sclijudaibech appellavL're, tiuoium saepe 
ingeiitei itrages indidit Februaiio menie iiileiiit, anno aetatis octsvo et ituin<iuagKimo. 

M69. Arimineniii ob^idio toliila et>l, Ct Patili It- Pont, eiercilui prcpe Ariminam 
deletut • Federico Vrbini Comite, lociatix roilltiae, Ferrandi fte^ix, et Galeatiî Sfortiae, 
et Florctitinonim , Dace , quo in praclio Robirii Malaleilae virlus iiiiiotuit. Federicui 
Caviar Imperator Romam prorcciiii per Flaminiam polta veilo urbcm ingieuui, magiw 
bonore a Summo Pontifice est itateeptai. 

l470. Euboia iiifuta Cbalcitqiie, qitam tioHie ?fi|;roponleni «ocatil, a Turcii capta 

«II, el in omnem sexuin aelalemiţue saevitum. Alphona Pieti Floreiilirti civil uşor udo 

ooilemque die prodjgtoio partu septem i;etninai abortivai elTudit. FlorcalJae Templum Sancti 

I jipirilut, XI. Cal. AptiliK sub ipium dîluculum conlUgraTil. Incendii causa radialfs piilvis 

\ (bil, qua noctu exco&u rnilta incendit. 

Paulo II. ad V)i. Ca). Augi»ti apopteria eitrnclo, Praiiciious Savoiieniii Ordinii Mi- 
norum Fratruni Pretbyter Cariliualii, imignii Thcolofţui. vi, id. Soxtilis Poatifex crealui: 
Ml» Sixtut IV. nuneupatui. Alphousui Luiitanise Rex cum Irecenlarum el quiniţuaginta 
n4viuni clan» Maitriianiam a^gressui ArtilUm nariitmun oppi-tum ([(latrtddo vi expHjnai 
Tinginque, ct tpsim m.iritimim tirbem, capit. 

Bartiva DeMoniis Ferrariae Dux moritur anno aeisiit ociavo etquimiuagesinio. Her" 
cal«s HarsuBut (Vaier el lueceuil , inierceţtio Prfncipaiu Nicolao ex fratre nepoţi , ad qu«m 



ANNALES SVOB. TEMP. 



'1^7 



paterni tiei«dital« deferetialur. Kam Leondli qaondani ferrarÎM Principi?., cui ui pueri 
UtOT Boridtit uiccesMfit, ilicolaui iilius fail. TliaJaeus Maufi«'liit Imolae Princ«|» a Ga. 
leaiio Maiîi Srortin Principala exuilur.nuod olim Cornelii Forom denoniinalaro oppHum 
Şistul Poot. <|uaJragiiiU nullibus iaicH iiumh a Galeaiîo Maiia Dac« eoiplum Ilîcronf iro 
nepoţi tuo dedit , et Comiţii notnine iusignivit. 

M71, Votal«rr«ni a FloreuliiiU cuu defecâseiit quinto et *ig«tiBo die, e> i|uo obMiii 
wint, aibom dodidcre. S«d tu ipsa deditimie, irr«plioue inilitum lacu invitiţ noii» diie- 
pij sunt , Oderico Vtbiiiale inilitia« noslrae duc«. Qui per tiacc ipui lempora noiiilem 
Bibltolbeciin patavit, UibJuuniqMt uot>s«c pulchris aclifiţiii exoniavii. Cloreiitii.i Cjn- 
naiiuni omiiium liboralium arllum exquisîlis docUssîmi* profesior ibu» Pisis conitituiil. 
UtuQfaMJnui Arin«niae ac Ptrsidiit Rex nugoo cum exeieîlu Furcoi aggrodilur. lohanni 
lţuisJB« K«ţ;iSti:lut Ponlilex Vilam liliam Thomaii Palaeolngi Rtfih Achaia« alqtie Arca- 
U<M . iiuaa patro ei«cto e îtegiiOi 3l<)UQ dcfaiiclo , apud Cardiuakiii Micaenuui cum duo- 
l>ui frairibuţ Audrea ot Maiiuele fucrat educata, coiiiu^em dedit , mulato^ue nomiiio a 
«iro Sophia est app«llaia. 

1473. loâoba LusigtiaiH) Cţpti Roga vila defuncta CaiCfina uxoi« Mani Conicrî 
filta gravjila relicta, cum marem rilîrim prpcrinel , Venetî lulelani poilbumi luuepeie. 
(Jui cam nou niultos post motnos ocoubuiswt, iuaulam Cjrpr! a civs luadominaiam obti- 
iiucrc. ViuitCJiiaiiui cou&crto uravi et ali^ju-iiidiu anripili ciim Turcii praeiio in fugam 
vertui ad «icinoi iuoliIi» ţubrepit. Alaxander SforUa Krancîici frater Pitauri Priiicept mo- 
liliir anno aelaiis qaario el setagciiino. Conilaulius ei filJus succeuiL 

lt?4. Cbfisteniai Uacorum Uex voii soUeudi gratia Homam piofciicetii raapio a 
fiureiitiDis honoro luţcipilur. (i ue cum volnplale «tim ccraciite. proccra ttalura , (arie 
liberali, otitouiţ.iiţne crat, ac ian) caiietceiili cae^rir. 

Ltidovicua Gatlorum Hcx legaloiduoi loannii Re^is Aragoiiun ad s« luisios negtecta 
lid« publica eit dala, contra ius seitliun Lu^uui delioel, atque Cimiliarium ouisuetudine 
uti.ac littcrai daie vel acciperc, proliibtt , .S|)olctuin a PoiiL'GcaIîbtii copiii direptum 
est , ac Tudorti iiiagna pari inoensa. Nicolaui VittUm Ti(e>iio pellilur. Scutiiam, Vene- 
torum, nontONl Epiii urbs, quam îicbodrain vcterei appeliavere, a Turcia graviter op- 
pugiiata luiuma oppldauofuni el praektdii Vencti virtute dcfeiidilur. 

In Volalerraiit agrî Pago Rughiaua idibu» Sexiilibui voiiMrom pariu iiifans oritur « 
capilc, dcntibui, ocutii, cruubus. uogutiiqne boiiail, iu froiite pilorum oxtanle fnaaî- 
pulo, ac vertice mali pnnki igiiili specieni refcrcDie. Rel>(|utim corpoi hcuninîi erai, 
bracbia pilii obiecta, manuDB unguc» Iconhii- Viiit hoiAi tiis, maler quartu poti dte 
intcriii , ex ajaiilentibui pai lui r«miiiis ire; obsieli icîi oflitio pcrfunclae oppelicrnnl. Fe- 
dtiioii Vrbini Conm a Sixio Pontifice Uucii tilulo insionilnr el vexill'fer Eccleiiae legiluV. 
,I4>9. Maltbauui Pa.'mtnMi lix. aelaiis aoito FloreDliac obiii: funus houoiifice elaiuoB 
atl. I^ndavit o luggeilu iiitigiil «um oraiinne funebri At.imaniiui Biituffiimi iti sancti 
Petii Maiorii Aede. Tibrii alveum ttautgreisu» buiniliorom siliim urbis itiuuJatlt. îtljha- / 
met Turcorum Re< Caffa uppidum Genueuiium cxpiigitat. lobitei aitnuH a Sixtocelebratur. 

lt7$. Philippus Bitrguudiae Oui acer el bctlicoiuxcum Naniium Gcrmintae appidum 
arcta obiidioiie picineret, a Nantitanis S<revis eruptione facla ad iredecim Uurgundioautn 
millia cum Philippo eorum Duco deitderala sunt. 

Micolaui lle>(eu)i», Lconelli iiucinJim Fcrtarjjo Principii filiui , absente llercule pa- 
Iruo luo Duoe, Ferrariam ingreisus, tumullu cOHcilat(>,cum praeler spem oppidani con* 
qoieKereal , insidîai vcritui, urbum egreuui iu fii^a eit capiul, et iuisu Uerculit cuti> 
fmiin a verialiouo reveni capitc truucatui est, bonoiificeilue sepullui. 

Galsaiini Măria «luinlui Mediolaaeniiuia Dix vu Cal; (auuarias , t|tiarto et trigeumo 
aalatii anno, ia Aodc Saucti SIrphani Medrolani occidilur. Percaiwros fuore totuiiei An- 
drcai Lampoiiiaaui, ct lli«rou]rffl(u Olgiai , et Carolai Vic«corau, adversii Ulii memo- 



i58 



BART. romu 



randuni aggreMÎ facinvi Xyraoni Pdncîpis extingueodi. Nan et ipti occubuerant. Post 
Oaleatium BooJt uior «1 loaiiiiM Măria parvus lîlius Princifiatiini per triennium &imul 
Oblinuciuiit. Feriaixius Alplioaii liliut NespoliUnu* Rex mairimoiiiom cotiirahit cum Io- 
finU Glia patrui sui loauiiis Rcgit^ Aragotiuni , et wTOte gernuiia Fcrraitdi Rogi& Castel- 
lae, anoo uDilecimo puit babollau priorii uxoi» iolartlam. 

1477. Carolu» Montaoiut Biacd Peruiini filiusdiroptiotiibuE et inceadiis vaslat Seoeit> 
sera agrum. Car«lus A&lori» Sliu» FaventîM Priacipt a luîs civibut pellitur. Galeotliu 
eius germana» Venelorum £ivor« excipii Piincipaium. Mavimilianut Federici Caeurti 

Iraperatoris filiui uiiicam âliam Philippi Burguadîae Dum uzorem duxit,eiiuque 

noraiue Burgundiorum Dux efBcîlur. 

l4'S, Floreiitiie vi. Cal. Maii in Templo Sanctae ii^paratae lulianus Medices Petri 
filiui a Frauduo Factio , et Beruardo BaroHcHlo Bondini filio, plaribus vuliterJbus coiw 
fostus p«riîl . Laureotiut fraier maior iiatn rulneratiis «vaiiL Couivratioais capiu de ttatu 
civiiatii mutando, M«<Iicibui^ue necaudis, FraucÎKas Salnaliu Piuium Arcbiepiscopo Iti-'j. 
bu) E<iu», el FtaiiciKus Podii, necati sudL Sumnui; Pontifcx Sixtus IV. et FerraiiJu» 
Heapoliianui Rex , ex cocnposilo bellum Florontinit iutuleruul, ot quot iniprovi»>s op- 
piimere noa coiitjgil, ci et armii conGcere frustra conalt sânt; fuerunt «nim ambo su- 
perioTÎs uon ignari coiiiuratiouis. LudovicusMaiiluae Priiicept pridie idus lunias morilur. 
Viiit aonos lxvi. dies vi. Fcdericus Glius uatu maiimu.i aiiiium agonx xxxvu. ei in Prin* 
cipatu succesMt. Oomitius CăttUrinai, crodUiisimas poeUrum iuterpres, Camiliaris roem 
ftomae peitiloiilia periit, GeouenStt a Ferrando Rege sdhoriatt Mediolani Ducis iugum 
exculitint. Baptista Fregosus Petri lîlius aiixilio partis iirbem ingrosttis, ac rî pulio 
Pr&spero Adorno Duoe, ipse se Ducem conslituiL 

Donaluit Acdtuolui geoaro, scionlia, moribus ornalissimus, mihique senper propter 
nutuiim in mc amorcm colcudisiimus, dum ad Ludovicum Francorum Reflem Floreoti- 
MOruin legalul proGcisdlur, in febrim incîdens Mediolani obiit r. Cal. Septembrie dooo 
«t (juadraget'imo aclalis aano. Cadaver ia palriam relalum, et in Carlhusio Monaslerîo 
secundo a Floreiitia millisno in sepulcro gentili condilam. Florentinas popului eius exse- 
quiu publicn aere celebravit. Cbrislopborus Landinus anlc demottui Ăedos insigni ora- 
tione eum laudavit. Foedere inter Machamettum Regem Turcorum, et Veneto» in de- 
ceiinium icto Scutarum VenelOrum oppi<tum,<iuod etiain tuin obiidebdt,oi ex pacte c«s- 
lit Qui eodem hoc nnno Leucadam, Itkacami Cephalaeniamque vi cepit. 

1479. Carolus Moiiloflii clarus mililiae Floreiilinie Dux lenta ot diutîiia febci Cor- 
lonao obiit. Ursus Eiculi Dux, bellu vir acer, longo movbo confectus Vitorbii mnritur. 

Florentini Duce Roberto Atimlnenii ad ladices Colo^jni monlis Perusino in afjro iv. 
Cal. lulias Sixii Pontilîcii, et Ferraodi Regi») fuderunl copiau. £oiIeiDi|uc meosc Rober- 
tum Sameverinum a Feriaudo Bege contra not missum ex agro Pisano. quem popala- 
batur, eifrcerunt , et Seaenses fautotes m'iltis iiicommodts alleceiniit. Ludovicus Galealii 
Mariae frater , Bviiae et Ckchi StmanetUo c^nsilio FloreiUiam Piiaţijuc lelcgatus , eiut 
pQiit caedem Atexaiidrîam , Xortonamijue volenlibus oppidauis oocuparjl, Mediolanumqae 
reversus, Boua c ducaiu dosolata , et loannis Mariae nepoiis ex Galealio Măria ftjirc 
tutelam regimcuque Mitcepit. Ciccbns Simonotta suponorum Ducum consiliaiiui, tummae 
vlr Auctoritatis ab eo in reditu captut ct aliquol mens«s in custodia retcntus tandem că- 
piţe eit truucatus. 

Mnns Imperialis B^nitio oppido iniminens a Flnrentinis uuper rauro cioctus atque 
iDunitus ab Alphonso Perrandi Reiţis fiUo parvo negocâo caplus est, diffidcntibus turn 
iotcr SC mSiliae Floreatinae ductoribus. Constantius tantnm Piiauii Princeps fugîetiUbus 
coleris tamdiu viriliter rettilit , quoad prope se caplum vidit. Collis oppidum natura et 
arte munitum sexta am pugni ab eodcm Alplionso graviter precum , egragieqMe defensum, 
•X coinposito dedltqr, sjţ cţrM sccutnrM pacis asseiiticiitibui Florpatnii. SeoeoMs du» 



ANNALES SVOR. TEMP. 



1^9 



Etorentinii nocere sttideoi KerTariHo negi iţraUfieaates, receplo înlra moenia Alpl»on<o Glio 
cum valido oomiuiii, pene libetiaiem atuiieiniil. 

I4S0. Ttircorun) primus jti lialiam iugrejsut boc anno fiiil Diice Acamatlo Milia- 
metti R«gis copiamm pracfacto, qui cum Appulia nullit pra«udiis Fetrandi Kegix bcllo 
FIOT«»tino oocupali muniretur, arrepta oocasiane (juinque millia «lecioruiu militam cZ 
Dyrracbia iu Appuliaia clai&e traiecil, paucisque dtebu» llydTuulum urbeoi maritimain 
«ipujuavit, 5toplunum urbit eiut Archiepiscopum serra dinecuit, Sac«rdo(ei trucidavil, 
alios iDulIo* occiilil , cciamA capiivo» Cotiitaiitinopolim itiiMt, captam urbem fosa, muru- 
que laUure, et inagiiU piaenJiis .coDimuiiivit. Cait«IU victua bro*i copjt el diruît. Ita 
t'«rraiidui Hgs , ditsimuUos Sixto se favere Pontifici, dum Alphonto filio ioinsle Kegtium 
adf*cUl Eiruriae , graviorii twlli peiîoiJo îuil« ÎQvolWlur> Floreotinîquo belii rnetu et Se. 
uenxi gravi sefviiio, liberautur. 

1(61. FiJuciscus Plutdpk»* vir Graece , Latiueque doctiuimu» o MedJolaao Flof«i>- 
ibm aocitus ut pubUc« pioliteretur aestu ac labore itmeri» confectui ptidie Cal. Anuuiti 
Florentiae morituT amio aetaiis quiato el octojetimo. Cuius ivH in vicem sofliKli sumut.. 
Uacthalumacus Platina Kvmae «pidimia niortuu» et sepultus. 

£)ixlo Poatibci quiinjue ll>^ltucU» tttieme», ui ouat tib« reconciliel , pgpului dilar- 
gitur. Votaterraui» «jucDiue paicua bello amisu reslilait. 

\\t2. Paulus Taseaiteiiiu Medicuţ et iatiguii Philosopbui, maguum exenplar vîrtati^ 
annuni ageiii quinlum et ociugejiaQuin idibui Maiis I'lureiiliaa iii pattio solo morilur. 

1i63. CouiUiitius Sfortia PJMutî Piiucept fidui, anlea f loretitiiiis , duranlo adhtic 
«Itpeiidio ddecit aJ Vţtietoii iieque mullot post diei ierliaiia lirbri correpiui inoerore, ut 
credilur violaue nubil Gdei, el a Veiiotis pacU iiou soloti stipendii , v. Cal. Senilii inlertit. 



LICTOKI S. 

Cwm ctanrum Virorum vitue nctilia tuoptr natura ut plurmum tS9pia*t , nou immerifo 
forum iase^ueiKU tpiuoltu hic ia lueen prodttnt, 

A Franeticv Gaddi a Roma- 

%X. OOD. tos. CL. XStr. MAOLiaa. 



Carî»in>o mio M. Fraacesco: voi lapete ii bisogno e desiderio m» della Pieve di 
S. Lorenxo a Ghiaccelo Diogcsi di Fietole, e come qucsiJ padroni da Ghiaoceto uuîta- 
DMate vogliono daria a Corneiio di Oiovauiii mio nipole. DeDa qualo ed io u'bo urilto 
« Taddeo voslro, e Luigi Lutii plii volta aiicora glie n' hi parUto e cool Pierfilippo : ed 
ha promeuo lârla rentuiziare a F. f rancoMO di Manovello di PiamoNte. Ora io vi ptîego 
ţm la noiira antii|i)a amiciiia q fede tinguUre eh* ho in voi, operiate iu modo cbe mi 
cooduchiaie al fine quetta Pratica. <juanlo farete, e a ([uanto e mio nipote e me propria 
obllghereM, «empre lla da noi coiifirmato ed oservalu e lodato, e liberamente iu voi tatio 
rimeaso. 

Oltra di ifneito se Piei Filippo per Tabţentia del Rcverendiisimo Cardinale di Tar- 
Bu aoii gli avesse aocora parlato, o h avondofţliene pailato iion avesMt csncluso della 
Badia di S. Giovaiini in Acerau, Veicovado di Faenia tra Marradi e Modigtiana, vi priego 
uate eon tua ftevcrendiuima :jj;{uorîa o con ^uH pii dc»tr« modo vi parri Io ricMed- 
giale la retiunzj a peuiionea Don Mauro mio fraiello, Monaco doll'Ordioe di CamalJoli, 
del quais « delta Badia. Mons. l'ha data a fillo, e prima ancora s'afGtiava qttando 
pet LXXIL Ducali e quaudo por LX. Quando Moos., peicft* Ie peosionl sogliono es»ore 
del terto de la entrau, gli paresia averne poco, e per alUa *ta s'avetii a dargli 08<ii 



^6e 



•:V B. FONTII OF. 



MBo quilclie «ooima piu per aliro obbtîgD; lutlo quello ^relc Ga bojifl bllo e firi«vj- 
lene nnoiv. Dcsi<lcr««i quesli Bi<Jia sonima mente. £ perclii M«ns. ha doiraltredi 
delio Ordine, uon po»endo eond<idcrc (juţila , ingesnalovi farlo di qualcunc dell'allie. 
£ se a Io ctriguerlo piii vi parcssi d tnmpo cti' i» ne Iacei tctivere da LORt^^ZO a Sua 
Keverendistinu Stgaoria Io iariS, percUi qtietla accoticîerebbe nio frii(«llo e neironore 
deirOidiiie sito e ndla sicuiti dolla vila. Vvî lîete infornalo di lutlo; ol al buoiio amico 
nou biu>3>ia coufutto. Se qiicila duc cjm mî potducoio al deiidei^lo lliie avele accoocio 
tuUo Io tialo mio, e<t io graiidi^tiiiximaitle v« ne prieflo e racconuindori Don Maitfo e 
Coroelio. Vak ftticittr Oir VIII. Apri'ia iW. 

llartk'ihiMfai Foaliui Robtrto Salitialo 

xt. lO. rtci Miiia^ut'UB »iu. orn. BAticase up. KOI. 

SaUe- Siiuidem uii<iU3m luinma cum volupUle , Roberlet le^i Picum luum, prosiiM 
mele laşi duabi» de caunit , et quod a te viro amieisîiino mitlebalnr, et quod tuclorem 
operii per se aiuarem , quem ailhuc noo kgÎMe mibi tutpe puiabam fote. Ex qtio vero 
laa btaigiiiuie, quod maxioie optabam suni cumcciilat, et tibi pro uli munere ago 
gratias, et illi vebemciiler gratalor quod taiilum opiu ab otnui Chritliatiilate coiiceie- 
tuanduiD edideril, iu quo equidom diabigo magis iie niier plurimaruro maxima ruoique 
r<ruin iuveiilioiiem , au iu lauia varietate tam încred ibilem oidlneni, an in Um labo- 
rio«i* descriptioiiibu» eti-Baolum lautam oialiotiii. Hain qn»d in lleplalo coflimcmorcm . 
qoae maxime operum auctoret cotnnwu'lanl , nullam n>c lo^uacilaleni, oullum limorcm, 
et line uUa livorii lutpiciuiie modeitiam io omuibus siugulaiem. Viiuam vere huic tuo 
«uavluimo et optali»imo muueri consinille muam reddere potuî»eni qua oernerei aui- 
iQum in te meum srguificauliBx. At quod potui Budae uupcr Omlionem » me babitam ad 
MWhiam Corvinam Renem iani piiinum omnîum ad te misi. Quam Iu ip» cum lejer» 
Pico quoque luo lejţendam dabU. Quem oniiiium aelatis oostrse, qaorum sciipta adbuc 
viderim. iii omui doctriitarum goiieto prac^lantisiiiuuiD judico. Vale- et lue^'Ut facil, 
matyo dilije. (14M.) 

S. foBtiut Laurtath Mtitiei S. 

£x. fdtt, Su. XV. Of. MKT. ro.-aii. 

Si ea potuiiMm pro daâi-Ietjo animi , optime Laurenlii , quae lua de me merita esi- 
gebaot dicare lihi toliut Medicoaegeutisol tenioi a te ge^larum lli&loiiam pertcripuiteoi. 
Se<l hictAiiut tiuita ego milii rebit^ videbar impar : et aiigutiiis tcmporisa longigre opere 
deterrebar. Vrium niiac mniore c^ipia arti&cioquo inslruclus abi pitnium licuetit quac 
luorua ac tuit c-iusilii» fcliciler tiiul gi»la maiidabo lidcriv lulerea cun vacalti hai 
le-jei Oraliiiiifalas.qiiii siepiiu ILijitalus nolui iu ahcnas venire ppîus quani iu luai i»ias 
luanu» libeialiSi&imas, ut q^eniadmodinn tua uuiut opera eaibabui, iia et iptae tuaaucto- 
lilate el auipict't tute piogiediaiitur. Quibu» eqaidem adiuitxi Chiutctttim Paulam fatni- 
liae Uiae arajulitiirauin vlrum, ui m eo Iv^eiidv uepoten Paulam a«i(ii uileotein ve>ti- 
glii rocnguoM-as. 



1 



LAVRENTII MEDICEI 

VITA 

A NICOLAO VALOBIO 

SCRIPTA 

Ex Codice Mediceo. Laurentiano 

yLOkliiTiAi: An. i74g. ctkaiits lavk. hbhvs 
PRIHVM LUINE IN LUCEM ERVTA 



31 



tIoMu. ătfut excetUntiu. D- CAROLO S. B. L iO^ro Bartni 
DE FOtMlAN LaaT€»ti*t Melaa D- D. C. 



jofliimi milu, EXCELLKFfTISSIME, ATQUE AMPI.ISSIMK DOMrNC, «c &a«peiiumcro 
pctacrutanti , quU iiUef lol Proceres nan lam graeris nobilitate , <\ţam docftinanim gloria 
LADREKTII MEDICEI di^Ualem , alqiie în Remp. Lilterâhani merita \»ar. DO«tra 
«Ifqua et pnle eipnout; TV, VIR \niiILISSIME, pToi>e divinilu-t obbtuses, ipan et 
an llllerAniiB, diKipliaanHaiiiie studia, et in (virata fortiiii,i o-iximi Celsitttioi AfUDcoli 
Tai, FratraiDC(ue Tuoram boooKs ad sunmuim anipliluduiem evexerunl. Et qnideio LAVAENTIVS 
Iile MEDICEVS adeo liberjiluin stodionim anore incmdubalur, ut quicumijue mI lineraiun, 
Lvel sciailianiai oofultkine florerent . ad r adcersiverit , aJcenilotque summo tempet favore 
ţcomplexis :>i1. Cui vero iamlum est, NODILISSIMAM FIRMIANAM DOM'JH poliborum Musamm 
iseden etse. TEqqe Magnum EIRMIANAE CENTIS omamentum eos maxime fovere, atque ho- 
[norlMi |)rQţ«(|ui, qui in liumaaarem, U:?inarumqiie rerum inslitulis, studiis([iie versantur? 
Ttstes apfdio doctissimut HriH inb tam in bisc« llaliae nosirae reflionibus, qtian la Crr- 
inaiiuie partibus tubiljuileS', qii ab Aini>ltludins Taa vel palrcK-iiiio, vel ofiîtiis aiicti niaxiiojtin 
< stbi ţloTum pepercTonl. SI quis «ulem iii ni«ilbtiR oddiicat LAUHEIfTK HI^DICEl teduHtalem 
jit penpiirendiB Vctenin mOMaMaUs, Codtctbusqw ei harbaromiB nambus «r^wndii, cpiibiK 
Leeleberrifliain Hediceam BibliotbecaiD Matlbţae Corviai,lluiigariM Ragis exemplo cidtaret, ac 
[q)olits Otieatis ab luanne Ia-xak Florentiain deţioriandis tvcuplclaret ; iS'Omi inficiabKar . TE 
De banc LAVRENTII curam aenmtari, Nani «I mamiiicriplos rodices plurimi beis, el ffla< 
libronicn vim uiiJi.'«miiqiie .iilvaltcailam curaşi, ut selectissiauin BibHutheain Ootoi 
'TVAE non lam privMa», qimn LilteratOnim hominun uliltUti tns«rTi>n!i dedicare*. PfMlereo 
[csTeglsni iodolcm.. enimiam tnotun suavilatcm . stugularcm animi loagaitudîiiein , qulbut vir- 
hMibus inslractiis oimu'um antnios in te conntrlia. IIlU'l tmtum dicao , non tam florenUninaia 
liane iubea), quam Runianam illnoi, quac iiilcr celenu capnt etlulJI, nerito autpexlsse En- 
genii Tui acuinen, atque iugucuni illuia animi vigomn, quo . inUanifHllM «d poWw* itudia 
rajiiubafii. Testis sil Uibliolbeca ba«c Mediceo-Laureiitlana , in qaa repostos RuJidJuris Lltlera- 
[liitM fofltes avidul hausisti. Testis tnaganm îllnd onuiijenac erudilionis Domiciltum, i|u»j aibi 
rilegio lunt . acenirouqae iudicio Romae conpararit Einiaenlissimus Cardinalii OOMINICUS 
PaSSIONEVS Prlnceps omaiun seculnrum mentariA maijniii!^. Quum voim Cardioalis smplisri- 
■us ninieosuiii omniuin disdptinamra (liesaumm non slbi soliim, sed ea, <iua est humanitale , 
dodorum qtiuquc coamodis ciin^.'jetil ; incredibile dîclu e«t. qua voluptate, quania animi 
alKritite nocturna, diurnaqoc inaau versaveru, qni(x|uid elegantionim discipitnarum in ea re- 
cnoililiiia est. Qiiid dJcarn de maximis ilUs liommbus, qui EVCELlENTlSiiMAE FIIIUIANAE 
DCMVI amplisiimam dignilalcm in privata fortuna attuicnint? finm el LEOPOLUVS sapientîssi- 
raus Avunculus Tiius ia CelsiisiiDum Aatîsbargenuom Anlistilvni c vivis panciis ab bine nnnit 
creption electus fuii, quo quideni spleadidiasinio Eccleslac Principalu vix părem in Germania 
rcperirc piASb, tt duo ex Tuis amptissimis Fratribus in aliamm Ecclesianun sollicitudineiB 
«ocali pr'Jiimani illi amplitudineai adef>Ii stml- TV ilaque. NORILISSIUE DOMINE, non tam 
pnprii virtiile coboncsiains , quani Tuoram dignllale , alqtie niictorilate <^pectan\ltt.« habc TIBI 
tuK MAGNinCI UVRKNTM vitam, exeinplum scllicet virtulis, doctrinae, ac maituilicentuK. 
a qu» noii longo prosimus iiiterrallo es, et qiieia Deo Duce. et auspice magnis p.tţsiba« ae> 
i|BMe poffib. Vale. VJIt NOHILISSniE, ac lebx dhi «ive grande FIRMIANl GENEKIS decu). 
ar dalre Lilleranim prae<tidinin. Ilţrum Vale. Dabam Morenttae Kal. lanuariis An. MDCCIL 



• ( 



' Lieroii svo LtviictTiva Mtitvs i. e. a. 



i^eiUMM ott&gtHla anii: lăm dapti tant , qmm FMippoi , et tMOha hnetae Tţpo- 
fr«f>*i FlortBtim ididenait iime Laureaţii M<(Sc€i Staioni Vitam Italiei traduaam , juam 
Frânate» Medieea Ca$m Frimi Fiţi» auuecra/unf- tn rpi^ota liattartm dala Ftorfoliae 
iU< Vili. lunii 15IJS. . fBit ăden Franeit9 tditio iaâeniitur , ua^Mtur hadae Co</ieem 
MS. Maheai v«rm»it at «MffMpIn ttttriptuK Couno pairi paatii aule ituait donalam fmu. 
Bie adstrtalur in BiMi«rJkca MedittitUwrtniiana Ptul- ^1. Cod. CharC ia fel. Itmm. 18. , 
nu pro hnctarum epittaU prăefifitttr dlera Boccii Vaiorii tlieolai Nepotis ad Coiamm Pri- 
mam FtoreaSiac , Senarumque Oacem, i/aaedata fti Ftorrttiat die XX. IM I5C7. QaaaO' 
irem aon paadt aatt oaaii, vt aiaal /«iwfor, ud mtatihis iaatam iRta ttnie Coaa» doama 
fafrat. Creditam aatyo ett, Hidiaui illam efrsioaem a Piilippo Vahrio eomptutam (uitat. 
El ^uidem ^aam duo hnetat in tpittola ad Frmeiteum Mcdiceam letteatar, Codicem . fai 
muir , kI diximat . ia Xedkca adserralar , C^tma Primo doanium apogtaphum tue ex aa- 
tvţrapbo exscriplum ; erediWe ett Biteiam VtUoriam ex Italieo Philippi pairit auto^tapho 
exeittptam propria numi sifnuiur , ^od poftea Coimo Primo a^atrt. 

//ane autej» piiaiH llatice iamdia editam etaeukrat^rat faliao idiomaf HieoLtat foAt- 
riat Barthotamaâ fUus, Philippi iuiiiofit pater, Oiutii Ava». Fait SieeteatVahriat ItartUii 
Fidai aaa eum l'Ailippo Fratre diuipatat . ac rîitaaieornm d^matam ducipSaam itetatat 
eu. MannatUt Lr-^atioaibat cUuut, et lUa praecipue ad CÂriUianistimam Francoruat He^en 
Heipabdeae iuat muneribus etiam fanrtat ett , ^aam ad sammam taae eitiimit /fa.jiilralam 
epectui Prior UbertaUt HeipaUieae Florrntiaae ijubernaeala admiaiUraverit. Quare m epita- 
pkio ad D. Procali ardem a Baedo Sepott eidem potito ture rao bene <l« PlalonJs ilojtmjiie, 
de Republici riorentliia , ct LMrcmio Hc<Ilc«o Scniore optime mcreia appellatar. 

S*d Laureaţii Medicei âta a Sieolao Valorio ialiae Kripta adterftiiafar adhac laeditu 
im aitidiuiata eadiee ăeaAraaateo BM. Medicea. laarentianae Plat. dl. Namer. 3. ia <faarta 
pidarit nilidiuiadt ornate , ^niias Leanii Deami , laarealii Medicei , MeoUi Valorii , ah»- 
riMfiK iaufiaes exprimaittar. ArMlror apofraptam iMad eue, ^aod Leoni Bedmo Ponlifiă 
Mnim» Kcetaa» aitaiit. Sx Soc ita^ae Codice fedireo kane editioaem nprestimat , fNaM 
«fifWMAl&Mi eaaiyamaau ope altaiat apopapfu, ţuorf iio^« exîibad PMippat Bar» de 
Sloteâ Vir im re pratscrtim aali^aaria ceMerrimat. /a MS. lamea StoteJUaao dcerat Xltelai 
Va^i prootmiam ad Leoncm Decimam , qaod eaUat ia Medteeo , eiiiat vîee ia Vertione MS. 
le^itur cpifteta Baedi Valoni ad Cosmam Primam, ia altera oera impreaa PhUtppi , el lacoti 
laaclaram ad Franeiuam Floreatiae , SeattTami»e Priaripem Cctmi Filiam , at iupra aai- 
madacrtimat. Ceteram Mana-Seriptam Mtdictam tatiae txaratam diti^iHisume tifm veruae- 
rat laeabaj Gronotias fir Clanstimut . rianfae marfiai Hoaaullas aotalat inttrdam Grm- 
eat adpotail. 

Praclerea eonslat âmc citam a Meolao Vatorio eompotUam faiste. ^uam iam haaun 
Medieet Lauremii filial Cardiaalalus honote fanjerelar. lao ex taitio proemii ad Leoaem 
Dreimam erniiur fcJem aaao ţitifse etaeabratam , yiw taarcntius Medieet loanait pater 
aOiiI , ^aihiis rer^ii anaui t4$3. ladicalur , ifao Laureatiat Ferras reli^uil rcidart { at oit 
Vahfias ) ad Saperoi. Siiihmiaai fforatiaai mtaiti memar eamdcm plarej aaaoî domi ;»«*- 
aV , donec liannet Medicei ui le«ait Deeiaâ ncmiae Poatifex electat tttel . tiu pottea Laa- 
realii filam ranterravit . 

Decreeeram hatc vitac latiao lermone scriplae reitioaem Indicam lamtiiu rtidam rx at* 
icra pajia<ie parte deaao reeatam oppon^re. Sed i«am Ualiea illa ccruo ai Utaftn pahliri 
tarii facta littiaac patsim paraphra-ut. al^ae elneidatio nihi vita lit, ae praelnra multa ia 
ta npercrini ret perlarbala , vet Xieotai ValOru menlem «MM ieae exprimentia . epfrar.pie- 
tium daxi eam amUfere, ţaam potiut raticem comparata le^ntit animam coafaadtrr, ţaam 
delectare pottU. 



«56 



^ BART. FONTII 



frăiwitei SfMiat gener Keipolim i>rofeciiii non înKio tocoro lii Regia Arce retentiit m- 
nrli niO(l« occubil. 

Arnus flnvius ooniiimii auctits inbribat, iir. tdibus ianuirii tx vaaaOit parlo Florso- 
li>m inuiidavil. IIi« tcinponbusdoeliina ei ii)g«riia clari eiatit CiMtpiuriu Komae , Pontănua 
N«3poli, DaptisU iXIUrtut , H Landinus , ct Settia . .FIoreuliAe. Franeiscut Sfortia viu. 
idi» Marlut moriiur ftnno aotilit ijuarlo ct tei^gesioio tam «xacto. Cui in Dncalii hiocci- 
sit Galeailni Matîa lilttit naiu maiimnţ. 

Ufl6. AHfttus Atfiaiolui, «t Dtetitalpta Str9, iiiiiiţaei l^uitei, el Kicotaus Sodtriimt 
di^rtus el icir et poputaris civ», a raclione Petri Medieit Cosmi 6lii palti nnnt, et kosMi 
patriae îudicati. 

' Beiphehis et FraMtiifiu Urtini fralret, Av«rtM Comitas, itnmiMisa Paulo 11. Pott- 
tifice copiii «T improviso oppresti , et scptem , qiiîbai 'lomin.'abjnlur, Ca&lellU depubi 
tuni. Iu cauM , quod Pontiiicis iDandala conlcmocrerit et ink-stunt il«r rcddoteni Romam 
peteiitibus. Toaiinei Arffropţ/liis Dyiantiut saiiileiitc Laurfiitto Medice Petri Slio ciritata 
■tonatur a Florentinii. 

Doiiatellui Floretitiniit Sculptor io&iguis Milo el sepluageumo aelatit anno FlorCntiae 
obiii IV. irlus Decembrie 

l4S7. Barihotomaeu* Bergomensii , eui Coleoni cognonwii Tuit, quia cjput Leonii n. 
sifjoe geâtabat, ■ luperiore anno eiectti Florentinis exulibai concilatu^, ui eot fn pairiam 
reducerel , iu Flatniniam venit cum ingeuli vnlidofuo eiercilu, clan Veneţii adiuvantibus. 
Cui Caleatiut M-iri-i MoJiolani Dut, et Ferraadi Ref;ii (iliits Alphontu* Calabriae Oux, 
el mulbe oopiae adeo (briiter rettilerunt, ut acri cominiisa pugua anjui] Marle ab oin- 
Biboa dlsee^Mim ţit: Oalcatius Măria Medinlani Dux cutn .... Sabaudiae Duce percuuo 
foederA, eîui iiliim nomino Etonamcciiil uvoicni. Seruiia urbi cum parte Lunensis a^rî a 
I.udovico FregoK) ct Thocnasino eius fîlio a Florentinii erapta eit , etiam turn Coleonleo 
în Fiaminia flasranto bcllo, lex et triginta millibui aureii uumis Senii venditori persotulti. 

l4fi8, SigKDiuitdus nialatesta Arlraini Daminus, iv. îdui Octobrii inlurilt, Uomania 
PontiScibus hoîliî accrrimut. Robertiit Sliui ei succcssit. Pace inter Venctos, Ferrsn» 
dumqne Bfgeio, et Gxtealium Maiîam STortiam, ct Floreniinos conştiinţa. 

Lvdi Equntrei Florenliae regio apparalu lâcti iitRt. Colcbis olim nune Trebesntfda 
a Slagno Tur<-0 inbinilur. Matliiai Cotviiiu^ Ilungariae Hei Boemos igni fetroquD popu- 
lalur. CeoTgrui Epiri Ri*gutui, '[ueni Turci Scliaudarbcch app»llavere, quoruni taepo 
îngentet itrage* iudîdît Fcbruaiio mente ioteiiil, anno aelatis octavo et i)ulii<ţuagesimo. 

It69, .ţiimineniii ob^idio tolula est, et Pauli II. Poul. exerctius piope Arinunum 
delelui a FeJorico Vrbini Comite, sociali?! miUliae, Feirandi Hegîs , et Galeatiî Sfoiliae, 
el FlorentinoruD), Dnre , fpio in praclio Tloberti Malatolae virlus iuiiotuit. Federioti 
Capfar Iniperator Itomam prorecluţ per Flatniniam putla veiic urbem ingre&uis, magno 
hnnore a Summo PontlGee est «uiceplus. 

1470. Euboia imula CliokiMiue, qitam bodie Nigroponlem voont, .1 Turcis capta 
est, et in omnem sevum aeiaiem^iue saţrilunt. Alphtnti Firii Florentini civis uşor udo 
codem<]iio dic prodigioMi partu seplem geminat abortivas efliidit. Florcntiae Templum SaDCti 
Spirilus, XI. Cal. ApiiliH sub ipiuai dilnculnm coiUUgrari I. Inrnidii caută radialis pulvjs 
futi, qaa Doctii excnsu (avilla incendit. 

Paulo II. ad vir. CaL Augusii apopleiia citincto. Frai>ciscu& Savnricntit Ordinis Mi> 
itofam Fratiuin Presbyter Cardinalii, iuiigni's Theotogut. vi. id. SeiiilU Potililei crealus^ 
«ii, Siiiut IV. niincupalui. Alphoniut Lu&itaniae R«k cum treceiitarum et quinqaaginla 
navium clai&e Maurilanlam ar[gre»ui Artillani mariiiraum oppi-lum riaairJduo vi «spagnat 
Tiasitic[ue, et ipi,ini marîlimtm urbem, capii. 

Itortiui Ilosleniit Fc>rariac Dux moritur anno aetalîi ociavo elqutnquageiimn. Un» 
nilet g«iAaoiu fraier ei lucceiiil , inlcTc«plo Prjndpatu Nicolao tx fralre nepoţi , ad quesi 



I 



I 



ANMALES SVOfi. TCMP. ^1^87 

ptnrna fierediUte «feferebalur. Nam Leoiielli quondam FeiTiriw Principe , cui ut pueri 
lutor Borshit iiiccctMr*), Tticolaui filiut fuil. TliaJjeut Mjufi«<lut Ituijlae Princeps a Oa* 
leilio Matia Sfortia Principala ciciiilur.Quod utin Cotnalii Korum denoiuiDaiaiii oppirliim 
Sivtas Poul. ((uadragiiita milliLus aure» iiumU a Galealto Măria Dace emplum llicronţina 
nepoţi »uo dedit , et Comiţii iiomine Itiaigitivit. 

I43>. Volateoani a Floreaiîutt cum defeceieiit quiiilu ct vigosimo Jie, ex «luu obt«»i 
uiitl, ufbeiu dodidcro. Sed îh ipsa dedilioiie, irruplioue inilituin Iscta iavilU noi» din- 
pli iual , Federîco Urbiaale nititiae noslrae dnoe- Qiii per baec ipsa lempora unbilcin 
Btblioibci-Jiiii pai-avil , Urbifium<iue novi&ac putchiii aedificiii eiuioavit Flotenlini Cym- 
naiiuRi otiuiium lîberalium arttiim etquisili* docliMimi* ptofestoribus Fim cunţiilunl. 
UiuacasMiMi» Artneiiiao ac Persidiis Rei raagnocuni eveicilu Turco» aggfeditur. loliaiiui 
Ruistae R^t Siilut Ponlifei ViUm liliaia Tbomaii Paiaeologi negis Achaiae alquc Arca- 
ilise , quae t>alte eiecto e Itegiia, alque dofuiicto , apud CardiualeiD îficaeiium cum duo* 
bu» TralTibu» Audrea et Mauuel« fncrat educata, cohiujern dedil . mutatoque iionint a 
viru Sopbia eit appeUata. 

I*1S. laicob» LuiigitaiM Cjpri Rege vita defuDcto Cateriua axoie Mărci Cotueri 
Glia ijrAvtJa relicia, cum marem filiitoi pcpcrJssei, Veoeti tutelara poslhumi nuitcrpere. 
Quî cum QOii intiltos post raaiiMS occiibuisMl, insulam Cţprî a cire iuadoiuiuaiam obti- 
Huere. ViuiicaiMiiui couserlo ijiavi et aliquaiidiii auHpîli cum Turcis praelio Jti fugam 
venui ad vtciuoi mouln ^ubrepit. K\«iattdeT Sforlia Kraiici>ci fraier Pisauri Princeptno> 
titur auno aeiaiis quailo et ţexagejimo. Cousliulius ei filtus succeuit. 

I(3t, Chrisleraui Uacorum Uejc voti loUeitdi gratia Ronum piorciiceii» magno a 
Flu>>?[)iiitii hoiiora 5utcipilur. U mc cum voluptala eiim ccraeiite, ptocera 'latura , lacie 
liberau , otilougaquo oral, ac iam cjuMceutl caeurie. 

Ludovicut Gallorum Rex legalosduiM loaiinîs Regit Aragoiium ad m nii^ios oeglecta 
fide publica eis dala, contra ius geiilium Lujdutii deliuel, alque famibarlum contuelodine 
uti , ac titlerai dare vel accipere, proliibet , Sţnlelun a Poulilkaltbtn copiia direptum 
Cit, ac Tuderli magua pan incensa. Nicolaui Vitetlius Tiremo p«llîtur. Scutiium, Vene- 
torum , moiilofa F.piii urbi, <]UJm Schodratn veici«« ^ppţllavere, a Tuicis graviter op- 
ptigitals summa oppldatiorum ct praetidii Veneli «irtulv dcfetiditur, 

la VotBlerrani agii Pago Rughhria idibus Sextillbos mwslroso pariu infsDt orilur , 
capite , donlibut , oculi» , ct ui ibus , uiit{ulii>)ue but iuit , in frunte pilorum «xlanie mani- 
pulo. ac verlice maţi punici îgiiili spcciein referente. Reli<|u<im corput hominb erai, 
bracliia pilit obiecta, manuum ungucs Iconîuî. Vixil boiAS Iris, maler quarto post Ut 
iiiteii>l,«x asfinteulibui parlui fieminis trei obsteltlcis officio peifuuclae oppelteruitl. Fe> 
dericus Vrbini Coaie*, a >^ixto Ponlifice Ducii liiulo iiifignitur el vrxillifcr EcdeHBe iegihtV. 

14' S. MaUhaotis Faimtrius lxx. aelaii^aiiuo Floremiae obiit: fuiuii boiioiifice elatun 
e»t, Laudavit « suggesiu iiisigul eum oratione funebri Alamaiiiiu» Ritiueein»$ in iaadi 
Petii Maioiiţ Aede. Ttbrit alveuia Iraoţgrcuus buniliorem silum arbls inuudavit. Maha. / 
met Turcortim Bei Caffa uppidum Genueiiiium expugnat. (obilcî annu» a Sixlo celebraiur. 

1475. Philippui DurQundiae Dhx acer al bellico5ti«cum Naiuium Geroninlae oppidum 
aicta obţidioiio piemerol, a Naositatii^ Svevii eruptione facla ad Irededio Burgundiunuui 
niUia cum Philippo oorum Ouce desidorala tunt. 

Nicolaut llcslciisi», l^onclli inonjaia Fcrrariae Principis fîliut , abicntc llercale pa- 
truo MO Duce, Fcrrartam iiigreuus, turaiiltu c«nciiaiu,cum praeler tpem oppidani con* 
i|ui«icereol , insidias veritus, urb<ni cgrcuut iii fuga elt captai, et inun Hemilît oui- 
Ceilim a feitalioue rcversi capilo truncitui eit, boiiotilîceque sepullui. 

(ialealiui Măria «guiiilu! AlelioUtientium D'tv vii Cal: lanuariai , quarlo et Irigeiimo 
Mtali» aniio, Iu Aede Sandi Stephaui M&JioUni occiditur. Percuuorea fuere loiunM An- 
dreai Lampotiiauui , ct Hiaroujrnus Olgiai, et Clrolui Viceeomei , adverits falii ncmo- 



i58 



BART. FO»TU 



randnA iggretsi fidiiui Tţmini PrJDdpii extinsuendi. Mam et ipii occubuorunL Poit 
Galeitiun Boca uxor el Inaaiies Maiia parvus fiîius Principalum per tiienntum sjmul 
obliaueiual. Ferraii<lus Alphciui Cliu& Neapolilanui Hei nialnniotiinm cootrahit cum Io* 
faota lilia patiui tui loaiiai» Regii Aragoiiuni . et «orotc gemiada Feiraiidi B«git Caild* 
lac. lODO uiidecimo poit lubellae priorb nxorii iDltritum. 

U77. Carolus Moiitooiui Bracci Perusioi lîliui (Itrtplionibu* el iiiceudili vastatSenea- 
(GiD agium. Carolut Aitorii filiui Favenliae Principi a i,ah civibu> pdlilur. Galeollui 
•in» gcrmanuii Vefleiorum favore txcipit Principalum. Maximtiianus Federici Caesarii 
Impeiaiorij filîui. .... aoicam ât>am Pbilippî Butgaudiae Duci» uxoiem duxit^eiusttue 
nomiiie Bur^ndiorum Dux »f5citut. 

I4;«, Floieiitiae vi. Cal. Maii io Templo Sanclae Reparaiae lulianut Medkes Petri 
filiits a Francisco Padio, et B^niardo BsnjitHlo BaiuUiu filio, pluiibus vuliteribus coa> 
ibuui pertil , Laurenlias frater maior oilu vulueratut erasit. Coniuratioait capita de stătu 
civitatH mutan-io, Me<Jicibu)<)ue iMcaiidi», Ftaiiciicu* Stdriatui Piiarum Arcbiepitcopu \aetu 
bus Eques, el Franciscui Padu , ti«cili luiit. Suminu» Poiitifex Sivius IV. tt Ferraudat 
Mfrapolitaous Rex, ex coiaposilo bellun Floieotiaii uiluleruut, el quon îniprovisos op- 
ptiiaere no» contigil, vi et armis coaficere frustra conaii suntL fueruiit enim ambo ia> 
periori» iion ijjiiari coiiiuratioiiii. Liudovicus Alauluae Priacepi pridic v\»i. lunias morilur. 
Vixil aunoi lxvi. di«i vi. Fedoticiu filiui uatu maiimus aiinum ageni xxxvii. et in Prin- 
cîpatu iucc«Mil. Domiliut CabUrinat, erudltiuimus poetarum inierprei, fainiliaiis m«u> 
fiomie pestiteutia periit Geiiueuaes a Ferrando Rege sdbortati MedioUnJ Duci» iugun 
excutiuut. Baptista Fiegotut Petri filiui auxilio partid urbem iaQreuug, ac vi ptiUo 
PfOipero Adonio Duce, ipic ie Ducem conUituiL 

Donattts Acdaiotiu geitere, scienlis, nofibus ornatisumus, mîbique »cinp«r proptet 
natuum ia mo amorem coleudiulniu > dum ad Ludovicuro Francorum Reiţom ['lorenti- 
iioram legaius proficiacilur, In febrim înddeos Mediolaui obiit v. Cal. .Scplnnbris dobo 
«t quadragesimo aeutii anoo. CaJarer in patriam relalum . et în Carthusio MoDastetio 
aecuodo a Floretitia milliario in lepulcro gentili conditum. Florentinul populus eins eise< 
quias publico aere cetcfatarit Cbriilophurui Landimt ante demoiluî Aedes in&igni ora- 
tiono eum Uudavît. Focdere inter Machamcllum Hegem Turcoium, ci Veneios in de- 
cciKiium icto Scuiarum Venctorum oppîtlum , quod eliara tura obnidehat , ci «x paclo ces- 
siL Qui eodem boc anno Leucadam, Itbacaio, Cephalaenîaiai{ue vi ceptt. 

t4'9. Caiolus Moatona clarus mililiae Florenlinae Dux leula et diiilina fcbri Cor- 
tonae oUit. Utiut Eacui'i Dux, bello vii ac«r, longo moibo coideclui Vilcrbii morilur. 

Floieutiiii Duce Roberto Arîmiiieasi ad radices Cologiii momit l'eiuiîno în agro iv. 
Cal. lutiai Sixti Pooti6cii, et Ferrandi Rogts , fuderuo! copias. Eodem<iue metiie RoI>«r- 
turn San&eveiinum a Fcrraudo Rege contra nos missum cx agro Pîtaito, qttem popula> 
batur, eiec«runt, ct Suhchks fiutores nvillit iiicomroodii afTecorunU Ludovicul Galeatii 
Mariae fraier , Itunae et Cicchî Simonoltan coitiîlio Florenliam Pitaique relegatul , eiui 
post caedem Alexandiiam, Tortooamque volenlibui oppidauis occupavil, Mediolanumque 
reversus. Bona e ducaiu ilesolau, et loanois Mariae nopolii ex Galeatio Mana fratre 
tutelam regimenque siucepii. Cicclnts Simoiielta supeiiorum Ducum contiliarius, lummae 
Tir auctoriUtJs ab eo in leditu captut et aliqsoi taoatet in costodîa ntetilus tandem că- 
piţe est truncatas. 

Mons Impeiialis Bsnitio oppido îmminen» a Flnrentiait nuper muto cinctus atque 
muuilu» ab Alphonso PerrandJ Regi» lîlto parvo negocin capius est, diffidentîbui turn 
inter M militiae Ptorenlinae ductoribus. Coiislanliut Untum Pisaori Prioceps fugientibui 
ceterit taiadiu vttililer lestiiit , quo^l prope te captum vidit CoIIîb oppidum nalura et 
arie munitum texia iam pugna ab eodem Alpbonso graviter preunm . egroiţioqiio defentum, 
cx composilo deditur , tpe certa tecuturoc pacis atientienlibui FlorenliniK. SencatM duia 



ANNALES SVOR. TEMP. 



1^9 



t'lorentiois nocere Kvtlenl Fqrrnmln Rcgf f[raiil>C3alet, reoepto iiitrs moenia Alphoaso lîlio 
cum valijo comiUlii, pene titwilitem dmitcmni. 

U80, Turcorum printu» in llalîsai iiigrctuas boc aiino ftiit thioe Acamaito Maha* 
melti H^» oopiarum praefeclo, (]ui cum Appulia iiallb praesidirt FerTandi RogU bello 
FIOTcntino occupali muniretur, arrepu occasione quiuque miilia eleciorum mililum es 
Ojriraclito iii Appuliam classe Itaiecit, pauciique diebu» Hyiirunium urbem mantiraatti 
eipugnavit, Sl«plunum urbis «îas Arctiiepiscopuin wrn diu«Giiit , Sacerdotn tnicidavit, 
alios multoi occidit , celeros ciptivos C^niUiilinopolim mWit , captam urbem fotsa , muru- 
«|ue latioro, ci tnaguîi piaeiidiit ,ctimmunivi(. Cuiolla viciiia bievi ccpit el dirwil. 1u 
Ferrandus Itex , diuiraulaot Sîxto m bvere Pontifici, dum Alphoaso filio intuite Regnum 
adfectat Elraria«, graviorti belU pericnlo îuite involvilur, Florealiniqao belii ffl«lu et Se- 
iieiiscs gtavt urvitio , liberantur. 

iţSI. Fraiicijcut Phildpkiu vir Otaece , Latiiicque doctiwnu» e Medtolano Florau- 
tiaiB aocitus ut pubJicd proliteretur aestu ac laboie Jliiierii confeclu» piiJie Cal. Aujtuiti 
Floretitiae moritvr auQO aetatis qMinlo ct octojeiimo. Cuiui oot ia vic«m (uffecti uimut. 
Bartholoma«us PUtiiia Humae epîdiniîa mortuui ct sepullui. 

ţiito Poiitiliut i|ui(ique iiistructas IriremiM, ut euoi sibi («coiiciliel , populat dilaf- 
^tuf. Volatoiraiiii quoqae pascua bello smitu testiluît. 

I48Z, Paulut J'uteaaetlut Medeciit et imigult PhllDwpbui> magiium eiemplar virtiitii, 
annum agcni quialum et ociogetiioum idibu» Maiii Flotoiiliau iu pairio solo motttur. 

148S. Cou»iantius Sforiia fiMuri Piincept fidus, autea Floreutiuis, duraote adhuc 
ttipendio defecit aJ V<iiieto>i ueqae mullos post dies t«rtlaua febri correptns noerorei ut 
Icredituf violalae noks fidei, et a VeuelJs pactiooii soluti stipendii , v. Cal. Sertilit iiiiertit. 



LXCTOAI t. 

Can clororum Vitwvm vitae nolitia tuaple natura ut pturimum txoptetur , mh immtrito 
fot$an uu^uenUs tpiuatas hie in tuetm ţroătutit. 

A Franeetn Gadâi a Roma. 

EX. 000. lOS. CL. XXtr. HSOLIie. 



Caiinimo mio H. Frincesco: «oi npete ii bitogno o deudcrio mio della Piere di 
S. Loreoio a Ghiacceto Dtogeei di Fiesole, e come quesli padroni da Ghiacceto anita- 
meote vogliOQo daria a Cornelio di Oiovaanî mio aiputo. Della quala ed îo a'ho icritto 

ii Taddeo *oslro,Q Laigi Lutii piA volta ancora glio n' ka pariato e cosi Piecfilippo: el 
ha prom«sso farla rediinciare a F. Fraiiceu» di Manovello di Ptamonte. Ora io vi priego 
p» la nmtra ani»]iia amîciiia e fede liogulare eh* ho in roi, opefiatc in modo che rai 
conducbiate al fine questa Pratica. Quauto firete, « a ({Uflnto e mio iiipole e me proprio 

^ obllgheret», tempre lia da i>oi con&rmato ed osservato « kidilO) t tilMranente iu voi iiitto 
rimeiso. 

Ullra di queito te Pier Filippo per l'absentia del Revcrendissimo Cardinale di Par- 
ma non gti avetM ancora parblo, o se avendogliene padato iion aresse concluso della 
Badia di a. l'fiovanni in Acerată, Vescovado di Faeiiza tra Marradi e Mi>dig(iana, vi priego 

I lîate con tua Reverend Issima si^noria e con quel piu desiro modo vi parri Io rictiieg- 

I fiate la renunij a pensiunea Don Mauro mio iralello, Monaco dell'Ordiuedi Camalioli, 
del quale 6 detta Badia. Mous. l'ha data a fillo, e prima ancora s'affituvi quando 
per LXXII. Ducati e qujiudo per LX. Quaudo Moot., perdii le pensioni toglioao essere 
del terto de la «ntrau, gli pateste averoc poco, e per attra ia i'avesti a darglî ojni 



^6o 



''I' 



B. FONTII Oft 



•nno qualclie Mmma piii per aliro obbligOi lullo qu«llo Tarele fia l>en« biio e faravvi- 
scnc nnorv. Desidererei qneita Badja Hnomamente. £ perchi Mqhs. ha dell'aluedi 
dello Ordine, iio" possendo conc<ud«re queiU > iiiflegnaievi failo Hi quili-une dell'aliie. 
£ SC a Io slrigiieilo piti vi par«ssi ol lontpo eh' io ■>« Iacei sc^ivere da LOKlii^ZO a Sua 
Acreramlistinu Signoria Io îato, percU qu«tu aocoiicierebbe mio fraullo e neH'onon 
deirOoiine siio c nella sicurO della vita. Voi tiete inforioalo di lullo: el al buimo amico 
nou biwgna cotiCurlo. -Se <:|tiesie due cmc mî putiluc«l<4 al de^idoralo lîiie avele acconcio 
luUo Io ilalo mio , ed io gr3i>di<.iiaiam«»le ve ne piiogo e raccoinâmlovi Do» Matiio e 
Coritelio. Vaff feltcittr Dtf VJII. AptUii J4»7. 

V«itte Fo.fTin. 

BartlMlomaeus foniius Robttto SatviatO' 

KK. IO. ph:i uia«!tnti4B nou. opu. iuilacc «p. I€0I. 

Salve. Siquideia uiKiuani tuiania cum voluptale, Roberle, legi Picum tnum, proiima 
nocte loji duabu» de oau^i , el qvod a le riro smicisiiino millebatur, et quod auclorem 
operii per se amarem , queiu adlioc noii kgisifl mihi Iurpe putibatn futc. Hx quo veio 
lua beiiigitllale, qHod n^iime opubam sum couseculus, ol tibi pro tali muiiere ago 
grsiias, et illi reheBwnler gratutor q'iod lanlum opus ab omni Ohrisitaxiuie coiicel*. 
b(3i>dua ediderit, in quo equidem umbigo magls ne ntrer plurinurum maxima rumque 
renim tiiveuiinncni, a» iu Uula rariel.iie lam incrcdtbilcm ordti.cni, ao in lam laba- 
riotit dcscriplioiiibui ekgaiitian) taiilaii> oralJoiiis. fîain quid in Iloplala comiDemoiem. 
ţflM maxime oporum auctoroi commendaal, nultam este loguacilalom, nulltim limoren, 
el tine ulla livoiit sutpiciooe modctliam in omuibut liiigularcm. Vlinani vere hiiic lao 
»(iavlssJmo et oplaliuimo munevi coiitimllo munut redilme polui»em quo corueret ani- 
mum iu te meum lignificanliiLt. Al (]uod polui Budae tiuper Oralionem a nie kaiilam ad 
MMhuta CortiKum Begţem iam primum otnuium td le mt4l. Quam tu ipie cam legerif 
Pioo quoque tuo legendam dabii. Quem otniiium aelatis Doslrae» qnoium sciipia adbu« 
Tidetim, in omni dociriuarum genere praeitantisîimum judico. Vale et nie , ut facit . 
nutuo dili^e. ( UdO- ) 

B. Fontiut Laurtath Krdtci S. 

£t. <4tt, See, sv, op, sj^kt. ro^ni. 

Si ea potuiiMin pro dsîiileuo auimi , optime Laorentii , quae lua de bi« meriu exk> 
gebani dicare libi tolius Mcdîccae geiitls et rerura a te gedarum tli^loiiim peiKripiiisein. 
Sel ka<:leuu( tantîs ego milii rebHs vîdebar impar : et auguMiis temporiza Joiigiuro opeie 
deterrebar. Veium nune miiore c-ipia arliâciuque iiiilruclos ubî piimum licuerit quae 
tuorum ac luis &)Diiliis faliciler tiiut ge>ta mandabo liiterit. Inierea cum vacabil has 
le^ei Oralinaealat.qiiii giepiu^ (LijiUtus noitii iu alieiiaj vejiire piius quam iu luas isias 
manus liboialiuiiiMB, ut q^emaJinodim lua uuiut opera eaibabiii, îia el ip^ae tuaDUCto- 
liiaie et au»pid<i Inte pio^rediantur. Qiubu» eqaidem adîunvi Ciîaccctam Faalum fami- 
liae tuae amantiuiiauai tiium, ni m eo kjtiido uc^wtem Paulam axitii niletilcm vcţti- 
(iii reci^ioicjs. 



i 



LAVRENTII MEDICEI 

VITA 

A IVICOLAO VALOBIO 

SCaiPTA 

Ex Codice Mediceo. Laurentiano 

VLOKIMTIAE kS. 1 749- CTKANTZ LATK. HBBT5 

PRIMVM LATINE IN LUCEH ERVTA 



31 



HMliu. <«fw exetUeatiu. D. CAROLO S. R. I. liUro B^Mi 
DE FUtMI\N Limetiliui MtAus Di D. C. 



dositanti mtki, EXCEIXCVTISSIME, ATQUE AMPU5S1MC DOMINE, ao u«|>einimero 
sedulo peramilaiiU , quis inter lot Proc«res ooo Um goieris DObililale, quam doctriBafun gloria 
pracstwtes LAUR^VTIl MEDICEI (Ugnilaleai , alque io Remp. Lillerariaa netlla hac nQ«tra 
a<la1« aliqua cx pane ripriout; TV , VIft N'ORILISSIME, prape dirUliii oUatw ts, iţiem et 
buuRiunun lillnaniin , ditcipliluniiBiiDe «dudia. el in privata toctau naitiai CeWstinii Aranculi 
Tui> FralruinqM Tiianin hoooicc ad somiuani ampliludinem eTnerunl. Et quidcn LAVRENTIVS 
llt« HEDICEVS adeo libetaliuni sludiorum aiur« înoendelMlnr , ut quicumqin Mt liOemniB , 
vri sciculianui rognUlone floterent , ad se adeergif«Tit , adcersitoiuiuc samao mniier Uioit 
tconpkxiu fii. Cui rero ignotam est, NOBILISSIMAM FlitMIANAM DOUIJM politioram Muunrn 
HfdiMn esse, T&|ue Mapum CIRUIANAE QţlVTIS omamenlum eos matinie fovere, atque ho. 
noribus ptosetpii , qm in luimananim , Divinarumqne ttaxai inslilutis , sliidiit'ţuf versaniur ? 
Tmet a]>p«lto docliuimus \iros u»n bm în Iikc« Itaiiae nostrae retţionibus. qiutm ia Cer- 
«aiiiite paibbus habiUiile&, qui al> Ainplitudlii« Tu vel pattocinio, vd olBciis aucti luavimnii) 
ilhi jjiuriaiii peiwrcnDl. Si qiiis autem in meiiinm aildutal LAUREAŢII MEDICEI itedalllstem 
fti periiuirendis Velpruni mDiiuicenlis , Codleibusc|ue cx liarlHironUD manibits cripicndis, quilius 
, cetcberrimana Mt-diccam Itibliotberam MstibfM' Corvini llunsarlao Regis «coiplo excitard, ac 
Kpoliit Oriealis ab (uamie Lascan; Flureirtian de^rtoniJis lomplfibrel; is-noit inRciabiliir , TE 
gKqoe faanc LAVREN'TII ciiraia aemulari. Nam el muiuscriplos rodices plurimi beis, et mii- 
gBam libronin vim unj^icuiugue advebciKlain curaţii, ui seleclissinam itibliolhecain Pomi 
TVAS non tara privatac, qmm LillL-ralonini hominum ulilîlati iiecrvieiis dedicares. Praetereo 
Cftcglain ifldolfin, exiffiiam morum suaTitalcm, sîngularfm aaimi ina^itudin<!m , qiiibtu vir- 
'uIImb trBtrudus oninium anlmos in le coGcertis. Ilind tantom dicam. iion lam llorentissiiaani 
kanc urbetD, i|uain Romanam iliaoi, qrtac iDier celnas capiit cxtulil, merilo smpexIsK io- 
,B«iui Tui aciiuieii, atquv ia{{scuiii illuffl aiiiini vtgorem, qm inUamnialiis ad poIHlofa atadla 
[liplebaris- Testis sil Uibliollieca baec Medicco-Laurcoliana, in qiu reposlos solidioris Lilters- 
'tWM fentes avidus bausisli. Tcsiis oiaipium illul Diniiifieaae «ruditionis Domicilimi), ifii'>-.l tîbî 
. Rcf^lasa, acenimoqiK iadicio Romae compaMvIl Etninentissimi» CariIi(i.iUg DOMIMICUS 
\ PA5SI0NEVS PrJiKCps Oautium secnlortiai memoria maiinius. Quttm enim Caidioalis amplisii- 
mus ininieiisiuB omnium discipfinatuiii Ibesaurum non sibi sobim , sed ea, qiia est humaailate, 
> doclorum qi]i>quc coini&odis cijinge!i.serit; incredibile dictucsl.quo voluptate, qiiaala animi 
alacriCile nocturna, diumsque maou versareris, quicqiiid etegantiumin diHciplitiaium in ea re- 
<v>D'lilum eit. Qald dicain de mailmis lUis honoribus, qui E\CELL.ENTIS:ilUAE MItMIANAE 
DOMVI aroplisMtnam dignilalfin in privata forluna atiukninl? Nam el LEOPULDVS tapieotissi- 
iiiiis Avuiurulus Tuus in CelsiuiiDum Salisbiirgcnoum AoUsIitem e vivis paiicis ab liiac annit 
ereplum clectus fuil, quo quideni sptendidissimv Eccicsiae Principala vix părem in Cermania 
rqieriFB po«sis, el dao es Ttiis aioplissJinis t'ratrtbus in olianim Ecclesiaruio soilicltudiotni 
tocaţi prjitmam ilti ampliludioein adepţi hidI. TV ilaque. NODILISSIME DOMINI:^, non tam 
propria Tirlnte coboneslalus, quain Tmnum dignîlale, .ilqtie suctorilate <>pcclai)dus b^e TIBI 
hiDC MACNIfld I.AVRENTII vilam, nemptum scilicel virtatis, docirrnae, ac ma^ilioenltae, 
a i|uii nou lon<ţo proumus inlervalto es, et qitera Deo Duce. el aospice magni<i paisibus ae~ 
quare possi». Vale. VIK NOBILISSME, ac [etii din vive «rande FIRMIANi UENfcHIS decui. 
ar dulce Lillftarum praestdiitm. Iierem Vale. Dabia Florentiae K^l. lanuariis Ap. MDCCIL 



1 1 



Lteroat $ta LtvitKttTiv» mehvi t. r. a. 



Ljealim DClo^nta am: lam dapă sânt, fioun PkHtppm», ti taeotut Uwlme I'ţfpo- 
ţrapU FlorcnUm ediâtriml 4»c iaurentit Midicti Senhris Vitam baiict tradudăn , quam 
niiiwMiT M€di<ta Corni Primi FUt» tonuenrunt In fpilMă Unctarvm data Fhrttttiae 
dk V/Ii- lunii ISR9. . qaa adem Franeiae» tdiOo ăueriiilKr . letUmtitr /«irtfoc CiMticem 
MS. Matieae ver^tU ab aatofrapko txurtptum Coxm pairi paBcit aule axait doaal»m fmae. 
Ric adurvalur iit BMiotheett Mtdie€o-LaitT<ntiaaa Fiut. âl. Cod. CâarL in fol, Kiim Itl. . 
cui pro hmetarum epiiiola prtufifitur altera Baeeii Valorii Itiadai Nrpotit ad Cotmun Pri- 
mam Floreniiae , Stttanmfu Ductm , ^uae dara eit Flarenliae die XX. lulH t5G7. Quawf- 
brtm non pmeit ante airitti, ui aiuiH lanetof, ted mcntibut taMum MSta teuio Como domta 
faerat. Creditam vulga ttt, Italieam Htam vetwmem a PAiUppo Vidario complotam fuisu. 
El ţttidtm fiftfm dao luaclat ia rpistola ad Ftanciscum Medicaim Urieutar , Codicem . ftci 
munr , ut dixiumt . in Xedieta adtfreotar , Coitao Primo danatam apoyraphum ew ex au- 
tojrapÂo exieriptam ; credi&ile ftl Btentmt Valorium rx Ualîco Philrppt patrii aatoyrapko 
txemptuat propria mana iamiiste , ifuod pauea Cosrno Primo o&lultt. 

Hane aaUm pitam liatiee iamdiu editam flaaiiraverat latino idiomal' Hicolaa» Vato- 
rias Barthotgmari fliiu , PAiUppi iuaiorii pater, Bacăi Avat. Fuit Sicolăta Vatofitu fartitii 
Fiâwi una cum PhiUppo Fratre diteiputat , ai-, ri^oakuram do^malam disciplinam ttttalut 
«st. HotUMlUi Ugalionikut ctarui, et Ma praeeipue ad Chrittianis^mam Fraaeorvm Hcfcm 
XeipuiGeae saae muMcrihis eiiam fanclui ttt , ^uum ad tammum suae eirUatii Vayi.ttralam 
etetitu Prior LUertaHs KeipaUieae Fhrentinat guiemtutUa admimilraeerit. Qaare in ejnla- 
pMo ad O. Proniti aedem a Bacăo Sepote eidem potito tare tao b«ne de Plaloiils ilot^matt, 
de BcfMblici F>oreuUiM , el LauKntio U«ik<o S^aiiofe oplinie inerens oppeUalar. 

Sad Laureaţii Mtdieti vHa a Sieotao Valorio latine unpta adservaiatur adiac irtrdHa 
in nitidtitimo codice MeaArattaceo BiM. Sediceo. Laurentianae Plat. 61 . Mumer, 3. ia ^uarto 
pieturis nitidiuimis ornată, quitus Leonit Dteimi, Lturrntii frdicei , .Vicolai Valorii , edia- 
rum^ue imaţines exprimaniuf. ArUtror apojraphum iUad este, qwd Uoni Deeimo Ponii/lei 
JEuAm Micolam eitalit. Ex hoe ila-iae Codice Wedieeo Aaae edittoneta f/^resUmus , fMOM 
ottfiMlMiiM ctutt^vimui opt alieria» apo^rapM, ţaod aoti4 exiibait PbdippUt Bart de 
Stotek Vir in re praetertim antiţaatia celcierrimui. hi tS. lamea SlottMaao deerat Hlieolai 
yatorii prooemitm ad Leonem Decimam , (juod estlat ia Medieeo , eaias mec ia VcrtiMu MS. 
lefituf tpittota BmcU Valorii ad Cosmum Primam, in atlera etro impressa Phitippi , el lieobi 
luiKiarum ad Franeiseum Florenliac . .fcnaram^ae Principcm Cosmi Filiam , at tapra nai- 
madvertiamt. Celerum .lanH-Seriptam Medietam latine exaralam diliieniimme olim rrruoe- 
rat iacoius Groaorius lir Clantsiaat* , ciasifae t-rtr^iiti nonnallas aotulai lattrdum Grat- 
eat adpomit. 

Profterea eoattat kjae oilam a Micalao Valorio eompotilam fuiue , fium iam hanat* 
Mediett t.aarettlii Utiut CardimUaius hoaorc fuayerctur. Imo cx iitilio procmii ad leonem 
Bedmum eruiiur eodem anao faisse elaeabrttlam . (fno Laarenfiiu Medicet haanit pater 
otfil , ijMif'Hi terUi anouM 1493- indicalur , fuir Uarenliuf ferrai reti/fuil rfdilun { ut ail 
Vnlerius \ ad Superta. Hihilominas Horaliaai moaili mcmor eamdem plarn aanos domi prch- 
tit, donee hannet Mediert sub Iroait Deeimi namiae Poutifti eieetai rtsrt. tui poxtea Lau- 
realti vUam contecrai-il . 

Decreveram Miic vHae latina icrmone icriplae rertioaem Italieam lamdiu editam ex al- 
tera pa^iaae parte deauo rccdtam oppoaere. Sed fHum Italica itla versta ai tanclis pabfi/i 
iarit facla lalinar pauim paraphratit, aţi/ne elueidatio miM sita ni, ac praclerea multa ta 
ea repcrerim mI perlurbala , eef Meolai ValOrti mealem non bene exprimenlia , operae-piC' 
lium daxi cam oaiticre, quum potiui npiccai comparata leţentit animam coafuadere, -jaam 
delectare pottU. 



.,t •.i^.,f 



AD LEONEM X. Ponttficem maximum mtmini mo devotut 
NICOLAUS VALORIUS. 



yenit ad Te, BEÂTJSSIME PATER, Laurtntius Medicei 
Parens Ttta&y cuius vitam olim scripsimt4s, quo tempore Terras reliifuit 
rediturus ad Superos. Latuit diu sub modio apiid nas non quidem Do- 
minici praecepti obtitos , sed illitd veritos , ne quam vestem ipsî sor- 
diduUs digitii contexueramus , ea indigna putaretar splcntlore tanti. 
firi praesertim in publieitm prodeuntis. Ceterum /ftoysius Roscius 
Sacrosanctae R. E. C/trdinalis, Tuaeque Sanctitatis delitiae, atque 
adeo totius Christianae Reip. decus ; et columen nitper hortatus est , 
ut litcubratiuncutam hanc nostram în lucem ederem, Tibique dicaren 
affîrmans Sanctităţi Tuae , quaecumtjue de Parente acccperit , onutia. 
forc gratissinta. -Feci, quod snasit, atque eo libentitu , quo satis no- 
tum est Sanctitatem Tuam, PATER BEATISSfME, quo tempore 
Florentiam Pontif ex primum ingrcssus es, visa Parentis ejjigie la- 
chrymas tenere non potiiissc. Acciderat idem olim et Alexandro Ma- 
cedoni ad Achillis tepulcrum etCaesan Dictatori ad eiusdem Alexandri 
imaginem. Sed horum lacrymas expressit amhitiosa aemulatio ■ tuat 
vero dnicis amor, et pietas. Qu!d igitur futnrum putamtts , si nune 
non solnm vultum cera eMgiatum , aut coloribus inumbratum , aut 
caelo excussum , sed Parentem Tibi totum , eiiisque viventis facta , 
moresque monstravero? Sanctitatem Tuam supplices precamur^a Ni- 
colao Valorio, qui Tibi vitam sitam, et snoram omnium debet , acct- 
pias pacato vultu Parentis tui uitam, in qua facile es et in Te Pa- 
trem, et in Patre Te ipsum recogniturus , quorum atter fuit homo 
divinus, atter est Deus Humanus, uterque civitatis nostrae prae$ii^ 
diurn, et decus. Fale PATER SANCTISSfME. 



A". 



Magnanim L&UREMII MEDICES viu iUiutri» 

y i T A 

Pfr Sk«lMim ValoriUM »4Ha ad leonem X. Pontipftm Maximitm 



In nobiliisima Bledicun Familia mulli Prae>ciari , MagUKiuQ Viri fiere , în quibui 
Itaiuet Medic«i,<iul magno, el inticlo aoimo Vkttvmttiiiu te m opponeni uapius 
Patîiafi noilrae liberiaiem, et commuiiem ooiiiium talulem luiatut eit- Vffiut i]tioqiifl 
in Equestri digniute, i|uae prima apuil Florciillnoi babutur jine conltoveriia princepi 
DMtrMi iiuoad visit, RoipabLJcae eililit Itecior , «t Oiiberoalor. Quid Cffsma* ilU Ma- 
gnui, qtii in magnis olim tempo&Uilibus noo solum parriani i»l (Ulian omiiein coaiilto, 
ftt opibui tu!t dereodens meruit et a civibos uils dicj PATEU PATKIAE , el ab onnt- 
bus ItaLiae Conservator? Uic <]uum dîlissirauj ol eu«t, et baberetur; tameii oon minut 
.lapieDtiae, quam pecuniae meritis per Teirarinn Oibem ubiiţuo gentium («lebrutur. Fail 
praclereâ laagoificontiae, et omoîs liberalitatts specimen, quippe qui , nt cetera tăceam, 
aedîGrando cum privalas aedes, lum publicai, ci maxime ad Deicuttum impeniierit plu< 
tquam quingenia aureorum millia: adeo ipie divitias, non illutn diriliae potsidebaal. Co- 
uni Blins fuil Petrat Magnanimi Laurentii pat«r, et ipse ia Rep. pnnceps, dara vixit, 
«t moderator, noa solum parenlis , et nati , ied sua quoqiie ipsiui gloiia nobilii. Nos in 
pra«WDtiaruD ceterit omissii Mafinanimi Laurentii vitam pio in^enii Icnuilate potterii 
comm<;ndabimiis Viri »ine coniroverua maximi, el cuios coiuiai peculiarcm caram Sn- 
perot liabuttso, qoem Dem ab immineRtîbus peiiculis saepiu* etipuerit, el moiieatem 
CotU dartisimit sijţnis fueriat pros«')unli. 

Naius est Lanrfntiiu aiino qiiadtagesimo oclaro supra miile quadiiTi|ţetitns pot.tti'lie 
Kal- lanuarias. Eius statîm paretili» praecipaam curam babueroiiL Vii puentiim în- 
greitut iraditur erudieaius GcntitiU UtUmU viro et doctrina, «t noribua probatiuimo^ 
Itiem pftiloa EpiMOpum Arretinum fieri curavit. Praebult ab ipiis îucuDabulis ligna nu- 
iiifesta futurao prohitaiit reltgioni admodum JeJitui, et pauperum ullra fidem miierieon, 
•I miseralor. Aitdivi taopius a Geniile eîui praeceplore , cnn qao et in tiallîs, qium 
ibi Legatan agorei, et in patria familiarbsime vixi, Laarenliam a lalero suo disccsiiue 
nnnquam; dio io Tcmplo , donec ret divina peragerelur. penaaasî»t» temper ■ oocte 
eliam lecum ire solilum ad Divî Pauli Socîetatem, quo coiiveniebaul plurimi ImmorUli 
I>eo in «obrieute et vigtlîjs, ac prccilwt gralias agentei: obviot Chriili paupeicutos 
elo4mos;aii proMqut ad uoum omaet: aihil in eo puerile, niliil delicatum apparaiise. 
Keqie mirum , si talis puer Deo Tavonie poiiea ad Unium di)]ntUtii failigiuni evfctus 
anet, ubi bone«t>Mime vixit, et morle glnnoMt»ima nbitl. Addobai lirenle Laureitlin 
Italiam traiiquillani, quietamqne ftiiisa: ciai morle confuia omnia V4t , el iminitiala. SH 
kaec poitea, Mairem habait iMCretien n aniiquiuima ToriMioiniM Familia, quam >eui- 
per etîam post parentis obitum mira pietate coluii illi in omuibiit rebuN plurimum de* 
ferons. Fait antem Temina ingenio , ot bonii arlibus, praetetoa pietate, ac reli^ione cam 
primii reneranda. Initrumenti Veterii Sacram ffi$t«riam mt^na ex parte v*ftM titram- 
liuime elausil: iu dometlicis rebas, quaecumque matronam deceaat, nemini tecanda : 
de indigentibuţ oronibui per omnem vitam optime roenta miserorum porlus, et reâigium. 
Per eam Laurentiu» affinilate» conciliare, puella» indoiaUs in malrimoiiium dar«; ipie 
dotem confcrre, Virginibu» Deo dicatis, et arctioti Religionii vinculo aitricti*, ^uaran 
Florealiae «nnl coenobU planau, neceuaiia tuppedîtare, iu omiiibut adeue. Erui fn- 
Irti, ţui non adeo lunc tamporis divitiis abundabant, tibi locios in latioaibui, et aago- 
oiit iHii aicticent, «t uxore» bene doUta* illi» adiungcn» breri reddidil locepletei. Hoc 



jfi6 



■N. VAiiORl VITA. 



Mim illi «I natara tiigeaitun enl , ot «aiuelndiac aacliim de omiubiu btnf menti, H- 
lud vere bonum ciitlimans , ijuixl în amions , affiues, et qnampluniaot nttmtmU^r. 
Qnare edbuc iuvenit et Magnifici, ct Magninimi cogiioiit«ti adeptut «st, in qua rirCMt* 
animo fnit nou civilii »cil regio. Optareral adoleKeututus cqaum pulcherriinuni, fait 
caim a primis aunit «quorum stuUiou», «t equlUoiii periliuinut. Etim cx Sicilia dono 
miâuro ^uwn acceţnisel. inuiici] conisît prctium e<|ui longe tuperaiilia. Qaare paeda- 
goguH , qao utclMtar , luullo ■ iiiqnil , moliui coi)tuUii»t«t rationibut twii emcado. Et iile '■ 
■a igiiores tţgium mc doiium acoepiue, «t illud nou minui regiutn ea* UberalHste non 
vinci? bob Guntili piacceptoce in liberalibus »Iiidii« maximi! profecit utraque lingua Ro- 
naiu scilicct, ct patrb tam prosa , quani verui ei(>;llcr4. I^erc meiniiii OPVSGULVM 
cius AMA1X>R1 VM cam «odom Gentile lepidum admodum, et expoliium, multiplex, variam, 
copiotum, elegaai, ui niliil »upra. ChristophoTUt certe Landinus per ea lempora Poeta, 
ct Orator insigni» viu carinioe: tu boc, iiii]ait, wribeixll genere ceteroi bic tiiie ooc- 
liDvcriîa xupcrabil, id quod etiam latt scriptic teitatura Telîquil, Nec mirum, quum în- 
^nium alioqui maiimtiio ti\ ingens «morîs scccndcril. Amabat cnim Lueretiam Ihnatoai 
femiiiam rarae pulchritudînis, et hon«tUtii, praeterca nobilwtnam , qase a geotfOM 
Cquite CiirjNi illo Donata in armit peritiMimo ortgiitem duceret. In pm^lbe igitur liu- 
dwn adolNC«ntCAIlMliXA coinpotuili et IIYMNOS pulcberrimos tingaa vernacula. Sed et 
ipectacuU edidit mira magiiilicvnliii, in ^uibat E^uesire certamen, ad quod ttrenuut 
quitque FlorcRtiiiac iuv«iitutit, mulli praeterea ev univers) Italia iu armis exercitaţi 
lionortt, et gloriac cauua conveneruni. Mjximus fuit equoriim,et armorum, mollo 
ituiur genimaruiii , e( auri apparatiii. Ipte iinamvit noiidum adoIeKenliam egreuus ( vige- 
simum eriio) aetattt anuum agcbai) facile omim animi magiiiiudiue , et cAipom viribn» 
supeiavjt, ut una amnium voce cum nvaxitno popali appUusu vi<:tor declarări meia«rit. 
>it3iura fuit pluMiuam mediocti, lalia biimcrit, lulido corpoie, ac toroM), lirma. alque 
agili membiorum omnium compage. Sic iu viribut tuboiinistrandis nainia illi pareui visa 
est. In ceterit, ([iiae corporit iltcunlur , potlus noverca. Fuit enim colorc sublivîdo, fa* 
ci», in qua diguilatîs pluiimum , venustas nulla, preuî» naribus, voce admodiim rauca. 
Tiiu ita debilii, ut parum prospiceret. Ollacta penitus caruit. In quo dicere tolebat iia- 
tuiâni sibi bene coiiiuluiMe, quum plura se m offerant naribiis, quae tnak, quam quae 
suaviter oleaiit. Scd bot corporis defectus tupplevit iitgeiiii, alque animi ilolibus, quas 
jDcdiiaiîone, et exercitatJoDe auidus ita exonluit, ut nihil in co desiderarctur , Quum 
duo non parvi tiomiiiis civ» pro lurreptis pecuniit se iuticem criaiinarcntur , ubî ad 
Laureulium vontum e^t, «tatim iile pcrs|>cxit, et notavit, qui pecuniar luriipueiai. 
Tantae fait p«ispicaciae . uec minoris pruitontiae. Ventura sa«piua prMuoscens ita n»)- 
dorabatur, ut nihil oiDiiiiio, aut parum in r^bui oirenderet. Ferunt Peirum pareulom 
Laureiitii admodutn iurenis consilio olim scrvatum fuiue. Nara quum in eum noiinulli 
coniufaasent, positisqne intidiis e ^tuburbano rcdennlem inlerGeere vellent , monuit lilîut, 
quî ferebaot, ( lecli«a enim podagra laborant ferebatur) n^ via lolita, »ed per compendia 
urbem petcront. Ipse equo veclus contiiotum inter leiiuit ailirmins scqui, ar pauto poit 
alTuiuiuffl. Ita insidiatores eluii, ci ambo incolumcs fere eodem lempoio iii urbcm se 
receperuni. Fuorunt in hac couiuratione aiulti, pluras quam a principi» (nciiiil nuptcati 
ei pitma nobilitale. Plebs quoqne inote sno itovis rebut stude6at. el desperata vcnta 
malun hoc in dies angebatur, cui nisi Lauienllus una cam .iniMio Puftia , uoninilli- 
<quc aliis occttuisieut (nam I'otrum podagra prnilire noii sinebal i piofeclo bonoium saint 
14) diicrimen maximum devcnisset. Illi laonendo, piecando. pollicendo , obtesUndoqut - 
efliecerunt, ut lucat PHtius conitiratîonis caput ad iiMtiorem parttin inclinarel. Idem post 
illum «lori qitoque fecerunt ptaeter admudum pauco<., quos exilio civlus mulclavit. Hac 
ooiiiuraliaae per LauiGulium maxime ledata Petrn« quum domi , ut ditirous. delineie- 
ttir, uihil roaguum vH privatim, vel p«biice per eumdem tiureiitinm non gercbat. qni 



LAVRENTII MED. 



167 



iWirtailii, iBintueiiKliDe, comiuie eifiam animot in dies magi* tibi concilian iludatutl , 
iiapicion«i rMnovete, im mollira , omnibu* caru> este- Uubelttt enim hoe in aniM» 
MBper, ut xtatcxn sibi et iiiiniidi ttMertt, fiKbattjne mm bene, fideli terţine tuis fcbm 
OM(nler«, ^u> ct minut bcnivniii >{bi beiii voie n tio rrt focciel. Au^liri 3 Fhiljppo fratro 
neo, ţMum Momiim Theialdurcium , qai in Lanrontii pcrnicittia nuchtnaiui plxHtiu 
&ieril, sd illum rocoociliandl hominî.s gratia perduxiuel, m 3 priacipio ttilim pHitîoni» 
aliqitantirpnr OiibitsbuiHlum coiitlcitfue, L4UT«aUHiBi|M, ()uuin hoc vidissel , bumaniKinie 
dixisM : PkHipfe mAH tiU deberem , ti aninat KOki nmmtndartt Sed ijaod A^onium 
fS iniauco amieum reddit, fralw inţtute» af», et pMlAar-«t eiMUmdi oflkia »e ratet 
tvlim. Paulo po»t exHlw Florentini DietitaSvm ^ «t Aaţetus Azaroliui concilaretanl Bm^ 
tkohmteum P^fgamaicm in Flonintiiioi , Veneţii primo o<-<:aIle silluvjniitmt . ijuem curu 
■lagois «quilum, ac p<^litUDi copiii adveotantem eioopît in l-liminia Gateacau VtetCo 
mu Dns MedrolaiHoiimn tddilit Regii Ferdînaitdi, «l FlorentinomiD eopiii. Sic reprssto 
hosliuin impfilit I>ui ipte i« Florenlîam coutulil dubium natura, aa victoria imolentfor. 
Sed krevi penpccla Laurenlii prudeiitîa , at<iue animi magaitudio* docrcvji in antdlia 
pormaneie, quam Prancttcui pater cum Cosmo iiiierat, cuiui consilio, atqne opîbos iaclum 
ett, ut iile adveriantibui Venetit Mcdiolani poUrntur. 

Compotitis igitur rebai Lanrenliai totum ie ad P)itlofO[^iae ttudia contniit. Opera eni», 
•t indusltÎB paieolit ATffnpldu^ iile Byiantius Florentiam venerat, ut Laurentium , ci alias 
ex nobililale primariot melioribus iludiii eradirei , n cttîui Ivdo Unquam ex Equo Troiano 
eomplurei prodierunt Viri eruditissimi, quibai postea Laurenliui, el doni, et Ibris usin est 
in maximii Reipublîcae noclrao nogotiîi, in quitiut Bafikolomaeit$ Valvriut pater meui, 
thm^ut, AiOTOlbu, et ftirus PUlipfHu Pandii(pMt»is non ultimi fuerunt. Post Ariito- 
(elen Academiae amore iitceiisoi Marsilio /'i«ti9 familiariisime utebatdr, lub quo ma- 
xime profecit, nt etiam PUtooît wdmii inltmos, et recondilot quosque petielraret, id quoil 
Fieinui ipie in suii «criptii Mapîtaime (ealalur. Alebat idem Ficîtiai Laurentium dicere 
aolitma at^ue Platonica ditcipbaa nee tonttm ciixm , nee ChriUiaHae diKtrinaf pfntum 
fadfe fwnfMii faturvm. Quaic hac sentiem quoliefcumque a puMidi negnlii» v>cabat , 
aeaiper Academiw iobterebat cupiens maxime audire.etalloqul Ficinum, qni Magni iilias 
Cosmi alumnut apud Itatot post tot lecula primu« Ac^emiae fores non solum aperuit , 
aed intima quoque adyta to duce ţ>enetnvit. Cnn Marsilio igitur assidue vonabatur , a 
quo qnum lecretum alîqnod Divini PUtonbmTSteriantMceperat, iasealî relaiandi gratia 
perlibenter Coimi avi vitam, moreique commemorabat lubînde quaereni, quibus Iile ar- 
tibut ad lautiim dignitalti faitifjium porreniMat; num quitpiam posthac privalus in «■ 
vEli RetpnbUcM adminiitialioae eias forlunam »pcr«re, et glonam adaequare pouel- Foit 
cnin Laareatlni Tamse, atqoe ipsins gloriae adraodnm appetens, pro <iii.i nulloi laboret, sodo- 
rw, vigîliaiqite lecuiavit nuoc litterarumilndiit, nuncuegotiii pu bl teu, nune. privaţii act io- 
tiibui ita tolo animo.ac meu le tnlentui, ut divinum eiui ingenlun velat lacida» îgntt t«mpet 
arderet. Nulii unquam luxui, aut lomno deditui lemper mente aliţoid cogllabandat paitnriehtt 
quod iDOx in looem eJetet. Ex Caregio iiio in urbem redlens SATYRAU IN BIBACES argu- 
mente e re nato inchoavit lîmul, et absolvit, opni in tuo genere coniumatis^itmum, la- 
libtis plurimis , ot lepore condittim. Fuit cu im in boc hoBiine cnm giavilale orbaailat 
multa. Qunm iocabalnr, nihU hiUrini: qunro moidebat, nibil asperius. Carofta eiut gen- 
tilii male sudiebat, qnod rapacîor ettet. Ilnic affirmanti aqnai sîb« in «illa sua cetern liicidio- 
rei, et abundmlioioi eue: ă ita etset, inqnit Uatentiui, airnuu hakertt mutio otfi- 
diOTtt. Quum BartheUmăta* Sotiniit Seneaiti iu couvivio diccrel Floreotiae inUilitatem 
asrit plurimau ocalis, et visai Docere in Medicem cavillalut. qui natuia minui prmpi- 
cielsl, veniiD, îaquit Laareniitn, «ti, qtiod dicit: Florentiac diitillatto ocutoi impeltt: 
aed S«oii «apQl, et cerebram. Familiari c«idam , qui de eo aţperius locului fuerat. ex* 
cnuiti oaturae tiMBi vi dke^t» iaconatanUa*, diiitu ferluf . al tţo It cmUoHUmmim' ' 



i6a 



N. VALORI VITA 



crMritr, fin de tmaiâu umptr mate h^UMii, et ienliat. Illad mitum ia hoc viro foit , 
cochI liuo dircnî hamores , qiiornm nller iDgeaium . alter iudicium aogei, adeo lem- 
Mrali fueruiii, ui neuter , quod nro aecJdil, alteram imftcdiret. Sic ntc ignta» iile 
iaţeiiii vîgor celeritate, se tevîtale taa iadtdam praepediebat, noc qai iudicîooi facil, ia- 
genii acimeii hebeubal. Sic qnid: agondan mmI, et cilo prospkiebat , et matare deli> 
berabat. * 

MortuQ paretite aaiium unum agi^ns «upta vijetimam co'ueosu omnium ptiroum ct>' 
vilitif l«citm adeptus eil, quo teanpore tanta m modetlia , tantaque prudealia gessit, ut 
»iipra aeiatem omnia facere videretor. Seiiiorum conoiliii iubaerebat prae^itim Thomai 
Soimni, el loannii Canitiam iu Ordine Equwtri fticile piiiicipum, et djrfoniV Pomi 
viri p( ud emilii mi. Quotidie fere nune hune, ntinc illum adieiu de rebus agendis consu> 
lebatrid <luod per ooinem vium servavil, ut dllig^nliui cvquirerel super qaslibet re,' 
i|gid aliis vidoiatar, licel vel tnagnîtudiiie iiiţenii , vel quavis alia catita peruepe cui 
coiifideret , et lammnm sccrctorum crederel, permutării. Illad Uoiea in gravi&iiini» rebut 
obMrvanl) ut quos couuliarios, ac socios in admliiitlriiida Ilep, habebat, eoidem per 
wcreutiot luos aoo univerioi, sed tingulot con«al«ret. Sic colleetîs eorum Miilealiii 
bciliut, mclitisqaa iptc ludicabat afTirmant fw' cmuteatei alios auM , eum holere , ut 
eiu( vsrbia utar, eeretrum et umm, et aUonm. Ad boc qui singulorum senlentijis per- 
ceperii, eum mox addeado, vel delrahetido labile poiMiiiţuum verilalls allingere, «i forte 
rea îpu i» ditputatioiMin dcvoncrit. IlUid quitque obiervabat diligentiiume, ui quot 
ţibi, aut Reip natoi iudtcaret, to% benelîciii, et oisui benivolectiae genere devii»e>rel- 
Auima demiito), aut foTtttna preMot siiblovabat, omnibuit nunum, el auxiliutii porrigens, 
aftirinaHt w miiiu) Diitnet, certe aliquot mcmorcc fure, el gratos. Se quidem bani, et 
prudenţii firi ofticio fuugt, Sed ta rcs in eîui,et Reip. magnii tempeitalibus saeplui 
profuil plurimum , et maiiifrilae salulis caoMi fuil. Idterea GaUaciui Vice-Comet recor- 
datut Laurentii , cuiui olim ptudentiam aiiteannos, antmi rna^niiixlincm, gravilalem, et 
ntodeitiam admiratul funrat, decievit post Petii Medîcit obllum îtoirmiu Florentiam pe- 
tere, ui «t Lanientiun in recenţi adminiitratloae coiifimurel prae«enlU tua , et de rebiti 
comniunibus lam ad b«]luin,quam ad pftcein ipectantibui simul deoertieret Uaec advenlut 
causta fsic, lioet es voto veiiiste simulaveril. IIuik: una cum uxore Sabbattae Ducii fitia 
propriii aediUis Laureiiliui excepit luxu reglo , tinUque apparatus magnificenlia , ut Ga- 
leaciue diocre wlitus «jl, do» se solum, sed Hegem queoilibet quovtt maignificenliae ge- 
nere a Llureolio tuperatum , iicc potera l non mirară in piirala fortuna taniai opei, 
et lauUm omaium copiaui, aurutn , goatmas , ac regiatn supellectileni. Se quideoT' 
pouo pecuniae ih^iaaros oslendore: ied în privatam Laureotiî domaoieit totoOrbe quae- 
cumque iiolHliuiina confluiisie. Et vere quidem. Ham Laurcntîtts Jpte, (ut de Coamo 
laccan} quidquid ubiqnc geutiuni pieliotuni fuorat , qua magnificenlia fuît , tr tolo OiIm 
oaU*0erat, Quia el conunuui militaţi couiulons iiequo laboiibus ultis, iieque .tumpini 
uaţiaiD pepercit Libret ooraparavit nonornatos, aed vetustalc tpsa, et c^stigatlone coa- 
spicuos ift Graeciam, ac per tolaai Europam, Atîamqtie diversos miltens, quî codicei ' 
et Craecos, et Laliiius rxqairerent . el quovii pretîo ccimpar^tot ad se deportarent , ia 
quibus fuit ioannes Uuc<uet Graecus vir Jitleratiuimus , nec soluxi litterii , sed eliam 
■lObilitale} el moribns praosuos. Ilic pengrata Craecia, et maiima Asiae parte coioplu- 
rei allulil vel uiiîcot, voi raritsînos. Kuit oerle Laureiitlua adeo vetuilatis analor, ut 
nuUa re nugîi caperclur. Platonis iauginem diu , multKni<]iie deiklcravetat. Hanc tan- 
dem in ipsis Ac^emiae ruiuis reperiara quum a BieronyiM Riitdo Pisterieaii accepistel. 
gaudio eiultavtl, ut Marsilium dtcenlem audivi, esmque sumna înmper iu veneratioue 
babttit. ijuaie quicnin<|ue tauio Vfro rem graiain facere studebant . nuniiiniata tam ma- 
teria, quMi arte preliosi , loreumata , et quidquid atitiquiiaieiii reJolerel , er qnatibel 
Ofbu parte ad eum certfttim defeieba&t. Ego tx urbe Neapoli ia patrian reverins Divae 



LAVBENTIL MED. 



169 



P 



Fiustifl», ct Africani «ffigism «t aurroora, ooinplura adiuaJitin vclatla piiiA adtficio 
eaeUu ad cum oii», quao quo viiliu, quani gtalD aitinH> acicparil uon faeiit 4is«iai. 
UiiM iibi ttudecuui|itf eumpatitveut , doiiti aputl ie venerabuiiiliH cutiudiebjl, otttaien» 
1)041 palaoi otmiiltus, miI geucioio cuiqu»: pleiihiae iu ctiiiviviii laulum Uulimilţu*, n 
l>OHrt(>iiii«iili stu'ia. Faitricut Urbintu Dus saoruu leiupoitim praeiuiilixtimuti, om io> 
lum aiiHti', e( bcllo , wJ in pace qau^iK, «t bouarum arliuni tlu<liis excdl«o», i|aaai 
ha«c fiK- Liureutiun >ili»Ml , niiralu^diu nuieiiam, el attUiois niaiiai ,u<l. mulia-etian 
ma^i r«iuni vii craJibilcm coplam dixiue fcriur ^ ptoU qiiantuni studium , «l awai po> 
lau! Vtdoi} Hc^Um lupulleoiilem , &od quim Itejium nuUiu pecmiiis tuitr aan bclKi, irou 
aiKloiiUU pjiare powit. Sad um aU Oiladciutn lOvcrlADiur , qui licel publi» ladtt piu- 
liiniit et omui nuiitiltMutiac gmtete IiodjmIu* abif»! , niifU tain»ii lanlibiii Lînruulii 
imprimi» *îiii»lem eCTdiie, aTirmuit tlorciiUiiOfun urbeai iiilor oiuno aliat pucuinu 
3biMid;ir«: îu impeiio auleui wo maiorcin > qitam umiuoii) alibi, viraium «1 aimutuia 
copiam eue, quibis i«biu fiei!, ut limul coiiiuitcti iiOu aolum lafCiMulitibut rotisbrre, 
t«d «tiata, ubi optii fueiît, oltio ipu liosit» Ijcauara valMat LoqucbaUir forla»» Dut, 
qaao tauliebit. (oiUue eltam , ui LiHtoutiuro in amiciţia , ct soctetale mcu» eoiiti lerU; 
Nam iiilet Gileac^um, el h'cidiitaiiJuBi iau timulla» co«pu(at, qiiae paulabrsi creaoM* 
taulufD poUiil , u( Oaloiiciusipuilltjbilu li«ga Florantini» parMiaiurît, luia *Miiancuiii< V«> 
iielU foelui, a(qu« anicilUia. îau^icut. (jua«> rof' OKiltoiiiin , quae detadeacciila' ativl , 
maloruio cauu ftiil , el priucipturo. (Jua de *v pjvto aliint repetam, riit celcra< laciUui 
COgUDKi poiuut 

Moiluo PuiUo PiMiliiMv. Masimv fiaitciK«» StvoBeu»i*i Miccoiiit,. dui' poauai Ibj* 
slo cofuomeu fitil,, ad qiMU qitum Latireutiui vvuiwtl FlureutliM» L«(|auouîa Rrw- 
cept ciui>-'ulaturuK de more IVultlicli pudct , tain liuuuilOce ab co' e&ţipiiiH , ut ui 
bil nu^ii optate ruuLir<u>viiIe'etur, ijuaiii LaiiiiMlii awiciliani , el l^li>ie>iti>iae Reîp. 1»- 
eietatem. Ham ci eumotitim Apo^tolicae CaiiMtae lli«>auni pi'aelbcit|> el' lalioMuni eiui 
•ocio> ita tradavit, ut bievî omuei, etnuaime liwinet TorădioiUM' tiui avauculu» ma> 
limas liut divitiu couieqwuti. Gcsiiuai.quippe, el Bargaiitat^quibiia-couiparaiidis Paiil«a» 
Pgiitirci uuic« studueiai, ,plef Ji^ue- illii aut tuillo, aut pMwO adcuodum prelio coitceuji, Cout 
■eiuit eliaujul Volaleir^euibt oalura luai, et «oMiibuiJnuiiitikiiiiia t'lQtenliueruui addai«tu( 
iiDp«rio , id quod paulo pott p<r' FcJericum Urbiuaten , i« qiM tufBtia^ diximM 1 elfe- 
ctam eil. Sic et p«bl»ce, et privalini m-iBifaitts sum<nji« brarole^tla« i>f|m» iMBinsa 
prtue^uutui quam bouoratmimuw iu paitiain dioiiail, qut t^iuou ad ttiw lovciau» tuw 
diu iu PoutUîm amiciţia pei<maiwii. Qua iu n< tanti Viii cwiitaiitiMH « piu4e»tiaiBi|ac 
nou pauci deudeiabaut. S«d fati^ credo urgeutibui ereiiiwi oaitia, ui eiu» in M:baa< 
adreriis virtus in dics ooagfi eluccMviel. InilUim di^»cllliollii futt Foium Coineîii. Quhu»- 
euini Lauteutiu> cum Galcacîo couvetUMt , ut- ha«a iirb>- in Floienliuorani dilioiKm- 
pedoluta pucuiiia pcfVccircli Xj^tus diaturbau re Uicf&ujon Cftutiil dandam procuraţii 
pro eadcn puuuuiae tusiiua, pto qua fidoiusoico M «ckibuii ouuIrDr.laureutii voWa- 
talcul framcitcut Pa<ăut, qui Romae eo lempure pegoeiabalur, id quod' uliiu»ifii( ai)i<' 
mot iavicem alicuairit, ^uuw Lauroulii opaa tatii provrun e>»el, ne alius s|>oiaioiwar 
lubiret, ol urbem illaa» FI(u«MlJui habennt. vei saltcoa Oaleacii auimMi d«leg«r«lar. 
lC7>(us cuiitiJ cuui]ii<i«batur , Sieolaum YHtUium Laureiitti opera: coMne Poutilids armv 
it» defcu^um fiii^ie, ut ei Tipli«ino urbe diuoui bccieaiasticae sufaMcta oum expdl*re' 
neqnivetit^ am pet-sţilula fwriui «ari turama aam p«rrft cumi waxÎDiu FautiOei*, «1 fie- 
cletiae damuo, ae deJecore. Hiue prinac îiaram cjuauc, qaibui adeo anini eianerain, 
«I et RnraM pJuiîisa d*r I^urnitio vuign dicerenlur tanlo Viro' ruJigna . et FIMeulis»' 
PouIi'ic(& uiiiKi»' uoit adiaoduni hoiKilc habonluf. Qaibiu rebut'iiidiţiialuj Poitltfec 
pimuui Floieuliae iitlefctiiiai lediiiwto luMiiarc teutavit , dciude icto focderc cum Fcf.- 
diitaudfr He^e ralidiuimum eicicituin cvmparareonaril, i|tiib<rt rebei' ad volan fac.-)»!' 



1^0 



N. VALORI VITA 



taeeedeatibiit ulciici Lsureiitil iitiurlas sUluît. Erst e> lenpeiUle Florentiie Pafdorum 
Familia et diritîiii et «QtiitOlibus poleus, quae Medicis admoiltim infensa novat tm sp- 
.petebat. Rei «ulem a Cileacio, et Floientiniţ ]>oilh3l>ilut Pontificii patlibus in prinis 
favebat. âtc uterque compotili» reliui lacito coutilio in Ldureiitium, el lulianum Fratm 
oooiuraiit. f)«d quoniam tantum facinus Cbrisliano Pontifice indigiium vid«baiur , Biere- 
Kfmo Comiţi l'ontificis, ut diccbaiur , Nepoţi m oimiis conHniua est. Hic Franctuum 
Peechim, qui fioaiae hQoarifKC ailuioduiu, ut divimus . ae^ociatulur , quique ia«ptui 
peenniit sois Cocnilu lebi» wni fuerat, et quein MedtC» inreniam eof|nov«rat, primaon 
wper hac ie teiilare : dciiids Fnweiieum Satwiatum Puauum l'ranulcni Laiif«ntio vel 
nazima iialum, qaod peir eutn Atchiepiseopalui tui pouetiio, et prorontut impcdiretar; 
qai quom ad omnia paiatiuimi eitent, Paccius de communi coa«eiiiu Florentiam prope- 
rat , ui Tem ipsam apcrist iae»io patrua, qui Paecbe FamiliAe capul crat , quem qauBi 
tandem in sciileiittsm suaro Iraiistent, glatnunt Latirenlium , et lutianum Fratre* e me- 
dio tollcro. S^ TM dit6ciit« admoduni videbaiur, qnod iuveiiet rato simul rrant, nec 
n»i ia loto convetncbani. Praetetea amicorum lemper, et proptnquoruni pracsidiit ubi- 
quA nuniebantur.'Ceterntn ooitsaeveTat Laureotius Viros dignilate aliqaa praestantat, 
quictimquo Florciitîjm adventabanl, vel domi apud &e habnie, vel coiivivio NHliein ac- 
cipeie. Baphat! Siariut Coraiiis Nepos Bomauae Ecciesiae Cardinalii poi haec lempora 
FlorenliaiD venerat, livo ut cotiîuTatot praesentia lua confirmare!, illiiqne cum luii 
itiellitibus praeito esict. sive ut uc facilius occulUrentur Instdiae, quae invenibui p«- 
rabatitur. Hune quum Laurciilius în Fe&ulano ano lauliuimo convîvio accepisset , decre- 
verant cmiiurati ibi inc«plum lariuni p«Tp«ttar«. !)cd quum lulianus abeuet vel coninlto, 
*•! oasu (nam per hoscc dies non saiis rccte valebat) consiliun caedis, et locum rau- 
taven Templum eligeiitts Virgini Geniltid dicatum, quod ttt in loedia dtbe amplitu- 
tDum. Fetunt luliannm a FranciHO Paccio ipiati iuvitum, quod parum bel le u haberet; 
domo flttractam ad Templum acceuiise, ubi et Laurentint crat abtque ullo tinore m- 
raru , quod in Templo sub divino praesidio etMt. Fuerat coniaratit iJgDum. Quiiid Sa- 
cerdnt iu altare, quod In medio Templo cit, manibui Eucliariiliam frangeret, Itinc Fra- 
trei confodcrenltir, el partci (juiiqne tuas oxequerelur. Ad Laurmlii ne^^cm destinaiuafucral 
foonnfi Baptisla Sicctu vir streouu», et Hierouymo Comiţi beueGciit compluribut ob«triciui. 
h. quum paullo ante LaurentiaDi alloquutui eteet, vel Viii prudeuUam admiratm , vel 
maiettale dclerrilni, vel quod in medio Templo taro atros bcinus pătrarelor, eerte lie 
volante l>e<> , in cuius manibus omuia sunt iura Begnoium , tusceptum munoi detre- 
cU«it, noqus tamen coniuiaUooem apetuit. Quare nec amict*, nec inimicit, nec (ibi 
Mian, «1 par erat, coniuluil. Sed Baptittae partes luscepit SteffhoMtu SMerân homo 
mânu ptomplui, et audaciac perdilae, et cum co djUmiu Votatmaniu. lulianum vero 
cuufoderent /'miiciicsi Pacdai , ti /krnardut AiiidiiiM, italimque ad alterum, Laurentii 
videliMt iieeem advolarenL Sed Divina Piovidenlia factum eil, nt Pacnus, quum Ivlia- 
Hun pu^ooe confodit, ipte quoque vuluerului vel a lodis, vel ut magis ereditar, a te 
ipto, iia at neqae gladium maou leoere, iteque iam pedibus sub«t»lerc poiset. Al Lan- 
TiHillum Slephanus a tergo aggfeeiiu prope velut Templi Sacrarium iam in coHo vulnerat. 
Sed iile nou minus corpore, qnam onimo promplus quum ceterorum ktut sirenuo evi- 
taatet, ineolumem te cum paads per roediam Ckorum in novnro Sacrarium recapit, obit 
cdaque pouibut , quae aeueae tunt, imminenlem crrvicibus suii Bandinum oTatit. înde 
Halo post amici, et propiiiqui eum ad ptopiiat aeJns perduieruol. Qui in Templo fu«- 
raiit, claraoribiu territi buc , atque itluc cvrtitantei feluti atlonili , qutd nam rei faitiet, 
quaeritabanl Fuere, qui crederent Templum ruete. Sed ubi fama perpetrali facînorit 
iiivulgaia est, tumuttuaium est per tolam urbem , el ad arma coiicuisum. lim ante Lau- 
rtntlanai aftdet populus ingeni de illiui talute tollicitas coiiveneral, quibui ut aiiimum 
c«i)llrmatcl, quuio *c • fauatlris vulueratum qutdem , sed alioqui iucolumen otMadittct , 




LAVRENTII MED. 



•171 



(anto plKiw , laalitqtie Bcclioulionibiii exceplni esi> al ciprimi non potuL Femnt 
Slcc4im, qaem lapra drzimut Lautofilii caedcn delrocuvino , quum non procol in <li- 
venorio eswt, auJito cUniot* ad inoi cnnveniim dtxisM , mnt ne; quat audio, votet 
mimie^rum , jaot eoniurati iueh«nt, tHuul uki ret cotata tsitt , conlra Laumlitin araia 
uua/itroi? Dum hec circa Lauieniii acJes agunlur, uoniiatli tx coiituraiis tuDimom Ma- 
gitlratutn, qui in publico Palalio commoratur , per dolum Bugnni coraprehondtinlut. 
lllad quidem non utia miraii posium, Liureulium iii tsnto sao discrinine Cardinalii, 
<le qii9 (upra dixirauR, curara poculiarcm tuibaiK», ut incolumis serrarelur , idque contra 
pluiimorum acclaoiationei , qui ut vidcrunl de t'rauciicit Paccio, «I Pramule Pitano, 
ac aliis nouuullîi ullimuin mppliclun «mtum fuiue, de Cardinali quoiiue tupplicjam 
lutiMudum clamilabaut. Quibus LaurCHtiui: mm patiar, iuquit, ^aod FloreMina avUot, 
fuat umptr ApoMUeae Stdis dtfotiuima fuit , Mwiie (d/i nota macuMur , el imo Ira- 
b«u da pectoro vocem: (dtu, iuquit, ttfpfrfue saenlam ttt . utit eruoru e/fiaum. Sk 
unim laui«ulii cura, ol opera Cardinalii Mrvatus uou mallu post Houum ad Ponlifî- 
coot rediit. Sod ci quamplurimi alii vel culpae affinei, viH coniaratorum propinqui ei«i 
clomeiitia fuere Miraţi, in quibut GaiUHmut Pacciiu una cum uiorc Biimca, el 6liii, 
quos apud M id tuto tamdiu eue voluii, quoad civiias CDiiquieK«rel. Sic et alio» aalvM 
voluii redamaDlibai plurimii vel natura, vel melu lAevienlibut. Audivi a Philippo fra< 
t(«, qtii cum cctora nobilitale eo lemporii ab eo tianijuam discestit, damoribut tuorum 
euniBOIuin Lauieulîain dJiisM:: magit me iUoium niutii uHa(a atxlamalio , yKHai ara 
iplim e^amitai ttrbat. Sic absque ulla odii ligailicalioiia d* unoquoqiw cjve loqsebaiur 
cilmen itt paucoj refere"». 

Eial Aduardut SaipMliu Prancitco SaUiaio Pisann Afch>«piscopo, de qao paulo 
tupeiius suppiiciuoi lumluui disîmus , ptopitiquB nece^siiudîue coniuncliis. Hic in 
(aulo >tio peiiculo , ac populi (mare se se , [ut par etal ) abdiderat [>e illo quum 
Lsur«u6tti rratrem , qai lUi geMr etal, pereuueialuE essel, et fcater mpondttMl 
de iuleritu illam poUos , quam de salate cogiiare , cuius afliDet laatum ladau 
perpelravcriut ; v<ff0, inquil, Avminem vide re : ^ture aeetnito Antonio fueda «m «tf 
Mf iptam Intiuimt perduettit. Quod ubi factum esl, Unta comitate tiomitiem «icepit, 
ut adsUntiuin oulli pulueiiul prae gaudio la^rynas coiitinere. Sic et luam animi raagiii- 
ttidinem ostemlii, d ceteroa coniuratorum propiaquos, et altines, atqne adeocivei omnct 
s^ bona replevil. Ipium dermle AdiMrdam «t publice, ol privaiim in «tniiibas reUus 
Mnper Camiliarisuiae habuit, iMoto^e Săiviatoc^ut nepoţi iavoni omtii virtute ptaedito 
filiam luam natu maiorera, qaam unice dili^ebat , post pauto in mairimonium «oUoeavH. 

Studuit leioper Ljureiitiat puUicae civium concnHi.i<! un airinîialibiit, et quovis beni- 
volentiae viaculo oonilrioţent. Diceri tolitus ctt . ^utnadmodum ettrpus intut irne ( ut 
fim refbii utar) disposUum min*t exiriaieau /ri^e , et <ahre , et tflfrtt ritumodi 
eaamoixtar ; tic mitattt , ^ităriim membra uuil tivft , m eoiie6rdf% . alţue uiunimet 
iili (uerinl . (aeile jmtte ^utmpii exirantum impelum saittinere . ac propulsarf- Utta 
Laufentim de Italia seniiebat, et loqaobAlur, in concordia oihtl me. quod lbim>dar«i: 
ia discordiis vero brevi eilenio aliquo tmpelu perilnram. Qtiare btirUBiibus amic» a 
Hege Fraitcorum libi amiduimo ^nxiliares coptis, quas ills utiro poilicebaiur , aoeeriiret, 
qao faahut beilum propulsarptur, quod a Fcrdiiundo , el Xysto imminaret: mon to , 
iuquit, venlum tU , ut eum perieuh totiut iialiae rfhnt nottrit eonmiamtit. l/tUam Gtit 
itnm Rtfiiui nnUo tempore in meatem venial virt* (mi i* iae Irrra erptrin. Quo- 
lietaim^e tUad atridcra , actum ett ( mki credite ) de Uatia vnivena. (Vompmilit domt 
rebut convenit animum ad vires comparaiKlas , et arnui . quibus M , Bemque publicam 
a Romauo Pontifice , et Ferdioando R*g« taiarelur. Illi catm, qunm fraudn. et btidue 
*d votura minut iucc«tiiMenl , ad vin infcrendam conveni iunclii copiii duce Alpbonto 
Ftrdinandi 6lio lamo inpeta Floreniinorum fiocs ingresii luot, ut non «olum il« im> 



I^a 



«. VJLLORI VITA 



ţteiio. Mi'l de liberlatt quoque nottta <lubiUi>(Iuin vitleretur. \<I'l«l>alur virikiii fantl) 
an iţniolim , et friui: ţiqui'tcm invulgaverani, se iion •Mtnlri F1oi<tilirio<, w>l eonlNi 
Mvltcei arma uitnstne. Si Laureoliui anai ei uibe ppllalur , receisurM ie tUtiiDf tt in 
pace oornia relicturos. QuO'l ut fadliat aMc-^uerentiir, Ponlifoz Satm civîbteiii înterdi- 
xerat, «i fnrie nti-ţiiii ia uibe motui nb banc rem eioriretur. Sed mxiiiM fuit boniro* 
leotia, et ft<i«i toliut populi in I^urenttum, tiec minor optima tum prii.teuila ,qiii ie hiic« 
irlibut ei ritum veniri tion palerentar, lijilur neque agiorum populationibas, neqne ioter- 
<4iotit iiUis mnii nnaniipet ad defenstoiiem libedalis , et pairiae conveni sunt. Primo Mîen- 
tei belii aerroi eise pecimlat: 03s quam miiime collescrunt. I>ern'fe accenitti socioniia 
>uti|iii «vercltum viiîliKstm'im paravorunt, <]uo lioililem Impclum lepiimcTe, et eoi quo- 
qnn uiperar* fatilo palaJiseot, nifi sliqaibai nutiire poltut belliim, (^nam vinoere ph> 
cwtKPt. Vciioli enim, fua ţcmper ambilioiie fînrunt, (laliae fniperiom afifecttntcţ, ot nostm, 
et hiHtium vif«« debiliinri opîelMiit. Sjc bellum «n longuin trabi. Mllitei rero, ija'ia a 
Duee MeJ toi a ne II li nd not in quviliitm venerant, ob Principii aetatera prlnto parum 
eMieorde* faerant: mox a Lmlovico Vica-Coonite in patriam ante finem belii revociio eiai 
liniat Sfbilrlo resebinttir, ini «ţuamvii palam 1.aureniii p»tei ob cAmn-jn? rtvjlatrt 
eoramo-lum sequeralar, ooeiitte tamen llli iiifensm eril, cniua rel eaiiu^m, m nalrot sît, 
pan In attins repetam. 

Interrecto Osleocio a loanne An-lrea lampcqiiaM , itonnnllisfiue aliii succeswfit 
fnjniies Oaleadtii dut filiiit .i-lhiic impober, a<l (ţuera Lanrenlius palemw amicitîie 
memor Thomam Sodfhnani mrtil vintm prufJenlmimnm, "jni una «m matre, et Sieeiy, 
"ţiii Caleacio a sccfclts fnerat, rei puert, et Meliolinentiiim a'lminiiliaret. Sic ret 
Miciter gcrebaiitiir maxima qitae<}ue Laurenlîo per SoJeiinum >leceroenle. Iloc aeţre 
l'ereni Ludamrut Galcicit Trater indignări, iţnod nepni non palriiorMin , red alrenige- 
nie atbittio le^erelnr. Uite cttin teliquîi fratfibiiţ primum conqueii: rleinde )llii,el 
/toberto Sănieaerinate adiur.intibus multa in perniciem Ducii nwliri, quippe qai impe- 
rlum illul omne tam animo invasorat. Ş^rfui frater natn naior naiarafiiietioT în ftesno 
Neipolitano Rarii D«it erJI. Talibiit coiiiiliit Lourenliai, et Soderinui occtirrentet Soiwe , 
qiiae niler Dacii erat, persuadent, ut qaamprimum Docis palfuos, et nobettnm San- 
uMhiMUm ex aibo Modiolano expellaiit. Sic Luiloviciit Pîiii rele^tur , ubl non diu per* 
Biantit. Nam voleiis, iit pottea diciitabat, rebus tui« tatins consiliere, et libi a Laurentin 
oavere, in Rejptirm Mea poliţa nan w conlulit, îbîque lamdiit moratui eit, ([noad cum 
'Bon Ducii mater , ut ett vJiia , et mulabilii lemper (emiiia , in patriam revoeavil. Prae- 
dieenie 5ioeo , quod simul et miilieri admîniilralio , el sibi capnt eripetetiir; tamen plin 
valuit natura muUerii, et rjunrundam nobiliuro periuaiio, qiii Sioei polenliam indigna bani ur. 

Ilaee îpu eo tempnre act.i lunt, qun Flnrentinorum res ob milttiim îneniam, ac 
diiWDiinnei , et voltmt.iriam \>netorum ifţnaviam indinarei et minam minări videbantur. 
Nam nb iliiitiirniim bellam aerarium publjciim, atifue adeocivilaiomnis pecuniis evhauili 
erai. Proveninţ , et ne^fOAlatornm ralinnei ma(ţtia «t p.irte ilereeorant, subHiii opprcui , 
Jtt«r pnpul.itionibin vailatus, mnlntaiiue omnii Klorenlinae Reip. voluti lenio confcda 
«îilAbatur. In tanlii dinTcnIl.ilibui Laurenliut pliiiima <e>rum volvens, ijaod in hotlibas 
Tim maiţn», apint sncîna lîilet nulta, peraetîi prim Sacm, ut lemper iacen coiimeve- 
lat , ttatnil extrema teninrc , et at patriam liberare! , ie , luanxgue sahilem alieno arbi- 
irin . fortiin.ie'ţiio commiitere. Qiiamnbrom contilift iun Decemvirii, qut brilo pracrecti 
erant , parttnpatn, deitique compotitis rcbns ex iirbc Flnreniina tacitul dlMefiit Piiai pg- 
liliirui. S»l ex ilinere litterai publice millit cnniilinm «uum apctiont, rof|Jrni, ut Ibrti, 
tt invictn animi, ti qttiti aiîier de w fnite occiderit, libeilatem, ot paiiiim Intarenlur. 
l^Tperliiruin to , an bellum un^Fiinc fratrit cooplum luo finiaiur. Uitlerae recitatae suni 
in Senaln auottiii vario, iu lamen, iit nemo a laehrţmii temperare). MoTebat oninei 
lanii viri duidcnam, ({ni pm uliite patriae nnllit wift (aboribut . aut pertcnlii parcerel. 



LAVRENTIl MED. 



.73 



iTolkbant tâ Coclum alîui flolmi magniludiiicni , aliat piudentitm linguUreni, el iu 
f «vlfcmis rebui novum ooiisitiam. Tmidem uiMii(««t d«cr«vcri) ad R«g[cm , ijuiDifa ila vuit, 
LcgalMS proficitulur cum maiima luliui civltatii *ucloiilJl«. Ouum riiat v«iitK«l. tiMf« 
psrala irirevii >fMpotini par Mnre , u( Ponlilds mânu* qvilaicl, ai| Regeni <« eoalaiil. 
F«runt, ijuum e Mvi C?Te<lerelnT , ttnlam mailaliutn miilliliKlirten) ipMisiiim i'cniiw, 
ut ab ifna mole u«iu« a-l ar<«m novam nninia pleiia CMeiil. Cnnveiictant «t oiiinibDS 
n«gi)i partibdi morlalm plHiimi vLMifi Uiiti namiiiis Virum. Aipiravil ii;ilur piimo for- 
tuna tabori. quod (i^ipca apput«rit, <\iH«i intens moilalium mullituilii iiuaii obtiam pro- 
di«ril. $•■! el i(mc hilaci viiliu . ct gnu moJ«stia m iu omuiuro m«iilet iuiiuuartl. Nud- 
llaiiCur Reijt Uaurenlium Medicein e navi ejţrmam invMlo aaimo, AJuciae ptenun. 
Mtliît obviant hoiiorif «auu Fedttieum t-'ilittm, el FtrdtnMdum nopotem , nWKiaMo^iua 
alioi et nobiliari b't», ^ui a'l »e honiincoi ile^ucjul, (|uibtil unlluni piae se Laureuliui 
■tiimî tinorem ostondft, id •)iiO'l de^fneres faduni, itA retlam spetn ulntîi, a(i|a« ad«o 
fnfluuaruR) omiiium. Ub{ veulum »t a-i colloquiaiQ, pluribai verbis, multa retum , el 
exemplortin copia, «t ralionibtis enicadiiimti Regi periuadet, iil pa cern , (tuaai bellum 
malil , el llnline patroitas niilliui perniciem , sed omnium saluleoi ivlît. Hot: Regiuni nte 
ei' lioiiibtii MKJo* c< inimicii amioas facere. Tanta fuJI diceudi vis, ut Rex, et Comei 
Mftailâtiiet^ut anbo inofiim Icmporum &apîentisstmi iilius piodeiiliam, el tlicendi copian 
MlMiralt iltvisM reraniur: nVtV prafimlia fanam. Bot lame» diu anceps modo iu banc , 
Modo in illam seuleoliam animum incliuabal. Ilinc Xyitui Ponttfex Masimui, oetefi']ut, 
qui Laiifeniium oJio proMqtlebaittur , ad bi)£ nalnra Regis axpetior, qui nemini ttntiuam 
pefficcral; «t alia multa Lauienlii lalui] adierubanlnr. Ex altera parte vide^at Itex 
HgKti^imui, *i liominem talem sîbi beuefid» devjnctret aeute HoretiKiu, ol prudeiitia 
lingulari, hoc ipiiiin et libi , ci iacce>toriUit cum n«ui , lum ornamenlo futurum, îd 
qun-l po«l paulo accMit Hem Uineit in loniTum lrah«a* oo^niionem Floreolinis lumulliraudi 
ptaebcie , qund eliam Viee-Cowitt a pnneiplo vel Qiaiim« cupjebai lubînde tediltoDuio 
Tomile! leJ cbncilum lubminiilraa*' Sol mira fuii omnium bcnivolenli.i , et lide». Plebi 
ipta, el patrvt abienlii dniderto ad nnum onino aflinebaiitiir. AduatJus luoiine SaWia- 
tu* , de iHO Miprs disimn*, Summi Magitlralat capot , i|nem luttîtiae Vexiiliferum app«l- 
hnt, afliimabat emott malle , qaam (iilem et Retp. . el Laurenlio datam non ierrare. 
Ipie inMrim Hoapoli iiuur» detincretur, Omni vji Inlis ţeoere omnium sib) animos libera- 
litato piaeserlim, ct maniGcenlla conciltare. Aodivi a viri& fi-Je dignii, qui eo tempor» 
mm eo ia contubernio fueruni, incredibil cm ptcuniatum tummam Lauienlium eroga>ie 
nou tantum in conviviit eelebraiidis, eteluimodi mDiiiCc«ritiae genere, ied in collorandit 
paellis quoqne, quae ad iltum ex (^labcia , et Aptilia agmin^lim coitcurrcbant. Adde- 
banl , qui ie iu tlia omiiibus Iiilaiem, gratuiD<|ue ptaebebtt, eurodnt iu nocle , quasi duai 
pertonai gereret, Mcuai ad miteratloiiein usqne lamentări lolilum unoc tusm ipiiai, nuRc 
p.tiiiae vioem dolero. Tandem Rex viiiuiem homiuH ^Imiialui, el Ftoreotinornm in eum 
coniUnham, et lîdem. tuoruni-|uc peijuaiiouibut motu», quorum animoiiibî Laurentiui 
eonciliaveral , praeiedim ipiiut Comillt Melnlonteei»ii. do ^uo lupra dixiinut ,qul celc- 
101 et coniilio, c< auctorllate apul Reg«m anieibat (el iam Vice-Contei ululirtt» lîbl, 
■I rebut Italls coniuleni Latirenli» Tavehal) decrevji iu patri^m ad «uos eum dimilleie 
orani benelkiorum genere sibi obfioxium, »c. lanii viri amiciliam, el fidem malte, quam 
Xfi\\ Pontificii, «t aliofuni, quicnuque Laurenliiim, el Florcutiuoi odio proteqveban- 
lut. Comparaţii igilur Irirenibus umni hutnaniutit , «I benivolenliae Qenere bomincffl 
pfOMtuutai dlmitil. 

Sic dimintii Ltburnuni prlnvi , dciiide Pii.i% appalii , quibus in Iacii exceplvi 
«it taata iMtiliae i^nifîcjlione, t»ilis>(a« eotnm , qui mnlli eum prie«toIabanlur i 
omiiibui benivolenliae sîţtni», tanto^ue plâu*u , ai tuc-olarum acoLmialionibiit, ut exulIarA 
• luia loca prae pudio videreotur. S«d «luornodo Flofoiiiiim iogreuui «xceptui lil, ei- 



'74 



N. VALORI VITA 



priOMO impoisibitc «rbîtror. CoQCurrebat omiiii aetu.wxut omnti, Plebs pilritrat miiu 
gaudetuul vidvTt incolumero, redacetn laelabautur. C«stieiitei prae laetiiii omnct con- 
ulMUb«at, DobiliUs exOUuUbattir. Manum iile omnibus porrigere, comiltr omnci.atqQe 
hniMiiilor oxăptrv. Sic a Kege ilimistus, tic «d laoi reveruu couveTtit auîmuiB suUm 
xt ftoip. fbroutn iu meltui coBipon«n(lain. Senaium prinio delcgit Viroa LXX-, qiioriiin 
Goaiiliii ileiptiblicj. et bella, et pice admiaistrarelur. Deiiidu ut Gilei publica lervjrc- 
Uir eicosilavil, qnomodo pecuuiao illii, qui muluaveiaul, i«idereniur, cîrirasque tacn 
diutuiuo beJlo veuta, et estiianjla rflicerelar. Ulrtiaoqua impiimit diflicil«. Nam ti 
pecutiia« teddi nou polcraut , nisi eiadiuiiibut novii civiias giavarclur , et exactionet 
(«mpor, tum «ero in pace motciUe suiil, ct odiouo. Hac accodobal, quod ratioaibm 
atui praofecti, qui ubiquo gentium per omnet Orbit pirtcs iMgOcJalMinlur , alienoia *et 
graude conflaveraot, quod lutnnum escedcict duceututum milIiamauTMrum. Sed tantii 
et reruin, el teniporum difficaltatibui clrcuniveutut uuDquam aniiao decidit, autla mu- 
nia aul privatim, aut publice omiul. Priumia dîligeulia sua nullis împoutioDuni uovii 
Doeribus iu voctiyalia puUtca auzit, ut brevi crediloribuiomaibus majoii ex parte ftieiit 
satisfictiiBi, iu quibus uui Lauientit Medici Păţi Frânatei CUo, qaem Moiper post 
parentis obîlun pro filio habuerat, pltuquani quiuquaginta auieorum mitlia ipse es pa- 
ieruii poueaiouibus reilituit. Sic et cetetis Heip. creditaribus es pubtico satitlactuDi eit. 
^deo potens pecuoiii Florentina Resp. ett, ut et temporibiu belii diu {lerdurare, ot «bi 
pax advenorit, sUtim cuavaloiccie posMt. L-'ait tameu oeceise eittsquoque lationibui, ne 
âdos delfceret , » aerario publica proviiere, quod ubi factura audivii.adoo molesta tu- 
lit, iti iurims accepil, ut de p(adeclt& eaium aspeie leinper. atque acerba conqaerî 
tolitu» sil, qui m iu eani ueca&iitudiiieni cumpulerint, ut opus fuerit tcI a GJe dec)der«i 
quod iUi , et pairJae tuipe admodom erat, *el pecunias publicat, quod alias noaquam 
acciderat, m piivatas otiliialei convertere. £x eo tempore mercitufam eshorratt, quac 
noa soluu sit furtuuae luJibrium , se^l e< admiuistraulibui quoque tola depeade.it. Quare 
ad agricHlIurjin deîitcepi coaveisus «t, quod provciitut iade certioret sini, et iutliotes, 
nec principe vir» iudi^ui. Sic iu Fjsano agro Agnauiim excoluit locum inioeuiuinmiti 
omneoi paludem eisiccatarut, si diuttus iu vivis fuiuct. Iu Volaterrano quoque proviu- 
rlsin satis aniplaut fcrtilijEimam rcddidit. Circa quoquo ['laeturium Caianum, quod regali 
magniliconiia a faudanienlis eiexit, prwdia habuit provenlus maximi, el amoenilaiii 
plarinue, quibui Iu locit fre^aons e.îset reoatioiiibits deJilni, ted multo masis £ilcounm. 
el einstnodi avium volatibus. 

Post reditum in pairiam saepa Italisn aetvavîl. Priinum quuin ferrariam ur- 
bem ex Veuelorum faucibus eripiiit , quae illii ausat praebaiiMt ad Ciulpiuam , 
alque adeo Ilslian loUm capieudam , de qua re paucis qiian veimiiue potero abioi- 
vam. Xfitqs Poiitifec MaiîmuE quuia se a Pcrdiiiaiido dclusum , ceite poatbabilun 
vjdeiet , statim coiifugit aj Vcnetoi , qisiirum auxiliît acceptam a Keje iiiinriatn 
uidscerelur. oec dubitarît ( tantuu irae ii>dulsit ] properautilm* slimulos addeie ad in- 
periunt propigaudum. Permiiit eiitm , contra Ferrarieiisem Duceai l-'erdioandi generdm 
arma moirereiil, el castris poiitis utbein obiidereiit Romaaae Eccleiiae riribus, ac dilioni 
subieclaiB, qaod iii>i aimilente tauieaiio tlorenUiiuTum auxiliarts copiac ptaesto fuis- 
seat, ceterortim moK auxilia procul dubio vana extitîascaL Obsidio ioitga, el alrox fuii, 
Kloreniiiii tamea consilio, et opeu Laureutii coraoioli opem aflbrre nunquam desiiUmnt, 
quorum pecuuiis maiori es parte bellua ger-ibiiur. Dum haec apul Fenariam gtrunlnr, 
interim Lauieulius per liomioes, quicumţue huîc ret oppotluui videbaiilur, Xytlum sibi 
iccoaciliare tentabit; suadere, ne Italiae servilutem vellet; ne poteniiam Vciietoru» Ec- 
clesiae nou miuus. quam celetis rormidabilem acijerel. Et forle eod«nt lempore Alphoii- 
suţ Rejiis RItus Eceleiiao line* cun ingenlibus equilum, po<lilumque copiii ingrnsiis * 
Sa<rU Miiiatftia, ctij MaguiGco oofnoraon fuil, viclui, et piofligattn fufitât 11»!' bo- 



LAVRENTIl MED. 



.^* 




■iintim tlragf , ui i>bDiti«t, ^i« Vclletro adiacet, ubi pugaatam eit, «tiam nune Cawipmi 
wtffrtaut appelklur. Qusr» Pontlfin R«gi* potentiam dfUlitalam video*, et uti* poenarani ab 
•o aeeepiiM ratni fiicilc Laureotiî coniiliîi, «t ralioiiibat ndbaoit, quem vîjebat iniu- 
narao velerum oblilum iion dosistcre a Ferrariae lalulo, stque adeo totius Italiae pro- 
eutaiuta. Qttci tţmpore Xyitoni dJvttM ferunt exopUiie s« Lanroiitii saepiiii amicitiara 
«ognita Vîri pTudentia, el Tido , («d Taţi* Mmper advenit. 5«d iam viiaram, an verom 
fit, (ţnod ai II ni , lapient domiimUlur asM$. Contlliii igilnr in melim venit cum Reţe, 
Vice-Cnmite, el Florenliiiis foolui, ac «Maclalera iniii, italimque do obsîdione lolveuda, 
deqar Veiietotiim potenlia mhiuciida cojjilare co«perunl. Concilio, qaam Dletaoi vocant. 
Imbs indietos uibi CremoD). Eo canvenertint Mphonmt Ditx Calabtiae Fordinandi Refit 
filiui, luAtvicM Viec-Comes, laurfnlw Medirc», HffCuUs F.itcnsi» Dox Ferraiiae, et 
ludatkus Gontaga Mantuae Piîiicep&.et Poiilrlîcii nomine Curi/i'itAd's Mantuntu , alii^iue 
Donnolli minom ancloritath, et nominit. Sod redia, mQltumque deliberata deraom Laa- 
renlii coniiliiR plertque omiMt aoqaJDvere, caius opera facU riderent ad Italiae sal a tem , 
quae lupra coiDmemoravîmttt. Sperabanl tanti Vîri aucloritatcm secaţi c«tera etian, d« 
quiboi carMallabant, omiiia lueceuura , iJ <]uod procol dnblo evciiiuet, si Vlne-Comn 
peraanibset in fide- îs cnim vel Venetaium auro oneraiut, ut rulgo creditum est, vel 
Alphonii Dacif Iam Jn pfosimo potentbm venlus,qiiem sciebai iniqno animo ferre, loan* 
nem Galeaclum generum coatumetioie admodum, ct ignotniniose tractari, anirnum ioRa- 
cieni in pnorent paitem oiopil VciictOTum pottu* talnti, qaam Italiae rebus, et bonori 
suo consulere. Fraevidtl Laurenlius horeiiiis iiiconstantiam , ut dîceret, viemut,»i Lu4f- 
wieat , fMtf l9^iir , idem ttiam untit. Ludovicus igitar , ubi primnm cx coltoquio diicei' 
lum est . qnasi orenium lînmemor , quae sîbi de communi omnium conseusa poit longan 
deliberalioncm decreta fnisfent, confboderatis per litloras, Ktintiosque signilical , velle s« 
cam Veaeiis paccin, et ab omtiîbita belii raiîotiibus abborrere. Miraţi sunt omoes ( ut 
par fuit ) hofflinb lîve inconslantiam, sin perfidjam. Taman Ferdinandu, el Florentint, 
et Pontibcis noiuiae Hteronymai CoioM non recusarunt, n« Tel Ludovicu* adullarinni 
Piinccp* se peitiius Vent^tnrum aibiliio commitleret, vel quteteia ipţi tol'us Italiae di- 
stuibare viderenlur. Sic aputl Dalneolum pas coucluu est , quam Xjstus PontiCex tanta 
animi tnolestia tolu , ut creditum sit audito laiitum nomine pacis obiiţte. Ejţo seniocOD- 
fectam potius arbitror, qui estet teptuagenaiiui , oec dubito s> diuliut ftiistet in vila, qiia 
foit animi m.igniiudine, quiii admolit macbinis aliquibut huîussiodi pacom ditturbaatel. Sed 
noa ad Laareutinm redeamus. 

Fnerat , ut superios dinimus, diuturnum, ac grave bellura, quod Ref , «I Pont. gessetant 
in PJoreDiiaol. in quo incredibile auri pimdus coniumtiim mI. AoMtserat praeterea Fer- 
rarjao oppu^natio, în qua urbe deJenJenda, ne in Vt-netorum mânut devenitei, Florentini 
Untundem pecuoiarum, aul paulo minus irnpenderant Tamea dvttai notlra digiitialia 
*«ae memor aaclore Laurentio ^izanutn oppidum munilitaimom, el Pelram Sanctam suo 
impflrio adderci, per haec tempora decrevcruni. Duo temper inpTimis Lanrenlius jctmnm- 
pere ituduît, et diligsntiuime cavii. Primum ne iu Italia ullins potentia usque adeo cresce- 
ret, ui essel oeterii fonnidolou. Allenim, ut Florentina Resp. uodique locit munitissimit 
votul moenibni cingeretnr, quo lutior esiel , et tecunui ajortt. iloc consillo Senentei, 
l.ucentet , Bononienset, Favnitioos, Perusinos, Tiphernalei quotis modo tibi concilia- 
«erai eorum oppida nostrae nrbis propugiuKiila appellant, II'Jc idem ui io Lunensi quo- 
fuo afro, el in Lîguria aisequeretiir, eniie operam dedil , ut Senanum oppidum, «t 
Petra Saacta FlorentiDo nibiicerenlur Imperio. kA boc bellam gerendiim civet, qui baiu- 
tcemodl teart pesta ti bus pecunias toleni abtcondere , cerlatim eas vel si^vebant, vel mutuo 
dibani tanta liberalitale, ui unui tnpia qutnquagicita aareoruni miilia contulerit , ut do 
Laurentio taceim, qui per haec tempora Mt)utis admiuiitrationi praefectui lantam uu- 
diquo «ia pecuniarum collegît, ui nou solum abuode provnun sit bello , scd «tiara «■• 



f 

Ai 



1^6 ^^^^^ N. VALORI VITA 

vinm iie&siiitJtibut, atq-it adco puelUram dolibui, quo popuUriut iiihil iu civilai« nn- 
nti accliicrt potest. Se Mont , qui Mtguut fuerat , ut quldim tlnil , eo recioie crevii 
in aitra, Dil^cilit etpujnatio viilebjilur. kâ boc AiHOHiat Puetiut bello piaefectu* quum 
«c «gregi'; (umma t-uoi Uu'Ic giisisict, voi v«r]« ialemiierte , vel niioio laboie Rfatitui 
in medio leium conamiao nnluide conc'Uţral , mnUi^uc alîi ex primatibus viri cUrituni, 
iit iam co«ploruni per multot poeuiUrct. At Uiure-ilîus iiullti aitl Uboribut., aut pericultt 
pederrilus jti castra ip^ proftclut ti\. pleiius bon3« sp«i , uoti i]uud ad b«lliim venioict , 
itA sd vicloriam ccrUm , quam ivcuin AlluIiMe ontiibvs «ilebilur, lantuin(|u« potuii 
Vifi prao&ciilia, el auclofiUs, ut non mnllo poit eias Adreutain Setiatium, el Peki 
Sanda, miillaqiie alia oppida rouiiitisiima iu FIoreul.noruRi veueril potCitalem. Ferual 
RfHHCfium Cumilem aduiodum iuveaem, iit L^urtulii ttialinm inir«t, quum F«tta SancU 
oppugnaietur, SaltuiSi quem dicuiit Cerriae. urbt imoiiuenlcm tat.tae alliludiuii >upc- 
raue, ot vix eiedibile factu rideietui, quo nomiiie litnc douit doualiu eet ploiimii: 
deiiide iciDp«r apud Lajreiilium i» boiiore maximo fuil. 

Soletai eoim Loiurciiliut omito*, caiitxcumiue e^tcgian indolent, aut virtuUn, bona 
Tumve artiitm poiip«rtaia bAberel, iu suonim gregem icdpere, libeialiuime amptccii, fo- 
\ttt, «t iit omiiib'it ubiijue %empet aAtist. Hab«balu( aetniD de Antoni» Lupo Otgjinico luiw 
aelalis piacstaiilis.'inio, în quo qtium noiiuaUi in oiut vilam, ac moies iitveheienlur, Lau- 
if ntiiik a>! c&t coitvertus; ti ui/etit, îtiquil, fUdiMf alin rr (dnfiiafsctl'.ere, pattitii,at m-^ 
tffUiat dt iUo la^ueremni. Mufici» omaibtu Moiiiei pluiimum delulit Musicu» ip>a p«riliui- 
mut, 4<Jeo dl onltr iucuudu» pularstur. Arcbilgctnram amivil. ied illam ptaecipue, quM 
mtliquiUtît alijuid tedulerel. Quod fjcilc appaical iii Piauloiio Ciiano pii^cam illam 
vel«ruin luajiiificfiiili.itn repia«M;nlaiite, quo'l Pi/liUauus «leu^nliitiuiu caiuio-; cvlcbravit. 
Pbîs Gjniuasium inUituit ^ciciitiaiuaa omuiuni, quo nt doctorei coiiduc«(et uudtouuquc 
in qualibet fjculUle pTantantiuiniDi , quoa'l viiit, oullis uHi|uan) tumplibui pep«rcit. 
Quâie bievi bctum eti, ut celera omnia, quaecuin>)ue in Italia celebreulur,aut apqua- 
Tcril, aut lupenveriL £iui iocrementi» Laureuliui plurînMin laolari , et uoquid ftdverii 
paterelur , ia primîs proipic«(e Bai tholoineura Sosiaum , lalarîo maximo couduicrit , ut 
iui civile doccret, in qua facultate erat oemiui secundai, ii roox invidia, ut oeditur, 
motui (erai enim Sonenib ) conlia dalain nicm abire lentavit. SoJ ex togA reiractu* 
di» in caicer« fuil, noc iude libeialut, niti d^lit vadibus, ut esiet exemplua ceteri» 
xrvandae Gdci. Bic quum queieielur , quod ipee tauli Vir oomiub «deo Iurpiter tracta> 
retur; at multo , inquit Lauientius, turţm eti fidea (regiiu , quam t» lumine foean o- 
iire. FloretiliaaqucHjuc opoiam dcdit , ut viri docliiiiuii csMot , qui iuvcnluten» «nolc- 
reatbouîiailibua, iu quibus tattt Martiiiut VMooicixi, Otautritu Ckotcvndyta, CiriUaphtnu 
Landmui v«ci In fua q^i^ue facultate praeitautissimi. Aluii domi afiud ie Att^ttum f»U- 
riaimm viiutn litleraliuimum, cui fîLiutn quoque erudiendum commitit. (juid Pmu ill* 
Mii'jiiduh natui'ae, ai<}uc Oibii miraculuni ? >uime Laureaţii buma>iitaieui mi|iiu1b» Vifh 
leaUani c'ojjil sludiorum tiioiuin seJcai qiiirlis.iiniaju, t.( qua urbe nou toluiu vivece, ied 
mofiem q^»]ne tepelliri vuluit? Maiianum GeaataotJium viram moribiia, docIiiitaqu«,ct 
diceiKli facultate ogiegium ui Floieniiae detîneiet, Coenobium jllî, et Fralribui eiui am- 
plum, ac m.igni!icuiu piopo utbem ficiundum cuiavil, ut leimoutbtis tiui populum aiL 
Relijtuiicm , el Dci cultum iuMtuetet, iuceudeccl, infUDiiuaiet, quofrciucuter cum Pice 
t»o,,et iMiiiHuJlik aliis venieur veluti îit Cbristiaiiac Fidui Acadeniam do Sacii» Tbeulo- 
|>ae Mjitcfii* ditţciobat. Kja Maiianum ipium ucpius dicoutem audivi, vidii&e se ut- 
miiiem ex illîi, qui. iu sumnia polculia consliiuti snnt, taiiUe piclalii , el rtligiouix. De 
D«o aotnpcj , dequc ooinibus ad oiti« cuiluoi ipoctaiilibuc Tcnerabuuda loqui wlitun, de 
viu Botlit Platouicoruui, ot ClifiOianoium dogma tecututa» ^uod-Tera vila iu ape u\. 
quam iu Tefrit.rîviiuu», eam umbra* iwagtaun e»ie: detecUri couiutivisui disputatioiii- 
bus. ad alteram vitam pcitiucitibut, ot naiiou de auimie iînmiitalitaU. S< quia cuulta 



LAVROJTU MED. 



<*77 



wobrtt, «UB afTuimbai merUmm im Aur vita eut, Hfxc mirum, ti d» abtra dubttaret. 
Hoc ithd toii ttmpaa, ţuo omiuiiin louinc FkoTenti» dtcilur PoraiK« inp«rio .ihcU, 
rI noiaiuis fanu. ţuam p«v lobns l«rtarura orl>eia Liuieiitii tapientia . «l avclohri» 
<tiJ.3lavcf3l. UoHii v«cu papukis omuia, palrce, et pleU ipsa sub eiuidam abrtim uralna 
leciMrJ q«itMti«. t'irliththwiur ipectacula plarinu, ludi frequcHtci, «[uibui Lavreutini 
MBipvr ialtiMAt lan ceoii», el liMnauus, ut popaUnuj iiihil encogiUd po«ţit- llttul mv- 
tHin , iiiMxl Unem veruin. CwCHoiqMs iile f«v*tist, ddem stathn fortiM aspirare vî4«bs- 
U». M«f»i»i ii< e^ucslri eerUmiite virun Lauientii atupici» pagMnttn vuliieribut coa- 
iKliiin vclk piiui tnittri, quun line victoria ilocedere, c«i po&tei inter ciasMiii» lelato 
4t TMâbo 44ta c»t, M atifev^Uj, dita viiit, persolala. Oeleciabalur inaxtm« ciiuotum 
CMiMt. Qua>a «quoi habtut in delitii» pluiimot , in ^uibas tllo fitil <|u«m <)« color» mo- 
reUuiD appollalaiit Uutae iivruteilatia , «t » omitibu ceitaisiiiibai vicioriam t«mper i«. 
poi'UWTil. Do koc «quo îpw a FoUliaM atidivi, <t«oii miruni l«geiilibua vKfeaitir , tioa 
lasicci itovutn, cuhl, i|uolie> vei atgfaUTet, v«l tkfcssui e&t«l, îmi a Laurcaiio oblalum 
cilMB) ounau lutidire MliluiSt «t i|ix»ticKHiDfae iile aceed«i«l, motn corporit, «t kiainiln 
^uauivit luiaii proiliatuin soioii ktctilram fiiUio lutatun, ut noti iam mirum Mt unid- 
p«re Itociiinibu gMtum, (|uem etiamfcia« diUieiim. 

Cai'iisiauis biit Lavrealina Liătmc* Fratieonn) Begî, pro culm »lute , «l ^Ijţni^ 
Ut« aitvftTMi 3C7«titni, el FordiBaMdan olin tii«i<la noti aolum »ib\», &o4 R«g(ii toMtH 
«ite^r at^ue «de» Cotonaoa Hegiaia p«r Duc«n /tr^taUmem «ibî acceplisfiniuni pottkMM 
4Ul. SiitlSMMi ia Otieate iViucepa naiuNiut eiut amicitiam petjii mitiieiitws mnm, in 
4«il)ut ajumalia no&ltit iiKojuita. Matlhiu iile Regitm Chtisliaiiornm decus, el «plendor 
Laureutimn icnpet plurimi tiecit, taefau5i(u« in rebui fţraviiatHHscousuluil, eiuuţur op»ra 
awdiM tiMia cti par fratren BSum, i]ui uiriquo orat familiiiinimm. tnnocrwliwa PnRirfrx 
MniiMit, i|ui Xjilo iKcceatit, rea Eoclesiat, ^Hoad *ixtt, de coniilio Laorcnlii gubci^ 
Mvit, 41 rexit, «ins^ue fiUam FfMciuo Nepoii iii axorem diri procoravit în amom, et 
fidoi viiKuluiii. Qaod ut saceesscrît, erpomir* ab re atientim nou arbitror. 

Feruiit Xplum vel natura iaquietunr ^d qual gloriae a|>{>e(etiHoi cm^I , habaiise 
ik anitio pCHt paceiu apud UbUimIum pneter Mimi sui volunlaieoi confeetam , <)« ifoa 
Mpef iu» dixtMua, Ferdiuiidi poteiiliam, cui tx aniiiM atKii|iiam reconciliatul fuerat, penilin 
siibverierc , «luod ni Cacibvi coMsequetctur, in etus Bepio i<ite«tiri» Witiotm abvţtio raullo 
labore Kinlavil. Principet eiiim Itcgni Heapolilarii uatura initabtles 'emper ruere, prae^ 
s«ottai|ue Regii iugum ilcirKtaDtes iioviim sjiectanilg oxoptSdt. Primote^ igitiir aaeteit 
Xyilo in Rfgen coniuravcre, ianque ap^rebat apertu defedio, qimfn Xntns « vila 
abiens iiatorac conce&sit. Sttcceuii in Ponliricatu InwotaHHtts , ad qurm ihtini, i\tn eo- 
niuraveraul, lem o<Bn«m d«(eiiiat. Ilef|iiun , quod ad Eccl«siam iurir părtineai, re)(ilii- 
nun afârmamol cum eius inaxinu gloria : coeplis moito opem , el audontale-in praeilet 
PoBtileE ptiaum em confirmare coepit: detnde comparalo niagno eiercilu IMfrlum SoMue*. 
rmaiem <.oy\n luîs ptaefecil , ^ui coniuiali* vi;l maxime airiciebalitr. Ex M<fein quippe Vi,- 
■nilia eram Satenitantu PriKwp):, et Stm^^BU ceiiiaratioftis priacipeft, et in Itegno 
poleatiBc mtUtae. Quod si Robedvt coroai coplrs, iţuae iam in armia eraiit, tuas en- 
imiiiiMet, acinn enet de Feidinandn Rege, nii «liant tfrstMiactio ad Pontiftcis nulum 
adt<er«3batar. Videns ijţil«r LanreuliM rei lialiae deiiuo perturbări , <\n.JK oami tonipun* , 
ot in betto Forrarrensi aequaii» lancibn» tenere amtixui (uerai, atalait FerdiiiairJi re- 
bw cotnalore, bBkque conatui stadian oiiine «num, aucloritatem , si**ti<»t adhlbere- Hi 
Phitippicis ijtlur baliKii in utbem revcnui pairibas «talim ronvocalH coti*iliiim ^usm 
aperii iurandi Hej|is. Quod abi ae^epeiunl, maiof part a priiicipio rein lotam damnavii, 
^uod in pace opiaiissima beOum arperrioiuiB coBitarel contra Romanain Ponllliceiii, cuini 
el Ama, el oenaorsi aftntodam liraeuds esw iwt ipM periculo di((ici&<ei. Qaîd ii VrnelJ m 
oocaaJOMiD ereelt lodai opa> oMiiuiiierint? (jnbiia aobsidiis Refli lub^fniriui 

33 



J. 



178 



N. VALORI VITA 



iiitettînbdiscoidiit )abotaQli,«l«xiero» hoitium eopiiscircumTcnto? Caveiet, ne bcllum, 

luod F«nIininJ> C6rvicil>ot tmmiaet, in inan, et pstrise ruinam converUlar. Uiec pt- 

\im frQtncre obiecraat«s LanTentiura, nt sibt, et patriae parceret. A.t conira LanrOBliui 

animo ilimiuioiei excitate , bolliqne neceiMlalem QraviuîmU taiionibui oHeodere tanUi 

doqueali), ut bcîle ad unam otnix» in lautealiara tilius iivnt Hanc ORATIONEM eiote 

dîc«alts eiceptam meminî l«soie <ne, ina nthil giaviu», Dibil copioiius , nihil oraatius. 

Hihtiomiiiua rei difficilii adiDoduffi apparebat, et quae cuiuicuroque pot«nttMiini Begii 

«ires excoderet. Kam uod solain brliuiniiii quiv|nc in Bcgno conira Regem arma cepc- 

rat, ittA eliam Autoaflilus, et loannei Co^aJla paulo occuitias coiiitiTatis bvefoani , i|uorum 

alter a secreţii sumoiae tottai Regnî adminiitratiopi , aller pecuniit, «c rebai bellieii 

pra«pOlitut etat Alphcnsut antem Regii 6liut , qui ColMmiuiuiita ailtuvantibas Romam 

*«r»Hi ciitn exerciţii venerai, ne Pontificii copiae coniurJli^ iungeretttur , ita a Severi- 

n)t« debililatu&i ac fractus Juerat , ut cam Iribui, quaiuorve ad luramum ad Politiauum 

oppidan Florentiaae dîlionb confagerit. Iu taniit rerum diffKultatibus Laurenlltu pro 

haliae primum jalule moliit, deîiide etiam Regii paulo ante felicisiiui mîieranda ferltiBa 

■latin aid illum pecuntas bello necessarias misit. Deinde curavit, ut civitatii nooîue ea 

quamprimum milterentur bellîcii reb» Praefecti, qui rebui iperu addereot, et in exire' 

mis laboranlem Ferdinaodum Beţiem coniirmarent promitlentes auxiliarei copias, et alfir- 

naalei Laurentium rebus eiui afOictis remedia excogitare. Quio etiam ut Ferdinandi» 

retpiraret aliqnanivium, qui m se arce nova contiuebal, aoimique vires reiuiserel, iJt- 

teras iklpboosi mânu icriptat, quibtis ilte se incolumem, et Laureatium tantae ruinie 

remedia piaebilurum ligaificabat, ad ««m onvo modo perfereodat curavit. Clautae enim 

lamtnit cx itamao tcnuiuimis, tnvoIuUeque pane primum crudo, deinde proul morri eti, 

decocto datae lunt homini viclum ostialim iimnlate quaeienti, qui paitem, de quo diti» 

mus, cum frustts aliii panii commUcuerat. lla per laninm Terrarum spatînm , per loca 

inimtcorum oculis custodita incolumei Fordiuaudo reddilae fuere. Ipie ex eoaudivi, qui 

lilteias lulit, taepius m9 ab inimicii compreheniom , et mnabratim excuuum ab eisdem 

mendicitatis, quam prao m lerebat, miserati^ data demum eteemosyna fuisie dimÎMum. 

Dum haoc ita geruntur , inlortm LauTeolius VnătU, qui ipsi affinitale coniancli eraat, 

•l de <iuibui optime fuorat meiilui, periuadet, ut a PontHke deficiant, et Ferdiiuadi 

partei S(i]uantur , cuiul ruina , nîsi ip» iam caveriot , foie ilicobal, ut et ipsi obiueren- 

lur. Ponticii potenliam addilo Ecgno Hcapolitano Ibimidolonam admodum fbre, el into- 

lerandam. Hii, alque aliis id genus, ied praewrtim aitclorîtate, qna plorîmum poUebat, 

tot in luam seuleatiam Iraiît adiuTanta iu primi» Virginio, qui Vriinae FamiUae, at 

factionis princep* erat, Laurentioque ob Ctariccm uiorcm praecipuo affliiilatatis vinculo 

aditrictns. His comparatis veluti bellicae artii pcritisitmui itratagemate uli uius est ad 

Pontificem decipieudum. Eiiu quippe familiare» praemiia multis, ac prooissis onerarîl, 

ut illi lilierai retlderel quatJ intcrceplat , quibut coutinehatnr nan levii suipicio, Rober> 

uni Severinalem gemiua , ui dicilui , sella ledere , nec tam vidorîam cupere , quam bd- 

lum trabere in longunk Et forte iiidMa temporibui Pontifex , quo nagis Robertut ad 

bellnro gereudum incenderetur , Federicum eiui lilinm faclurum se Cardinalem promise* 

raL doc Robertut consequi cspieni, antequam R<^ni (iiies ingrederelur , diem de die 

irahere, id quod addidit nou parum momenii ad crodendum littcris. Igltur Iuno«cntius 

ititura quieli potius, quam bello, aut aegociii allis deditut , et qui novai ia Pontî&catu 

etset, quum iam de Roberti fide dubJlaret, «t Vrunot viderct ei amicis hoilet tioios 

■na cum CoUmntntitut cerrîcibut tuii imminero, de bţlli quoque summa non parum du- 

bitare incoepil. Inslabat quoque I^ureuliui , nec oeuabat per opportunmimum quemqus 

ei penaadete, nt pa««n, qnam bollura mallet. Hoc decere Cbriit) Vicarium, SacrU, «t 

animaruffl saluli invigilare: non beltii prope civilibus Christtanorum languinem efTandere. 

Ilidc illi depoiili) armii quieloB, el gloaiam affulurara. Quibui rebut, oec non petîculo 



LAVRENTII MED. 



'79 



uo motin, i|)i)pp« Colunn«aslbvx, et Vninis advcrsantibos Ponlifet Ronue tuto cne 
noo potett, vertît aiiimum ad coniIlioiB pacîi. Sic unins Laureotii o[i«ra Inter Pootil- 
«en, et FcrdinaoiJuin beltum compcsilum ett , ol p» lutiae leddiu. 

N«e multo poM in Ficetio quoque eiciUtHrn beltiim pradcotia, et «iicloriiate ii» 
«iliniil. Auximatm a Pontifice defNeranl BmcoUw auctOfO» iatiu)qu« nulam hoc wrpţre 
videbatuT, at quiim Eccln>3« irmh arctius obiiderontor, uulla deditioait tnentionen) tf 
cere, sed winari m extrema onnia tentalarc», «t ii alîter Don potaent, Turconim ar- 
ini* ulutera tuoram , ci pairise advenus Clţricorum avatilîam ct crudetllatem dcfciiiun». 
Est aotem Auiimum oppidum natura, ct opere muniliMimutn Picenao olim regionii ca- 
pul, nec dubium erai, Boecotinum rebus tam desperat» aosoruavomnla. Ad eum Lanrcn- 
tini miul Cailitem Vrbinateni Prseaulem Arretinnm, quefli iile ubi primiiin ridil: te au- 
diam , inquil, non ut Epi&copmn , sed ut a Magiio Laureiitto raiuum. Nullius suasionibui 
hKtenus credidi, ted uniui Laurenlii fides, et aucloril» ipuJ me quanium pouil, brevt 
apparebit. Sic accepţii cwidilionibi», q«M per Laurentiun delerebtiitur, Auvimum Ec> 
clâtw redditar. Boocolinui incolumii PlorentJam ad LauTeiitium vanit , apud quem din 
■wvatut eit, ex quo tenpore Innocentins Laureniti .irbiirto w penitus comniisit, et per 
iHUnem lanfrediitam locerum neum, quoad visit, Roinae a Laurentio graviiuiu qiue- 
que regebantnr. 

Per ea lempora in Plamtnia lamullui pluritnî Mmul eiorti. Hieion^mut Co- 
nei a luii occiditor. Faveiitinui PtiiKcp^ ab uxote per însidias trucidaiur. (oanuoi 
Bentivolai a filU poit itecent vir[ acoenilm capilor a Farontinis, et in earcerem Muli- 
lUnae delruditur. lam bellum eipecubatur ab iUii, quibus auclorîbui haec fuerani per- 
petrata. Sed ttatim omnia comilio Laureotii, et auxiliii Ferdinandi Regii sedată tant. 
Bentivolui e carcere liberalns, et a Laurentio houeUe habitui tn patriam lediît. Tute- 
laro pueri, quem In oociti pareulii locun Faveiitiuui popului sibi Principem fecerat, 
X^urentiui snscepit. Sic Flaminiae ex tantis per turba ticni bui tranquiIJitai rediit uniin 
Lauienlii opera, cuiui integrilateia, etSdein, quibui rjrtutibus oomes sui tempotii louge 
anteibat, lanocentius in <ltes magii protpicleni, et quemadnodum nullo in quempiam 
f Odio , sed cominiiuic lalnlh , et quleti* cauiia omiiia scmper oRiiMt , non solnn afliniute 
>-boninem sibi conjunxit, »«d se, suaque omnîa illiiti fidei^ ct prudenliac commiiit, ODKiia 
''fuaeeumque grala eius auimo lore atbitraieiui , liîbto vuItM, alquc libonli aitioio con. 
cedens. Sic, ui ceteta laccam , loanuem Glium qualuordedm aunot natura Cardinalem 
desigiiavit , ad quan disnitalera eîus aeUlli privatul autea arcendorat nenuv Fentinaudui 
bcet Liureniii in t« tnerila pro eorum magniludiiie parcm grniiam nunquam relMletll ; 
-tamen eum lemper maximo in prelio habuit, deque eo apud omnoi in omnem oocaiio- 
nem honorîfice admodum loqoebatur aflîrmam eiui unius prudcntia, et anclotiute Be- 
gnom tibi fuisse coiiteivalum. Quin eliam loauni 6lio, anteaquam ad Cardinalii diţDJ- 
'laten M«nmerelur, conferri cuiaTit Monaiterium in Monl* Caiilin» potiluiti , obi Divi 
Benodtcli Cotpni requi^tcîl, qund eiui Conţ[r^tionis oti rapui. lulium quoque ex Fia- 
tre uepotem, quem lemper Laurenltui baboii in detititi, molu proprio Prioren Ca|<uae 
fedt , quae dignitas maxima est , el proreniu iniigui^ Sed tndovitut quoque Viet-C»- 
wtti f eredo, Regem aemulatus eidem loanni Laurciitii fii io non multDpoit mouaiteiiun) 
contulil Moiimuiidi sic, ut arbitror, appellalum, quod Monatbi ad id oJim accedeuieţ 
^^^^_ Biorl Mundo videreolar. In hocHonasterlo Dirui iile Bcrnaidus cuin sociii vitam admo- 
^^^^■4uin anitcram , et aiperara cgit. Virumque Goenobium statuît Laurentius (nam loauoet 
^^^^* idhuc puet erat) ad pritlinm morei, et veterem vivendi trguUin leditoeie, a qua vel 
^^ maxime decideraol woino, et voluptatibut dedili. Igiiur Divi Benedîcli Mouatleria prae- 
^H powlt loamtrm Tttium Sacerdolem noiibai probaliuimum : Morlmundo aulem Frawei- 
^^ MM Tmrienem vinim intogerrimam. Monadios vero adiegit ex Florentinii Coenobiii 
r probUiMtaMni quetn^ue. Vlronqae elian locum vatis, *t vestibul ucrii ad di*ina* 





1«0 



N. VALORI VITA 



«ttlbuD flzorBiTÎt. Sic qas fuit a priniis aonii h Denra pietste, in va ad nltimam vitae 
pernanstl. In [>«qpere* wmper multum eroţare: Sacerdote* oauKn în bnnore habere : 
(]UM Deo dflTOtos creitebal, venerabundui coler«: Terapia , rt loca Sacra c«l«brar«: re- 
bus diviois semper adeue. Qaare Uetis Optiraui Maitiuus în T«raplii m'n illum lemel > 
«tqae iletiim partclilautem ocmIo niiseratioaîi suae fespicieni aemper ab inimiconian iu- 
lidiit tutsms «t 

DixiBius do Paixiana coniurilione, <fU3e în m«ii>o Teniplo LaiiteoliuiD ccMifo- 
itte frtitra conala eat. Batista qBOţue Freteeiatdut Itimo audacimitm . aliitfoe 
itoiinulli in Tenplo Carm«li larum Florentiae eum iideticen decrant-ant. Scd Deo vo- 
Itnte rei delecta «it. Ulî taqueo iu»peii«i tion perfctralt, ied cOftitati Eacinons meritat 
poenat dederant. Hieronymut iţaoque Cotneu belii tonporo ei» viiae nepios per licanw 
jniidlatut est, qnas tntidiaf omnei eiftiit amiUo coeirtu* miuo. Illud imptimis mirandun, 
quod quicutiiquc Ct mortcm nachinalut eit, morte periic riolenta. BMtaMuf riituiieii- 
ai> looo iion humili natut iiiiidiii ad Vlllatn CaUnain interficicndi hoioini'i giaiia po»ilift 
mia enm filio deprehensas est. Mox per iirb«m tradus, «t turpissima moric iiccatiu. Bet- 
nmdut Băndhuu natara sagachiimu!^. corporit viribut, et unirao prooplnt, qui ia Pac- 
oiana «oniuratioM aoD ultimas paries habuil, qnippe qiiîet Inlianum Medioanit ^ fnut- 
ciMUm Horium occidoiili iioc cxxitentui Miat parlc; peregitv), ad Lantenliuan oacidetiduni 
ptx>peraverit , rebiK d«spera(ta ex inatqucntium Bianibas elapsus in Orieatem se «ontu- 
lerai eiistimans se tutnm Toro tam procal a pittrin lub tanto Rege. Sed maximui itle 
Turcnium Inipeialor iiulla stiae dijjnitalis tatioiie hat»ta ItaaJitium ad supplictum lepe- 
toulibus oonoeuii. Sic ex OtientJs partibus extiactas per urbet tot Europac nHsquam aa- 
luiem invc«it. Tandem Florenliam, bieiiDio poatquan inde io kiian aiirugerat, per- 
Iraf^lus , iMliani msDitNis paienbvit laf|ueci suspeoani. Sic ilandrnus, sic coropture« 
alii poend» dederunt djltiti ipfi exomplum cctciiF instdialoTiba^ , ii« m u»quam lo- 
c.orum, aut geotium lutos aibitrenlur. lilud qnnque miraudum arbilror, quod quacum' 
que LanrciitiUK per nrbem incetleret, Id quod quattdie lâciebal, conoiinnA «emper liebat 
hominura , ut eum ipeclarent, propeiariliutn. Hoc facîelial irgens vtrî oisiestas, et apud 
ocnne* benivolenlia. Nain oompositii per eum rebus eilernix cum sanuna Eeipablicae di 
gotlatc domesticae semper adeo quieibsitnae fucrnnt, u( nihil piaeleroa desiderarelMt. 
Virlus in pretio crat: popnius în libertate: noUilitas inbaiiore: lamma reruin omuinum 
copia. Fiaelerea ut ptebs (aciliui nalrirî, et sustentarî potset, suromo studio providebat, 
quaecimque ad mercaturam spectare viderenlur, quam licet te indignam ludicas&et, et ut 
Mperiii diximtis, exhorrui»el tanquara sabernalorî Reîp. incommodain; fimiissimum U- 
ntmfls» cognoţeobal nourae Bitip. Tuodamenliim. Sic artei in dies mag» Doreacero bont» 
tnitilutii. et legibus. Inleirogabit etiam saepius , quid boiii, aut mali e merge let , ut M 
raiionei montit habcront, quid in oeteri^ aut rei, aut spei esiel. Nec euiquam rea Itae 
vidcii debent indigaae eo riro. cui Reîp. cura commiaM lit, qaum nou solum boM 
pan poputî, aed etîam circumquaque babitanlîum, el incolirum arlibus eiutmodi nulria- 
tur, lanae praeserlint, et serici, Quod ii nnnumilatiam Adderem, id ut eţt veruni, iu 
nonnullis forlatse dif&cîle credita videretur. 

Curavit etiam, ut urbsaedificiii dovîi repleretur ,atqueornarelui,quo tempore Plaionif 
dictum verum apparuit afSrinantit tales eiv«s (ore, qtialii eorum est Prineep)- Mulţi eajm 
multa regia atdtficia do Lauteiiiii comilio extruiere, in quîbus Piilippi St fixiiae \a&u\iiKiM 
Am, ijuae anplitMdine lua , et grata membrorum dispo&ilione , lotîutqtie aedificii Tenuitale, 
i«t nugnificentia mpenni sine ulla conlroveraia non wlum privatas domos , aed princi- 
patet , et Regiai. Magna areaeDatttlil îb urbe media: impendium ad centum aureornm 
miltia aoccaaurum pulatur. Oo.moduto Philîppiij Laurentîum consuluit, qui quidem aderat 
omnibui. laper hac re operam tuam cuptentibni, itec civibus solum, sed eliam sxiemts. 
>F«fdinai)dus Rei qaum Reglam cibi «edificare îo animo kaberel, a Lauteatio futuri 



UIVRENTII MED. 



t»9 



a«diiicii formam petiit, et Jcoepil. Ulo* ««1 nutime repceheuden K>l«l>at, ^ukiuiK|ue iu 
diea UoiM» M<lificiT«ut to^ dicenicaio admediiai perpeUiaiti emtre poeniUatinn. FrttJi' 
occw Me4ket io Maiano praetoriviB a fandavABtis «leiit, ubi quoU4te mulU , qanm 
taiaot Miiut Tttpoaieitatf innuiUnul. Uuic affiinaDti ţ« nulto mt'tottat , qu»m » 
l>[iacip)(i (iuUmcI I vin pectiniarua J» aMtificando impendiise: fuid nirxm, iai|u>l Lau- 
reuttut, giutm eeleti de m^dulo aedifieiam 4acant , tm de atit^âo joMiuJiun ? Viae iiuo- 
i[M« uovae qMmpluriaue in «xtresut nriHs furubvu eodem t«iiipot« facbe luiit, in quibo* 
una ampla , et comtnotliuima fliiu expeniii, quae Laurea etiaiti uuuc appollaiur , con- 
ilrucla UiL ConvJvabatur auidue ptiaiorci ciiitalii tnaguilioe aocipions, et virot doclriiia, 
aul virtute *liqua iiiuRnet. praeiuitim f\ quid be4itu aut ubi, ia\ pairiac icciditMt, ut 
saapius ui liberorom iiupliis , «t quo die ptintum loatnm fiiiiu Oalcro Tubeo inusiiu u 
populo eziil>uiL âpociac«lia qiioqiie populam obleelabal mfliuficenlisumi», et in quilun 
ruulta lub v«|amii)a piacnioiutraTM, qoaa potioa cvcnţiunl aiIJitit HHYTITMiS «teflsutiisi- 
me, et aculiuiiM compuuti». Scuiriis «oim iiiallai bellorutn miria* anaplîu.i fornudabat. 
Qiii» «nim M vimnlt non quipptan malilM «»et? Qaare rţbtu urbuiit, ct <lom«Micit 
suit iatoDti» «CM 'poliiit. Vxoreai babtMtat CJaricem VitioAB), et tx «a filim »f ptcm praatei* 
■llc». qui ta ciepandiii oiMeiant, iu quibui (einiiiae quiiluor, naiei Uei. Evuin uium 
i» natrimonium dedit loami Mediei, quae aate quplias moite praevcota multorum, quas 
iDortem Laur«i(îi secuta auni, laalorum caussa fortasie eulilit. MinÎBUin iiatu uioien 
duxil P4triu Aadmlphiu iuv«uis aobîliasiinus. D« cet«ris Mperiusdictutn est. De marîbiit, 
qnan adolevitMni, dicere lolîtut eil uoum ingenio, allerum probitate, Icrtiutn (frsiia 
pfaeaiantta bre. Qaare et Uium, cuias in primit mores probaveral, Oeodicavit, 
quem nmic £aerouiicta« Aofoauac £ccl«abe Cardiiialem habemui. Uos boaaian artiun 
ttadJii ex«olaiulok \a primii» euravit arTirniani h nihil magU optare, quam filioc ui» na* 
tam maioraD), qitam Miii ipuirnin virlutibut ^raiipţut citc. 

Dubi sic n» habareiit, oMfiit Laureattui a^olare. Erat enira curie, «igiliiuiue confectua 
hai utlinta witae temporibas non utls corpore validus, qui licet in timilem aegritadioem ue- 
plui iocidinet, recuperata potlmodum Eanitale, et viiidi adhue aatale e/Jtet [annuiii enim a^e- 
bat quarlum, el quidragciimum) tamcn w vim imtantit morbi iioii evaiiirum a prjncipioitatfm 
piaedixil. FhiUppowm fratri meo, qui cîritatii nomiiie loaiiuein filium nomam proGcitccnlem 
comtlabatur , et Andreae Cumbimt , quî Cardinali adhaeiebat eiiis rebus, et bmillae prae- 
fectui , quo die ex Florentia dixccMiiri nraut, comntado , inqoit, vMs aetatoa flit, et 
einlatis difnilatem. Mc ptatUrta ntmquam videbith. Et •:|itum anibo ilatim collachrţmav- 
seni, subdidil: Gtniut itle , fiii nun^aam tutelat vă earporh deţuit, iubtt, ut ejo po- 
tiâoMit tmniius dt mortt toiammodo ctgilem. tieque multo pott se Caregium contutil, 
ubI per meiium salb quiete t« habuit cum bmiliaribua suiş. Habuit secum boc (eoipore 
riros Religiosos doelriiu, et pietate insîgn». Em quotidie, si quid animo dubium se 
ofleriet , coniulebal. Habuit etiam civitaiit primores, quibus Remp-, ot (ilios aţstdue com- 
mendabat , praecipue Petium natu maxîinum, qui a pareatis oro DunqnaiD ditcedebat eius 
Teiba omnia quasî oracula coeliti» mina mente recondens' Huic lullanum (iratreni con- 
mendare, ut îlli prti pairc euel. Him lulium Kepotem Cardinalis auipiciis militaturom 
non dabitabaL Deiitde injraveKonte morbo Biantam soTOrem , quam semper plurfmi le- 
cerat, Kcersivit ex illa quaeieos, an tempus adreniatet Euchanstiae per manus Sacer< 
dotis accipiei>dae. Cui slatim virago illa, qua prudentia fnit, et animi magnitudine: vi- 
xiiti, iaquit, Frtilfr , ad kuac dieat admodum generose. Xomndum nune eU «>n qenerou 
tvtun, ud ttiam pie. Sdeu de laa rda spem indian TtUqaam eae. Iile reliquorum igna. 
«ian luper bac ie modeste lamen accusans ad Deum Inta mente, atque âiiimo conversul 
pio animae ulule prcces, et vim lacbrfmarum ingeutem elTudit. .Sequcnti mane quum 
ad eum Sacerdot cum Eucbaiistia accedeiel, quam primum sensit: non fmtiar , inquit, 
jf« ad me rentat Oommm meat. el Oem ne»t; uhfue erai debilb , «t coniumpto oor- 



i8a 



N. VALORI VITA 



pore obvijm prodiit uiiiue ad cobicuU îottt eam UnU <I«TOtiOM, et veneratioiie luici- 
pt«ai , Untisftuc ungallibns, UiiUque anini coalriUoa«, ut adttaDtiam oemo potuerit 
ladiTynui continftrc. Pott piua» deinde dies tam placide, tamtiiuele eupiravil, ut vere 
de eo dici pouit: obdorroivit in I>omiao. Signa multa: et prodijfia eiutiaorteiD praece»- 
MTont- Sed iiaie mihi oomperta sunt per homiaet fide dignos, ea dumtaxat reJerrc in 
aiijmo est. Complurei iiocles , quum îlte ia exlrftmii laboraret, sapra Villam Caregiain 
ignis visus eit in longum proteodeiis. Marulivi Fieinut retalit vidiue s« cum <ţaibuidam 
aliii Iii virjdaiio eîusde&i vitlae umbra» magnitudiaii iiiusitatae iutei s«deceitantoSi qun 
etiam voces andisse admodum borTeuda»- Florentiae Leones, <]ui publies io cavea sei vântur, 
id <]uod aliai bctum nulii memineraRt , inter se ila cerUvoranl , ut ei ilUt uonnulii 
faerint dllaniaii. Dirae Reparatae Templum de Coelo tactom, nt nx alliori fornîcis parte 
tam vagta marmora corruoniat, ut loco portenti rcs fneril. E pilit quOqne , quae kum- 
raam Templi <x>roQam ciiigunl, ea excussa Jecîdit , quae Medicis ««des specubai, nec 
un<]u;ini poilea reperU eit Pilae enim eius FamilîM intignetunl. Sed debil PoUiiama, 
«t Mafiilius, CI plerique alii scripsere. Addit Fieinut Platonicorum opintooM, cur in 
Heroum morte eiusmodi prodigia evcniaut, Quum corpus Laurenlii a Cingio ia urbera 
deferebatur , concurrebant omnot ptomitctie , riri , mulîerei, pueii , senAi , nobites, atqne 
ignobilei, nec tine multis ladirymit vcncrabundi spectabaiit funalibus bonoiis, ac nocturni 
tiţmpont gratia domo allatit, cumque omnn appellabant paaperum pareniem, ml&erorum 
lefugiara, omniumdcfraiorcm, et quictis publicae et pacisauctorcitt. In funcre pompa nuUa 
fuit Sic cnim ipse roaudaverat, ui ad avi «xcmplum Mpetirelnr, Coocursus tamen populi eo 
^uuque die roaximus fuit. Advenerant cx tola Italia mulli quati aJ coramunem omniom 
eaUmitaleni deplorandam. Mitît Romanus Ponlirei Oratoret luot ; miiît H«z Ferdinan* 
dui, qui c<rlior bdUE de Laurentii morte indoloit maxime, et ad circamstanlei co«w 
Teiius: tatit, inquit , tM itucit, u4 parum ttaliac uUuti. Vtinam eo tublato ne qui> 
moliatur, qnae tIvo lentare ausui nou fuissel. Miseruni quoqoe Bononionses, Lucentei, 
el ex omiii Flamiaia quae<;ue cîvitat, qui pullati omnei uoa cam univerto Popolo Flo- 
renlioo lugubre» veitem îndulo communem interttitnt deplorarunt. 



flJflS. 



MARSILII FICINI 
VITA 

AVGTORE 

-lOAIHNE €ORSI0 

PATRICIO FLOjR. EIVS FAMILIARI ET DXICipV]LO 

qVlH tXIMVM IK LTCIH lATlT. »Itll^ AM. ITIt. 

Al<fG- HAB- BANDINITS 

xiQVK Ao»oT4Tioitii TiuiiiHU MX imn nciNi înnoui dhthptu auioit 



LECTOnt D8KET0L0 AMC. HAU. BlMOIllITS S. r, D. 

ţliumvis Plalanicae Philosoplilae resUarationem Craecis in llaliain exulaiillhuti deberi cum 
rt. Ilrokcro in Hist. Ctil. Philosoplibe {eiiila Lipsise i743, 4. IV. P. 1. p. *i,) nri docli arbJ- 
Ireutur, comperltiiii lanien explorattioique est Franciscum Prlrarciam ciiius polissimuiD ope 
Gra«cA« el Latinae lllletae ad novam quodantmodo vilam mitt revocalae multis anie annii Via- 
tOBic4n scieiiliain excoluissc. Naluţ siqiiicl«ii) est Felrarctia die X\. tulit an. 1374. Vis eniin 
' Graecae l.itlera(iua« ekmenla hauNerat , quiim prAele^jenle Barlaamo mouaco Calabro atl Gra»- 
cos PtalOiiic codices TetsaiKlos accessit. ttuaraabrem in collO(|uio scciindi diei pUR. 264. Secreţi 
cui [Edit. veo. ao. ISOl.) D. AugaUinum imiuiit, qui cum eoliaec liabdvţrba; $ci$ ^uid loqitor 
ei lutec ex Platoith litrit HM familiariler noia junI quibiu avidiaimf nitper ineubume diferit 
ele. cai tespouAel Petrarcha . Incubufrat» (attor alacri spe et magno dfsiderio ; sed peregrinat 
liuguae muitoi, el (eHinata praeerptorii akienUa prae^iderunf propositum meuat. Malta narn' 
qoe Platonis uemiila partim Gtacce ^cripta partiio L-aliae verea possidel»! Petrarcha ut eruitur 
ei lilito dr Ijmanfti sui j^if. l^. ad IhnAm CraoaialieuiB ĂpptMinii^soit ţiem alii de 
CaseiilinQ. alii de Pralo Veteri apnefTanl. 

Stdeeim , intuit , vtl eo ampliut PlatonU librot domi ha^a , fsomin neseio hm utlitit , 
isli unquam nomen aadierînt, StupebuMt ery» ti Imec aaiiaal. Si nou eredunt veiiiaiit el n- 
deaiH. BiUioUecă nMra luis ia măttnt re^kla . nou iniiderala tfuidem illa , faiuani inM- 
Ierati hominit , nan iliit ignota est , ifuam loti(4 me iealaaUt inţieni aint. Semeţ îngredutn 
tur el Plalontm tentaturi an el ipse me UHerii tit {amoius. lavetiient sie este, ui dieo , 
neque lieet ignarum non mendaeem lamtn , ut arbitrar , falebuatar . neque Graeein lantum 
ted et in Uainum venos aliiiioi nuitK/aain altai oisos adtpieieat lilleratissimi Âominn ele. 
Et paullo posl^ El fiid>« em fon Ubnnm eit PlatBi^l , ţmrmn tfi iit'oculis mullot vidi, 
praecipue apud Bartaam Catabrum, modemum Grajoe ipeeimen Sophiae, gui me Latinarum 
inmum dtefe- Grattai IHleras adortiu , fortilan pro/eoiuet , niti miii iUan iniudiâtet wun 
honetlisque princrpiis obmitiiifl , ut tolila est. 

Hic iiisignis Pctrauliac locus expie&ais ad eieraptum Codicis opUinae notae a ¥i. Thtdaldo 
Dtlls Casa ei autograptio eicripti, qui adsenalnr io BiMiotli. S. Cruciş nune Laureiitiana (PI. 
XXVI. cod. IX. S. pag. 199. t. «t pas- 2IS. L] duos nobis apetil Graecis In litleiis Pelrarcliae 
magistros. dupliccm dutn cinAan MtnoH, qaae obstiM, ae IRe pleiiiorem Grecaruin Lillera- 
rum cofpiilionem adjequereliir , pracoeplonim videlicet morleni el nbseutiam: inottein Uarlaae 
[4iieip»IJ, cmtus it Cneu Academb Florenliae insUtntfr esrcQb profcri tit aisoM vir CI. LaU' 
rentius Mehus io Vila Ambroaii Canuilduicn. Ceueralis (floreotiae eil. an 1759. f. pag. 2Q1'. 
seq<l>) Ad baec nainque Pelrarcliae verba idem senscral Ani. M. Sdvimiu in obgerT.nI. inss. ad 
Petrarchae op. Yen. an. I50l. edita, qiiae postidel ampliss. t'lor. Eoclesiae Subdecanus Gabriet 
Siceardius. Plalonein deinde Graeca scriptura lidera versavU in Pelrarcliae flibliolbeca Iq. Boe- 
taeciut manîiua ciiin eodem ramiliarilale coniuoctus, ui videre tsi in cius Cjnimcnlario supec 
Dantem ( pai;. 331. edil. an. I73i. 8.) Plalonicac i<ţttuT sapiciillae Gra<:>-atNţuo litiduae studiosul 
Aal Petrarcha, qui quideoi Plato a priiiripibus upiealibusque viris, Arislolclcs vcro a mutiiladine 
ea tempestale celebrabatur. (De ignor^nUa sui pag. i4.) 

Posicro vero lempore Georgiiu Gemitlus qui ct Pletlii} dicilur ( qiioJ ntruroquc pleniltiJi- 
neiQ denotai ) vir Graecac , in pritnis Plaloaicao philwophiac periti^^imut, Alcxandriiiurum Pla- 
toniiiiium in Italia studiosissime propagavil. Indiclo enîin Cmcilio cum aliis Craeci«, Teodoro 
poUssimum Gaza et Betsarione , cam iile preceptor fuit, in Italiam venit et Craecoruiu parti- 
bos favit, qui unionem cum Laliitit avertiabiiitur , eo qnod illorum aries et poteuliam mdutme 
fcrmidarrt, u( ei monilis eJus ^latet ad Imperalorem Graccum a S^aropiih relatis ( Hist. conc. 
Hor. S. VI. c, 80. ) cuiuE locum inlenrom exibetOnAiiuj (Do Seript. Kccl. T. II]. îî*8.} Po- 
stea vefx> patria extorrls ac necessilatc coaclus quum Lalinaruni parllbus adliaesi<3et , coutra 



i 



BANDIN. PBAEF. 



îBS 



MaauUem Maianum llbnini Krripgtl rfe procesioae Sp. Sancli. Cerlbeiini dus diviiiarum tiunaia- 
iimiiiue reniiii coiţnilioats lesles siuil librj ,i)> ipsu edili cum hisl oriei, lutn pluivsuphici.quorum 
KCMiaionem viile ap. Fitiricium ( liibl. Gr. \. 1^0. ) ei OuiUuun. 

Moderaliitt Plalum adbaeslt, el Ub pro «w philosophia ^b AlexaMlriniErHbrmnla dimira- 
vit, ui tamcn nec Aristolelicam romleronerot , nrc in Chrislianan docltiun pcccarţr, Reuario 
S. n. £■ Csrjiiuli)^ Graecoriim exnluin ilMlissItiius, qtu ablil Jin. I4; 3. d de qin salis umila 
scripşere Ciaeeomut ,hms, Fabtidus, ti Brukcrus. Nos id imun addinMK, Ptaeailem Iionc eiimtutn, 
ut i|)se de se in Kpiilola a-\ Mnuruin Veiieluruiu Dacen leslatur , operam el opcs otlligeodis 
rarioribus Codicibw irapendiae. vilainqiie umiieio in ds p.»flim «) m parandls, partim maan pro- 
pria axurlliendis i:onsuiD)x>isse, ui el sibi tisui essent dum riv erei , el posi dus oblluui publicae 
pnificeienl ntiiilali. 

Qaiini vcro arerrime Craccl de Ptalonig ct AfijlQlelis pbilofopbia dispularenl, aiidortlale 
et cniJiiione siia ila iisns e5.t , at batic coatroTenian anlee dirimere I. Georpo TT4iftzunU9 
Xurnta, rebcmcnlef Pblual oNrecUnli te oppoaill, ediloadvermtcaltunaialOKiti Plalonis llbto. 
Illum reiWTatae rialonlcac pliilasophiaR compendium elegiUls «I cmdilum r«le diieils, quom 
pleraifue capîla Kholae Ptalmicac refotoiatae, el ad sensM Amstonii el PloUni eisendatac, 
■acundissima el doctissiiuB Iraclatiune enarrel; digirat profeclo liber qoi rccudatur. 

VeruiD Platonica philosophia Plakomt Sludio FtoreMi.ie iiiiroducta oiixima MedittiUQmif 
(avOfC apud cullas qaasquc jcnlcs esl fdiciter propajata, Quum oniiD Co smus Telti narfiis. el 
Lwremilanis, iilius admiraliouc mirifice caperetur, nala, inde nova ilh PI alooicae dirlptliiae 
iteadcoia est . luar auţpiciiţ Me<Iicei& sacc. \V. lalbsinie ItoruiL tt q o oniani MartHius KICINUS 
pTindpan ia b^c Acadcnia locum obCinw'l, dignos proGeclo qui inter ceteberrimos, ipii bas 
parlet seqaiHi Ruot, philoMphos numefelur, operae praelluin daximiK plentorem de co histo- 
riam ab auclore synaoRo exarstam el iiostris obtervationlbiu locnplelătam in laccm firodere. 
Dominieum iţuoiiuc MtUininm l'icial vilaiii scripsisie teslalitr tli^er (ia Hisl. Fior. Script. ptg- 
)9«. ) quac n[iin<|ii3in luci data est publicae: «logliuii forţase illwl imdligens, quo Nellinios 
Ficinum aHTectl in Deseriplionc ndveoli» Floretitiam Reg. io, Austri acae ed. Fior. an. I S6C. p. 
II. ubi de statuis aetcniac Flureuttmniin llluslrium memoriac ca uccasiofie dicalii vcrba bdt. 
Egregian vero in contexenda Ficiiii vila piae reli<piis operam praeslilere J. G. ScMkerrmus (io 
Anocnit. UUeranis. I. is seqq.) et Maroaiut ( Mooioires des Uoni. lllustres V. 3i4. seqq. ) 
Bl aliixt phires praelereaB qai honcvilica de ipeo elogia posleris Iradiderunl , cuiosinodi sunt 
loviut , Fraăeiieui Boetkius, Pottiaalet , BeUarniKiu. Cape ean appendice fyartÂtm, Ou- 
dinus, Dupinut (in N. Bîblbol. Script. Eocl«ilast.) et I. A^iţ^rr. Oini$sia quofpie ut brerilati contu- 
lani rirorum docturum ludiciis quae a fop^ Blouni ( in Cemura) Toi. Ma^iro el C. W. Eahtiuo 
( iu Eponţmolojţio critic» 1M13. i\9.) adCi-nuiturj lanlum animadverlao h. Cavaltantfm ( Epi- 
tlolar. Lil). III. f. JO-J iti tpisl. ad ipsiim Mar^tilium pencfipta felJciulma ac lenacissima tpsatn 
memoria pracditam iiunciip-ire. lameliui [ DiKpiit A|to(0'j de S. DIonjrsio paţţ. 487. T- lî. op. 
INiHiysii Areop. biit. Anluerp. i734. )enin lunieo aei) aii varia nbimdantiiţue doctrina ioclytinn; 
0tnr. C«rn Agrippa (Epistolar. VII. J6&.) commcndatiniicDjK dodfinae viium; Keektrnumniu (in 
tţstaiulo Pbytico pag. !J63. ) el Reusntnu [ in Elogiit Claror. Vir.) pamim cOfpore iafnil 
ioasotm^ linsuae iiiriusque onumeolum singulare , lume» llaliae , et pâiriae decas ; Boiturdiu 
(iii Clogiis «iior ill, } GraecM el Lalioae Uiisuae peritissioium, boraineui iDg^nii acuţi ci 
Ti^latibs: Vea. Car^l. Bona (in Nolîtla auclornm fîbro de Div. Psalmodia praenit»a : Ptato- 
aieonini prindpem . (pii fere wlin et Plaionkb InoUen» pede perciirn possK ; fVeitma«Hat 
(in Inirod. al Meiujrabllla llist Eccieii. H. T. \ 1021. ) Philusoplmni , TbeolooBn ac Mc- 
dieum celeberriiuuiDj '1r7>«(De Tati.<uiiiuiibin et Ainule tis. 121.) Plalonis rtredemotbiIAeeculapium, 
praedariH injeaiî MonumenlU Immortalilatem adeptum Buiuiiiat. Ali Oct. Ferrario (Var. Op. I. 
SI6.) enidititKlii ac sspienliae, ipLie postmoflum a-I eileros migravit, avctoiibiis ac principiboi 
■ceeaselar. Sat. Mfxjader 'Hut. Eccl- VIII. t>i3,; eoin RiasiKim sibI nomen inter pliilosophos pepe- 
T«se, edilit opefibus dari<sinHm hidical. lac. Phll- Btrfmat ( in Supplem. Chnxi. t 317) 

a4 



ift6 



AD FICINI VITAM 



Fwinn .ipf)e(ljV)l infţenu eminmtisEini ac prope divini tirani, uriius>qae liojiiM «fiulitlstimnm, 
«c luuJtanim wieiUiaruni locupleiiu^imuin doctore» , honinein uw meiuorabilem , nioribw tî- 
delîoel t^ santimoiua insi|{nan , ac iiili-r I'lulonict» focile |iriacip«iD , ((ui eiimiae Mue erudi- 
UOD» prMStaoliMa inmwtalilati scriptit conaiendavit. Cnni eo cDii<«nliini( iudicia MaUhaei 
B^isi V«Ton. (ia (Mkatiune K«ciipmtioaiiB Fenilan. Bono». U'S. edil.) Io. \. Piei (ia vila Io. 
Pici Uiraadulaui paj;. lOi.) Sym. Grfmui (io pradal. Plaloais opetibusBasil.lSSI.edit prae- 
nisit.) diil. /^<uiM*rtfjtm'(iBTrnimpbo Lltleratoinni Mediol. l«ll. pas-SL^elalianimiiium- 
plailan qnOB ■îmia loaffuo cstel dn^os perteiisere. 

Audor fCO hakl Coomieataril de vila el uriptis t'khi , qaem oos primi jHiblicj luce 
donanus , eH lOANNES B«rtli (Utis ex praeclarissima apud Florenliiios C0H5I0RVM Cente, qiiae 
ab anliqiiis Diatetti Dyaattis orifinem IraieraL 

Ntfas Flofcaliae Mno U72 oi habd V. C Saliiiaut Salwinius ia doIh ad J. Xiyriim 
■M. \a BlMiolbaea Uamcelliuia, nihil ipsi prius fuil quam vetuslaletn Dobililaiemqoe iţeneris 
ÎMrcntflh) BOtu gtoriae c( iJIustrkiin imilaliOH laciaonia aiaplilicare. Uuiiorificas pr>i Ftonn- 
Uaorun Republica (egaliows anno 1513. ad lltspaniae Rcgen; ad Cat»tiiM V. Impetatoremel 
ad Paallum III. Poiri. Max. g^e^Mt, unde Florenliam rtwittta primos In p.itri.i hoaunim grodut 
obliDuil. Coiilapu postnoduni RepuMica in maiitna esriHtmnlkMe est habihis ab AiexaMdrv 
Medicto prioio F'loteotise Dare, qnl Inter ptiino* XLVIII. Seoatoret anoa 1332. enm cooptavil. 
Optime de palria el litlerto nerilns deeessil d. Wll. luJii an. ^f>^'. a PHro Cfinito l in fine 
Libri X. Pe Uon«3la Oiicîpl. ) Toeaiu» vir non nunori liidicio quaro releruin doclrinis eicallus. 
Cmmo Paetio ArcblcplMOp» Flotfniino dit^avil /. Ponlaai de Ptuătntta Lik V. qui Florentiae 
pro^ienuil tvpi? Ph. Innctae nv. iSOft. S. VJdcoda est epidola «micupalorîa , in qui noiuulla 
d« Mnielip<o ranuiiieinoral. 

Deoi<)(ie iuoiil sociag cum Fieiito manus in excultnJa w rcsuscilanda PlakMiica philuso- 
pliîa Utumei Piciu Hiraadulao Domiunii e( Concordiae Comes ac Prineeps, vir nou tam ge> 
■nil MObSiMei qoam litleramni sladio illusirisiiinas adeo ut coiBODuni sufTra^u P/iaeuix Îh^- 
wiimim secuii srA â'Ki memcrit. Eiui vilam cx Trăire nepot Io. Franciscus Pieut posturii cim» 
menclavit praefixam eius ppcribux , qaam iitseniil vitis a se wteclis Guil. Baiaiat [ pag. 90. ) 
eioerpait Mtno /. Fr. Budâtat ( Inlrod. io Phil. llebraeor. pag. M. ) Alkis quimplutes , quI 
m a'ii» IHIerprijis alt!ffenin(> tminlnafiinl Fabtitiiu ( mX. UI Ued. T. IV.) el f-Vi^fiai [ad Padli 
C^ttmm* llal, Oriental, pag. 10 wr|.] neciioa cmdilissiinus Brukerta\. c 

Haec tunt de quibw le paticn cerUofem reddere itAm, aniire Ledur. el rale- 

IOi,tR(BS COnSlTS BinDÂCCIO KECASi'LinO 

Nuper quutn BernarJi Oricellarii noştri ab Urbe in Gallii diacessu 
te percussurn gravilcr aniiuadverterem , putavi non miiiiraam tibi rae 
coiuolationem adlaturum, sî de MarsiUi I^cini tui vita et rooribtu, ia 
cuius quidem inemoria tu libenter sdqaieaciSf quae sacpe verbia coram 
egimus^ et singillatim collecta, breribus ad te mitl«rem. Fit enim in- 
terdum ut quemadmodum Africanus iile ad virtutem , el gloriam iliu- 
atrium Virorum simuUcris acceiidebatur; sic ex freqiienti antîcoruai re- 
cordatione, omais unimi aegritudo a nobia , ac tristitia depeltatur. Quis 
fen dam vixit tibi Marsilio carior, ac auavior ? Quis Marsilio quam ta, 
gratior et acceptior ? Sed de bomine accipp. 
Vale XIV, Kal. Majiu MDVI. 



I 

1 



T1TA MARSIL11 FICI^I 

PEH 
iUAi\M:M COHSIVM 
UI 
aiKDACCiva ABc&svLAayM 



M. 



■rsîlii Ficifli vium, «t aom icripturus , îlluiJ ia prinii 4e »• offert m«nor«lti 
«iigituffi, nu d? I» viro v«rbii r«ctaruiD, ^ni clag&a jamdm divini Plilouii adyU, m duce, 
peitelravetii, et omnein penitui Acidemîam pencrulatus, ejiit placita ac mysteria omnia, 
aoii loUm tpK inspcxarit, scd cotoris «{iKKţue mouiiraverit, aparueritiţue, tt «iposuerit. 
Id qnod netDD aliut, proxiiait millo annis, aal lonlavit, aut potiiiL Fecil haee iitgeuii mira 
MJcitai , iluiliuia ardent , tiicrMiibilii voluptatum omaium, et p ecuniae ia pcimiB eontem- 
ptiu(l}. NeCBliai» Priucipuni, aub quibas rixit, ludulgeas bei)i(]iilUi,siue qua ftuiira tlla 
luitienl; ut omuibus Platou» iilud iunoteicat nou potu tapienliiu amatorttf msi per iemn 
time^ti maUtHm pnfkere , ne^e rursuâ Principn ipun RattpMlieam opliute , miti ptr m- 
ţi âi ă a vtFM admimUfart. Sed ad M^rnlii vium veiito. 

II. MarsiUm Patria i-loreatiuiii fuit, genere neqve ailmodum obMuro , iteque etiaa 
tatii dan» ()). Palrem habait Ficinum Meiîcun iosignem, ac pfaeaertimCliiruigicaeaitn 
lollertia , qua oinii«9 sui leinpoiis lungo «uperavit; ob eamque rein multos sibi ptîaiae no- 
bilitalii «iriH JcTinait. Sed âtdacAiu apprîme caras , qui tune io republica piincipeta 
(enebaot locun. 

UI- Naicilnr autcm Anno a utule Chrîttîana lnge»iiuo tcrtio lupra millesiaitiin qua- 
MigMitemianf dedno <)narlo &al. Novembrii, quo tempoie Cnt.mus Medices adverun- 
timn nviun CuIiom în exilium Veoetîas palsut eit ()). Prim;) eiu» tncunabula nan ţali* 
DOta avnt; alqite Miam rndiiMoU aub miouUs >a»e, ac fiigidis pracceploribas fuere (4), 
ţitod ex anţusiia magis coNtigît rei farailiaris, qua Ficinum palrem ex incuria labortua 
■ecepimus, qtiam penuria bonoruni. Siquideni Cotniui uon tolo vertento anno in Patîiffa 
rerocatiii , Republica brevi lîrauta , anioDum induierat uihil nOD lâcicndnm , und« ubi , et 
patriae iamortalilateni pararet. Vir verae laudi uuua omoiam niMiiiiH d«dtt<it; quare oon 
in postramis babuii bonarum Ittterarum Uudia, ilUs temporibus pene obrula, pro ritibus 
excitare (S;. Quicumque inoeniD poltercut eii sua illa incredibiH mumficenlu £avere,tub- 
krare , ad diviiias fioitoresque provebere ţ arbiiratus id quod eit , oelcn laudis monimenU 
brevi porire, nisi scriptorinn a4iil fidelia, atque aelerna raeiiwtil (6). 

IV. Colebralam est Florentue Conotliuin O) >n qiio prneiidoata Eogeniu Pontifice, Maxi- 
mo, Graecoruin haereiis peuitns ditcugia eit. Acee^ierunt cum Imperaloie Graeco viii quam- 
plurini ingenio, et doclrinn daduimi. In quibui Xiea/aut Eahoitatt graece lalincqae doclini- 
OMS (S) et fUtk^n ilIe Gemiams, quem, Platonem Bltenrn, MarstliuK appallat, (aeuudia parller, 
•t doctrina celeberrimuit (o;^ Hiiac c«in aaepe Coudm pro Academicii diMeieiitem. «n-unque 
placiu referenlem. audiiet, fcrunt eiarsi&ie hominem cupiditate iucredibili Flatonit PhiloiO- 
phian, loago veUt poitliminio in Italiani reTocamli quampTimum (iO}id qiiod nun nuilif 
pott «un» ilki ut bcerei , divina quadam s«(e, per Maniltwm coneetaum est, qui bumaniori- 
Iwa Ititeria in adolctceti lia abuade eruditut, in Plaionit smoreni per Marcum Tellium itii 
coAciliatus , adeo accauw» ett , ut ccierB omnibw poUliaUlii , illod unun anima «o4v«(el , 
quomoilo ftd AddcmtM foraa lecedeni, PialoMiin, quam diviattin pterique omnei, atque 
adeo Philotophorum Desm appeltaut, e)u»quo (amilianiomnen. propint viciere, et ooran 



iS8 



I. CORSl 



adloqui p<»tet. Igitur învigilare, obiciviiie, undiijiio a Lslini» auctoribas eicctpcro, iiihil 
d«uiqae libî rcli>i<ii facere , <|uot) snsccpto op«i:î ctosctcl profului um ; [> topic vi-;i<]ii« laiiiios 
omoei Pbtoiiux», Ciceroiiem, Macrobium, Apiilejum, Boetium, Angiuliniiiii , Cnlciditiu , et 
•li(H i<l (teneris tium:)uam e mnnîbus dimitlen-i in quo* plerai]uc cliam eo tempoiis com- 
nenUlua at; qazc numquam in Tulgus prodicrual: ea mox apud FAitippttm yatorium 
relMfuit, virum palnlium, ac Mii cutii piimis studiotum (li). 

V. Quutn haec Mamiîui atiitno agiurel, pcllilur Uiidem, imUnle paUe, axur- 
g«tito verum angustia, Itononiam iiivilui admodiim, ubi rdicU Acidemia PeripaKMÎcil 
nperani ilarct , ct ncDthoiicis i]uiden) , a qaibui natura, et iinimo loti^e abliortebat; ut 
inos ipsc (]Hi>quc lutcrnam Mcdiciitae arlcm piofitcrelur, Venim diviHO,a( palei, bene* 
Ccio quum Florenliain alirgiuiido Matsilius divertiţţcl, alque a Patre ud Counum S3lu< 
UndiiBi ducereiur , fnruiit CiMinum , vtxa îuvenit inode*(ia , co^iiJIaţue per eum ingonli 
tUi'liorum, (|uibus flagrabit, cupidilalc, mirifice lactalum , quasi ian p<!>iii"^ aiiitnocon- 
coiicepiiMt liuiic duliio piocui futuruint <|uein pro ilIaslraDda Plaloui» Pliilnsopbia iam- 
pridont desliiiavcral; pMtmo'lumqiic, Ficina a ie vocato , lioinineui hoitatum, u( uUro 
Marsilir sludiit occurrrcrel iiihil invila Mirierra afjondiim, nec Mte '{uare iei faniliarit 
aiigusliai acctisiireli numquatn i« illi ulla in ro defiiluium (12)^ «uppediiatiiiutn largis- 
îiine omilia : Ta , iiiquit , Fieiw, cfirperitut : M Murulmt Uc liwi ummU me4fn4ii eatlUui 
aolrit (Umwii etf (I3). 

V). Hi^ laoit viri monilis, Matiilit» ipe pleiiua, te se aiiimo toto, ol atente ena- 
venit 3tl Platonis ţiudia, aimuia iain nali» sextuui et vîgesiiniiin. Ilrori îgilur ('•raeeaa 
4illei-ak «diKtiii , Platina (It) iil accept, praeceptore Orplieî hţmnos cipwoil, miraque, 
ui faiuiil , dutocdine ad Ijram antitiuo inore ceciiiil ; paulloqite pou Morcnrii Trbmegiili 
libiuin de Oiigine Mundi in Lalinum , Cosmo liurtante, verlit (tS] Quanxibiein praedi» 
svilo Carţgiauo in iptis prope suburbii», ntc nou domO'OrljaDai librîi qniu ciîam Grae- 
eii egregle tcriplU, Platone, el Plolino, magni quidem precii, illjs praesertim te>ipori< 
biis, muiierc pronut ampttMitnn ab eo dooaius est (16). 

VII. Ejuidem pott paullo cohorlalionibiu , et aucloritate iDOtut ai) PlaloDem totum 
ad Latinoi traduceuduDi >« se auimo coovertit , id quod proximo quJnqiteaiiio abiolvit , 
annoi natut tune ipte quinquo , et triginla; Cosino vcro jain Ttta fuiiclo (IV), *ed Co- 
amo Petru» Filiut iit liei«(liutem, atquo adminieliandac curaşi Itcipublicoe succesul. Vir 
ingeiiii millsţimi, et qui clcmcntia, et oiansueludinet ut oetcra» lionunis virtules tăceam^ 
cuivit et maximii PrÎQCîpibus comparaudni, Ccl«nim articulari corieptug morbo Rempu- 
blicam per Oplimatesgt<berQabat.Qiiod quidem illi quiaqueniiio duntatal, (lotidem enim 
anuot Coimo patri lupervixit; per valiluilinem liciiit (ISl. Eiim quum rrcqiicnter Mar- 
tiliu) Tititaiet, PUtoiiicaequae Pliiloiopliiac piaecopia aperirel; ii& mirnin in modum af- 
lacUu Pelrna, Marsilium compulît ad pulilkaiidas iu Plalouom Iraductiones (19) eitque 
publice interpreUndat atque edoceiidas; quo Itim uiblimii ilocIriDac , laiitaeqve Phtioso- 
pliiae novo tf^endoie sui quo:|ue Civei ilIU'Siraraiitur ; Maniliuinqiic , el ipte . nmllii vu- 
Inminibus, Cum Graeci* , lum Latmis, magnas quiilom .le&timalioiiis donarit . qua« ad 
Platonic doginata enarranda « atque «xpllcamla plurimum conferebunt. Publice iiaque eq 
lempOTc Manilius magna auilitoiiini frequentia Plaionis Pliilebiim iitleiprelainţ est (30) 
in qucni iidhuc «rtiam iilius lempirii noiinuUa ejut. extant eoUectan«a , et eusi tis quo- 
qiH D£CLA.ItAilU»UM PLA lUNICAllUM quatnor volumina. 

Vili. Cogitavit hoc lenipore Matsîlius Platonica* Tbeologiae volumen satcire instar 
pr^pe (ientilium Relijţionik, nec minus etiam Orphei'hjrnnas . ac lacrîTicia evulgate , se4 
divina prorsuB mîraculo . i<l quiii ininu\ efficernt, in dîes tnagis impediebalui , qiiadam 
( at ajabal) spirilut amatiliidiiie dntrJictns; id quod et Uîvo Hieronymo in Cicerone ««•' 
cidiiu memorioe prodiium est. Qoo quidem lempore a<t levandnm hnuc, %\ qiiomodo poC» 
Ml, animi dolorcm, COM.MLM'AHlA IN AMOREM scripsii, ad qnem Itbram compnueudatn 



FICINI VITA 



189 



Joaniut CtvtUeanlet , ţir Pati'ilius, ac Marsilio cunt primis caras, «o iţuidcm consîlin 
adhoil.tiuB »l , ut eoilom tempore et dulon nbviani ir«( . f\ varii« ptilciiliirlinii innnlures 
aO inimonatcm pulcrituiUnem revocar»!. Mulla <{uoi|iie ptaet«rc.i aliii «vcojjiuvit ml mei*- 
kni «iliilirandam; »oil frustra omnio. TanJem aporie eogiiovlt divinilus «a itr pati.iţuod 
a Chriaianh plus nimio trao&fugiuct. Quainubrpm, immutata m^tile Ptatomeam Ip«nm 
Tt^iţiam adC/iristitm» Ititus traduiit , roluminibiiţ duo de vijţrnii ea de re <^oiiipositis. 
Composiiit iusuper et DE RELIGIONH CRISTIANA likruni unum,(ll}at']ue im pet luyec 
DiiDirum studia <[uîelem, coaiolalionemqne adcptus , omnera illam animi amari lud iuem 
peiiilus depulit Quin M qaum iam annt» aotatis suae duoi ac quadrafpaia compltivisset , 
ei t>3|;3iio Clin'tti tnîl» factiii, et duabuţ^iie F-ccIeDiit , quariiin cuom per laumilium 
Medicem Rujceparat, provcntus aniiuos Mtlis liouettos cap>eni, patrimoniuin omtic Ira- 
tribus reliqait. 

IX. Hic Magnos Iile Laurentius, Petri Filius, Couni Nepot, de (juibuf tupia feci- 
mat mentioiieni . qtieiu Rwpubtica FlorentiTta Anguitnm, Mocceiiatera vera boue ar- 
tet eipettac sunt (la). Pltillae i]iii(Iem fiiere eo vivenle , quaniumiibet recondilae disci- 
plinae, qiiac nou fnerinl, aut prcliiim iioii acceperiiit; appellaUqtie Iudc paMim Floreii- 
iJiiOTum urbs cx convontu docti»imonim virotNin AIhenM ălteref- Unde non immeiitn 
sane a quodam n iloclioribuit ita Mriplum : dthtrt ^idfm fittfranim stadia Ftormlinis piu- 
rimtim; ud inter Florentinos MtdkitM , inler etn JMita, Laurfnlio (îs): quocirca no- 
itrorum leraporum calamtlas maxime miieranda; (juandotuldem in noilra Civitate pio 
ditciplinii, ac boiiU ailibns iuscilia, et ignorantia, pro liberalilal» ararîtîa , pro mode- 
ttia, et contiiteniia, ambilio et luiuiia dominanlur; atqae adeo ut iiihil otnnîao cana 
Republica, nihil cum legibux agalnr; ied pio libidino cuncta, ita nt opitmus i^uisque a 
plebe per ludibriutn oppugtietur. Quam vcluti saevi&iiroam nOTercain detestaius nuper 
Btnutfdus Orieetlariiu , ex^ulaiidum ^bi duxit potius, quani diutiut eise la ea Mibe,«iitde 
aiM cim Mcdîdbus omtitum boiiaiumailiam dîiciplinaei alquo optima nu|oniiD liutiliita 
evtubreot 

X. Sed ad Mariilium redeo, qui prneter e», quae bactetms coioincnialui fuoral , 
quum libTum CONTRA P£:STEM PdidiMel (14), el libnim alium DE OPIKIONIRVK PHI- 
LOSOPiIORViMDDiiiium,qui<lilti(IeDeo, quidde anima ieu&eTinl{!S). con veilil ie lotumad 
argumenta, quae in omoia Platonis opera jandudum partun'ebal (16); eaquc btevi mx, «l 
quiuquaRtnta voUimînibui distribuia exhibiiit omuibus legctida : el cum îit etiam ipum 1 
do iiua paullo ante diiimas, PLATONIS TilEOLOOlAM (17), qiiam mox amicotom plerrt- 
que toto (ere iriennîo domi inlerpretaiui eit; qtio etiam lempore DE VOI.VPTATE 
nonnulla conscripsit (S8). 

XI. Annot dejuceps Datitt urnim , ac <iuinquaginla Pici Mirandulae praecibus PtoUni 
Irftdaeliotioin ^[ţieuna est (19); quo tempore Canonici* Florentinii, '{uie Iiau'l mettio- 
ctis eil digailn, per LAurenlium Medioem a-tsctiptuii est, lummo coltegarum, alqae adeo 
Civium omniiim ga ud io (30). Tuoc Dîrina Evangelia magno popnii concurau, ac ingenli 
oanoium grăita publice explicavit (31). Proximo quiniiueunio Plotinam intejrum latinii 
legenduan pracbuit, in »n(|ula ejus quatuor, d quii>c)ttagiula volumini edtlis nrgumrnii». 
Ob quam cgrcete iiavalam opeiam maximam iihi apud omnes rilorism compaiavii. Siiui- 
dem hic ost illo Plotinut , quem Platonici ipsi ţudanteA rix liitelliguut; liuia in eo ost, 
tun termoflis bteritas, turn doctrinao profanditas! Quare morilo laodatur Marsilius, qui 
ob&fuitisima tanti Philoiophi enîgoata , ne dixeiim dogmaia, Latinorum omnîum primm 
aperuii, alqiia odoc^iiL 

XII. Poet haec Synfsium de Somniis. PseUum de Daemonibui , JamttifiaM de mj* 
Faleriif AegŢptîorum: ilem PriKtataim in Theophrulum de Anima [ll)cum ejauIemPri- 

tciaai MldiliouiLu> , in quem argnnenU eliam couKiipsit quaedam, simul et PorpAi/fii 
de abstlnentia , ac de divinii, mulla es Berma in Pliaedrura , el ex J/mUkMt de tecta 



190 



L CORSI 



Pj'thsgorae, ct ex Tketme Siiiyriueo d« MathcmaticU. AUami^ue compendiom in Pljilo- 
Mn, una cum Speutippi daBnitioaibus, prove rbiis^ite Pţftkaşfiree , et cum Xeintrale de 
coosol)tioii« , el quaedam de resaTrecluuM ex ASlKuwivra. Nonnnlla praeterei Prveti \n 
AJâbiadeni e graecis traiislulit ad Utinoi , m<I acut» anno oclavo, et quiiujuisţfinio. 

XIII. Plotino iu vulgUB edito, ad Bi»mui Areopa^ltu libnn ta LaUiium tradurou> 
dot MM tolum couvertil. ulpote raoi Cl>ti«tiandin piurimum adjn«miu, «t a Platonica 
disciplioa nihtium diicrepaatls (ai). Circvrafininlur piaderea XU. (3t) EI'ISTOLARUM vo- 
lumina adulCeriias Mamlii lilultt ad amicos quaaplures l»Uo in^cHpta. ifuas pr«ter admo- 
dUR pauca, plutilMU sparu liKÎi, ail spoculnlricesi PhilosopbMt» pertiiieulia , vid«l)cet 
de rapUi PauUi, d« ade. ci Uiminc; de ies Piaioovs dariiias, de Slella Uaţfoinn , de 
fatali PbtODti numero, alqoe alia huiusocaiodi hohruII) , ţumma doctriua , sunntoque tttr- 
ficio coiiscnpta: reltqua umnia Ftcinn ex fralru Ni;p<>ti ad^i-nlMn'}) suni (35.) 

XIV. Suptemo rilae Mptei>nio,KOVA. IN FL&TOKEM (olum COMMEKTAni;V orsui 
«ilt et perutilem iu itngolo» ejua libro* diviiiouesi, quo fadljut »crîplorii mens, atque di- 
luodiui, oomproheodcrelur : qao aHiio sl»otubt in tarmtnidnu , ac Timarum dodtttimis 

/ ConuMBtariU , pleraquc «t in Dhnguum Ac myiiica TlieoloţU» lum Ho Divmii 110- 
misibus couficripal , abwlvitijiie. i'uiireno wto tempore , pnelerqMsi in Parmcnidom «t 
Tinawuu, -iu Teoctettia, at Pbilaabuo, Pbâedmm, flt SophiiUm edidit Commeniaria. 
Nec minat elîam boc quoque teotpArîs Dki Psuili Epiitola» iu maţua freqaeutta puUice 
euairavii, in qua* Comiucotaiia aggreesus, moite tnterea pracveuius, reliquit impeifecta, 

XV. Uactenut de Marulii scnpiii, quae uokii ad hanc dieiii conperta sunt. fteliqMUin 
Q8t, ut do vita, ac moiibui homintt aliqna releiaulur. Statura faît admodum breTi, gra- 
cili corpore I el atiquantum iu utriiqwe fautneiis ţibboio; liogai paramper haetitiiite , al- 
qne in proUlti dumtaxal litterae S balb«tienle; sed uiraque nou sine gratia; cruiibuK; ac 
brackiitt sed pfaocipue nanibui oblongi*: bciet ilU obducta; et quae railem, ac gra- 
tum adipectam pfaebent, color saaguiirciu, capîlli ilari, ac cmpantet ; ut qai laper frontem 
iu allum ptomincl>aril (36h corpori» temperatura iu unquine exceJvbat , se<) letiui . ar 
subtili qui^ae rubeitti bili admixlui ei&et (17) valiludo illi baud salis cooitans; quîppe 
qui K (tomaohl debilitate plutimam labofartt ; et quamqaam in couTietu Uilarem te ac le< 
stivam tnnper exibeiet, in soUludine tamen de&ideie, ac tnoerore quasi torpeMera pa- 
tabatur ; quod provcuitbat sive ex aira bili , quam nintia bilît adustio , ei contiona lucu- 
bratione fugetet i sive, ut ipsc dîccbat, ex illatunio, qaein orions, in Ajqaario baboerit 
adtoeiKteot«ni , ac prope cutn Iciraguuo Marlis in scoipione (if). 

XVI. Post aanum aaUlis quinlum ac quadrageiimuui valiludiiK aliquanio meliori 
uius cţt, qusmquam in oînni vita, ui diximus, Dumquai» satis validuţ; salus in illo ae- 
grotante, ac graviler affecto saepe desperata (i9) qua recepta ad annam eva&il aetatis 
seslum ac scxagesimum , nou pauds ex amiots pro eo vota persolvonlibits. Inf{ento miti 
Tnit, et eleganţi, nec minus et tJilis loIleraBtJ-, quamvb nounumquam ex impulsu biliviii 
iracNudiam c^or pturumpcret ; ted cita tanen plaeabilrs, inîLar piope coru&caittii fulgo- 
TIS. Injuriaruni bcile obtiTiicebauir. Oftîcioram tmmemor iiuioquain (40); iu libidtuera 
nequaqoaoi proclivis^ in amoren tAmen nou lecas ac Socrales rapiebAtur, moreque So- 
tratifio de aniorc in auditorum saunim frequeutia coltuqni aolilus ac disccptare. Cum qui< 
bvs ita versabatur, ut quanio eos ipse magis diligeret, (auto ab iis majori în booore, 
ftlque obMrvMlia haberctur. Veslitu per -uînneni vitani, ac supelleclile tenui coutentus. 
MsMdior quain dtUcaiior ab anini superfluitate ac luxu penitns alienus. Impentiua ad «t- 
tan necc^saiia procuiabal : cîbi alioqui paicus; si-d iui probatÎMiaia vioa conquireriet. 
Nam vini aviil»or hbilus est; ita Umen ut e compotalmuibu^ tMiaM|uam ebrins di&c«iaeril. 
unmqaam iueplior, sed saepe tamen hilarior. 

XVII. Cotivlvabatur apad te, aut apiiil amîcm frequenier quidem , aed modeilisiime: 
apud Mciraes pvaescrliia, a quibu» sacpii^inu vocatdtiir (4ij. Anino fuit mansuetissimo 




VITA 



191 



cum in omoilMu, tam ctiam iu ilbpuLinrlo , ubi<|ue feUivas, ac eonbbubinr oiţregîds; 
qoifp* qiit orbioîuic, ac utibus uemini «cdetet. ExtanI pleraqrHi «jas dicla Etruscn 
pM(l(A verbii: funiqtie qitoli<lie in ni« jraicArun fre<ţiie»ti>, {deiia {iccliarum , jocnium 
ac riuu; ol quibns inlcrdnin, ut poeU tnuait , Vafcr metim praecordia tudar. Ea rero 
(igiitatia reTerre, puelcr qnam quod bagum uimii, absoniim iuoqu« cswt, non egctUle 
dunUsat lînţuae, ied Torum magii novîtale, ac patrii wrmoiiii |trof>rî«(Al«. 

XVIII. In moTum invonlionv bciltt admodun), et Mx, in <)îti>nUndo non ila e(l>caT, 
aui promtus, atqpo rU evoutebat , ui pariim a PoeU recederet. Stylus illi ad Philow- 
pfaiaiB commodas, ac decent; wrto »inper sua conleiilus fuii, ut niiKa iimqnam pmbn- 
fl«tNii , am camalandi cupiditate agilarelur ( Vide Mlam taperiori numerp adlatam ) (43). Ad 
r« tia^n agwdai ( ut Pbiloiopho par eit ) neslîgenliof. Valitadinem allrnle ciirabai , nee 
luam M>lnn , s«d amkorum , et omnium , quippe qui Medicitiae et non miuiina studia im- 
pertitut, cutaiiones egtegia», ac gratuita &eniper obieril. 

XIX. Sed qaod iiurredibtle camprimis, DonnoIlDs atra bile «etatos medcndi lolertia , 
non nioe omuium itupori* curavit , eosqoe ad pritlinam Tl^lllxit valoludiiicm , a medici- 
baiqKe, si quando uporlerel, auto oînnct curator acceriobalur (41) pro qua i[D)iIem b- 
milia , restilata plnribua tanitate. uuh rulgartm »ne operam navaWt. Observaverai eliim 
pleraqtie Uarsiliut ad Pbf*iogitOfliiant ipcciaiitia -, qua in re qnum plurJinitm studii jn prima 
juventa conuiiiKinel , «vaserat arlir«ir ejregius. Astroinimiae quin eliam non vulgare ane 
imparlilut studiam, pluvîmum in ea re laudit , ac praeierlim in nînrulsodis Astrth 
logis asucaliis eti. tfenethliacot siqmdem se tciolot l(l(H,ot conlentioios scbolaiticos , 
Peiipaiciicii , >eo(er»ci( tautum addiclos, cane pejui, et angue erilabat. 

XX. UlufI vein iioo nmitieiidum , quod in Majia habitu^i eit tin^quIaHi, atque divi- 
nul pluribus e locis malis Jaemonibus , ac maoibus fugalis, religtonii dcfcnior acerrimui, 
lupentitioni praeier modum infcusui (44) boiMs artes suscitandi capidintmirf, sed ad Pla- 
touicai ditciplinas unice seniper proclivis. In tecoiidliaudts aaiidt ttudimi^fimus. PielalEt 
exampla iu pjieiite>, a^natos, aique iu amicos et defuuclm haud parva exbibuit, sed în 
matreaa Alexandram praccipiw, quam singulari cura, et obMTvantîa, quamqnam valitudi- 
uaria essel, ad quartum el octuagesiimiro viiae anntim prodniit. Rasltcatione lubarbaoa 
îreqaeater ulebatur ((5)-, amicii pro re gravi operam implorantibus praeslo afTuii lem- 
par. eoKpio auclotiiate, qua plurimum apiid Medicei omnes valoit, ii opns esset, JuvH. 
CalamîUle depreuU se s« quampiimum coniolatorem praeslilit. Aerurouosos nquidetn dul- 
ciui coiifolabatar , quam deliniţueiites severa moneret. HumaoiUtem denique, mansueludi- 
Moat, cariiaiem in omnes pariier cxercuil. AtnicM vero quot, «t quales habuerit, facile 
eil «X iînncupationibus uiis agnoscofe, al(|ue eliam illis, el Epistolarum librii, quos su- 
pra disimni, a Ficino «x Fratre nepole compoiiloi in pl«rtw(ae, et in ordinem redactot. 
StA eoanoiabant hominem inter alins quotidiaiio prope flOuriclu Bernanhtt OriteUnrin 
JMUmm Cmwkh», et Bindaeeiut Serafolanas, viri quidem priscae iniegrilatis, alque eru- 
ditionU, ct qnalei (ut Poeta inquii) aec animo candidjoiei lerra lulit. £rat in Ber- 
nardg (46) sublime» et grave iogenium, quippe qai sollerlla reram agcBdarum suae aeta- 
lalii cessertt nemini; lilteraturs pluiquaro mediocrii, lermo caitu9| Anliqnitatam mina 
observator; nifail deniţue iit liomiue, niii pitrilîum, nihil nisi seiuloriuni; mmI de tllo 
alibi cumulaiias. In Canaccio momm severitas ^4'; sermo gravii, mira urbauius, aoulis- 
limt sales; et qoi vietu, «t noribus Gocionatoe illo», et piiscos Sejaooi referret. At ta 
Bindaccio mile, ac lene Jiigeciium, mansuelissimi morei, suprema benignitas (4t). Cum 
iis igitur viiis Marsilius locos saepe gravei ei Philoaophia trarUre interdum, el iocari 
solitus, et conbbulari. 

XXI. Supremo vîUe qulnquennio Coian PaOii, ArretJRi PontiSds âmiliaritate plu- 
rimum del«ctalui (49). Vîr quideo îagenti virtute, cum in ora&ibus tum disciplinarun 
eruditione, ac rerum malurum peritia iniJgais; quandoquidcro procul a patria diu cum 



L GORSI 

fortuna lucUlui,ul apirl Hoiaerum Utitsej, mores horainum mullornoi vidit, mulUquî- 
dem hic in acccMu» plura Umen in receisti liabiiil. Pnifccrr« ad Pfatlosopliiae culman 
ftub M^uilio plufimi, sel primi snie omiiei Joannct Pieut Mhanttuta (50) ei Ftancittut 
Diaccetut vir inter Florentiiios (SI) pairilii gctieriiţ duo qiudein AcademiK lumiidi, duo 
virlulî* cxeraplaria. Par cevie in orbe rjrumi ited dîverta illiifiicrc. In Pico ([uidem for- 
luaae splendor, siliCicium nalurac mirabile , ingKiiiuin ptape diviuiini , doctrina varia; 
St în Diaccelohaud <ia3']uani pnr fortuna, ualurae varietat; ud in hoinine adeo tubUnis 
ingeuii profunditas, adeo venei, et abilracia , lam fervent upiculiae ^stadium, ut in re- 
condita A-cademi-ie penetraţia lolni noitris temporibus admissus videatur . ac Ficus a Mur- 
mIio apcrle q»a»'JD<[uediswiilire; Diaccctus pracceptorem sumn ubîque laudare , ac defen- 
derc Scd abiil, ut e^o de taiitb virii judîdum oiprimam. Kxibiinl,!pero, cito iu vulţiut 
DiAcceti naunultae ia Plalonem Comnentalioiiei, qaibus, qU'<ntut in omni philosopbiit 
iile ut, omniliui otlendclur. 

\}CII. Fuit i-ivciitit ailliuc M.utitii cdebrij Urni per lotum fore Ierraium Ofbeiu; 
quo lăclam est , ut Xyitnt IV. Pontifex Maiiraui , vir ma^ut anirai, ac tiuguiaris doctrî- 
■•ae (S2) el ex ampliHimo Homanae Curiae Senatu Patres plerîque magni» pullicitalto- 
nibui cootenderint, ui nonniD Maistlius accer&erelur; nihilo secius, et Mathia» Paiiuo- 
nîae Kct, vir înseotis spiiîlus, ac nominiţ , et Princîpcs alii adniii »iinl , iion parvit 
i^uidem propositis praocoiis, ut Mariiliust rclicta urbe Floreulia , ad Plalooicn pra«oepla 
prop^oda ad illos accederet (53). Sed iile praesenti semper fortuna coalenlus , nuUii 
umquim poluit ratio:iîbus, prccibus, aut praemiis dimoverj, ut relictis Medicibut luis, 
quiiiuj omilia sua accepta icforobat, ot amicls sibi caris»iinis, mati« seulu coo fecu 
alque academia tao llorciiti.. ullis accipcret quantuinlibet magnai, et aiuplai fortniiM 
condiţionez. 

Will. Conteiitut igilur quiete eu9, quura a patria divelli ao<i potwt, accedebaa t 
undecumque quotidie aJ eum videndiim, atque amliundum Tiri iugeniO) ac doctrina prae- 
itanliHimi , In quibut ut ali^t omitiam, Pîcus iile Atiraudula, de qun supra diximus. Uic 
quun Floreuliam veiiUset, aedei Marsilio viciuai coaduxit humiles adcDodun ; quas ta* 
meu totuni fdrc Iricuuium lulntavît, l'loreiitii)is<]ue etiam adKribi Ciris nllro postulavîl. 
Pettta quoiue Lro ^54) M'SJicjruo) suae aet.itii ficilc princep» ac naiurno recondilorum 
iodagator acerrinui. Platonicii, el Marsilio operam aut^luam dedît, eamqa« summi) tern- 
per iii hniiorc habuil. 

XKIV. Ilaoc fere suat, quae faactenui du Marsilio acceperim. Obiit Calendii Octo- 
brrt A.uno a salute Ctiriiliana nonagetino uouo Kupra mill^iinani quadrinfteolcsimum; 
qua etiam die Paaltat ViUltius, riorentiui exercitui ductor, e Pisani* Castr:* in Crbem vi 
deductui, adver^tantibus quain<|iiain primae nobîliiatit virU, c»t vita priva tni (55). Mors vero 
illi tive a lenio coutigeiit, livc, ut uonnuUi atierunt , ex alvi M>lulioiic , iion mibi explora- 
tum tatii {SS). Pompam fuueri» comîtali sunt amici omnei , alque ox nobilitale quamplu- 
rei. PuaebreiB oratiouem KareelU* Virjiliiu habuil; sepultut ut i» Aodo Divae Repa- 
ralM, alque iu Sepukro Ciuonicis dedicata, Floreatino populo non line dolort, ac 
lacr^mit pvot«<{(ienle ($7). 



FI MS. 



JUIC. H. BAHDtKI ADKOTlTtOVBS 



Vtor «dit Epittolanim Ficui Vatieta A. l49S. M.) 




(1) Liit«Mtoma peqwtoa plcniu)(|u« comet est panpertat, et inopia, qiue divuiM PtotI- 
deotiac coiKilio . ductos huniioes cogil Wulam in lillerfa njivsre operam, ot i(«ipabllcac procini, 
ol niam , ac pstriac sluriain anscanl , alque ampUDeear. Harailiia , elai Medicei* Priocipilbus 
oanis liietll, (fuos eiiam patronus lubuii . umca (emii fortuu tsboraril , el re aigntiU dotnl, 
in tjoA gatnaia seutpef moderatione , animiqae Iranquillitale vixit, saptCBIani philoBOpboniin 
mor«, CI itnisui &'icerJolls eiemplu; iMin Canoiiicie Flumiliiue Catltednlia Eedaiae fitil, at> 
qM «joi curae atljuDClani, ui arbiirur, Canoaicatut Parocbialcin K^detiam S. ChTirtophori f\o- 
reotiM jKliiiiQisIfavil, qaod munus inaxiiiWB, et graiiMiimiin a Magoifico Laiireiitio Htdtceaccqxum 
refen in EpUt. Lib- I, 11^1.7 et seqq. qusm scrip&itaniio i478diel> lauuai. Oomi anae familiam 
aluit, iiepotes acmpc, i)efiles;aequedeai)vetgU, ac leoui mu fottma cooqitttliH est. turn ipctuii 
ad ftlfUM Leonium, ta Mtate HedicuiD atogm noaiais ( de quo vid. Fabniocium Piaaii. .\cad. 
BiEtor. ) baec scnbeolem anoo 1495. d. I'. Jan. audianws; Lib. 8. fol. if?. Fixi hgaeMMt, 
a^ne ttiOM viw , ^uod maxime phitotophum dteri , tetui facuUate canumui. SeJ non ead^m 
imi (oalfnti vitnint nepoies orpÂam , nrpUtgue Jam miUhIu ; inimiei Aomiais domeilki ejut, 
Vixi tfatiUm phitoiopkaatit more ; umper Aoibe, ttfe umijaam craUimim coyunvi.Sed h^Hie 
4om<stica turba me compeltit invitam, tjMd Btiu tftai , coţHare de creutino. TeMaei for- 
lunam meam hoc anao iaitrtntio mttro laepiiu «perire ., speraiu nifu apud iltam iignificali«ne 
lantum opus fi>rf . nou precitut : Sttiriutkat vfro pud» m( ta^pe ctluiuit ; ud epitlola , cW 
(MUCHI minut fortitaa traiftcet. Eadea repetit aeribens Pltilipi») Valorio, qoi (iun pro flona- 
liitis Oialoris mimere apud PouliScen Hatimuin Gngebatut , EpisL lib. II. 186. CeUre* Me- 
diceat Oomat cfttjdtt , at^ue cUtntttb» paadt annit ittde qu€mfbtrim»m aeeepiue; me vero 
ampliuimat Sujus FamHitu familiar iuimun, ae, ut itM dixrrim, «ttnfMmMl, «mĂii girnit ftpor- 
taue non mtiUum tte. Mullas aoniiQiuis , qius passos est , praesertlm Hediceij Na^Moatibi» 
tuis pairia pul^s . idenlidciu în epistolia metnoral, ac praesertiui in ea, quam scriptjl ad Bet- 
nofdun DirUmm Uiureiiliî aoianuCfiMW posltDDdunt S. H. E. Canliiialem , Ltb. 10 p, 168 et 
ad JoMUiea Kkolbduoif Afchk^iMopuiB Analpbitauum , Lib. 6. fol. iis. quem tta adlocutus 
ta. Dea» iamUern atlAiftrtaium dt4it;fort»măm olimunufm, nune tennimmam facuUatrm. 
Bto porto '. {orIuiNie ctdo : eontrath fiuuUali ; exi^ua sam wrtt eenlenfat , modo tata. For- 
taaalat , nt fortuna otti^H meJiocrit. ftiix , fui ura tu fortuna eontentut. Ilioc factiim 6iit , 
iil aedidiiani quitii»- ei:erccre cuacUu fueril- Vid. Ep. ad Aut. Canisiaruiu I. 14. 

(2) Patrii Harsilii Kicini iialale solam el patria (uit liciium , Kishioium , uppidum perquan 
iltustK , vulgo Fiyliue , tt Fi^hine , de qt» p/tira apitd scrîplores ftaph. Votattrranum in Cjon. 
inenl. Rer. Orban. el apul Dentpatram iii ÎL Etruriae Ke{{alts. CI. PhiL Bonarrotiui cunipliira 
aiitiquoriim Elroscotuin inoQumenta, vel in co oppido , vA in linitimis tocis enila adfexl , et 
ilIustraL l'alicm suiud laudol MarţjlJiB Fkinus io Epist- Lib. I, fot. :i. ad Frantiteum Mntr. 
icaktutm FcrrariciKeia , iaquicni: PtUtr meut Fiănut Chirurgieut FlonnUae, tuo ueculo siif 
salarii (te. Malrt-in Ucet, oec nomiiiat Io. Cwnus. Ea lamen fiiil Alesaadra, de qua h»«: 
Uarsilius iioiter a^l MatlkatJtm Cvranam Lib. I. (ot. 5. Alexandra maUr mea nata ta paire 
Joaane, et matre Anftta. Alexandra Fiţkini erat , Joannet e VareMi oppido, Anţeta vtro 
fknaliae ele. Marsillii PaUem Anu. 147S. die 4. Dec. ia rebus luiniauia adJHC futste ev e|us 
BphlollRroi tJb. I. M. 136. paiet; tune caim Fraiw. Cardinatii Senemis pro M.irsilb ocnlro , 
îliiusque annosis parentibug , se Jubiiaei sratiam a Suidith) P<iitt. Irapeirattte scribii. Quin etiam 
Aiuw U99. uuirem oclugenarlain Adhuc ■iiiiM. refert idem Manilius ejn* HlJia Ub. li. 
fol. 191. Oien vero, aiumwifiie iiatalem hiuid ipse nolavil Lib. 9- fol. 161. qula el boram 
oatiTilatis ibidem addidri , eaiii-|<je imam supn «(fMtniain ţtiKla computilloiieio oobis llalrs hiy 

3$ 



*94 



AD FICINI VITAM 



lennem fiiifM ei matris verbls se coalictre merainlt DeslgMTil quotiae astromm situai iiatlfl- 
(alb tuac lempore. 

(3) Mngaiis Cosmiu Mnlices die "!. Stpt. i433. in cjrcere dausus est in lurri Pahlii Do- 
mâiotuiD; equo subUtus oxionb die lertla Ortobris tjuiidem amil PataTium , aiox Veoetam 
ditionem pro suiş sedibas abtinutt -, quibus în locis iosiQBa tum pietatis , tura munlficienliae edidit, 
ac retiqiilt monioieala; eneto vero peoe liit^gra aonu revocalus . in palriara toniaa ptausu , 
MuapiunihuB nore revenns el. 

(4) Harutii in Cr.tmmajica praeccplores fuere Lncas Qaar^tuitHt CemioiaDeasis , (luein lODdat 
in Ep. ad MaUkaeum Patmeritm Lth. I. fol. 18. pluîiinuiiiqiM « ie deliere fatetur. EiiB ptfinulU 
opineola exiaat iu Oibliolheca Gaddiuu nune Laomitiaiia Horentiae. De eo plutibus ajit Cop- 
pÎBS in Anaaiibas G«Biinian. Arcosit etiam in Marsilio înstituendo Comandui , de qua meminil 
id«fn Maisiliiis Lib. I. £p. fol. I8- Hune \Varlboaus în Bppeodice ad llitl. Cavei p. M}. el 
Boissardm in Icooih. Viror. doctor P. I. p. 15- Cfmmodum petpenni vocanl. 

(5} Aumim iilud nb Medic^is Piiiicipibus Ittteiatls , ti litlcralonim faiiluribiifiliberatiuiniif 
sorculum, ilji idem Maisilius ficiriuţ deictibtt Lib. It. fot. 186. Quae Poeiae t/uviidam He 
laeeăUt ^âotuor eeântrutU, ptimlfto, feneo, arţtiHeo, mre«: Halo mUfr in IM. de Reţ. 
ad futMT kominUM iaţtnia trauiSulit , disputms; stiit hominum ingtniis phiabam qitod- 
4am\ dat ţtmm , abis argenlun , aliis aurum nataratiter iniHum. Si <fuod igHur tarcvium 
tppeOaiUlitm tU svTfHM, iUud eU fncutdiMt lak, fHMf aurea pj.<un infetrie pr^ert. hi 
mdem *am mitfriin hoc satcuUm mmwx dwtHabtiii, fui praectara saeruS h»int inventa 
eoMiderart vot»trH. Boc eitim SAEQVWM Uui^vam AVRSUM tihernlei. disciplinat ferme 
jmm exMinelM reduxU ia laeem , CrammuHe^m , Poesin , fhăloriam , PirOnam , SrwttUMm , 
ÂnlliteelKram , Kaiieam , aMi^ftuim ad Orphieam li/ram rarminum cantum ( no« dirknuA ex- 
leaponneum M' improtmto ed imprwmare) id^ae FLfiRF.STIA/i ele. Keliria haec litlertr- 
niiii tempora i»m deuripsimus tn To'm, I. SpeciiDlii. LKtcnitiirae Horeai, p. 6<. d seq^. N«r' 
&il«itio )>Tjetereiia(lus .li'fyroptfA» , ea aetale hono prae r«H<|ni!i IHIenUssIiiiiB . qwm e Crae- 
cia (eapto die 39 Maii Anno liS3. Urbe Coslantinopoli ) prodi^im , Florentiam ndcivit Go- 
BiBM Mediees, ut Florentiaiui jtirenlutem Graeci-s Irtteris, onuiiqu€ discipliDarum cottii imbutret, 
atqtie efl<)nBaret: qvae stadii Graecamni tiMcraniai itutanralanun , quom antea e4 Boooawit. H 
Fctrarchae eura, opibus, el studiis eijrQgte Itomissenl, epoca ţat plane itlu-slris , atiţoe nr jvro- 
yenilws, qui ab ta t«nporc facti suni, Umgi &Uţie3iiasima. rhiltKuiiiinm quiMiue In aenile- 
inîa Flonatina doeendi maiius HanHto adbuc puero debUl Cot-raus : vid. dedicationera Plotiiii 
ad Laur. Hedicera. 

(6) AudiaiDDs ipanm F'idmm fta de Cosmo untieiilem in prima suartim EplAtolaron ad 
JuIiaDum Medicenoi : Vir erat certe prae eeleris dtMS pecumamn . loitge diîior iomima , 
pradentiae JttttiliaetpK itifiwiBH : et in altera ad l.aurentiuni IJb. 1. M. 33. haec habet: 
fraeurtim furai tenem iOam SemUus Consatlo patrem patriat indiaOtm liH JampHdrm 
propMueri» tmUandaa. Magaam Cosmam diat amtm tamm, patronata meum , viram ante 
âlha pndetdtm , tt^a Drumpium, erga kmmaet JuUam al^e mOfn^eaai-^ in w ipto tem 
peralum , in re fandUari admodam dilifentem , at mutto aeeuraliut ia RepaUiea etreum- 
tpetOm , f"* won tiii tolam , sed et Dea , ti patria vixH , ch/bj atiimo aiM inter Aowt- 
met Mmilitts. nihd rursus exeelsiat. Videnda est to4a Itaec Kpi&tola. Ac revera privalus 
humo Regibus ipsis major Casmns Medir«s qulmfue ini^ifţnet Bibliolkocas fbndavil , (]iue a scrl- 
ptoribus laudantur. Dimi erai fn eiilio Venetils io Monasteiiu $. Ceor^ti Bibliolhccam MSS. 
Ovdd. referlissiiDsra Mirfielolio u^is arcliitedo extnixil Quare acdificio ad finem deduMo, b«- 
nefidan hoc duIIid oblilerandoin lemporUiiis , a<[po«ila epigrapbe ita pos^teri» illi« aelatit mo- 
bmU commendjirunl 

' Sadtlati Medieeae — apcd Devm — fmttet ti ttvdioti omaet — diif^s animiiijM — favere 
iMnavf — fixtd iva tmptnsa — loeom HUiotheeae ~ omni erttv et ornate — hanne 
LtnfruHac Mei» — faeimidam evratit. 



A 




ADNOTATIONES ^ iţT 

Aitcnm Cusnnis UiMiolbeeani eondidtt ia Cornobio S. Fraoriaci 4e Boscs , ut «Îum , ii 

(agro Mugellano Aiuo circUer HîO\ so>) liujiu nilul aliud supctest, naam XII Codicei adno- 

ftan iUtauotâ, nih^ adfecti. Terliam eicilnit iu Uoiudeni S- BsrtholOBMei ftd inootit 

F«anM radiCM, <fiM io. plaicii comtiibat. it). tx pane iBctidlct , relli^ui ex parte OheuUa , 

iit legiltir iii u*i<toa hu|iB BiblioUiet-ae Cotalogo, qai hanc piaeufcrt litulino. 

yoitttUtt in yM Mvifi iiblMkecae — digeita , twHtrirefM' ftntn xMjmfi — a Cttauu. 
libatUiiai alijitJ^ reii — tfio ad txâlsndot ad virtvifja — aHimot , alţve ad nţrma 
blUrii iilmianda canonicii Re — ftfimttn in aUatia favlna — tiHfplari mrnrrt 
domrvM. 

Coiles cU tnembraatMin «lasaMU diWMMv «xwatat iD i, Sam. XV. Tel 8t. Verum n 
tM«c Uibliotlieca lempotaH bomiMiwiM to^a MiMSj «IflaqM onamnlU «puliaiii fuii. iran- 
iil«tK infetiiu Cotficibut, cpionin) )ilcrifti<>e «dnisiae, qaibus nnwbaRilirr , piclurM dei'lenntitrt 
el in prinu CotiiobM dniAlro mkriuA In CoflcUv« , qnod CapMsUim rfKilnr , deltiescunl. Tnn* 
viata insi^Kf is bsnc Miam MdMn duo .mli^iu WATmocea nwnwwnUi MlUKla . ciciulviK fotiit 
fionnata , e( in pariete imerfa. (porvia uwini n ioxiii, a tii>i«lris allorum. 

Meâieti fnM w<v«aib*( 

frai OMAR! if'iu se drlj Mrcvr/xn 7'« 

MTji ai'ilatitaie A tAm hanc cam oaan 

drriTNf IuiiIvm frvdrn «Sm 4>f«fl(« rf ivjmAw 

fj« rf pittale wftrttit tiU mokm drvietm fmnui 

Vud< mn minvt pătrime 4 MifM-a Cvmvt Mfdieft 

dttorii et ftonae ifiian f. f. caiKuun rtij. propnit i 

iUa iibi tttţnîlalit el jr wmpUitit « Itr^kamemtit e 

ttliat t^ţtnt Pun t* rtwd, ifMd ipsi ad ţrati m 

Canoma «mi taUmonivm Âit U 

Se. dt. UtHt potltrit ma 

NMVcrt 
AldmMti wtM CaniMduleaiiuia C«MNlb Mmria, (!«n^ae «ţibMiiialniHa *tt «ifau tu 
Sacra DeMl Maiti aede FiAreaUac. oelabttrinM Wa MSâ. rappella, tpike saer. XV. ac XVI. 
inauMe pwMfm GeMis Jhdket Bihlivthtce ilicctalar , <le ((ua plara oonfţeuil ■:[. Hchtis in tîu 
ftabrotil p> )9?. M(|> Oiiiniuiii vero tocupletaliiiam mantiscriiKuniin coiiscrien ptopriis in a«- 
ttos ittein (kanKU dedicavit, ijuikc puslmodam iu Laurenlianam liaulican Iranslata, ibl^ţin 
idlglmiatlina oMfeditot. Baae aoiani îogMiMi Codi«inn coţia părtini nagm iia|Mntio qMecrtit, 
panin condndis librariiE exicribcodan canvit, de qua mulla a nobcs piolata onl IA «firâiem Bi» 
bl»d)eca« Uiskiria inillo primi voluffliofB Catalosi uosiri praemissa Hiti FfiiRatia« A. \1H. fol. 
LanmUus vero Uedicei» lliHo libronim colligeoflonini desiil«rio llafinril. u( naijiii UM UK 
BRidii'efil. Aidtaaias de «o Siraiaum Lr^niet-ntua in libro tic Piinit , e( alii4um MedlconM «h 
roribux, liasilcâe iS>9. in 4. p. t. qui ita i><ilili^iinn aOMnrţ Lmtrtntiwt Medicei y matimut 
hac Utapettau Uudmitm patromi , mistit per mairtrtum Ifrrtrmm 9riem nunriit , im omti , 
diteiptiăaram genere ti^roi Jiînna ope caaquirit , nalii umpfid panii, fw tiU ac reli^imi 
prafclans ingeaitt ioitttrum artinu tlurita a/mvlanliiai. inttnriiiriifa ainat/aiiliftima p<tret. 
H*Kl\m (ml«t, Liur«iiiio Utim funcl» , aijlalos esse adbuc libnu , qtins comparări cnraveial 
la Gnecia» IoIIk «t ia intens a'l Uariimm Uraaiam ilali* luw* U91. AH3NSI. III. PmI di- 
tc*uum ex Haiia Tuum adverti lual e (frufciM mpx ad Mofjauiimm Petrum Medierm Mh 
malli , ex ^uamplunmii Hecli ntiper , eledorf Ijuctiri , Graeeo admodam eUftttt , pn> r/^M 
dU fkUiotkeca, Jan pridem a Maqae Uan*mio ftiititer otiMura. Coitwtenda «itJo- bMfjrit 
(traeci Kpisiola ad l'<-lniai Hcdicem «idiltniM prApmiMa Anlholi>BiAe Cplgra im aBii <;rwennim 
rariuiinae, ijuac Cli^rculiae pnyliil K. 14BI. \. tfam laeritl) in(e(tnB ama). Typo^f Tmr. I. 
p. 131, inendl CA. Mailtiirţ. ftiiiiiR tem anihni-ifttae eienplar niliilikţimuin hi mţrtil>rati;i 



•9« 



AD FICINI VITAM 



eicosum , et elegtotJntiBâ aurcîB etonutum picturts a(Uava4iius tu Ued. LâuieoliaBa BJ- 
Uiotbeca. 

(7) A- 1*18. Qiium petis tieHtiro tempore FerrariM ingroerd , ^«erHtim est, Ambro^i 

potiisimum operil ( F,[>islul3r. Ltb. 7. Ep. 11. col. Hi.) OecaRienteam Irasferre SyBOdtiin 

iii UniriaiD , Pius, sctlfcel, tcI Florenliam. Doc vero die 9. Jaouarii A. I43f>. Rageniat 

Pgniifex (ibitl. 47t. ) Ondlhun Florentiatn inJiiil , eamqiie ob CAisum FlorenUnum 

Conelliuin posttro tempore djetum «l. (lac de Iraiisialioiie multa hatiei pa^. ;;. Cod. 

in conimenlario noiulum edito Advocalas RonURUe , qui de PoiitiBcb a^ae ilinere : 

praeter omnium spem , inquit . Mutina::: venit , <t perpeli e^laiu per PistorieMUS aipet , 

wtJht Fhrentiant ad t'piuopate Palaiium S. AiU^nii nuaeupalum . 24. nunm e)us4em ( tei- 

tifft Januarii ) ied demum 26. PmUfkatiUr civitairm ingrettut ot ete. S«qintus (sl Fe- 

bniariiis, quo aAvtaett (^raed ( iUd. col. s4i.) m florentioat Maghtratus ame urb» 

PrKtorliiDi honorifictfllissimtt Palriarcbam excepil, ac tAmardut Arretiiuu Floreniiiiae Reip. 

schba UralMMien] CrMcam eonim oomine lufauii , unde PtaUiu Matthaei filios de Petri- 

tenii, qm Eugenii lIorcbAt adale, ia notltia Prianm Florenllnonira MS. io Med. Laur. Plut. 6|. 

Cod. 35. duri. fol. ba«c memorlae prodidU p. 170. t. Salrd in Firenu etc. U Pa- 

triOTta d^ Greei am ţramliuima qtuintUd di Greti nobithumi, e vtdeMii Vemiai. £ a di it. 

€iHto ptH F tmperalore di dfiti Greci , doee ineonlro gti andâ ta Sifuoiia rvn piâ Cardinali, 

€ con tulte U regaie , e gU Uffia, e in tiUla porta di S, GaOo Mttter Uonordo di Arazo 

fu ti dieitore. Ac Veipanama Ptulippi in Ambrosii viln; Sendo eemineiata ta morlotitâ a Fir- 

rara , Papa Eugenio se ne seitiu a Firenie , e vtnnonvi i Greei , e ditpnlavati in S. Măria 

Novrlla nelta Sata delta saa residfma. Ogni di vi si ditputava per ta parte de' Greti , e 

de' /uaini, e guiţi u Irofarono infiniţi sitigolari uotitini prr una parte, e per f atlra, intra 

i gaali eravi dtt continuo AnArogio ele. Die V. Meieis Jiilii lecla est publice Graecânita pro- 

lesslo , (fua Ijlinae adsensî sunt Ecclesiae Palres. Hujus arcbelypon (n membrana soipla» , 

ac ootarioruni luanituni mano, Idemque praelerea subscriplum ab Juliano Cardinale S- Sabinae, 

ati|ue a Nicolao Swundino ejusdem «ynodi interprete ad^irvatur in Guophylacio Veterîs Palatii 

FlORDlhit. Hoc ab arthelypo eiemptiu» sumpsilvir. CI. Jo. MabiHonius, ( Tom. 1. Musaei Hal. 

Pari. -II. pag. 143} qnod ab iUo eodem, aliÎEquc (Ton. 18. Condl. Venei. 1712 col. 939) luci 

daliliH fiii pubUcac. i>oslcro vcro die , 6, nmipe ejoidem mcnsLi , leclum et Decrctum jamdia 

fldîtmn de wione ulriu^i.- tcrlcsiae^ qood GrMce, alqu« Laliiie conscriptum Tutral- llujos 

qnoqoe archdypoa tn eodem veteris Pătaţii adiervatur Gasopbjrlacio , simul cum cbaflis aulo- 

graphts Armenlonim , Jacobilarum , AeOiiopum , alionimiţuG , qui quidem ad Lalinae Ecclesiae 

BOCielalem pusiero adccssere tempore. Vid, plara de hac redi'^ulantem CI. Melau in vila Am- 

brotH p. 431. seq. 

(8) Hizo\AaiSetundimis Euboicin, qai in ConcHio Basileensi Anno I43i. «lin FerrarienEi , 
norentiam iranslato A. MSS. seq. interprelem egil, et Latinorum varia in Graccain linguam 
esl blerprctalus. Idem «ut de cuju» vmlone Ijtina Strategici Onosandri , qnain Alplionso Nes- 
poUlono Begi dedJcavil, egil Fabricius (iiibt. Craec. III Cap. 30 ^ it.) Phitaitfamn de civili tii- 
stiliitîoiie et versiune Nicolai Seciindint ad Marcura Donalum Patriciom Veaetun. cdilomBriiiae 
1 485 4. ralit, et Anianom de eicpeditione Alexandri. 

(9j Gwrgius , GemiUut coi^nonienlij , qui el PIttho , quod idem sonal , sive Platoois Bmo< 
re, ut ^lanuel Peloponnesius Klagnac Ecdeslae Rhetor, in tractata contra enmdem de proccssione 
Spiritul Sandi, afllnnat, in Peloponneso ut pluriiaum vixit. el vtrsalua ia Halta eo'quo Con- 
cUtiun sub En^o Florentiae cdebraton est, lemporc, cum Besarione , Gua, ol all». Fuit 
patria Uyiantinus , tetopurtbiu Manudis Palscoldgi . tum pradeutia , lum moribus , ac seienlta 
•pectabilis. Craece plura scripsil , qna proprliun dogma comprobans , qoa alionun GcnleflUu 
rerelleiu, quem vetuli oraculara sapimtlssimi quique. qoando praesenles ipsi adcsse non potc- 
/anl, r<mnlebam. Vid. ptsra apnd laodal. Fabric BiU. Grsec- X. 739. 

(10) Audiendus idem Harsilin Reioat, <pii ad UmoUnn Medicem iia scribii In dedica- 



k 



ADNOTATIONES 



'97 



loha Epistola Ploliiu ■ M UliiK reddili , et perpetuo Commeat&rio ilkislrati : Mofinu C«tmM 
Senatusfi>atal0 fATKR PATHIAE, ^o femport CondUum inter Graeeot, altfae Laliuot ui 
l'HffHio Nntiflee Ftorenhot Iraciaimur , FkHnoplaim Graeeum , mmint Gemiitum , to^Ho- 
mine PUfionem , ynra Flatoium aUerum dt mi/Herih Plalows dnpvlantem frt^entrr if«4Er- 
vil : e eujns ore ţtrventi tic afftattit etl ptotinat, ae animalus , ui inde ACADftlAMtpum- 
dam alia mente eoneeperit . hane opportuno primam lempere panlwut. Deinde dum tvnu- 
ftim UMtmm Mafmu iUe MEOICES ţaodammedo parluntet , aie elf^liaimi Mediei sui Fiei- 
ni ţUitm adtuK puerum Uuto eperi dedînavit : «f Aor ipiua tâncavit n dits. Operam prae- 
ttrta dedit, ut Qnma n»m totum PUilomi , ud eliam PUuni Graee»* baberem etc A(Mi(«tiiuii 
IvKC in laudem tindem Cosral , cujus liberalilale se (itteriH cxcullum Tuli^sc tolalur : Sacerdot 
minimul patra Aah» dvot . Fieintim Medieum , Cotmim Medieen : ex iîla tMnt turn ; tx 
ista renatat: iUe ^uidem Calieno turn Medico, turn Platenieo eommendavit : A<V aalem diwţMO 
MiUMTMrt me Plaloni : ei Atc simitiler at^ne iile MatMum Medico detlinanl : Gatieniu fui- 
dem Mfpfirmm; Plato vero Medicul animorum. Ilinc M.Klii.iv«lliu llittoria Hot Ljfa. 7. uhi de 
Goano Hediceo loiţuilut , baec ti.ihet; ftulri ntlle tae Cate MaruUo Fieiao . tecondo Padrt 
detta Ptatoniea FHotefia , it piale sommamenie amo , e percM pHetie pii eomodaaunte te- 
gvir fU itudj delte UUert , e per polerla eon pii tua comoditA tatrt , una potsetsioae pr«- 
pin^ua alia tua 4i Carejfi fii dono. 

(II) QuoBBiD tenipoie Ibrsiliiu aiispicaliu nX ma In Plalonein tludta, el labores , ipse 
loemorst in lillais ad Philippum Valoniim dalia amo 1491. d. 5. Novembas : Anne, ioquit, 
udutit kumanac 1456. fM) t^o qaidcm annoi Mlatit «ftiam tret, et vifinti, la tero maiMt 
tt ptimiliat sSadiorum meorum autpicaltu stim a liMi fmifw»- inHHulioaum ad Ptaleaicam 
dM^ffimna-' ad ţnoi fuidem componttidat adliortatut rit CkriM^lionu l/mdtnta, aatidt- 
tiwmt miU , vir dactittimus. Quum autem ipie , et Cotmat Mt^ct4 perUfiuenl cat , pro- 
boferunt ^uidcmi ted al peius me tcrparem , eoaiutnerual , qufiad Grateit Utlerit tra^er, 
Hâtwuea^ae landem ex tuis {oidihai Aaanrem . Eas enim pârlim (orlmta quadam in- 
•euffiiM , pârlim PlMonieoTum ^uotumdam Lalinorum leelione adjutat , tffeceram. Plai»- 
mem deinde Piaiotacos^c , Groeau agyrettai, Intliialioaci itUs paalalim librit le^uenliitu 
emandoei. Ne^ue lumea libram ipsam placuit ahotere, quem lamqaaa Siberam primogeni' 
tam meam ex aano genaetam , ^ao tu nalut a etc. SeqiMnlJ aimo, aHalis siae 34. s. Sal. 
ilWMlUl, Fislnt «bsoirll lllirum dr Voiaplale, quem insaipal, msilque Aamio Ctiniaait» , 
faoUU Ctvi Floieniino, culm icilbeiidi ofCjtsioncm Ui rracCitiune wl eiun exponit bis verbis: 
I Memini , ifaam adeucm ana leeum in Campo lilaao vetirt , et ^aam regtouit Utias ptaeâ- 
pua aautaitale , lam varwram powairam , tpiAat ea vdla in primit abundat , tvauHale 
tbieeremar, mu in tolaptalii ditpatationem inciditu, qvam ipte a me re^uitiiti, ui, 
firjiff primam darclar otiam , IMcrit Iraderem. Boc erfo ad le de polaptate oputcalam , <rf 
priamm Figimim reda, samma ipse volapla/e rottteripu. Ac rerera libei (l« voluptate hac 
oraiUU eM eomlde : Manilii Fieini Florcafim liier de tolaptate dnolatni eil Fiyini IU. Kat. 
Janaar. 1459. aano aetatii laae 24. 

(11) llioc Cosouiu alteram guum pareoiem focavit m Praef. Ulwonnti de Vila. Hoalem 

JtK&Mmn al> co sitii d'iiMluni , In Ep. ad Grcforiam Epiphaniam saoerdolţn) Lib. I. t 6. Llb. 

'l. t. ISl-HTalusproHMurMamtiat.ramiliari^iineMamlioCasiiuil iitebalur. Seato Magno Cotmo 

au familiarior foit, nemo earior , setlbil ad Me. KeMaetiam Lib, !■ G>L 9. et ad Laur. 

Uedicen Lib. cil. fol. ai. 

(13) Cofimum Mediceum discipUnannn pnMeptiH . Inttitiitisiiue a Marcilîo erodihim Fkinjo; 
Indicio esl praeler ceteros Paullus Ortaadiaus dioalUiieimita inoiiachus, qul in iifmpom prae- 
eellenliae iaduih Mârgiliiun haee oooinienioMnteEii: Cosnss vir elariuiamt (damnat meat Jamăiu 
abdormint ia Domino. Hdc aiitem praecelletdiae u/mpatiam , in quo ah Ortawlino quMriluf, ^aam 
at eauttam non liitt hoc lempore viri praeitantes adeo , at anliţaii (aere lemporibat , ţaaad 
pritct Ua neolÂericoi omnet Mif «ffiiof w praeeeOaM , legitur in septimo Heptathici opere Ctp. 



t^S 



AD FIGUil VITAM 



16, ab eoden Orluidino cuioposilo. ([uoil quidem opus Gţmnanîea amaaehorum Latine insuri- 
ptim «I. Ibideiu sub <^. 4. haec insuper HotascU autt .- £^ vnv , ut dt m< ttn^Mr , (ait Mar« 
silflis Ficitiiu) M*' akrictm ^aaii Aa&aisîfM Mediecam Domum,tinid, ottesia, fmKtv/uiufm'* 
PoM veto paulb) . Qmmodo pulat fmerqerf ad aara PoUlMaum nvtlritm . ni is (tuKft Mh- 
mnut iftdfetm! oppiibtuus rral, pauperraiut, et rrrnm omnmm fţiităS , fu/fiM m dte* vi- 
(tMm hn^ ma^t, fuam mkau mfditmrrtHr. ChriMphorMt Miler UtndtHmt dir Prato vfteri, 
Op^dub CauMinatt oriuadas, uni dom ^uMdam pix iumH rtptdit iute (amem , cuju m. 
MM aMtH in nram daritumum tic. 

(U) BarthotouMfia Ftaliwi, vir pi-w a^UUii cddMrrinw , i^UI *eti>4is 60. Anim itBI. 
de ipro vide Fabriciam V. pajf. 303. 

(iSj Dl- uluiliis Mirsilii Vlcinl luoaleMla leAînoiiia itKtaat iii ejin Epistolh Lib, I. ad THo- 
lUtn Valoriuiii , et Ail Aiitumuni C-MisUnum , ad (|item ha<c scribii i E^ atiifm eo eonsiiio 
poU Thnlofiar , vfi Mfiteinof audia qftn'iwa , fiHibut eanlilms^at fn^iUer ineumto , ut 
caettra senimam oileetamtnia penilus neghyam , motatiM OHimi , rorpcrif^ur exptUam \ men- 
Itm Mt uibUmitt Deumţite pro tiribut eriiftm, MCtotitait MercHni, Pi^ouitqtu (retut, fti 
mmtkam noitis a Dto eonctaum dirunl ad danandam c»rpui , temperandum Miumm /humpie 
UmdaKdMtK. Alia tiigeiiii sul inoniaienU euiuiţrat, haec Kribens ad Uarliiuini [Iranhun Epiil. 
LÎK XI. tbl. 160. • Arţfouautica , et ffgmaoi Orphei fi Bonuri j/fw TVorii, Thofioframqut 
Betiodi, ^uM adttirxeeas netei* /ftumtodo , ad eertum miki to{i iramluli, i/aanadmodam iu 
tiuper hoipts ap¥d me tftdiUi, etiert num^uam pttu-uit , ne fiul f (Morţi adpriscum Deonm, 
iMcfttfMatfv^ cuHum jamifiu merito r^prohatum, renoeare eiderer. ţuaalum A«m Pţfiiafori' 
ăt f vmAimi cunu fuii , ne divin» in vutyut edertJii , tamUi mdki semper curs (ait mn ditai- 
i/mre pntfai» ; adeo ut nt^ue rtmmealariotis in LMcretium meii, ifutu ptier adkuc , ntano 
fWMMMl», eemm<nl«if«r . dri^dr fxperrfrim. 1taf<- mim, ticMt et Plain, Tra^ifdui Eie^iatiţue 
iat$ Vaicea» deAi. Saiumti enim aettti ex^uiutiui-ţue examen , ut intuit Pialo, toepe damniti, 
^me lewUu /MvtMlis rW lemer< credidU , uel saUetn , M par <fmt, reprobare netâvU. 

(tS) Coacni lillern ad KUreilîum Firidoin tikntio noci prMtenDillam -, Ha tmm mI ctnu 
nrtpitl : Cmluii hm »e ia afrum Care^am , aoa a^ri > ttd animi co/emii ţraiia. i'rta ad 
nat, Mariifi, ^atMpriamm. fer teeam Platoai» noştri titram d^ tumato tona, ftem le kIAk 
arhtror ian e Graera tingua in UtHaum , al promitttai , traattaiiite. Xiiit eniat ardcatiui 
empta , fuam , iţmtK Ha eoamodiat ad (dieHalem dueal eoţaoscert. Vale , et veai, no* absţa* 
Orţhica li/ra. De stwliis, ti nmribus MlgniCosni baMad ItUcmIitim Meliceni permit — 
Llb. i. 23. — £^ naa cum iUo Culmo ) «iJKW pbtra ţaam dacdeeim {tiiciitr phUostpkaa» 
ntm : Mm acatat erat in ditpaiando , fiioin pradens et fartis ia ţubtmando. Jtutium e^uidtm 
Platani mMro debeo ,- ied Cotma nan Mimw au dtkere (tdeor. ţ mm enim virtutam idtam Piato 
tfmd mihi moH*traternt , ram ftutidie Comai a^ial ele. — Soionrm PhHi/sapkam imitatat, 
quam per omaem vitam rtl tti sammis ae^iit pkdosophatHt euet; illis iamea diebas, ţaiiut 
ea: kaa ambra mi^ratit ad laeem, ^aam maxime philotapiabutur, ila^ae pcsti/aam Platoais Iiiram 
de una reram principia ac de *ammo toao leyimus , ticul ia naţii , ţ ki' aderat , pauHo poţi 
dectsiit , tamqaam eo ipu> bono , laod HspatotiM* ^liaaerat, rtipta aUnde Jam p^aiturui. 

(n) l>«ces«l Cmnioii \. i«6i. «tMnt nagu civlain rrequentia, ftc pAmpa . !iiulli!U|uc 
paitpcrtim lacrynit, nuniao ductoniai hoiDtnuiu moerore , in lua^niOceiitUbtiiio co«i>li(ori<) tu- 
miilalia a»tc firadus priiicipJs arae BasilicAC D. L»titeitlii , (|tiain i|Me «roieral , «1 •t«dic>ivcrjtl 
mm hoc c|>i£^aplie : 

Coimrt Medicei — kie. titu*. ntl — dtereio. paUico — pater patriae — eisil — anaot 
i-isv — atentei, iii. — diea. xx. 

Iii efU!t honemn rama «si numiţina pcfita atlilîctt mânu cum ejus ImASinu, circa qnam 
Kripliu» aiSUVS UEDfCKS DECRtTU PVBLICO P. 1>. I<i poMirj sculpU mulicr slulnla ae- 
d«B, dexlra pnniuui, iinislra ol«ae rainUsculnra letieiia, cum epigraplie PA\ IJUKHTVSiJVE 
PVBl.iaA. In eiorgo vwo: FLORENTIA. 



ADNOTATIONES 



'99 



(II) Obiil P«truB Ouai Glius Di« II. Dccembm M69. 

(t») PlJloiieni iategnin in Lklinum ooiînrtil Maniliu, H coicmenUriiB ilIustravU, tt\ 
hat solo. st Aliud ooa (ecinM. nosiinis Miaortalilaleiii HMlui. f.s praebitoflf, qas Plotiiiuin 
Laurentîu Medici (l«di«ril , bMc habel : 0m lemp^re nMVMMi Latini* 4e4i lfijr.n.jum. heni- 
eita iUe Cotmî mimmj krroitam JMitm Fiei MimikIuIm mriHem. netei» fwOMX/v itutigaimt, 
wf Fhrnliam, rt ijur i/uati ntKkmt . ifuoatotio ^nunirfi. IHr «ne, ţu* miia Ptoionrm «y- 
ţrnttu futram , natui , tltimU fim tSe . f4 ferm* ţm Ao/-<i PiMwiem e£<H, florenliam iv- 
nkns , me Mtalim pott primam sa/uMimem ile FbOMK roftt. Muie t^uidta Ptslo itottfr. ia- 
fMtai , Aorfi'- /iMHwtot HWfrit ^ «fţrtu»f rte. Minus vcfo elesaiu est prima ills Plaloiiit 
edjtio, chaTKtere tioihir» mimito exprwM, iMiHisc|iM mtudii otxila, quomra uiiAlogui a Fi- 
CÎM itli anocius . »«plein fttc iii(e{{ra> plasulai occupat , in mju« calre /faldi Haldit legHor 
Ejpisfttttata. Ilitic noslerad Frâne. BtmtUtmmîff^. Lib. A. fol- i4«. (>ifo</ Phlonisliiri ttmdem 
ai imfrftsoribus sint fsprttii , pia Fktippi Vahrit opera , ft mafnifcA manw farlnm at. Qmd 
mUfm minut fifyantrr fsjvrtti , id futrtim nryti^mlia im/frestornm . tir potint appretsoram , 
partim , ti dtrtu fot nt, mali^itiUe [ortunar noUt orfMitsf piiloto. Met aatnn , quar taa 
pifloi rtl , trnfm iune mulriim ad nu atfnnfidam aefrt.nt.fe. Deunt preeor , wt llandine, 4^ 
Ure. Sie nim n natura comparalum rtt , el foile dalum , nt ^ui e rarerre dinlmuo ik/i'»*- 
tttr, pnfundis^nf ImeMs trmmliir, t^naltnlrs prodeant . maeie^ae eonfeeti. Alibi Laurenlmoi 
Hediceni In lilloia ad MartiniMi Uranioii» Bpp L Xt f. t;B. L. X- f. i;i. Ad. i49i. dw U. 
Nov. naralis edriiralt iiuod Ba^iUto nimplii, formaqiw Regia Ctalonis librac deganter 
itom ci|)rinii jniseilli naiuiiue w pio vitilxi'f curaliirum , ut emendalior sit eipresiio secunda, 
qnam pHni.t , li)ifO}(]He slngvli» in rapita diftiiictuniai , el inKriptiouIbaii ceHUsinît , lam^uaio 
formaliii dectaralunini proiniltil. Aliam ifWMfx editlonein Vtneliis curari ejdnn anno, «d eun- 
detn mtnw Juiio Kcrilteiis, meniiiul Lpp. Lib. Xt. fol. I77. MuUolies veto iKiai vento deio- 
oep recma eal, «piod et cdcbertimi fabncii ttjbliulh. Craeca Ub. UI. Cap. I. paij. 3). paleL 
(71 T«ro srias , qtiaota solidludâM , et industria Maniiius io altera luc vcnioue ronlideoda 
osn Iberil , ipsa ejiu vi-rba r«eiUbo, <{ub«i Itctorem ila adfatur i Ke fortt puiet, lanlnm <^nu 
edkţim irmeft , stUo tţnum )am tempouistfm, «ifiţuam tdrrem, me eentorea kuk optri pta- 
ret aMiiuitte, Ifemetrintn AlAenientem , km HMiiti pktotopka , el tio^uio, ^aan genere 
Miieum, Georfium Ant. Vetputinm, io. Uapl. liomnteqninm, ftarentinot, virat tatinae linguae, 
Craetatifue pfritittimot, mum praelrrra aerrrinio Angeli Potitiaiti doetistimi ririjudteio, ntam 
fUfi^ne «mtjfio ChriHaph»ri Landioi , cf Borthoitmaei Seaiae, nrorum dariuimorum. 

(10) Munut publice doceiidi Phtlusophiam in Academia Fiorearina HareJIius a Cosrao ac- 
cepil, et dili^enler evercitil, suiuima tide. et ind8stria,suioiii<ique audilorum prosressu exor» 
uavil. Inler fif\ emioet AngeUt Politittnus, Horcnlinus Varro, Criticae ailis aptid Ftorentinos 
anelor, ci fuodalor rlodiuiiDUs , qui Marsilium ficioum t-oninxiKlal, Epislolanim Lib. VI. p. 
131, et Fkiioiffphum prineipem in seria principe adpcllat: iu )lt!«ellai>eis vero hacc de eo 
KTÎbit ; fyo tenera adhue aelate tai dno^iu exreUentîtsimit homimhus , MartiUo Firiw Flo- 
rentina, eujnt longe frlicior , ifuam Thraeensit Orphei eytharii irram, «i (ailor , Furit^eii, 
Mk ttl (Ui^ficum Judicii PLAro.VlCAM HAPIESTIAM REVOCAVIT AB IXFEUSs ti »i- 
fffttPfto Bfiomino , Peripalfticvtum sat temporis longe elariisimo, daiam ^Hidea p^latapHoe 
ntritiue operam ele. Ea lameo eitihiil hlanilîtu modestia , ni coiaplurfs dtKipulot aios , wm 
aluniiK», et auclitorts, seil adih-os. patronot, et ronsueltidine bniliarec diicerit, teitatiisiţue 
tit Harlino Uranio suo ; Praeler patronot . iiKjuiI , dut> sunt aoMi amtetffMw genera : alH emm 
MirfahilatMes, attţue ullm cilrtnfue non aaditorr* ţaidem omnes, nec omnino diifipuli , ied 
ironinetndinf famUiatet, ut ila lo^ar,eonuli0rumd$teiptiHanmn}tie Mreraliam eonmanicalom : 
oHi autem praettt haec , luae dai, not ifuo^iie îegenlet , rt qnasi doernltt audiwerunt; et ipti 
ţmiden tjuati dîteipuii, nan lamen tevera ditciputi: nun enim tanlUM mihi atroţo. Ut decuerim 
aliifuot, nt doceam; ud S<Kratieo potiut mott, sâscttor fmna, atţut kfttor ■,/tctimi4^tie fa- 
mtiarium mtotum in^a ad partum adiidue prOroea. 



A 



aoo 



AD FICINI VITAU 



Eoniiii uomlna. qaat mot dectaret, hMX sml, <|gibiiE tt alii in ejiu operibm metnorati 
adduiitiir : " fif primo genere mirt Naidiu Haldiia * ttmtra Hatim aetate mii fami/ijrii ; poa 
/mnc iit adolescrntia noUra, Perfgrinus Aliin4,CfiriUaphortit laudium, Uapliita Lto AUfrtut, fe^ 
iriu faaus, Benedkliu Aceollat .irretiaus BartMomacus Vahriut, Aatoiâut Camtiamu: paaUo 
potl loannfi Carateanta , Ihmnicia GaUfcfut, AhIokw Calderiaui , Bkronyimn Rouius, 
Aaurigm, et Thomat BtneU, Cherubinut Quar^ualîai Ikmmanenm , .inioniut Sttaphictu 
tt WicJMti Merrattu amho Mimaaues, FraimtKUt Bandinus , laurtitliut Uppiut ColUnni, 
Bemardui Suthius, Comandat. Baceiut VgoHniu, Peintt Fanmut Pretiţfler — BOfnmptu- 
riau , exceplu Landino fi Bopliita Leonc , tt Benedicto AcfoHo, primat mutrat iMiottei non- 
naniijuam aaditVfunt — tu att^t icro mea Jam matura (amitarti , nm aitdilorts , Anta- 
nius MUut , flictiardut An^Uriemit , BMlholomaeut Platina , Ohrerim Arduinut, Seiattiamtt 
Saieiaut amilinut noUer , laurtitiiut Bonineonlruî , Beaedktus BiiioUut, Gtorgius Antoniut 
Vapiică»t,JMMaeiBaptiHa Boniategniut. Dtmtiritit Bfzaalius, Joatinet VKloriui Sodniniut, 
Angflat Poiiliama , Pierlronas Spoirtinus , Joanatt Picat Miranduta. In secundo ftuere , 
iaetl ia ordine audilomm sunt, Caroluf Martupinus; Petri quingiie, S'erut, Gutceiardimu , 
Sederitmt , Compagnim ., Parealut: PMtppt duo, Ya{»T uUicet et Carduf-ciut: Joantiet fno. 
iMor, Oaaaeeiut, Hesiut, Guieciardinat , Botatut : Bemardi guatuor, Vietorius. Mejiees, Ca- 
iiiteaiiu , Mithdortius ■ Francitti giMluor , Berlingierini , Rinuecinnt , Gaddus , Petraianeta : 
.ImerigutCoitiniu, intonius Lanfredinut , Binduceiut Reeatataniu Atamtmnu» Dotiatut, Sito- 
tau* MieMoetiui , Matihaeut Ratatia, AUxander AUiliut, Fortuna Htbraeus , Seiattinnut 
Sairinins Preti^ler . Angelat CardutcătU , Joannes Corsiut ( U cM liujus vibt« auctor ) Ale- 
xander Boiuiut, Blaăiu BiMenui, Frttneitctu Diaccetus, NiefiUmi Vator (sive Valoriut). 
Uis alii addi potisuiit, qiii io Epbtolit menoraiitur , ioler quot emiiMnl Mtathatus Patmtriut , 
Grtgoriut FpiphMtut SÂcenlos, Bernardas Dinttus, tiag. UurenIU ainanueiisis, bannet MicO' 
Uniiu FiOKMinus, Aicbiep. Amalphitanus ; Leonard»% Jiiris Coaiullus, Baeciut JHartelUat, Lo- 
Heriut XerOPttit. BentJictut quuqui.' CoUiiecius, uumm crudilis injnJme nutus, in ejusdem 
FleînJ schota Philosophicis disciplinU operam dolil . «tde ipsiuii Mercufij coinîl«iD el^nler 
apfwHmrh Ub. I. tpp. ad Laumit. e( Julinnuii) JJedic Peatut Otlandtnut CamaldukiiiiUDi 
UtiOAcItus in libellu metrko de duMis animat a eorport separatae Plor. iu Bibliolh. Angelonim 
Cod. Olar. in <^ftp. cui Marulim nomen tst , baec liabet , ei qaxtm arguilur t]iis fuiSK 
ditdpuluin : 

Ma tu Mcsser Marsilio Ittverendo 

Hio Padre, e mio Maesiro ia ogni lato, 

Pd (|u3l piâ cose in mia vita rompreiido. 

Tu ni , dl' lo I' ebbi iirfermu visilalo 

A tii« exeqaie aacor aii rilrovai , 

Dme Iu rt;$ti nolb) roiamendalo 

Dai loo Marcello , dov' io conieiuplai , 

Quanla jallura avesgi notlra gente, 

Per luo dec«Bo, Jicchft i» lăcrimai. 
Kx nodris , «ilerisquc inter aniicos , suoninH|ue ttudionra fanlores , hos (f loqtie iu t!pi> 
slolis suiş, ac PraclattMiibuB a1ii.squo in lools budal praestanteSţ gawre, opibus, doctriiu, ar 
tnmieribus praeclarissimoa viros. Jaeobam Cardidalein Papiensem , Raphaeiem Riarium e Pun 
piiralorrini Duinero, Franeiseum Sodfrinium tpisropiiro Volatcrranum , Riaaldttm Vrtinum Ar- 
clilepiscupum M'jrenlinmn , t/erm/laum Barbarum Sitînmi PoDlilicis Secretarium , mot Palriar- 
rhani A<)uile)ciis«iD , Matthiam Corvinam ,- )!an<ţaria« Itegem , qui Marsilium a'l se aecttrerat. 
( Epp. Lit). VIII. f, >S1. Ltb. IX. C 158. ) to, Pieum Mirandalanum , Marcau Muturum . cujui 
judicio primam, (]uam ejanvit Plalonis vcrsionem , mbjecît, eoqite raoiicnle ilerum lel Tecit. 
•tt\ ememlavit , absolvilipiţ , ol ipse mmet in Ptatdtîone . qaam tupra proiulimui nota 
wb num. I9. 



ADNOTATIONES 



aoi 



.^^-flis adJe doctrina , et aockKiUle (irjesUnliBiimiitii C^nliiialem Beuanonem , Fedtrieuăi 
DiKexD ţlAiuteni , GentiUm Arrclinum , qui Mnnii. Laitrentium Sltikem In lUlerit ervdifit, 
oioxque «o Civette , .VreliiMiMni Episrop.iliiiii a<le|riii^ e^t , Jnifwn'oM CaUtniiMm , AcnmyMM 
CoMcianum , Franristum Saltvatim , Jaeoium Ronilaaiiim ArimtimiMio , ftambtrtiim Kaltle- 
ttam , Sagliani PrJndpcin , Bernardiim Btm'tum , l'airtciutn el Ssnalorem Veneluin , Pelrt Cir- 
(tinalii |>âlreiii , Carofum nisionum , MMthtcum Palnfniim , franduum MaracaleKm Fer 
rarieinein, Martiaum Vraaitmi Praciu[{«ruiii Onstantiensein , qui mm Lttdotieo Haudtr» , e( 
Jatuiac RtutUiM PtiucrMsi, justu quumuibm (.'L-rmaniac Pfinripii:i),iii palriaespetn (ormimti. 
UnrHilii cura«, «I hislituliuiii anau U9l. cuiDiiiciKtjti »iul, tjuitius idilo elian ^kuinem Strat 
IgeniM, Sutcici fiiedcrit dfiiirapi Triumvinuo. Sen: dnruiil aţii , ^ •]iiis aruTAltut omuiJi opere 
Haniliî (aut edita, laai Aidhuc îiie:lild exilului. >|ji><[ .-ilii ii1ii|iatiila iliUgcutn (Jici«nl. 

(II) Iq eJitO qvodan fulumloe de Chrisliana Religione priin^ie cditionis in t. sifi« loeu 
el aoDO, de quo O. ta. i). Uaiuiiu vutb^ Tacit in aihliliunibu'i Uibliulhccac Latinao laedUe «1 
Infinue ael. Fabncianse II. lUS. tuec Icjilur Maisilii EpisivU io pagella vacua aule lituluai, ifu 
opui amico dirigîl. 

ăartUiiu Ficiniu Kaipstto Dmwlo VgoliKO imt^ Tkfotoţo , el vener. Aiiati Cui 
lHoni S. D. 

Dom tiii Rtligtoata mram , rtUgiou pignus autorii : »o» ut înugaem pietate mrmm 
in$frtiam ad pteialem, ifJ quia una Ăoc munere puia majît fiMW aimrlis diiputati^mhnt 
mfii tpu fte pifJali saHifadumn. Si ţotU nottra bafc relipo tibt tiidehiliir pauper- 
rima , memeMo Ckmtianan Ritiqioiiem in paupertate fatiie fandatam. Memento praettrea 
apud OM noa expreueret Mforumu e>se , ud oppreuores. Verum ^iliseum-jue ut ,- ţiujKto' 
fw^ia i»A(/ ett in re amala , ^uod amăMi nou plactat , amatori tao Doiula talit f«rmota 
Ă'iWfM mkUlur. 

Tădttaetm , ei Barfkolomaeum fraires luoi tUterii aaoenioribiis ac aiorihu «rKotiaimiu 
MM mnuiie Sidvere JuUto. Vale foetii XXV. Julrî 1 137. Floreuliae. 

In pfiDci|iio opiftis eaden mânu scribiluf : Iu ommi»t , ijuae aut Aie'. aut atiU a me 
traetaniar , laulum adtertim tue voto , ţuaiHuM ai EecUsia anaprobatar. 

Ia alio exemplari , quod oistodilur iu Dibliutbcca 1). U^irct Ord. Praediotor. mânu ipalut 
Fteini Epistola legi tur iU inseripla: Marsiliat Fieinut Floreiitiims metwymtt Ronio Fttlo- 
riemti S- P. D. Lege febater aottrum de pia fide tolumcn , optime amice notttr , atqae ţidt 
fideliar. Si qaid m eo laude diţaum repertrii , Dfum lauda , aitfae cujus munere uiM ett 
revera laadandum. Si guid minut SM forte plaeeiit , eaix ne oi id ipta tiii minus Setigio 
piaceat. Moli rerum tdltmdiaem ditinarum ex injenivti mei kumifiiate mrtiri; nou enim ai 
inmjnt Divina, ied « Divinii humana dependent. Vale foflix, nottri m^mJr amantiwmt 
frattr. Kal. thvemiris 1478. Florenliac. Lattiie lucetii iursut vidil BreinAe ciini uolit Ludoricr 
Cucii 1611. (2. Floretiliae 1S68. a. fvWa tSlS. 8. el aliU. Csulat idem Opiaculuia MS. 
ia membrana in Ilibllol. Lmrealiani cum hoe Ittul. Metilii Fieini de ChriUiaua RebjiOK- 
ad Laarentium Mtdieem Pairiat Sertatorem , rapitibus }7. Italtcae ilaluu lin-jnae legi- 
lor in Uiblioihcta Ricordiaiu P. Il|. Cod. menfar. iia 4> O- lUCVII. incujtu liae, Querto Mro 
i di Pier Mana Riparoli. 

(13) ridiKu iu Cp. ipfii rfAla băM «criUt : Dirita alii ferme omaes Miitistros aluat , tu 
SaeerdMet Mutarăm nutrit Perje, preeor , ati Laurenii . nam illi poluptatua ttrei efaduat,' 
tu fvro Musarum tUUtiM, tummut mutarăm Saerrdos. Humerut in llatiam le duet ueait; 
fuippe haeienat tireumaagut , el aundiau fuU ; tandem apud le dulce hospilium aplam re- 
ptrit. Nutrit domi Bomrneam iUiim adoteseeatem An;^eluin Polili^mutn . gai Graeeem Şomeri 
pertomam lajinn colorat exprimai. Ixtta Epp. Lib, I. fol. B. Mutta ait u gaandam, et aut- 
fua aetepi tfeneficia, LaurmU uapfr vero maximum atţve graliuimum, videlieei D. Chri- 
ttopiori lemplum. Scrlf^ae aulem wiil hae lillerae Vlorenliae A. Hi». Dt« I). Jjii. Vid. eiiim 
Kp ad Kub. Salviatum Lb. DC. liil. I6Z Quauti FiCtnum aMliminril Uurealiiu , ei Ine 

aG 



1 



ao3 



AD FICINJ VITAM 



etiam eoHIfiere po(M, (juoi is duobus oitciUr aiil« obitum Euutn memtbus e« destiuuse' dite- 
ril , relitţaam aclalcni In niiloMphiae, el lilicraram sludits CMm Poliliano, Fjdiio. et Pic» 
Mttatidulano procul ab urbe, «t iin-pilu rausiiiDcre. VM. Altj. rol<liaiii tp. Ub. IV. p. tii. 
(31) llenii«1aa<i Itarbams inicr Epiiloliu Anj. Pollliaui Libro XII. ii. 36. > ,• 

(H) Hune lihnim Italka liiigoa scn|»<( Mirţilius. VM Kpp. I.ib. IX. f, iCO. RMiit Ho* 
rentiM cun boc (itulo: CfnsiUo lU Manilh Ficim» *:ontro ta prsIikiUui. Iii 6ii«: Imprruum 
Florenliae apud Stmetum Jacttum 4t. Jtipotit liSl. 4. Es EpiRlola in fine a^jioitila «rutiur . 
hune Manilittm er)mp<iHii!U« A. l4?Q- K«cusuk fiirl ah JoiietJR tloiviilUif A. isil. 8. el eodem 
anno altera protluxll edlti», tn ca\\u line: /mprruo in Fioreăti per Hfr Franeaci/ di Bit- 
nnmo Hicorboii nel mftr. di Mano dtW Aiuto ISIJ. 0. Vnutiin iSSa. s. per Lufant Ani- 
JuHclOM. Ab Bitron^tM auleia Rircio . te«l« Vaitbono , tallne verw«> ftSt. 

(tS) lucribilar , Tkeahijia PlaloiueA, dr. immortalHatf trideJiret aiiiMVftiiH, ti OfUrua 
fMieititIf- Ub. XVIII. !he opui iii nirirllisiinn ex.iratQ'n tDerabt.ina emn kle<UcN sleaimate > ac 
ejiMtCfli Ficlni efti3ie elegaotissine eicpfes&i in litiera imlialk Epistola« nuacupat'irine ad Laur. 
Medieem adservatur in Medicea lldiliollL Piui. Bl. Cud. lO. oMiiibr. ia M. in <pio ut'ani repo- 
sila snnt snb numen B. ac 9. duo etemplarix |>riin.M ejufleio operit edtticnii l'loreniiae per 
AotoDÎmii MiscomlnuiD Anno uliuis 1^82. 7. Mus Koveiiibtis. Ang. Polllianiis în Hisnllaobli 
^.' t2l. tdllioii. Bnftil' ISII. s. — Eyo Ifnera adine oHaU tai dMhiit exrdlfalimwui ko- 
Mirfdu ta/tiUo Fieino Ftorentiito , enjiu lon^t felkhr tpiam Tbtact^nnt Orfhri eitkarm ve- 
ram , ni faliOr , SuriditVM , Aoi f$t ampliit'mi Jud'itii FiătOMieam tapicutiam reoocavil »i> 
hferit. Idem Ficiadoa Epp. LIb. VI. p. ail. phili>EOpliuin principcm >n acela principe ap- 
peDatit 

' -' ' (IC) PlaKmis opera etesaattetfnie scflpla el omata io petsaraena aihenatui in LautetMiaH 
Blbliolb. riu[. 02. II- 7. in M. d impreisa flut. si. n. is. IC Tlalonis Uialâ{{i cum argu- 
mtnlts, hsbemus llrid. Cod. e. membr. in Toi. Iiiler tptilulas ad Miehatltm Menatum Minia- 
t«K«m, qiiae auto^rapliae ah herdJibus ad^ţrvantuf, hanc legi, M e>8Ctl|>«i: 

Marsilius Sirhatti «a». 
Megliorts Creseim, nir dofirina H uKrrUnit efmUalmta, H AeadeuMu tuiotr nţriu 
huMiniluti offMiique Ma medioerem ttitdiatum neArani partfm 4th€ii , tenit iahne Praeior , 
Bc U cemaead^um iabeiil. Si le^rr «ttufriî Flatonit Otalojtt. , eoncfdex : admtneUâ Is- 
jnM , t« ai atiipio raeribi rx eU ^tudtjMm permiltal. He/jne ta «ffm aUi iominuiu Moif mm, 
jrfij Attic iofi dom eredet rctauKa f naa eaundaliont luilifrl , ae^ae fd^rf tolo , mti «aum 
rxptevffim. Jam îrtt el vigimi pfre^, habeo^ve nune in mamhs Cratylum de iinguae ^atc^te 
origine, tn sapiriori tiwmtro Sffpkista est , guod ad te, et Ubet de re^no ad MeUtarem, Qmd 
lilentii diuttnni poseii trniffn, âspereiieuum eU ; Ktitit enim ana lo^muititr , fii tvgUml 
naa. Qaod de palftudine qnittrii , ralemtis. Quod de ptuis (Cratime tign^lcsi^ gratwm M 
qutdem. Sol4s antem penis miitalur , el imminei. Quod ditftputw anitlvi baliet , oplinutn. 
iierim moneo ne scfiiri quidfuam ex ev libro peraUtat, idemifar MrMiori nosleo dicat. Fto- 
renliae KtiL Aprilit H6e. Sed quofiiant de Midiivlc Mtioatu MiiiiHti-nsc ticic isemio ineidil. 
adEeremla est quoque ^>t4ola adliar. (itedita ejinl^m Ficlfii ud AntMiUM Serapbieum Conţhi- 
Iwiphum aiKm in Sanelo Minittie qiiae tia SC abel : Graliai ingeatet iibi ha^a , fuod me 
tnnlsnm rerum participem effeeiitis. Hiror admodua , o Aalom , FUii tui lum in totala era- 
lioiK , turn ia cnrmiai&as eUganliam . nee minat aensii taa rompreio. QHatnobreni intonam U 
dieerr vereor . nee lamen prinţ appflltih prophettim , gnam ista tideam , gaae fufnra prae- 
nnnliat. Hnnu sum Ritmam, brevi reiUlarvs. Qnam rediero , ad le tam Igra pr<ninut adven- 
loho: Ha me itia docrbii. Vale XVIII. Hârtii. Iu l^pUtoIa MS. ail Niculauni Miciieluiliuin ita 
^nlit de eodem: Si laarenfiui Medrtet eognmenel Anloitium SempSieum Miniateatem eon. 
phdoi/ip/iim nosirum virmn santiitate. doelrtnotfue veurrandam etc. 

;2 7) Marnhi Fieitii Fhreniiiii Theohgia Ftatoniea de animarăm imimrtatiltUe ad Laa- 
rentium Mtâieen vinm magianimuot lii line lejjitur ; Theotogia Plaloniea Marsifii Fieini Flp- 



ADNOTATIONES 



303 



reMim Ae «ttiiKOtum inmoriabiaU. h omaittu . fititr oirf kfic . mut attbt a nw leMamur 

I iMfiiM aditrtam *sm ««&, fHAtfUM tit Srclma fomprotralar Imprtsium Ftortnhaf per âH- 

lUmnim Miteemimim Aniu st^ati» 14». 7. /</«■ Movtmbm (ol BHai in Bibi. Mh. Ftoremtinat. 

(KS) In 6ibliu4b Laur. Piui. II. exsIM Cixlei B. iti meaibrina fol. onulinimui, serirtu 

tnnnu ScKiţriani Salvlnii . Mariilii Ficiiit «uiilini Anno M90, (ntio Mus F'elmiarus cum hoc 

I Itlulo : Marălii Fiaai Fhrfatini 9ptta , videtUet I. laterpretaSie lihti de poltstaie. fi lapim- 

tia Bfi, ifUfm Mereurius Tritmf^stut Gratce eompottiit ti. hltrprtialio Xtnoeratit Pt^tmei 

tte morte. Uf. InîetpTfMio Oputcuhriim Spensippi, Aleiimi. el Pi/la^rae, IV, Libei it tietu- 

plitte ad /otunem CaaitiaiHim. V. De dirino (urore. aJ Pere^iaum Allium. VI De mtuiibut 

>iK»raUiiu ait Am, Canitiamm. VIf. De jualor unit Phihiapimim tid ClemeMlem ForttHuin. 

JW// £r ejux tecbonibut in Pkilaebum Flatonis ea quae earâm lollreta (aere. IX, Apai^» 

Im Fkibebum \ quae «nnla s ta in ailalmentia elucubratâ, el in unuiti corpus redMla oMilil 

\tMU. IMid V. H. PalriM Senatori. 

(39) PluiMie ilMoluto, Ptollnum , ut ait Oorsius , Jo. Pko lliraniluijino potiainoiB mMÎ> 

■ţaiile. adgitmu csl, muiKjue Lilino irfiODUle In turiuin dedil A. i49i. Auit|>ieii« quMtto, «| 

MinltlMti Uurentll Ne<liccti. cai ioscrlbitur , evewli roepHis, ptaelo tainen exiitnţf >*■< liMi* 

fmicln , qooil ex (idtorutione Uirjitli ad Pdriim Filium ad talcem ial>jcch , coiiiiCTiDiit. Pne> 

misu eM vita l'luiîm , a Poipliţrio oomponila , et o Manllio fcru . aec Mn iMoago lalis pro- 

Itva IU «iu» opera, qui i» faciliorţni lllorum leriionein iiim, vrlali mano «tetihicf re , tMp» 

flibiKt« ftIaMrare conleNdit. In One hacc legiinhir vf rbn : thgmfieo tumlu LaurfntH Mediru 

.fairiae Sertviiorrs imprnul ex artheli/pa Aniomaâ Miutuimi» Fitrentiai 4. IfOS A'oitit 

^lMf. ^\fW hai: iiiaf[Diririiai opii», manii et.ir>1utn, in perganena, <tuubiit volDnmiibus iii 

lol. In l.aur. IttbIiiiUi. Pliil. ti. o. 19. 1 1. Cujits duae prinae piginae aoreis . ae divetaleoki- 

riboB pictiiris, cum Khr<.ilii cnîfţic aiiro pront» ArlilIHo evomanliir In ctlc« secundi volinilliif 

teitllnr: gf« lueai Geminamnim , FItiiii am4muens4S, ex.tcripsi iee «pm, el fiMtm imposiu 

im afro Cart^o die 11 A'ovemhrit l490. Habemui dtsm tnh n. 13. i3. supra meninrata eju- 

' ideiii opais «dilii^iieiD in pcrgţamena impressain ftorenlia A. l49î. M. cum ctcjţoalistijnif îtem 

arîs, altersmtjiie rhartaccam snb n. 14. 

(10) Saccrdutio pra^dilua fuiste tmtteal ipse iii Ep. a>) Pelram Lcofitm Aim» i tas. ccri- 
I pU, (Ep, LitK 8. fol. 147.) IleiD aiim MarBiliiu: Tu qitidfm oplabat haUadem pact» miUM 
y'Mippocratit Hbrvt me Latimt fffieere: E^ autem , PMiao smoc ait&tm» met/ieam raqvt, im 
l^iTM iitterpi efori . snl aşete. Ad StuerAdem , inifMiet, non duere. Qnid SorerdtHtm pn^ 
ţ W«( rrţerte , fUdn ferte nudirHm. JMiHica Mciiinens . po^lmadum l.«o \. f. M. (lMmi»ca(uiii, 

nu ipe« potiebftlnr, in Ercleiia Flomxiae l'riDcipo MeniUio cunlulit. Ici ipsc tefUttiir in lideri* 
A. t491. die îs: ApriL exaralit KptelaUr. Ub. II. fol- t7«. &irirjn <iuarlun .Hedui ^adtm 
rinam luUtreatar ; la vfro purtat a Cataat n ftneiMa Medteam famUa midi tis patnmu, 
[#( pr^al dabio maitmtti. Quad <ţiiidrm lanf plane penseta, ^u$d mn alîM» anM daa. trd 
¥a. Tmo jamdiu Cimoakatu me ornatti \ atde natc Martiaiu fiii den» e9He*iU , mUip hv 
donatti. AtniMc mm nlins lieini , baDiin» haa<l amMlioit , ac sorle aua coiiMili , moderaliA* 
ilr; bonore»|ue, ac pln^olora Saeenloila, il qoolMie occiilil. arabila ipif praaripaiNe es IKIedi 
emilur ad io. Ni<xitiniim Arrhi«p. Analpbilanm (Epp. Lib. A. fol. Hi.) 

(3 1) K E»<n{^lii Mcro publica eom terba fec'esm nofais «liani peraiadenl alKinot bonrilta* . 
Episinlw H'" inw'tae. «loaruin ona (Epp. Llh. VIII. fol ISO.) itn ett ins'-npij . Orath Mar. 
iţii Fifiai de eharitale hidtUa in Mleqio Canonicorum FtoteaUaorvm ad popatam. 

(11) Diini v«ro iii PIuIIdd iriiHlcTniJo , el rommenhiris UUistraaito dislTah«(elur , alta <|ao- 
^fit emisii op«T.i , ptaiseRim vflfnim quorum'lan surtomn , qnne metnOfal OorcLiis. Pta«inia 
iti ThMpliraslum de anima Epp. Lib. 9. fol. 1 1». SŢiMUim at<iM» PmIIuu I. r. UA. IflA. \. 1 4M. 
consrtipU S'iiil JiMi<!litn vi^ro «tela ev aHitiii<i AMil Vencltli Ittn. mni«c Scplcinbri ia M. pro- 
ilieninl «i latina HL-itii Yemione JankhUr*»* de .fţaeriis . Proefiu de aatma , ti daemowe . 
tat?ri/IH» iltm el magia , Pf>rphp^iut de DMait at^e daeawnita$ , Sfaaia» d« t^mniit, Pultu 



*»4 



AD FlCmi VITAM 



de daemonibui , Thevpkrattm de anima, phMia\ia, ei iitlflUela, cum Pritciiuii, ti ătriiHi 
esp9ti:ionc; AJâaoui de doetrina Platonit , S/Kuâppat de Platoais de^nitionihu* , Pflhoforat 
auna peria ei tşmieta, ae Xenoeraies de mute. KAA\\a% est (|iiO{|<ie Maisilii lil>«r de v^u- 
ptâte «b ipia adbue juveae . ui supra vulitnuţ , corlei jinalui , <[u:)c fere otiinî.i in diliaim« ad- 
terrAnlar Medicei BibUotli. Piui. 'ii OvI.H- membr. in 4. de quo &upra aaXat 3fi- 

[%%) riabenlcic » e;uî qjoquc Imnlathiie Dtoiijrsius Arcopafjila , Mercurii Trisae{^iti Poe- 
■tiniler, et Asol«i>iu) , qni prlmtiiD Tarvisii prodiii Anno 1471- rx oriicins Cer. d« Lisa, Mhe- 
Dagor.te .Mheniciuis de r^sirf'i^liiii); liicerpU i'A Vfi'tm amliamiis in Ep. ad Bernardum Divi- 
tiHin (Epp. Lib. lO. Toi. IGS.) Reeepi ae niiper in tereuum monfi-t Verbii, ne frrquenla ami- 
eoram $atiUalienet praetent iar meam , eat Mas nune ineumia , BioaţuaeuM vpttt itittrptl 
larent. Al vero , ijaoi hnye mMa6us est, nan inter pe'Mni juide.n me amici mei , ţiw» /am 
detidere, ted inferturisjit ^alidie tiaettne$,impro^. et temut, ut vtiiut dizerim, extartores, pont 
Beeimat iltat mox uudii Pitani nomine Fhreittinua Aeminem certe audiosiiiiMam a dinino circa 
ihtoifitam audio fparaalet. Fortuna sludUs inindea honii, ne divianm t>pat td proitutam, el 
muhif me id ^nut injuriit aqHat , et erel»is iaterea corptirit lanyuoribuM cţficit. De nllvtie v«ro 
inlcrpTCtanili, ijii.i Marsilluii est, mut , b.iec (i-ibd DJiiiel. Iluetius Ltb. de rlifii Interpr. p. I'O. 
MarnliuDi Pieinum Religiosam, et fdelem dicil Nanntas , tnmmaque cura verbit iaslitiue . un- 
tentiam ^aoipie reddidiue , in indote ecro d^eiite : «» atiter Judicamas , aam nerborum ifoi^ewt 
cMram ne^tigit Fieinus , ienlenuat ditatal nonnamfoam , vtt amtreMt , id jaod aliti taepe, 
maxime verp in Tritmejini iuterprelalione deprthendai. Habeniiu US. in ijur. Uibliolh. PI. 
>l. C. S. membr. f., ct Kalica doiulmn liii^ua PI- 13. C. 9. diifl. in 4. %. i, 

(34) In Bibliolh. Laur. PluL $t. eiUL CuA. 11. raembnnacrua iiitidissimtis hi 4.srript[» a 
Rasilano Salriai> Presb|fleri> Anno lt;6. in ((ua coaliaenlur F.pîstslae ad FacniliAres. t)l cum 
Nanilii ejuidGm proo«mio ad Jiilian. Mediccm. 

(JS) Edilae sunt Marsilii EPISTOLIE in UbrosXtl.disliai:la« Ve»lif£ A. 149S. M.lnuniiii 
ratce luec TCita legiloiis: K. F. Ftorentim, etoqaentimmi firi, Epislolae faniliaretţeliciler fi~ 
muHt: impensa proaidi Bieronymi B'onii Florentini , Veneliit eommarantis, opera vero ae 
ditifenlia Maliaei Capcasae Parnttntii impresia Veneliit aei/ninoelium pernale Phoeba intreeumie, 
at. Lenn. die, el hora Merturii , Vtqilia diei Greytrii, Anno SaSalii 1495. De eaannn vero 
Epistolanini raţiune lp«! .id Polirinmim Manilius haec hshti Lib, 1. fol. 6. Circumferanlur . 
at ait , Epislolae qaaedam mfo nomine , ţ unn Aritlippieae et quadam ex parte lucretianar 
petitu , fuiiM Ptatonicae: ii meat tant , ttsn iunt laie* : ti lalet tant , ntn meat Htae ^dem, 
$ed a detraetoribui meit e^nfclat. Fgo enim a lenerit anni» ttipinum Platonem , ^uod auOut 
t^HOrat , teclattt-i sam. Siţd facile hse ligna seeipta nottra dttrernet ai aHenis. nt Spittobt 
meit tenttniia qiiaedam semper pra infeml nirifras aul maroUt , nat naturatit etl , aut theo- 
logica -~ Statui eaim ai inilio ttudiorum meornm semper , ţtutot brenitsime ieriiete. Flciaus 
ipse softo In seribendo obscuriLilem tisud dlfHtelur in li(ieri.f ad Locleriuni N«toneiii A. l4)3. 
tltc 15. April. ei.iratif Epp, Lib. t. T. Hi. Quantum ab initio uudtornm meoram mta auM 
i«ff*i teriptaque piaeebani omnia , taatum ferme detnde in dies mea mihi omnia dttpliceni — 
Std dam nimia brevitate studeo protixilatix dentare (aslidivm , interim obscuritate inundam 
MMiRMfsiui ţuodammvdo confunda me ipsam , certe atiot iaepe perlnrbo. 

(96) Infţenli Ficioj animo brevrs natura arbis fimîl. Fiiil fniia pusillus admodum , d lam 
bravi corp-jris Matura, ui ad firi soliUe mi^iliKliniR luminii vix perii ii(ţerel. iliuc t» Kpislola ad 
Vo, Cavalcantem ( Lpist. LiK III. f 7*. oonf. Lib. 4. fol. ffl. Lib. 10. f. 16S. ) si« In « 
tpmt Jocatur: Htm'ineni tatei, qua.n tibenter imajinem tuam speeaii» iniaeaalur omaet atl 
bomuncuU. Amitut aulrm ia amico tioa imaginen tuam tantum intpieil, trd se ipsum. Eţo 
eerie et ti qaati belliis in mf ifmuitvio mm tennisi/ue . breuisjur , ia Aeroiro lamen tpeealo , 
IX fuo amavi latira Jan ^Mn^ae proctrum me videa proterem nvn bvmanculam. 

(37) MarEiliiu Epp Lib 3. f>l. 70, Dei tvliut aderno gatdam munere mtrtaliam bono- 
Tum mnime tupidut maţ guod nero circa mata aimium famudoiMU turn; complcxioncm 



ADNOTATIONES 



905 



jimulam aeeuto mtleaeitMieam , rem ut aiAt ^midem videtur , amaritâmam , miii (rt^enH 
u$* diharae noba ^uo^ammodo detinila dalermnrt. El in lihfj d« illa .lanj Cnp. 10 JTţo, in- 
qiiil , qttotttum adversul atrof hkt aaaritudtittm dtilcedo Ifrae, eaittut^ue vairat . don frt- 
^enter txptrior. 

(SS) ID Ep. mox adiata ; Qiiaa ( tcilievt rompletioDera nicf«ochoUcam ) mlu ai imtit 

mdttur imprettiue Salurnas i» medio ferme A^uario asrtndtittt mto eoniiiîutut , el in Âifuf 

ww eodtm rfăpient Măritai, a Ltuiam in Capricvrao . atque tv-pident ex tjHadralura nlem 

terturiumiftu in Scorpia nnam CmU placam oetupatiiet Biac forte mnitiiH ad naturam 

mtia»e«Utaa rtsiileruia Veaus in Ubra, Jnpiter^ue in Cantre. 

(3U) Motbts saepiiH lentatus fuil. Sic A. i4;t. diim libnnn de Ctiriitiana Retijpone coM- 
daret, aitnse Augusto in kbnm incidîl. In tantam [ sil Lpp Lib- 1. fol. li. aA MaraeMnm 
FetTâtienaem ) dtbilîtaleni prohpsiu siim, ni utlaiem prne Jam desperarem — ftâ itwiper 
Dimie Mariae t<Ha, ugnumqae talatit ati^uod pottalavi. Sespirari luMo ali^uawtam, ae km- 
niftitam in (iMnn< mtneium talatit accrpi. Ila quoque A. I4S0. Mente Julio ţranllcr aCfTO- 
larii, sed incttr onutium tpem ilerum cunvaluil, Oeo suU, <ţuuH vivat, te dfbere grMa 
pioque mcnie proCnsiu, (Epp. Lib. 6, Toi. 123) Alibi vero ( Lib. 9. t. i6t.} nule oe, att bcM 
Taletct, Mmper M aniUgere, HarluiHHiqiM , perpetuam quindan corporis inibecilliuiem mis 
pteruintfae lil»ii vel uiibeti'Iis. vH cdaidis aii Scd piaestal hein ipstus veiba ytvkxit, quibm 
de vaidudine au aoidl falioiiem re<1dirli( (E;>p. Lib. 4. f. sj.) Quid toiietn ama ^aatriUt, 
. ţoamad» w^tam} iattrra^e pwiu$ , numijaid deni^ae eonmiaenm ? Caeti tifuidoa ad iot 
Mii vidtaluT , ut bene vaUrtat. £yo aulem contra ob htc iptum aaius rideor , ut mate eon- 
tiaut m/mm. Ham aahi iadnâlhtate ţub/iut nalurae datum ett eb initio, ut nvM^uam diem 
iale^m firmam corptrit valetudtnem ăm exptrtat. Aiinu U;c. oculorum moib» , li.iud sine 
«Isus aiDktendi perirulo labjravil, rfe quu ila ad Laiir. Uedicem ( IJb. k. [. 81.) Quuat Mo- 
wamirii taperiorit Ca,'eadit epiitotam alteram de raptu ad tertium Cattum Fontii ad Jo- Ca- 
waleaMlem, alteram de raeluti, H tapereaeiriti lumine ad Pbvdrum tapellam compotaiutm, 
■MS n Mai wulorum mvrbttiH in/eficiler invidi , jaeai ima^num nemiae pAytici nantaptat 
prcximam^u af/erunt portendetc caicitattm. El» expertat sam pete omaia, quae Iraetaatwr 
a Medkit ApaUom't tueeeuoribas , aoadam tanun Medieorum pater Afolto tăceai priuioam 
reatitttii miM luetm. 

(40; Aiiiirlli^ni .<ieniper coluii, nec licel bmiliare!! dissidcml a se ttxAtaWii, conoordiae 
viiiaila disrapiL Ne<ine aeto , scnbil ad HfiriDOlauni Barlunini ( Lib. s. Toi. 141^ ) putare ţam- 
ţaam tolumuM . Bermolaum atjue Uantliam ob id fortaa miant vet este vel fore eonfuatto» 
faod altet ijuidtm Artstoieli fatrere potiai mdeatitr. al/er vero Plaloai. Sam in todrm verila- 
tis virlulisguf cnllu tamnt anum , ia i/uo Plato , ei AriUotilei nou eue nnam hm poinernnl. 
Perqt itoqae latiaissime el Allite Barbare, al^ae, ut eoepttii , Altieam Ăristoielea a din- 
Iarna barbarie tlrenue eindiea- eya vero Ptaloaem aatlram a teihea ^uadam obUvioac oet 
ioamo pro tiribas exetlo. 

(41) Io litleris ad CuHtiialeoi Papienscm ( Lib. IU. t 7S. ) ee antiqiiiMiaium Hediceae 
genlis aluiQiiaai ountiDal , H aJlbi (Lib. II. C IM. ) slniiulot ex eadem itluslriajma stnie 
patruaos sic rec-^uel . Primam tumaiumque inter atrieu tacâm patroni tib* pendieant, Mofnm 
Cotmui : ff«riH C<Mm filii , mi prarnantes , Peiraa , al^at Joanntt : gemimi ţuwţwe Pelrt 
nali, Magant Lautenliut, el inelgtut Jalianai: Uei laarentii tiberi, Magnasimat Petrut , 
Joaaaei Cardinalii p'.ariaum oentrandat, Jultanas egreta iadote praeditaf- ae ne in lan- 
sam ănfuloram laadei prote^uar , ana Metlieet omnet. commani laude eompleetar , Cea at 
hetoirtun. Ipti Mcdices alJqiiaiiilo oalalilia l'laloitic tolevini pompa celeltiarunl , raaviiio opi- 
paro , eoarocalo doctonim coelii, cui DOSler wmper ialeretal. S^moiics iis in epQlis liahiti , 
nwtmOm in prulcHOnenis , Plstonis coitvtvlo ab Ipso praefliis. Franciseut eliam tiandiniat 
Seailbitacan Plaloais festuni ia Urbe Florenlia suiş umpllbus, ac Regio promit appanlu 
oMmam diotiu a ficiau ( Ui). IV. L S}. ) De IwiuHWli tsavivu» fiM cginus in Specia. 



ao6 



AD FICINl VITAM 



Litefal. Flofent- ( T- 1>. p. &S. seqq.) Idcirto Lanrenlius Mcdicois Plalunis e£iiHiem hac e Grae- 
ria Irasfererdani ruracerat, quac iii tioriani Mitsaci dislrselioDC , uU adservabaUir , a cekbef- 
timo Th. Paeliio AslroiivniUc in Pisdoa Academia Profesore comparau (uit. (lujus nemlnlt 
Sie. Vahrius io Vila Laur. Medicei hÎE verlKs: Foit errlr laurfiUiai adeo eetuifatit amOitr, 
ut tiaUa re mt^is caţtttlur. Platoms imagine- dtu nuUum^ut ătuderaetr^. Hatie tandem 
iH ipsit Academiae ruiitis repettam fdvw a Sieroni/mo /totâo Pittorieati atf.epiuti , fnuliv 
exJMtijfil , ut MaxiUium dietfttem audtei , tma^ue tumma ttmţer ia ifettetatione kabnt. 

. (tS) Ef)p< LiU 1. ful. '0. Dti loUas aeterm ^ua4aM moda munere modo moftaUum bo- 
norum miiime eupidat iUM . fic. 

(43) In Epiit. Ad Pelruai Leoiem ( Lib. 8. l47.) A. l48S. srripla: Tu iţuid^m aptabat 
hit tandem padU , mutioi BippMratU (ibfui nu latinM fffefft : eqo aiUem Plotino mol al>- 
taiuic, medicim eogor , nou Jam iattrpretari , tfd aţfere ele. ViJ. Epictoh): a<I TliOmam V.t- 
loriiun 31. H mX Anioaiuai Caniaiawim 34. iu (|iubiu rnltnnţoi re^dit car taoi freqaeater mtAU 
cim« ac muicje studia misncat. 

(tt) Ad aapentiiloncni Kiciaus aliquando praclivior, el Asirulogids vanilatibux aidtirrlm 
fiiit. Ntidiuiniqiiam almlebilur divinae «cripturae otaculis, cajos quideai rd ■pec-linian om-ur- 
niDl hi Ep. ail âiilum (V. Pool. (Ub. VI. Toi. 115.) el ia prouaoiio ad Janbliehuni ( Lib. IX. 
r. ISO.) ad Jo. Medicem , cui aupreiaiim Ponliticatum nondum lacriR lailiak», el adtuio pnero . 
damliiM reCeft fatiUta Jtvmt ia vita Leows X. lib. I. dine mirjin iiemini videatur, si apad 
iHoOeenlkim Vlll.Puntilicein baeraseos, rel ipsiiLi fade Mărise criinina fu^ril hsioHlaliK. Amlco> 
rui> tanteii, m p;aroi>ovuiB suorum opera, e quibiu prampue Sermolaum Barbaram , Âato- 
nium Calderinitim , Frâne. Sodrruiam Epiioopuni VoUlernauni , Aiinaiduiu Vruaam Arcb. 
Flofenliauin . el Marcam Cârd. O.'Marâ ditamlal, haw: aispkioMin oi ejos animo Miottcr 
dimoviMe bruni ^ unde Puntific» graliam iniissc tnlis ci Hermolaos Barbanis iu lîNeris ad rum 
Itdtnae dalis K.1I. SexUl. A. liuo. ( Lib. X. f. 168. ) Qmtd r«y«t, wt ^eaadmedim Ta nu 
iha , Ha tyo te Vieario ejus eommendem : Mato , id me nou sotam fteitte , veram etiam tt 
animo ditig^ntivt , ar suepius feetsie. AItpif ni hoe veritaaum tuf jnleîUqtK , respondU , per 
tgUrenfÎMM îtttiof , ^aominiu buc le areenerel : malta de te nuliiimnt Ponlifcs honerifieen- 
Aifitac loeuta* , in tcmiealia tna permantt vidtndi te apiid m. Qnod juitlem, ii fatarum aii- 
^tiaada ttt, apto, ut ia UfOtionit meae tempus eadat. 

{4S) SeoetauBi, ac na saepias quaesivit Maisilius, se<l musis semper comilanlibns , quas 

iMum iţtoqtK ittticari vuluit. 1'r.iediis a Mcdicib«B «ibi donalis ila utebalur . ui deliciiţ rarsli- 

hiis, soAvilMsqne tmieoruiD colloquiia animuio relircret. HajaiKis, Olanus.el Care^ianus ager, 

monaqne Vcdiins plurimos ingeoLj ejm (ructm prolulenut : Seee$ti ( ambii ad Benurdum Uen* 

bum ( L. V. (. lOO.) nauit Seplemhiiat iu moiUem Ceianamnotlrum procut aiurit, remtieudx 

iiM poliut iutendaadi tuim gratia : nam toitludo pMataphaaliiut non Mw reiaism meatiâ. 

fMH inteulio eue tt setei, ef deiet. Klad Peirnra Nerum (Lib. VIL f. M».) Abeur me Jam 

af> urte diutitts, al opinor , una cum aht» notirit el ipte eonfUfreris. tvA devne eou^ue.ri. Ham- 

r^uam eaimmtnHt aitum ah Academia, guam cum ai urU abttm. Urbana tfuidem a tobit 

taepe nte diUrahunl, rutiiea rero rtitUnuai. Kt tu K|i. a'l Liuf. Me-tireoi (L. X. I. (. 30.; Quam 

t<^ ac la naprr in a^ro Categio multa de (rAknate uUra etttoque ditpalariuemus. tandem in 

\§enteaUam eamâtm duet ralioue eonremmut, uU iu mmu guasdam taUanex guod felieitat 

in volmilalit potiuA, qtktm iauHeeliu aelu con$ittal, tnilUiter incetiitii. Plaeuil aatem liM, ui 

Iu diipulaliouern iltam eormnibus, tgo ulata oratioae eonicriberem. Tu jim eUyanti patmalt 

tuum offieium implrviUi , ry» ii/ilur nune adtpirautf. Deo muaus menm exte^uar giiam bre- 

•^uime. UiK qiKhiue periiM AiiQdi Polilnni EpisioU ad UaRiilium ( Lib. .X. p. 3!>4. edKfrtn. 

DaNieeiL IS4). 8, ] ^aa iliuni io Villaio sasm Fenilanuiai innlanl: Tu vtlîm, ţuauda Care. 

Vamim tuum Sextili mrnie mutis aestuat . tuteutum /ioc noUrum Fesuiaaum ne faUidiat. 

Mmium enim kdc aţaarvm babemus, ut in eauoaUe minimum tata , eeaioeerfe num^uam de- 

titiuimur. Tum miluţa ipta devia . fnum pene media iţtaa deitletcat , Mam lamen aeâtimare 



ADNOTATIONIiS'. 



ao7 



f'loreitlMm piUtit. El quum »( ia froximo ctMfitM maxima , t€m/>er a^tut mt lamen soţi. 
imiio nt mera, tfaalem prttfetjo ttecssiu amat: ati poterii atUern dapliri jţM, aam Mgpiut f 
QMtntU tM» me Pută înviat improtiuu ohrpfns , extraeltauftit de lalrira A^ua dvcit e<l 
rMmAur, ţKaUn mtli , fragi ifaitiem , sei rt 5cilam. ptenamqae ittmper Juruitdi itrmomt 
rt jDCi. Tu lamf» ad mt poHat , mu emm jkJui Are evfnMba , Mei (vrtaue »ti meHiu, turn 
de vini ^tudfin ptdmi mm Pico fnoţue valdt rnilenderim. Ooitsal. PMnl Efi. Lib, IX', 
fol. 15?. 

H6) Bfrnardat OrkcHarin fmUi, ac Jacolue ffitfrri S(roai 6\iati, Hiiilorleta nuigni 
nomlois, laccnto rixtl XV. de ipiu iduIU protulimits in gţieciniia. Lillerat Fior. ( II. p. 77, 
•eqq.) quibiv nddeailuiii Antonii Frttiuini Varchieniîi leMImoiilum, qni in nuncupAloria Epistola 
ail Pa/tanUm Oritfthriuin ptAemivn Poliriancae ««rsioni Ilislorlaruai Herodoil Flormliac apnd 
JunctAs ISi;. in 8. tiaec liaM: Sfa fiium praeterifis dietat ad amptitsimet ăt tont rtgfat 
aedts tvat, masa Nicolili Anselil Btteiitentit viri docliutmi, IJpH Deeadiu a D«mafdo Pa- 
Inr tuo taslifalM fHitum veni eh:, et iiiferius de ipso Bernardo addll: Quit ittt in uri- 
l^ndo facundior ? fvu in re ^erenda , vet publica , »ei prhata pndeittiffr , iri fitre 
optim» Pttras Medieet , ifui erai ioyeaioram aeefrimut pensitator , H jndtx , HUm $i6i in 
ymnm aduiveril. VntXtm Pauflat Cortettns (n libro 4c Csnlinalalu Lib. II p. 136. vocal 
Bernanbta Atiricellarttim hominem ditertum . et in iyncĂroaien hiitoria terittnda pru- 
denlem. 

(43) Dt Jq. Cenaeeio menlioiwia Tecii ItentdictM Varthiut Ub. V. illitor. tub Anu. 
tS37. sub anno vero IS38. auus et Oece«nvlri3 Libcrtiilis, ac Podj Refp. Flotccilfaue conser- 
TBtotibi». 

(48) Bindaeriat fticăiulnniti , Fleini, ac Polilimi dfscfp'tlus tnulliplid erdiltlioae clnn^t. 
IIImid winim nobitem , ae tittrratvm appellftt fleint» Ub, XI, Epislo). In ejusdeia libto de Sole 
Ad MagUBiotuni Petrum MedJMni l'loT«nf(ae Impmeo per .Ani. Miscoininluin A. t19î, CsUlo- 
goB llciiil opemni ocnirrit, ab ipso Recasiilaiio ooncinn-itiis , miţsuupic ^AGre^riam Atesan- 
drinum doo obiKuri notninls meilicuin. Hdnns Valorw sciibcns A. M^:. h»ec Itabel: Sed rx 
longa infirmitate jam salis frelle c9nv«lin, vidtlirei aspirante Beo. nrmo ttro hn^i lant/ucrit 
isedia taiiijit mihi leearit , fnitin llindaeeius Her/isotanas fnmHiaris noittr , vfr eerlt naiara 
^eneroiiitimiis , virtale prokHisiimui , opeta o/jiciotiisimiis: Mc iorpr me tjwnte sua , utepe 
eiiatH (ao nomine itdiiiavH. Si^nifieaeil praeterea te 104 Mere ^aamphrimim. ffane igHnr 
tH primit ama , mi Vator. Franc. Caltaoetis a Diaceelu Inbc BindMCio Libios suos De amort 
dICMH. 

(49) Coimus Paelhit Leoni» .V. N«pos, vivido pratdilus tngcnio , gT.ief« , elbKne petfHG- 
shmis bonorifieas pro sua Hcp. lejallones obill «1 Wlovicum MI. Francorum Rejem, ad Ma- 
xhnliaMiD Imperal&rcin , el ad INspaniatum Re^m. Aneliaie delnde Ecdniae Eph-sopi» 
iMuaciBtur. Hax, aitrKi virlelic«-l i%o8. a<1 noreniinam sedera transhlss, Haiimum Tyrinm , 
Plalonicae sectae philusopbani . « graeco io lalinam scHItsbne verlil. Dere»tl «ense Apritis 
A. ists. Vili, l/^MI. in llBl. SacT. Tom. I. Jti Eplseop. Atrel. Siyrium ht Florenl. scri- 
pior. iiolUla, 

(50) Jo. Pieitf Mîraii<liila dînni prorsiis injenii rir, ooţnoroine Pboenix appellalus est, 
qnod in eum Dii sui;«fi , supra famltiac «larilaicm , omnls cofporls, »t(fie MJmi vel ratissiiui 
dona «ontalerifll. Hira enim altitudine sabUiii las«nii, decora facie. leclissimisque morlbus . 
et iiicomparstrili , qanm dispnlaret , aul scrlberet , bcunifia , oimus ml sa«culi sapienles in sui 
admiraiioneo) rapuii Gvecssit î3. aelatîs anno, «o die laia celebri, (pinio postea It.ili»e ma- 
time fiiiwsl'», qi*j Caroliw C,\\\int Rex VIII. FlorcntJ.im es( injjressus. TumulaitB Tuil Oorenliae 
in a«te D, Hnrei Fralrum Praedicatonim , et ad ejii» tumnlniD s©li»cns tmcripl», fuse auclO' 
rem babd Uerrtd'm Stroiiam, a4pO!iita poiflmaduin ftilt : 

lo«nne4 iacei hie Mirandvta cariera norrnt — et Tegn et Gcn^es forsan el Antipodet. 
Vid JurriTM fli Elgj. p. 76. (pecin. Hi«or. LHiefar. Fior. ( T. If. p, 4' « alibi. ) 



ao8 



AD FICINI VITAM 



(SI) Prune. DiMcttut tutn A. It66. &it IS- Novenhm ManiliJ discipiilm , Plalonicam 
nillOMphiani niriOcc eicoluiL Obi)t A. 1513. aet- 5S. cujui plora babenat opera, qtaa in 
uiiitii coltecta, praeeaale ejos vita ab f.uphnMnv Lipinio conscripta, proditnini Ba«il«ac per 
Htariaia Pemam A- I SitS. fol cum h >c litulu Optra omah Franeixi Catunri Diarcttii, Patritii 
Ftorenlini , Phitotiphi iummi , nane primum in luetm edita, ia qiiiiai prntitr mullijuyam in 
omni P/tthsaphiae jtittre itoclfinam, et pitiatf.m Arademcorum i}uo<pu cvm Feripafetieii eon- 
tfiUMM, el [lutd d no'fis i^'/enut deuderatiim fuit) tttroruaque eun Chriitiana Religiont 
eonpenitntiam in p'ensijMC dijofUiHt U'ttr eradtliu deprehendere palerii. 

{SI) \jsU IV. P- M. sratiam stui';»; aiictipiri , hitet inter alin ipsi aitManditui Epp. 
Lib- VI. fol. IIS. ffîe omnti ChriUiaiMrtim poputi pnelaaiabanl : ^imoai ett iUel eia tom 
faeiU lAUmptrant ttementa. cai udera pirfal. liic est profecto Ujilimus ilU CteauMlfstim 
ChriHi Viearius , fiu claviiat ateeptii a Chritto , ttalulis ai to lemporilnis , Jaai Plaloaitfue 
oUia etaudit — Xţ/tliii tuMmit tkcoloţiae P.ioemx , exeehat Palladis arca ante alioi paa- 
âdeai dieinum iH oracviuat in tinjaiii eonsuUt — Caalaie Xytlo canticum novum. Vid. «IJan 
Epp. Lib. VI. r MS. Lit). IX. r 15». 

(S>) Sfriji [ MJriitit siinl vurbj ăi llsluriim Epp Lib. 8 p. ISI. cont Lib. IV p. Sî.J 
Mathiam inirictiim Paiaoaiat Regcm praaeiilian aMram deăderare, ţasd et tu wtldt dtti- 
deret , atiique aoniiaUi , Platonieae meatii ejp tie a a da c gratia, Rogat , ti mintis iptc oemra 
volean , ut aliqaeia taltem mUtan ai vet mearam . qui iittiro hif. in re tatis dttidfria fa- 
cial. Eg9 vera eurabo pro viriius , ui ad ou SeSMiiuat { Se. Silviim^ ) noster amiiiaut 
aeetdal , aut si per oeeapatieiies stiat ipse nta pouit , iler ad vai marum alias aijal. Kt 
wCTQ palriai mutare wUs miram faerit, siee matationem prohibeai Satumut in A^uaria 
Mobit oicendini — Seu velei aliqais yenias — tive eorpattulum ineptum iabariias impedial 
Her, tea meat eontemptaliom seurper iotejUa juiescere Juieat. K% Epistulâ vero ;i<l ipsum Rcgem 
A. IM9. die kexio Februar. etaraU, PhUippum Valarium ăi soi vices iu iljitere sjbailneiHlas, 
eipediisie. colligiltir, (Lib. X. fol. I5S. ) 

(54) Medicus fuil insif^ii^, sel Aslrolojicae vanîlali, ut «a fer^mt (empon, nimiitm d«> 
Aitw; quQin subiMe mofli.s periculum ( vi). Itie. Reataeram EI03. hV 8. ) iu a([ui porlendt ex 
asiris praesa^rel Fluronliam , a Laureulii) McJice , supremi vilclulifie Imlalo accilus . exllialj 
ob ejus martem furore correptus, prasceps in proxiinae Caf'^ao Villae puieum, eponta , ao 
inlata vi, incerlum, djtas, blali merfus «iţiui p«riit. Vid. niAam supra 1. 

;5&) Yiă. Seipianem Admiratam iliitor. Fli>r. fTom. i. p. 3S7.} Path Vitelli eondolio a 
Fireate, et C itietst nitle con dipeni lormenii rigidameale etamnato, benche non *e yti 
fvoe msi eavato di baeea cota , eke ^ preţiadicitue , fa ii di itjutaK , clie fu ii prima 
fioriio di OUobre, aella joJla det baîtatoia decapitata; nel qual giorna. et hora medetima 
Martilio Fi ino , cbitiritsiino lame deUa Platonica fUfitOfla, et oraamento noa piecolo detla pa- 
tria n«, iit Carf^p taa ViUa mo'M pretso detla Cilld , dap9 una piecola fcbretia, haoeado 
,yiâ piate it seltaalesimo aano dctta sua eid, da faesta vila ti dipa/U, came se ad un hora 
MCdesima ci Aiv^sse it caso notuto inttynare ptr qaanta dtatrta wia gii haoaăm guerrieri . 
baneki ia maghiar fortuna eoVoeati , dalii amatori ddU taert Mate alia morte cam- 
■WUMtf. 

(55) febre exttinetat est, ui habel Hie. Reutnerui ( tn EloS- elaror. ViroT. 11. 7.) in Vilfa 
Md Caregiana. in guam aliat tterdere.ofiojae Utttrario animam reereare suum eonsueverat. 
Hononfiee tiuMutalus fuit ia Ercleaa fhrenliae principe. Fallilur tameii laud. Rensnern* I. c- 
^■■xt ieplaagenario prorccliorem cum fatis cessisse Iradal. Si cnim pracslAnlissimoriiai virorom 
Joanait Cortii , Auierli Miraţi, Hatatit Atexaadri , Beariei fVkarioai, J. A. Fabrieii, J. 
F. Badaei , L. £. Du-Pinii aliorumtpic auclotilalciD seruliA. 1^99. Marsilium evila iDigrasse 
Amidib, anniiai a:lati« 66. hnlum allt^iso palcL Boistardat ( in Icoii. viri». P, I. IS$,] qui 
JH|vemum dieoi euia cvpteviste A. liSl. aetalis ^l. refed . el Mitron. Cardanat, qui 80. m- 

tatii anoo iUvtii decessitie vuit, uoUaM Fabriâo aj Trithtmiam de icript. Eccles. y. 3l|. 



ADNOTATIOKES 

la JaeoH U Ua^. Bîbliolbeca Mcra (Tuoi. II. p. 7>». edilion. Parte. 193».} iiâam obtluc 
dintur A. •«»■ 

,($7) Po&t ejus [mwtcm , FlofeuUiue tturaa 8(»(aiiique , luiji» bene de liUttis oteriti ae- 
■«Un AiisM , p4>Bi ^-M^ cjus luataurea prutoine, uu« cum ui£e<{ueaU carmiae adpotita io 

fv hasfKs, hic eti Maitilm topliiiu pata, 
fUit»«icsm fM ttoqma, evipa Umporvm , 
SUe oirvUim iUcUrans, tt AUtcum dtcvt 
Scrvaas, lalio daUt. fores prinitt sacrat 
fltvtno 0pe/Uni meniu actvs aifmae. 
V^xil baUit oale, Couai mvitefe, 
Ufri^e Medici «i-nc rcvixit pUUco. 

«. f. q. r. 

Am 13M. 

;^S}.HHfM:^ ţaliliaiii nomiiic a^lTerl Jonut in Elogiis .TÎrOraai illgitrliui , uU «l baec 

iDCerii. 
M«ret, ageitivM, meue, topkiae^u ttpvlta at 
Lfiet ^c, Cf!» magm corpQie ilersiUi. 
Aliud. 
Jbc4l.,,ilţf«ni(|i, ffKMi, sopUiamţtc svpraum, 
Vit vno dicam nominel Maruiivt- 
,1 Audreac Daclii. 

fiiţe itiViţf ,<(f, mi^Hi sacrpm ţnt dofma Ptetomt, 

Mtuutm ptUriae itadidit , rt latio. 
Exseeiai lellvs, eatUtla spirilvs oraş, ' 

Piva ttft ţt Ut/am (ema pfflvfijoe teiut. 
Lalomi. 
Sie, bic MamliM uvUssimvs iile Acrmi 
>i pi^iMiM Avionm (vxqet dtcmqtx iaal. 

i* kfW «ven(<i fw ctaetit coqiore dota : 
^. ilintfi-mt.otatiil, sed ma^is cxtreil. 

■ifitfiix .tfi^m hac purea (am» al anţvttm m»* , 
hi tanKH hote poliet , tfctm rrpUl, «riâ erit. 
KiMU(-«t iUvA Juiii Ciu^rij Scaligcri -. 
ti^lKta atfiav, *t cafU'in ltii,to ţri taq>e fuiAi, 

Spira in ut rari {lamina pern boiă. 
,ţar tatii TfCfia .«i, Itr tnagni citit olfmpi , 
Ter MMCijit gremitsnt pwUrtt reeepla Jki. 
Qi/vi/i (Jini cs attrii'- dit'i moaimenta Platcnit 
Qvtm copil . ^1 nvnt te tfvrtn Javis acta ctffMf. 
Ui .«^ in boc eradilo Joaiiaa i^Qnii Comniciitatiolo illustrando nihil omitUmui . prafe- 
teuda ^um s«nl, quae de Ficiiii apparilw^i! po^l omlflDi^ iU^tt«re CikI. Bar«nie cnaiunUir 
rin Aanal-.TVl A. K\l. (V. p. \1\. edil. (V)lomeiis. Ana. \6.t^,) Jlutdiiiexpiorata,.ia<:ftH., re- 
ftrav , wt (put cot^fturiam «tadiloium riroram Mimat asse/ltone firmata , imc ei a r4/ifio- 
M mrit adpopaliun procojidane t^rpe aorraia. Eyovrro, a^uo itcttpi , awtotcm proferam, 
^tmpe itUt^rrimit {idei ciraw, Uicluelcm Urrcaliuu S. R. S. EnUonUtiita ^praiitaU m- 
^«a , o/fiif doclfitut tpttlafUM. ipu tnim aarravU.de avo tua.Mutem qw.ipu nommt 
fWMTwp^lo, Mlclkaele ll«rrjlo .u»i«re,cai cam MarifUfi fidao , noMituni iK^enii mro, 
4«ffA<t iitttrtideM amitUiae t«uinHuda, porta el autta Pkihiophidi {ocuUalitmi . ia ^utin4 

2f 



V>. 




AD FICINI VrTAM 



flirionem amSa asteelabaHiar auctoreia. Kceidil autfm a/i^ando , ut a mort, fint/ffitin poit 
otifam taprrsil Âamni, ex tjasdfm Ptatouit tenUalia, ttd non sine lamen trepidatione de- 
dueerem, ^ae htaitia Cinitiaaae fidei sacramentis saţfutcienda nseta : eo emm argamento 
exftat fjtttd<n Karsilii ad ijuum Michaetem Mercatum erudita faidem Epistola ( Lib. I. f 
t. t.) de anim, tt Dd immarttUUate. Quum vero inter ditsrreBdaoi eorum progttita lon- 
yius fuiutt ditpuiado, mir ad ealeem perduelam Uh elautervul coroUario, ut Juneta simut 
dextra ptcti fuenal , uter eorum ex hac vila prior deeedftet ( si Ueeret ) atierum de tdttriui 
tHae ttaitt reddem eerfiorem. Qaihis int/r te eonoenlis, ambo juraţi ah invittm diseosere. 
tnteriapso autem haad brevi tempor'u spatio , evenit , ut qaum summo mane idem MickaiU 
tenior ia phihtophieis tpeeulationibus HgiJaret, es inopiaato strepilum veloeiter etnrentit 
e^ui, eiusdem^ne ad ottium domus earsnm sistenlis , audirfi, vocemque simut MarsiSi eUtmoH' 
tis: O Mirhaei, o Xichaei, vera, vera sunt iUa. Ad rocem amiei Miehael admiram, ăstur- 
feus, feRestramque apmens , quem auditral , vidil post tetga , ad curtum iterum ario eţafi 
candido, canditatum prosecutus est eum voce, Martitium, MarsiUum invocans; proseeMut tt 
oeuHs , ted a^ eis eranuit. Sie ipte novi easus stupore affeetus , quid de Marsilio Ficia» «• 
set, soUcitius perqairenduiH euravit {deqeiat itte Florenliae. tibi diem eiautit extremm') 
invenit^ae eitmdem iUa ipta hora deţunetuw , yuii e« modo aadituâ et visus est uM. HadcfliB 
Baronii verba. Mihi icm narrassc sufticiat, qtiidtpiid cjus est aequo Lectori judicandam nAia- 
ifoa. Plura isliuEinodi cxcnipla receiiscQliir iu CI, Jo. Frideriă Majeri Proţ[raiDiiiate de pacto 
adpaiitioiiis post morlcis , Jo. Alherti Fabricii dissertalloni inaugurali <l« rccordaliono ani* 
mac bamanac poU fata supcrstitis subjoucto , obi etiam de mortalitate bujus geatas paclonim 
ex iflsUltilo disputnlur. 

Dmique brevem OMNiVM ejiB OPERVM, fia^ilcae duobus Voluminibus in fo), A. isfil . «di> 
lorum, notiliam (tanut, excq>tis rersioiubus Platonis, et Plolini, qiue in Us noa coatiaeotOT. 
Ia priiDO itaqua habentur 



I. De Retigione Chrittiana , et /Idei pietate 
tiier, — Vid. notam supra a. II. 

II. Theoto^a Platomca; de immortatitate n- 
dcbeet animorum , ac aeterna felicitate 
lib. 18.— Vid. not. n. 26. Prodtil primum 
Florenliae )46i. fu), el Parisiis 15S9. b. 

tll. /4 Spiaolat PauH Apostoli ammenlaria, 
ft adscettsas in iertium Caelum ad Paul' 
lum inteUigendtim. — Nihîl aliud rcvcra 
cootinet, qnam expltcationeni triam prio- 
nim Capitum, et partem quartae Epi^lae 
ad Rom. 

Pracdicalionts, auteonciones Manitii, vide licet. 

IV. De quinque panibut. Lueae IX. 

V. De Uto Paulii ad Cohst. Si consurrexistis 
eum Cristo. 

VI De duohut (liscipalis euntiius in Emaus. 

VII. De UAoribu» ae aerumnit D. PautU 
ApotXoS. ' 

VIII. De Pastione Domini. 

IX. De siella .Va^rum , eujus dădu petve- 
nerunl ad Regem Israelis Jaa nalum. 

X. De Cttntieo Siineonit , ae vera fidttium 
p*e<. 



XI. De erealione rerum. 

XII. De rita UM IU. nempe sana, Ungă, «t 
caettsli. 

Florentina cditio princeps liunc prseseJert ti- 
tulum Marsilii Fieini liher de vHa. laipres- 
ii/ ex arehetypo Anlonius Mitcominus Floţ. 
A. 1489. Ierlio nonas Deeembris in 4. Pnw- 
ccdil tabula Capitnm, qii.-iesuDl 36. Exinde 
Pruoemiaiii k^iUit ad maynanimum lauren- 
tium Medieem patriae servatorem, in quo 
baec notanda sanl-.Jamdiu igitar sui PI»' 
tone satutaiem animorum exereui Mcdici- 
tiam. Quanâo , post Ubronirn omnium ejus 
interpretalionen , mox decern al^ue octo 
de animorum immorfalitate libros , et ae- 
terna foelicHate eomposui , ita pro eiribut 
patri meo Medici satitfaeiens. Medico vera 
patri salis deinde ţaeicndum patans, Ubrtm 
de litlcralorum valeludinc curanda eompo- 
sui, Desideratant praetercâ poit haee ha- 
mines litterati, non iantum bene ifttandeqae 
vivete , sed etiam bene ralcntet din rtfe- 
re. Bis er^ deinde librum de vita lonja 
dedi. Diffidehant autem Medieinit , dffiu 



ADNOTATIONES 



aii 



rene4as tu re fanta terremt , Adjunxi li- 
bnm de tita , turn valida , turn longa m- 
titm ecmparanda , vi ei ipi.o mundi eor- 
por€ tivo, vila ţaaedaat vcgelhr in efirptu 
mttram , fawj qaaddtm mundi mfmtnim. 
vetiit ti viu , fropugartfar. 
tifndae sunt Epîttotae «•! amicus aaai «xa- 
ratae, qaae <>iQ(;ul[sopusculis (jr»cmiltaittur, 
ia quonm fuie occunil Epigranioiu Amerigi 
Coriinil. 
Dt tripliei vila , furm, Ti Fkiae , UheUitm 

Compoiilum in lucfm milUrr docte paras, 
tmprimrre boc doelut, fraluiqae Valorius ullro 

Caravit , Joctit pabuUi grota ririt. 
Tren/ue Petri, iiînîqve Cana, euru>rv( Amerigui, 

Cfinlenitent morsiti ptUere gais/fur. fen*. 

6«ciiu liwfual bace opincuh Argeotoratl 1511. 

4. V«oeUis IS84. 4. e( aUbi: Italice vero 

««rsa, VeneliU isţs. 8. pfinus liber cao 

m\xi icparatim prodiii curante C' Pichnlo 

Uasileae 1S69. 8. 

XIII. ApUo^ay in fu« d* JMkina Attrolo- 

gica, Vila mundi, el de Mayit Chrisiam 

talutOKti^ a^fUT. Ilaec apologia scpsra- 

tiin iinprcssa TuiI Veaetiis >408, fol. pa^ 3. 

ilV. Quod nreetsaria til ad filam treurilai, 

tran^mUitai^ue animi. 
VV. Epidemiamm aulîdalut, lateiam honae 
raletudiRis continent. Vi<l. nolatn n. ti. 
ilierooymus Riccriis, cx Italica lingua, qiia 
scriplniu fuerat opustuluin Laliu« vortil Ba- 
EJlrae 1S33. el ana aiin libro de vila, pni- 
dîil Ltijplutii t«S7. in llt. 
XVI. epistolaram Libri XII. Vendiis l49S. 
(bl. Nxrimbergae Us?. >. ilM Italicaede- 
dil linffuae Felix Fluliiiociai SeoeaiU, edl- 
dilifie f'ettariae it4ti. Idem Fiffttucrjtis 
Lilluani Ficiui versioneiR Phedri , s«u dia- 
ioţi de ptUcro Platonis Italic^ni (ecil, edi- 
dtlquc Konuc 1S4<. perFranc Piitdaiien- 
seio, 3. 
WU. Dialogui inter Dtam . et Atumam tkt«- 
lofieus. 

XVIII. De dmno furort. 

XIX. Df fetidlate. 

XX. Oraţia ad Deum theelo^ea. 
iWI. Quaeitiones ijaiit^ue de mente. 

JCXII. Compendium PUUonkae Thtolffgiat. 
[XXIII. Dialoţu.1 inler Paullum , et animam , 
^od ad Deum ttou aduendalur unt Ot». 



XXIV. Sshotietioad Mlum contra barbarot. 

XXV. Oralio una de laudtbus phHoiopltiae,et 
altera de (aadibat mediditat. 

X'tVI. De Phdewpkia Platvnica. 
XXVII Vila PlalOHit. 

XXVIII. Apologia dr moribut Platoni*. 

XXIX. Oisputatio contra Judiâa iitrotoţoi um- 

XXX. De instiltUione Principii. 

XXXI. Oralio Chislatni Greşit ad Pettorem 
Sijtum Pont. Separatim iinpressa Kiil Ba- 
Gileae l&i9. 

XXXII. Otaeulum A/pAOHSi Sefit ad Reţfm 
Ferdinandaai , inler ittot ^idem angelica 
linyua pronaneiatum, deinde rero in iama 
nam a .Martilio Irauilalum. 

XXXIII. Orphiea comparaţia talii ad Deum . 
ai^e deelaralio idearnm. 

XXXIV. Philotopkica principii inttltulio. 

XXXV. De Chrittianae legii dirimiett. 

XXXVI. De PlatOttteortm roiiteapltitionibn*. 

XXXVII. Oralio de rharilatt kahtta in CoUe- 
^0 Caaonieorum Fhreniinonim a/l populam. 

XXXVIII. De adoratione ditinae virfuiit. 

XXXIX. Apohfi de eolitpl'^le. I 
XL. Kxeerpla ex Proclo ia Remp. Pilonii. 
XU. Apologia in Iiirum luam de ivie et tu- 

mine. 
XLII. Oraţia ad Catolum Xagnum Catlorum 

Begem. 
XUtI. De proridtntia, mttiehiiis remedtiiţM j 

mghrum. 
XUV. Oe sole liber unat aiUgorieut et ana- 

gogieut. Floreatiae t49I. 
XLV. De lamiae Uber unut. 
Xl.Vl. De t-oiuptate Liber unu» YtnelHs.Wy}. 

GaUica Inijua veru» ed mm hor. (itulu i 

De I' huuesle Anour , tr»Iuit par Goi. I* 

Fene de Ia Uodeik Paris lăTS. 8. 
Allero TOluniinc linei: exhibeiilur. 
I. DiOHftii Areopagilae Iramtatio, una cum 

suit argumtnlis. Coloniac 1SJ6. d Venelib 

Gr. et Lat. ISÎS. S. 

II. A Phtonem ffWfme. tea argumenta, eom- 
meittaria. eoBeâonea *t annotaHaaet. 

III. /n Plotini Hbrot M. de rebus pAUosophi. 
cil afqumenta. guibut tola ejiu pbilosophia 
comprehendilar. 

IV. Kxpoiilio Priseiani , et MartilH in Theo- 
phratlum , de tetitu . phaidatia , rf inlel- 
Uctu. 



'U* 



AD FICINI VITAM 



V. Mereurii Trisme^tti PotmciH/er dt poie- 
stale M sapimia Dti , Htm Atclepiiu de 
toftuta(€ Dri. 

VI. AUtfnagoras Mhfiâattn di Retitfrtrihnt 

VII. Jamblidiui de tjsteriit. 

VIII. FrorlHi dr anima, et Dtiei^»t,$«cri- 
ficio iteu el magia. 

IX. Forphgriuidt Bhinit at^ue DaăaoăiSMt. 

X. Sţnetiui de tomaiu. 

XI. fuUui de Doemonibus. 

XII. Thfophraslu.f de anima , ptuiriatia , et 
inleUtcHicum Priuiani, et ManUi expo- 
tilioite. 

XIII. Aldmut de doctrina Plalomt. 

XIV. &peuâppat de Ptatoni» defiaitkmiims. 

XV. PglAa^rae aurea verba, tt tţaMt. 

XVI. Xenoetafet de morte, ţwlR A&eUiti 
S&craiieo alii Mbmint. 

] XVII. MarsUii tif/fr de rdvpiate- 
XVIII. SenUntiae pvlrherrimae euia mallatltm 
renim defiitilioui/ms , ex Fiânt operihu 
nUectae , et secaadum ordinem at/ihabeti 
diaributae. CHcrurn opera liaec prodiitse 
etiam Veneliis A, istr>. Batileae 1561. 
liîS. et Paris. I6tl. «mslal- 
la prDlegomeoisprnen)L<i«isnr)3|tnil1c8c Daniis 
Allgticrii edilionl Roienliiiâe Km. 14SI. 

■■ . fol. cum Conimenivio Chrtslophori LMidInl 
l*(tiliir Isline el ilalic«: Măruţii Fieini. 
ftoretaia Jamditt moeaa,se<t fandemtatta 
Danii tuo Atigherio , pott duo ferme sae- 
• euta Jam redirivo, ac deaiţiie eoniuto 
eonfretulalur, 
(testat ui (t«lil)rb<ţDo<i<ie TirJiii INEDITIS nw- 
nifail dissersimis. NimirtiiD in Epistola tui 
AnQctom Poliliaoum Epistolar. Ub. I. Toi. '. 

'"I. Se Theonis Sagmaei Mahematiea io iM- 
liRinn Iranstulis5« Kcrmonem referi, jthgâo- 
gnemiam^rue, el Oeconomira eompomiise. 
II. Meminit qooque |>asitRi CommtntarH stii 
i» Pttttmîs Philebvm de mmmc boit» ela- 
boraU, qaem A. i4S9. dle n. Iun. In lit- 
lerfs ad Miirlimim Iţra&îiiin Epist. ( Ml>. 9. 
M. 100. JiKin'Jam prorsus alK Ol iKaiD, teribil 
t*(l«m ifmul ffcrmiam ia Ptatonit Phat- 
dnm ulrmiHinc se lraduxts»c tnmclatis. tisec 
Itermiae verîio poslea in Lucae llol^tenii 
BiUiodiecam migravH, qttocl indet tfSS. 
ejai, HorfaofiaiKi Polfhittori Tom. i- Lil». i. 
Cap. 3. p. ?3. inditoi, declarat- 



III. Uhtf eontta oana Attmlogfrawl fudieia, 
cojns praoeDiiuin Epijl. Lib. 4. fol M. le- 
(îiliir. 

IV. Bgmm Orphei et Bimeri ătţue PrMiU, a* 
Ideologia Hftiodi, rpise quidem otnitta ado- 
lescvns lr.-isluli|, ut »\\ ad Uraii. I^p. li 18 0. 

V. CommeiOaria in lacretiam , qoae edidit 
ailhtic (uvcnis , ut lc>4aliir il.lib. Epp. ad 
Uraiiium, ubi oii, ea cum alia opertbus 
tlaniini<i dedisse. 

VI. Apoto^ia pro llieronşmo Savtnartia.* ^ 
pnrferuDiur a mullls opusculs luec 

VII Teologia Soraîts l.lh. I. 

VIII. De itd^lleclu , et iMeUigeMia. 

IX. ti^r de Divina gratia ad Maretekaletim 
Ferrafiemem. 

K> La Monarchia di Dantt tradotla metla TO' 
«CITIM Faceila. Rilat Mâ. in Bibi. fticcaid. 
O. II. chaitac fol. D. I.cui confcrendus «t 
Wttx. cbartac. In 4. 8. Mărise Novetiae. 

XI. Vn diahţ/o di Manitio Ficiao , e Pier 
fHtori Ifovasi citai» nel lonw as. dclla 
rarle malerle dfscrilK da Ant da S, Callo, 
esistenti nella Libreria Rircardiana. 

XII- Excerpta : Inter eieerpla tlarlholoaiaei 
Fsotil HSS. Ibid. 

XIII. Elo^o di Oawte, rd attre memorie. 
Ibid. N. 1. Cod. chart- i n. 8. 

\[V. Del ralto di S. Paolo a Bentardo det 
Xero. Ibid. P. 3. Cod. fh-irt. i. o. I», 

XV. VitiMf- di Atiselmo Fieini. Lttlerea'tum 
FraitlU a dl 0. A3USI0 \\M. e ad attri. 

XVI. Trallato di Dio . e delV anima t dl Ik. 
Cenoajo I4s9. Ibid. A. 3. Codrharl. infol. 

XVII. ĂpolofMi in tradutthnem de amort 
Alamanni Dmati ad Magn.Laar. Hcdkeo. 
Ibid. :i. 4. Cod. membr. 4. n, 38. 

XVItl. Ptniierio Abbrniato trodoUo da Mar- 
tiSo Fieino a Clarite donna rfi larenw 
de' Mediei Ibid. P. i. Cod. «harl. 4. n. îS. 
K. 3. Cod. di-ift. in 4. 11. 7. (u line primi 
Codiciit legllur; Fine della iraduiione di 
Marsilio Fidno all.i rlarjsţima Clarîce della 
Nubiliuima casa Orsina , donna del magna- 
DiiDO Loreiuo de' Medici , consenadore della 
Patria 

XIX. ContoUaoria Plttlarchi ad Ap^httium la- 
tine Mamlio Ficim) interprete Florentiae 
die 17. Novemtoia i4*ei. lUd. L 1- C«d. 
duri. io. 4. D. 19. 



LDKOTATIOPffiS 



ai3 



-XX. Strmni Morali di Mattitio Fkh» Fi*' 
reiaino detta tIuHilia et laiseriă deţii huo- 
mM ad iunfo di Piero di Maur Ini^ 
«KmAh'dM frvaem ti noUU attadim 
Fivrtiitii». ?roo«m(u: ftntato piâ ^rm 
fa itriwtrvi /ptaleiK eou moraie, eome a 
CitMdiM moilo mmale in ţerpeiko st^as 
detla nottra tinfolare OmicititL Son m' « 
tKcorta aila mtnu in f a«rt ttoiti , et nt- 
terabili tempi alira auieria ehe delta ii>tl- 
inia ti miserîa dr^li kuomim. Mtuidoti 
ddtm^ite cerţi Sermoni t» tia^aa l'Mcaita 
dtUa duta aMttia . e luaU pii tempo fa 
ewnppa in iln^aa Latiiu *' atia familiari. 
ItffeieU t/Hâiuto C aeeupatione dâUa A«> 
fiibbUta ve h permttif. PosI unleciiDim 
Seraonem in liae Icfţilur : Fatio in Firea- 
se a dl ti di Ciugao It78. 

Cod. Henihr. in 8. ultl'liiKimus »ptiil Cabr. 
RiceardiURi liccl. FlorenlioM SubdecAnum. 

PraelercB Ficinl noiiwn iii Florcntii» pMde- 
chiniiD exan|>larl lubsciiplDin IrgUur. N«n- 



fe poiI prianm lllaraiD pandectarum «oln- 
tnen rtcetiU mana ac «ţtisttem volonitnii 
Jnilio Nixiilua oceorrit Eplgnmmt Cnccum. 
quod pieton^ digetfonn edilloiiibuj pru- 
mittl tolet , CRin ventoiw iMerllntari , nb- 
Bciiptaquc seqtKiXia ; Eptţrtmma hoc ut- 
pe f ins sex uersaum reperitar tnţraeetdejiti 
velumine ia fine t^atae wlumlmt. Ckri- 
itophonu lundimu SecrHarius wwau ţra- 
pria. SeiţDttur aiilim idooaliiinitl eaden 
Biaia: S^ Martiiiat Ficinut intfrftti,dim 
itot reptrUwr , id^e mana propria seripu, 
die d. Aprilit l48fi. peira Berardi de Bf- 
tttrdit tedeiHe VtxMfero fvttUiae. Qma. 
propterpfrtpkiramJadintmai,he votimeM 
proprie (uiuf. ab ipto JutUmano eomp«ti- 
IHM , ifdfiie tolnm traatcripiam. Joâaaa 
Hibilloiiiuţ in MoHO Italiro ad dieo ft- 
Apriti'; IGS6. Laiulioum et Fictniim iis ver- 
bls tanlun ienMos erae Mblinuit . «taod 
int«iiueriQ( , dua GpIfţraiMu iUuH repart- 
relur. 



SYNOr^lS 



paff. U7 xiri. 



t 



i. PmMnifloi 

II. FiCINI Paln 

III. Ortus(l*») 

IV. Praecepiowi 

V. CiUTRae T. f. Tellx ooRunai ■ 188 

VI. Ano. jam »a(us XXVt. se conver- 

tit ad Pbtooem M ad Cnecara 
ling. Platina praeccplorej a Cosina 
iDuneribus ampliss. (tonalm 

VII. Eo bvrtODlc a<\ Plaioiiem (raducea. 

duiQ-, fovita fuudua Petro t ad 

pubtict iiitcrpn:l3iidum (ompell ilui. 
VIU. Cogllal de Platonica Tfiealu;^! sai 

cire volume», et impediios De Re 

ChrlEUaiiaKril>il,diiob.ecclcsianiiB 

con a Lauttnllo sutoepla. 
UURENril LaoJes. > t» 

Fkiai Opi» contra peslecn «I alia. 
Pici Ulrand. precibitt PMini Iradii. 

dionemagstediluret perficil,acC»- XXI. 

DonicisFIor.pcî Laureflliuni ikdscri- 

pbu Divtu Evaiiiţella explicat XXII. 

AaiM LVUI. Syncsium tt roinplures XXIII. 

aţin e GtaccislraosfeftadLaluiaL XXIV, 



XIV. 

XV. 

XVI. 

XVII. 

XVIII 

XIX- 



XX. 



n. 

X. 

XI. 



XII. 



Se odDionytliArt'OţMi^. Ktmaln- 
dacendosruiivcTtitiftiMiQeEBb no- 
intne Cpisiolae prodeunt ■ >*» 

Supretno ţitae ieptennio mn-» In 
P)al(ni«m ComiDeoltfla onoB cat 

Fkini mntts. 

Valclwto el lubitudines. 

AnimusH dicla. 

. IngAiium, modcralio, et in Me. 
dicinn virlus >• Ifl 

Pranipue in atra bile lexalosy 
el in PhjritiO(|i»MDia ci io Astrologii 
confiioiidia. 

La Magia (sen in exorciiando) iIb- 
^laris. PiiB in ji-irenles el Inm-v 
l/cni pr3f«'ipi>e, Amicos pltultuum 
jnrit, et babuii tnollos — De B. 
&rkeltario, t. Canaeeio el DJIe- 
taadaao. 

I)c Cotma PaeliOy Io. Pico H /r. 
iXaeeetc. 

Fidni adhuc viveotii fana • Itl 

De ;. Pice el de Petre leene. 

Ficioittbititt.(MM.J 




s<4 



Ud FlCINl VITAM 
lOANiNES COIiStm COSHO PACCIO PONTIFICI FLOREKTIKO S. 



NMpoli qmim esscm, ([uo viseiidi patiler alque ocianiU , ni aiuol , sialta seoesMrani , 
fractis OOD bm pcnibis Gatloruni r^us, nilul milii erit potius, qnam ut haiinem Pontanum 
Mavcnirem , rinin oeoijM cum ivimis libi .iiuiritsinmni , al(|ii« , ui aeUte iam caiisumpluin , 
ita ÎD oniiubuSţ <}aod Ijise sdSi boDanim anium dixipltiiis , oec minus ia Republica uudequa- 
(|u« sokrUssimam. A qt», quiim ex ea , quae iltî cwn Bernatdo Oriceilano Ino, ciiius me 
itiBBinn bteor, inleicedil ondcitiii, esscm pcrbcDigiie acceptus, haod bcil« dj^eiim , quot 
ţntllis)ue mitii sin lita dUeed«ra pra«cuplis Quclior , ci documcotis otnalioi, Sed inter 
aUos ingeoii eallus rerumque monumcBta , lîbros mibi de Pntdetilia, quos DOvitsinio fuctu edi- 
derd, noa tantuio l«|ţeu(Io!i ted etiam ezsciibcados exibuil, muaas saiie inler ea Ttponeiuliuit 
qtUM GUiit, ut aii Plini'us, Icgcoilaque d edisccuda, lanta îoest pra«ler cloqa«iilia« loaieslatem 
nnm aiatiaianim copilio, ncc Don peripatciicac diiciplilMe expUcatio. In his cum laitrentn 
Hed. avunculi tui viri aoqtliaiiDi noamilla praedarissEnui EKinoraagnoscerealur, posseulquc ea 
Dostris ciribus optino nse documenlo. ut quaoliini in Re pu. rooderanda pnidcnlia stulUtiae, 
lekitJa Ipavia^, e( avarlliae praestat magnilicenlia , lanlum ab illo el palriae bono fuissepio- 
itsun , (4 Euae imniortalilati consultum , visi pn>(c<:la suni , etmi nuper tini in luccm pioditnri 
noatia cura formis eKC<&i, tuis ut prodeant auspicils alque auclorilale. Deberi ti<{uU«n] illos 
libi in prluiis qiiis nqjaveril? cui praeler quam quud P[>nlaiilca omnia el niea ii qita nint, 
'ianpridcm iure oplimo dcbmlur, ea tamen quae ad LanrciiliuiB pertinent i|â ad te qaoque 
atliDert videntur, ut ad aeraineoi magis. Nain, ut oniiHam vulla^, vocis, geslus, loliotqiie de 
■iqiK cotporU, quae tibi cum illo est, simtiitiidinem , noime egregiae aoiuil doles, et quoddain 
velnli heroicum cx ea io le bmilia flnxerunt? Sed quaw boois avibos, Deus opUne, sumus bis 
libris , luum auspicali palrocinium. Dum eniiii haec medltamur , mussltafflusqoe , Iu inierea ad 
llorenlinum fontilicalum prviaoveiîs- In qua quidem «xpeclatioue atque vigilia, licet iamdiu 
ftwrimus laniam tamen se se rel magnitiido nobis ostcndebal , ut quod ex pnidcnlia tuisque 
TiftiUitas bene semper speraremtts , idem quoque ob ttmponiin saevitiam saepe el umlluiu d^ 
^erimtiinus. Omîtlo quibiL'; Tauloribus, quihijs sluiliis, quibus etiaui adversautibus lautiim sls 

fastl^uni coRtequlus, aegi siquidein de bis lecum Ijtteris cumulalius. Accipe igitur lios libroi, 
munos tibi uodique debilis^imum , quod el stalistiinuut Tore uibil dubito, at certe omuibus - 

■tilîtiiaiuai. V^e. 



ii 



G 



O. ' , 

) Cl-C .-o /^i t-'..t.,* i>' 

PAVLI GORTESII 

DE HOMINIBYS DOCTIS 

DIALOGVS 

,CVR- VIRIS €L> ALEX- POLITI E DOH- H- HANNI 

CUM ABNOTATIONIBVS ET AVCtORIS VITA 

rLORBNTIil! AN. MDCCXXXIT. 



GABRIELI RICC&RDIO t'AlItIGIO FLOBENTINO H&RCHIONf 

Babiill Bupeiior aelas Viros plane doclost oinuiliusiiiie injeiiuis atlibas eraditos, per quoi 
poUMinuHB nnalM lillerae, ac reslilulac [uermit. I>b)u3>iin de jis scripserat Va lempoTum 
aMiaia deganUsslmat, idemqiM aijerriaia judicio pracditus, Paulliis Corlcsîus, el De Viri* 
Dociit Iflscripieral. IIuiic mîhi Dialojum quiim lypis mcis impriinealuni liberaliler coacessuset 
Alexander PoUlas V. CI. qoi eum sibi «x Saujejiiinboensibus membraiiis jaiD doduni deKri< 
bendum ruraverat; tu mihi staliin occurrtsU, GAltiill'XRICCAIIDI , Vir ainplitsime, atqueomS' 
li&sime, cujus Nomiiic idetn liic Diaio(ţ(is inscnberelur. Sam el doclus ipse es, quiun ijui est 
aaxime, et dodot Vins amai, et de iia anerniue juJicas, ci doctrinas oinoes liberalisiLaM 
protegis, ac promoves. Quuni(|iie Tîbi Dens, ac KAMILUK TUAB opcs lanias, qtiaatat alteri 
cuiquam vel locupletisaîiDOruiii privalae conditioiiis, ac TorUmae hotninum, Irtbueril; eas saae 
oon, al pleriqiH bdtml, ad luiiiin, iie<iue ad voluplales, refers, Sed,(|iiod pauci^niorun vtt, 

^ ^ . <jttos aepiiu aimuX 

Juppiter, altjtte arâeni evfxit ad aeura oirtat ; 
■laiinus Tuaa divîlias in doctos bumiiies itriiainJos , duclriiiis^uc ipMS ampliGcaiidas impendis. 
lApeli saniou nnin umiiiani arSunlia -(i(ji|l|R.iBi le niagis «Kcil^ Mqiw «bleclat^ .^wn 
IW^»iusoatiqae -Beneris , et ducirtnae, quus pulclKftimiim «sicdiicis, sliine aplimum «mptis- 
tiuit palriDonii lui ornamcnliun. Id>]ue praecipue c&l, t|uod, prae ([«-neris nubiliUte, dintia- 
nimque gloria, io Te omncs miraatur^ Etudium cţ3« Utloras , atque fiJaiiues lilteratos. Qiure 
eti omniao , CAil111£L amplissime , i|U!>d spetcm , muousculuai hoc ineum Tdii e^e perptaci- 
lonin , qiuxl ad doctos iioniaes perlin*!. Oualecumqiw id esl , lubeiii Uibi ac mcfito t^ero. 
Favor d mibi Tuui prac^crn adiit, tocuniberc in cam cunm iiilacritur pţrgani, ii( pleraque 
alia ductoniBi Vjiri»^ i^wipfliU,Ad pu^i(faiţ.st^i^iy9) iHtiţi^u iili||^n edanlur. Vak. 



t, M. PHOSPHORVS P<M(TIFEX SIGNmVS PAVLO CORTESIO S. 

Dit , Deaeque, quid ego rideo? Quolas mim quisque esl, qui allenim (anlam exliQieaff 
aul ptaesitl? Legfi ijjliir tuuin Dialusum cleganlissiaium, ac plane Latiimm. Apparct le io le- 
gendo Cicerone opeiam noo arnisis^ , ita cum cfliaitsU, ipsiim cerlo audiic videor. Sod icto 
in libro td praecipiie nimadiiiiralu^.quod in judicaiidis nostronim lioiitiLium iascniis lam aequuit 
fiiisli. Nullis nec odiis, iier aniiciliis niolus , omncs vel lauda», vel taxas ; aliquos ita cerlia 
«I «eris excepliuiiibus dcscnbens , iil ne ip^i quidein negaluri siinl , si revivtscereiil. Quare , mi 
waviKsime Paule, peige, el ede Opus: nihil et) quod vereare. Ausim aflinnar« , ti quid cffO 
noB , usuet iitos , quos cotamniinrasti , facile a te uno in dlccudu Eopcratos. 

AKGELVS POLITIANVS PAVLO CORTESIO SALVTEM. 

liuid de luo seolîara DialO(^, vix audeti ijtiiJein sine cunt^latione profcrre. Nam nec Invt- 
diac objicere Amicuiu, nec dlsslinular*: lainen juditium vob. Scd lamcn aut amore labor, ani 
llbellu tuu QObiliur est iudulcs, quam quae vileri conlinuo leniporum jxNUil. Cenţuratn sic agla 
Lilteralonun , ut, ijiud esl arduum, caiidorem pariler (uum probes, el liberlalem. Certe luesl 
Operi quaedaio super istiiis aclalis ca.^lum qiiasi malurilas: illa vero lempesjlvn, nou praecoi. 
Slili quoque voluntas apfiareloptima, et, ut aii^ror, a suinmu non diutius abrulura. i'ostremo, 
ni Kmel dicam , Pliospliori seiilmliae nun ncccdu solum , Md el faveo. Toae deinceţi enint 
pifles, ut qnan modesle gtoiiam, tam (ortiler invidiam feras. Vale. 



PAVLI COBTESII 

VITA 



ItaVLVS e nobili CORTESIORVM Familia, il) (pi«uitM primarias SandiGemi- 
tiîani Einiiiae Oppiili eit habita, autiquilui ex Ticiuo Iiisibruc Vibc uiiuuda , Etoauc i,^) 
«iliio hiimaiue tepiratioiiis l4GS. otUu est, patre AiiUHiio Corteuo, qui CemiiiBia ţa- 
Iriciam N. Aklubraniliiiiaia Flofciitiiiam in uuuiinouio liAbuit, <]tiiqu« (S) Duodeceonvi- 
rum <:i>mp>jii<]iariofuni, ac (4) Scripturariae Ceuaurae piiaceps fuil; Vir quiJeia bougrii, 
forluiiae, et viilalit uniameulii priedilus, ac (5) Libdli cuiuidaro hililuthnum Mor«- 
liam Scriptor. l'auli fiatres tiuiv (&) AleiMda- Laiitiît Mums clatus, cuju» Catuiiia nun 
seiu«l (orriiii aule ckcum, novbsîiiU) illuitrium Poetarum Italoium pootnatis îtiMsrU 
t*luTeiitia« prodi«rţ ; «t (7) Laetaatiat Eques , Fvrapbiawcu in Canaris CummcuUria anlhor 
ip&ique Paalo >uperiles, qui iiictioatam a fratro Opeh» dt Catdinataltt ^Wionvm , «o viU 
ruiKto, ab&olvil. 

Hic a leneru, ut jjmit , uii^juicitlîj optinaruia arlinm stuJiis adilic(ut, acie ii>g«- 
nium ita eiculuit ajiidai* lucubiatiouibiu tautumque iu qoiui gauere litlcraruni ptoCocil, 
ut uoii solutn («} Pliilippo ClialUmaco , Poiapoiâo Laetu, &ug«b:ţu« Politiauo clarînimii 
Viril ob sludioctim similituiltnem iic<u)sţilu'J>iiir junfjcieiur, veium etiam cum [laptia«le 
Volalctriao, Pico IVliiauJulauu , IlcimvUo Ilaibaro, Mai^lio Ficiiio, ac Bar(holuina«ii 
Lampridio, qui eius ducttiaa, ac judicio nlebaulur lamiliaciuimo viverel. Suiuniam P'îu- 
clpum gratiam, et beNOvoleutiam virlutJi, iilqua doctriuac commeitdatioue libi compara- 
vit; id, quod de se Mguifictt (9) Puer Homae cam S Mesmdro fratic dedueertr ad 
PriMipts, saejKiiae honarit cait^ m amincium adJttbtrer.dt. Nain (tO) «t puipuralî^ l'a- 
Iribus, ipiu<iue adeo Suminis l'outilicibu& , piaecîpue vero Ptu III. ac Juiio U. cui Libium 
paullo aula meiauraitini do Cardiuâlatu dicarî voluit, Tuit acccptiuiraus. Quod Opus *I 
Viti Pnncipîi iu uuAqujque doiuceps aetal« studia dirigeuda a se piimo cousciiptum (II) 
Aicaiiio Catdiaale Sfortia hottaloic, uou patKJK tmmulalii de Catdiualalu poU».i uuri- 
cupavil. Hiiic est quod Cutilelmus Caveus duplox upus do Principe, ac de Caidiitalatu 
Paulo aJscribit. Aon me latet (il) Gabrieleui NjuJount Pariiinum, ItLrumhuuc ceutuia 
nolasse, i[uuiii liîceret, eura sita mie dtffktillfT Tfţi, licet CiceroHianae dtctionis adjalum 
frafiidio. 

At vero louge aliter d« eo Libro doclisiinii Viii (13) Jacubus Gaddiu>,(l4) Viiieen- 
tin&que Maiaardus seuwre. Primus etiim fatetur boc opu» omm^taat fere dectriniu, ac frudi- 
thnit peramottia varietate coutexium ; alict : han harlmriea asperîiale răsfira , lOlt ortâhât 
Jt/aiut saMrotuM , ted Graeea viertate, fi Rvmaaa gtat:Uate magnum, Nec minus honvri- 
licum de eo vpere, ejusque Aulbore lestiinoiiiuin (I5J tlapbael Volaterraiius dixîl: Htt, 
iuquit, mdia eofitaione ^mstiitas, ttupr^ue daras euUu oratiimit , lalimlale^ mMi^at ; 
euitu ei tonta reli^Q fitit , ut seateatiat , imenta^ue ^rire malUt , quam mm apte. amatt- 
ipie exire. StiJi veio clegauliam , cujus luit admodum sludiosus Cuile>iui, a (16) Se^ero 
Placeuliuo magtiopeie coinmeudatam «x quaJam ejus Epistola iuIelliQitnus: ffic a primit 
adoltu-entiae annxs masimo atârn ardore ad imtamda Cieeronu eritifta , ti ad pritcum ittiut 
atvi eloţuium imtauranditm semper aspiracH. Qus in re juantiitu profeeerti , facile eotB^ 
poieU , cam cx mullU ejgx lutairatioatiut , lum ex £piaola . i/uam ad PoStiamm uriput 
euai n de Cieeraait imitatione c«iite»dau attate tiuidem adhue Juvem . at Judieio mălarmt, 
ti utttx. Vetbj Epistolae hae« suiit ; Qaare, nt de ne to^aar. nihii est, PoHliane, ^td 
MC a Cifetonu imlatione deterreat , sed quod potius okjaiget imeitiam , quam mipuam ita* 
illiM iMÎlari , quaagKom ego mato ette atiteta , et umia Cieeremt , ţaam tUamaiu , «tf ;f- 
Uat aliotum, etc. Haec exstat julet illusiriuin Virotum Epiilolas a Poliiîauo partira »cti- 
ptar, partid coLecUi, Lib. •. Ep. t7. (tî} AutOHÎus atilera Po&ieviHut Piulum inter 

38 



ii8 



P. CORTESU 



Srriplorei Tlieologicos niinoial înijuicm: Paufta Cvrfetiat ProlOHiXahm ApOihlUui quofuor 
Libret SetattUiarum expoxuit, (18) de quibut luldcm laqiiîlnr (r9) todocus Badius Aţceosiun 
iei l7pojr>pliicae lucit pluta lor niaximiii , iiliî Opus CorleiiJ Tlienlosicum no» habcro tno. 
nuil. Luculerilius vero (30) GuillelmuK Cave memoralus, <]iti i\\-. Paiilui Corteuax trti- 
fuit in ^MlUQT iiiros Senteatiaium ditpuMioa» srorum eMas ParisHt tsis. fol. ec noa- 
HttUii Bitronţ/m Saeanărolae Opusoalis coajuacta*, Baaltiee lS4o. (oî. tţuilius addtdit 
i>[uMl9in Cortegii Ojhis, cui titulus: Ih Sacrarum IHUranim, omaiutii^ae ditcipUnarttm 
Seiealia, Bti^lear impreisiim apitd Seitricum Petri; de qua qiiiilem ie pcnes cum Mem 
t^ste volo. Obhacc, (2t) .-iliaquo hiijiitmodi ingeaii moaiimenta, uon ininut quarn ob 
moruni Cdodorem . alquc iiite!t''^'c''> «luum *al|ţo e;sct etiam absontibns noliis Hoitim 
claruii, alquc Jii Pontîficatu Altxandri VI. et Pii 1(1. muiiuţ obiil Sei^rirtaiii ApoMolid; 
IVolOiiotJTius Ap[»(olictiS tleindc tx nimiOTO Pailicipaiilium crcatu»; deniijue (33) Episcopat 
Urbiius etectu» «st , e» opiiuimiir tciaporc, <|ho (34) Gabiiel de Oabrielibiis Utbitii Aiilî- 
Mi Umbriae Icgaiione ftiiigebatiir. Oucipitur [ÎS] Naudeu', qiii Paulum in Purpuralorain 
cofitiiiii adiiiimcratum hihte talus est , ol mcrito ab (16) llyacinllio Coppio leprehendilui; 
«e<t focile illoampltstifiiani digtiilatem coiiMquiilus cSMt, niii (37) mors iminatuia antio 1510. 
aetacs luae ijiiadiagciiino iţainlo iii Castio «uo Corlctiano spein ejii« iei oiiiii«m jdumis- 
ul. Iu cujus obitu haoc, quali3cutii|iic Kuiit, prudiere (38) opiiaphia : 

Qaid Juvat exralio i'trtu decorare upateram , 
DfliHtt cam fueriul JaUa totula minut } 

Deuaite inyenio sie, o certate Poetae , 
Sta numtris epus est, rretro litgte mofit. 

TVMVLVS 

Qaid quafris ? Pautum. Paxttum juae tota pannlem 

Dierbat nuper Unijua latina siium ? 
Per^ atio-^ (autam suat osia /i> patrida , compot 

Mens t'Oli Elţ/noa vita pererrat agrot. 

EPITAPHIVM 

Aa Patriam , Gealttn , ffomen vit ? Geminianam , < 

Cortaiaiii , Poulum , notti? ea rrede , sat at. 
Iu Michael Margalti ; al (19) Sovcru& PlaocnlinOi: 

Seinii grarHoji , tt tatri Jura Scitatus , 
Corteti , tîla sanl tic , utri , Paule , Jaets. 
Jacobi deiiiquo Gaddii I-^logium Oratorium obvium eit in Coronidc Elogiftslica ejusdem. 
M ubi agil (30) du Sctiptoribut iion EcclesJaiticis Graeds, Latini», ac Italicis. Pauli iiite- 
riUi îng«ntcm ţa'nM calamiutem litterb imporUlam IJltorati hoRiJn«» coiiquesti sunt. U 
vaiin Ui^oriae, Pbilţ»opIiia«, ac Tlieotogiae, quas facultate* apprime cnllebat , lu- 
com , ac iliguiiatcm iitgeikio, atque eloquentia, si diuliui vixiswt, et exlrcmam. qiiod 
ajuDt , operibus manum admovisMt , faeiat allatuius. Vir auiino ab omiii dolo penitus 
ali«no, aelalom nou dc&idta . aut voluptate, neque vero in au|{ondit forlutiit, sed iu lît- 
terti coleiidit sludiiţ/^ue tiaduxil, Iluju» rei prae cetem argumeiilo sit MonUns Villa, 
Cortejianum oppidum appellata a S. Gcmitiîani duobus pauuum miilibut distant, in quaoi 
ipi« ics ufbaoai aulioa»(iuo periaesus sub cxitutn vitac sccesserat , quam in arcit modnn 
redactam amocnissimam fecerat , abi dulce Musarum diversorium insUluil, quo (31) prinr 
cipes Viri quampluriini mj eoufciic ooiiiuc^crant; inter quos spectatissimae prudent iae se- 
■>n iile Heiculct II. Feimiae DusiGuidu> Lbaldus Vax Urbinas, Alexaiidoi. Faroesiuf 



i 



VITA 



ai9 



P 



(ţaiiti PauUoţ Iii. P. M.) «I Francjteut Sodcrtiiîai CdidinalM studio vitendi liointnis, 
qui »«gocioruni p^ritiii, ierum aalicirum, poliliM^ueuui , nec iioii juJicii aiatuntate ora-. 
Gulum baberetur. (B3) Verba hic rtterjt liceit, quae ipse iii CorMîauo Caitro ulltmis viue 
monsibui scripsit, dum oput aicfte meiDoratum abtolvere fe»liiiabil, mcrcede illuc coii<)u- 
cto Simeone Plicolai Nardi Senen&i Tjpographo, ui is ibi'Uin illud prelo siibjicorel, a 
i]ttO (Isindc ()!) publici jum Caclum «&t XV. IfoveiulifU ejut/Jein aiiui ISio. Qutut ^Hidrm 
cum BUillit ia loris , (um maxiuK Am proximis trihis anaii iu Coilatano noei ; ţiro cum. 
nertditUa lilteralorum muUituda visetidi mei causa ex Italia ctmclii vemtitt , ae ttmpu 
fere inier no' <U rerum maximaram timiiii le^ilimut iaililuereiur $frmo, ufpe inier toifutn- 
itum , et (Uspalandum ierni maUtu ob id Aaic opiHoHoui aurslîri velic , tic. DiaJo^ţuro , ijiMin 
nuDc iii publicam lucem omittimut, primo attalis suae Hore «lucubravil^ ciica aiinum 
sciltcet liBO. (|U0(1 saufi colligilur ex in, quae Icviu-r allitigcuiu^ Mentid liabelur itiibi 
Antiuiii Genldiiii Aiueitiii , veluti viu fuucti , bîa vcrbii : fatUe ftoato bUerit iiulrtutiu , 
si hHjicr ei rila comiyiitet , a Itf^e geutroto , ae pMeaU, rt opilfus, el honoritia aiUrcwi- 
retur, Coiutat vero ex Itinciario Alexaudri Ccraldini fraltis, atigue «x Jacobilli Biblio- 
Ifaeca , { Diibr. ) Aiiloiiium dieia uium obiisie amio 1 484. Sciibituf aulem Dtalogus a I'aulo 
nilhac atlole<ceiite, di; t]uo di'ci pitMi((34) in«tif Operi 'itiaaJam tuper iuiut oeMn capinm 
r/iuui HuUnnlulrtu , at sîl l'olîtiauui j to vero tempure aauuii) agebai iMUtec vi^euiDum , 
qututuin. u_ic*tur deuique Dialogus Lanrenlio Mediceo, qui falg cc»il iaetiulc auuu UVS.» 
Ccleruni centra iiisliluilur pluiimorum Scriptorum a leuilulioue litletafam Lilinarui» 
ad ca uiqiie tempora leia omnîuni viU ftiiiciofuni , ut patct ex vcibi» ip&it Dialogfci 
pag. 55, Praetisre inleilt^i , cur neminem ex hh, gui hodit saat . valu tpte iMmiaare,. 
Qiiarfr nil miruiii ui, iitibi de Maijilio Fjctno, ADgato<]uo Poliliaiio, quom pag, \i. Da-\ 
loji arnicom vocal, pntiia« noslrae luminibus, no voibuni quîJciu bigi. !■ bfltlolai 
CortOMi uiinciipaloria ad Liuranliuin Viium tnagiisniBium liacc liabcnlui : Quhm ittepe i» 
meationeiK inridiuem eorum ht/minum , ^ui itotis iludia doclrinat ai ialffHii tindicmvni , 
ttoteiam eifuiden fuum a nobis mullam tummit iitgemii dtbfrfiur , noi rut ad Ttmuntraa- 
dam lardioret. Ifatjue cam multis tarpe ia torit, ll^m ntaxiiue nupfr ia hutda , (fuac ttt ia lacK \^ 
Vfttimeasi (Farncsiae Uonius fuudo, do qiio vide ■.■juiJcni Uialojji pag. 3.) torum at 
Aatila mtalio. Sam ijuum ex Urbe a/i^u«l ttdoletceatrs in iasutam ttaiutmut, eiset^ue aehi- 
Sfum Mesaader Faraetius adotesctits turn ingeauii arliAus imleuctas, Utm tamau meeam 
beaetvlejifia conjunetas , crpimits iU tedrittes inter aoi collojai maifit waiiis^e de retuş 
{fOpter t»ti amoeâUiilem. Qatm^ue qaaererftnr ftiiiiain tstent hi , ^Horum ia^aiii saal 
topita ilH'Ua excilatti , rojaeîaias oataes AntOaium ^uendam aMjartm aata , doctiuimam 
^idem illttm homiarm , el iagraii accfrlaii, al ti ei piaţetei , tjaid de Uit tifii seatiret, 
expliearei; quod ^uum iţne multa dr aaot/uoque proprie yratiuime^e Jiuerniael , coUe^it. 
ietifue eat homiaet ano sermoae anjue ad banc aelatem, laatam mc tlla rtt copia, tel îtlâ 
Oretioais eanu deteetavil, at decrtrcrim cam ipsam termovem maadere tUteris. Ilinc de$u- 
muiiluT AulIiorU de lioc Dialogo cdeudo cotiiilium, occasio, locaş, lempu», perioiiae de* 
nique, netnpe Paului Corlctius, et Alexaudcr l-'aram'as adolescentei > alque Aitloiiius 
qutdam Vir grandseviit et doctus, de quo nihil mihî e&l adbuc cxploiatum. Feriaro ci- 
talur bic Dialogut, a CaJdio aliitquc onimus : nec tniium; ad bace enitn Terme teni' 
pora laluit. Laudatur tamcn iiilcr recentiorcs ab erudiliuimo Jobanne Vincoiitlo Coppi 
(peiKK qiicm aulo^iaphum exiilit) în Chionîcis GcmiiianicnţibuS', alquo a CI. Viro iio- 
tninîsqne fanu celcberiimo Apostolo Zeno în snis Addilionibui ad Vossium editis îiiler 
Epbemoridos Ultoralorum Italîae. At veto multo aiite nieminerat Luduş Faiinitis Ma- 
pbjGJus Episcopat Sijciiiius, Vir, (3S) Ughellio teste, doctrina clarus, perlliaiţiie turn . 
Graecae lum Lalinae Liu);uae p<rceiebiis, quide eo ( Epixlolam bic pag. 31S, relatam) ad 
Corleiiuin scripsit. 

Praedaram elian exiat do codem Dialogo Aa^ falitiaai Inikîaai , qiiod privatu- 



alo 



P. COBTESII 



lillfrit ail Coireaiam datis coosignavil; quas, quod netM t4 bane d!£M , af il'em supe.' 
rior^Fatiaii , edidetit, lîbuît atteiere , eo qun hujut Dîalogi apograplio pracfim ia. 
venttnui. 



Ţi) Io; VIiic. Coppi iu Chton. Cemia. im- 
prcss- rior 1691. fsaim îpse Municipu soos 
a|>pella( ChenibiRuio (Juariti^iliuni Gemiiia- 
Dldisem ia Lib. 3. de Cârd. ac AulODium 
LoIlituD poj. 53. bojus Dialogi- 

(a) M«iQ Cupp. t. d. 

i>) Cortes- de Cârd. ÎD pruocrp. Voljo Prt>- 
toterintrario juxta Cipp Gcaknl. 

(t ) Correltore deite ContradÂeUt iâtta &ipp- 

(5) Exr«LIu BiNioth. Lecceli . de quo Ci- 
nellîuB in Scriptor. 

(6) (Ab aliijiiibus T. Mexander) A Oi- 
plonalibas Centumvir, id«st Se^retario Apo- 
slotieOfUt: UbelHoniun TriuiOTir, Sefretario 
de' Brtvi Appellalur a Coppio , i\\i\ suMit euin 
Nanciao Apostolicuni fuisse, djeaique suum 
an- 149(. aetatts so. obiisse. Plura Voss.iIe 
ItM. Lai. I. 3. et Jamu Uutua a Vuss. citai. 
Jo; CintlI. de Scriplof. Etruscis Alexandri), 
et Paulo Fratri oDiiin idemque Opus adscribil 
dectptos ab etogio Jac. Gaddii, ţjod ainbos 
fratres COmplectitnr. 

(?) Magdaleoaia Mediceam inoreui duxit 
C«pp. in Cbron. 
(B) Copp. I. d. 
(9} De Cardin. lib. 3. pa^. 190. 

(10) Et Epist. C-Minae Pactii Archicp, Fior, 
apod Copp. 

(11) C^. JQ QirOD pag. 73. Vincent Plă- 
ceai, in Epiil. 

(13) Naudeoc in Bibliographia Polir. in- 
prcss. Lngd. Bal. 16^3 pag. ni. 

(U) Jar. Cadd. io Cocon. ElogiMt ac de 
Scriitor, noa Etelcs. p^, iti. 



(M) ViiK' MainarJ. GeiDÎiiiau. Ord (Praedic. 
in Epist. Ud. Cnleiio, 

(\l) Id EpisL nuncupat. a<l Jut. II. prae- 
Gra Operi de Cardiii. 

(IR) In EpUl. Lactaatio Cort Lib. de Car- 
din. praeGxa. 
ll?l Tom. i. 

(18) Mipsuin leslalus ed Caddiin I. d. 

(19) la scliol. Eptst. 1«. Lib. e. Epist. a 
Polii, eollect. 

(30) Hic Pauliim claruisse scribii an. ISOO. 

(îl) luler ea numeratur Iii sfori a , seti fa-j 
bella llyppulili , el Uejamrae tal, scrmone,<^ 
qnae exist MS. iqxid. Cf. ■'«alvinum Salvlnium, 
ab Kpiscopo Signino lăudata. 

(13) Copp. in Cbron. 

(33) V. (Jgbell. Ital. Sac. T. 3. 

(3t} In Bibi. praed pag. i??. 

(35) In Epi Chron. inserta Jo ; Vtnc. filii. 
(16) Copp. ÎD Cbron. 
(1?) EitanI apud Copp. 
(38) Apud Copp. et Placent. in Episl. 

(29) T. I. pag. 1*1. 

(30) Copp. I d. 

(SI) Lib. 3. de Cardio, piai;. 3>S. 
(33) Edrtio liaec in Casiro Coctesiano facla/ 

rara etl- ' 

(33) In Epist. aPoUL scripla, iţium ttiur- 

linins. 
(l\) Quae Dialogo ptae%ihir. 
(3S] Vbi d« Corles. lo(|uilur. 

(36) llal. Sac. Ton. I 



L 



PAVLTS CORTESIVS L&VREIVTIO MEDICI S. P. D. 

(14W) 

vJnn naiinus in rebus, Magoe Laurenli, noclrorutn homimuD praeclara flijeiiia soleo Imi- 
<Iarci tun praeserlim iii liis studtU, i{iue ex t/taebtiă lanqaam ai tnlitenij^m lucem revocarunl. 
Nam quum euel aliquairio gic iliulurua biibanirum vexatiuiw Italia liberata; luni încrdibili* 
mullitiulo w nontulil ad omnium majiiaruni artium discipliBas celebranlas. Qm^run sttultîs Prio- 
cipe* jllii» a«Dtit tanlum a<l facultaleui pei(|airea(lae doctriMC prgruennit, ui paritcr descrla- 
j^ I nim dltciplinamin patroc«ni&rD cuscepisse vitl«rcolur. Quo in genere Avus, el Paler luat , sapieO' 
tÎMillI bonina, exiilcrunt . qui quitm ilorerenl oniiiibin viiluUbui . hac tn laode âigeaiomni 
etcHaHlonun loogo celeri» praeslilernaL Tu vero liujoţ gloriae praeclaras atnpUficator , non modo 
exlollis ingeniotcirtiin hninimtni slwiia, aed elijio in maiiiib oocupaltjaibus ontne iloinetticuni 
teopns ud arles elegantei, alque iiisenua<; conren. F.l <ixiuai a<I naluram esimiam graviisinia- 
'nn dbcîptiiHtTUia in-sinintcnta a-lbibueris, coajunierisiiiie difGi'ilIitnam societatein |>oles1ali$, ct 
sapienliae^ mirabile sil dictu, quaaluitt inl^r clatissimos honiiDe» uiius excellat. Nan, qiwm 
prima aebte Respublica se Itbi cumniisiiwl, luiţue cam sic consliluisses , u( el umnium taluli 
«orimleres, el eara tx flamona civills belii, al<[ue ex acetfolssima catamilaleen'percs' quumque 
IHc rasus satis loruptcs Tuissct. vel sponsor rectae vcliinlalis, voi leslis clemcnliac luas; liauJ 
timtu erat Mtit cogiiîtuui . pluMW libi ail balulcm virtus . an Iurturia coululisset. Nune veiu 
^uum lot jam aonus , «I his lemporum asperitstibus non modo Rempublicaro coneefrate' 
ais , Ec) eliam ejai imperii llnes dilntaveris ; Dcmini dubium esl, te ad haec a^oiinfjtramh 
plus a virtute , quam a furtuna , qiiaesiisse pracsidii. lam rero quo unquam iii Ininine lam 
divcrsac inter ie fu«runt parles virtulum maiimatun) 7 Quid enim loiigiu!. abesi , qium a ftra- 
vitale facilitai? Quis lameii te constanlior? contra veto qiiis clementior , aut leniOr? Quid lam 
mîrablle, qnani magniludinem istam animi liiunaniblîs condimenlis temperări? Quid efi dif 
Gcilioi , qunoi in laiila DOmînis celebritate, el ^oriae ita moAeSlc, ac tentpetate vlrete? Ae- 
quiun cît , ut qiiuin 5eoundii piudenler inodereris, el forbgsime luleru adversas, omnem superes 
coDBilio fvrtunam. In qao par bts est, lUius a le viciat , lua rece^lae. Majţiu baec quIJein : 
aed iBmeo suni el alia his forta»e nnn minora. Nam con ha«c bene viveiidi ralio dlHipliiii- 
ţnn adjumcntis eoaflnDaliir ; lum n«sc{ti quId excelicns, ac perfedum lîeri vtdenns. Habtt 
eaiin plurimas artcs luniin virtulum cooiiles, ac minislra^; quae quum 8i»t «pecie diMlmile», 
prudenlia lamen cas ad onmcm osiun, el ad vilae jucnnditatem conjuoiisti. Quis unquam te in 
dicendo gravior liabilus est, au) in omni sermone sapieDlior? lam Poemala lua, quoil lumeo 
ioscnii , quae ornamenta non habent ? Qnid dîrani , iiuantinn in Klusiciii , qnanlura în Malbena- 
ticis, quanium ia Miilosophia prof«c«rK? UiKiiie mlus his virtulum |»aesidiis, el itto tuo mi 
riHco sapieatiac booo , verae glorîae gtsluin sentîs. Ergo et ocnHÎ llalia te nnum tMmunM 
r; le ila verissimis latMlibaf ad nmnem nienioriam comniendanl, al nilla anquara »il 
nmnen obscuratora aelas. El praeclare nim lllis aclam, qui le coaunendaodu în socie- 
(atem Rloriae ţ-eiiire coennbir. Fgo vero qiium ah ineoitle aelate una omniutn \-oce taudes ri- 
. derem celebrări luat : Jaokqne adolcnreat admirabili fama coiupuLsus , vebemcnUx OaHrareai . 
ţsi^ni aliqood neae foga te voluslalis udeiitlere; îd priinum conart nlul, n|ui maxin»e 
(jis (ledilam te cssc sentirem. Sed ui r«veftftr ad ea , qiiae caeperam ; qimm saepe bi meii- 
rtiOMo incjdi&sem eorum bomioum , qui nobit studia docliinae .ib iiileritu viodir-arunt, dolebam 
equUen , qauo a ixihis multum sumrais Ingeaiis deberelur, aus esse ad rcainnerandinD lar- 
dwres. Ilaque omi niltii uqw io locis , tum maiime naţa ia insula , qne est Io laco Voi- 
Itaiein , eomn eit baNla MMlo. Nam quum cx Vtbe alîquot sdo(e9C«0la la insului Tcnlt- 
Benl, nselque nobiicara Alexander Famesius, adoleseeoa cum ioseouâ artibos inttwtus , Iun 
■nnma aecnai beMvoleotia coiijuMlu6, coepinas U)î sedeolo iolcr vos colloqui muHis vvilsqai 
4« rebus , pnjjiler loci anoeilMeiBţ qnMp» vuerentar , quioam e^soit hi, quunun Infeoitt 



aaa 



P. CORTESII 



suiil sopiU tiiiăii eieiuta: to(j&viniiu omiies Anlonium qoeatlai» nia^ofem mtii, docUssimum 
îlliim quideiii imninem, el iiigenii acertitiii, ui, si ci placcrel, qiiid de bis viris seatirct, ex- 
plicorol, Quod qiium ipsc multa de iino<{uoi|ue pro|>Tic, (n'a'Bsin'^c (Iis«eniiss«t, rollei^ssetque eos 
lioinîiMS Diio sennuiiţ, usi|iie ad banc aHalcm; (anlutn ine illa vel copia, vel illo oraiioais curui de- 
ledavir, ui dnrrcvcnin «um i|isufn seniiancai manJarc liUeris- (JuaioquaiD nou iunoro, qiuu nlnns 
vţrecaixle iacîaai, quod priinuj» taiitaoi rem susocpcrim , quodciuc mea scripla 3uc(i>rilâ(« liii po- 
tnisinHini nonMUS oeltbrnri velini . quoruiii allcnini C5sc iiotcsl Iiuiniui:^ ludasâc ingenioşi , el 
sMIo lilleraiuui Haţţraiills : allenim vero noiinisi panim vercctiuili. Nam quirquid lltteris 
manlalar, qaaleoiaiqite ui, per se lăudabile esl; at booiD adulesceiu nun satis iiislruclus 
.llUbm, ac ductrinis, quuin palam ^a scripUi protulerit, omuino avidior, quain par «si , 
glorlae , viduii polesl. Tu lamcn, Majne Lmirciili , nou lam meain hanc brculiam, ifuaur 
i'OlaMateiB iDCiiare, ut « seioel cxira ripas verecundiae dcJluxcrim, eiislicnes, lue îd liceu- 
liitt Gbcum fpe pa((faci«ndi niihl adiluoa ad ainorein l'uim. Nequc ciiin fas esse pulo, <|iien]- 
i|UMi inire tuain graliam , oiti per vrrliMem Quod inilii erit jucundius, ai iLeani liane volun- 
UteiQ probaveris, ut diqmndo apptuUiliwie divini ingenti lui , ad majoreia laudem videat 
etcllari. Vale. " 

PAVLl COKTESil 
l»IC UO!Ui:>!IRVS nOCTIS DUM>(;>S 

£yo tatu/Ham cntktii atttiifuut iuttiealiinu lum. 
Cic. ad Dolabell. 

PAVLVS. Xii^ula i]iiideni haecei oinoi lipeclu esitntam habet speciem puicii rilud inii. 

Nam cum laciis ijiso pcrlucMu». et (tugiftx'n uudique collibus ciiictus vebemeiiterddeclel; 

iiiB haac iimbrota laxoruia altitudo, «t bi vcililus riparum Unlum voluplalii aflaiunt, 

ui cam IM a rrequeDiia lioinintim ad ocjum confcrre slaliieiira, nu^quaiii polius vim. 

<juaii<|iiam ta q(iid«io, Alcxamlcr , qui «undom guilum habes, quanttini inlelli^ero po!^- 

iuMy hujas locj oppoit imitate libeutissime uli soles. A.L.EXAÎiD£R. Ego verorum ocio* 

sus sum, sive quid rolo m« intcrpellatoribus tefere, sive aliquid niecuni ipac cojitare, 

banc pot iui IU mu amocoilaitiu sequor. 5e<l eit alia <iaaqiK causa , qiiae mo aacpius buc 

veuJitf'invitel , alque allcriei. Paulat. Quacuam cal igitur isla cauia? Mtrandtr. Qiiia 

bio inulla euni raoDuinciita majoriira meoriiui. Kam llbainuusius Avu« meus hujus ţacrarii 

fuiMlameiila i«cilţ quod pot.t«a Patiu, et l'atnii mei studio aiinlum c:;l. ut vidci, lautiiiţ, 

iic magii lâcea ti us- PaulHi. Juie igilur a te diligilur bii: locui. ICl t-^n j,im, rmii tain ejua 

amoenilaic detador.r quam te<:arda(ioi»a Rbamuuiii majiif lacticiculo Viti', vel potiut 

sainiuî Inperaloris. Fiiil eoia is nitiu ex illo coetU', et roboro oplimorum bomiiium. 

i\kMindf.r. Gaudeo me tibî osieiidisse haac tnouu menta tauduin domeflic-arum. ANTO.VIUS. 

Ilflcte 4ii qutdeiu lirit , Paule, quod laiitopere llbaniuuMutn lăudat; videris cutm mibi 

eum laadaado felicilatcm illorum lemporum si^iuiicare : et foamnl omoino memoria Pa- 

trum. ciim plerique bellicis rcbas praeclari viri, lum mulll omiu geiiei« docKiitae Rofite- 

luiil. faulu». Egg vero cum ulrumqtie id geuus bominum adniii«r, hos etiam .imn, quo- 

runi iadiKlrîa sunt iiobis adilas ad eloquentiani patclacii. Sed qitoniaiit, Antouî, în 

banc nMiilioDem )ii>oidi»ti, «ril iiobi» pcrQraium, ţi de his doi^tî* HomiiiibM* t\aH senltas 

exflicabii.^jrfoiw«. «^iiid didl Alexander? AU:tandtr. Mibiquidem eriinthit gratissima: 

et lane lomit ipso adliorlaii vidcliu, ut aliT«id liic inter «os iu umbra roHoqoaniur, et 

sunitt ociuit. i>tfu/u. fiocie taiiUden, AjeiaiMier} scilum es( eiiini iilud, opui oclî 



^^ 



i 



DE HOMINIB. DOCTIS 



aa3 



I 



•xUie opOfleiv. Ofilire igjtur, Antoni, îd HQOd «x te re<iuîijmu. AnUmiut. EQo.ftUi 
libenler boc muDcris, <iuod Biilil inponitit, itfagoron, Um«ii qiiouiaai îla avid« Kwtl», 
ut iluTviu ailrnoduin ut kuk vntrac no» nbt«'iui cupidităţi; expoMin oinii« ineum vobii 
(Jo lloiiiiiiibus docth lodidum. nou UnntleutiiiJi inyeiiii ţpe, tjuam ticjţaiuli vetecundio. 
QuMritu iijiliir qiiaiili . et qiinlM îii drMirtormn uumeio babtli »int^ et qm mihi ad 
alriuam olo^itientiae laudem maximo accts$i»e videsnlur. Ego vero «i Avorum memo- 
nani Tepetere vducTo, jla ropcriâm «loifiMnliam olrmuluiue, ut iiod lam caUmitalcu 
tempvruii) ileploraiHiam putem, quBtn gralulaudum uo«lris liominibuK, ijui haec ipia stu- 
dia uobis rovocarunU AUxaader. Sane iguulem , et ego iuo>]uo liti ipsii homiiiibiis pluri. 
nun tiw debore cogor confileri; miI tamen iion video unda lanta vsneUi nacculorum , 
(ot cnnii mulatio'i» i litiaza n tur . ut luaTuitfliira aetalum procuraţi oneoi Oii iamortalei 
habuiMi.', ijuafdain otniiino contittnp^isM riJraotur. !Sim i]uat Oiatores uno lenpore 
Alhcaa« lulerunt? Qufliita diceodi vît? Quae diidplinau? Quae iiitfenia ex nberrîtniB iU 
Li»i aelatîs fonlibut delluxariiut? Quot una aetalu Roiuao Oratorei lIofu«r«? Quot Ta> 
Inere dicendo? Milto ditciplinain roniin bellicinim: mîtto praeclar) itudia r«teTaTuin 
artium. Cnntra verfl qatd avorum memotia boriarum Artitim c^jientiut? QuJtido unqu^ra 
littorae diulîus coniicv^rutil ? Quandn Untum obfoicvere iii^pniA, ut pUuu omuia uiti 
aoiati Deorum munoro concmui, alieri omtiia fatali quodam malo orcpta «ue videantnr? 
Anloniiii. AsMtntior in hoc libi . AlexaiMler, i(u»d tempotiim varietatea Deoruoi iiutu 
fieri ccii<eat. Qutx enîm dubitei cuuc^ta a «tipremn illo Oplficc praeclaio quodaia judicJu 
admiiiittrari? Scd omillimui istam dactorura homiiium in ooeloMinm rerum invostigalione 
■cientiam. EiplimudAe nobîs polius eruni liae c3u«ae, qaae olo«]UQuti)o dudia fundilus 
ex lolia KuMulerunt. Ac primum miliî quidem videlui Iranilalio illn domicilii Imparii 
Romani cx lulia in Thraciam. non tninimani attulitte eloqueittiae ţacturamţ qua pro> 
teclo emigratioiifl , et adilui Italiae patui'runt barban'cae crudelitaU, el Homaiiorum opet 
cornieniiil. Ham barbarae nationei odfo diutiiriiae tervilull* , ac delendi nomioii Ko- 
mani cupiJi(.ital«, in liaibra laii([uam ad certam praedam confluxeruut; ex i]uo Uutac 
calamilites cotise^uatac sunt, tit civn suiş solibui prllcrentur, immancs g«»tet in iio- 
$\t«m QCDus iufundei%>ilar, et civilatm cverlereRtur , et forlunalissima quondan Itcspu> 
blica dilaberetur. Nec rero wlunt lue natîoiic^ una tanttim praeda contenta» fufliunt;ied 
ptiam miile prope anuorum tpatio llaliae poisouioncai accrbit^ima rcxalione Iciiueruul. 
Uinc colli^lio aflinitati} cum barbarii; bînc multi:( jnvolucris iiiqiiînaU laliuo Uh 
queiidi eoiiMietudoî bitic direptn , atiţne exosla îufiuita libronim copia. Quibu* re- 
bus fsctum est, ut natcenlia ingtcnia omni opc dcstitiita, et penitas în barbaricm im- 
nar&a larifjuţrit)!. Paaht. Qiiam(|iiam omittamui itta, Antoni, qiiap muc dotore audire 
non pouumus; rcfricaatur onim mo)c»liae conmemDralioae jcceplarum calamîlatum. Sed 
pcrgamus polius ad ea, quae covpiinui do Homioibui doctis, Oratoribu* enim non ausin 
dicere. Altxntider. Mibî voro, Aniotii, probanlur «itis ea, quae moilo lint a te dicla; 
ied tamen nemo ncgarît bas clades, Iiaoe inccmlta, varîetalesqMO ct temporum , et 
roaximarum rerum bto qumlnm lîeri , aut ca«u, aut cocli converviouibus. Peulut. 
QuoRiani ista, Alexander? Noii quae» in liane ditpulatioitem Autouium lerocare: sunt 
ealm ista jamdiu a doctisiimis illis Vitla disputata, quae «l eommodius tempus, et loo- 
giorem .'«rmonem postuUnt. Atfxanifer. Niiiil lane impedio. 

/tirfonjiu. Quoniam igitur difficile sdmodum esset singulos nominare, qui aliquam clo- 
qutDtiae laudcm attigeruoti de bis tantummodo boc looo dicendum eril, quoium tcripta 
iii maiiibai bominura verîanlur: et hi etiam nimirum, quos a nu)oril>u*, aut laudato* aeee- 
pinat, aat, qui poetica allquagloiia pracstitctunl , in hune lermoncm refereiidi videotar. 
Natn poileaquam maximarum arlium studia iamdiu iu sordibus acgra, detertaquo jaciie- 
runt , ulii constat (l) CBaisoLontu Bvea>tihch traţmarinam illam dbciplinara (2) in Ila- 
liam advexlKe; qno doctore adbibîto ptinum noştri faomincs lolJus exoicitaiionii, atque 



324 



P. CORTESll 



■rlii ignari , cognilii CrseciG 1ilt«ris, veheawatcr te M ad eloqueuliae sladia eteiUvo' 
nint, Kt quoniina mblato umi forenii, illa dicendi laude carebamui, incredibile eoniia 
ttudium fuil III Kribeodis , verleiidisqne tx Graedi in Latinam sermonem htttori{«v 
Sid cum hîttOTia nunas &il unum , vel maiinuim oratoiium , attingeorfa «■ eruat, 
■iiiM io itQOquoque potissimuan laudanda judicabitnus- Atexundtr. Video cur i Cbrjr^ 
solora etortH* ti>, ut Daiiletn scîlket, el Franciscuni Petiarcham interponeres, qui 
anlK Chi]r»olOfaiii aliquot atinis (loruerunt. AMoniiu. Nou ctjuî'Jem, Aleiander, a Chry- 
M>1ora exordiiim coepi, ut istos inKirponerem , sed ijnoniam itlit lemporibu» erexîise se 
adoiodum eloiiuenlia *id«ri solei, decreveram singulon nomiitaie, qui ev praeclara ilU 
Chryiolorae nfOciiia dcfluvorant. Atamder. Cupto s3iie an^lire de his duobui qiitd ten- 
tia). Antonint. E^n rcro ues^re uoii ausis) flagrauti$siiniim in Daiite, et in Petrarcha 
ttudi'ioi fuiue prîtcarum re ni oi ; ^d Ui (3j D*.\te, tauqitaiD in velciî pictura, detractii 
colortlm* , (lonnisi deliiieameiila delentant. At jure eum hoiioravil fama. Pfaeclarura 
ejui (4) Poema plane indicat inrreilibilem ingenii raagniludiueni. Mirabile iilud certe 
ftiil. qu<v.l fes tam diflkiles , tam alntrusaţ vulgari sermone auderet explicare. Est enim 
in Eentcutiii subtilii, el argulus, ^(^erbus iu leprehendeiido, in probando nerrosus; jed 
ifllcfdom etiam rebus nan satis aţterlit fs) obscunis. Iu permovendo autem» ct incitando, 
noii est eiedîbite qnantum sil rinxitaliis, 't veb«nei<i. Utinam tam bene cogititione» 
luas lalinis litteris mandate poiuiiMt, qaam bene palrium lermouem îllutiravit ! Sed ad 
PfmtRcniv veniamut; rujus de ingenin, induslriaiue et tam muUis ejut tibri» exisli* 
mari polett. Homo cnim inlerpellanlium mtiUiludinem fugient (6) multa scripsi! in ocio. 
Hnjns lermn, nec ett Uiliuuţ , ct allquanto horridior, ifiitentiae aiilem multae euut. f«d 
mtici^ae; verba abjecta, ret compOiitao <}ltigetilius, quam clcgantiut. Fuil iu illo idjeitir, 
atque memoriae latita magnitudo, ut (7) primus auţus s(t cloquentîae studia iu lucera 
revocare; nam huius fngenii afflaenlia primum [laha exbilarata, el taiiquam >d studia 
impulsa , aique incensa ett Declarant cjus Rh^thmf, qui in viilgtii fergnlnr, quaiilum 
illtr vir contequi poluJMel însenio, ii lalini tcrmonit tiimen , et ipleudor afluiiiet-, sed 
liitmiui in Ciece omnlum ucculorum naio itia sciibendi ornamenla defu<>[unt. Sed ui s- 
luberrimae potionet , non siiavitaiis, wd laniiatii cauia dantur: sic ab eo non eit dele- 
ctaţi» pftenda , *ed traiferenda ulilitat; quamquam i>mnta ejus, nescia quo pscto , sie 
tnornata delcciant. Huic oh niuliaium lerum doclrinam, et itigeuîi famam honorcs am- 
plhiiimi habiti suni. Et iiidem lemporibos fuil Joax.siu Boecicavs , sed decennio fere 
minor, quam Peirarcba. IIujus eliam praeelarluJnU iugenii cnrsuin (*) &lale iIlud 
malum oppressil; eicuriit enim lioenter mullis cum talebiis, ac )>lne circumsciiptione 
ulla vcrbrtrum. Totum f^) genus inomdilum est, et daudicaiis: et îejunumi Mtlta 
lamen ridelur connri, multa velle. Ei quo inlelligi potest , naturale ejui> quoddam 
lonum hquinatum eise prarissima loqueodi consueludÎMe. Eodemque mo'lo de (10). 
Joi:<iE lUvEitjTE, el Cr)tvcci.i s*l»tato judic^re li«l; qui nniiquam eliam ab 
oratiunit asperilale maestiliaque abeue potuerunt. AUxandtr. Gratiuima isia mihi fuc- 
Tunl : £l une miiltuio, ut dicis, horum gloriae Iniquîta» temporum detraxit, et quati 
inQenioram acies pcrtlrinxit. Anlnius. Nune autem oclosiuta fere annor um memoriam hoc 
scrmone compleeteinur. Sed quoniam uno tempore omuet, ac propc acqualet fucrunt, 
mullique sunt multorum aetatibus impti&itij dabilis reiiiam st miuut aetatum ordinea 
ser va bun tur. 

Magisiro igitur Chrysolora , plerique notlrorum huminum , tanquam ei palae 
lin qiiadam împuU! s« ad eloquentiae ţtutium coiituleruut. Quorum tuprimis laudandut 
«M (II; LEo:<*«nvii ARertiYs. Hie primus iitcoudiiam scribendi consiielu-Iiuem ad nume- 
rosum quendam soquai iiiAexil; el atlulil hominibiii noitrls aliquid certe splendidim 
MulWe suni in eo Oratoriae virlutes; gravi* est in tolo genere o» pruden», ct ui illii lem 
ppribus non iiicultut. lliuoriam compteKus ««l anin» ali-tuanto maiorej nam oratioue* 



k 



DE BOMIMB. DOCTIS 



2«5 



tjui, qau extMDl, DOn aequfl k bittorîM probaniur. Mex. Ett ut dîds, Antoni, tiau 
' «t cgo s>e|M legi fiiBthret «jai quaidiin taudctiontt , qnae mibi <)ujJein iio» aih pioban- 
tur; Btqne id accidiu« pulabim , propl«re« quod iiuUae extUreiit oralioiict l'un«br«t «i 
aiitiqiibsiniis illjs anctoribui iniiandae', tx qao miiiine mitum vidcii lolfbat,» Leonar- 
iu* jpte iu eo piaeiertim diceitdi g«iiere orator fueril; st modu oraror, copiouoi , ijuam 
'feptioT, aut oroalior. Antoniut. Piaed^ie iutelligo quod dJd», Alcx.iiidcr. Li tanc laihi 
videtur nihil pocM oruat«, variviţue dici uti« exeicilalioiie, qiM optiiauai quemque ini- 
tando «fGiigimui. Quin ettam ipi^mot mullot jain saepe eo^aoti, ([ai poliut iit quodam 
l'iniiUtiouii gonere, quam in diucrcndi pra«:pplis opetam poiieiMlam puUtîiil. Sed laiiMu 
ion oTit eloqueutiae rU in buitc tam augaslum locum adţirîngetida , ut cuni imiiatlo de- 
biit, quioijuaiii praeclaruiD asteqai iios poue difTklamui. Quii dubitei oratioucf onui» 
jiiiiiebres in laudatjonum gciioffl veiuri ? Quis de landilmt dicluri», si uulla praeserlîn- 
eiit imitatio, ad artît praccepla iion confujjerit ? Ars piofectu via c^rlior nt. quaiit fmt- 
latioj qua opa* atquu onUBivnU ad diucieudum suppedilanttir, AUsaniUr. Dii immoTta' 
ki, qaam jucwida ista mihi fueruiit! Cupio ine jam ab imilalioiiaad arlis piaecepla tatf 
ferre. Antomiu. Cave, Alexander, io Oiatore quioquaui puiet csui imitaiione piaetianiiut- 
A'ec ei)iui est aliad imitări, quam cffiiigeie piacscriptam diuerendi arlent. bed qaaiiian 
liue irtificio tam factlo potsumu» vitia , quam virtules imilaudo cooscclari; eam ob rausam 
tioa de^inam v<», ci caitMiflium mihi qneiuqiia coliorlari, ut haec diiMreiidi praeceptt 
loto animo compleclamiiii. NulU est enim taiiia ubeilat Ingeiiii, nulla tam diligetii iiui- 
taudi induttiia, quam siue bujus arlis taitoiie beae dispouta, ac piacclare inventa pouti 
•ffingere. £s quo e(Gcilur, ui ploriqiK; bou-i maxime ptobeut; sed cuc prubont netciaiil. 
lidem nibit laudis Jn sciibendo coiiiequuuturj iiisi quand^t fortuitu , aut natura. Intellî* 
genrinm est j^ilui' certitiima quadam artiţ vatioiie, quld sjt ex arte gcriplum; quid imi- 
tări debeamusi quaudo alicni» exoiipliii quibus ornamentis oralio tioslia ailoielur. Sed 
liaec oimis fbriaue mulla. Patiliu. Immo paudota, quam vellem. Mexander. Mihi rero, 
Ant&iii, taotutD ista profueruni , ut nune deoium aliquid imilaitdo con&equi roe posae pu- 
temi aotoa roro obducla cali^iiie adumbiatnm fuis&e. Sed jam itetura ad LeDuardum le- 
voilere. Antoniut, Leoiiardiis îgitur, cum admodum adolesceus în Chrysolorae actaietn 
iuciditKl , lilteras Gfaecat acerrima studio oomplexus est. Fioquentct et legeos, ct au- 
dieits tantum bis ttadiît operae dedit, ut multa celeribir es Graecis maodarit latiuis lit* 
Ieris. IIabeb.ll ii quaadam cloqueutiae formam anioio compicfaentam, qaamomniuOi non 
ui voluii , sed ut polujt expTOsţit; ot erat illi ingcniuni ii iialura capax omiiiuni dociri- 
uarun, qaod etiam arte quadiiu expolivoral. Biticriam vero acripsii accurale ; coiicioiie» 
aliquot &unt graves: consilia, ci bellorum iniţia, alque eveulus explicautnr valde piuden- 
ter; uunsectaliir iit li'slorta quiddam Livianum , nou auiimdicere Cici-ronianum. Sod cum 
bistorii sit lerum onutium diflîciliima , tautiim in ca imitaiidi iudustiîa, et bonitate qua 
dara oaturae consequulus est, nt omnibus mea seiilcnlia, qui pofi eum fueiuut, (aciJa 
pracititeiil. Et quamquam in tolo genere minus plcrunque tectis verbis utalar ; ita la- 
tnen eju> oralio mulUs litteiij, ac quibasdaui soiiieutiarum luminibus expoiilur , ut *i- 
lium potius corrupte loqucndi acUli illi Iriboas, quam ei scribeiidi laudem ademctis- £t 
ego video bune noudum sttjt esse linatum, doc delîcatiori iastidio loierabilem. AtquiJ 
Du^oji Jobaiiuis Havenuatia vlx semel leguntuttet Coluocii €pitt^Uie, quie turn in ho- 
nore erant, non appaieiili sod lioccaccit Geneahgiam legimus, ulilvm illam quidera, ied 
non tameu cum Petrarcliae ingenio confoteodaro. Al non videi» quantuui bis omnibui 
desit/ et cum iu Hula asperitate ventctui antiquilas, quanium iploiidorem Leouardus, 
qiiaiila dicendi UMi-imonla alluterit. Num propicr quaedam iiiqainaia, ct obsoleU Ttiba 
eum rnpuemits? ĂtexMdtr. Sanc quidom scmpir Li-ntiarduia, ut doctum bomitieta* 
ui eloqaetjtcm, ut illitis aotatis priDcipeo laudavi; sod nosti roorem noslrorum tioBii*^ 
BiuD, qut uibil iiisi eicultunt, niii «IcgaDi, niii polilani, nitl picJutn probaiil. 

39 



P, GOBTESII 

ĂitUmus. Sk iu. S«tl ledeamus ad antUnt.. L<KHiardi igilar fer» ae^Mllt tnt (II) 
GoiMiffU Veao9tctm , dociut taajpUtr. U in dotnniica . et umbraliit iţnadara ererdtatio- 
nv mulU Kripiit pruileater, ae pintie, el ilociiîl tnttttM. IIbjoi doisns i|aaa olficina quM- 
dam luit boiurnm irtliim. Nicn cum iilis tirmimiibui 'lioluino, grivrMimiKlW Wik> lUha 
flagratel, et a met ilerun statui, ut nenn fer» sdnlnceni non libi poiius gloritai 
bello, quain doctriita ^uaerendam potarit. iiauiţuam înnt ab «o inttilaradt. k docendi 
itadia intermista. Erat referta dotam* nobili^umis adMc^eiitibut, qui &« ra i^ui drscipli- 
nam tradideraiil: quotîdie, «t »)nn>eiilabaiiiiir, et declamabaal, x iu dili^nter Gra«- 
cU , Latiiiisque litterii erodichaolur. ui nimies fere illini aeiaiiK. qni altrjaam smi terîbeodi 
laudem couaeqvuti, m m qouiIuo fiterealnr, ex hiijus homuiis umkracBlis, taaqnam ex 
ludo quodam boaatiMinarum aiiîum profe<:iOf. li iiţilur "i" M"l»«"»do, Ip» Aocendo 
^MKivit tibi A riomiitiţ, qnod cliiini hac Aetate oantium leriDOite , fi (aioa celebtatur. 
Gvaus taanea dicvndi iucondnaun adiBodum eit, ac talebrosan: utiltrr pletini^ae nnpro- 
dans verbis poetici*, ţaod *tt mixime filiuţum; »d magU est iii eo sikciii, qoaai cotor 
Laudaiidu. Hune Gsorftiut Tnipczualius ex){[itat. ut praefraclam , el pnentem io compo- 
aitione. Memoria tetieo, qaeiidam ftiailiarem meum lolttiiai dicere: melioi Gnarinum £i«| 
nae saae eouuilvtiie , si nihll unquaai Kripsissel ; tam vehementem opliijoiiem ejss docirU , 
DM etse io atiicnii hoirinunt jnsitam , ut nou modo ooiDeii ejus nOn illuilretur icriftil , 
aod elUm in dies mag!i obscuretur. Kgo vero nou iia Sm* rem halwre cxitiimo, iiec t*> , 
met* GuarltiD staviutcm quiiidam iu acrileiidu, uec mulUrtim lerum ooţnilionem adimi^ 
ied Unea oimi omoia iii eo ptobarim. Nmiquaan eutn asporitat iu dicendo laadatur. M 
Uadaadus eit, ut iţui mulluni nostrii hominibut profueiit, et ut qui, ii iran peifccUnj 
«lei|«eBlijm (cujui specialii, quasi per caliginem quaiidain vident ) al aliquaiu in scri- 
bendo Uudem tit cousoquulus. livlem temporibut fuît (li) Nicol^vs fdocotvs, qui 
gnam gloiiam iHlcpln* ni rn cotendis amicilîii doctiuimorutn lioiainum. Fitil, et (Ik] !fi<' 
coi^vs SAov.-tTtrtvs Chakidciisii homo Craecîi Itlterit, et Laliiiin eruditul. Erat in dîceudo 
>Mis cofiotut, >ed [i.iruiD vehemeni, et iu afleclibut viio molilor, nt mixiiDC in suo li^ 
bHIo, quem De nauţra^o uio ii BeMariooem Hicenam seri put, ap pa ret. El (IS) Avnisra 
âioalttt sane doctua, et honoraius fiiit Evlemqiie in genere, et (18) Cai*uii>v> habebaturj 
ied avidior daritalis, quod oratioiiis moestitia insoionlim aleretor. Tam etiam constat, 
NicoLivH EnpKvu inenwria praeitiiit; Md istorum ooitiinin fuit disciplina omda, eţ 
aţrestis, sine nilore elegantîorts indaslrlae. Hoadum erat tune politior scribendî ratio îo- 
pOTtula. Atque bonim aetati adjuncţi sunt duo (ere aeqoalea, (17] l'ernvs P*n.TE Vut- 
&BMIVS, et (IA) Sico PoLE.-d-uKvs ; titcrque ■ puero doctut , sed alter ornaiior , non la- 
men adeo cuttus, ut sil hac etuditJon aetate tolerabilîs. Libsllus de A4oUtceittia , quem 
pueri Icsebamas, Wx comparet, et bene olel (nt dicîtnr) quod nibil olet. Alterius sunt 
iHginti ad filium Libiî sciipti de etarii Sfripl9ritm, utile* admuduni , qui |in) fere ab 
emiiibns legi irinl detiti. Est enim în judicando param acer, ncc Mrvil aurium volu- 
ptăţi, quum tractat tcs ab aliii anio Iractataa; scd boc forendum. lllad certe molrttun 
est, dum alicnis verbis, seoteHliisque scripla infarcil, ot explot tua ; ex quo natcitur 
miine vittosnm scribeodi genui, qunm modo leois, et candidut, modo durus,et aiper 
a^Mreat, et lic in loto genere, lanqutm in unum igntm pluia inter se iuiniciuioa 
apana temina, Inlor horutn aetatos intorjeclui esl(l9) Mjipbbv!I Veeivi, qtii turn Foets 
numerabatur , tngeniosus iile quidem, sed aliqaanto Iurgidior, nccdum saiîs polilus, 
iluanqium selatis iiliub istud fuit viiiom. Atfsander. Audax itie quidem fuisse videlor, 
•t animi maximi; utinam majoris boultatis, qui Maroni voluerit vîcarius succedere. 
Am»miu. Scitum eU ilind Poetarnm, nemincm meliorem quam u pulare, et tiia cuiqua 
plaoexe. Nam qnum Poeta vi naturae idSammelar, nunqnara daperat. quod optimum 
e»t; ci piopicrua multos de^ipit ilU P. Maronis blânda sui conciliatrii Muia , quom dulci 
.laniHiamodo MMio detiuib recondiuiot anificium non agnoscanL Sed ut id ren ledMia, 



^^ 



:k 



DE HOMINIB. DOCTIS 



397 



ieSi etiim *«4.itt« faît (10) AviNonvs Monachus Oneeit lilteris itoelv*. Scrlbfbat (t- 
«ta, et natunlem qurii'hm dioen-lt oirtum h3l>«l>3t otMin , s«<l ailmodum inctiltaiD. 
Erai in hac homin* iimtiamlu» quiihm leiţeii'li amur; nnMam enlm pjiltetMtar esse va- 
cuum tempii». Qnoiidie, sul sci'ibeii.it. >ut ali^uil ex GrMcii. Latintt liiteris mandatat, 
Flura tam«n onm% mt, quain abinlverit Nemo certe plut itaHii , quam illr ■!') emendn» 
ex adyto priworaro Itbros adhtbuil. Circ» hjc fuit Cnsmo Mejtci ; nara tempcr magitiu 
iile Vir lecum habuit palam doctoi hnmiiifri , <|i)Druin in con^resiu , et sermiMie, ^u«in 
tuet pvbltcU muoeribas vacuut. Uiiqnam in jucmiiln qaa4tn animi Uxamenfa re^uic- 
icebaL AleXandfT. Mea quMem s«iileti(i4 ett Pr)tici|H;3 illius aelatii mullnrn tummli fit- 
Iteniis piofuiMe- FatUut. Vai ut dicisi aluntur ptofrclo ptaemiii haec Murlia , ei qiiasi iii 
Principun ţinu pab«seuitt. Sed p«rs«i|u«ret fcnloni , nt coeţierai. AMokius Tom eliam w 
genere namerabalnr (11) Litu.tAtnrs Ji>sri!<iA.<ivs, liumo per se magnui, et , ut apparet 
flX Orationibui, non inrliscrlut. Exiat ejus quacdam funebrii laudalio, bona illaquidem, 
ied non utii splendida verhit, et qiue mi%U capiam i|iiaiidain, quam oratoiimn artfl* 
cium praeseJerat Nan haec aelaţ ponebat eUMţuenliam in oralionit qoailanri abuii'laiia , 
DCC plane cognovil qnid etset lalii; quum midnaia m quJsque in (Ikendo lauitem ade- 
ptum putarel, u mulu awrTaim compleii» fuiiicl. Quod gtiii» Miiben'li fpreiiim eit , 
ac repuUnm ab acrioribnt ingeriii»: quooiam onin<> oraţia iia ct vcrbnrum, •( letilen' 
tianim eraanenlia oomponetidi est; at non iutemperanier excurral, ied lil ei Moruta 
finlam quidain citctuosciiplus locut. Hurum aequAlii full (11) OaoLvs AaMKri.'«vs ilIiH eliam 
temporibut honoratiti. Pauca 1% ailmiytum sc(ipMl,quBe ne*cio quo paclo jain exavaeruul 
vel polhii noH apparenl. El (11) JoAH.tes eliam Tortcuvs ArietHius icriplor fuit unepro- 
babilij. ConjudCiiaime îi viiit cum (>4) Nioulio V. l'onl. Max. nan ipsum etiam Nico- 
laum doclum homiuern fervut , el itou înfanlem fuiue^ in qno magnum do<:umcntum 
ibriunac fuit, qoam cderiler extollai quem !.eniol complexa sit. h onim liietinii spatio 
gradibas aiccndeiu , fummam eit adeplus oibis teirae dignitatem ; idque co contigil b»- 
norificenlius, quo nerao euel, qni illem eo hotiore nou dignum arbitrareUir; et ntrita 
id quiilcm , qaando el muKa egit iu vilj praeclare, el ib eo tani docţi bominet et ofi- 
bu> »icli , et bonoribas. 

Sed letnporibut Hulem raognum valnut ret LatSna« ex direpiioiie ByEAntii pukher> 
rimae , atque florenliuimae urh't acceperunl. Emorserat e paliiii reoiiit Maumetbei ipe 
poliundae Graeclae inflammatui , liUque persuaţeral Toro homo Kicntisfimu^ reium b«t- 
liesruni, a« felix, si occupato Bţianiio (acultas ilarcliir ad Gracdani opprinutndam. Ner 
enim aum fefellrt opîiiio : nan cipla , atque direpta urbe , Gicillinic rellquus cursut paluit 
Sad mato in tali re lilere, quam veleres calamilates deplorando augere dolorem nostruti. 
Hoc tameii <flcan), quol ad rem perirnet ^ magiium damnum etodio Gracciao laiian lit- 
terat feciue, quum a Graecis molia in Ilaliain imporlatvulur , et noatri ilem Mudioruni 
eausa Bjeaulium tauquam ad domnm quamdan doctrinae proficiscereiitnr. Atesatider, Stne 
ista. Antoni , iic. enim iiuquam Lalinis rebus , ut dtcis, caUmilosior dies iiluxil , nec te- 
Irior-, sed exisliinare debet plures post impuilunam illam cbdetn in Italiam coniluxiiie, 
qoam unquam aniea. Sol itla omttlamui. 

Momus Turn mullutn eloquenliac hakuiise dicilur FaANCusvs DARi^nrit, cujni de 

llikgenio, docirîiiaque ex eo libro. qnom tte re axoria sctipsit , exlslifflari poleit. Hujus 

[gloriam illaslrioribus litleris , et graviotibas artibiis aernularit (:i5) Mhhiimi iv< Nepos. Sed 

|Bytlnm duo docirina praciliierunt (16) Jinnotits MasrTTYs, ct (1") B*»T«r* AtainiTv*: 

iţttorum aller «nas omnium docllegim» potabalnri alter eliam in Architecturi diterlw 

f«il. Sed in Jannotio admirabile quoddatn (imlMim omirinm docirinarum foii; tod neido 

ţno pacto sit hujui saniRii viii, quam aliurum paiillo aule dictonin nomen obiear^OT. 

£z quo profeeto inlelligi polest,- plai nleti ai| (anum. «t celcbriUtem iiominit uniat 

«imfUcif gcaeiii virialem abtohitam, qntrn mulU annexa genera rirtulum uon perleclaruak 



338 



P. CORTESn 



Ttim elian tr «o fMCn nanenbilnr (IS) PALLMSraoti, qveni «tm njtsri isn 
ittuiiii doclrina« (ipiMUm (tnaU Escelluit «nim ii unut iii omni geaere vitluUi. Keoio 
■Ioni coDJor flit, uemo jociiKiîor. Nnno foris cotUatior, n«c gravior, aec fortior. ttta 
lo^O iBttmIlo alwrit (19) BiExrniCTvs Ajmmsv* , ifmi bellaiD iViUlicum ixagawM, atqiM 
dttteiU 4IllfletitiM>tfM pfMequului «t; allulirqiie Iiumo rthii involuţii: turn illi» t«B- 
poribo* tu (tO) Poatuo fijusKnTtiiu rfuieilam ipeci«i etoqaaotuo appatail ; in quo u tat«- 
artifician (vUsel . q<ial« ttigniîum ad «:rib«ndiim Itiil nroiMi proleclo ejui aequatei rfiocfldt 
gloria rieiuei. U Oratione» rcliquit , qnM el bcnixlian, it Ruiibcain în^cnii facilitatei» 
Miftnilnat. Tcndebat tolo aiiimo , el qunlidiicio inodan tiiu ad effinjfeodum M. TulliniD. 
Sed habat boc diliicida illa divîiii bominii iu diceado copia, ut aetlimaoti w iaulabileiii prae- 
batt, »iperi«nli Kpmn imttationit enpiat. Eam igilnr diceiidl laDden Poggiut si non &• 
eullate , at ivirlt vulimtaic compleclobatiir; ««rîptii eiiacn lliiloriain; ted eit migiivn) înniiDi 
tiiitoria ; r I , ut pauln aiile diiri , omoium return difGcitliiDUKi. 

AltxăntUr. Ego varo uepe Mteo mirări, quidiil, quod cna Histoiia tot, tantanin- 
qne rarum diiiimililadliiom complAciatur, nnlla praecepta în priscoriimartibus Iradaotar, 
quae quomodo KT)l>«iidum, qu>d icrvandam lil io Ultloria doceani. Nam, ni ontittam 
(tudia ditcaplitiarom maninuruin, omriium arlium opilîcei habent loa ptaacepta. Atcbile- 
r^lui ab bii non diKodil; Muiki eliam hia «nadiuntur , quaiido vocun mutatiomcs facere 
dabojuil, qaao'Jo Kllioet caiilui aal indetatn. aut j raveni , aul acuiam vocero poitulel. 
Alii in llneiii alii in mensurti, alii ad liagandum, alii ad pio^ţaduia c«itii praeceplia 
ulunlur; ea quo intcllijitur nihil magnnin fieri poise «no quadam artii ralione: Hiilo- 
rian anlen , tam arduttin, lam difGdlsopu» nihil habere ptaoceptotam , non desino bar* 
rle Mtit mirări- Paalai. £go quoquc bla, quaa dJcii . Aleiander, nirabar, ti Moe ao- 
gebar intioiU «entibui, qaod a ootirit hominibus Iliktoriae praerepla ignorarentnr : nam 
prÎKOi illoi. ut ex eorum Uistoiii& apparel, praedare intellijjobam bujus artis prawepla 
lanuiaMt noitro* atilem biv instruiDcntii omnino carcro , aique cosdoni in boc prancttim 
leribendî genere nihil admodum laudis conţcqui poiso, nid quando temere, aut cam. 
AtilMiut. Video, ploriiqac vitum ave lliiioriani Rine ulliţ oriiameolit oratoriii scribi 
opoilere, qaod toltcrfnl vcrilatoni, fi iideni, multum rcferre non csse la^ndicein: Cgo 
varo st opioîonem iitorum noo libeotor laudarim, ita certe ooa repudiareiim. Et pro- 
CMo Hiagni intfretl, ubi tiiilumiDodo ierum gMlartim vciila& quaerilur, mctidacen, et 
fibulmum putari. Se«l lamen quid attin'it vere Krtberc, ti ontma obscnrc perlurbaverii? 
Ac milii quidem hiijui rei prlnciplum cogi tanti , ad delodalionem, et ntilitatoni adlnven- 
la Hidoria vidări lolet, quae omuino rebui, et verbii conlinetur. Rci, ut prosiut , ipa- 
tia , el temporum ordlnem deiiderant. Verba vero nunquam voluplali iniervienl, nisi 
concinniiatfRi rcttncani RepudianJa eril igitur horuni opiu io , ct adl)it>enJum arliScium 
qaoddam, nt prodouo pariter , el deleclare posiiinus. Sed nrncw quo paclo ad haec da- 
Upii tumm , eum id «oa inilio ininime roquirerelii. Pautut. Immo isla lequiuvîinBs, Au- 
K>ni , el luiil »ane noceiuria. Attjandfr. Mihi vcro iiia jucunda fiierunt ; t\ uilnam tibi, 
Antoni, Cuniolatiui îMa augoic licuiKvet; Md dabiliir forlAsu aliquando conin>odiui lom- 
poa bujui mânerii ampliflcandi. "Sanc ad imtitulum sermonem levertere. Amotimt. Bellc 
eiigii a ne, Alexaixler, taro ina;;riun locum, el tantum hoicle de me polliceris, ut si 
boc vobj* neigaiiin , non tam laborem um judicis relugiţie, qoam vestrae voluntati obte- 
qui notuttte arbitremini. Alctander. Alque nihil a Ic postulaliir , niU tuo commodo. An- 
touut. Jocaiii eliam mecum, Alexandor . at cgo quoque ip boc admodum dclector, et 
aino adulări , ac irridcii me tnlerdun ab amicii. Ăicitadtr. Non est ita , Anlooi ; Mttum 
ni enlm nihil oim» in amiciţia pertiiciosios adulatione , et Mandiliis. ĂnUnuut. Quid ergo? 
Cradima, me ino<lo oa auMirun dicere , quae sin) a priicii illii viiis rclicta? Alcxandtr. 
fgo vero tx la tXud non rcqnbivi, nt onnei leges . quae tuni io Hiilorîa larvandaa. 
quBii in Mbola quowlam etplicaret: ied ii quod daratnr vacuum lanpoi, poilalaban. 



DE HOHIMB. DOCTIS 



»29 




int«T not hoc ngituS allinijervmiii. Fttutut. Quin Iu, Alexinder , omlllii itia , quss 
praeparalui» oclum posluUiii. Tu v«ro , Anloai > peifti quo coepisUi ne^ue «nim impt- 
jiendas eti inlerpellilioiM) jam lu^aptut Mrmo. 

AMottiut. Hit igilur florescontJhiri proxiniut 3eoNt«b)il (31) Gboucivs TRAPBxvirtv* , 
bonus uni) Rhelor . (pii aliqiiot snnoi populo Botnano iililissiaum operam piaelnilt, «t 
docult cum rihUos, lum eliiim multa w:rip«il tic ailificio dicandi ; et n'Ihibiiit in ţ(rtb«ndo 
illa adjum«nia , quae babaernt a Petipot^ticii , ijui praeler celeroi Philosophos raiinnem 
dicondi lalioiibiu <|uibusdain praccopiti ootnplKluitlar : 4|ai moi eradjeodae juvenlnlit re* 
l«nrni Ml a (31) Pouroviu tiontro ■ vîr «iiim per m mognui itifrcdibilifl filudia ad elo 
^nenliai» ltinatior«niijtie clcjanlînin convertit E'Mlvm lentpore (31) A^iTOMVfc Lvscrs fwit 
Bfaelor quoquc non conlemneitdu», qaein eliam nou indtMrtum dleunt ft>if»« ; nam (S4) 
ViCYoMKVs FELTBS.iain, h quoque per loi amios loti Galliae Tranxpadanae tradidit prie- 
«epta dicondi, iiideit) fere laudibut cumulataa fuii: iiec vero {35} Gisr«Ri!vVM Vi:ao:tEH*EM 
pneteieundum pulo- Erai ti dillgeiitiuimuţ, ac prope per(eclu< Cratnmalicus ; wd ipM 
Oi:ititii>b genere eiilis, et tiîstis, nitnia «nim cară Mlenuabat oralîonem. Et (}6} OMxiiia.ti 
quoque Lkomicb.'*! in docondo cognîta industria est. Erat in terjbtndo satis amplus, se4 
parum urlens, aut cxcullui' nulliis rjndor cti Laliaî aormoiiit, nfliţue flos nllut, quem 
in oratîoao rcquiriinu^. Ilomia aoiatibua ailjuuetui C*t (1?) LATKKvrivA Valla MriipU>r 
«grtS'* doctul, s«d erat aecr, et nuleJicas, et tolo genere piiulto asperior; diligtAliMi- 
nut lamni Ronunaram rerum, alqiie verbomin Investigator, MolestBR erat, et itoiMctlo- 
ms i nihil admodum alîaium laudabdl; lua veio cum diligenlia, tam acri qnodam judi- 
eio expeudebai. Limatior hic forta»«o quam ceteri , nibilo taineti candidinr fuil. Florail 
bujtu donut aliqiiaiidiu , el quaiî Indus qnidatn fuil civium nomanorum. Verom poitea 
îl v«l odio servitulit, vel doiperattone quadam dtgnitatum adipiscendarum ab Vrbe Nea- 
poltn ad Alpbonsuro Aragonum Eefjem ut profectut, ubi aliquot annîi fîiit magna cum 
gloiia îngeiiii , et Eiaiae; nain Alphomui ipie ad «ummji, incrcdibileiqnc ajus virinlet 
adjecerat eliam hanc laudem, ut nou kiIiiiu liominiUii doclci lâmiliaTistime ulerclur, k>I 
etiam habcrel in conviRlu. Altsander. Quid mgo eti cansae, si tam diligentor Valla d* 
ratione verborum Latiwrum fcripterit, ipie non bene satit loqni Latino vide«tyr, cujas 
ingeuii scuneo eonstaro inter oran» audio llali'ain admiratam esM? Antoniia. IVon eti 
«nim, Alexander, eaden ratto Kribendi, quae ptaccipiendi. (39) Conabalur Valtavimver- 
boram exprlmef e , el quasi vias , sed eai no» rectax tradebat ad ttrucluram orationii ; ia 
quo lameo, et inquinalam dicendi coniuetudin^m cntondavil, el mullum adjuvit jovcnln- 
t«a. Sed eit cerle alia icribeudi ralio, qiiae a Valla, aut praeteimiua eit , aut ignorata. 
Klorens enim iile, et suavis^ et înconoptus Lalinns seimo poUnlal un« oonglulinaUO' 
neai, et coniprehensiouem quandam verborum , quibut cofil>cilnr ipsa eoncinnitai ad *»- 
num. Sed de fals alio loco commodins inter nos, ti vobis placebit, dispoisblmai. Po- 
tent enim aliud *obii, ac mibi fideti. Nune ad reliquos peigamus. AlfXaadrr. Nobis vero 
nihit poleiit nat jucui>diui. 

M«iiiiu. Iu aliqno igihir iiDraero fiiit (4A} Axtoxiu Pa?«oiimita , homo do- 
•(UI, et Juri» bene peritut. Diligenter eliam lalb loquuins est, el ut etset pa. 
■ho poItliOT , ekiganliim lernionis Plaulinam volcbat imitări , f«d ab eo aberat illa 
orationii inlegritat, ac lentenlima ooucinnilas: itaqu» sunt f^o/se eju* languidrorea. 
Fuit laineti perarjulus Poeta , et illi< temporibut non contemptui ; nam ii primai 
verMit ad meniiiram quaadam, numeros utnquo lonum revocavil^ aulea etuju fradii, 
,oouciiiiqae numetii parura adnuHtuin rersus a pkbeiii rbylmis dtiTerebanl ; qnau^ 
ţuam «iui fere tnta Poesia e*t obscena. S<d poliţe, et eleganter problemaia Pluiar- 
dti (4L) Jo: pBTavi Luceiuit Latinii lîttoiis mandavit. Tuin etiam Latine Luciannffl ez- 
plicaTOruiit {41; RiNtccivi, et ;43) CtUiUTOntonvt Itomanni. Atque ego in iptii , atque in 
alitt., quoa tiwiacrayinui , inlfUigD bontnoi iibeutiu» ad inlcrpreiuiB nunera e«t vow 



tio 



P. CQ&Tfi&U 



▼eroot. Sed not Umen colli^us oanmt, ui apjMmt quan nsitiicribenji c«|MdiUt« IU* 
gtartal. Hexta^f- Cur u»m erai islud quatio l Ăitloniiu Quia vtluti lum tiJtccutibu* 
lilIaH* sibi ipii diflj(I.;r3iit ; et erint Unquain aoiiicuii iiirmle*, qui nonnitt in currieulo, 
■ut priMunU duce iuambalant. luque cam euet [tciliM illtid vertoiidi muuus, beue de 
pOilaiii (uii mereii viJcbatitur, u Um multa atljumutiU tngeiiîit luppadiUrent. Sed «cce 
iBvIti ano {«nifKtre lueraiil, (A-i) LKo.tMDVit DAfti«, (45] BtHTtioLOMiKu* Faccjus, (4<) Lapuc 
KiJiMiiHTi^w,(47) l'cratis Mu.sropouri. Qiia(H|uâ« ai iif aliw alio piui liabuii, val îd- 
gMili, vbI iiiduitiiaa; omxn Umeii ad anaiiliUiiliucai noniinit parvencr'iut. £x lus Facout 
Coflimeotarios scdfal rerum ab AtphoHso Beyt feMmm. Turn eliaitt (46j CKiaoituu 
TiriiKa«>TeM Poatani, el ductuut, attjue diligetiiem ha<nii)«m in dicendo cotiitat fuiu». 
Hajiiaattditor foit (tS) Geumiius MucLit, quia iiobtlitate fli^ruit diuipalgruni. El(5o)A.N> 
Twuws Tdokiiti.«v> uoii Um icribeudo probabilis (uit, quani tilleiii Gra»cii arudilai. (SIJ 
Fcivius SHim Bluudub «ne Oiaeois litletis )>enc<iuuuii ett ffisloriata dtligeiiUr uue, ac 
pTObe, cauiiiiM dtUiaKÎl, et Tetiiin variatate. ot copia vaMe prudenler. AdiiKHiere eniinra- 
liqwo* vide IU r , ut majori ailiLcio, ac illasirioribui litterii UutonaiB agjrcdiaatur. Ia 
«scogitaiKlo laman quid tcribarct, omiiibut hii «irii , qui Tueruut (are ejux aequiles, mea 
quidcm judiciu praeitilii. iisdcn eli.itn lcm|«>ribui (S2) Frihci^cus Pbilei.pr(;s nou inditer- 
lu putnbAluru5JJ liabebat a natuia ingonium vagutn , multipIcE, volubile. Iviilaiil ab 
ao iCfipU et Poemata, el Oraliaou, *ed nt vila, uc erat i» tot» genere variai, FBÎtitJ 
a paero Utletii Graecii bene dociuv, el horum studioium caau est ab eo tota peu»' 
Gnecia peragrala. Ex quo (&4) Unquam cx doialj horeditate («gata» lestaaienlo Gracca» 
litterai acccpit: multninquo ctiam «i profuit Chrysolora ejus xtoer. Sed erat vendibilă 
taae tcriplor, ct ii, qui opes , quaiu triibeudi laadem coiiaoqui malebat. Contlat enin 
neainem Priacipuni illii leiiip'>ribut ia Italia fuiue, quiti adjerit, quîn etim scriplit ia. 
luiaverit, «I ex bit pccuniann erucret. SeJ ut ad ^uaMtiin diligent) uc erai in largi* 
tjoue e/fuius. Ilujui Kiliot (5S) XKsoraairtti , «1 [5CJ Mahitm îiigeniMOi, et satis 
•ntdilM dkunl fnisu-, quorum Martum laittam habuaw tnemoriaia , quaoia In viro cih 
gBOlceretur. HoTum nujut omnino nomeri exsUret , nrsi pater praM)uii»el eil ilcr glo-' 
TÎM. Ăiexan^. Mibî vqid iile ( palrem dico ) boc faclo MpîeiH tideiut , qui n lilleiia' 
diviiUs qnnuetil; proptcrea quul eloqtieitlia quo major est, eo hominibus iovisior, ic 
lutpedior. 

AMlvniia. Sed quii vettniio ex majoribus naln matta d« (S9) Pi»cklu> non audivil^ 
imom vero, qtiis «jug Kripu non kgit? It fi«e doctrina homi> igiiotui, tive ingenio, adj 
namoiaB noaiiiiii fjnum pervencrat. Ki quo iotelligi poteil quaota lum fueril ax omni 
Dunero Poelarum panciia*. Hexametri Miiin ejus. quo* legimus, no» illi quidem poliU 
lunt, nec feslivi , nec moliei; grandes Utnen, e( giavet imperilis vidoii tolent: ab eru-| 
dilioribiis vero reipuuulur, quod luigeanl, et inllati nint, iiihilqnC allciiiit pracler ae> 
<|H4litateni. Caruit OBiniao varielale kaec atiat; quanqaam bie quidem noniinllii vîsut ii<] 
ditlinctuDi iltud et Roreii* Virgillanutn Poctna praoclare «ffînxiue: hî tamen mea lenlen- 
lia loiigiuime a rero judicio abfDcrunt. Noc vcfert alicno oiiiatu . ci quibusdaro himini- 
bui, >c quMi iusijţnibui nottra scripla expiere, iiisî queamus >d ditlincle .npteque fmre. 
Kft enim neKio quîd moaMraoinin quum membra cohaiiretitia mate. disţipinlnr. Slodo 
eaim hoc Knbeitdi ^.aa\ m;Tf[ni6c«ntius ronoviitum est, et cognila primuro numerorati 
varietas a (S8) Pontjno principe hujui meinoirae dcctiMimoiiim tionirtmm; qua ttna et 
MMrriiur «alioUti, ct niltduni iilud ilruitur, et laeluni Renu», ac polilior Hla eleRantl« 
hilarlute quadam aiperta condilur. Tun eliam uotneii magiium, et docirinam (59) Sict> 
RHvnno M*LA-rK<;rjiE dffuiue ferunt. Habujt hic , ticuli semper audtriMe rns arbitrar J 
multa contraria, el dit-etsa Inter ie naiurae tludia, Puit in illo magnum îngenium, fuiti 
lanta industria rei mtlitafii, quanta io tiomine qaoquam i sed ilIud mirabilc ; tiare part^ 
biligio in utraqae fortuna, nultot deviorire coituetadiite , «ppelere inimicitiai ctato- 



^^ 



i 



DE HOMINIB. DOCTIS 



3»! 



T«m hominam, modo etriiiger«, modo lasais vtJDptite») inlar ipMs ninime iie|DCforuni 
oUiviKi. niaine fiman nfurnari , miiiime iaMrmiitcfs itudia doclrinM, 

Sed (60) Pivi Ssccitom Jn primii dnertui habitui nt. b djtiţeutia pattniaiti a puero 

«raditui nralta ccleriler ingenii, ac rfo^liinae sîgtia priebuiL In iţiio vjro, Dit iiomorta- 

In, qaaKta diverta intet te itudia fnemiit virtulum Idciedibilinin! Hîtio homiann ail^ 

bas r«ruin ben« it<""darDni initrucium, millo Ponli6i:«« masimuin: qm in dicaiido 

««boOMotior? quit in KttOrUt pteasior? qnis In Poem«tn$ dukisr? quit ia doc«tido co- 

ptoiior? KTlant ejm OrittUmft ampliui Irigiola, plena* Hto* q^idam et argaraeiitotiNM , 

«I «xeaiplorum. Idque eo fttll admfrabiliui. ■jacl iaconnoda euot Talaiudias, ac sempet 

nuirawrinn rernm cvris obrnerMur. Erai tn.ttttH»ni« «rgutin, ia probsodo lubiilii; 

tembit Bietnof îaM reruni Ctin'ilianariim, ai))iiiiK«rM «itan studia PhitasQphiac : qua* 

omuia oratio rffcrU seniMitiirum lamioibu* oonnHiiditb)). Accnictial aclio Hbsnlia. ge- 

itutqite «I veiiast» ct giavtt. Licct cnrm hune pinpe u>lu>) Oralnicm ei Jiac mr doelortMi 

adduc«re,cuj nalirra patltcr.et doctrina iiiwrTieiiiil. ^ikil de e)» ooiitiliH, nibildetebM 

t;«>lii , uihil de aninio , tiihil de fortuna, nihH de jtmia , nihil de relijţione ho« loco quat- 

rimus. De elmiueniia loquor. IIoc itt boniiiie unara lanlum Lalia» termoob iiilegtitaiem 

deiiderartm. Pattts. hiro meberctA bune taudai , Antoni. AMl9ni%>. Prudei» taia eliam , 

el etoquens fuit (St} Do«i«icvi Ponrtfcx BrJiieiim, cojits eiijul OTath»*i. Kc ^uulen 

^uoqtie ordinii erat (fii) io : A^niieAţ AtrjitKNtts hemo plaiie doclui, sed toio^satM be<- 

ridior , ac praerraciior. Orimitliii est liic profcclo eiiiniit liudibut, qiiod iu BMWwUwilii 

volumiuibui Um mullam operam posyerit. (S3} Joamnks Biavivi Poenu Iccil nolte, «t 

£idle. (6ţ) RogMiTvs aulem Vvi.tviiit* Aiimîfi«ntii , in eo libro', qa«n de re mititari, el 

bellicit ioilrumeiilii ici-ipiit, otiendil iile qnidcm lalit ingenii, sed inulto migb diligen- 

tiae ; nec minireum etoiţnentiie. Ahxtin<ttr. Mallem iui UiMiiio saoe debemus , aed veieoi 

ne dum multa etneudare volaetit, multa depiavatil. Modo itta diligculiiis, et ratieae 

certa, ooo conjecturii emendantur. Momut. Sed veniamus aH<)naiiilD ad eum, quera nibi 

iion liniii, per isto* nominare. Traiîl me ila nrdo, serieuiBe reriim, ut t^nquam i<i vita 

inhaeteiim, nec potueiim me ciliui explicare. AffTOM. (65) Antomvm Kilicel Cimpakvh 

dieii. /fafntiw. Islam ipsam. Alaander. Hoc fn rlro primum appaniit BofeDliui,«oiplaa- 

didfu» (jmMaro oralionis genos. 5cTJbebal Tarile, Md iludiorum laborvm (erro no» polerat; 

qnod iieţK fere contlgît uberTimis ingeniit. Itabcbat delcclum îllusliium vcrborom: eraat 

(eiileoti^irum ornamenta, )«d fort»» multa iniordum, et praeserlim in Biftoria; in qaa 

tim mulb ei( Mutentiarum conrinnilaa, ut oblundat poiius atiînot, quam deleciel. Oră- 

tfM» voro ejus valde probinlur. Declarant enim et uberiatelem ingenii.el vim «ţu^ndam 

aaturalem multîs e$ie oratoriii laudibus excoliam. Ulebalur bciti , el ita candido ţuo- 

dam iciibendi genere, ol nuEnons quibufdam adsirictus Huere vjdeatar. Quanqaant nume- 

tus oraiiouU abest ingcniis mitrit: ila tamen imitandi quadam industria oralionem ia8«- 

xeral ad souum , ni cadat picruinqae jucntidc , et numerose: /UeSMder. Sane quiitero , 

teii t;tuin uuum de supertoribus vehcmroler ptobo. Sed est qMadlB de numeto uoa 

parva dubitatio. ÂMoitiut. Qaie tandeni? Alaumder, AdMbeiidu* ne nt oraiioni namerus. 

AnlontMS. Clariuima de re dubita». Alaander. Quin eliam jpiemet in mullot j'am saepa 

inddi, qui oranîno existiinareul M. TulUum nullo iu oraliotie numero usum fuiise. «d 

judtcio taiitummodo aariura inserTÎisse. Anloniiti. Quid Um pervetsum est jadiciura i<*tO' 

rum bominum, ui in ro nuUiim ene numerutn afGrment, quum tam multa praacepta dt 

•ratioois namero reiiquiue videant? Mea qnidem stmtenlia est, orsitooem Lalinan na- 

.BMrosa quadam «triiclnra conli'neri oportere qiiae adhac omnino a nmirit hotninibui 

pgDOfCiui . Akjaaiitr, E^q profeclo aivutirer tibl libealer. Antoni, si qunlet bi sini ,qui<l inlar 

Mn, et poeticot numeros inleral cojtnoicerem. Neque enim ego in oratione, aeqae atqaa i» car- 

miaibui uumerun facile perspnxerim. Antomut. In dîficillimam disputationem me revocaa,qaae 

,«oB eit profecto hajm teaporu. ftuJMt. Knli, quaeto, AJexauder , perturbaie otditien in- 



33a 



P. CORTESII- 



itituti urnoDit, nam ii, ijaod quaerti ile ralionenamororniD, artis e«t intiaue, el Itberim 
quiKibiD cesMtionem poitulat. Ta rero. Antoni , pergc ad reliiuos. AMl9)thu. Se4 rev«rU- 
miiT potiui ad «uni ipMiai Cimpanum. li euim mco judrcio uteris nemplo eue poiest , qnaoi^ 
parum ol»it ad virtatem compaundam obti-.aro loco iiasri. Hola rei «tt. Dtcunt «niai 
quuin puer ob inopiam otm paicerei, abditclum eue cum a patruo praedito ucerdotio, 
ui t«ner uctU ad rera divinam imtiueretur; ruluM id permolnie patrein, qui ioops «t- 
tel, et foslicui, ac jasu&se auijni puerum ad oret vevetii: itnpetratum tamen precibui 
fniate, iie pa^Mrel , atque alium a p^lrurt in puerr locum lurroffatum: adolevi»t« apud 
polruum optima ip* , c( dodlpm puerum , taiiioţqne pragrewu^ brc»i teiapor« eff«ctssa , 
ut jam gnvîofibtti arlibui appticarelur. Inerai profeclo in hoc hoinine Jiigeoii celerîUi 
qMMdani, ui quod i«m«l , aut îlerum vidiÂel, ariipcret; quod eliim iudjcint «jtis S^- 
frmmata; festiva illi quidcm , ot ptenisiima aTgutiiium. In muUos caviltotui cit b«lliui- 
rae. «t fnoele. Nam iii omiii ctiatn sermone dulcea) eum fuii» , «t perurbanum (erum. 
Eodein iu numero habtlni est (AO) Nicollvs Punorrvs, lilleris doclui Graecit.ot Laiiais. 
Hajus in Oratiuiiibai seriao eti iion inquinatui , ot multa habel oratoria ornamenta. Serl- 
pMl oliam plcrnque lotcranJa. h adrcrvariiim, et oblrcctatoiem suae hudit h.ibait (6<J 
DoMiTivM Cm,i>ciiinvm, qui qaum ettct ingenîo pcracri , ct flagranţi tiudio , neminom »• 
cum institoetidi I ac wiibeiidi gloria confertiKluni pnlabat; exagiukalqiie omnei , io qui. 
buE atiqua maniine appiTetuiI doctriuaiuin tigua : t«d bico Icoiput fuit fructoutn in;]eaii 
perei pieiidn rum. Erai ii in («coDililii 3bilfuMX<[uc rebut cxpliiraiilis Mibltli&, el acer, el 
iiigeiiîo 1^)10 , ui liquid iuterdum IJIu dic«iel , aut novat opinînnc* inseretet , aut coaa- 
rctu' OTellerc ioHtas, ila quibusdaoi ratioiium iuiegumentis adumbrarpt ut consepin 
miillîludinis vciistime disiste pulatetur. Itaque quum sibi omiiia Iii* ingenii praesidiii aici- 
toercl, tnagiiam Jialuinamque iiiriiliaro conflivil^ qnauquam liab«t pcriinaces quradani 
tui amalorei. Uuius oialio el«gaDS e»lt el plane erudita: vetborum , et i«nteBiiaiuin 
mulU liimiiia: quod propotueral tngeniose imilabatur. Laudindui hic unui oil.cui m vita 
wppeditaitel, majorem omnino gloriam eisel conieqiiutui, quam quae ev umbralili ludo 
quaeri poiie videatnr. It diu Koinae (68) Theodo») Oizm Atiit operam, cum summo 
Fhiloftopho, tura grvviisirao sctibendi masiatro. Alexaadtr. llccte dicii. Antoni; nam 
Dnmîttus quicquid habutt ( quaalam cgo a majoribus accepi) ei Tbeodori doctiuimi 
bominis disciplina haustt: cujus qniJeiii beneficii omnino imraemorem djcunt fuiue- An- 
Uniut. Ego Tero lic exiitimo Theodoium unutn o mullit laudandnm e&ie , et in eo pri- 
mam cum iumma philoiophia, suinmam eloqaţiitiaio conjunctam : nec erat ii in «oruB 
numero, qui uiurpationc diiciplîiiae , verbii msgîi quam vjia Philosopfaiae studia pene- 
ţuuutur. Ut enim ei iiigenii, ct eloquentiae , lîc Immanitalis , iiinocentraei ac omiiium 
virtutnm primae deferebantur. Er.il in scriptii lumma gravitai , erat proRncni lige roo- 
iMtn ubertai, caodnr autem latioi lermoan, et iplendor taiitos: ut nou modo aeuere 
indutuiam. sol etiam alcre quibusdam otationii nutrimcutis ingcnium poluisset Jure 
tgititr tolius lialiae ooiiieiiiu a dactU eit piiiiccpt judicalui. Foitlui. Utiui voro quanttim 
ego iatelli;ţere pm^uin, cum magoa ingeniî gloria, magiiaque docliiua, qua in omaibui 
uam exoelluit t lum e^icj)ie acta viu laudatur. V.x quo intetligi mavime potctt ipedneii 
tolidae glortac noiinÎH ii> poifcctionc virlutii lolerv existere. Mc autem nou tara ipia stii- 
diorum gloria, qunni bou;ie oxisiimationi^ fructut dulcrut. Anlonius. Meiito le iste l'iu- 
ctui dcii.'ctal. Scd colligamus relii[uot. Naui ceilc(69) Bx<s*niox Cardmalii NicjtEivx ploi 
dignitatii attulit Uwpublicae Chrtttjanae, quam quod ex eo ipeiatetur , Praebuit enim 
N inagiium virum quum coulcnliuiiui îuler Graccoi>. et Latincti iiint dijudicatae. Fuit 
ia com ooini vita leverut, «t gravii, lum pUnum, ct ({randc cU babitam cjus Craecne 
oialiouii genu). Uujui domul quaii nutrix qaaedam luit omnium magnaTum atlium. Di- 
«pntabant erudiţi bomiaw loto dte maximii de rebni. Ipie graodii natu iii atramqaa 
parleia cum lefulleodo, luw probiiulo rupondebat. îiec euiui lanta mont, nec lăuta ti^ 




DE HOMINIB. DOCTIS 



i33 



Ingeoij quotidiuiis qaaotiuaciilii uliari poierat; les«ba( ipie aultum, sciibebat, medi- 
Ubatur. Ei&UI ab ed liber dcibniiuiium Pliloni* omiii doctrina refettus. Mulium nitm 
{floriae est oouequului (70) Juinxbs A.KCYRorvi.vs Ujunliai, prope p«tfectus feripate- 
ticus, et uoe tolerabilii uripiM. I* cam bello Byuntino domo |i(il»ai în Culiam veiiit- 
Ml, mutioi (locuit ex oosiris bominibiu, qni admirabili fama doctrinao compalsi, se in 
«ius disciplinam tradideranl. 

Hmiub andilor Uni {71) t>Qi**Tvs AcaAioLvs, bono nou iiidisertas, et rjno oratioiiii 
ganere oopioiuţ. MnIuc fueruDl in hoe vrro Utleriio ; malla nou philoaopblae solam, ud 
priscanim eliam lerum cognilio. Fult iu ilUt praeler tiadiun docirrnae, at lacilitatam 
natuiaa, itimmuin inseuium, lanma laiio» coBiMlBratJMtitDa prudcmia. Erat ({aaedain 
oraliooii utiiiu, cum colorii boniUlei oou madieamealU quMiitai , ct liricatui candor. 
Doctul ilen ex eaden diidptina (73) MAmusv* PALusam fuit, qui eontcrvalil lempo- 
rum oidioftua maltorum anuorum Benoriam bre*iter, et accuraie oomplexui rtf, Sed 
oibil taiaea ad Donatutn, sed potius ad antiquoium conaueludiDem, et inscitiam. N.ia (7J) 
1Uathoiam*ivs Platina erat cum ornai victu, atqu« cultn, lum oratiooe lemi»eraiiH. 
M leiiii, et, ut ita diierin, frugi, aique int«ger. Patiut. Ita prorsus «t. Momoiia reti«o, 
me puerum, quum ab (74) A.t^.sAtauiio fratro, nt (75) L. M. Pnosi^oao, qacm cgo a^ 
cuiHlum fraticm diligo , dedueerer ad Plitiiiam , multa ab eo memoriter , el upienler 
dicu audire wlitumi afque adeo oaui ejui wrmone delectaturo, ut quantum iiliui a«la- 
tit iudiaucn patiebatur, Doa dubilarem, enm nnnm inter maltt» sipioutiuimum appel- 
lare. Erat enim i) cum letmon* eumit, et p«turbaaui, tum magna cutporii praeditui 
digrntaţe; vox cauora , statut , incenus , omniîque corpotts motus libeialis. Itaque ut no> 
bn puerti opînîo fuit plurininro eum ingenio, el doctrina valuisMj tic elîaiB adolesoen- 
tioict ţ^m vchemeuter laudandum JurlicabinuB. 

AntOHiut. Scd iam ad inferiorem, ii placel, aelai«ra venîamui, qua« c«rte magnttm tnge- 
nioruiD oopiaro tuliu Alr.xaader. Tu vero, Antooi , ita »(l hauc inCeriorem aetaiem properat , 
Hi omiM» iam, qui aliquam ex humamtaiis tiudiit tattdeai adepţi tiint, collegisae videare. S«d 
M6CÎD quo paeto (7G) Iacobtm Cardinalem Pamxnuim, et llein plerosque ex veteribus praete- 
ricrb. idn/. O «ingulnrem numoriam tuam, Alexander! At mihi iite unui in tanto numero 
excideral. Nec enim cgu dul^ito tnultot praeteiilos fuisse ex veteribua eruditoi homineii ied 
hoc accidit culpa eornm, qui tiîhîl acriptun reliqaernnt Diximus autem ooi a principîo eoa 
ii) hancMrmoaem relaiurot,qua(aut a maioribui laudatot accepimuţ, aut quornm icnpla 
in exislimaiitiam arbitrio verientur. Paalat. PrudsnlÎFtime facii, ADtoni; nam inii, quî nihil 
icribeudo rolunt videii sapefe ( oiu altoqui doctitUmi sint , aut «rudiaiit iureritulem) 
niUlo modo mihi placent. Odicuura lane genas homioum , el (outile tîdetur, non solam 
«irit, sed elian poiteris nocere : itiam aliena lacerent , rpu- nihil audeant icribere, stque 
id ie fac«re modeiliâ, et conicieiitli îngeniî commotoa dicaot. ingentoioium quidem ho- 
minum studia relxdaiil. Al bominei inbmiae iusoleotes, et inmctt nlumniarum raciUîme 
a tcribendo deterrentur. Airtonius. Merito bti nuHo toca strat numerandî , qui nthil in 
vita efTccerunt , ut aumerarenlur, Sed revertamur ad noiln», et a daobui adol^Kentibut 
fere aequalibuicxordbmur, Ptufiu. (77) Cjmciscisvm Srrrwvi.MVii te puto, et AtmiJV»! 
dicere. Aat^ut. Recie putat. Quorom aUer , quaoquam drcerioio ante mortvu* ett, quun 
alleriui lanwn aetale ooiiiungobaiur. £x Platina taepe tura andite tolilui, «pii ie Campa- 
iiino coBÎtein in rineulu Tuitie dîobat ( fiiii «ulm tum litterali* pt caroerii, et «xiliî 
MbCHnda catamiut) nuftnam eum in illo hiveDili, et poetico ardnre f pem , atque adntl- 
rarioMn praebuicM), Sed Acmilias cîm Horninm »i ampli(u<rineia, et honores pervenil- 
set, niii celerint, vr, qnam luo &to, mucidisiet. P»einati ejus, noti ilta quidem ninii 
compu sunt, nec Tarta; apu lamen , et qaae iiaturae viribtta Talta, tanquam to heibi» 
parva adbtUta cultura, iugenii viridilatem, noii^nm fruges oulendaol, ita ut In eo illu- 
Mre iogenium appareat. arliftcium mediocre. Sed ne (1t) Njcotao qaidBiB Valle)»», qui 

3o 



P. CORTESU 



Homsium, tt Ueiiodun Latini» eipTCisil vei'sibut, pMlicnffl ia^vniuia d«fuM. ftiiu u( 

caieii nultorvin tuut approbalioDe coBlonii; sie itte *idi(ur nuim TliMxlofi festimonio 

aliotaro ludîcta requifetv iiob d«bcre. Păwltu. "Hfa vero v«hom«nlor detocior comaerno 

nttoiie civium RonuiioruaL Ni« lî veruin didmui {pi} noi civn Romani kukiui , et dua» 

hib«niui patiUi; uiiam uatarav, lurii alluran: nec plai laiie d«bemni illi,<iiNif c<luxit, 

^uam iui , a qua «iscepli wniui. tiaque cum leiagiiiu iam fer« annos Honae tiabiiaverl- 

nui, iute ngtlTO civn Homani kalMri dtbemui. AMlomtu. Optima fidi, l'aut*, qtiod 

Vrbi ROmas laiittw'înni rthtt grntîai, in quapoaMi-iim: (>») Artroniv» CoitUit* pat«f 

t«ui mignam tit norainii cdebriiaicm coiiic(|UUtai. Fuit enim ilt« Vir cum pniic«pi Cui- 

lefii DNo4«cim viran , lum ia ilHt littom icribendii expedilni, et facitb; <]uae quaniuam 

inquitiata« sint, iU (anen in hii eic«ll«it, ui appareiet «îut naturale quoddam bonum 

depraratun «aw vttio cotiuple loqueudi. Paulia. Vou puubsn ie eu «riinoiieni produ- 

cturum, al iu pstreni imucn îiicurrerei. Sed S'^iiuimum mihi fuit CBin icitimoiiiam iu> 

dicii tui, lan d«lcior,«l luavior com ne nora tio p«l«rna« induilriaa. AmIoiuui. Noc au- 

tem ab illa poatica laud» aberat (91) Unvi Pawwîova , iiuen fubw Gnarini audilomn 

ferool: illarain nwlierculo Po«Uro qah ucg«r« pot«it? Ham ejo sic eaiitimo hniic uuum 

cetetis luperioribat poetica f|totia pracililiue. Illud cert« mirabile iu hoc liomioe fuit, 

quod exlernus, quod barbarul ( quee gecu darior ad Muuri videii lolet ) ad luinmaiii 

admitationetn , et ingeatî ttaam perrenerit. AUsanier. Quid f tantuai extemuu ef(er>? 

quaii varo iit« Ron nodo nostro« omni (fcnere laudi* luperstit , sed eliam a «ctibeadu 

deterruetil. St iocarii, belle milii vidcrii cum laudando lufîragari barbarit; lin atieve* 

rai, cave ne piua <iueslio<ah iiocipiai, <]uani poitii tuitiocra. Eubi ii laudai ut ingetUo- 

tun , ac plaoe dootum , prorsus assenitor , modo ita landei , ne gloriam uoslrn praerefţlam 

velit- Nup<!r autem ea ootiri homincs agnoveruiii, ut paulo ante dixisli , quse ffiitt ab 

•o ootuino ifiiiorau, u»c ipM uiiquam suspicaiui et I , quaenam euetit numetorum varie- 

utei. Antamut. Holo me putet ambiiiose loqai. Sed ANDaBnii CoNTuinirM placuine qui- 

buiJam icio; quod illa lumina CtceiOoii ingenio» adiaodum cootectari videretur t ied 

aliquiuto tameo abesi ab opiimo (|«ier« intitandi ; et, u( uite (Bl) aoiicus tioster aii-, nou 

illa quidem ut alumiiui, vA ut limia elfingtt. U enim ($S) Fhakciko Lirro Arieliiio 

«ODtumeliosis^iiffle maleOisit, ominaiuique eit illi td genm morlb ( mirabtle dicta! ) quod 

pottea ntrtque conligU. Nam Lippum He*poUoi ptoGciicenlem, in ilinete ei equo prao- 

ci|ilUm iu terram dolapţain mortaum fqrunt ; allernm eciam ex Bruliii deoedentem nou 

■Itllo (M»t limili prope modo ceciditu. AiexoAdtr. O graviisimum catum dnornm erudi 

lorum liominnm! tiquiikm oiis antmus praetenlleni fnlara, qaum alieri ctsel oninatu*, 

tibi non catit. Aatoniut. Aiqtie turn etiam in aliqao uutnero fuit ţe4) Anoelv* S*tiitTS 

Poeu, qui non laiis, n non contanini, probaii etiam cupial: qua&qaan multa tiol ia 

eo ioantora, oihilque varJeiMii jdhibMl ad pematccndat aurei. Sed baedoclorum homi- 

uttffl eouteulionei do liUerii lantumiaedo inter ie di»iileiitiuai. mulhim aoterettt idven> 

tDiam, niti ipa alîos, ant invide viiapefareiil, aat iasectarenlur inianiee. Uliliramum cet- 

tamen ooavarlunt ad îiivicem, atque utnAii undique ooitcuriitad iudicsndum oouwuticni 

jiidoctorum turba. Sed liaec lî forte ad no«, nibil lameii «d iniiiiulum Mnnoneis. AlfS. 

Quid Iu id ad uoi? quul veio irape»ttorum iudicia cniesiut. Unni exiatimalor bouuieit 

mibi pro ccutura nillibui. in(«mui. (•&) Mombuikts mediocrii induitiian, itd maltae do- 

etriuae , el magni laborik fuij. Sciiptit ti liexametrui, illvt quidem erudita etiam Miata 

tolerabilei. Uiinam >'8C} C<it.* Moxta.nvs qiulţ ingciiiutn babuît ad diceudum, ttitn meo- 

leni a<l ucium coniuliiiet, Sed buuc ambiţia absorbuit , et iueibauila avidiiM miguiiu- 

dtuii faha«, dam sibi opiutouit trrore ^Uttiat i«re putet lediiionem, aiqua diacMtliam 

laiere. et polen l iui ram bumiuei fal^ crimiuibm in înridi^im rocarci ilaquc Rialii iniliii 

•riui , pei'iiictuiiiuniuin >iUc geatit tiiriem entuai bibait Atexanătr. Qoae, malum.eil 

iiia lanU aiabiliu? quae praedariftirauni iitiui iaţieoiun faliae liudii capidiiale per*or- 



DE HOMINIB. DOCTIS 



335 



Ufii? Nihii ut cnim , ui o|UDOr, iflCongrifeDiiot, quam lUteiii. qvie aluBiiiT oc«o, «I 
Mtui coidiiio<Idi|ii* ptrtDlar, m4 pernicicto faoKiinum i«<litian«iuqii< convtrlora. Aiil«*iut. 
Sane proba dici», Âleunder. Sed (ST) Akdrui Bstrmvt PaUvinui Gtiacii liU««t» era- 
dttui oit«iHl«l»t frufliiti fuliiroii quot ti parcipcr» «i Ucuinel, el iperaiaiii eMcl glortam 
eonfC'iMiiliit ■ >«<l t)«6vo riue ipaiium îiigenit amplificaudi fuit Huno d^funclun <it) Piv- 
LT( MtatvK i|uutn Uudaviuel, fjitu'i^uo in et lauiUlione « mulliludiaa qitaii «iploiui, 
propi«r«a quod nimia coiiUniiot)* voci* piwiuiilian«t , taniuin Mtiiio M«epit dolwan, ui 
piiu-ii lnt«rpoii(U di«buii quaiD ad animi wticiiudmMH morbni •ccenitul, moreretar. li 
BOA etal oraniuo cooknurtudus scriplw, nto iimtilia, ei poeia qninavii i»mligea(, alta- 
mn UiidaiKlat) ui qui mulium r>3tura jpu vittietit ; mBiDiiiistii enim * oi . al oplnor , 
iţuan vagnuiB nutMi'l'in verţuui» ut it «ulilui diccre ai Ifiiipore. HM grav« vulnu* no. 
bia it'tt . luoil nupet «i norle (10) Fuvii PA;«v*OATai infaneii boainU Mie«pimui; qm 
IHiim Hm»\ M ab iidvucoroa frauite «uidieauai , iiwdi n a n ita ileruia in inipetun farenli» 
populi. ab iphi ioimicu Mt inUrlîivtui. Ftotraot imfliOMiii inimici cun arnaiii hoAi- 
iiibw in tja* domuaii «aedcbam ia»iiii« mit, iiiitjbaiit Îwt9\ quum iile miMi' imdlqua 
fata aiicamtUra, nte (am Hliltii ipe» mIUri vldvral, ioimiooram cruddiuii m pracbuii 
laetranduB. IfsqiM liomo «rodititt, diuliMi ii viiiiut, dAcUrare poluÎMM id m tn ich* 
bMMlo conwquuluin. (juod ab tRccIlouii in^wn» eip«ciati polMl. Ural i> Posta aratul, 
•t iiiiibvidani awloii facttnt. Eial itt Uoa«amla, «l in rsipondendo laata Ingtnii rele- 
lîUU, qaanlam in snllo uuquaM oogiwranKi. U nli^ruil Trăjmai Ca«ui» nbuR, ulil«in 
iUan) (|i|idMt, st Itobiicn. tlte. vtfO{9D) Amw.vio Giit«iiM'w> ho»nrai defuiueiil, ni»i ipit 
qMqao i» na»(lio livnu carîdittfl. ConluUtat w ad amieiiiin) Uiipanornm Rvflii; quen 
siU adtOt u*4 moium uaviut*. uv« docUiiM d««in>ora(, ol facila homo lilltTtt inilru- 
du». V Ioi4>or ci «iia CMiliitiiiwI, a B«^ ţanoroto, ac potenta ot opibut, ct honoribai 
«ublaraielur. (Ol) U«aTitva l'«ii.KT)on ^Mnqgaa nalnra crat laidior, non lanxn indo- 
i-<(ii biil, ct ian* utilcm opciatn iuvcnlali praabuii. AtA et oppidana quidcm, et mînni 
canpla arat Drilto; idina ţcciilefat duan « vellat et Poolam, ct Oraiorem pulaii, q«u« 
ÎB «Itaro laboMrflt, in «Moro pania auidii p«n«ni. «t navtro axcallebai; q«od •itiuia 
c«« in omni re, Um pnliuimnin in hit Madiic afti^ndum palo. In eo q«oqu« genere 
nuntrabatar Oaniri. Vunanvn ditijpnţ, al Mo» bonut Oramnatîcu^, in diranJo antcn 
laiiia , al Aamn, Md iui plus laii»ilalii, quam narvorun babecel. Naqae enim iu Vetit 
mlura Mmaa, «t pMiimut plmibui «imal raltwiaKcaUtra; itaqtw in hoearbilfor Mqucn- 
dan IM* ualuran ducflm , aiqua ao laolunmodii aiwdiiin , qoo ab Ipia trafaimur , et d<t> 
rtour. ut timut {K)tiu« Mmpliri lit ||en«ra pottecli , <juam noi loloi vaiiarutn m«lliph«iun. 
(|iie Jirliuai Mudiit appliceaoui, .S«d (9» HiarsauMiAivi Limpiimv*, hcapN, Paule, al 
faniliarif Imui. liUHi» Citecit dactui fuit, aed in dieendo panm ex«r«iiat(ia, loio^ue 
nenert >eii«niit, el fraciu(>: r«r*batur enim, ut teit , ila praecipiii qaailsm dl»ndl copi- 
•liUlf , ui quum pcforaturut mwI, vix Iriuoi ditrun spaiium in meJiianda componeo- 
daqna oraiionn ponarel. IIAqua quun ucpe inter dicendam ea , quao ceterrîrae, el Inler- 
•tipM didicerat oblivitc«relui; riium audicalibiis ejcitsbai. Se>i poilqua», Paale, in 
mtmortam in^idimut necewaiiotum luoruip , reiereodi nimiruai in faune aerBUMn ernnl 
duo maniripe* lui , (93) C. QrjtaQviLivi , ct Antomiti I.ollivs, qBOriia allsr J>««M 
(rt-il («itivuDi, et qvibutdam a»p«riiim ulibui; altor etiam an aliqitol OnUcniita , ţau 
Rnnae habuti , mulium conmendalionii eit conieqautut. Fauiia. kmiet, kercuie, Cactilt, 
Antoni, qnod Uudem meii ronnkipibui Iribaeri). Aattsdtu. Sod de (94) Fainnini An»- 
Ti»o aliqatd dicjmui; qui fuit vnu* dMliuimorum latiwonsalliutmui omninm. Nrbil est 
•nim litlfiit mindatum , nibil in aiiibvi diaciplinitqae omnibun traditum, qnod ab hoc 
hooiiae non ii ant cognilum . aut iiiveiiiţalum. Memoria aut«ra UnU erai et reibonim, 
•t lenim , ui onnta , inie unquaia legcral memlniuei. (9S] Bumibots anlem IrtriNit^vs, 
l^oiiardi Oraiotii FilinSt qui nap«r eit morlnui, natura fiiil tingaiarii ad djcenduni, *t 



«36 



P. CORTESII 



iieglig*Dtiara latini urmonis tegebat scUonis digtiiiale. Huius sânt OratiDDfts. lila Romae 
luUu, vt ia afBnenli, ct copioto genere , laudabilM. (Bfi) LivsxMTtri MirruTKMsit, qui iiuper 
obtit, iţuoquo modo pottrat «t Foemata MrripsJt , et Bitioriam , Md hsnc sablimîus Aslro- 
nonia ulis suMulit -, in qua geoertt ita Uboiavit , et pnwstilîl , ut e&«et et Iota Italia ad 
eum concutsus. Atqtie is primus ex omnibut Maiitliam PocUm cx xlţtlt c<tilnm in lu- 
oem icTtKaWt. S«d paeae Pabtonuu, «t L. OtRDOxEU imprudent praeteiii : qunruin alter 
eum itudionn, «t diligens, tun benedoditi fail: siterii» nonnuIlM (ernntaT OrativMl. 

Aia. bii qui'Itm laudanlvr Minper a nobia, «t Jure laudaotur, quandoqnidem Uo> 
tanm docuinarure «cientiMi lunl adeptij sed v«llcm, postquam eo4, qiti aliqusm ieri- 
bendi landem attigeriiat, noininasli , ut de bis, <|ai hodie vivunl, alitiuid dicere» . 
Ftmim, Mihi vero nihil potent eue iucundîus, quam si eorum homÎDum virlnles, qni nobia 
•X fad*, «t ex făma doclrinae noti junt, in boc termono celebratei videro. Dolvctamut 
enim nncio quo pacto rehementius eorum laudibui , quOs praeienleţ diligimu», aut ad- 
■Ahraaiiir. Anlomut. E90 profecto libenlor robit norem ger«rem, iiisi iam advetperascerel. 
Ros lane e««t novo unnone digna , sed vqi, al opioor, non paritm voluptăţii cepbtU 
CI commemoralione tammorum vîronim. Quanquamta quidem , Paule, ijuod fortaue hK 
aeiate illuUrioribuK litt«rit ek>que»tiae studia sucta putes, vivoitim magis Isudibuj det«- 
cierii, qiun eorura, qui vila excesKrunl: muUî Umeri laudandi viri, qnof in huncseN 
monen congessiinus, omni nos ({enere doctrinae delectare poisunt. Kam L. Arretîaut » 
iUiut aetatia prioceps, lalis nos dcloctabit, si in oo ampliludinem , «t copiam roquisiva- 
rimus: nec minus iucnnditatii habet erudita illa Theodoii Gaioe et ;«ntentiaia , et mollts 
orabo. Jara rero A. Campano, quod lunKn orationis, i^iit ornamenta deînnt? (juîd 
Poţgio iogeniosa io dicondo liacilitaa? «jHtd cetaroram praeeUrA iniţefiia ? Mirum eslquin- 
tam ia tuo iţuisque genere delcctet. Ăleumder. Praeclare inielirgo, cur ncffiiocm ei hti| 
^iii bodiu sunt , vcli; ipse nominare : ne quid tcilicet ad gratiam dioeres , aut ne forte mi- 
iiuere eorum, quos collcgisti, gloriam vidervTts,' ki eoc ram bs, (]ai *ivunt coaferm. 
E^uîdem de quibutdam sic existimo, ip«M mnitum in omni gener« doctrEnae «te «ersa- 
Im, Md nowtum luoien , etflorem Laltnaeorutionii aitigiiM', quam (u negare ooo poteris 
ab huias aetatis boniutbus, et exoiltam esw politius, et maiori arlificiD amplificatam. 
Anlonius- QBorsum ista, Alexander? A{exa»det. Quij ita banc toibam doclorum hominum 
omni genere laudum exorotiti, ut multoi in opinionem potsis indaccre» neminam •»• 
huina aetatii ouh bis virit couferendum. AtU. PefMute tu quidem , Atcxander . hanC «om- 
paraliODtn ex me oonarîi elicere; quam in cooimodiorem dlem dilTeramus. Nam et ego 
libentisiime in eo termone veraabof; io quo gtoriaii nobis liceat, id tme nuper ab inge- 
iiiii Dostrorum boaiinum, vel inveotnm, vel illuslratum, quod miile jam prope anitos 
ignoratum sit. Quare illoram memoriam , quod oloiţuentiam rx bdrbaronim vinculis ete- 
merint , quaoluo posiumus angeamus. Ifos autem, qui haec tpsa studia ab illis accepta 
locaplctarunt, tou mente intueamor, ut eorum nutrimentis educaţi, maiora altqnando 
conieqai pouimui. Stă nane qaidem sorgendum arlHtior, et in Oppidnm redeundum, ne 
qua interim e lac» tempesta^ exoriatur. Paulus. Sic prorsus fociendum censeo, nisi quid 
aecos Alexandro videtur. AUsander. E(ţo vero, etsî de bis, qui vivuni aUquid libffnler 
andirem. tameu quoiiîiim Iu, Antoni, bsnc commemoratfonem in commodiornm dfem dt- 
Muliiti , non pugoabo tecum, aed exspecUbo quse polliceris- Nane in Oppidum revertamur. 



FINIS 




DE BOMINIB. DOCnS 



iS7 



(I) EtmwuMint CURYSOLORAS pripio Ctaeeas littetM vaiMs bariuronn inapttoolba r 
«xpolufi pud scptios^Blog tmM i* Uă\Um rcpurlavil. I« eniia anM I3M AfMtfio ammu a 
Jmuuk Imptratote , ui Miiu Suropat R<ţt* adniuio pereufti GrMciae maturam itpem im- 
pbnArel , offleium M»ri9$a ptTtyinationr imptevil , ac Venttiit primmm , max Florraiiat . 
A9mtt«^f , dtamm l'iciid , «•««*< ingadilmt jtramiit Jeairne GaUatio Principt, Graeca- 
run liUftattun tiudium excitapit. CoMloatiae iMemt «niM 1 1 1 S Finiut Jov: in LIog. 
(1) OWBit Nedic. ope AllKMe Fturentiam coainiigniniDl. Arer. Op. T. 9. Of. 13. 
' (9) De <i|>«rikus Utinui dicluni |wlai odenuD Etiusca luidalatilns oon egenl. 

(4j Jovlo> i>i U, frfMM U^Mum DANTES Ătdifoiiu MM imtilwto retuitatit otdint ta»- 
turn , *ed fratttUenti f rărit infern (ecmidilale primam tâcum HUer imaţintt mtritut, optim» 
imt t^uspieitur. Neao hact«niu estlUt ; Leonardo S>al«iAlo tesI» , <|«i DantaHi diviiiM Comoo^ 
dliftiOhkeBdi deaere ftotuerit viueera \ uBqne adeu wcabullit , et etontioiiibu sois ptvprJiu «t, 
qoHnb inulcM, ţwd aibl dclegarat ariiiaMiiluiu , cum t^ie megcrit vooes. «liiue fraset 
ulii liigalaiM uMirpare Claruit axi. 1300. 

fS) MiMmo ingaiio, alquc imereMUi praedaut(uit Fvtta Danta: fui ret o^eutat, ti 
difUciUt pencrutatui ea. boccb. iii£l0{ţ. ViileodusCraTioa llag. Pcwl. 1.1. «'Iii. i;i6. pa([. I77, 
(6; (.'(TMt munm IS40. wiibil Voiaws de Poet. LaImi. c ?. Pelrartha hnţt late^ve dif- 
fumtere eotfil iiiyaui diăm, dottriiNU^ue miraadM Mria monnmfiita, 

(3) FaahM Vcrgerii» in tins Vits: b'nicvt fuit ( Fraiidscus) fw per IM tateuia tsulaih- 
tem , et iiui pfite ituo^Uam dietmdi (aeullalem in m»tm tempwa revocară. Krasnui in Cî> 
Mtwiiano- refloreicenli* th^vemtae priHcept apad batot videtur fuiue franeiicut PtrTRARCHA 
ut* aetele eHrirâ, et mofmat ele. «uMcim iu eo fuisse iHţfeJtium ardent, ma^aa rerum e»- 
gmilia , nre mediocrii do^utiidi mi. rl/fni eti uIh deudrret in eo Un^nae Latinte ptritiam 
nam Iota dielio retipit taeeali priottt horrorem, Srd deieamut piurimum ( jQVkia in Elog. ) 
inţaino tudotr temper oestuanti , dam tilltrat a mullo «vp mitere leptUâ» t GtHkii teptU 
ckria tseitaret. Vide qwe ifoclMiiain BcnedkliH Avenuiiaa d« l'draRihi LMerann LaUnnB 
«indice dinerit Oper. T. 1. Dus. io in CicenHieni , w ea qaa« O. Vir. Apoilultit Zeous Va- 
nelt» ia Epbemer. litanL Ital. T. iX obi verba refert Leoaudl Ateibu faUotis, Pcltarcham 
prinum faine , ţui (India etoquenliae bi tita tevDcwK. 

(e) falate itUtd malum oppieiiit[K%\.\iXi\iaue»\ttini M:rn)Oai»)FiKre dalii, qaiBOCCAC- 
CIVM lUlkae Lfngioe potiat, qium Utiiue laciuidu nxilto perilinlninRi appeUataol, SK-uti 
Mavitt Bkmdas-, *ed id lanluni uecali filio aitteripMre. Audi LUiam CyraUuni luEpiaL Hon 
tamtm t^aidim infiriat imm, hannem Boeeaceimm hominem faine Undiosiuimum el etâ' 
faatil tHfeaii, vt ea fereiani Umpnret; in^niMum eiiam, el rrudUum, ted non in iatims, 
ti eo MrnHi n Graetia is fuit, firi ia prfptia idiomnte, ioc ett in Rruteit, pairio teUieel^ 
ft rcmaealo termone , omnes qni ante , et pott eum tcripiernnt , mayno pOMi te inttrvaUo r*- 
lignit. Subdeiia alibi: franeiseut Fctrarcha , el loannes Bveealint pratler ra, ţnae mvUa 
ttlMa amione ulerfue eompofuU nonnulla ţHO^ne csrmine latino teripterr, in gvHin nffn 
mtitto praeilat aUer alieri. In Ati , ^1 ^uok temponim tamen eilio adtcrU^ndam putnnm , 
muUnm tamen Poetici tpiritut habere ndenlnr. Diac est qaod Jo ; HailhaeiB Towaiii de Pe< 
tratdta aii . Latinam idem Poetim iam tepntlam, ea fehatate ficiiani ai inferit, ni efu» 
aţa primnt a Chritia mortno Komat tanrea danaiut ttt. Pep). Iia). Lib. t . 

(9) Dc Genealugia Deofum dictum lalelliso. Theo^niae nan admodum aecnralum , ae 
Mţthohpae «oa tatit idonrvm enarr^orem jadicavit Boccaociaa Ballbattar. Bontf. luJ. IliM. 
lib. is. c. 1. S«d sal illl e»l >4> alia immortala notaea «defiloiB. TrMheniiui Axtea, Phihta- 
ţtmm,ti Attrwumnm eeirltrrinttini iiuniiiiavtL PanlOB Jovlot ila de to; Mw/fMmf, el arţre 
faMda arfae tpMtnm rrtintnl Ubfi de Oeneahyia Deoram. etc. el de Foniitm aecnrale poiiut, 
fuam feticiler elahtrati, ^nando iam iUae dteem diemm faMae, MUetiaram imitatione in 
frtfitm tttattmdt aeti, admiraiiii iaainditaU eompatilax, in omnium nationum Unyuat ado~ 



98« 



AD P. COBTESn 



ţtetdur, fi nne uUa iMfiei^ne inUritut , opplaudenie populo atnctorum opemm f/aliaman 
Iect4ăăt. AuUm» nosttr Ăt C>nliral«tii IU>. I. pag: »5. Boccjccm») ub g«ntu Etruscae foculionis 
laixUt- Vi-1« m 4octonn honbuiB, PriBcipiiaqiM Jaikislrl&s, ui IhcameroH eipundia damoa- 
at iltDccbht n ohimi o«nhni ad fiAUea« nlilitalen pervenircl, in edilionibiii LeonanU 
Salrâli apad JmUs. 

(10) itmana RAVBNNAS celebrii Ahetur fcu(, qui donijl prope «i. 1440. Itk, Blond* 
MS, Fttrttrekam UMn puer m>ml.C<Mit\t ti iitrfrai lemporUNs COLVCCIVSSALUTATVS 
dwntm Stiminontin PonUinm a Mcrctia, ac ReifMblieae noKnlinM Scriha. de cujiK ubi(u 
Dirwi Antoaiius. â». Domin 1406. B. Coluixiiu mijtarit ad thmniim, ^ui {tiit C.AortUa. 
hat CMuMunraCu per Ih^a «nam , m> iHi/M , m rediu , fluiţMe uientiae, tt eio^ufaliaf. 
tic. lamt ait^uM tdtiUt pMtkM \ d es diUteratione Mafolratu* foii carOMltu (aurra nor- 
lamt, ut Pofta; ufuitat honorifUt ia Sceleâa majori, ftaviia vctv Blondn Carleiii s-riileii- 
(i*o adhMfore «•lelnr quuni (IUI. UlucU. Uh. l.) magit Cohiccti dodriiutn, rpiaia Hopientiam 
lawlel( qnamqian i<l *iUo »ecaU , ui diunua, Mbcribalur. 

^11) De ARETINO sic Jovius ia ElogJie ; ?nMiM inMaiia LEOItAltBVS AftlH naiat, Grae. 
taram IHUranua duat a wtaltu ttatit B»r^ar«nm immaai tgrannide prvatUatam rrtxit 
mqae rcttUait. Sjui enim iatamparaUli itmeftit moudci AmMeiit Lihot 9plima ftde Ira- 
ductM kfiauu, tu. Bac injtau (ttunditate floieaUm tuatceiUiut Stfiimut ^ fMwufaam ^ne 
iuveium , ţraviitiaio lauatri fartm, tptitolaram Magittraai (tetl , tic. Sonitim* rtvoratat im 
arariaa pOfaU Fioreaiiai ra ff alai pert^piU. ace matto pot! $eites dit>Hiit, et qhfia 
plenat Fiarf aliat rrta fuiNlui ea. dîfaa* ati^t uptUekri tituh. at auirmorit Ornamtnta , 
faod in ^eclt S. Cruai speciatar. Ubiil an. (U3. aelalis nue ;4. 

(ia) Ak tm iatifai viro fyttreae , Ldinatqac tiUtrat oUearit Ub$ ttmporibtit. aati^ lae- 
aUi iwînrmr. ^MăU/maeţat tlnieiarae ordiatm, tt dia ţa^e^am detat rereptrum. Bafat ^uoijyf 
immOfiati hntfiâa Str^aatvi fermr tataia Ir^ata». at^at ilem aii(fuM Ftularefii Vitat ia La- 
tiwma atewrMe eaarerut. (Jof. io Uog.) UultoiilMi GVARINVU docaisaa tc4.itur Ciin S«e«a. 
d« de eo iM^uM» : MofiUtr fere omniam . ţai itotira aeute ia hamaniiath ttadio fbfmt* 
fami ( OnbmdL IU>. 3.] aullaqua alij ehicnbnitM docei laudalus Airibar addUiiNMi ai 
Vom. Îb Epiuawr. Lil- li. T. XII. annuu iiter alia oshndeos ejui obilut . iţni tiât H60. 

(13) Kicolaat MCCOLVS Pait. Fior. vii FlomUtc Ohilt am. \iu. aetolis ntac i*ptua. 
ţHiaw ierii« . «I patd t\ sepulcrali dogw in pcritljrllo Gadesii* Sandi Spiiibis , Ijitimt 
IkMcaaqM iiltftf aauoonui) opt noo pantn iuviL 0« quo sie Pagf[iis iii fiwcbri Oralione t» 
tjm oliio . ■O»» i» rt ctrt poitam dUen, wamtt librot (ert , ^i aosiur lam a^ aliis nptrti 
M«(, turn a M ifW tle. Meolai laata , iatpaita. eokurtatiane , tt ptat mtriorum moiulia 
tue titttm Istimt rtUitutot. Vtdcre M Nioolai TeslaaMitiia ubi roraatur eKeqairforfii Viri 
anntt samau prtMieiitia ac lilcri» ^vjiedili , opud O. V. Salv. Salttiiiiw) Cauouictiio Floreeitnum. 
«ai pbua Ad hune Oiatogam t^aamUă bmminimt suiifadilAril. 

{%*) Uww nod fini» poM Miei/mm CVIOKMI. Bă .to Uatib^iis Palmeriui in Chron. 
KtaUa* Sahoiau Utimae, «( AroecM Lia^aâ*, tttfiu Htqamiae frineept laudatit^atut ha- 
iti»' . pu fteţaaii CanâSa attdiat atiiHetu , midiit , tt tmdilit virit aaditMiilmi , tir . Aeomi 
Sylvitis Iu ConnogtaţA. cap. st. hittUui ba^aatiatu ulta^ut Uaşua diurliuimat , ia^eiUa 
(anmdiafu iiuta ţram^n tUiuIrt noaMN adeptai tit. 

(is) JoAaaaet AVMSPA pairia Mflllaia, plvtim lingoarun ragnitiow , cvininihtu pro- 
aaiţac oratione 4im. de <|w luoilealet Aolonlms MolgilDr ii KbUolii. Skiila. 

(16,1 PeIrui CANDIDV5 December c ViRlehan» Urbe. iftae eal inter Padom, H Tifinum . 
LMKiHii Valla« tt»tiinoiiin riadissimae cnsurae Granoialhrui , Medtolaoi Gfaecc, ljtiii«it« 
donsil prMAlanti «nditioitiB . ac Hoi|KnIiae Tania. Aimo 147J. octosourhis (alo foidui Mt, 
Bui< llltDfM fcrM FrjMieiKUi PhîMpluis. Ctlalor liic CoHeoii ktait a O. Vira ApoKl. 7toA i» 
»Jdit. «d V«u. în Eubnmft. literator. Hal. T. il. 

07} ttktttfăl jmtiriaia Jobtuiia HaUhaei Toccaai , qui aM; yerftrii JattiaapoUtaal Uktr 



D£ UOMIMB. DOGTIS ^^M^ 339 

^t tMftmiu mvnitu, ac hieralilmt audtn , yrat ciintti$ t}u$ tmvtraltQmita proiatmr m tio- 
etk, ttt emim Hilid« , ac âilucido »tţbs tomuripui At Anktntim mn/to terwtUK KrtfM* Jt 
tndttUria Iradilur. { P«pl. Hal. ) Ulscre|>at el liluil l'aDli Jovtl ila <l« V«gerii> 9\nqat libello 
li}i)uetili» ; Uiliiit aulem ttfi^ndi tingd*fit n tateult famifat rmtmf, uf apparet ex nli- 
Mh, <fui i!c «dvcaiMlto litMrii ai rxsetam dueiptinam fKramoene , atţiu frmUiaer mrtpim, 
me putro m tcMii («ţtUtm. Edilut cti BrixÎM HB.'-. 

(19) Heliu* Ibruii XICCO. Pal»» efiiui in Utvi Joanoit vt Vifidario, ii refert Seanleo- 
oii» iXb. 1. CiBiui. B. cfcolun nobile nomnoDluiD Modeuo PotentMo g^ilt imifMi. el Uri- 
tCMtullo eittUtatiuimo Xietont faltaitm cximti Oral-mt f/itr. Ik hoc ihmiijik nudim^in 
Jo: Qeranhi* VoatkUi rcin Ha expeiidens. Verum aalem Homta Xirre fur indicai mattutcri- 
plut CttTtmietiăum tedex, tle. iti ifae laiSruiaealvm jtoMicum U^aar , qnd nomimt Jhmni 
Franeiui Juniorit de Cttrraria co»fteit. IliiA Civii I'aUiviuK. M Fki|>ublir.ie «iuMlnn Scrilu 
fuit. Reliqiut volumen augiMiai tk iUustnhn SciipIwiiuB iMinU. 

(l»J Vjtk Paulan Jovium In UoQ. ita <lc Maphto VBGIO LatiileBW dlgaerealen. Qm ke- 
r«ia ifiriln MaroKtm ftUdter mmulatms , fMiM Aiaadrm addUo bbro nrppteritKl , wnxi 
fere a mUte msu iilutlret Pottoi , lue tjcrplo ^uidem Pttrorcha laureal» , pr«eHara eum 
l«ltdt Utpeunt. Sed graviont f aofix- dotiiiaae . ti utmmae praiientiat opiwhnf . Marlim 
fontifkii tumciliam eonsr^umlut , m c»nfere»4$t SaeerdoUis sufrplicuim likfttorm offuit ptmr. 
fiiit , Ha Ml mM Eu^rnw, rt Sie^ao eaiiunnM fuml. Ejuadcm SH[iţl«ni«itUiii AateiUwi hib. 
Vitalii) imprecMun fuil VeoeliB 14BS. Libnini tern de uţniţx^hiie tfibarum ia iuie rirrli , 
aliuiBi|ue dt tducatiMe libtnrum , Viccnliae . ac Mediolaiii imprfUtii fuie? agonet Otlandva 
d* Orif, Typogr. Cderam Vcţjiui ubtit au. Its;. 

• -^(10) Paulu Jovlva: AUBKOÂIUS JT^mcAm ex Ordine CmmaidtUentium, fxr ntţra Fl&rtm- 
titm in opacii Ape/mini iv^j dieaum toenoUâ rtlam Kvere datml , doelrinae qratHale , m 
ia^enii piaeUanUa aejualei tt$ot amUcetsil. Graeee <nim , mqne Lalint doetaiimiu , ftmptt- 
eUntt Cotmo , ei mox Xuţtmo , et flicoiao admiriuUilmt . t»mmum e}iu Ordintt konorem, f«t 
Generatti Pratfcelirrae /iodie dieifur, ita miepOa ta, ut eim eoauaxti iudteic Patra piu- 
futae dtniitareat. DiQaţtnim eaim Ărf<ipo^lam de t»eieiti Merarrkîa , dmnc SpirHu prolf 
f wi/(rm lia^uiari tlt^Mntiâ* puhtale laUnis fxprtuerat , at^iu Urm Dio^euem loertmm , 
venim nou radem ewrm ferptiitam. Sed et lacrie operibui BiMM/tecam , ^uae ad Aitf^ot 
ipeetalitr , aamUut rtfereU : fnlvi «zitliaMh pMat, ne^a^aam a nm . e$ fatniuift, ud 
animum ommm deţmue, M ad Momamae facuădiae fttttiţnm perife»iret -, ahiraetK» enim im 
aUiliuiiaem CÂritliaMae et»lemplaltoait , mii piwm uuntawifu Viram deethat , totiat wka* 
«MW im diiinis bletit eommmpnt. Vide CaddiuiD <lc Scriptor. noa Vxx\. T. 1. 

(10 JU' Ccrardui Vosains 6a liMor. Lat. luec babd: Ama i4S0- ma^ in preti* erM 
Leanordut [USTINIANVS Patriciat Vemetiu, ti E^mes amrtatiu Ltanardi tatHaiani eiariuiari 
Orttotit DM {iliaî jMidem , Ut PMippat IteryooMs Uadidit , ied ui beat apud IWalcmialM 
«K, iM)MW. Am itmfl erm bmdal iu Coarieionim Librii PMtipkat. Idem praeter^nam^uad 
oratioiKiii fiueirem im Carvtum Zenam edidH, leriput, ael potius vttat Pmrmpkra$iei ex 
Stripleriitu Orateit eoatarciaavit Vtiam S. KicoUd. Vide pbira apu>l CI. Vinun ApoMotun 
Zcoun in Ei>lieui' LiU«. Ital. T. IX. 

(12) CABOLVS oenpe ei Kamilia <k UARSVPPINiS Ae»»t Stk m HiM. EuTopof bace 

MMi Qt wm r m d* m d a «M mubit ia reiat Fhreniiiiofum pradeatia, lam ataxiau jaod im le- 

ţeadit CaneeUarUt , mm Jarit tcieatiam , al pleroeţae ChtUatet , ted Oraltriam tptetaal , et 

ţaae toeami Baatarătalii stadia ,- normat eaim reete tcribeadi , diceadiţae artem , mm Barlo- 

lam . aat ianoeentiam , ted TaUium. Qm imU Ummwm^e hmdere. Sot tret ex ea UrU e»p»- 

I «iaurt , Groeăt , el LaUmit emdiloram Operam (ama iUattrrs , 91» QamteUanaM aliat pM 

Imliam laiaere-, Levaardam. et Carolam Arreliaat.et Po^am efaidem Rerpatlieae Ciatm, jai 

I Mrrretariat Apotiotitat Iribmt ^uoadam Roauxatt Poatifieibai dielarat ăpifUfloi. t lavius vefo Blo» 

4aB in iUL illwlr. Per aetalem ^mo^ae n^itram el»^ealistimo rt clarittiato Uonard« An^ia», 



a4o 



ĂD P. CORTESir 1 



CăroleţM Graeeît, H Latinit IHlent trudilitâmo , ntae fopuU flottnUiii CamtUario. etc. Vrbt 
Arrtlima ftttarata tit. OMit aa. l4S3. et a NUlUueo Palnterio Vlro (UserttahDO lauroi coro-;! 
oatur. Viile uepe lAudaluni Vinim Ap. Z«uuni iii tphemer. UUer. IUI. T. X. 

(I») De iMune TORTKLIU AmCii ui» Artlupretbytero Arretuio» ite Domim Fapoe Su'] 
iiliaemo , ii la ^tbaa<iani nwniiiiMali» lawtolisal iMe Bibliolheuc Slniii<>e leciiUir, mentorii 
prodibai esl, qood eon VallA ontniuin Graminatiraniii hotfU mire ililciil, «I lanqiuoi unwl 
nuiai iIIm Mnureoi delegil , suoque enoaunJo ornarit , M Cfaeoe LMiaeque appriine eiwlihiai , 
(pilbus artibut iu inlimam se Nioolai Potitilic» insinuavil fauiiliariuiem. Vklo Ju. UaU. Tow. 
in Pcplo ILbI. tt Paul. Jok hi tloQ. Doctor. Virur. ac plura ti libet in saefw iticlis additioailMS- { 
CI. Zcol ad MiMxiam de Uiaot- Lai. in Kphenier. LiUer. Ilal. T. XI. ubi Torlelii viUm anaon' 
mo exoenu«« > tss. iuvciiieft. 

(14) D« NICOLAO QUINTO Sam. Pont. qui anlea Tfaomas Saruneiuu appollalus esl, virol 
l.lleranm , ll4Kralarum(|iie aauUaaimo , v>il« Plaliaam> Ciaccoaiuni, Jnmuxium Maiielltim i» 
etni Vila, et alios, inlcf quu Buasiere-J in FIocchI. Bistoriar. Decesul an. Hv,. 

iZS) FRAKCISCI superiori» nepot H£RMULAV$, Patrurcha A(|uil(;K)iiaiH electus , <pi ia. 
■aluni aelale obiit an. i^si. l'ir o/Hnitun dităpUnaram pehlisnm»t muicupatiir a Sirola»,, 
LeonMWBO in Episl. ad Angelum Pulitiaoum. Omnium r sua arilate , fui avte Uium itali et. { 
JtHt, laUnorum, ft Gtaetorum Ititeris iloetiuimut , a Ptinj Ucmbo. De eo loviiu in Elog. loi^ 
UalUiaeus Toscani in Ptţto 11. ac Pauliu DOsier de CartUnjialu Lib. 1. ţug. co. 

(>«) JAHNOTIVS Kffibs UA.SETTVS, Palrkiiis Florenliiiiu Iribus Summic PinUîlkiba» a, 
Secniii, 3 Sa\4i} Njldiu, Poggk», aliinpe mollis landalnr. Ihinr En^iius IV. Poitfif«i modo*! 
appeHabil iutiiM iUgnum uprB mm» UtifMbUeae FhrtnUnae , moio KepuUiea /hmau 4SI»>^ 
giam. Viiil Alphoiso, Fetduundoque SiciIJae Rcgibus caras, obiHipe Neapol. aiL U59. aelatfa 
aaai H. Vi<te CI. Zenum in tphem. Litl. II. T. XI. uIm plurima Uaoelti Opera miiBeraalar. 
Eju* Vilam CI. Vir L. A- Muralorius nufwr odtdit inter Renun Italicar. Srriptor. 

()7) .Simile billc iiidkitiiii esl l'raneisd Boecliii, qui qoum iiarret una cum Paulo lovio , 
alqiM Io: Hatlbaw Toscaaio, LtONLM IIAPUSTAM in pictară tcripsisse de reeeuitus, fi hm- 
Mt, reltqoisM Apologorum urbanM gravitaţii UbelJum, qno vel Aeiopuru inwMlivnis amD«nitale, | 
aiperatse, de vita Cioiti l-ibios non sine lagdo diuabrasse . dcmoin in doclriiiis h'imanioribm 
erudittKindm evasiue ; .«dnlil : Deelarant libri deeem , yiuM df. ArcAitttiura icriptii , qui 
MP , ti quantus- tutt , tie. NihU enim. etmule , itihil commade moUri , aat ftArieari atiat tu- 
perier iffiila erat , cum leo AlitrOu ret mubtis , easţut pratdarat tuo- tx in^nio drpromtity 
a m pMKl unutifuu^ ad lutm commodtm txpticare , decbtravil eis in Uhm tam dorte , 
tom indaitrif, irf a virit ptntitsimii Vitruriui ât Florentimu appttUlut. Ilic Flomiliav fauii- 
tia Alberta nubtliuima ortus est. Testalur Paulus Iotîus Leonii BaptiUae PeUtianum audita 
t/tu< MHMte weUU entoniiim ctdmtie; qaenadmodDm rcMiunt Janus Vitalis , Latomn, alili|ii9ţ 
enooaiiam fortasse itliid esl, quo PolitiaiiD9 epistolani incipil Laurcntju HeJici, qua« inter lUti- 
Kiriiiin Viroriini Kpislulas ab Anţeh) PoIHiâiM colteclas leplima est Libri Decimi. 

(>•} tUc ex itobiltfsiau fauiilia SrKOZIA Eques aureaţi)*, varia opatcnla edidit , ut ieste» 
Uraricsni Csniiit, praesertim iu sui» Epislolb Fraucisciu Pliilelphut, qui eum tliaio post iBor- 
ICfli disertBliraa Oralione (quem US- superesw aiuol) p.irenUvi[ Paiavll, uU Pallas nonagc- 
iuriu« deeeuii an- 1463. 

(19) |)e Beiudicto ACCOLTl Anelino I. Cae Revpublicae Horeniiufte aSeeretit loqwnlnr 
Vosbt de Hislorifis Lalinis* OMoinitt in Ath. Rom. Gadditu de Scripbtrib. non Eccies. rustw 
te«o CI. Zeiius Tnm. XI, EţiehcaietiHiini s«{X! <'ilal. qui inter alia anoam ehu obHti« ncmpe 
l46«. a«tail« autem 51. uoteiKlit. Dialifgvm Arrelinuii Iticubravit , Iu qw quaerllor. aa pr«-Man. 
tiom in liuerls «aeiM lelercst iţuam recentioies bominea; qui non imiliia ab-hioc aimis Ibmi» J 
eifUMB esl. ScrlpA ie BtHo Ckritti(m«rum contra tariarot Libros quiiMtoe , de iţuibu] Coriţ' ^ 
siui aii:' SeVum A^atiatm miufuum. atque dif/kiU , dUifcntiitime pnie^uului ett ; quibeft , 
attam laniiuani argumtfllo iiobitioioii Poeoialis , vuIro ii Goffrcdo , Torqualui Tassus nns tiL. 



^ 



DE HOMIKIB. DOCTIS 



a4i 



(SO) N« dJOiinille ol Ihiil Henncl BeMii; qul ite PMCIO si(r eapia, tfnaitaU . fiM- 
\lHale naturali, tt tpcntf murf nti rhquetilia lucumtitatr tnaţţfrtata hnftuime praeetUtri 
VaUat Fof^vm ma ftt 4miifuum ( in lill. »d Leonarluin Dunuin in ISI). Tuhln<!A( w:ri- 
ibţ Jndlciufii Emmi tn Cic«miiiaiKi Me esl: Po^ua Fhrintinui rinttae etjuidam Hofuea 
tiai vir, fie, Moluftte siUit erai. artit , fi rtiidilioiiii mti ila matlum. P.iulut wnt lovlis: 
Po^ias f Trrrmoea Flortiainaf ditionit oppiifo , in Aae tuet Homaai eotU optimis litterit 
laţfHMm Ha expotieil, ut Ponliptih tcriniit fraeficfrftur\ aeţuatut teiUtet konore tummit 
mnt , jMi (1 ^ mînne fidelii , trudilique iitjemi ejKram praeaHiuftH. Nalm c4t an. l S8<k 
obiti l459. Vid« ejus Vilam a CI. Vim Jo' nnirtiulii Recaiubi Palrieiu Venelo luculeiiler 'le- 
•criptAqi. Poifgit HiseDiaMai in d^nendo radiliatem memorai Corltstut alibi. 

(31) h Graemram ftrt primat ftomae o> tam saecido renasceniUms Merit, firi Gntrea 
ftliâon ttilo ia laUmtn turierit fsistimatus esl, uti li/fuiditâmf ewUat ex AriMtetit . u- 
eritţuf Euirifii Caetariensii operi^as . et ejc rktlimi-ii praetfpti* ffe/nKjenis. Brai mim ia- 
jeaio ad lacairaadum maxine răMâ , rehfmfntique , ted, uli moi apparail , letriei Iiivris 
pleao; aam ifaam se PetipaleiieiM pri^teretut . uaam^ae Aritlotettm ettoUendo efiebfarel ^\ 
MfiM iidea superba tiare faU . ui nte divini qaidem Ptaiimjs in^enium Uudari pattrtJur. eufai 
Hi«m doymala, fi morrs pereeerlre , ac imolfiUer edito famoso valuauHe laeerarel. Haec ^ 
lorfo; «I ErASoiw iti CicemniaiM TRAf'B/VNTIVM vocal Vinim egregit (toctum, dopie re 
liU«raria pulcfarc mefilum. H. Anloaiis Saiwlliri» Trapeamliuiii Ueisarioni in diceodi focalul* 
prMlulit. Pslriardl Crelewjfi, tub Kiculau V. Snrlb.i Poolificius. Obiii Roniacptopr an. t^Hf. 

(32) laliam IH)UPOVIVM L\KTVM Ssauverlna illustri ramilia ui Ptrenlm» uilura feninl. 
qni II(miit Pauli Secuoill Icmporibus. De C3 Vide Io : Mattb. Tosc. iii Peplu Ibl. alque Luin- 
vicain Vives , i|ui tibi rl« conscribendis ep\4, ari . Romaaae puritatit ' P(Hiipoiiitig ) adeo tta- 
diomt, ut nee Graeee ifuidem tare volaeril . ne ^uid a/ienum tonaref aat admitceret Lîn^uat 
ittţ\ ila et rrrht haM eleeta, el dielionem saiis easlif/alam. 

(33) In Arriiivo GeD. l'lor. per Rog. S«rA^i>li Picfi Thonue de Terr-mava , le^ilur AniKi 
1419. 35. Oclotns Dominut .\NT0N1VS ^m Domini t.ttdoari de LVSCIIIS de Vicfntia Srert- 
lariut Smami Poniificit faeil suum proeuralorfm nohUem , <S diteretum Viram Antmium Do- 
mimei Baanafi. MaiHtratiir a Fr. Pliilrlplio, qui illi epidolas scribit. 

(3i; Victoriao KELTRENSI Masîslro isum toast fenuil iutvr aUos Tbcodurum Cauni , 
luiţuo Adeo eam coplose , et dilijienter latina.^ liiteraR didteJsse, id looge omniutn laliDisiine 
trriberet. Vidorinas vdiiti D. Anioaioo Floiealkio Archiepiscopo par virhite, ac pietate taudolur 
a Fraiiciiico CsstilioiK-nsî Ecclcaino S. Laorenlii Canonico, iit referi Caddha rf^ ScripI- T, I p. 9 

(36) De GASPAItINO Pernanevi didun Tacili nFQolio pularem , utpole qu> Epitlolarum 
Cfmeamm Opus «didit Paris, drca aa. iţ70. per Ulriniia Gerlog, el soc. in Don» Sorbo- 
Dae, postea vero recusuiii Eladieac U69. de quo vide Per. KiA OrUndi Df- Ari. Tjp«yr, 
proţrtsiibtti. 

(3Gj Omn'dnnut LKONICtNVS inter illostres foanais RaTeiiiiatis Discipufos nuioeralur a 
navio Blond» llal. illust. Lib. IV. 

(37) VALLA Patficius RomăBUS «t CaHMncue S. loMuiis Lateralii « G«tkiăt tewiporiiai 
( iwiait loviiti ) ut^ue ad patrum imtrtnm memeoam praeallo trpaUai toaino rieu aiM ad 
ntfiiHum litteraram ttadiim excilavil. indignalut enim tamdiu rorrampi taeratum tefule»- 
TUHi , fi iopbistarum immani eontpirationt . Oftimat^ae artet iatulla termonit barbarie dtfoe. 
dări , eleganţi a ni ni LibtOi edidil : tradiţii Rammat ttoealionis praeetplii ei arcamla vele 
ram tcriplorum observatione, ele. Exiant im-eciivarun ri reenmiuatioaum aliifmt Lilrri erarlile 
laUe^ue perseripti., quitas dum laesi aoanais famam luerrtar, Facium Ligitrem , Panormilam, 
Pof^um , et Raadentem iu^ulame videri potest. Fta^ftlatis ţaiofitr reluam ludima^ant , 
mii malta iile tedandam , ^uod mA/f in aala Ptfntifeit ah piaeerrl , /irof^im ad AlpAonium 
lltjem K foalalk. Ibi tte« Libroa tcrlp!)! de reius Ferdiaaadi Rrgit Ara.p'iiiw eiiisdetn Al» 
pbnnsi palrls. VHe Trttheniiaiii . ToKamun , alii>iq<K. OblH Itomae quiD(|ua(|«unii)( nim» Chri* 

3i 



a4î 



AD P. CX)RTESU ( 



iltMM uJulit t4S?. Celcrum Cortuii iudiciuin (l« ValLa prubstDt io addiliuBilHU 4x1 Vo^SlUln 
T. XL Ephem. LiU(««L U»L pag. 31S. 

{î9) llic lociv citalur, ac ţmbaliv n saepe lamloh) Viro ApoaMo/oM T. \l. fc^lirm. ils. 
(4<i; iNdiciuin r» . MaUtkMJ TotUNj ie ANTONIO rANOKMITA Siculo . Bonunia equesltl 
lâlBilia nato . csl , «nm fuUu iua lempettale Omihiim fUtriuimuai , tiut^iK rarmina teitttkjur 
Optra dcctOTum miuiibat Uri. ( Pcpl. I|. ,i De c« te»aUir lori», tjaod quino rsavt mofilmi , 
ac lituris fraeMantihus txwMitui , yniun PMsppo MeA^Uiuiniam Prinapi f^iht iaţmii 
iiidmUfiam itUuliuft , tauia lAtraiHate ttueeplai tst , at Prineipfin noifradut Mttoriaf cu- 
pidum , famUiariltT doftrei . el puUiet octinyealh ananh aur fit rit^anliorft litUro* pro/Uf - 
mur. Seripsit fpittfttai eandiftimt aiih, tr4 taaximf tMeandO. OMl dîcin suiim Nnpoli an. 
14:1. iMulciiler de fanoimild €1. Zenns oAAit. d. T. XtV. 

(ii> MuiD petru» NVCtIVS Lucensis , n VtAttăKO RobortHIo Vir doctiuimus, ft nohilu- 
limfi .ii>|iPllarvt; ! VhI« Robortelli AduoWiODBnt ia vnriâ locn LUmim 2. hIm ila de Niic«lo : 
ProfU(tial»r Uit Gtătfm , el Lathias IMera» , puUinque inlerpreiatalar Luear . que tempore 
(hreiat fhrentiae Ptiitiainu ( aciuate* euim (trm* fwemm ) tumna rum laude in Gţ- 
moatio, ete. 

(41) De ilINVnClO plura isler Kphvmei. Litler. Ital. T. XXr pas- 3»> nwic alil tluKiiti- 

tiiim iltciut, nlii CHtUioiMEiaeoi uesrion nomiae, vel patrin, sed TtieMAltin niinrii|MTe debenits. 

(4J) Chrisii'phorut PKflSONA , Homaf Inler I>. Balbinae Ranine; in Avfntiiu UuatU Cue- 

iiofaio Prior, «tttil US6. de quo vîd« Ifivium in Kkig. Nouţuaiu leni cumfertuni mih] est Ri- 

iKicciMi, ac Peitoum Lucianum ciplicaviuc 

(*() Uonariu» DAiVS C«ioii- Fior. et Secr. Apotlolicm flvniU prope an. t46fi. io qoo 
» Hatlbâeo i'Almeriv arllunlnr ei Libfi Civitaiu Vilae, ui ţulet ex Kpislola uuiicuimtoria chi> 
vieiii, .Anno Teto seiriiaiti B)>(Mwpiis M.is!ue crmUisesL Confunditur a nonnullis ram Leonido 
l>a((j \hgisi. Ccn. OM PracdicnioraiD , qxii obiil am. t4zs. 

{4S} Nemoralui BAKTliULUMAEVS a Io; MatA. Towani tanqaim Vallae, rtijus lempo- 
rlbui lloniil, perpetuul hoilis. în qu«ni et Orafloiiet jcripsil. V, Peţil. Iul. At loiiiis: Bame 
Spedia tniimam Luneaii in porta lĂgariae oppidvm prtUvlit , uliiustţue Ua^uae peritia inti- 
jaem. Obiisse ereditur cirra nMm UOO. Vide qciae Jac. GaM- de Scri|>l. nou Six\ti- T- I. 
quMqiM Cl> Vir ApOtlolus Ze«nit in iîphetner. [.iller. IU T. IX- envJillMiine dis.<i«ri1. 

(16) LAPVSmwpe nCASriLIONCBIOapp<ll3(ii3. iţiien) idierius Lapi clarissimt fuisseocpoten 
authoi eţt Fnacisciis BocrJiiiu mqiiiei»: Futi praeterej ailer laput , Averardi fiBut. Laj» 
sMptTunis nepot , miro ingenio praeditua , liitehn/uf mbitil'Hi arnaiui. llic doctrnam mulţi- 
piim ^Berit edoetua, eum liaţaaat Graeea», ti Lalitum tfrtfie didiciaet . ei Platarebi 
Graeca Uufwd XII. Vil<i» thoram HaTimmifraza iu lattnam tinguam muilo I^Aore, mnUa^uf 
iadmiria eMeerUl. VMe Franc^sntm I1iilelj>liiiQi in Kpittoti't. 

d') PETI'itVS patria Monlopolilaiiaii fil Snbinis Hariitt Kninae Oralor celebrb, »: FoeU 
nmponfaiu Pompuiili Laeli. 

CiB) Suiui doctiuimi Vin' {Gnt!Ci.Tl?\\hWi\'tlS)tiiuuere reliţium Slraionis partem,iiiiitm 
Gaanims tttm attigrrat, in LaiintiM ipfrndifle tradaetam le^mus. Jov. 

(ift) Iov. in Uuj. In CIltJRGIO MM1VI.A ot «foJi SiaiittUt , Maanârim, iayeniam $»■ 
haleşte, td^ iHf9 ad iaaihrathnvm lalxfrf* uiaxme valtdum, mutiiiufne oHfer rolaplalMm 
itlftHrri» laeeuitum tnoruii, peuim ftoremitu» Ctafcarnm Uiicttnum tladiis, gumai feUei 
lorietale eniign detorit otnataenla lafinae faeub/di tradtl-niilur fth id eistitie ervdili»ntt 
laude eeUhraiHt, fiadragiata aatphux anaor mm VeneiOs . turn Mediolam iuf^ntatem d*raU: 
ia aUrms sitepe Ubrvi itasuram fsrretm. FÂidit etiăm tfonilatioium Dieait de Trmani 
jesln. *td pelenti Lmhriro SţotUat HtjiDri.icii ptrteriptH. Vleerimilmi Primipnn »ti^fs', 
n M/a eoaiiaemem, *al>rid ifuidem Uilo, af ex imni parte Latino, ird in ifuo lerforej miaut 
austert peramoena dttvrtieata pastim tc^airaat. Coelemn ptutrem ai'u* Uiftoriae Litri me» 
iaditit) iurvadioret , aetnnum dormitori, denegata late in aldUis »triniii iaeenl. 



i 



DK HOMIMB. IXXITIS 



M3 




<») Cil«liir bic tocni fai tfkmetiA. LăttuL T. XV, fia» Ml. lailirltiffl Jn iudoiNW. 

lOd «dMil ptaeceţtlor ^ik Fr. PMIet|iJiiv: boc ett ■ Loftat FUtntimti , vt aUiu Heia monntd' 

, tfuas VitarMm index astriiil ANTONIO TVDERTi.NU, ifui. eta ipte tţno-iuf mdtior (mt 

em , f.ttl lamtM Ltf» it/o l«a^ iiiferm rf iiîţamo , w Ăocltina , ti (Uctiidi m ac {atiti- 

Ui< i in et)lsL qiia<lnn. } Simile illiul eil ti^nlinaliii Paţiewaii «cnlMaUt : AMmuiu TuHMiiint 

'm i9tpte pfnret (radiuăt ( «aapc Vita fx Flutarat ) M imibu kg%r* prwaift . fiiam tlliu 

lliiqiât) 

SI) ForOiviJ inki* tat SLOKDVS Aw» D- 1H8. F^iflcuii IV. Pii ». «lioiUii^ Hatnb- 
Ri hKilificNm ScfetoriM inii. Otuil Boium i4£J. h m»f»o mtu , tinţfiUai^ imdmtiM. 
infdui amtu mull^fum aitnorum inirrmotieiitti ret ^rttat t teitehrii txaUire ornu , 
iAm etmtffifiut . ţ niAw ai indinaMe Rofiutoo impfrto fumtsla Umfora , tu idto ttritatki 
OtiMa iu laeem pr^eruntur. lo-wn ia tiofţ- BiUoriv^fOjflut iHmţnis, in^mo rxfft- 
k»i . rh^uin^e diteruu fucMu » Tfilhrmio. A-t hontnrm Bioadi , ils (ieianlits VaMim de 
KMw- Lalhiis , mm fmrm peHinet ifwod airijMc itfwj in epilhtwirit eoatfoAcre «JtţMfM tit 
fin ^ontiţex. OictioM est iiM admodvm aiHa, id rtiam ifal^rrrttnm adnotai, ud Ăe anti' 
ifuHate tamfp , ulran^e iMmfwm ahqmJ iwn<iNi paualMf , ume pr« artate, tpm ttxH, vpiime 
meretir. V. (^phenter. Ir. T. XII. ul>i mulU de tl.nii) Blonih». 

(St) PIUU:LPilVS faKia TolatUiM nftitt esl aono )»<. I>|«et nimnla, «1 Poda Im- 
rratUN linL bi Archivn cmIri ficn. Fhir. Ţftos. Ser MaUUw Cemi Aiuti ) leţfitMr: An. Kti. 
Fmmătmiimu vtt O. Fra/iritcut PM^phn MUes , at- P«tta loHteatut facil ftocvratotem 
Ftamâuum 4t ToUtitino ueyofrm tuuia CanfrUarium Dveatemyete. f turidos SnbnMil Apcrtn)]. 
ia CthiimiMl. haec ait ; Franctuui Phtldplius muUa uriţuil ut Orator , et P«eta : tte rtiims 
£pi.tt«lu . Dtalo^n . rt Oratt^nibat . aliit^Hf wbilae oratiotât atoaaatfiitit dtvcntu tmmt tiodo- 
rum tealfHliaf. Plunmi fnim imtidiiM ei 4eftiittf rohnt : a/ii lumtlun etim plrnaim/tie ■ irf^irff 
exiUm , pfiMtpe atUUm . ifiusamfae arkitraa/ar , lieef «i&t ud ataimt plae^atfia , iPrelat 
lamen {uit . ri magna aumit. Aullior iiOHlor d« Cstd. pn^. S3, foctl Hil]«l|ilHiin Pretam , at 
iJIa cetate hetoieo ww d Jtidyliea exa^^ratione qranit'mi. ONK .%il USI. sepuliuain AoAc 
D. AnnuneiJitAe. ItanhtttomMuc FuMiiu in Awial. aoruni lemponun MS. Itjbliolh. fllccanlIjMine : 
4 i8l. FraadtcMi PJtiUlpkiis vir fraece LaUatnitie ^actistiaiiu e Mediolano Flarfatiam aedtas 
puMux prtfitrtetar aethi . ac iaboM itiaerit eaafeetai pntUe KaL itiuputi Ftarentiae mw- 
titur aaao aelatis <ţiiiato, et oelagetimo. Cajut aos ia vietm uifftcti lumut. lutvkatf-t Ap. 
Zentt T. XIV. Efibem. 

(53) Ad omne qeims teripli seu aeeommOitaeil , ac ut de Vinicio didt Auftatas , iaje.- 
aiim ia naoieral» ht^dxtt; Graeca, latina, l^riea, Buroica, Pratam oratioaem ex ttmpore 
dietitata. Volalenaiu in AnlbruptilOQ. L Şi. 

(54) Hic Ftnni.-tmi«li« ChijsolorM Mim uxokid doicii, que CraefJie etoculioiAs lUiji* 
Rtr«, qao^^taa mm Aakwum :iccor>lmin , ioiiito, sad docili coonigis oti dahndkiMi Inslil- 
lam Namt io ■■ lUlkwus Thcaiu , buae cum Tmotlm Gmeciilo tţuodam de «rlMne q«M- 
titate iklis ţrignuribi» uliqundo coiitMidtwe , «ictorconijite vtoto badMiii ex •ţanio «Mnlisse; 
quoiTiB TîmMhais eam pecwiia lodem^in mpCfel , ^nod «b inevoiatnli adverurio n«<fu»- 
ţMm impeiraviL 

(55) Xeaopkoiai PUILF.I.PilO plures ^ittoUs nitlll FranelWDS ftUf, <|UM inttr ejatdeai 
epislolat ksmrinr. 

(56) Marii PiUIXLPia Fianrisa lîlii Epi&tolar. oţu» edilum «fit Mediollfll |4«*. Vttiellis 
inde lin. Iluic (ilvrts Ipisdilat Franciscus pater suibit , inier ^UM IM «nUiI , -dai. an- d Hi. 
in qna Jivboiotae diiŢSutorâiac moiis nKirlciu filio niiiKiiil. 

(f^) BOflCCLLVS Pueta fuit. d Uislori«i» NeapnlilMus. qot iiondl saectib) .d«eiiM qaMo, 
ni pttWt er K(<i<i(o<a a FraneisOB (btlel|iho ad tamJtata an. l^ifi. E««aii| >e)Hdnn <£<>»- 
mentana teeandt anai de ţtttu Seipiuiis Piehni^i eseralM i'endarMm tmptrMams ta Af»' 
«AaHm Sfartiam Meduriantanum Duoem ad Sereaiuimum Peiaeipem Feanriuam Fattar. 



M4 



ĂD P. CORTESII 



VaMVTum Ducem per Ct. Biflonrum el Poetam Liurfalum PerrceBiâni HtapoUlanam Decora- 
tiv Italiae poictHth pacem a Dito Paula 11. P. K. afjue Porcetlii Poetoe Laureaţi Kpţrom- 
wuta Sed ui aA rem redeamus, <li%reţi4t ab iurlido Corleiii llbd Poggii FIor«Dlini, L.\iireiili<' 
Vallae iU IcHineolU ; Cur nou et his atididiui Virum doeiiuimum forecllam . fui lot rtnua 
m tuam stuUiliam , et notei reproboi icripsil elegaaliuime ? Vi<<e Kphenier. Lilleral. II. Tuni. W. 

(SB) Iq. fomaitui PONTANVS Cerdi JD UmbriA lulus oNir. an. 1S05 setaiu an. 'B. Vir 
memoria fiit^fln nostra (iiiquil AlexaodRr ab Ales. I. I. e. I. ) omniiut boaă artiius, alţue 
omui doftrina praeditus : cui pratlrr in^ruii maimulaJiatm , ţuae plarima ia homine fini , 
Muudilitt vertorum , et eompoutut ttU ietmo ad omutm itifenuilalna pturimum aeeeuionis 
{acieboM. Vir ad omne geout tSo^uenliae natus a Imici aifdlahis «st , el eo maiinK, riniji 
anerit Liliuc CyraliUis, liinc in maf|i)ia Resuio , H Principum ncgoliis diu versahim , modo bel- 
lonn , mudo pacis cofNiltioiies, elfoe'lera tracldfise, oon minut qiiam Phofbiim. el Masasrolukse. 
Quiiiamen, exdam.il , eo piura? quii datlius? qui% dtm^ue aholutiui compomil? eau- 
eleatiui? ex^ititiut? et licet eius ^dam hoe tempore ghriae parum ae^ai unt aatimat»- 
ret, iKiN iiiit tamea ipu eonctdam , ni meliorti tel ipti feceriat , vel ab alas facia atlulerint, 
id fuod ad Aojtc ipte ditm itoa riditte faitor. Dialofi. l. de Poel. nosir. temp. 

(S9) De eo tk Aulltor in Lîb. 3. de Cardlnalaln pjţ. 310, Ai ti kiitoriae eit wlitia 
eruaida octultior, ut ad eonăouit utum exesapta tumantur , ^uii duHttt . ifuin unt StCt- 
SMVKDVS Fulginat, Bernardut Orieellariut , et GhiUtiui Mediolamenăt , arcersendiP 

[fiOi ParciitKimiit In Pil SEOVNDi lauilibiis fuit Jo: MallhMus Toscani , imiuiertt, eum Ora- 
Iurcm Bio saeculo nun tncclebreoi , et veri ralis amantem HiMoricuin habeH inerinve , neqse 
a Poeseos cullo ejus ioijenhim aUiorrutsse. Al rerera rir fail 'focti»4inus , el enidilissiiiMiB , 
i)iiein merilani, el doctrina siiigutJtris sitper Valicani culmina conslilaere. Is qnidem in Iplis 
PooliOeatas euris Mutis m Genlo miitni causa locum dar^ SQ\e\a\. Patrin Tuil Senensis Aeri«,is 
SylTio* PkcniQmnHUS B|[ipelliMu(. Mnlla ingenii ^ui nK>num<:nta rvlMiitil, de quibus di&eniMîr&e 
ii EplMner. UUcf. Ital. T. XIV. Vide eliain &impaouin in ejua Vita , qnî seribH deoeninB 
Piam MUUi aBDoruia 59. an. \^M. 

(GX) Dominiciu DtDUUINICIS Veiielu'. Toroelli anteaEpi«copus. /rirfrr,FenMn.iiii>o Uglfd- 
lio tesle, ob ratam doetrtuam apud omnet ordina eelebri.t tit. nt priinit Patres propemo- 
dum tiderelur aciuare , Paulo II. Pontifice ila eenteitte , ad Brixirnsen trdem Irttntlalut eit 
uauo U«4. 

(CI) fy. Andrea* AI.RItlt'JNSIS iioUis c»t v(H ex Cpislolis FtaiKiscI Philelfihi, qui eadetn 
aelale viirL 

(«Ij A. DASINIVS Psniiensii inter PoetaB admnwntiis. Flimiil dlmidio saeculi XV. MaUi- 
laslls ATimiiKiuiliuţ canis. Iluius Carmina exciua fticre PariRiis apud Simonem Culinaean 
aa. 153». 

(fi*) Seu VAI.1 VIllV.S , itt ab aliis ix>calur. lo: Mallh. Tosr. Bune Ariminenum ftnuf 
arbitrar auiiorem praeelari iiliut Libri fuo, velerei. Graeeornm , el Itomanorum Mlitae nui- 
cMndt accuralitame- eon^unitae detcriiuniur , ocuHique (egeulium repraetrulantar . Vixil Si- 
fiununde MalattUae Arimimm fyrannide ej^mmente. Obiit aclalis Minonim Ta 

(cs;. Aatoniat nati-jne CaMPAWS, qnein huiiiîli loco naluiu referi Cj'raldus , Pot-ln Tiiit, 
IcMe eodeii: nobiliclmni. [»e eo vide Paulum lOTJuin iun tam Politiani, Lataml. Plalinae 
rjriamis laudanMn j ied proprio ettam of« , i|iiiim h ostenderil C,iiDp.inuin Pii PoutiSc» gra- 
liaiH stMHoraB tfnlINidiiK promeraîeie. Plura apifl Ci. V. Zenuiii T. MI. tplicmet. Ltll. II. 
«hi Kp«opiim Cro(wi(«BBeni , et ApruHnim , Campiiiatn ioveiiies. qiii decessil aa. l433. (p»- 
dragaurio major. 

(sa) Nieotuttt PKROTTVS ex Lenllno Cinbriae Oppido, hodie SaxofcfrahJ, Graeca laţi- 
natjHe tUteralura iuxla elarut . Arrtiiepiteopatum Sipenlinum ol' doetrinam , et virlutcm nw- 
ruii . in juo munere recte adaHmitrato , extrema iam senectute obiit ( lioope an. HSO.) 
i^ud Viiiam Fufieuram ab tpto domino nomtn tvrtUam. Buiiu <x t^ficina prodiU ConiD Co- 



DE HOMINIB. DOCTIS 



=45 






I 




piaC) ti(V futinae IJ»piM Comnieiilarius: Liifr omnifaria trutUtione rrftrtus, cujat lectoretn 
mmfMiR rottwatae in ro «pnet fw^niirtH. Qiiihatdam etiam atna liitOis rem Grammatiram 
limt, fi FolyUum iMino eJo/fuio txprtwt. \\^ Ttoaa». Al « PauIo forio iweeţiiiHi!i, Siolaiim 
ROdiw GrAFcAt lilteT<i$ ptrlinaci studio coRSCCtetam, et a CI. Zeno aStcntâ fufsm Eugenii IV. 
NiMial V. «I Callltti III. qid pcf lilteras sus dat I4S6. Poelaiii laumtum TOcaL 

(fi}) Calderia feranentis Aiţri opfMum, eatittit a^ntt moU/e DOMITIVH (proprie \tn, 
DorainiaiBi t proluhf. F.umttcri.fla^ranliifne inyttiie ad yhriam amhelanltM Bmarion Cardinalit 
excfpit , tt eHoHt. EsîikU, ţuum Romae ^rf^erftur , <t obuura scnia duriorum Ptftarum 
admirabili recondilae ketimtt laUimoniO dilucidiuaet, liHfrarii ipiendorit attfrtor ae omnis 
obuurHalit ar.clttmatui ftt. Vide piu» in Psull loiii , ac Io : Matlhnd Toscani Dog. CauHin 
vero simiillilK Domihl hnbei fai E^beaet. LKler. Hal. Tom. XIII. obi (ost de Stponlimi dinerilirT. 

(40) De /'Afm/ofo CAZA vhk ib <)iiaeautlior ie Cardinal, pag. 1)5. aîL Ilic Thematonicac 
honfslo loco natiK, Amnralhe OrMciam omnetn riclricibus arniB quallenie.in Kaliom vcnH 
aconine, fertilita(«{ae Ingenii netnim »«un<li», ui oii Joriui: JoaiiDcs PietiMi V al eram » Ha da 
Thtodoro: TanlM trndifianit Vir , ijuamae mulţii ab hinc «nni* nema Gnuetnim, dieete 
auiim ftiam rt Lalinonm , (nit. 

(69) BLSSAIIIUX TKAPUVNTIVS,GriKCittAsi4(icus. Monachus S- ISasilii, Archiepi^opui 
Mcanius, Bytaniii Patrisrdu, Presbyler Cardinala SS. Duodeclm Apostoloruin , p(iM« l^pisco))!» 
Cardimli.i Tiitriilanu!) . Hif, ui autlior e$t CJacconius, rir utra^ue lîiifva Creea el iMliita pe- 
riliuimut liltfratoram , ft prudrnlum b^mimim umiduimus fail. ^uot domi tuat fom'rnintl tt 
Aumamtfr suiajtifitU , rt prieolit disputatiMibut ongulit diehit altbat.tt fottiM. Măximm , 
et aeerrimat Fidei CiUholicaf defeuior (tiU , tpuenimex Gmecis primus in CoitfHio fhrfUtinv, 
iiî fttO rnicHiala {ml Craeta eum Lalina Ecc/esia, conftitus fail mlieiilum illum drpr^cu- 
lifilK SpirUuS SoKli timut a Patrt , et f'ilio lot ti-euUt inlrr Crrcen duUum. Rai'ennae ma. 
xim» iMnriini iMore Mit. ftoiuam tu» c«lav(i tiau<laUiiii , »evtilluRi luii iit ItasiJica XII. Apo 
slolonjiii in sawllo a se coiutraclo , Platina in ejos runerc «raite, cam Cpitaphio a se i|Mo an. 
M66. postlo. 

(tiO) OE Uaitm ARCYROPTU) vide Papado|>. Hifct Gjmuia. PaiuT. a&Mreiilem. hune w> 
l>ili ([«icfc ConblaiilJDOpoLi Daluni ess«. lavius vero loamein apod Cosmiun Uedicem ({loriou 
libcritlitare liilprîs (aventeoi în honore fuîsse ait, laniaeque mm'mis eiistimaUonis, ui îk fetru 
fHic, nrpolilfnt Laurtnlio prttept»r dalus, loco pgreiilit haJrerftiir , pubiiee vero Florentinar 
itrrfnluU Gtaeeoi anthorfi fnarrairt. Grati ideiteo animi erfa Medierae genlît proeetea vigdia- 
lum pTftIara extaal munHmeHla , cmitcrata in ea domo altric< eerae nrtiUis. irîslolfiit cwriw 
aataralia , alqtie moraba ^itenue IranHaUt ; ila applaadfnte Gata relfre todali , pii ditertat 
Aristoiflis portei efrtrndo detumpterat , a/ fiedam ak ie parUtr^tTani^ttta fffadmreret, ne 
amiciitiuii hominii aetcenti famat afjktrtnt, ti a4 ewnUati&tiem «diota eomparaltoat ttrtate- 
lur. FhrtMl dtincept Ar^ropi/fui ( ita Pa|ia<top>. } Florentiae aimma cxislimoUant doetrinoe. 
Decttut Roaae leptuofenariut anno 14SG. 

(71) Multa m» pJbluMiphiae solum, ttA priscaniu Hiam r«nini •JOf^ilio. Idipnim. Iesl« 
frftnrL-ico Uoerhio, ittdieai Vottimen, quod tuo noamte teanni Oricttlari» diealam ett Ut na- 
tura rirlulis, fi vilii. Idipsutit ex MoralibiK ArisWelis luculviilcr apparei.quibut UONATVU 
enidila. el pereleganli coBimcntalione magmini lumen al(i>lis>e iiulicalur. Coai-etUl e Laikio ia 
TiBcnin serroooen ihirorimn [.«ODardi Anelir<i. rt e Graeco duas PlulorcAi Vltai. Nattu ecl 
noMlibus pareirttbut Mor. an. 1449- mortuus tsl quum annuai (|uinipi3sniinum allingrrel, coii- 
diiuff|ue Caritmuano Iu Templo. Laudavil eom pro concione Chmiuphoius Landinu* 

{'2) Ih To)iranus: Pori felicHale Latina, at^ue Eiruita carmina faâtniem. Fbrentia 
t«t ingemarum maler in Inem dedil. Extat et fjut llistoris Piiina , et Swppiemenlum CtrO' 
mtcrum Eaiebti. fihiii Florenliae a». Wi. tit paiet ex BarIbolOBMi roalil Anntlibiii. qooi 
■Bl cam Oironic» PALNERII In lucttn propedieni proAit tţwfMMB. Vi'le Efibener. Lillerator. 
)lal. T. X. alipie Epheni. Lilleral. KuropM Io : An^eli Ton. S. p. I. pag. 8o. 



a46 



AD P. CORTESII 



I7t) Contpbribw aliis tennKBtit ^OM pm^irM ttiaeaBt VIÂTISAE Ctenioitemi &AR- 
TUULOMAEI iwînni luiise. de <|uo aiMiihilire vidcnhir C«ranfuc Vonita, f|«riM lofioi, !•: 
UftlDutnis TetH-mii, »lii(|iie, adccrBcnduffl cal boc Pauli Cailftii biiMillBfcile tatinonom, «I- 
()Ole Vin , Mi emul «c Iraln mu I'latiiia optJne coenlti» «tiU. De «o EnuMiato CiceratfM*: 
In Ifiiloria ruiilwnts etM â moetwt fmttel ar^m/HVlum ftUtiut. in oprime eiut , tf pane^n'tw 
m>nitihit «ref^Ht a4 Cif^romi ma^inrm , tftt timto mUimU», «T kae wamem ntn promerratur 
tHHbloTum caimki. eiio^m tir dorluf , fncjuitht , H, m fa&^r , id»t. Jk tMtbael Tiucaoi 
laic itfliomn «>4: ftalina fimiria palait tmitiMtia, d*^n tamfa iit(ompi?tib> Poaliticun Bo* 
BiAnotum VitAj extatiut. ftutnr ante iilam u/m , aluahit. if^ţJ. Hal) nUrf florjdi Sa^ml 
«Bl. sunitnonitn Pdiriiliaini Vilas elaganler sctiiiiitsse, t\>qfit inuvnrUleiu «JM ^utâm piC]Mn«iic. 
(Mriil lh)iBM an- )4Si. TI. Mit Lini. Ait. Murnluntis CtalinaG Opiis nupcf edjdiL 

[74) Oe Atexandro COKTBIO Iiacc CwMiiu Alrjtudh dorttiuam, ei ariatem lăudat 
fiais ia Sfijtota ip» ttfipU : fiu rfrtM deiiutdUtu ăatthiaf Mffis lăuiiamUir a V. IHttfmo 
iti rruditionfm . H iK^aiiam iinifolarf fofiae . fwrw indicai <itm prhtit poelis aHmtMMAnN 
fuM^ M ad twilat» itnffnii uMunt^fm pMtxmfâet [Ite Sctiplvrilnt fwo £ecl.) Ilotc f«9 a 
ili|ili>inatibus Centumvir, nlqm: .^|ius(olinis Scriplof. Viile V>;!$i>im d^ HMorieiK Latinis altot^oe 

{•:•>} iMcim t'AKfKIVS MAI*HAi:iVS ItMamu vufya PHOSI'nORVS tr/i^AVNim/ docMna 
riarut fH^rilia^ue turn Graeeaf , tam ijaiiiae Un^mit frcrffttirh a Stxl» JV. £jH»cttpaa ( Si> 
gniiiu») adi'iitt* fit mma 4493. Hir I9. Mfutii AH<f«tli, ftffCAtil mlfm Hamaf IS03. JRie 
M tiunMadini^m .tudionim Awfeto foUtttHto. Hentotno^ae (faritmo rarinf. titlfrtilnnt Horit- 
simt immnfiwi familiariter smm ttt , mt eom4tni rpMolae ■prwhm. UghtfH. H. 'âac. Tom. 4. 

t7«) JiKw4vs AMMANNATVS OaMianlis P.WENSIS tli<iu<. Palrra fi»h Urenris. Florait di. 
niMiu Hiec, VI Extairt rjimletn fjtitfliilae, ar Commctilsmrum LArî iiiipr. ^Tcifiol. 150R. 
ct alibi. 

(97; Num Anyuttinat CAMPANVS Panlu II. invism* 
. ip«) De JViwto* VAU^ l(a "Vaier, de Ultfr. iiifcl. L. %. Intiv Romam* aalem pomii 
nate itnni» non igaobUh fait Mfoftwi Valla iumwar Jami'n truiiHtcnif , Qmeni latitiisipir 
Uttrris apptime t/Mut, ţin ifuid^m adoteicfns admedam ad Hînmri sul-finritirlem Hcynnli la- 
tini earmnu fanIităU tvrpfrM atpirarf. ft tantfn nondum titimim a vigesimo efrestm oa. 
mau făli ^uadam inciemfidia rrwiHoram mnninm ^pfi .tarrrptas al. 

■'î«) Vide I'aiilt Cortesii Vllam. Htiic Priţptr MsnJosrtii Cottesios Roiniinos api«naTiU 

(»o} >iiit Scfiphimriae , «l -vocanl , censnrae prinreps , ele. trate Io; Vhiwnti» Coppi iu 
Aimatib. «ei«iniaWfB. PoaH vwt -verbo tni« mnl in IHiro âe Csniinahtu : îWTONIVS gvidem 
OOftTKSIVS patfr atns Vaottffimrhorim Cmnpndiarionm, et Seripturanm Censurae prin- 
rfpt, fimai prae tK^dtnm, tniffti-ntiiniminf magmtiidmf ftrr semper iiiimn pran/frrf jo- 
irr€ dierrttur , <tc, cimi sliis illins lemperauliain ^brrâtiitcoiqiH: Oitendentibus. Libdli cuiusdaui 
awhw esl, <(e quo vide Pauli vrlam. 

(st) /mim, vel loannes PASNO.VIVS Episcopus fuM (firniue Cfclnlafam Vafia 4b ^pţ»- 
■înla wllta focfaiil VetieUh an, 1554. Plurn Piiulus Io»ius in Elo|j. De eo meminit LUh'Gj. 
■nl&at, flil(|iie, KU^I» poirns ijuam Heiwo ffli»m praostiiiMt. V. Jo, Pier. Valeriam. de Ulter. 
InfeLUb. 1. 

>(U) De AflQtlo Politiaiio loqui inlelkigo, quj Eptsl. XVI. Uhti VIII, alt Corlesio: mU 
pera haţe AoMttitr Mutri facta aut tUm kom . 91UM mmiae ndflar. t. coiiIm nro -Corle- 
»iiM PvIUmd naponlil : Ef» maia eu* autela, a .timia Cicfrouii , iţuam aluminis. 

(aj) fmHdttM LIPPVS Litiwaaiai Craecarom, ac MiiliMophia« pwiWa etculliwlmu* , 
- l Aiith ort noaln feune oontenipomDfu^ liiit. 

'. (t4) ĂB^eimi SABI.WS OommedlJirii «(l:<lit in JnveiMlis Satyras. 

■;a4) *"fli*r MAMBRIKi'SROSfXŞ.tjui <!( Principat o ] Cabrielc Naiitlw Iede ifi «ibliogr»pli- 
Poltt. ) KTipait. Seil lie Onuiro MOMIIItIClO UednilanoRi inldlisnidiicn tiwplcnr^; etanim 
laiis, <ţu»e baie a Cotteeio Idbultur, lum Hombricti aelalj, lom eiian proffoionf lespoiMlere 



DE HOMINIB. DOCTIS 



247 



viiletiiT- Uitot Libronim eiat Moiabiicii», qui Ba. cirrilfir l47S. edklll inter alb Mallhaei Pal- 
oMrii Flonttuu Libcum de TemporilMis.uisiiue canalntbai IDutlrovil. 

(8G) De Coh ItiaNTANO iilura Mh«i tioeU» tUw 3. de Catdiiul. Adoumcn a|)tel[jni i»- 
^•DJir« (f dittrtam. 

[HI) .Ifit^cfiu BftENTIVS GtMCis Utiitoque llllnis cbnis, aipywfoltm ^ mtcumit ki 

Ijlinuiii M-diioticm coarertH. RuaiM vamMnrâ morlt aibUhis csl an. U84. 

' (88) i^iiwfoj HARSVS PoeU firit, ci CotniiKntJtor. Claniit aa. tini. EMNd«n tubma. 

OmniienliUiMn ia Oviitil Fsflos editvci Veo. U8i. Altjne aliud iii Virgilian iopramm Ha-, 

riafbergae 1492. ' 

(89) &e Flavio PANTAGATHO PMla inenliooen bcit Aulliui Jv Canl. I., I. pag. J9. 

(90> ^nfonrf» bic do GiRAElOIMS, ani ntavis deCIRALDlNIS , ui ex eclypo «nimtetB. (»- 
gilloapud OM patei. I'oela laurealui Hune Jo; CiiiHliiiî riurenUnum appeilal^ «ed Amerinim 1 
ftiit, vir daiisiiiBUS , qnl po<C varias kgaUoues , ubiit M.itcenac in An-lalulia an. DBS. thui- 
don mullonnn Openu nentlo liabetw ia Cplinn. Itel. Mcpo rilal. T. XXII. «t WtV. 

(91) Ejusl«iii babenn Coaunenlaria in tpistolas. do orHc. AoiitH. SetwcUt el Pv»>i, 
dtna MarcJ Tiillli, alque TlieocTUi Idyllit e Craeco iu Lalimmi lrnnBlnl.i. 

(92) Tji nov.i de floniiie coiilenlio. Paolns lorius. LAMPItlDIVS ( ita omi^WDOffluw) Porta- 
CttmoBtnus , ftuiw in Colte (fuifiniUi tehola Groftorum atMttffnIiam , iastitufirt^ Ltucart 
ctâkMtret, docemti mutiia tuttepît exneiMhiK pervlili ; ^uod argamemla prop«ala mfiui^Me 
băguae ttrbit, et fifaris ad mulnam iafeniorum aemutativuem Mrtfrealuri ud 4rfjno Ucm* 
tt uUndf erfrsîs ffptimantm litteraruai nudiit, Patacium u contalil . ahi per d/i'fwf lUiNit 
dâmi tx toilatitia laentdt deUctonm iurtttum Grareas , rJ Lalinas IHletas , laaiori- ^ttar\iu, 
futfJB Soriţi pr<^<sNts tti. Caddios vero de Scrifilurtbos non Kccies. T. 1. Lampridiu Btm* 
dictut CrrmotKnm Poela elopo, vtl ermurii noItUut ah ItniO, drţenditur , ««tiirawfw Un- 
datur u Toicano, ^ui ipsuM appfUat %aecuti mitaciHum. Iloiiorius Domliiiciis CwaiiteUa Pa- 
nomilaoi») , Illicha«l Koscirenuit, atili|ue Bţnedicluiii appeltaiit. Venim l^mpridio Uaftbolouiael 

, oaMcn [uiise tuadd asserlio Paali Corlesll, qiii liic eioÂIein hg«pet,el Eamiliarb vocakir. 

(9S) De Chenhino Domini HailhQli DE QVAHQVAUIS Canoaico Eocl. Colleglatae >C«- 
«■■aeasi<i pliira Jo: ViocMlias Co]>pi iu .\iti>iil. De m iU Cortestos de Cardiii. IJb. IL pa^ 80. 
loqilhii iMaui MaliUM Cttlu vhwm a spe yalrUiatlu hiigissimt atestet , prtmiiuuetţut C- 
ffi/arţatilio Mtiaicipi meo lamuMii , Ptelae ut iUa attatf eullo , â ţao ^pumdo^e etut ti in 
Sfwtioria ttila Uiâlaikhni . fanam te juoddtm pa^mum detanm , ţ KKMyHc pauât p4ut diiUa 
stBaloriam loetim nuBdinaiut entl , ^uaf4iuel<ţue a to Qwuquatitu, ut aut ad^a PaUUiatM 
icrwrft promiuwim fidan, ele. Inter EpUlolas Harsilii Ticini ali(|ua tx\M Chenkm Quar-^ 
jaaiitt nrif doriiitîmo. \ 

(:>3) Antonia* LOLLIVS Gemiiiianerais inter i'atrîae siiae viros illielre^ adounieralu a Isţ 
Vine. CO|)pia, (jai Rpislolafli IVIitiani de w lotţuenlis Oiteodili est aulei» LLI>. IV. «,>. IX. 

(94) Ftoniil FranHievt ACCOLTl AnetJBUS nrcft anoum 1470. uieniiliiue eiogiuiu, t|Hud 
aiMd Giiidiini Paiidroliiai. Vide elus<lein LIb. 3 ca(k 103. de Clar. Islcrpiettbuc. 

(9^) Senr<v(AMlV5TINIANVSUoiurtli jinlea memoraţi liliiit palricioe Venet» soaftUrUs 
■omine an. m;i. ad Xyslum l'untiliceai l<ţ[aUis hâi, scri|>sit>{ue Vitam patnii ani LaaretUU 
tvitiniam. îteiti de orient Vtaetiafum\, Voss.de UisL Ut. Hiiius Oralionem ijoanulam docfis- 
uui l(alrc!> Vulpii l'.iliwii nuper ediderc. 

(9ti; De laareiHio ItOMN'CUNTllIO UiniateiL loquimlur Mlcliael l'OBcareHu ScaUfiefi 
votit , ac CI. Vir Utd. AM. Hnaloiius, 401 piimua Itoniocontri tfitttriam oufo inter Rer. Italic 
Sclipi, «didit. KoiiiiKOiilrin Uanllliun piiunii Flor«Mlii< legii, ut ipse lesUlur, inagno BwUto- 
Ton asMma, et CoiamentAriini io Hanilîi Libros AstfOnoin. BoflOuiM. in lucem misii t4'4. 



'INDEX nOCTORUM VIKORUM QUORI 

A0CIA10I.VS DoiUtnc Paţ. 331 

ACCOLM lkiied;ctiis >• 117 

— Framtocut » 315 

ALUIUVS Riniuoiis m 137 

ALKKIt:\âb Io. AiiJreAS » 2^J 

AUdItRIVS Danles » 384- 

ALUEHTVS Lco IlAptida » iii 

AUUANN'^TVS Ucotus » 331 

AKUYKOPYLVS loanic» » 133 

AVfUSPA lOMines » :i36 

UARItAKVS OtiDcisOUl » 137 

— KermolMs » ib. 

UA3INIVS loaniits » 3S1 

BESSARION C3id. Nicaemis .... ■> 133 

ItLOSOVS Hacius . » 330 

K0CCAC01VS lojnoes u 13* 

ROMKCOM'ftlVS Liiirentjut . ... p 236 

BR.\Ci:iOUNVS Poggius. . . . t:7 i> 336 

BltENTIVS Aii.)fcas . . . . . » «35 

BRVNI l-cjimiliis '«* u «36 

CALDtItiNVS Domitim <• 131 

CAMALDVLENSIS Ambmsius ..... 117 

CAMPANVS AntoQlus » 33i 

CANblDV'S Pelrus . . . : w 315 

CARilO Luriiis » 33« 

a CASriLfONOItO Upus > 130 

CRRTSOLORAS Lmmanu«l ..... » 333 

CORKARV.S Aii.lfe3S - »3( 

CORTESIVS Alexandcr. » 333 

— Airionius d 334 

DATVS I.Mni)rdus v 330 

de DOMIMNICr$ UDininicus .... u 2J1 

FACCIVS BaTlboloinseus w 330 

KEUREN.SIS Vicluriiiiis >> 339 

WANCINVS Dimi«l » J3S 

GASPAIUNVS Vcronensis » 333 

CAZA Tlteodorus tb. 

GIRARDINVS Antonhui » 339 

CVARIWS Vcronduls 336 

IVSTINIANVS Bemsniiis •• 333 

— Leonsrdus » 33T 

LAETVS ][ilJus Pompontus . . - . . ■> 239 

I.AMPK1UIVS Rjinholoiiiaeus. ... • 335 

LEOMICCNV^ Omnibuinis » 339 

UPPVS fMnciscu* . . - »• 334 

LOLLIVS Anloniin . . * .\ ; .''; . 1» t3S 

LVCKNSIS ro r<1rus >> 33» 

LVSCVS Auloiitiu M Ib. 

HAUTESTA Sisismandus » 330 



IN OP. P. CORTESIÎ 

HASETTVS laniiocjics. ,...,. Pajj, 337 
MAI'lIAElVj Lucios Faiituos . ... •> 233 

NARSVPPINVS CaiduE » 337 

UAKăVS Paulus •. 23S 

MKUlOtlS Laiirenlius » 320 

' MEKVLA G'turgius h 3)0 

MOMURiMVS sm Murobfinus Bonlnus. ■• S3< 

MUNl'ANVS Cola » 334 

MONTOPOUTA Pclnis » 330 

MCOULV.S Nioj)|julS 338 

NVCETVS VtUras 130 

NICOI.AV.S V. Siim. Port » 323, 

PAEro.ws H ise 

PAlMERIVă MallIiMus » 331 

PANMOMVâ r.imis se-i loanne. . . » aU 

PANOHMirA Anioiui» •, 130 

PANTACATHVS KUviia ...... u 334 

PEltOTTVS NicoUus « 232 

PERSONA ChrislopbonB ..:... » 339 

PfcTRAHaiA Fnnciscus » 334 

PHILELPIiVS Jranriseu» « 33* 

— Nariiu • ib. 

— Xenopbon » Ib. 

PHILETrCVS Marliims >. 33$ 

P(V.-< Sccundus Puni. Hax » 331 

PLATINA Itntlli'jluniaeuti u 333 

POLKNTONVS Xiceo » îl6 

POLITIANVS Anfjrlii-i n 334 

PONTANVS Im. IgviaaiIS » 330 

PORCtLUVS NeapotilaBi» * ib. 

QVARQVAUV.S Clicfubinus » 33S 

IIAVENNAS [oaimes > 334 

niNVCCIVS Thes<alus » 339 

ROSEVS Msiitbriiuis <• 34« 

SAItlNVS AngeliNt . u 334 

SAGVNTINVS NrcolailS » 386 

SALVTATVS Culuccius b 334 

SEPTIMVLEIVS Campanimu ... > 325 

STROZZA Pallas • . . . » 217 

TIPIIERNAS Cregorius 33« 

TORVKLIVS loannes ■ 327 

TRAPEZVNTIVS ticorgtus > 319 

TIDKRTINVS Adloiiius i> 230 

VALU Laurenli'ig 239 

— Nioolat» <• 323 

VEGIVS Mai^aeus » 33« 

VERCERIVS Petniit Pauliu « ib. 

VVLrVRlVS Robertus ...;.-. » 331 



TERMINI 

DI MEZZO RELIEVO 

E D'INTERA DOTTMNA 

TEU GU âHGH[ di casa VALOBI 

IN FIRENZE 

COL tOHHÂmO DKLLA VITA D'iLCPNI, COMFBNDIO nKLlC OPEMR DEGLI ALTIkl 

B INNZIO Ol TOTTl OLl AOOIDNTl NBL DISCOHSO 

DBLl' ECCKLL£.tEA DFaLI SCRIITORI E NOBILTÂ* DBCLl STUDt FIORBIfTINI. 

OPERBTTA DI FILIPPO TALOBI 

in fiuemzb nsl i6o4 gia data in locb. 



3a 



AL G. principi: Dl TOSCANA SVO SIGNORC FILIPPO V. 

nive a mio padre (per Hare ^uest' umil conto a tei per tiitti) avcndo 
la Casa sua dentro ampliata, adornarla di fuori (senza torcere Unea delta 
tua fuccia antica) di atlra anlichttd condegna alia patria, e eonvenevtde a 
tui come uomo di lettere effigiandovi in marmo memoria locale di pocki, per 
eccitarla di molii Fiorentini Lctlcratistimi , a cotţfuiio"e di jaccettii che nt- 
gano potere etjere jpleridore di tiudj liberali , « nome di Gentiluomiai in 
cittâ, doiv per li maggtori si facciano iroffichi mercaniili , come in Fircnze, 
quasianehe in j4tene,c oggi in frenezia c Oenova per Iu medesima, ragione non 
Juste ni tia nohiltd suprema; a simili ^uadra ii Soa.det Casa al Mirandola 

S« in vee« Ai midalla pUw 1' ossa, 

Ser AjKa«iuza>* ia mmn av«o, con ţuel che segue. 

Nohiltd i antica potenta e fama di virti. Di ^uesta st rinfresca ţui la 
memoria di alcuai. Della potcuza Janno fede te Sion'e , e Io esicr Hepubbliea 
dominante ml proprit» mo 3i'§narm G^ 19, fiorudimo^ alctlo amd^ da propi 
cittadini e Senatori; Padrona di tante iioiiUstime CUtă e tfelf antîc/te XII. 
di Totcana , c di lor prisca nobiltă cumulata , degna ^gliuota di Homa , che 
oggi tdowm um Titreattn9, ^a dai sanf^ di lai na adtori şer a. dielra, ed 
altri ne puote augurarc, ritptendentc per duc tteine di luanda, e per tre 
Reali corone ( col Giglio iniegna de' Fiorentini ) in tesla de* suoi At^o, tio 
c Padre , e cosi Dio eon la progenie sua Bealisfima. Con che me le inehino. 
di Firente ii primo di Seltembrc 1604. 



Del Riiratit ii<t xono <-in(iue iieH'andito, e quîvi in luogo Jegno 
V i^rcweaoovo ANT0>|?40 um tilolo n' y\t 

Canon Canonum SIruhae, el tatii. Florait ann» fie. 
"D. PILIPl'O A'EHI detto Pater PttTrtnim Cmyregativnis Oratorii Romnni- Ftoriiit ttf. 
MacttrO LDIGI MAR.SILI. Ma^tUer MagiUronm Ord. ĂHjusIîniam Ftortatia^. Ftortdt. etr. 
IIMiVf.NrFICO LORENZO De' Mndi.'l, Sitpiens Sapknlam Ilaliae. Fhruil. tic. 
B. CAVALCmXI Iktkor Sâtbontu rbusaae. ticnit, ete. 

Altfi ciiKţne fiu' pîbsin fuori 
iCO\'KSIVS le^tfm jjtots. FbrtMtiHUt. Fhrmt an. 1249. 
TVRRISANVS Monatax GaUni plnsiuaia interpret Ftor. Ftor. tui. 129«. 
MARSILIVS FICOVS Sopiliae Pater Fior. Fior. an. I*:0. 
DONATVS ACaAIOLVS FhilosopAtu Moralis Fior. Fior. an. 1570. 
PETBVS VICrORIVS piUMopkiu Cieifis Ftor. Fior. an. 1(70. 

Tu gtt Archi del («rimo lîiteitralo. 
AMERIGO VESPCCCI delto Cotmo^raphni rt Geometru Ftorenlinut. Flomil tte, 
LEON BATISTA ALBERTI -loHo YUrutius Florenlinus. FloruU etc. 
FRANCBSCO GUICClARWNI .Ipitţi Pol^biai Fhrentinus. Ftoiuit. etc. 
MARCELLO ADRHM '(eHo Diotfohdei Fhrrniinut. Flinuit. de. 
D. VINCEWZIO HORCHrSi Jelt.) Pictor orifinum Ftortutinatum. Horuit. etc. 
Di lopra oUte â DAriTE , PETRARCA . e *t BOCCACCIO, M. GIOVANM .teU» 
CASA e LUIGI ALAMAKlSI. 3 ^uilt wpji'aliro Iflolo, come loiilsiii, e scrillo ictto iiel 
meixo s lulti comune 

Mutae eliam FloreHtiaae. 



^ 



a 



ECCELI-ENZA DKCLl SCIMTTOTI E NOBII.TV DEGLI STIÎDJ nORRIITIM 



XjjV Cavi «mica di mcsupr Rlnaldo «Ic^ll Albiţi venala oe' Valori, con occiistoiie 
di dote iDoxlr« neH'nndlto, <■ Tiurl fini RlIralU FioreDiinI di nirabn dolirftm, dw' 
q'i» di iiio1l';illrl ftianca Ia ven «<lls*e . uiijinro ît Inogo e capace dl pHi, e iţuoUt 
mI vctloao Iii cotai tornia di Tt^rmint secondo I' u«r> dtr er« de'OrecI, edc'Romani 
dl cm\ (igurare {[li uointol scionEiali, c fatnoti . o perche hi fi>riiui «ţuiidrntii ilgninchi 
pcrfcllJ slabliila: ondc I'uchuo forte, sulda, « consluite Ai detlo dul FiloKofo 7'ttra- 
fom» BiţinT c rrpctitu da Diilitc tlH I' Car. Bfit Irtraifcno «* etipi 4i vealura: 

O pcrchL* qudtiili iu dkewCTo iirrlvail in qut-&Iii, o ipteJIa JJBColtii escicnia a t|ut.-i 
lermlnc, dovc piil ollre nou re»l»s8« qwisi adito di Inţtanarst e luUu a coHftulone 
d'iino in eid piii Kunnaochlo»), clie Tatto, « Y allro ^DQcntr, e dl test» dura , oome 
capo d' tUriee , i qiiall r.icilnieiilc iasciami u' Fjomnliiii U gloria dHi' aciţuliilo di Pi- 
ui, c di lăut' altrc rumusc Citii di Toscana ; di pubblica nuţ^niflcfana, iii^' sarri cdifiil 
r> sooliio»! paiatzi. dcatro, c fiiori -, di nobile indii&lrla, e dl rrjii oommcrcra oiercmi- 
iHe. Ma loro ncgana glurta di iiianeggi, e sludi da (îcntiluomint, come selatiiic(|iji- 
>li si fositcr potuli fare «eiDia acMi periiia dl govc-nio politico, di Klorio, di slralsgf'înnii 
e vantaggi iiilliiHri, ne' ConimesMri tuorn. c iie' Oieci dell» giumi, uflliifl r(rntd<^nle 
in Firente, dove ii(.'il'aiillcliilik non sunu imii maocati Caniieri d> Corredo di Pnpolo, 
it Spron d'oro, ttand<-iT)*t, llagnall, e slnilli, e dell' ordlnv dl Frnnda, d'Ingiiilterr:i, 
dl SpiigD» , di iVirtogallo , r d'allrl Re, oltre a gran numero «rmiTP di («roimUini- 
luni, puasuli tulti con ie mUIc pro<r;uize di nobilul, •' in ultlino tunll, c lanii Cavnlicri 
dl S. StcfUNo , de' quali ancor gli csenli di proTurc 1 quarti per privilc(ţio de' padn^ 
nali, tuttl pen> co' sopradetU Airono semprc privi di pa«are fcx iUcrcanliiE come 
.Hc it Cmwji) ne suoi Klofri d" iiomini Illusiri di l.cllcrR non mcUcsse Firenzi? con ^ 
nutncro di ecoellenli ScriUutt cJie forM d' »tcui)' aKra Cittîi-. c nomt- se l:i Rrul ve- 
ste, e manto della noslru Italia ordllo, e teasiilo dl quusle nobili^ehnc Ala da Ci». 
Matteo Totemi nel genlil volume Intilolalo fe^u Ualiae non cominciassr, e per pooo 
non Dni&sc In Fîoreiitini ; de quali Scriitori dai ISOO in qiia vi si Ipggi*. e norera e^aale, 
se non maggioreU nuinero dc'Citiadini noştri, chc d'allra famosa patria dl Iveltfire» 
contandovisene dai primo Pocia Danie lin'n Beoedetio Varchi, bon Ircntadiiotcnsa 
(|uei 600 lanil Scriitori Florenllol. « loro Opere regUtrate ad una ad una nel Calatogo 
meMo lnglem<* dai biioii M. Mifh^U PofâatUi dcII'Ordinf de Serrl; dai ntimcn» dr* 
qwall , fiior de' mcniovall nel dcHo IVplo, pur vcdt-si all'apctla, la Patria noelr» sen» 
pmulonii gran Tallv dl dolirine 8lranier« potersl disciplinare in ogni corle di tcienta 
e Arie liber.de: o percli'» cononcersl da AeabUe, c capace 4 bene, c beaiamente Ti- 
Tcrc, per upprenderle agevolmenie in Casa nta da' propri Gliadini , e Maeslri. per- 
fetii in Teologia, cosi Scolastica, come Posillva; in Leggl Civili, e OmoBicltci lii Me- 
dkhia leorica , e pralica -. In FlloAolIa divina , naturale, politica , e di coslunif *, t con 
qursie speciilauoni conglngne la pratica civile, c morale accompagoala Tona e 
l'ulira dalta pnid'-niii, c savicitza; Archileilonica di tutlc le rlrti"! , c unila con l'eto- 
<]ueuu, perei""» dctta con buon' etimologia , quasi Copiate to^uent Scpifwfui. 

e gldi clie simHi dottrîne. come plii necessarie atia vila umana de«no comtde- 
rarsiconie per baae, e fondamenlo dHla fciitilâ deH'uomo: percth s( Bono le pri- 
niiere rappres*-iit3l« nelfcriigic dell' .Irm^troM Anloniito , di Maestro Luiţi KteÎHi , 
e di Don Fitippo Sm II primo de' quali con gTiin vohimi , con Ie pnrolc , e con 
I" opere meritoria dlrsl Cmon coMmm uriit, tt orbit, non che Slrimae tt iMii come ^ 
II suo Htolo.La sua VHa latina, e dlitesa dJilSwrio. Lopei, eahri.evtdgare d«ir Abale 
Don Slltano Btt«i. Di Don Flflppo Unstlcl dire, che il Cardinale Paleotlo, II ni mise 



a5: 



FIL. VALORI 



Ituiiiiitl |>£r Idea uella «wa heti' opera A bono leneetulh, conte colui clic avtsse mp.'sso 
in udo la Teologii) do'Padri con iulie le vlrlfi luorull, crcaiize dvill, e maniere pîa* 
cevoli, e benigne, per le quull lioli rimutic r:imoM> In Terra, e credt.-si beato in 
CielOj tu ml Vila Ultnu dlslesc Uoa AiilonJo Gallonio dlrilla a) S. CanHiuU- di fi. 
PSDze. I>l miteslro Ltilgl si niunlicii viva ia iarnă di doltrina , c d' clo<|ue-nza uvllej 
«cuolc de' Hiui Agtjsttniuni, c acll' cmiacnlv S4.-poicro di Iui nelia noslra CallcdruU ţ j 
eanlo a qucllo del Oardioalc Corsini Archrescovo di Flrcnze con quMic parole : 

FhrfHliua Civitas ob angufarem tt^uenliam . r( dvclrinitm ciariisiim rrri J/agulfi\ 
dloisii lir Munitiii jepukrum a iumpUi puUiro fariundim ittiliiit. 

Frule lacopo FauaraMi Itomenlaioo Ai 'l'eoiogo, e Predic<ilorc celebre, dl cui 
ogni huon Relorc, e Io siu(Uo<so della lingiui ammira ii libro iatllobito Spudâo tU 
penittnsa, ristai]ip;ilo plft volte. 

ft'tf. Domeaito dcll' Lsicss' ordine, c Cardinale fu summo Teologo ,scri4.s< piu librl 
sopra r Eccigsiastf!, c sflpr<i iu Cuntica c sopra 1' Kpi.-ilola di S. Taolo a' lioinani, e aliri. 

E vivc Ojţgi Macsiro htepo Tai^anli pur t'iorcnttuu, per cccciicnsa nominato ii 
l'eulogo di l'lsii, duve cod grun crcdiln liu lello piii di 40 aiini, e si <> fullo cono- , 
ftCL-rt- di gr.iu dulUina. cosi ntll^ ('atledra , c ne' pulpiti, come nel TntUiito Df Mj~^ 
Utrio Miuof, e nel Db'O intilulţilo A^r Doiaimcia in fuo tefj>adili sânt Thtsauri trita- 
tiae (l iapieniiat. Oei. con un soleiini.- repcriorio iil Maexiro d«tlc Sentensc. nel quulo 
venguno dichîjirule gran numcro di c|iit>stiuni, t- le plii iuiporlanli. Come si fcc« aimiro 
iu una > e riverire per «ei aunî conlîiiul, chc fu Generale del suo Ordine de' Scr\-i. 

II Mitgmfkii Liffrnu de' Medici vcccbio. Pudre de' Lcllcrdli, nippr«senla dominante 
prudenta eirUe ( per non trallar oni de' biioi piaccvoli parii pudici ). t'u ne suui tempi 
uon pur uiio de'ivelte 4avi d'Ilalia, mu nuiggiore di Iutii. Onde se Ii ascrive tiloli 
di Sapifiii Sapifitdmt Uidtae. La cui vita si slamp6 gii, volgurisuilu, scuza nume da 
mio Avolo a Aladoniui Luoretiii Medici ne' SalvlHti , diilla lalia» di Mccolii mk> bjsa- 
volo, o I' originale e in IJbreria dl Saa l.or«»so con qucsto principlo t, 

Ad leojiem X. P. M. numiui itto dctvtui Xicoiaai Vatoiiiu. Come avanii Iul, e dopc 
ei ablMinduroao Mivj , c prudenţi, cirîll. c miliiitri noii per tutic I' Istoric d'Itaiiii. 

I'er Ia Kctluricii pol ii Cac^nuli s\ diuiui>tri> pciiliiuimo prima nel suo gran v«-, 
lume volgarc, e co^ noW'Afinţhi, e pc-ru dice&i : Hrthttr Rethottin Thuictae, 

Ebbc giâ lama fia gl) alirt dl grand' Or.iloiv Giannozio Maaetii , pcrf^iu la Ite- 
pubblica si &crvi di Iui iii piu, e varie nubili Ainbasceiic, dl cui u Iu Casa no»lni u 
penna una bellissima Otasione ulla miliţia u>tt» Vadă dov* era Conmtisisarlo geiio- 
nerale 1' anuo i4ţ3. In ultimo vissc in Xupoli In sommo jjtado appre&so li K? 
Alfonso , u l'erdinaudo , cbe alia morte Iu ununi di nubili esscqute , «vcndo ncl cors»"l 
dc'suoi sludj, nttn »oId iradullo dall'Kbieo, c dai Grt-co piii in>ri, ma compuitine 
assai de' propriii come scrive ii Cuvalivr Viacemio Axeiaiuoli nclla sua vila. 

E a' di noştri ii Caratlcr Litutardo Sidaali, e lorento Giacvmni In voce , od intj 
carta, hanno mo-^Iro la loro cloqucnta Iu diverse Oraâem , o Diseoru , parte de'quaUtl 
suno alia slampa. , 

Aeeuaio uuivcrsal maeslru dci Legist! , fu per origine f iDrcnliuo , e nomina aucbe 
per compiilriotta XaHino cliiamiindulo Coneitrm mim, si come Ck>- /tndrea IViucipv 
dci Canuni»U , bccondu il Villani giovuno , fu per propria oriyinc Floreullno , nia II- 
gliuolo ilIcgilUmo d' un l'tetc; a quali s' aggiuntfano Lapt da Cnsliglionekio, oggi 'lan- 
ţhini, come anco 

t. fffrete SaialladeUo dai Boccaccio Armario dl Legge, e lanl' alIri (MUreconsulil^j 
celebri per Tralliili, Lellorc , Kcpcliiioni, e Consigli, in Ciisa Ridoip , Cvnim, .Ytcm-tţ 
lini. Dai, Omctiatdimi , f*pi, Sahflli , Bonu , .Uitti , c simili, e con niaggiw fclicilii dl 
tulii Alditbf andini , dure ui noslri tcmpî si son couo&duti Iro gran' Dotlori , tigliuoU 




DO'ITI FIOKENTIM 



a53 



den' t^cccUcnliss mesier iâivettro . dw- <(rl qiiali clopo I' esser« siuti Aiidiiorl di Kuutii 
furun Cardinuli, e l'uno d' eiîsl s'itdoni l*onl«fi€e. 

'Iffrriqiaito RaHirMIi dcllo dci Vataii svcondu I» Cronica Carlulianii dori u«l tltO. 
« coal. &<:cundo ti l'rutiniu iiltu .sue Opvre slainpalc, fu cocLuiu di Daotc, nchimnasi 
col nume solo di Mun-ico, come Ccriu&ino per le scuolc dcgli Ariisli, (jia che per 
un' islf^sso nome «\ diconu urlisli li Kilosoll . e Medici. K puichc ptr alcuni si dublla 
perchti i Mediei s' iiililolino ^nium , tt Medieimif Dofterts dfc«aJ Incidcnlvmcntc, clio 
la linpurUinAii dclla professiuiie ricerchi. e glu iircsnpponţpi spoctnlc ]>jerisiii dcl- 
I' Arii libcriili, c puu chiartre <]ut-slo iion ch'nllro un MpitiifUo tnlornu iil U60. clic 
ancor v«deM in Cainpo Siinio di l'lsu d' un I«Il*. Ai Met/icina^ PMowphia, tt ttpttm 
liitrtifitiis ttottvrat», 

Nfi' lenipi medesiml dcl Torrijjtimo (iorirono I GcrU padrc, e flgliuulo , e in 
proCi'&sQ di tempo Alaestru Aaloiao Benitieni, che scrisse Oe aMilit, tt admirandu 
tMorbomm romii libro di .slimn siwnpalo nel l496, e poi ci surse Mneslro Ijouar- 
do Giaehini, che Tu Autore di rldurre la Medicina Ruelonale . lef^gendo qrIIo Studio 
di risa» dclle cui op^re %e ne .stiiinpd midie In l.ione, o In Ocrniantu , e miiggior 
p»rte potrii pubbiicurscne in breve; ondi' il (Uirdano nci suoi Coosigli stumpaiJ în 
Busllea Io c«lebra per il primo di stwolt avanti. E qui si croA gîk Ăeeadfma dai mcdcfti- 
mo ni.icliinî. MtJito de Paoli, Frniueteo dH Oarba, c sîmili per la doltrin:i dl Oaleno, e 
(Ici Greci prcfcrcndoln :i iiuL-tl^f d'Aviccnnu, Mesue, e <illri Anibi per utldietru sc- 
Bullli, e priiticala in Jl»lia: scrisse »iico volgare Dîtfono ur^n 7 Ptpoiie a Fillpps 
Vulori, o dopo lui Muestro Baf-âa BaldiBi \iiii tempo Ivtlore iti Pi»i, prulico nalTesIl Gre< 
dt c dl Mie Opere i loduto il Comeiito suprii I p pocnite , quctia Oe a^ms atre . ti 
tnt>- SCTtesc anco Trttltalo de Cnmmenias . e In volţrare t:i rila det G. D. Cosim» , di 
cui rediu forasionc funcralc per 1' Accudcinl:i Florentina, e primu fccc un Ditcvno 
topnt ta prMrrideiiM dirina e subordlnate ciukie naturali , recltato anche da lui net 
primo (^nsoliito dl mlu r.-idte pubbllcnmenle nella dctia Accademlo, favorita in lai 
tliurno dalta prcsenza iM niedestmo Omn Duca Cusiuio. Al medcsimo Oaleno fece 
ODorc ^indtssimo mcsscr Gtăd» Gaidi Proposto di Pescla, e sopra ordinarlu In Pisa, 
le aii Opore tcrranuo sentpro Tlva la sua memoria , della qualc c anche benemertto 
l'allro Gttido &uo nipolc, clie alle fullche de) xio pubblic^indolc c'aggiunse delle sue, 
e troi':i»i oggi dc(tno niedîcu deliii Ilefllnii di Francî-i. 

Plutone fu cognoniftiutu Divino , c «e la sua Filosoliu ne' templ di Cicerone, e primu 
dl Sllla prevake u quella d'ArlsIotele , rlpres;*. e illtisinila dopu SOO aani da Alcssan- 
dro Afrodlsco, che ebbe tiilta \a libert^ di Tcofraslo ,o ci»J dcl Miicsiro, non t* dico 
minii'olo che ci la ritorn:)i^s(' cosi în pre<tio medianlc il Ciirdiuale IteMarion«, c JK«rn/f'ii 
fidno , che la esaharono, come Ia fu appresu miisimnmenie quĂ da' primi (ţentlluo- 
luominl, e se ne crm AccademJu funnala, concorrendocl Greci doltK^ml, che fug< 
^rono la rovina dl loro provincie, e qui furono accareuali da Cofibiio dcl Medtd 
vcxhlo, e da'Mtui maftnnnimi successori; l'Argiropolo, Marullo , Oumelrio Calcon- 
dlde, e Giovannl I^sairl. 

Dl questi nobili Fiorcniini speculativi fu dottorc c capo Marsilio , che come nuovD 
PIotlDo ce Tallanjo con la voce, e con li sf rilli; e Io sfiţiil dci noştri con ningRlor crcdllo 
dcgli aliri ftancetro CaUmti da Utiicceto di.'ltd il Vnuumio, le cui Opere qiuud latif sJ 
pubblicarono slh dai Vescovo di Ficiiole suo nipole, come prima era pubblicu hi 
lua vila, scrltla dai V;trchi. 

Non ci mancu (ji^ avanti M 1 300. studio dclla Peripatetica, nelta qnale fni g\i aliri 
ta mirabilc Gihdo Cavaleanti e appo lai Bantr , che in Filusolta , e alieiin di concettl 
Io conCeun supcriore a &c col dirc nel canto X. dcll' Inferao al Cavaliere Caval< 
«aalfl, cbţ Guido dalie soltili speculasiotii niosollche in poi, sdegnava gli aliri ml- 



^4 



FIL: VALORI 



nori studl, e oroaoaMti da condlre Popma Emco similc a quel di VergIIlo, cal suo: 

Ftntt tui Guido tmtro eMt a ditdfjto. 
DHPt-nintfiite dotiriiu AtX mpdcsimo , come Filosofo fanno teslimunio ti Pslrarca , 
V. U fiocciccii) , «■ bcn di lui itllr» oţ!({i no» Icftjţiisi . clic una inor:<l Cantt'itf d' ttmere 
di temk recontlllt, comrntuia da lifţtdto (ionuino, e da Dino dH Garbo, ea 'dl noştri 
did cavaliere Fra Paoto del Itosso, di valore ncH' arme e ndl« Mien;. 

Franctieo Verâ» v(.-cchlo noit pure acqulslo nome di FMalonico; nia dl Teriptric- 
llco iillrosl , c l«sse i) corso d' Ari