(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "M.A. Plauti Captivi"

Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scannod by Google as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prcvcnt abuse by commercial parties, including placing lechnical restrictions on automated querying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personai, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated ąuerying Do nol send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of text is hclpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht Gooį^s "watermark" you see on each flle is essential for informingpeopleabout this projcct and helping them lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countiies. Whether a book is still in copyright varles from country to country, and we can'l offer guidance on whether any speciflc use of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's Information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps rcaders 
discovcr the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through thc full icxi of this book on the web 

at Įhttp: //books. google .com/l 



LpZit.-34i 



i^orbarli (CoUese liiirarp 




CONSTA>4TIUS FUND 

8equeatbe(l by 

Evangelinus Apostolides Soptiocles 

TutDT ind Prafiuot of Gtok 
1842-1883 




r 



rrrm.jii-'fT' 



Terzeichniss 

der in meinem Verlage 'erschienenen Schnlausgaben 

Oriechischer a. Romischer Classiker. 

Ji^iese Saromhing Griechischer und Romischer Schrįftsteller, 

vrelche bit jetzt die Zahl woa 55 Banden erreicht hat , itt Ton ttimmOkld- 

gen Beartheilern ųnbediogt aU die in ihrer Bearbeitung gediegenste, in ilirer 

Ausatattung geschmackvollste and als^die ihrem Zwecke unter den Eahl* 

reichen jBammtungen ibrer Art am vvurdigsten entsprechende charakteritirt 

wordea. Ihr Losungsvvort ist 6tetes Fortschreiten naciu den AnsprCk* 

chen der Zeit und VVissenschaft, denen die (iankenswerthen FoncliHngea 

der unten genannten Gelehrten ebenso ihrer Seits erfolgreich zu genūgeo ail- 

chen, wie es der Thatigkeit des Verlegers hauptsachlichtte Sorge isl, darch 

Bestrebtingen der Kunst in Sosserer Auaatattung jene wissenschaftlrchea Lei« 

atongen zu ehren. Eis ist kein Wink wohlwoUender Rathgeber unbeachtet 

geblieben* den Nutzen und die Brauchbarkeit dieser Sammlung zu erbd- 

hen ; und so ist namentlicb dem vielfachen Wunsche geehrter Schulmaiiner n 

gen^en angefangen ^orden , 

die von jetzt ^n hinzutretenden Aii^^aben mlt frdsserer 

Schrift ond in einem deshalb erforderllchen crossern Formate 

gedrockt ohnę besonderePreiserholiung erscheinen zu lassezu 

la dieaem den Freunden des Schdnen geviriss ^illkommenen Gewande tr«- 
ten zuerst die Bearbeitangen des Quintilian von Gern^hard und der 
'Captivi des Plautus von Lindemann auf. Alle spStern Bandė nnd 
jede neue Auflage der f rūhem werden sich dieser Serie in gleicher Art aoreibel^ 
Die bisber erschienenen Baade oad einige zunachst erscheinende iiaben 
foigende Bearbeiteri 



Rni. Baeh , Dfreetor des Gyiimas. 
in Sehaafbattsen. 

— Dr,Baumgarten-Cru9iuš^ 
Conrector au der Kreuzsčhule za 
Dresden. 

•- Mr. B • i e f , Prof. in Leipsig. 

— Dif . Uaehne, l*roi;ector aa <rer 
8UfUR«biile in Zeiis. 

»~Ludw.Dindorf \ , • , 

— WMindąrf,1?roU «" ^'P«' 

— Dr. For^iger, Pri vatdoceot 
•n der Untversitat and Lelirer aa 
derlVicolaiflchule iuLeipsifr. 

— Br. Frankey sueitea Conre- 
ctor am Cymn. In Rinteln^ 

— Dr.Gernhard, Conaistorial- 
rath and Dirceier des-Gymnas. 
^a We{niar. 

— Dr. and Prof. Graefe, kalserl. 
K«B8v Staatsrath and Ritter ia 
6t. Pstetsbnrf. 

•- Dr. Haenįaeh^ Dlreetor des 

Gymnaa. in Ratibor. 
»^ "Dr.Hoffmanu, Ad.|aaet>^ att 

der Landesacbulp in Grioima. 

— Dr. Jacob, Proressor in Posett. 

— Dr. Jahn, Privatdflieent an der 



Uaiveraltftt su Leipsig (Heraaa-> 

geber d. Jabrb. f. Pbil. u. P&dsg.) 

— Dr. Kdu/fer, Professoran m 



IiaBde»sehele in Grimioa. 
— Dr. Kieštling, Profeaaor and 
Eeetor aa d^SUltsschole In Zeita. 



Hn.J>t, tindBtnąhny Reetot 
dea Gymnaa. in Zfttau. 

— Dr. M atthiae^^ Kirchenrath 
and Director des Gymnas. fa Al- 
tenbarg. 

-*> Dr. M e A I Aa r A. Ol^erlebter 
tm G^mnas. in Glog^n. 

' «>-> Dr. Meinekey Director des 
Joaebimatk. GjsiaaBi in Berita. 

— Dr. Fa « « o to , P^afesscr ia 
Breslau. 

*- Dr. Faššom, Pnfemmt am 3o*^ 
acbiintbal. Qymu. in Berlin. 

— Dr. Ftn%gern Proreetor am 
Gynmas. in Ratibor. 

-^ Dr. Rtinhardt, Reetor der 

Sohule in 8aa]feld. 
» Dr. Sauppe, Subrector aB| 

gymnas. la Torgaa. 
r. S c A d/e r , Prof. la Leips. 
<— T>r.Sohnei4ery Proftuor ia 

Breslao. 
^Dr.Sehulz^ Gonsfatorfalrsth 

nnd Proi^aaor in Brėslau. 
•.-Dr. 8iUi£. Lebrer aa 
Kreaz8ebala^in Dreaden. 

— Dr. Spitzner, Director 
Gymaas. in Wittenberg. 

— Dr. ff^eber. Professor 
Gymnas. in Wslaiar. 

-«- Dr. tFeiehettj ersten Profes- 
sor ond Rector an der JLaades- 
sebole ia GriBuaa. 



der 
des 



A: Griechitche Aiitorenr 

Aeidifiut Orationet. Cdm brevi anaotatione critica edidit-OtiR. JUndinr- 

fitu, 1824. Ctfarta impr. 10 ffc. CharCa angį. 16 @r. 

Aoachyli Tragoadiae. Ex recentione RioardiPorsoni pa^mm refipta a Guil. 

Dindorfto. 1827. CharU impr. 18 gr. Charta aogl. 1 tfalr. 6 g^r. 

Anthologia l^rica poetanim Graecorum , Anacreontit et aliorum aelecta car- 

mina oonttaeiu. Recognovit et notis cnt instrurit Fried. MeAIAom. 1827. 

Cbarta impr. 10 gr. Charta angį. 1^. gr. 
HirifltophaniB Comoediae, Ad optimoram iibroram fidem cum brevi anaota- 
tione critica edidtt Guil. DindorfiuM. II Vol. 1825. 

Charta impr. 2 thir. Charta angį. 8 thlr. 

Apparatnt criticui ad Aristophanem, Digessit et lectione codicam ab 

I. Bekkero noviaaime coilatorum auicit Caroluš Passoio, Vol. III. Adno« 

tatio critica in Aristophania Nubea. 1828. Charta impr. 10. gr. 

Charta angį. 16 gr. 

Corpna acriptorum erotioorum Graecorum. Edidit Franc, Pobsoid, Vol. I. 

PflrrtAenit erottca. Acceaaerunt Antomi Diogenis et lamblichi excerpta. 

' 1824. Charta impr. 8. gr. Charta angį. Ift. gr. 

]>emoathenla Orationea. Edidit GuiL Dindorfus. Iii VoU. 1825. 

. Charta impr. 2 thlr. 20 gr. Charta angį. 4 thlr. 6 gr. 
IKonyait OrMa termmm deacriptio. Recenauit et annotatione critica inatruxit 
jFVofic. Pa$»ow, Acceaait tabula geographica lapidi inaoripta. 1825w 

Charta impr. 10 gr. Charta angį. 18 gr. 
EoHpldia Fabuiae. Com annotationibua Ludovici DindorJU. II Voll. 1825^ 

Charta impr. 2 thlr. 4 gr. Charta angį. 8 thlr. 8 gr. 
Hėrodoti Mosaa. Com brevi annotatione critica Aug, Maithiae et Henr, 
ApeiKu. n Tomi. 1825^1826. Ch. impr. 2 thlr. Ch. angį. 2 thlr. 21 gr. 
Hešiodua. Cum brevi annotatione critica edidit Ludov, IHndorfim. 1825. 

Charta impr. 6 gr- Chaita angL 10 gr. 

Homeri carroina ad optimorum librorum fidem eipreaaa carante GuiL Dii^ 

dątflo, Vol. I. lUa$, 1826, Charta impr. 18 gr. Charta angį. I thlr. 8 gr. 

•— -~ Vol. II. Odynea. 1824. Charta impr. 18 gr. Charta angį. 1 thlr. 8 gr. 

-— — Vol. III. continena carmina minorą. Ad optim. editionom fidem recenauit 

et notia inatruxit' Frid, Franke, 1828. Ch. impr. 16 gr. Ch. angį. 1 thlr. 

Iiocratia Orationea* Cum brevi annotatione critica edidit GtiU. Dindorfius, 

1825 Charto impr. 1 thlr. 16 gr. Charta angį. 2 thJr. 6 gr. 

laocratia Panegyricoi. Cum ^ brevi annotatione critica edidit Gustav, Pmzge^ 

ma. 1825. Charta impr. 5 gr. Charta angį. 8 gr. 

Lyaiae Amatoriua Graece* Lectionia varietate et commentario inatruxįt Kd^ 

^ Haenišeh. 1827. CharU impr. 8 gr. Charta angį. 14 gr. 

PI«tarchi Vitae. Cm^yii Godof. Henr. Sckaefer. V Voll. 1825 — 20. 

Char^ impr..6 4hlr. 6 gr. Charta angį. 9 thlr. 14 gr. 
fiophoclia Tra^oediae, Cum brevi annotatione critica edidit €hiiL DinAorfiuB, 
' Acceaaerunt trium M3S. lectionea. 1825. 

Charta impr. 1 thlr. Charta angį. 1 thlr.; 18 gr. 
Theocriti , Bionia et Moachi Carmina. > Edidit Aug. Meinęke. Accedit bre- 
via annotatio critica. . 1825. Chaitta impr. 10 gr. Charta angį. 16 gr. 
Thucydidia de beUo Peloponneaiaco libri octo« Cum brevi annotatione cri- 
tica edidit Ludovku8 Dindorjhu. 1824. Charta impr. 1 thlr. 

Charta angį. 1 thlr. 20 gr. 

Xenophontia Expeditio Cyrl. Cam breii annotatione critica edidit Ludovi" 

eui Ditidorftus, 1826. Charta impr. 10 gr. Charta angį. 16 gr. 

Xienophontia Hiatoria Graeca. Cum brevi annotatione critica et Mo. Victo- 

riani varietatibiia edidit LudovieuB Dimior/iiia. 1824. 

Charta impr. 12 gr. Charta angį. IB gr. 



, Kenophontifl Instituto Cyri. Cam brevi aftnotat. erit. edf dit Lud. JHndor^ ^ 

fius, 1826. Charta impr. 12 gr. Cbarta angį. 18gr.* 

Kenopbontis Memorabilia. Cam -MS.^.Vict. ▼Arietatibus ed. Gtit7. DindoHua, 

182^. Charta impr. 8 gr. Charta aogl. ii gr. 

XeDophontia Scripta minonu Cum brevi annotationė critica edidit Ludavį- 

eu$ Dindorftus. 1821. Charta impr. 12 gr. Charta angį'. 18 gr. 

B. RSmigche Autoren. 

C. loiii Caeaaris Commentarii de bello Gallico et civili y accedunt librl' d^ 

bello AIexandrino9 Africano et Hispaniensi, e recensione Fraocisci 

' Oudendofrpii. ' Textam passim refixixit, aaootationem criticam ad* 

iecit /. C, Daehne, ISZ'i, Charta impr. 18 gr. Charta 9ng1.^1 thlr. 6 gr. 

M* Tulli (Seeronis Laelios, sive de amicitia dialogus. Ad libromm MS. et 

editt. fidem recenrait et annotationė perpetua iattmzit Caroiu$ Beieruš, 

1828. Charto impr. 18 ^r. Charta angį. -1 thtr. 3 gr. 

M. Tulli (Mceronis Laelias, sive de amicitia dialogus. In usum scholarum 

brevi annotationė critica instruxit Carolus Beierua, , 1828. 

Charta impr. 5 gr. Charta angį. 8 gf> 
Comelii Nėpotis quae exstant. Ad optimorum librorum fidem acairate edi* 
^ty annotaUonem criticam atqae exegeticam adiecit I. C. Daehne. 1827.^ 

Charta impr. 10 gr. Charta aogl. l6 gr. 

Katropii Breriariom hiatoriae Romanae. fiditioąem curavit DeiL C. G, Baum-- 

įcarten-CruduB. 1824. Charta impr. 3 gr. Charta angį. 6 gr. 

Q« Horatll Flacci Opera omnia. Ad optimorum librorum fidem recensuit et 

annotationibus instnudt /. C. Jakn, lB34. 

Charta impr. 10 gr. Charta angį. J6 gr. 
T. Livii Patavini Historiamm libri qui supersunt omnes , et deperditoroi^ 
fragmentą. Bditionem curavit, breTem annotationem criticam adiecit 
^etl. C. G. Baumgmrten- Onuitif. III Tomi. 1825 — 26. 

Charta impr. 2 thlr. Charta angį. 8 thlf, 

T. LucreUi Cari ,de rerum natūra libri sex. Ad optimorum librorum fidem 

edidit, perpetuam annotationem criticam et exegeticam adiecit Jtbertuš 

Forhiger. 1828. Charta impr. 1 thhr. 16 gr. Charta angį. 2 thlr. 8 gc 

P. OvidU Nasonia Opera omnia. Bditionem curavit , brevem anaotationem 

critacam a^iemt IhtL.C. O, Baumgarten- Omstut. III Tomi. 182i. . 

Charta impr. 1 thlr. 8 ęr. Charta angį. 2 thlr. 2 gr. 
Ą. Pęraii-Flącd Cstime VI. Recensuit et annotationem criticam et ex^eti- 
cam addidit E. G. Webw. 1826. Charta impr« 6 gr. Charta migL 10 er. 
M* A. Pianti Captivi. Kmendavit Fnder, Lmdemann, 1830. 

v , Charta impr. 6 gr. Charta 9ngl. 9 gr, 
M. A. Pianti Milea Glorionp. Bmendavit Frieder. Lindemann. 1827. 

Charta4mpr. 6 gr. Charta angį. 9 gr. 
Sez. Auntii' Prepmrtii Ganaina. Ad fidem optimoruovcodicum recensuit, Sk 
tegram Groningani , Neapolitani , ezcerptomm Puccii varietatem lectio* 
Bis brevemqiie adnotationem adiecit Frid. Jacoh.^ 1827. 

. , , . Charta impr. 12 gr. Charta angį. 18 gr. 

M. Fabii ftuintiUmu. de institotione oratoria libri >4uodecim. Notas mATiiriAn i 
.paftemcriticas adiecit Aug, Goith. Gemhard. U Voll. 1830. 

r. r, ... m ... . ,^**^ ^"P'- ^ ^'^-l^ «'• C»^rta angį. 2 thlr. 12 gr. 

C. Comelu Tamti Annalea. Recognovit, annotationem criticam adiecit Thęopk, 
. £ieMBimjtw$. 1829. Charta impr. 21 gr. Charta angį. 1 thlr. 12 gr. 

p. Tfrentii Oarthaginieneia Afri Comoediae. Ad fidem optimarum editionum 
recognitas, commentai^o eritico-exegetičo in dtfficiUimis locis iHustrątas, 
nna cnm dif^indtioiia de arte et ratione Comici edidit Frid, Reinkordt. 
1^' Charta impr. 14 gr.. Charta angį. 21 gr. 



p. VirgiliilMaroiilt Opera omnia. Ad optimorum libromm fiden reeensuit e< 
ia utom icholąrum edidit L C. Jahn, 1825. * 

Charta impr. 18 gr. Cbarta angį. 1 tlilr« 6 gc 

tS' Indem ick durch dieie Unternehmung den Schulen yorzug8wei8e zn 
nfltzen , den SchŪlerit gute und wohlfeile Ausgaben za iibergebea wūn8€hei 
eo komrae ich auch gern einem mebrfach gegen roich ge&dtterten Verlangeoi 
nacb, insofern ich die Binrichtung getroffeii) daas nicht aur allein von jedea 
WeilEe die Bandė einzein , sondern auch yon den Tragddien und Kpmddieit 
des jie$ehylu8^ Sophoelea^ Euripide$ und des Arisiophanei^ so \ne des unter 
der Presse ticb befindenden Plautua^ und von den Schriften des Ocero je* 
des StOck mit besonderm Titef ebenfalls auch einzeln zu haben ist. JBbeo 
10 werden Vom Tacitus alle 8tūcke getrennt zu haben aeyn. i 

jiusserdem sind in meilėm Ferlage erachieneh: 

ApoUonii Rhodii Argonantica. Ad fidem librorum manuscriptorum et editionam 
antiąuaruo) reeensuit, integrąm lectionis varietatem et annotationes ad- 
iecit; scholia aucta et emendata indicesąue locupletissimosaddiditvtftiffttf^. 
JVellauer, II VoU. 8mai. 1828. Ch. impr. 8 thlr. Ch. angį. #thlr. 12gr. 

M* Tulli Cioeronis orationum pro Tūlio, in Clodium, pro Scauro, pro Flaccoį 
fragmentą inedtta, membranis palimpsestis Mbliotbecae R. Taurinensis 
Athenaei eruta, et cum Ambrosianis earumdem orationun^ fragroentia con- 
iuncta abAmedeo Peyrone, in R. Taurinenti Athenaeo ling. orient 
Professore , colleg. theolog. xxx viro et R. scientlarum Academiae So- 
čio , cum - huius Integris , cum superiorum editorum selectis et cum 8ui< 
annotatt. , tom emendatiora , tum aoctiora separatim edidit C. Beiier. 
Cum apeciroinibus codicum et AmbrosianorumetTaurinensislithographis. 
8 mai. 1825. ^ Charta impr. 2 thlr. Charta angį. S thlr. 

De Marco Aurelio Antonino imperatore philosophante ex ipsiui commentarUt 
scriptio philologica. Institult JSicolauB Bachius, 8 mai. 1826. 

Charta impr. 10 gr. Charta angį. 16 gr. 

JahrbCicber f&r Fhilologie and Padagogik. Eine kritische Zeitschrift, in Ver- 
bindung mit einem Verein von Gelehrten herautgeg. v. J. C. Jahn. Br- 
ster Jabrg. in 2 Bdn. oder 4 Heften. 1826. Alle 4 Hefce complett 6 thlr. 

— — 'Zweiter Jahrg. in 3 Banden oder in 12 getrennten Heften. 1827. Alle 
12 Hefte complett 9 thlr. 

— - — Dritter Jahrg. in 8 Banden oder in 12 getrennten Heften^ 1828* pr. 
compl. 9 thlr. 

«» — Vierter Jahrg. in 8 B&nden oder in 12 getrennten Heften* 1829. pr. 
compl. (toerden fortge9etxt.') 9 thlr. 

Lahrbuch der christlichen Religion fūr die unteren Ciassen anf Gymnasien. 
Von i. G. Batze^ Lehrer am Gymnasium in Zittau. Mit einem Vorbe- 
richt von Fried* Lindemann^ Director am Gymnashim daselbit. gr. 8. 
1828. ^ 12 gr. 

Platonis Opera Graece. Reeensuit et annotatione cntida lnstraxit Car. Em, 
Chriitoph, Schneider, Vol. I. 8 mai. 1880. Charta impr. 2 thlr. 12 gr« 

Charta angį. 8 th1r« 4 gr. Charta belg. 5 thlr. 

Selinus und sein Gebiet. Bine Abhandlung der Erd- und Volkerkunde Sici- 
liens , Ton Herrmafin Reinganum» Mit einer Karte ond andern Abbil- 
dungen. gr. 8. 1827. 1 thlr. 8 gr. 

Testamentum novum Graeoe, Ad optimoraiki librorum fidem edidit et inusum 

scholarum brevibus notis in8traxit /o. Bm» Ru^. Kaeuffer. [Fase. I. 

Eyangelium MatthaeL] Accessit in plagula lapidi impressa descnptio Pa-^ 

laestinae. Charta impr. 12 gr. Charta angį. 18 gr. 

Leipgig^ imOct. 1829. 

B. C. TeUbner. 



. » 



4* 
'i 



i. : 



^ 



i • 



* t * 
f . • f 



A > 



. ■>. r 

A* % • ''' 



•r 



» f 



f :'. ^ 



•r t • • »- • » 



* t -. * A i. 



J i 






M. A. PLAUTI 



FABULA E 



AD OPTIMOS LIBROS PARTIM 
NON ANTEHAC COLXATOS EMENDATAB. 



ACCESSERUlfT 
OBSERTATIORES CHITICAB ET GRAMMATICAE 



8 TVSI O 



FRIDERICI LINDEMANNI. 




LI PSI AE 

SlTBIPTIBirS ET TTPIS B. G. TEUBNBRl 

MDCCCXXX: 



M. A. PLAUTI 



^C A P T I V I 



BMBNDAVIT 



FRIDERICUS UNDEMANNUS. 




ssmmmammKmBaammaBtmmmamaaBsaaaBBaaasaBmim 

LIPSIAE 

SVMPriBTTS ET TTPIS B. ū. TBTTBNERI 

MDCCCXXX. 






JUL 2 1926 



3L' • 



f : 



•-« • • , 



*-•*-■• „ — ?•• «.- '^^ 



t . 






. ^ '. 






: f 



PRJEFATIO EDITORIS. 



^^^miiii noBtrifl temporibus Plauti fabulae plane negligi tI- . 
derentur a viris doctis, singnlari qiiadam fortūna contigit 
vnia Captims^ ut duabus editionibus in terris louge ūsai- 
tis intra haud diutumum tempus omarentur. Eanim -alteni 
prodiit Neapoli anno holus saeculi septimo, curata ab ado- 
lescente Jta/o , ^vellinio^' qui ad eam instruendam sepiem 
et qnadraginta Ubros manu esaratos adhibuit* Altera lu- 
cem Tidit Amstdodami, decem annis post, f actą ab /• 
BosRcha^ Batavo, qui quinque Codd. Mss. ūsus est, ab 
ATeUinii Hbris diversis, qui in bibliotheca universitatls lit* 
terarum Leidensis asserrantur. Credas plane perpolitam et 
absolutam numeris suię hanc fabulam ex tot librorum ve- 
tnstorum collatione prodiisse. Sed res secus se habet. 
Tam parvi eidm pretii suut isti Codices ad nuum omnes, 
nt in iocis' maxime dubiis et aperte corruptis vis paullum 
inter se discedaut, in plnrimis plane consentiant, Qua ex 
re inteDU^tur, actum non a^ere, qiil novos atqne antea non 
coUatos fibros scriptos conferat eorunique anxiKo multum 
cormptae et male habitae scriptpris orationi succurr^e 
stndeat. At ne hoc ipsum quidem, ut rea nunc se ha* 
hent^ atnUom allatmnm esi utiftititis. Mam nisi liber ali- 
ąnis reperfatur, vetoatate omnea superahs, qul eommuni 
labe ezpers istoram vitionm aut nihit habeat ant origi- 
nem ostendat; nuliam ' Plyiiti . sospitandi vfam invmitam iri 
certisaiiniiiii est* Qualem fibrom aredibile ^el potius cer- 
tom est Codieem esse reseriqptom AmbrosianmiL, q«em An-» 
gėlus Mi^ns veraavit^ in quo tanen paueae tantnm hidas 
fabuhe habentur plaguke, e ąuiinis nOiil pubSci iioris f«- 



/ 
^ 



*^ 



Ti PRiElFiLTIO 

I 

■ 

cere poterat Ma}iuų ąnippe ąaod essent Istae plagulae tam 
detritae a€ malė habitae, ut nulius versua integer legl poa- 
aet, queiiiadmodiim Ule palam eat testatua. 

Igitnr yldendum esi, ut ex lis libris, guos habemns 

et quorum let^iouea sui^ .coUectae, Teram pa^tae manimi, 

quoad dus sitoe hUriolatione fleri possft, ' acnoscamns et 

reaidtnamus, donec aliquis Ambrosianum Codicem dilig^entius 

inspeserit, aut, quia ne ex eo ąuidem multum sperari pot- 

est, alium integriorem invenerit. Qnapropter equidem lis- 

' dem ausUiis ūsus, qnae in proidma Militis e<iitioue adhi- 

bui, emendandl provinciam sum aggressns, satis habens, 

probabiliorem Codicum lectionem adoptasse, aut abi nulla 

InTenlretur, corruptionem indicasse, aut lacųnam significasse, 

aut denique, id quod haud saepe factum, coniectura locos 

afitectos yel aliorum Tel mea sanare studuisse. Ia ąuo 

consilio^ ęxsequendo tres repperi esse Codioes ^etustoa, 

qui Tiderentur reliqui& esąe minus corrupti, qaarani lectio- 

nes, ut plurimum, nisi apeiti nderentur eiTores^ ampĮepten^ 

das iudicaTi; dica Codicem Suritanum, quem poasidet biblio* 

thęca civitatis Lipsiensis pubilca, Codicem Reginm primom 

Neapolitanum, quem . contulit Ąveliiaiuc, et Codicem Vosa. A* 

apud Bosscham. Quonmi librorujiĮ ope multi loci in bac fa* 

bula corrupti aut addubitati in integnun restituti eise vi- 

dentur* lu compluribus tamen iiBque conruptissimis lods 

etiam hi Codicęs editorem deserunt et cum vulgo libronun 

minim in modum consentiųnt, Jtą ut creda^, ęnmes qiiOB 

nuiic habemns Plauti Codices e% una coiTupto antij;i;apho 

fiuxisse. 

Prteter universam Piaatinae orationis emeiMbtioiiem 
4ttO majdme in edeada hao iabula. spectanda dicd; altehuo, 
ut priscaa Terborum formaa loeraB, noa fictea, ut nunc a 
^UilNiAdain fied wdeo, jreduoerenv id ipiod inuMĮuam tamen 
stne Codioum autoittate faciendum piitavi; alteruas^ ut me- 
tvft- Plautina suo pratino nitori restitaerem, qtta tn re aii- . 
qiix»tiea.ab Hevmanno, ąiaem in hoc genereuniee secpen*- 
d|im lAteltlį^usi, tmi diaaentiendnm. 4}uo enim liuigius 



BiB IT O ft'Ife «i 

fvoceio'ia teriHarititecnmPkif^^ ąnocne dilK 

gtu&us einr ImtiMim <»tict<^i ^ mknattfOnn inCttHigo, eitts 
]NPp8oiiaii «sse libervIiiiMi^ ntelrt' iriairo ABtrfottoffima, mf^ 
.tatissuiui ei iHaitee ^ml^ttla. EI In fvoMdiA ipAiem cer^ 
tam Ifailii (Uty hiaitiiiii- j^ulio anepiiis ^sę adiiiitlendtifiLi 
qiiam ab Hemiailno flefi Mdet^^ ^ vii%sfeni semfonis fk- 
m^hriš cMmMtmdlbieBi iaa|^0^a!iiidietidam. In Tet^ftus ietb 
iglyconeos ei soteieoe ptullo- Baepiag HI^mM, ąuam Hcr- 
nmiino eet ^shb, peMbimv Be* cĮi^biifr laraen reims nemo 
mdins et reetiai in^ieabil, -qtiiiiii id^m Herniannas; ciifiia 
de mėa editiene iadician cv^ide ekepecteitt^ d iudicttidi 
openun ia se raeefpere ^dH. 

Namąue' satis mirari nequeo, quid tandem sit^ gnod 
Indiucerit tloibinm^ nt in , sceniconim Latinorum editione 
pro Verdftus tiobis Tenderet, quo8 nalla unquam veterum 
aetas agnovit, qu! nulli versus ęsse posenint^ quique nus- 
qQain eitstant, nisi in Aotliii cerebello. - Is bomo non me- 
dieariter iootiM^ qQi imdla gelia iagenloie Tffla e' Plauti 
eesieediis renefitf ea^l eibl in mitria Telenutt pencrntan'- 
dia .et veatituėndiii legen acripelMe ildetnv, et ne niiqna]ii 
cma qnDqQam alio, idep conaittitim aeetiįiti, aeiitifel aem^ 
perqiie perveraisaima. ampleetenda riM eiiatiinaret, modo 
^sent alui. tJūde fied alįter nmt pataite lAtA tt ri^cnla 
ępMtdB ėt apcrte Msininm pnm' vei^a- adiidUeret, de qni->^ 
bna-ai ipal. pcrsaeaMa Mrreaa-fnM^ qaed i^M non eredi- 
bite, ego: aemiiiaase enm grave et inetpiabUe ' soamftina iu^ 
dioąreiun. 

De libria, quoli ipse Tolvi et ex parte accurate con- 
tdii, ^nm iam In *MiUti8 editione retulerim, panda tantum 
boc loco monebo. Codėx Lipdiensis/ quem a priori pos^ 
sessore Suritanum appellaTi, praesto mibi f uit per inte- 
gmm , editionis curandae iempua, qud benefido omatua anm 
a Blumnero, Tiro ampliagiiiio, dvitatis Lipsienaia aedlli et 
bibliothecae praefecto, cuius ego bumanitatem neqneo satia 
laudare, et cui gratiae boc loco a me actae atuito qnantae 
itttelligi poaaunt niaximae. Diutumiorem enim Codids all- 



TUI 



PRJSFATIO BBIT0RI8. 



edait qiii Um bonae notte ^t^- mam in Momnit ego, qam& 
edttori fleri poMvnt, beneftciiii poneiMtam edatkno. Prme- 
terea libros' Oaelpberfayttiios hthiri duot per idem tempo- 
rUr 8p»diiiii «d uteadiui conceatoii dtenunjnembniiaeeiiiii^ 
dteniiii chartaceuin, qiii postetior esi idem, qiiem Bothins 
disit HefanitadieDsem, qiii adoptinKM milii eceedere vide- 
tor, licel ciumptiones habeat midlM easąue nofis ac plane 
Bingulares. Qaoram librorum utendonun benefidnm me 
debere Tiria summia, in dncata BrmuiTiceiiai aunmąum rei 
lUterariae moderunea gerentibiui , maxima cmn gratianim 
aelione profiteor. Tum ex iia litNis Bba. ąuoa Sdoppiaa 
contolit, praeter Camerarii anim et Ladgiaiioa, receas ac- 
cessit in hac fabula Eystadiensia, qiii ab initio mntilua, in 
media hac fabula incipit. Porro in consillum Tocavi, qno- 
lies fieri potuit, Alberti de Eiib margaijitam poeticam, qui 
in siugulari libri 8ui capite elegantiaa Plautinaa collegit, at- 
que interdum ex optimis Codicibus hausiaae ^mihi eat Tiana* 

Bx editionibua adhibui tarielatem Prindpia et prae- 
terea Parmenaem, de qiia dixi in praefatione ad MiUtem. 
])eiiiqiie Camerarii, LamUni, Dousae, Parei, TaubmanBi 
editionea omnea ipae diligenter inapeii, et ubi6anqne epua 
videretur, earum lectionea notavi, .id efficėre lytndena, nt 
onde et quando leotio qiiaed8m enata ait, iudicarem. Vnl- 
gatam autem diii Gronovianam, cuiiia edittonem Upaienaem 
ab Brneatio eoratam ubiqae pro fondamento meae recenaio^ 
nia poaui. Qaae mea' opera ntrum aUqnid eontulerit ad 
Plantinam elegantiam et integritatem reatitnendam, id qnod 
faetum esse apero, ea de re iudicium Tirorum harum lit- 
terarum peritorum cupide exapecto. Scripai ruri prope 
Zittaviam feato die Divi loannia anno iio€Cgxxtiiii. . 



c A p T I v L 



ARGUMENTU M. 

Hegioy Attdusj homo praedipes^ duo habehaifiUosy ^orum alter ynu- 
drimus a servo perfido ac fugitivo surreptuiy in EUdem translatus ibique 
venundatną erat; neque per" l(mgam armorum seriemy quid eo factunty 
pater resciscere pctuit Mtdto posty ąuum forte bellum inter Aetolos et 
Eltenses euety alter Hėgionis fUu^ Pkitopolemus y natų maiory ah Elien- 
Mus capitur. Quum vero etiam AstoU mulios eepissent Eliensiumy Hegio 
servorum tnereaium prudenti consilio exereere instituity quo postet filium 
suum conmidando fortasse redimere ak Mliesmbus, Igitur multos com- 
tnercatur captivosy speransy fore y tit in numero eorum nobilem aliquem 
reperiat y pro quo filium suum recuperet, 

Ab hoc inde loco in scena agi fabula incipit, Inter captivos istosy 
quos Hegio ccmmercatus erat y forte f uit PhilocrateSy summo in Elide 
genere ortus y qui cum servo suo Tyndaroy item captivo et ab Regione 
, emtOy in scenam procedit. Philocrates autemy quo citius ex servitute Ube- 
raretur et in patriam redirety cum Tyndaro y servo suo fidelissimo , nomen 
et vestem mutaverat y seąue servum , illum dominam suum Hegiorn nomi- 
7iaverat Ita factumy uty ąuum Hegio consilium suum exsequi vellet et 
servum Tyndarum hoc mente in EUdem ad commutandum filium mitterety 
Philocrates mitteretur. Mifx accidity ut alius captivusy quem eimdeM 
emerat Hegio y rei ignarusy Tyndarum proderet et Hegiom fraudem fa- 
ctam' ostėnderet. Quofacto seneXy quippe amisso Philocrate de spe filium 
redpiundi deiectusy ira effervescens Tyndarum in vincula comeetum in 
lapicidinas abduei iubet. Sed non diu res in suspenso est, Redit Philo- 
rrates et secum Hegiords filium Philopoletnum , ^ e servitute liberatum y ad- 
ducity simuląue Stalagmumy servum illum fugitivum.ac /ufe/n, qui He-- 
gionis filium quadrimum syrripuerat et in Elide patri Philocratis vendi- 
derat. Inde arcessitur Tyndarusy sed ante, qmm is advenity fit palaniy 
ipsum Tyndarum esseJstum Hegionįs fUium, olim quadrimum surreptum. 
ltaque agnitus Tyndarus in faęiliam restituitur, SttUagmus autem pro 
Tyndaro' vincuUs constringitur y atqu€ itą omnia laetum ex insperato in- 
veniunt €xitum. 



Plaitti Captivi. 



FABULAE UVTEKLOCUTORES. 



EEfiASiLirsy paratitut. 
Hb«io, senes. 
LoRARius, semis. 
Philoc&atbs \ 
TruBAEUB > Captivi. 

^ISTOPHONTBB ) 

PvB& HegioiuB, oellariuB. 
Philopolsmūs , filius He^onig. 
I^TALAOMus, servus. 
Gb£x. 



ARGUMENTUM ACROSTICHUM. 

^aptdst in pugna H^gionis filius. 
AUiim ąoadrimum fiigiens servus v^didit 
Pat^ captivos aSminercator 'AHos^ 
Tantiim stadens y ut gn^tom recnper^t suuid, 
Et in ibos emit olim amissum filiam. . 
hf sū6 cmn domino vėstė vorsa ac Domine^ 
Ut dmittatur, ft^cit; ipsus plectitur. 
Et is reduidt captum et fagitivum simul, 
Indido ąuoius alium agnoscit filiimt. 



1. Captust iam Bothius rescrlpsit, metri caussa. Libri coptus esi. Yoc. 
pugna hon lignescit. 

3. AUos i. e. Elienses , ex Elide. Ellenses enim ipsi , quippe Peloponne- 
sii, Dorice loquel>antiir. Aleos Cod. Cam* 

4. Vt fcnatum recuperet mum. Ita Cod. Cam. et Bd. Parm. mu quod 
naium, Cod. Lang. ut gnatutn reciperet suiim. Suum omm. Cod. Sur. Gv. 
iiterque, qiu udem gnatutn et. rec u per efexhi^eiit. 

5. Et tfi ibu9, fįic primuš rescripMt Gul. Quaestt. in Capt c. 1. et ppst 
eum Gnit. Codd. plenimque imbi, Gu. chart et Ed. Pr. Et m%hi» Metram 
Gulielmi coniecturam defendit, nisi forte statoas hiatam in vv. mi&i — emt(, 
i|aem h. L non admittendum censeo. 

6. Vofsa dedi e Cod. Stir. pro vulg. versu, 

7. Vt amttfatvr, frdt,^ Cf. Milit GI. II, 1, 53. Dedi mercatoriy qui ad 
ilhim deferaU Romam in narratione post p^ectum eodem modo atque 
Graed post^aoristom, praesens coniųnctiyi intulisse inTeniontur. Cf. quae 
notayi ad nanorem Militis editionem pag. 51. Accedit h. L excasatlo , quod 
reliqua. in praesenti narrantor. Ceterum notandum amittere consuetudlne 
antiqua pro eo quo4 recentioribus est dimittere. 

9. Qttoifii« dedi e Cod. Sor. coius Gu. chart — - jiUum pro olfero dicl ad 
hunclocum certatim annotayerunt interpretes, sicut saepe altenan pro alio 
ųuovis. 



A2 



paologus. 

Uos qiK>8 videtis st^e hic captivds duos, 

Illi qai astant, — hf stctnt ambo , n6a sedent. 

Hoc vtSs mihi testes ^stis me veriim loqui. 

Senčx, qui hic habitai, Hėg^ est, huiiis pater. 

Sed h quo pacto s^rviat suo sH)! patri, 

Id ego hfc apud vos pioloquar, si operam datis. 

Seni hu(c fuenint fllii natf duo, 

Aliiim quadrimum piienim tttsvoi siirpnit, 

£amque hfnc profugieus v^ndicUt in Alide 



1. Ho$quo$; attractio esi. Euntiohum qūem dedisii fto&i«, "cuos turboi 
dedit Terent. Eun.iy, 3, 11. Vrhem cuam statuo^ vestra. eat Virg. Aen. I, 
574. Res est notissinia. Cf. etiam Taubm. ad hune lofsain. Imperite fecit 
Bothius, quod h. I. edidit : Voš guos , queinadmodum Codd. aliquot exhibent. 
qiu eo mintu audiendi, quod initiales Htteras a rabricatoribus Bėrius appictas 
esse constat. 

2. nu qui aitant^ — hi atant. Cod. Sur. IIU qui ftant amho, Gu. membr. 
tUi stant qui ifuiant, Gu. ch. iUi qm stant hii stant, Leid. B. et Monac ^ 
Ui qui Btant instant, Kdd. PriAc. et Parm. illi qui $tant hi itant. Cod. Cam. 
qli qui aštant hi stant, atque ita vulgo, quod retinendum fiiit. Hiatus in vv. 
tini astant Tarias iectiones peperit. Simili modo astare dicitur Mil. U, 4^ 5. 
Figūra est, qufiie dicitui^ nagu ncoaSoKlaVy Latinis sustentatip^ utrecte ad 
hune locum notavit Bosscha. 

3. Vulga Vos vos. Sed Mss. Cam. teste Taubm. Hoe vos. Eid.Pr. Bos: vos, 
Ceteri ut Tulgo. Hoc vos iam edidit Bothius idqne sctibendum eKistimavi. 

5. Suo sihi patri i. e* suo ipsiuB^ suo ipsemetf seinem dgenea Vater. Ita 
imuimeris in lods apud Plautum. Cf. infira prol. 46. sua sibi falUma. Ibid. 
50. suo sihi natri. I, 2, 13. Suo sibi succo vivunt Amplius rem praduxit 
Terentius Adelph. Y, 8, 35. Suo sibi gladio hune iuguh; et A. Gellius V, 
10.^ Suo sibi argumento eoitfittatus est Cic. de amicit.3.' Faetus oonaul — suo 
sibi tempore; hoc enim oraine acribendum. Ubique dat. st6i pendet a posscs- 
aiTo suus, ąvaai dicatur suus sibi pro eo quod est sibi proprius,'y^ potius 
ipsi proprius. Cf. Auct. ad Herenn. II, 29. Simile viUosum est, quod es aU- 
qua parte dissimile est nec habet parem rationem oompanitumts, ai4 sibi ipsi 
obest, qui affert ; pro ilU ipsi. 

8. Alium restituit Acidalius Divv. in Capt. c. 1. p. 88. ex Argum. Acrost. 
v. 2. 9. Vulgo alierum , quod in metmm peccat. De notione v. aUus cf. 
quae supra notari ad Arg. Acrost. v. 9. Surpuit per syncepam , metro flagi- 
tante.^ Codd. et Bdd. vett. surripuit^ subripuit, subrupmt. Primuš Cam. 
scripsisse ri'detur surpute. Cf. Horat. Carmm. IV, 13, 20. Ciioe me surpue- 
rat mihi. Id. Sermm. 11,3, ;883. Unum me surpite morti. Ut non dubium 
si^, formam ex quotidiano sermone desiimptam in elegaatiorum hominum uaum 
transiisse. 

9. ^endidit, producta uUima, ut Terent. Adelph. prol fin. augedt indu- 
striam. Adde infra Captiv. UI, 5, 88. Nam mihi propter te hoc 6btigit. Ab- 
dttcite. Ubi tamen excu8atio quaedam a plena interpunctione personaeque 
mutatione. 



M. A. PLAUTI CAPTIVI. 



§ 



Patn hniiisce; — iam Iidc tenetis? 'Optiliiamst 

Negat, birele 9 illic liltimns. — AcceditoJ 

Si non nbi sedeas kSciu est, est ubi ^mbules, 

Qaa]ido histrionem c6gis m^dicatier. 

Ego m^ tua'caiisa, neatveš, non nptdnis snro. 

Vos qiif potestfs dpe vostra cens^riery 

Accfpite reliąnom; ^ėno nti nū moror, 

Fugiffnis i]le> nt dijceram ante, huiiis patri, 

Domo ąaėai Įurofogiens d6niiiiiim abstulerat, vendidit. 

- Hic p<$stquam hune emit, d^dit enm huic gnato snp 

* Peciiliarem, ąnla ąna^i ona aet^s erat. 



10 



15 



90 



10. Patri non coaleadt Bosteha irolebat Huiušce Jf^H» contra Codd. 
consensiun. 

11, Codd. et Bdd. yett. onmea praeterParm. hnnc yersnm ita exliibent: 
JSegat hercle Ule ultimus, Jecedito. In qao versa intolerabilis inest hiatus. 
Parmenses Editores ita cojrrexenint: Sed negat hercle ae ilUc vltimus accedito. 
Reizius non male meAeiv/e, quod recėpitBosšdia, ouodane Bentleiiis prae^ 
iTerat, qiii etiam discedito ^o^oamt pro aeeedUo* Bothnu: Negat keristde 
illic vUimua, — Jccedito* At neque mehercle neąae Aereule in asBeverandi 
formnlis legitor apud Plautum, semper hercle $ Hercule yero est Tocatiyat no- 
nunis Herculea, quiim reyera Dem įnyocatmr. Yeluti Rnd. I, 2, 71. 

Sea 6 Palaemont adncte Neptuni comet^ 
Qmque^ BėreuU, tUj §6ciu9 ėaae Heaia, 
lJbicunqae yero in hodiemis ezemplaribus herculB in merą assęyeratione I«> 
^tur, yel hercle tcribendum, yel locus aliter emendandoa. Velnti Stich. III, S, 6. 

Aitapieio hodie hėrcule &ptumo esivi foras; 
nbi hercule ab Addalio interpoaitnm, quod nesciunt Codd. Lege potiiu: 

Aufpicio hddie &piumo Mvi farae, 
duplid hiatu admisao. Captiy. III, 4, 67. meliores libr omnes exhibent : 

Hėrele^ quid n hune comprehendi iusserim? Sapids magia; 
ubi yulgo Bercule. Truculent II, 1, 1. Ubri habent: 

, Hahaha hercte guievi y ouia introivit odium; tandem aolasum. 
Ibi hahaha non potest esse cachinnantis et essultantis, sęd' id quod orationis 
series ostendit, respirantis. > Quapropter extra yersum coUocanda interiectio 
8cribendufflqae : ^^ 

Hahaha! 
Hirde ąuiMy mua kttfoivit dditim; t4ndem 96la svm, 
Neqae enim est inyocatio Herculis, sed nihil nisi asseyerandi particula. Quod 
autem.GoUerus secundum A. Gellium praestare studet, feminas nun^uam per 
Hercuiem iurasse ac propterea apud probatiores nmiquam a muliere aici 
hercle , mehercle , auemadmodum marea nunąuam dixeTint ecastor , mecastorĮ 
id noUem ita accepisaet, ut inde emendandos innumeroa scriptorum locos opi- 
naretnr. '■ — Sed redeamus ad hune nostrum locum. MMl est mutandum, 
lusi ille , quod illic scribęndum. Hiatus in y. hercle legitimus. • VHimiliB ex- 
tremam s^liabam pro longa habet propter interpunctionem pienam. Est enim 
ąaasi indifTerens in fine yersus. — De idtima cayea obstrepentem aliqtiem 
propios accedere lubet, ut possit cmn eo expostuIare commodius. 

15. Fotfra Cod. Sur, Vulgove^fra. 

16. ReUcuom Cod. Sur. ultima non coalesdt, De sensu cf. Cistell. I, 3,40. 
30. ąuasi i. q. paene. Cf. Terent. Heaut I, 1, 93. Cuasi talentą ad 

fįuindeeim coegt. 



6 M. A* PLAUTI 

Hic niinc domi smit sud pstri, nec scft 

Enimv^ro Di nof qii^i pUai kimitii^s habent 

Ratidnem habetisy ąndmodo nmim aoniserit 

Postqušm belligennt A^li cnm 'AliiSy 

Ut f!t in befio, capitor altisr fUiiis. 25 

MediGiSs Menarcbuf 6iiit ibidem in 'Alide. . 

Coepit captivos cdmmercari hic 'Alios, 

Si ąuėm repeiire pdsset, ąno mul^t sanm 

lUiim captiyimi; hune fdura esse nescit, qiii domi esL 

Et qa6niam h^ indandlvit, de lonim^ loco 30 

Sommdąae genere c^tmn eue eqiiitcm 'Alium; 

Nihil pi^tio parsit, filio dum p^rceret: 

RecfSndHare ut fadlius posi^t domum, 

Emit hdsce de praeda šmbo de Oaaest^ribus. 

Hisce aiitem inter sese hiŠnc confinxenint dolom, 35 

Qtto pacto 18 servos siium henim hinc amittat domuin. 
Itaąne fater se commiitant vestem ac odmina* 
IlUc Tocatur Phfloerates, hic Tyndaros; 
Huios iltie y hic huius h<kiie fert im^oem. 



21. Donu monosyllabon. 

24. AėtoU. Graecna accentcu hanc pronrnidationem adtuTare et ezcoBarc 
▼idetur: Altmlof, Cum non eliditor, at saepe. 

25. Vtflt. Prodttcttar^e, qQod ignorans Bosscha dedit Vtifitin helio. 
28. (įuo mvtet »uum. Cod. Sur. et Gn. chart. quoetim mtUet «. AIii Codd. 

et Edd. yett cum quo m* f. Paiat. see. quo muiet s. idemąae praebet Leid. 
B. idque dedimiu. Cum iiuiticiani esse i«ra Acidaiias Tidit, itemąue Gifanius. 

30. Jndaudioit Vulgo inde auiivit , atqne ita Codd. et reti Edd. omnes. 
Recte rero iam Gul. QuaeBtt in Capt I, p. 71. indaudivit prisca fonna re- 
scribendum censuit. Testatur Gronoy. ao marginėm , Lang^g. Jibroa habere 
hanc formam, remm Scioppiut nihil retolit. Cetenun legitur eadem vox 
Milit. n, 1, 58. ibid. H, 5, 32. et aUbi. 

31. Kguitem ultimam non elidit. 

84. jimho recepi e Cod. Snr. Gn. chart Leidd. A. et C. Valgo anibos, 
35.' Hišce aniem, Vulgo Hice, Sed Codd. Sur. Guelph. nterqae, tres apud 
Bosscham, Monac. Palatini : Hine. Accedont Edd. Pr. Med. Cam. Vide quae 
notavi ad Milit ed. mtn. H, 6, 6. pag. 68. Adi etiam ATelIinhim ad h. I. qut 
eandem formam ex mseriptionibas anert, abi adeo HRISCE MAGITREIS 
pro Biee magistrL Ortą est ex metaplaamo declinatlonia , qnam pron. kie 
apud Vett etiam ad teriiam ded. inflexum ease certum tit 

36. Quo pado U servoa §uum herum hine amittai domum, Ita plane Cod. 
Sur. Q. p. M įeruei herum euum hine anuctai domum, Gn. membr. Q. p, ia 
tenmc herum euum hic am. d, Gu. chart h servoš tres Codd. apudBoMchara. 
Servo9 šeroom Cod. Leid. C. Servus sevum Monac. cum glossa: habitu fcrvl, 
teste Bothio. Editiones yett omnes praebent quod dedimus , nisi quod ple- 
nteqae hic pro ii. Male Bothius scripsit serooa 9ervom Aeruf% qttod milu vi- 
detur a Plauto alienum. 

39. Hie huius. Recte sic Cod. Gu. membr. metro iubente. Ceteri libri 
omnes: hie tUius. 



CAPTIVL t 

Et bic hddie expediet luine docte faili&eieiPy 4a 

£t silmia hemm faciet Ifl^ertatis ci^mpotenų . 

Eodemqiie pacto fratreili servabft saam^ 

Reduodmąue fadet Ubenim in patriam ad patrem, 

Impradens; itidem ut sa^pe iam in mvltk locu 

Plas (nscienš qiiis fėdty qnam pnkd^s bpnL 45 

Sed fnscientes su^ sibi fall^cia 

Ita c6inparanmt ^t confinstenfnt dirfimiy 

Itaqne hf comineiiti d^ sua sententia, 

Ut in servitute bic &d suum maneat patrem. 

Ita niinc ignorans sa6 sibi servit patti/ 50 

Homiinculi qiiant£ ttmt) . qnom recvgito! 

Haec res agetnr mSbiB , Tobts filbida. 

Sed ^tiam est, paacis vds quod monitos Tolnerim* 

Profecto espediet, f^bnlae hnic operto darė. 

Nam p^rtractate'f^kta e«t, neque item nt c^ėrae^ 55 

Neque'spiir€idici insnnt versns immeniordbiies; 

Hic nėqae perionis l^no est, nec meretHs mab, 

Neque mfles gloricSfins. Ne vereamini, 

Quia b^rnn Aetolis ^Me ^xi cum'Aliis; 

Foris fllic extra sc^nam fient pro^lia. ^ 

Nam boc pa^ne iniqui]ni esi Cdmico cbordgio, 

Con^ subitam ^ere nos Tragoddiam. 

Ptoin, ni qiu8 pugnam ex<p^tat, Htes contrabat; 



40. Hune docte /aUnciem, HuncordiiMBi Kbii tuientiir omnet* nial qQod 
Gu. membr. docte Jutnef* 

44. Itidem ut. Valgo ttidemove ut. Cod. 8iit. Go. uterąne, qiiattaor 
apnd BoMdiam Uidtm et; atqae ita etiam Edd. Pr. Med. Pana. Volgata est 
ex Cod. Cam. 

46. Sna ei6i« C% notata rapra ad y. proL 5. 

50. Suo mbL Cf« nątata eapra ad t. proL 5. 

51. OtšOM recogUo. Cod. Sur. fuom re m eogiio; rem c etiam est in 
Lieidd. k. et C. Gu. chart. Nihil mutaodam. Reeogitiu-e dicitur ut rpputare^ 
ūberdenken. Cf. Corcul. III, 5. Mere IV, 4, 2. Ceterum siniileia sentenUam 
vide Bud. 1, 2, 66- 

55. Nam pertraefote. Cod. Sur. Ga. membr. Non pertradate. Atqae 
ita multi alii libri cura vetuetU Edd. msi qiiod Ed. Pr. et Pana. oertraetare. 
Sed peftractaie est di/ifentcr, eum ciiro> quare amplecteada lectio Codd. 
Palatt. Gu. cbart. Voss. B. Leid C. qui Nam pertraetate. 

6S. Cbnari iuhitam of^ere nos tragoediam* Ita rationibus omnibns exputa- 
tis scribendnra oensuL Codd* omnes fluctuaat inter det«6Jtotitet, destidtan- 
lot, desaftlteiilof , desuftitenses o^ere cet ^iiae monstrą c«r(xim est ortą 
ex TT. sMto uos vel nubHam noe; de autėm additum esse aseriori manu j^ro- 
babile est, quae fortasse adiectiynm aubitam Interpretamento desuhito ascnpto 
exp{icare voiuerit. Transpositionem aatem fectam puto' ab eo , qiu hiatui m 
v. smbitam mederi yeUet. Saltem ogvre non suo loco positum esse in TUlgata, 
metram erindt. Vulgo : Conaii de eubito no9 agere tragoediam. 



8 M. A. PLAUTI 

Valentiorem n^uctns advorsdriom 

Sierft, ego faciam ut piignam inspectet B6n bonam, 65 

Adeo lit spectare p6stea omnis dderit. 

Abe<S. Valėte, hidices iusliMiiiiiy 

Domi belliąue du^toret 6pti]mi. 



Actus I. Scbva I. 

Ergasilvs. 

luY^tufl nomen (adkiit scortd inihi, 

£o quia invocatus Meo etse in convivio. 

Scio absiirde dictum hoc d^risores d^cere, 

At ego aio recte. Nam in convmi sibi 

Amdtor, tąlos qu6m iacit, scortum invocat 5 

Estne invocatuoi) an non? Est planissume. 

Venim, h^rcle, vero n6£ parasiti planios, 

Qao8 niinąuain quUqaam ii^que vocat, Deqtte dn^ocat, 

Qaa8i nuiręs semper ėdmm alieniim cibum. 

Ubi r^s prolatae aiint, qaQDi nu homin^s eiutt; 10 



64. Advorsarium scrjpsi e Cod. Sor. 

66* Omni 9 scripsi e Cod. Sur. 

67. 68.^ ItitfM* f mi — opt u mL Ita recte Cod. Sur. ; non enim abiqae u lo- 
cam habuit in terminatione superlativi. Falšo distinguit Acidalias: iudiees 
iustissimi Domi; beUiąue cet. Carpit poetą dviles Romanonim dissenslones. 

2. In convivio, Codd. Langg. teste Scioppio m eomfimum, non malė. 

4. At ego aio recte. Codd. Sur. Gu. ųterąne, omnes apud Bosscham, com- 
piures apud Ayelliniuin , Edd. Pr. Parm. At ego dko r. dįtivomę* Aio pri> 
mus Camerarins e Codd. edidisse videtar. •— Sfam in convivio sibi. Codd. 
Sur. Gu.^ uterq. piures apud Aveli, nam teortum in convivio sihi. Aliąuot 
Codd. etiam est intrudunt post ▼. convivio. TnVoss. B. scortum in posteriore, 
in Ceid. C. acortum in priore versu abest, in tribus atiis apud Bosscham bis 
ponitur. In Edd. Pr. rarm. in priore yersu acortum le^tur , in posteriore 
abest. Non dubium est, quin vuJgata recte se habeat. 

5. Quom e Cod. Sur. . 

6. An non? Est planiasume, Cod. Sur. Gu. chart. an non planišsumej 
nisi quod Gu. ch. planissime. Cod. Gu. membr. an ne planianinė, Kst 
omittunt etiam Langg., omnes apud Bossch., piures apud AVell, Bd.Pr. Pri- 
muš Camerarius posuit esf, sed bis : an non eet ? est pldnis9um:e,* Parm. in- 
terpolayit : Estne invoeatum , ut dieo , an non ? planissume, Vulgata recte 
se habet. 

7. Verum^ hercle, vero, Ccdd. Sur. Gu. utera. aliique permulti : certim 
hercle verum^ quae est Tulgata. Sėd Leid. A. v. \ vcre, Unua apud Aveli. 
PaL 1. et a m. sec. Pal.JlI. v. h, vero, Atque ita edidit Bossch. collato 
loco apud PI. Curcul. Iir, 5. ^ertiiii, hercle, vero, quom vėre recogito; et 
Catonis apud Geli. Xni, 17. Ferum vero inter offam atque herbam, ibi vero 
longum intervaltum est, 

10. Quom scripsi e Cod. Snr. 



' ^ 



CAPTIVI. 9 

Simiil prolatae r^s siint nostris d^tibus. 

Qaasi qu6m caletur, cdchleae in occultd latent 

Sud sibi succo vivunt, ros si nda cadit; 

ItemParasiti Tebus prolatls latent 

In occiiko, niseri victitaat sucęd suo, ' 15 

Dum ruri rursoit fioiiiiiies quos ligiiriaiit 

Prolatis rebus Parasiti venatici 

Sumuš; ąuando rure redi»viit, meldssid 

Odidsiciąue et miiltum incomniodestici. 

Et hic quideiii, liercle^ nfsi qui colaphos perpeti 20 

Potis Parasitus, frėngUfie aidais in caput, 

Yel ire ^xtra portam trigeminam ad sacciim Mcet! 

Quod mflu ne eveniat, ii6niiiiUum pei^ulumftt. 

Nam pdstąuam meus rex ėst potitos hostium; — 



12. OttOM quom cafetur, Quom Cod. Sur. CaUnt Sur. Ga« membr. com- 
plnr68 apud AtcII. AIii čakrai, ealltret, ca/ef. Sed CrO. ehart.% apvd Bo»- 
scham omnesf Edd.^ yett recte caletur. Godd. Langg. eaicetto; Vat; 15. 
ceUeniur: Caleiur dicitur ut frigetury sudatur^ Hatur, «aletttr» pof estur, «e* 
detur, itnr; i. e. homines calent, firigent, raduit cet. Cf. PerizoiL ad Sancdi 
Mm. m, 2, 2. Grotef. Gr* mai. tom. I. §. 116. Adde Plaut. Pen. H, 5| & 
Trud. I, 1, 46. et alibi. Terent And. I, 1, 102. 

13. Sku) «&» iueeo* Cf. qaae aotavimus supra ad proL 5* 

18. OtfOfido rure redienmt. Vulgo quando res rmb'ertui^ Sed Cod. Sur. 
at dedinms. QaaBiiam vett fidd. rure «xhibere dicat Both^, igninro. Saltem 
Pr. Pana. Cam. Par. Douza res praeatant. Bea. rtdknait yix Latiue dici, 
recte monet Bothiiu. ^ 

19. hu)omauode9tkL Codd. pleriqae omnea et Bd-. Pr. ut edidunus. Unua 
Cam. Cod. tncomaioduttct, Quxdam etiam incmnedeiUci f quod a ▼• eomedere 
fiictum esset; non malė, m. metram admitter«t. Ut ex ▼. modua procu^tur 
tnedetUUy ne ab mo9mmQdu8 iooilari dictione ptofertur tiicommodei(tt«» tn- 
ccmfoodeaticus. 

21. Potis parantmB. Cod. Sor. Gu. diart. qutfttaor apud Bossciiam , tres 
apnd Aveli. Pbteit p, qnod rescribendum easet, luoi certissima vestigia in 
Codd. antiquum adiectivum potia defenderent. Nam Cod. Voss. A. et Cam. 

?ote«. Gu. meaibr. potet, IVimus Can. dediate videtur potU, Bdd. Pr. 
*arm. patett. 

22. Vel tre exfro poHom — Iteel. Ita Codd. itd unum omnes et vett Bdd. 
nisi quod Cam. Vel extra portam tre, cui accedunt Douza et Pareua. Bos- 
sclia ▼. ire tanquam interpretamentum exterminavit, quod eat probabile. In- 
terim tamen non neoessanum yidetur. Nam yv. vel ire in anacroai collocatb 
constat versua et sententiae conralitnr. Bt ad vertum qttod attinet , nemo 
fiadle offendat in dusmodi anacrosibos: "'Ad$vt, 'Em Trin.proUd. SaJ&a inie- 
riėris e&rporU A«in. UI, 3, 66. ^Atqui ego iatue AuluL II, 4 8« Senes dbso- 
fion Ibid. n, 4, 16.^ "^freo tritus HUnc Ibid. H, 8, 7. "ito omnie de tecto 
Rud. I, 1, 5. Sed iix6r eceUata Rud. IV, 1, 4. Bt no aexcentiie8 alibL. C& 
me in Ubello de vet. Pros. p. XIX. etBenti. in scbediann. pag. 16. ed. Tauchn. 

24. EitpotitvM hottium. Potire^ activa forma, cum genitivo et abiativo 
apud Plautum a]iquoties invenitur notatque aHcuias rei cooipotem reddere, 
participem facere, etiam in re mala. Sic Amphitr. 1, 1, 23. Eton nune potir- 
vU pater terviiutU; h. e. qua8i in potestatem servitutia dedit, participem fe- 



10 M. A. PLAUTI 

(Ita Diinc beUigCTant Ačtoli cam 'Aliis; 2 

Nam AetiSlia haec est; fllTc est captus in 'Alide 

Plulop61emu8 hnius H^gionis filius « 

Seids, qui hic habiUt; quae diėdts hunent^ae 

Mihi siint, qiia8 qaotiesciiiiique conspicidy fleo.) 

Ntmc hic occepit ąua^um hune fili gr^tia 30 

Inhoiiestuni et masume dlienum iogenid suo. 

Homin^s captiyos cdimnercatur, bI qneat 

Aliąuem (ovenirę, soi&m qni mutęt fnium. 

Quod ^o quide]n lumis quaiii cupio ut impetret; 

Nam ni fllum recipit, nfiui est, quo me i^cipiam. 35 

Nullast spės iuveututis; sese onuies amaot 

Ille dtoum antiqnis ^t adolescens nuSribus, 

Quoius niimqQain Tcltoin iršiuĮuliavi gr^tiis 



dt serritotis. Rud. IV, S, 6. Pišeatu novo me uberi eompotioiu Ifftar 
hoitium potitut erit quasi possessio fiictus hostiam, ab hostibus captu8« Est 
genitiTUB possessiTas, ut saepe. 

S5. AetoH cum jšUis. Cf. supra ad prol. y. 24. De signif, ▼. ita in coo- 
firmatione et dedaratione eorom, quae dieta sont, cf. Horat Turs. ▼• ita n. 
3. et Bosscham ad h. 1. 

26. nUc est captits in AUde, ha, qaidem Codd. omnes ^ idsl quod qiudam 
iUie eaptuat vel captu$ est, Certam mihi est, Terara esse, auam dedi. lUic 
dnarum est breyioin, ut saepissime ; ifisi forte ttbique contra Codd. fidem, ubi 
se^nitOT vocalis, rescribendum ilU, Ai neaue sic omnes loo toUentur, ubi 
ti/tc pro pyrrhichio est. Memorabile exempium sic usurpatae Tods ttCie leei- 
tur in Rud. IV, 4, 84. Sed tatte-tnest eišteUula, ubi tamen susįncio est, le- 
gendum esse: SidUtiin^st eisteUtda. Cod. enim Snr. habeti Sed isUne 
est eistellvla. Veruin ultima tn istie aliqqoties corripitnr ibid. y. 38. 'Me 
in ista eittula tnsuitf, quae istto inest in vidtdo, Hoc nostro Captirorum looo 
sęripsit Bothius : ill i est captus in AUde, 

31. Inhonesium et maxume. Ei insertum e Codd. Sur, Gu. ut. omnibus 
apud Bossch. Langgr. multia apud Ayell. Bdd. Pr. Parm. Primas ridetur 
omisisse Cam. Maxume scripsi e Cod. Gu. chart. 

33. Suum tįui tnufet. Ita scribendum metro flagitante. Cod. Sor. Gu. ch. 
Leid. A. fjui eommutet. Cod. Gu. membr. Leid. C. guicum commvtst, Voss. 
A. B Leid. B. quicum mutet. Qui mutet iam Sdoppius soribendum censuit 
icgUurque in Ed. Argerit. assentiente Addalio. Cf. supra ad prol. 28. 
^ 34 — 37, Quod ego ąaidem — tnorihus, Hi versus de Addalii ingeniosia- 
sima et certissima coniectura huc traducti ex scena sequenti, uM rulgo in- 
commodisshne leguntur post v. 16. Cf. Addal. Divr. in Captiv. c i. pag. 89. 
Vnlęatum ordinem defendit Bosscha, qm statuit, in scena sequenti BrgaSlum, 
qui introisset, tum iterum egredi e domo Hegionis et continuare orationem, 
nuam in scena superiore abrupiaset. Malė. Nam ai intraret domum Ergasi- 
lus , occurrere debebat exeuiiti Hegioni. In Palatfno IV* teste Bothio rersai 
33; ascnptum eat: dpficiL 

36. Nttlldst spės liv^niuUs. Sic Codd. quoa adam omnes et Ed. Pr. Primi 
Parmenses Editores ordinem immutarunt , metro timentea; frustra% Ceteruio 
Cod. Sur. et Gu. chart. omnis, Ultima in seae non coaleacit. 

38. Quoiu8 et voitum dedi e Cod. Sur. 



CAPTIVI. 11 

Condigoe pater est efiu moratiu nudribus. 

Nunc id eum pergam, s^d aperltur oštium> 40 

Unde saturitate sa^pe ego exii ^rius. 

. Actus L. Scjsna II. 

Hseio, LoRAsirs, Ebgasilits. 

Advorte animum sis', tu! f stos captivos duo, 

Heri quos emi de praeda, dė qaaestdribus, 

His.fndito cat^nas singuldrias; 

Istas maiores, qufbus sunt vincti, demito. 

Sinito ambulare, sf foris, sf intiis vplent *, 5 

Sed uti asse^rventttr magna dilig^ntia. 

liber captivus dvis ferae consimilis est: 

SemeI fugiundi si data est occasio^ i 

Satis est; nunąuam postilla possis pr^ndere. 

Lo. Omnės profecto Ifberi lub^ntius 10 

Snmus, * qudm servimus. He, N($n videre ita tii quidem. 

Lo,. Si non est quod dem, mene vis dem ipse in pedes ? 

He. Si dudens, erit ext^mplo njihi, quod dem tibi. 

Lo. Avis me ferae consimilem faciam, ut pra^(ficas. 

He, Ita ut dfcis*, nam si faxis, te io caveam dabo. , 15 



39. Condigne pater aL ItaCodd. Sur. Gu. uterąue,, quattuor apud Bossch., 
permalti apud Aveli., Edd. Pr. Parm. Videtur primuš mutasse Camerai*. 
Vulgo : Condigne est pater. 

1. Duo Cod. Gu. membr. Vulgo duos, 

2. Heri, Ita scripsi Codd. secutus Sur. G u. utrumąue, Langg. Hdd. Pr. 
Parm. Primuš Camerar. edidisse videtur Ilere, uuod habet vulgata. "De 
metro noa timendum. SimiU enim modo Dedi Miu II, 1, 53. Atque ita 
sexcenties alibi. In re]iquis vulgatam retinui, quam Codd. omnes defendunt. 
Bothius scripsit: Hęri quo8 de praeda ėmide ąuaestorihus^ qua transpositione 
non est opus. ' "^ . . 

8. Fugiundi dedi e Cod. Sur. 

9. Postilla. Vulgo post illam; atque ita Codd. Cam. Sur. Gu. chart Edd. 
Pr. Med. Sed recte postilla (quod est procusum ut posted) Codd. Gu, raeiubr. 
Voss. A. Edd. Parm. Charp. Atque ita etiam Alb, de Eiib in marg. poet. 
Vulgata prta est ex Correctione. - ^ ^ 

12. Si non est quod dem. Dom. Baudiua vel e coniectura vel pro varia le>' 
ctione b. 1. scribendum proposuerat ; Si non est qui dem ; non malė. Solet 
enim iocum captare Plautus aliter accipiendo verba ab aliis dieta. I>ixerat 
autemHegio: non tHdere ita tu q ui d e m. Quare subiungit Lorarius: Si 
non est qui dem, h. e. unde dem, unde pretium meum solvam. Sed non ad- 
dicunt Codd. Memorabile tamen est , Cod. Gu. chart* v. Bq. praebere qui 
dem tibi, pro vv. guod dem tibi. , 

14. Praedicas. Codd. plerique et Edd. Pr. Parm. praedixistiy vel prae- 
diitiy vel corruptius etiam praedisisti. Primuš vulgatam,' ut videtur, Camerar. 
mduxit, quam veram esse et versus et sententia ostendit. . ^ 

15. Ita ut dicis. Non est negandi fonupla, ded lepide assendentis , con- 



1% M. A. PLAUTI 

Secf sdtis verbomm est; ciiia qiiae iusst, &tqae abi. 

Ego ibo ad fratrem, ad alios captivds meot: 

Visšm , ne nocte hac ąutppiam tnrbiverint 

Inde m^ continuo r^dpiam rursiis domum. 

Er. Aegre ^st mi, kūne leicere ąna^stom carcerariimi, 

Propt^r sui gnati miseriam, misenim senėm. 

Sed si lillo pacto Ule hiic conciliaH potest, 

Vel dirnificinam hune fdcere possum perpeti. 

He, Ouis hic 16quitur? Er. Ego, qui tuo moerore maceror, 

Mac^sco, consen^sco, et tabese^ miser. i 

Ossa dtque peilis siim, miser, macritiidine. 

Neque ihiqiiam quicqaam m^ iuvat quod edo.domi; 

Foris aliqnantuli]m ^tiam quod gusto, f d beat. 

flc. Ergdsile, salvei Er, D( te bene ament, H^gio! 

He. Ne fl^. Er. Egone illum ndn fleam? ego ndn dėfleam 

Talem ždulescentem? He. Semper seiisi filio 

Meo te ^sse amicum, et illmn intellexf tibi. 

Er. Tum d^nique honunes n6stra intelligimiis bona, 

Quom, qaae f n potestate bdbiumas, ea amisimus. 

Ego, p6stquam gnatus tiius potitust hostium, 

Exp^rtus qiiaDti fiierit, nunc desfdero. 

He. Ali^nus quom eius inc6mmodum tam aegre feras, 

Quid m^ patrem par facere est, quoi iUe est linicus? 

Er. Aliėnus ego? alienus ille? ah, Hegio! 



trarium tamen yolentis. Cf. Bothius ad Terent. Eunuch. 229. qui tamen oi- 
versa iniscet. 

19. Rur9ta e Cod. Snr. dedi. Vtilgo rursum. 

26. Mi$er nuieritudine. Cod. Snr. misera macritudihey ataue ita Co^ 

Slericrae omnes , praeter quo8dam, qQi ut miser macr, qiiemadjnodain etiai 
Sdd. JPr. Med. Sed recte tnUer macr. exhibet iam £d. Parm. atque ita dtit 
NoniuB pag. 136. Mere. Neqiie aliter patitur metram; nam prima in v. na- 
critudine producitur, et mtt er monoayllabum est. 

28. Valgo aliquantillum^ qaod primos Cam. introdnnsse videtur. Priore 

Bdd. omnes aliąuantulum, ^uibas consentiunt Sur. Ga. iiterq. Iieid. C. « 

a1iqaot apud Aveli. Ex omni Latinitate anas hic locas 6X8tat, e qao v. a& 

guantiUum laudatnr, qaod ipsmn iam suspicionem moyet. 

30. Ego non defleam. Ita metri necessitate scribendom. Cod. Ga. membi 

non J 

EĘone n dejleam (sic) qaae scriptora ostendtt fontem corruptionis. Fd 

enim haad dubie in archetypo scriptnm: Ego n dejleam . e quo alii fecerun 

ego non, aKi egone, alu coiriimxenint utnmique. Unde fluctuant Codd. inu 

lectiones : egone non, ego me non. Bosscha scripsit : eg-on' non , quod alie 

num puto ab elegantia JPlautina. 

34. (įuom ųuae in poteBtate k. Quom scripsi e Cod. Sutj Locum excits 
vit Alb. de Eiib in marg. poet. nolla varietate. 

35. Potitust kostium. Cf. quae dixi sapra ad I, 1, 24. | 

37. Quom Cod. Sur. 

38. Quoi iUe est. Ita Cod. Sur. I 

39. Ah, Hegio. Ita Codd. Vulgo ha, Hegio. 



CAPTIVI. 13 

Nunquam istuc di)ds, neąue anuniirt indusis taum. 40 

Tibi [Ue mticost, ini etiam limco nmgis linicas. 

He, Laudu, malum quoiH arakl tunm ducis malum/ 

Nunc habąbonum aBuBum. Er. Heo, hea! He, Hmc ilhid dolet, 

Quia iiiinc remissus est ednndi «xereitus. 

Nulliimnc interea nactus's, q«ii posset tibi 4'5 

Remfssum^ q^cin ciixi, fiiiperare-€Xercitum? 

Er. Quid credis? fugitani dmnes bsoic provinciluii, 

Qaoi obtfgerat, postquam cdptu'st Philopolemiis tuas. 

He, Non p61 mirandum est, fiigitare hanc proviiiciam. 

Multis et multig^neribus optist tibi 50 

Milltibus; primum dum opus est Pistoriehsibus. 

Eoriim siint aliquQt g^nera Pistoriensium. 

Opiist Paniceis, opus Placentinis quoque, 

Opus Tiirdetanis, opus est Ficedulensibus ; 



42. Qaom God. Sur. qui idem didš^ ūt pIerii{Qe« Sed recte aiii ducts, 
[oibuscum facit Alb. de Ėiib 1. c. 

43. i/eti, ken scripsi e Cod, SuTr Yulgo ehen, Maltmn tiirbant Codd. 
Jltima in animum non coalescit. 

44. Ednndi Cod. Sar. Yoss. B. Yulgo edendu In God. tamen Sur,- hic 
>Tdo est: Quia nunc ednndi remissua est ejsereitns; unde scribendum ooniicio : 
įuia nunc edundi missns est exercitu8, Caussa eorrnptioniA patet. Cetenmi 
n Cod^ Lang. nunc omittitur. 

46. Remissum qnem dixi, Ita oum Bosscha Acripsi: e coni.^ Lambini. Yulgo 
Uxti, atque ita omnes Codd. praeter Leid. B., qui disiati^ et Cod. Cam. teste 
raubm., abi dixit, pro quo matebat Taubm. dtixit sc. filius meus, ^uod in 
^oetnim peccat. Pahn. et Par. dnxtiį quod Gronov. Obs. J, 1. defendit. Be- 
orėm ortum ^sse puto ex falsa peNonarum praenotatione. Nara in Cod. Sur. 
nteįiectio ken heu in v. 43. tribuitur He^oni, cm reiiųua illius versus; tum 
j i vy, ^ullumne interea parasitus loquitar ; deinde vr. Qnid credis. praefigi- 
r.aar Hegio, Atque ita porro , donec Tersus Hahė henum' animwm cet. !&- 
!';|įioni continuantar. 

] ' 48. Qnoi obiigerat, Codd. Quod obtigerat, ' Yitiuni ortnatk ex non intel- 

.ecta structura. Aecte explicat Lambin. Omnes , gnkane suo Ueo » c«t pro- 

Pvincto ohtigisset, Graeci ita £requentiu8, veluti Euripid. An^om. 180. arsę" 

HoveiVf oCTic (irį •ActynSę oiKBiv 94lti* Ceterom superioie versu scnptum 

(Kst in Sur. hanc omnes provinciam, jąuem ordinem verum puto, tametai nole- 

bam a Tulgata recedere propter unius Cod. auctoritatem. Tum Cod. Sur. et 

J^d. Pr., postgnam captus Ph. t. omisso est, fortasse recte , ita ut versus pro- 

ftunciandus sit: cdptu^ Philopolemūs iuns, Aliam rationera iniit Bossoba, 

, tpii scripsit: Cuoi dhtigėrdt postąudm ceptik^t PMl6polemus, inficeto Yersu. 

■įcMgo non discedendum puto a Yulgata, lioet qaattnor brevtfS syllabae concor- 

^.innt in uno trochaeo, de quo numerorum vitio cf. quae disputavit Hermannus 

rulIaElem. Doetr. metr. pag^ 131. 8eqq. E2xcU8atio hoio loco est a nomine pro- 

irio. Integer autem hic yersus abest ab uno Cod. apad Areli, et a Gu. 
kembr. Alii Codd. omiserunt vr- Quoi obtigerat, 

52. Yalgo : genera alignot, labante versu. Yerum ordinem praebent Codd. 
Ilor. Gu. uterq. Leid. A. Yoss. B. 

53. Opust. Yulgo opus, Codd. pleriqtte opns Paniceis eri, Ed. Parin. 
Opus est Pan, 

Plauti CAptivi. B 



14 M. A. PLAUTI 

lam mi^tttini omnet tnflites opus nint tibi. x 

Er. Ut sa^pe summa ingčnia iii occultd latent! 

Hic qu^u imperator nonc privytas est! 

fle. Hab^ bonum aaimuin. nam fllnm confidiS donram 

In hfs diebus mė reconciliassere. 

Nam bic ^ccum captivum adolescentem Alimiiy * 60 

Prognatum geoere siĮmmo, et summis divitiis: 

Hoc fllum me matare , confidd fore. 

,Er, Ita df deaeąue £ixiiit He. Sed num qu6 foras 

Voc4tu8 es ad co^nam? Er. Nasąuam, qii6d sciam. 

Sed qu{ diim id quaeris? He. Qa{a mi est nataHs dies; 65 

Propt^rea te ad edenam vocarf volo. 



55. Versofl citatnr ab Nonio pag. 482. Ed. Mer. Maritumi scrrpsi 
com Cod. Siir. 

58. Hahe bonum antmum. Vulgo Ilahe modo hon, a, Sed modo abest h\ 
Codd. Sur. Gu. utroq. tribus apud Bosscham. Neqae uUa est caussa, cur m- 
trudi Telis modo, 

59. ReeondUmuere est uifinitivus futuri eiacti,, unde in recentiori JLatJno 
sermone prognatae sunt verborum desiderativonim formae. Pro levavero 
eiiim, solenni permutatione litteranim r et s , primum factum levavetm , undc 
levdso, levasao ; petivero^ petiveso, petiso^ petiuo, Quod aniplius deinde pro- 
ductum etiam flexionem modoram sobiit, ciuare iurbcušitur Cic. de Legg. II F, 
4, 11. iusaitur Cato de,R. R. 14. Infinitivus ejrpuf^musere ^ ręconeiltaąsere 
persaepe apud Plautum. Distinguendae tamen sunt diligenter verae frequen- 
tatiyorum formae, ut /acesso, capesio ^ laceuso, arcesio; quas licet ortas ex 
iUo fiituro, tamen posteripr sermo diligenter discriminavit. Liee8$it, qnod 
pro liceai legitur Asin. III, 3, 13; prokibessit, potessit, tncipessim, alia hu- 
lusmodi sunt coniunctiyi praesentia et licenter videntur procusa esse ad for- 
mam futuri exacti iUius, quod tum in coniunctiTi notionem transiit, quia futu- 
rum et coniunctivus patura sua sunt cognata. 

60. Captivum aduleaeentem. Uitima in ad* non eliditur. Ceterum vulgo 
Nam eccum hic , sed recte God. Sur. eo ordine, quo dedimus. Idem tamen 
God. ad u lescentem captivum , qui ordo correctoris fflanuin arguit. Captivum 
adul. etiam Gu. uterq. Leidd. apud Bosscham, qui tamen alterum illom ordi- 
uem praetulit, scripsitque: Nam ėccum hic adolescentem captivum 'Alium, 
non recte ; praeponendum enim est v. captivum , quod gravioris est ad sen- 
sum momentu 

61. Divitiis per synizesimut trisyllabum est pronundandum. Gf. quae notavi 
ad Trin. I, 2, 3. 

64. Vocatua e$ ad eoenam. Yulgo e9 deest. Exhibet tamen God. Sur., 
idemque ex Godd. antt.se addidisse testanturEditoresParm. Necessarium est 

65. Sed qui dum, Yulgo legitur: Sed quid tu id ų. God. Sur. Sed quid 
dum hoe guerit. God. Gu. utero. sed quid 4^m id q. atque ita Edd. Pr. 
Parm. Sed guiedum id q, Ed. Med. BLecte iam Gharp. S. gmdum id q. de 
qua formula vide quae ad hune locum disputavi in muori trium Gomoediarum 
Plauti editione. 

66. Vnlgo: Propterea te voeari ad eoenam vo/o, ad quem hiatum de^itan- 
dum alii mi post voeari interposuerunt, alii peius etiam vocarier scripserunt. 
'Veram yiam ostendit Gu. membr. ubi eo ordine est, quem dedimus; te non 
liquescit. Yv. ad eoenam rel sine God. praeponenda erant. * 



CAPTIVI. 15 

Er. Fac^te. dictum. He.. S^d si pamUliim potes 

Contentus esse. Er, Nae perpauxilluiii modo; 

Nam istdc me assiduo vfctu ddectiS domi. 

He. Age sis, roga. Er. Emtuniy nfsi qiii dieliorem ^eret, 70 

Quae mi dltque amicis placeat conditi6 migis^ 

Quasi fundum Tendam, meis me addicam l^bns. 

He. Proiundmn vendis tii ąiiidem, haud fundiim milii 

Sed si YentuniSy temperi. Er» Hem vis iam? <Stimii9t, 

He. Į mddo^ venare leporem; nunc ietim tenes. 75 

Nam meiis scruposam victus commeat viam. 

Er. Nunquam istoc vinces me, Hegio, ne postides; 



67. Patucillum poies. Ita Codd. omnes ' praeter Sar. ubi, nt Lambinus to- 
lebat, pauxiUo. Malė et ex interpretatione. PauxUlum contentus non sieni- 
iicat parvo contentus sed aliquatenu8 contentus , ein įvenig zofirieden. He- 
spondet parasitua, id pauxiilum perparvum esse^ nam istuin victum, jioc est, 
iUud pauUuni esse contentum, se domi habere, nec foris sibi ąuaerendum esse. 

70i Vulgo: Jgesis roga. Kr. Emin tu? H e, nisi qui meUorem afferet. 
Codd. omnes roga^ quod nihifi putabat esse Sahnasius, Hegionem ratos invir 
tationem suam adiuncta prece repetere, unde rogo scribendum esse censebat. 
Tum iidem Codd. emtum sive cmptum omnes. Kectissime. Sed quidam Cpdd. . 
in eo errant , quod ante h. y, nnliam personae notam ponmit , sed Terba He- 
gieni oontinuant, quod falsum esse, seqiientia ostendnnt. Respondet ąutem 
bis yerbis parasitus, vocem roga recte accipiens , ex formola in yenditionibus 
solenni. Rogabantur venditores, ut pretium indicarent. Cf. Briss. de fonnu- 
lis et sol. P. R. verbis pag. 491. in qaam rem appositus esi Persae locus 
Act. IV, 4» 36. Indicūj fac prąiium. D o. Tua merx ėst, tua.indicatio est 
cet. Dixerat igitor Hegio ^ge sis, roga, auanti i. e. qnam laute mecum eoe- 
nare velis. Cui respondet parasitas , nihil curans pretium: Empta res est; 
caute tamen addit: lutii qui meliorem conditionem afferet, 

72. Quaai fundum vendam. Ita vulgo. Cum Yulgata consentiunt Codd. 
omnes et Edd. vett. Fendens dedit primas Cameranus , nisi fallor. Sensus 
est : Sic e^o rem. transigo , qua8i /undum yendam ; ita fiuoque me meis addi- 
cam legibus, mea conditione utar ; quod eo spectat, qaoa dixerat, tom demum* 
rem sibi emptam yeUe , nisi qni meliorem conditionem afiferret. 

74. Hem vis iam ? otiumst. Vulgo : hem ! vel iam otium est, quemadmodam 
edidit Camerar. Codd. Sur. Gu. uterq. Leid. C. emulis iam, Alius Cod. 
apud Turneb. hem mulis iam, Leid. A. silvis iam,- Edd. Pr. Med. acmuUt 
iam, Ed. Parm. hem mihi iam e Codd. antt. ut testaiitur Editores. Codd. 
Ayell. emulis iam et aemulis iam, Glossa in Cod. Regio apud Ayell. aliter 
en vel iam, Codd. Pall. teste Bothio em lis iam, Mihi non dubium est, ma- 
xime palaeographicas rationes reputanti, hem vis iam, scribendum esse. Ni- 
hil enun saepiua accidit, quam utv et I commutentur et confundantur , yel 
producta paullo longius, yel adducta brevius altera linea in litieris istis. Unde 
quiim aliąuis legisset hem lis yel em lis pro hem vis , facilis erat lapsus in 
yocem emulis et aemulis. 

75. Nunc ietim tenes. Vulgo erim, ^no^jmonstrum est yerbi. Irim cenes 
Cod. Sur itim tenes Gu. nterciue. Reli^ui omnes fluctuant iuter irim. ihrim9 
itim , yrim , ytim , itum, Salmasius Plin. Exerc. p. 277. herem , Scali^r - 
eirim, aiii i, rem tenes emendandum suaserunt. Proxime ad Codicum lectio- 
nem accedit Laelii Brisciolae coniectura, qui ietim tenes legendom censuit. 
Cf. Taubmannum ad L L De ictide adeundus est Pilnius Hist N- XXIX, 4. 

B2 



10 M. A. PLAUTI 

Cum dilccatit dėtims ventim tamen. 

Ife. Aspėt meufl victust sane. Ei^, Sentisne ^sitas?^ 

fiie. Terr^stris coena est. Er, Stis terrestris b^stia est. 

He. Mdtii oieribtts. Er. Ciirato aegrotus daoL 

Nuinquid vis? He. Veoias taperi. Er. Meinor^n mones. 

He. Ibo iMAroy atqiie intus stibdiicam ratiunculam, 

jQiiaatfllum argenti m dpud trapezit^m siet. 

Ad frdtren, quo ire dixeraiii, mos ivero. 85 

AcTTB II. Scena L *) 

LoaABTI. PhILOCRATBS, TrNDAKVS, CaptiTi. 

(Canticum.') 

Lor. Si di immortales fd voluere, v6s hanc aenimoam ^xsequi 
Decet fd pati aecĮtio animo; si id faciėtis levior Ubor erit 

Donu fufstis, credo, liberi. 
Nunc s^rvitus si evenit, ei vos iii<irigerari mds bonust, 
£ainque berili imp^o ingeniiA-v^Sstris lenem r^ddere. 5 

Indfgna digpa habėida sunt, heras qua^ facit 



79. Senti 9 ne. Ita CoM. Sur. Ga. ateiq. Ficiutt scripsi e Cod. Sar. ubi 
victuB eit 90fie» Vulgo nietue eane e«l. 

82. Tempe iri pro temperi est hic et supra v. 74* in Cod. 6«r. Non cre- 
do veram esse scriplui^m. Prisca enim vocabuli dieciinatio proditar Terbo 
temperare. Recte igitur Codd. Cam. et Langg. temperiy nt enotavii ad h. 
1. Scioppius. 

*) Scena haec cantico constat^ qaod a Lorariis aliisąue servis, qiu una cum 
captifl in scenam prodeųnt, et ipsis captivis, Tyndaro et Philocrate , cantatur 
et afltur. Multa autem inest attectuum, aetionis et eestumn alacritas. Ser\i 
ex sdtera parte astant, captivos observantes et consoTantes , conutantes etiam 
corLose et seouentes, quociinque.illi gressuio promoveant. £x altera astant 
Tyndarus et Philocrates, primuin plorantes ; tum tranquUliores facti seorsiin 
concedunt Becum(]^ue soli colIoquuntar. Quo facto» herus ubi in seąuenti sce- 
na procedit, seryi abeunt. Huic aetionis alacritati respondent metrą veriuum, 
vane mixta varieque mutata. Primuin ianbici yarii generis; tum cretici, 
baccbiaci » gl^eonei versus, variae ciausulee , denique omnibus affectibus se- 
datifi, trochaei, omnia quadam tranquillitate componente9. 

2. Aequa amme. Sic recte Codd. 8ur. Gu. uterq. et reliqui, quoBsciam. 
Vulgo animo aeguo^ quod falsum esse iam docet aententiae vis , qaae inest in 
epitheto. Tum lubor erit iidem Codd. recti^sime; vulgo labo9 erit, Ultinia 
ki aeauo non eliditur. 

3. £st iamlMGUB dimeter. Dumi monosyllabum, fmetis disyllabum. 

5- Eamgne herili. Sic vulgo. Plurimi Codd. et £d. Pr. Eamque et herili, 
Codd. Cam. et Lan^. Eamgue e^jerili, Eamque herili^ ut vulgo, Cod. Gu. 
diart. Videtur milu ei ortum es&e ex e vltima voeis antecedentis et h priiua 
8equeiLtis yocislittera, unde Codd. aliquot et erili. Pareus dedit ex heriU, 
quod nihili. Cetenun recte expedivit sensum loeiBothius, eKpUcans: eainque 
per ingeiua vestra facere (enem, i. e. facilem, non renitentem herili iinperio. 

6. Verstts est iamblcus senarius. 



cAPTivi. n 

Oapt. Ob, ob, eh! 

C»€»r. Sulatione haud ^st opus; mnlia dcnlis misera cdditis. 

In re mala animo si Imm^o utare, ^uvat. 
Capt, At nos pndet, qaia' ciim catenb sdmus. Lor, At pigeat pdstea 10 
NostraiB henim^ si ėidniat vinciiSiS) 
Ali t solut«5s sinaty qu(Ss srgento ^merit 
Captm . Qiud d nobb ni^tuit? sciniiis uos, 
N^dstrum officiuiii quod esi y ši soUMs sioat. 

Lor^ 'At fugam fingitis. S^ntio ąaam rem agitis. 15 

Capt, Nos fugiamos ? Qa(S fogiamus? i^or. 'In patriam. Gipt Apage! 

lnaud ii6s id deceat, 
Fiigitivos imitdri. Ijor. Imo edepol si ^rit occasio haiid dehortor. 
Capt, 'Unum esordre vos sfnite nos. Lšot, Qaidnam id est? 
Capt, 'Ut sine bisce drbitris atqae y<Sbis, nobis 

Dėtis locum loqtt^ndL 90 



7. Captivoniin ploratio extra metram esi. Valgo saperioia Tena adbaeret, 

8. Vulgo ediltir: EiniUsHone haud apta evt; ocuUš wmUam mUeriam addi' 

t (8. Vehementer turbant Co^ces. Sed Cod. Sur. etiam hoc k>co Teram 

emendandi Tiara ostendit et mums ceteris corniptam senrare Tidetur lectionem: 

Riulatione haud opua est muUa: ocvlis mvUa mira cuditiš, In auibus pri- 

lumn iUndaiterum multa superracaneum et malė repetitum ostenditur, uide 

seąuitur distinctionem ahte t. multa esse collocandam. Tom pro mira re- 

scribendum esse mitera et sententia docet, et aliorum Codd. fectio eTindt, 

et per se probabile est, quia in Tetere antigrapho haud dubie compendium 

fuit scripturae mira, quod est misera. CuditU autem, qnod idem habet Cod,. 

Sur. y haud dobieTerum, a quo qui discesserunt, Ioquendi formnlam oeųlM 

cudwe aliąuid non inteUexerunt, qaae significat, aliquid clare et manifeste 

edicere, ita ut ex ipsU ocolis ąuasi legi queat ; quasi oculis exprimere. Graed 

in tali re nlartitv dicunt. Ducta est translatdo a nuiDomis, qui, prout cudun- 

tur, id indicant. Simili modo Plaut. Epid. III, 4, 40. Quąa tu mihi tenebras 

eudis ? u e. indicas, edids ; ubi tamen aliqiu>t Codd. trudia, Aliud est Pseud. 

II, 2, 20. Nam haec mihi incus est ; procudam ego hodie hme muHoi dolos, 

11, Noitrum herum, si eximat. Versus habet tres creticos. Amat Plau- 
tus in proodids temum pedum numerum. Sic infra iir hoc ipso cantico re- 
currnnt tres bacchei, et Act III, ^y 2^ tres cretici, Vulgo atquo in omnibus 
Codd. lemtur: si vos eximat. Vos ad sensum et metrum supenracaneum recte 
suatulit Hermannus. Sed idem etiam t. vinculis deloTit, quod improbandum. 
A vineulis Cod. Gu. membr. ^ 

13. Versus est bacchiacus trimeter, quem cor emendandum et in creticum 
numerum transformandum quis esistimet, non Tideo. 

15. Agam fingere est meditari, moliri fiigam. De qua Terbi significatione 

a^t Nonius pag. 308. qui hoc Ludlii exemplum ezcitat: 8i fuga fingitur^ 

timido vadit pėde pereitus, Tum rem agitis omnes Libri. Hermannus rem 

ogts, ut chonambum in cretids OTitaret. Id ego sic fadendum arbitratus 

sora, ut syllabas potius sen<io quam pro Cretico ^bendas indicarem , t. rem 

autem non elidenoum esse ostenderem. De indicatiTo adeatur nota ad h. !• in 

' maiore editione trium Comm. Adde Plin. Epp. VII,£0. šešeto quo loco iungim^f^ 

16. 17. Sunt duo trochaid tetranietn acataiecti, quos excipiunt cretici 

cnm dausula uto catalexi. 

19. 20. Hisee. Codd. et Edd. Tett toce. Vulgo his, Tum at^e vohs 



18 M. A. PLAUTI 

L(ff, Ffat; absc^dite hinc! N6s concedamus huc*. 

S^d brevem oF^tionėm incipesse. PA. Hera mi istuc 

C^rtuni erat Gmcede huc 

Lor, 'Abite ab utis. Tyn. ObnoKU 4mbo Tobis. suuos 

Prdpter hanc r^m, quum, quae ydluiniis nos» copiae 25 

Facitis nos c6nipotes. 

Ph, Secede huc niinc lam, si videtur procd. 

Ne ^rbitri dieta nostra drbitraH ąaeaat, 

Neii perman^t palam kaec noatra fallaaia. 

Nunii doli noB doli siinty nisi astii cobi8» 30 

Sed malum m^bnumiiii, si iė, palam pruvenit 

Nam si heros td uiihi es, atque cgomet ėsse tuum 

nobu Detiš locvm loguendi, ka libn oauies, ain qaod Cod. Sur. modum 
pro v. loeutn et Ed. Charp. atąųe a vohia nos Deth, unde Hermsnnas scri- 
bendum exi8timabat : Ataue a vobis nos detU logucndi hcvm^ ut esset cre- 
iicus tetrameter. Apertior tamen dansola est: Detiš loeutn loguendi, quani 
ut obscuvart ea possit, Boperlor aniem irenus ant aiokisaum habH in fine 
pro creticO) aut cretkos est catalcetioiis, qoau aditam faciens ad dausulam 
eaiDqiie lani praeparaas: 

Vt sine htsce drbitth dtque vo — Mir, iid9& 
Bėtin loeum h)quendi. 
Hermsnni ratio propter inuaitatam dlcendi genas:* loettš loiĮuendi uos hand 
probanda esse tidetur. 

22. Incipeste recte scribitar. JBM enim inciptašere desideratinim ' ot ca- 
pesserCf fofiessere, Libri variant sic ; incepesse^ tncepinse^ incipišse^ ineipiaee^ 
incepisce. Incipetse tamen plurimi eomm exhibere Tidentur, qao8 contnlh 
Bosscha. Tom Hem mi wtue, ut metrum flagifet, Cod. Gur membr. Vulgo .* 
Bem iituc mihi. 

24. Ita Codd. atque Edd. omnes , in qua lectione niMI motandum. Penul- 
tima in abite pro breri, ut saepe^ accenta in prima praevalentes Obnotii 
aut scribendum aut pronunciandum tavąuem trisyllabum. 

25. Quum guae, Cod. 8ur. cungue. AK?, teste Scioppio, enm qvam^ cum 
qua. Rccte Leidd* apud Bosscham, ot dediraus. Yulgo cum lĮuae, Tom 




scnpsisse : copiac; _ 

iis, Nam copiae mHquem compotem facere , ex consoeta abundan^ Plau- 
tina. Orda est : quwn eorym , guae vohtmui , copiae noš compotes facitis^ 
h. e. eomm copiam nobis praebetis. J?ei copiam habere quum dicatur, am- 
plius hoc produxit Plautus h^ 1. dicens : compotem rci eoptae facere. Locu- 
tionis aaperitas emollitur, qood alter genitivus h. 1. omittitar. 

32. Vulgo et in Codd, Sun, omnibus apsd Bossch. Gu. otroqne: Nam st 
herus mihi estu metro perturtmto. Bd. Pana. Nam si miki kerus es f«. 
Rccte ordinavit Herm. įTum rujgo j atąue egą me tunm esfe servum assi- 
mulo, Cod. Sur. atque ego me tutim esse servum nssimulabo. Cod. Gu. 
membr« om. esse. chart. ego me esfte tuum $, assimuto. EiSdendum vide- 
batur quibusdam esse , propter ragam eius in Codd. sedem Hoc autem si 
fiat, ego^ ultimam producet, qnod nusquam ihyemtur hac aetate fectum. 
Ergo scribendum egcmef^ ceterum retinenda lectio Gu. chart. Aliąuem, as- 
simulare affertur ex Orid. Met XIV, 658. AsnmulavH annm, Fortasse 
italegendum Poenul. II, 1, 57. lsque ut assimularet peregrinum aliunde 
ex alio oppido, ubi yulgo: Isąue se ut a. 



CAPTIVL Ift 

Servum assimulc^, tamen yįso opnst, catita <^u«t, 

Ut^boc s^bfrie sineąue d^tris 
Acciirate agatur, docte et diiig^nter. - ' * 35 

Tauta fncepta re» est; haud sdiiimcdl^e faoc 
Ag^ndum est Tffm, Era, tit me vMs esse. > Pk, Sp^rot 
Ti/n. Nam td nunc vid^ pro ta6 caro edpite 
Carum offerre m^ metim capiit vilitati. 
PA. Scio ! Tyn, At scire memento Ruanda id, qqod voles, faab^is^ 40 

NdmČĮae mėxxaaa, p^rsfere 

Mdreiii hune homiaėi babent: 

Qa6d voliint sibi, dam impetrant, 
S\int boni; s^d id ubi iėm penės sŽse babent, 

'Ex bonis p^ssumi et ftaiidnlentfssumi 45 

Fiunt. Nunc lit mihi t^ volo, esse aiitnmo. 
Qu6d tįbi su^deam, sii^eam med patri. 
Ph. P6l ego te, si aiideaniy meiim patrem ndmmem. 



d3. Vulgo: eauto est opus; sed c. opus est Codd. Stir. On. ttterq. 

34. Dimeter iainbieiift tranfiitum fticaens' ad bacchiacos. 

35. Ynlgo! Jeeurate hoc o^oiur. Sed y. heto apearte ab se segregat me- 
trum, qiia de caussa recte delevit Herm. In Cod. Gn. iitroque superiori 
versu hoc desideratur, onde probabile est, ex eo loco in hune transgre ssom 
esse. * 

99. Camm ojferre me meum. Valgo me deent, ąiiod faciilkne cscidcse 
potuisse Aieme^ non ridet. Metri eaiiasa interposuit HenaMnna. ^Hiati q^ 
ferre recte esplicait Douza venale habere et proinde nihili aestimare.' 

40. Sei6, At schre memento, Propter penonae rautadonem nihi) offen- 
dit hiatus in ▼• sno, Qiiein oi evitaret Henn. inteipoMtk ftmi post r. 
sctre; tutio iam mtcvposverant Edd. Paiin« qoi ad versus integihateni se 
addidisse testantur. Cetenim in nulio est Codice. Yersns est iambieos te** 
trameter eatalecticns , do quo genero nde Herm. Ekm. doetr; aietr. pag. 
146., B bacchiacis .transitam faciens ad glyconeoe. 

41 < Sieq«RHitur trea giyeond. Valgo primuš yftstms leg^npt Nam ftfe' 
maxima f ars, Atqqe ita Codd. adod sciam omnes. Lenissima esset emen* 
dandi via, si sensus admttteret : į^:am fšre pats mtmvmm. Sed adiectinim 
necessario aiitąsonitar. ^oarelegendum putavi iVafmgpere maoBvmB^ pairs fere^ 
quod errori faciie fuit obnoxiiim, poatqiiara semol fiom pro naai^ii^ šeri- 
ptcrni est. Cf. quae iitfra d!ximas ad Aci. III, .Sc. }, ▼. 18^ 

42. Morem ultimara eoalescere non simt. 

43. Vulgo ! Ąuoit^ sibi velukt, dvm 44 impetrant, ied iįi Kete- abest a 
Cod. Sur. Gu. membr. et duobus Regg. apad As^inittra,' Čon8eqiiens erat, 
ut scriberetur: Ottod votuKt sibi, N^i forte qt^0 esdst&OMt' prananeiandom: 
Qiiod sibt vol-ant, ėum impe^ant, 

44. Seqinmtur <»retlei. Valgo; boni sunfj et ita Codd. Sed- raete iam 
Bosscha numeram creticom restitoit. -Idem tamen car eontra Codd. fidem 
penės i'om scripserit, non intelligo. - 

46. Fhmt Jta reete Hermannus et sententia et metro efSagitante* Vulgo 
simt. Cetera yulgo sic legontnr: Nune ut te miKi voto esse, esse auium»* 
quae emendata exbibent Codd. Sar. Gu, utorqae, Langg. et Leidd. c^ Vess.. 
apad Boflsch., ut dedimas. Esse bia eaMuraton eat in nuo Canerari). fite- 
ceptam lectionem tuetor etiam Ed. Pr. 



M. A. PLAUTI 

N^ leoonddm patren ta ė§ pater prdnuniu. 

Tyn. Aiidio. PL Et propt^rea saepiiit te, ut memlneriB^ moneo. 5i 

fi6n ego henu tib( sed servus stim. Nuiic obsecr6 te hoc nniim: 

Qa6iiiaiii nobis di foimortales ^uumniii ostenderdnt tavm, 

Ut ąui hemm me tfl>i fuisse atqae ^se aimc cimserv^m relini; 

Qti6d antehac pro iure (mperitabam iiie6, aimc te oro p^ precen^ 

P^r fortunam inc^rtam et per mei te ^rga bonitatem patris, S5 

Per conservitilim comnume, qaod hostica efen^t manu, 

Nš me secus hon6re honestes, quam, quom servibds mihi, 

'Atąue ut qui lueris, et qiii nmic sh^ memiDisse ut m^mineris. 

Tyn. Sdo qu(dem nąe te ^sse nunc, et te ^se me.. Ph. hem istuc 

si potes 
mmoriter meminissei inest spės ii<Sbb in hao astiitia. ^ 

Actus IL Scena II. 
Hboio, PmLocKATas, Ttnpabvs. 

I 

lam ^go revortar fntrO| si ex his qaa^ volo exqaisfvero. — 
'Ubi sunt istiy quds aute aedes iiissi buc produci foras? 
Ph. Edepol tibi ne qua^tio]u ess^us, cautum int^llego; 



49. Pfoxumuį scripsi e Cod. Sar. Valgo proximu», 

50. S6<|iiuntar duo trochaici tetrametri acatalecd, qinbtts finitar.(»ntic!Qi&. 
Ita aptissuae trochaioo rhythmo cotnponuntur ac sedantor affectos. Te aoa 
eliditar. 

51. Cod. Sur. hanc versom sic exhibeti Non ego Nertis sed Ubi servui 
tum, nuno te obšecro hoc iintun. Sed vulgata recte se babet. 

52. Hoc ordine vulgo et Codd. Langg. et Cam. aluąue. Qiiomam ^ 
immoifialeB nehii Cod, Sur. quod fortasse verum. 

53. Ene pyrrhichius est. Cf. Plaut. Mere. V, 4, 1. 'M pairem iho^ ut 
mitriš iram s<6t esse $edaidm eeiat Cf. quae dixi in Add. ad Cic Rhetor. 
pa«. 703. et ad Prisc. opp. min. pag. 388, Omservom dedi e Cod. Sor. ubi 
ootuervon, 

54. Ctiod aniehdū* Anapaestas pro trochaeo. • 

55. Mej ergą te habent Sur. et Gu. cbart. me ergą te Go. membr. for- 
tasse recte. Sed.reliqu], quod dedimus. 

56. Vulgo: perąue coiu., pro quo Bbthius perąue eerv. Sed gue oulii vi- 
detur ortum ex compendio con praepositionis in vocabulo 8equenti. 

57. Codd. qaidam et vulc. malė: ąuom ego te cum eerv, Recte Cod. Sor. 
quam qwtm eerv. quod scnpsL 

58. Atąue ut qm fuerU ęt qui nunc sie. Sic libri omnes et vulgo. Vi 
bis positum, quemadinodum apud Graecos &, post interposita multa verba, 
ne sensus obscuraretur. Ordo est: ut memineria memmiMC, qm faerU et 
qm nune sis. Kd, Pr. prius ut omittit, fortasse reote. 

60. Memonter menUniase Plauto familiard est Ampbitraon. I, 1, 261- 
memoriter memorat. Similiter Afranius in Vopisco loco a Charisio citato 
paff. 89. memini memoriter, 

1. Revortūt scripsi e Cod. Sur. et Gu. chart. 

B^ Quae9tioni Codd. Langg. Gu. membr. Reliaui ouaestMiie. aueetione, 
Tum inteU ego Cod. Sur. ^ * ^ 



CAPTIVI. - 21 

'Ita viticiis €iist<5dn$qiie circnmiiioeiitti sanuis. 

He. Quf cavet, ne d^piatur^ vix cavet, quoin etiam cayet. 5 

'Etiam cimi cavisse ratus est, sa^pe is cautcn: captus est 

'An vero non iusta cansa est, lit vos s^rvem s^olo, 

Qu6s tam graudi ska inercatus praesenti ^ciinia? 

Ph, N^que poi tiln nos, 'qttia uos servas, 9iėqaoaisi vitio vdrtere: 

Neque te nobis, si abeamus Mnc, si fuat occdsio. 10 

He, 'Ut vos hic, itidem iUic apud vos raeds servafiir filius. ^ 

PA. Captus est? He, Ita. Ph. Nda igitur uos s61i ignavi fthimus. 

He. S^cede huc^ iialli siint qiiae ex te solo scitari vob, 

Quarum rerum tė falsiloąmim mi esse nolo. Ph, Non ero, 

Qttdd sciam; si ąuiid nescivi, id nescimn tradam tibi. 15 

Tyn. Niinc senex est in tonstrina; DŪnc iam cidtros dttiiket. 

Ne f d quidem invokicri iniicere v6lait , vestem ut ne ^nąuinet. 



4. Circmmm^emti Edd. Parm, Cam, et Codd. piures apud Bcsscham, ut 
vulgo. Circummaniti Iceid. B. £d. Pr. Ciroumuniti Co^. ^ur.Gu. ttterq. 
Leid. A, • • 

5. Quom Cod. Sur. Fluctu«Me ipaum v^tus antigraphuni videtur inter 
quom, cuorn^ et ciciim, unde cum et qumn m Codd. reperiuntor. 

6., C u m cuvime h, 1. libri omnes cum vulgata, esLcepta Pormensi , ubi 
ąuum, 

8. Praesetaia pecuma Cod. ^ur. et alii. 

9. ^e^uotnvt, i>itio vortere, Codd. Sur. Gu. cbart. €quum stuliitie v, 
Gu. mefflbr. oegvtim est sttdtitiae. Codd. Langg. aecitomst v, v. Edd. Pf. 
Parm. aeguum stuUitiae o« Fontem erroris monstrant Codd. apud Bosschain, 
e quibus Vobb, A. aeąuom stultio, Leid. B. aeęuum acuUfo; qoibus acce- 
dit CaBL vetua Cod, qoi exhibet a m. pr. atguom BiuUiū, Tom vorterė 
Cod. Sur. 

10* la VT. n dt^amua v. si non eUditur. . 

1S« Fuimus Codd. omnes. Scribendum esse /uimttt, pronunciandum fuvi- 
mus, monuit Emestius ad versum Ennii apud Ciceron. de Orat. Ui, ii, 
Nunc sumų' Romani, qui fuimus anie Rudini. Hoc si est verum , etiam 
tumus pro sumų' scribendum est Probabile est, priscos etiam scripsisse 
Juvimus, ąuod alibi docebo. Cf. tamen Varren. L. L. IX, 60. et Siseiinain 
apud Ruf. de -metria Com. p. £711. Ignari Codd. St^Yoss. A. Gu. - 
membr. ignavi recte reliqui. 

13. Quae ex te Codd. Sur. et r«liqui quos aciam omnes. £x te quae 
ante Cam.'nuUa editio. Hiatus in v. quae. 

15. Si quid nescioi, Ita omnes omnino Codd. atque Edd. uisi quod unus 
Reg. apud Aveli, uescium. Neaciho primuš ed. Parens , ex emend. Pistoris, 
qui refert, se in vetere Cam. Cod. neseivo a pr. m. scriptara invenisse. 
8ed tacet de hac re Scioppii. coUatio, qua de caussa oibil de Codd. lectione 
nmtandum censui. 

« 17^ Involueri, Ita soripsi roanuscriptonim libromm vestigia sequcitus. 
Cod. Snr. Gu. chart. invuiuere, Cod. Gu. membr. involucres» Ceterį 
omues involucre, Bothlus deTumebi sententia dedit involucrum, Jnvolucre 
vox est nihili^ Ipsk loci sententia flagitat genitivum, ab v. id pendentem : 
ne id ąuidem invohicfi — > ut ne. Nicbt einmal soviel Hūlle hat er ibm 
ūberwerfen woUen, dass cet. Rea est manifestą. Vulgo, ut Codd. involucrCy 
quod ex lexids exterminandum est. 



4 < 



22 M. A. PLAUTI 

Sed utrum strictinuie dttonstinim dicam esse^ an per 
N^scio; venim si inigi est, u»qiie admutilabit probe*. 
He. Qaid ta? seiroine ^sse, an liber mavelis, .misnora mihi. £3 

PA. I^r6xi]mam quod %it bonum^ quodqae 4 malo longissumey 
'Id volo: ąuamąuam non multura fuit molesta s^rvitus; 
Nec milu secus erat» quam si essem familiaris fiUas. 
Tyn. Eiigepae! Thakm talento n6n emam Milžimu. 
Nam 4d saptentiam hiiius ille nfmius nugat^r fuit; 25 

'Ut facete or^tionem ad serritutem G6ntuiit. 
JBTe. Qu<S de genere n^tu'st illic Phflocrates? Ph, Polyplusio, 
Qu6d genus lUic est įSnum pollens atque honoratfssuimim. 
flie. Qiiid ipsus hic? Quo ]ion<Sre est illic? Ph, Siimmo, atqQe ab sam- 
iais viris. 
He. Tum (gitiir ei cnm in 'Atiis est tanta gratia, iit pra^dicas, 30 



18. Utrum — ne — an, Nativa est disiunctirae interrogatioiiifl fonnnla, 
nottfiov — ^ Tovvo — ^ ixBlvo, Cf. Cic. Tuscul. IV, 37* Utrum iUudnt 
non videatvr aeįcre ferendum ^ ex guo '§tt9cepta $it aeįi^tudo^ an omnium 
rerum ioUenda omnino aegritudo, Cf. Gdrenz. ad Cic Acad. II, 22. pag* 
133. Strietim tondere est tondere ad cutem, Šv XQ^ ntlcHv. » 

19. AdmuUlahUi ut valgo, scripsi e Cod. Sur. AUi ammvtilabit* 

20. Servo 8 ne Codd. Sur. Gu. membr. Langg. 

21. Bonum Codd. Sur. Gu. uterq. omnes apud Bossdiam praeter Leid. 
B. qtti 6ono. Tum Edd. Pr. Parm. Volebat Gronov. Frosime gvod wC bo- 
num; non opus est. Bonum accusativus est, a v. projrtinmin pendens. Vt- 
dentur mihi hoc dismininis statuisse veteres inter proximu9 cum daticoi 
et proximu8 eūm aeeusativo, ut hoc ulterias ponerent in locali ac nativa 
significatione , ut est apud Cic. Att. I, 11. projrtmtit Pompeium nedebam. 
Unde Plaut. Poen. V, 3, 1. Qiiis pultat? Qui te prosumua est,. h, e. pro- 
xime te astat. Nam qui tibi prorimus est cognationem sigiuficaret. Igitar 
illa cum dativo structura, ut plurimum translate dicitor, ut qui»que sibi est 
proximu8y de cura et amore. Ceterum longiuume dicitury quia subautli- 
tur absit, 

24. Rugtpae. ItaGul. e Codd. Langg., ubi ISu^cpel; sed eugepae etiam 
GruteruB in Codd. se li^gisse astruit Ceteii Codd. omnes Eugepol, vel 
Eugepo, vel, ųp Sur., Euge ob, Lamb. sic distiiuut: ftige, pol Thalem. 
Edd. vett. Euge pol, 

25. lUe abest ab omnibns Codd. et Edd. vett. Addidisse videtur primas 
Camerar., quem Pareus et Douza sunt secuti, deinde reliquL Nam is ad 
9ap. omisso iUe Ed. Parm. Bothius edidit Nam pol ad $ap, enstimans, 
pol illud plurimonun Codd. in superiori versu huc pertinere. Retiniu Ca- 
merarii lectionem, c^uia pronomine demonstrativo opus esse videbatur. 

28. Illi antiųuion forma pro eo, quod u«tate est illic, ut saepe, scripsH 
Bothius. Codd. omnes et Ed. Pr. illic est, unde Bosscha illic 'et, quae eli- 
sio, nisi post m et vocales, locum non habet Edd. vett praeter Pr. est 
post v. unum coUocant Puto retineri posse illic^ et duaram brevium haberi. 
Cf. supra I, 1, 26. 

30. Cum in AlUi est tania gratia, ut praedieas. Hoc ordme recte CoM' 
Sur. Gu. uterq. Leid. A. Vulgo est post v. gratia collocatur. Gratia vi 
trochaeum efficiunt per synecpaonesim. Ceterum vulgo AUis pro qao oi^ 
Cod. Sur. aliique. 



CAPTIVI. 23 

Qiifd divitiae^ siint ne opimae? Ph, Unde ^xcoquRt sevtim senei. 
JBTe. Qufd pater? ^vitne? PA. Yivimiy cum inde abimus, Hąaimus. 
'Niinc vivatiie, n^c ne, id (^cum sdre oportet scflicet. 
Tyti, Sdlva res est. philosophatur qu6que iam, non niendax mo- 

do est. 
He. Qit6d erat ei nom^n? Ph, Thesaurochrysonicocroesides. 35 

Hie. Yfdelicet propter divitias id nomen ąuasi fnditum est. . 
Pk, Imnio edepol propter avaritiam fpsius ac tenaciam. 
[Nam ilk ąuidem Theodoromedes fuit gennano nomine.] 
He. Qu£d tn ais? tendxne pater eiiist? PA. Inimo edepol pertenax. 
Quin etiam ut magis noscas, Genio siio ubi ąuando s^cnificat, 40 
'Ad rem diVinam ąuibus est opus S^iis yasis lititur, 
Ne fpse Genius siiiripiat; proinde aliis ut credat yide. 
He. Sequere hac me igitur. 'Eadem ego ex hoc, qua^ volo, exqui- 

sfvero. 
Philocrates, hic fecit, hominem friigi ut facere opdrtuit. 
Nam ego ex hoc, quo gdnere gnatus sfs, scio; hic fassu'st mihi. 45 



31. Opimae, Multi libri opttmae, optumae. Cod.Sar. t n sunt ne optumae. 

32. Abimta Cod. Sor. aliiąue. . Valgo ahnmus. Esi praeteritum syn- 
GOpatum. -• 

33. Vivatne nec ne. Emendatio, cuiuscunąue est, yerissima .est. Godd. 
omnes vivat nec ne; Cic. pro Rosc. Com. 17. Cttaero enim potefitne 
Uoaeius ex societate partem 9uam petere nec ne. 

35. Theaaurochrysomcocroesides. Ita recte mihi videtilr emendasse Bo* 
thiu3 Tulgatam Thesaurochrysonicoehrysides^ in qaa repetitio vov ^CVtfov 
nihili est. Apparet, Toioisse poetam etiam nomen viri indicare, quem iUe 
aureo tliesanro Tinoeret. Codd. flnctoaht inter — ehrmdes^ — - crtstde*, 
— crttsides. Saepe in Latt. Codd. oe et n, oe et t confiinduntar. 

36. Id nomen -guasi inditum est. Ita Codd. Snr. Gu. iiterq. Vnlgo 
id nomen inditum guasi est, ubi guost non suo loco positum. 

37. Ynlgo atque audaciam^ atąue ita Cod. Sar. aliique. Jtgue tenaciam 
Cod. Gu. membr. ac tenaciam iam conL Acidaliua. 

38. Huąc rersiuD soppositidum esse vidit Bothius. Jnfra enim 111,4, 1CX). 
nescit Hegio yenun Theodoromedis nomen, ąno tune demum audito ex Ari- 
fttophonte, firaudem sibi factam inteUigit. Nisi forte statuas, hune rersum 
spectatorum caussa interiectum et ab actore arerso ab interlocutore altero 
ad spectatores solos pronunciandom fuisse. 

39. PertenojT. Ita Cod. Gu. membr.; vulgo perti najf, Ludit in-ambigul- 
tate TOcabati, ąnod eliajn perltnocem, translato sensn, significat, cuius 
tranalatioiiis propria esse vkietar scriptura perttnair. , 

40* Quando omisso ūhi Cod. Gu. membr. guando deest in Langg. ubi 
gtumdoęue Sor.' Tum sacruficat Sur. aagruficat Cod. Gu. membr. 

42. Ut credat vide. Hoc eat vix credat, Nam vide ut pr. est: citra, 
quo pactofiat^ qttod non fieri probabile est. Centrą vide ne Ju>c fiat est 
proprie : cura guomodo hoe non ftat^ fieri autem cre^bile^ est, fiet igitur, 
ut opinor. Cf. quae notavi ad h. 1. in maiori Ed. 

43. Erguisivero Codd. Sur. Gu. uterq. Edd. Pr.Parm. Yulgo ejrgiiaestpero. 
45. Nam non Hųuescit. Gnatua Gu. chart. Codd. apud Bossdiam. Na- 

tu$ Sur. Gtt. membr. 



24 M. A, PLAUTI 

Uaic tu eadem si c6iifiteri vis , tua e rė fikeris, 
Oiiač tamen sdto sdre me ex hoc. Tyn, Vė&Š officium k£e suuinų 
Qu6ni tibi est conf<šssus yeruiny qttamqwam Volui sudulo 
Meam nobilitatem occultare et gėmir et dintiis mea^^ 
H^glo; nunc qudndo fHttnain et libertatem p^rdidi, 5. 

N<Sn ego istanc me potius, anam te y mčtaere iequam c^oseiK 
Vis liostilb cmn istoc fecit meas opės aeąuabiles. 
Mumini, quom dicto haiid aadebat; flicto nunc laedat licet. 
Sed viden'? Fortiina humaiia fingit arctatąueut lubet 
Me, qui liber fiieram, servom £ecit; e snmmo infimum. 55 

Qui finperare insu^ram, nunc altėrius imperio dbsequQr. 
'£t quidein si proinde, ut ipse fiii imperator familiBey 
Habeam dominum, n<Sn verear ne iniiiste aut giraviter mi imperet 
Uegio, hoc te m^nitum, nisi forte ipse non vis, Tolueram. 
Ht, Loquere audacter. Tyn. Tam ^go ftii ante liber, quajii gnatu.« 

tnus.. ^ 

Tam miliiy qiiam illi, IShettatem hostilis eiipuit manos. 
Tam iUe apud nos s^rvit, quam ego mine hic apud te širvio. 
'Est profecto D^us, qui, quae nos garimus, auditque ^t videt 
'Is, uti tu me hic h^bueris, proinde illum illic curavent 
B^ne merenti b^ne profuerit, malė merenti p^ erit. 6& 



46. Tua e re. Ita primuš scripaisse Tidetur Cam. recte. Codd. Sot. 
Gu. chart. Langg. omnes apud Bomcbam tua re, ut Tulgo. Coi. Gru. membr. 
iua f re,*\|uod habet genuinae lectionis vestigium. 

47. Me ^ciire Langg. Reliqui omnes sct're me, quod Teram est ; nam Uf" 
men aut raonosyllabum estj aut ūkimam edam in positione brevem habet 

48. Quom Codd. Sur. Leidd. 

50. //egfio nune pafnmn, onusao qua»do, Codd. Sur. Gu. chart. Leicki 
apud Bosscham, sed yidentur exhibere YoMiani. Voces Hegio mmo quando 
desiderantur in Gu. membr. Nunc omm. Caniecar. et-Pareus. Recte nunc 
ąuandoy ut vulgo, Edd. Pr. Pana. 

54. Arct€aqu€, Jta diserte in Cod. Sur. Vulgo ortatque$ Meurs. opto^ue. 

55. Servom soripsi e Cod Sur., ubi servo n. 

56. ^Insucveram Cod. Sur. Gu. membr. ut vulgo; sed msueroift Gu. chart. 
Langg. omnes apud Bosseh. ut yidd^ur; £dd. Pr. Parm. Tum vocem alto- 
rius ita coUocant omnes, unde coiligitur, non yerum ešse, quod praeoipitur, 
in familiari scrmone aUerin* penultimam productam habiiisse semper. 

57. Ei guidem. $lc Cod. Gu. membr. cum vulgata. Et eįmidtm de^t 
Bothius. Eąuidem omisso et Cod. Sur. head, C Eąuidem ai protą Voes. 
B. Ceteri apud Bossoh. Ei ^defn,.quod terum. Be formula Et ąuidm, 
Tial St}, Korl įilv 9ii , cf. Horat. Tursdl. sub h. .v. et Schuto. in doctrina 
particular* pag. 176. 

62. Tam tUe,^ Ita pronunciandum. Tum guam tff.o mtnc hic Apud te 
sėrvioi Non eniin^ h. L obseurare licet paiticulas tam et guam* 

64. Curaverit, Futurum exactum cum notioae opioioob. Cf. Cic. de Fifi' 
I, 20. Etenim ai loca^ ai faną — adamare aokmua^ guanto id in honi- 
num cpnauetudine famliua potuerit et iuatiua? Virg. Aen. VI, 86« Non Si- 
mois t ibi nee Xanthu8 nec Dorica caatra Dcfuerint, 



1 



CifPTIVI. M 

^^ hiddMk U SMm tofuti, tam me pvilet meos desldcrat 
^^T<(. Memini ego ifttaec hėč Mam' iadem qnae. bic lusiKH'iriii? . 
f^n. '^flgo patri meo es<e fatect siiinmas diyiti^ domi, 
ffeque siimmo g^efie gnatidn. i^ te obteslor, H%io^ . 
fe tttnm aiuidCRi aviirioireni ^buiit divitii^ Bieeey •,. . ,7D 

^e patri, tametsi liaicat slkni, decere Tideatiir magit, 
de satunim MrWre apnd te fliiiBptD'.et T\estilaS tm^ 
^ 'Mtius qilam lOi^ iibi miniiiie Jtomstulki eit, mėBdkBhtBmMt^re* , 
^^ 7e. 'Ego virtute Detim et mtiioruin BdKtnn dites mim satis. 
"^ Sfon ego ommi luonim amne 'eMeihile hoaUi eifetitM. . 75 
Ftcio ego, imiltos Mcrum kcidėrtos bomimęt ^ . . 

''* Est etiam, abi profi^cto daamom^pra^ftet ftcere, qaam l^Mfiui), 
'^-Odi eg^ auroiii) indtta midtb sa^e suMsit pApe raiu . 
'- Niinc boc animtMn «dv6TtitOy «l eik, qiiae wbi1i»^ paril^r tds*. 
Filius ineus fllic apiii vm s^rvit eaf^s m Alide; . . 90 

"S^iun 81 leddis mAi, praeterea donm flomum n^ dnu; < 

K 'Et t&et JiHDC Mkittam buKv* ali* p^ueto abiie ii6n pUm^ 
'TtĮH^ 'Optumtatf ^UįšKt mt^nmmmn oras, 6ptiiBiiuĮq[iie bomimiBi et 

bomo^ . 
r Sed t« prittiiteuft vėrvttotem s^nHt ifli^ an p^licati? 
He. Piivatam raedid Meuarchi. Ph. Pol bic quideni buius ^st člient. 85 
Tam b6c ąiudeni tibi in proclivi, qtiam Imber est, quand6 phift. 

66. Tam m€ ęaHt mfeu9. Becte hoo .otdiaė Cod. £ur. Vul^b iam pėt& 

67. Ittaee Codd« Monac. Leid. 6. 6u« membr. Vulgo tffoc, atqiie itA 
: Cod..£kif. 

'TS^ iKi Co4. Gu. aieiiitifw ut vu)gQ. Kęcte. IHic Codd. ftut. trek apad 
B«88«haĮBt Cru. cbactb 

74. ^irluM Deonm. est hi^Sitt, potestas, Tia benefaciendii Cf. Trirt. If, 
2, 74. Ibi<I. '65. Peną III, 1, 62. Aului. H, 1, 44. 75. Lft^u/^n^r ^tnift^ 
litr apvd Pteutoflų qai a dtyitiia dari babęatur^t jllii^tres; .interduiyi ethni 
ret ipaae^ diviiUe. Itišulenta^ appellantur* 

76. ViMfO męilįoi iom,. atque ita CoA. Sur. ą]iique. Ah^it ikm ftC»d. 
Leid. B., repęlitar poat ▼. heminea lą A. . tam mylios Ga. mefnbr. liT^rariai 
Cod. Gu. cfaart h. 1. duos versus čoatfaxit, scripsitque iSfdn.e'gė OMftArJr fife^ 
emM lnęuhnt^s komineą reddidit ,« .i^ oce luorum sup. versųš ad ej^d^rit in 
iat abemcąs. .-••■•;.'-: 

Ml IJUiift Ita atspies Co4d. Šine caussa im scri(>8tt Both; iVmi fy^-mk 
pfnuacismdnn^ ut sąepe. , DeiadęCod. Sur. Gu. cKart Ed. IPr.etfjfftfit sluM^. 
Gu. meaiiffi^ suptus sęrvąt. jiuUdęJ Sed. fiąpius AUde apud Bosschaift 'bmiMtf; 
ut TidMunr- (;a^ic»tii./^ii(4« I>aiigg« ėajfius in AuUde^atm, SdribeiMmii iii 
itf/Hf «, Al topsa 1, 1* 96. '. . .*' 

8t, Ar«et«rfo ultinaia.jn hiatu habet. 

83. Opt^umum a^ue oe^titssiimiiin scripsi e Sur. ' ' . ^^ 

84. nu. Jta Tfflfpita cDin. Codd. sįpi^ Bosscham, e^ceptls duobitl. A^ 
eeduit Sdd. kkA% a Caiaenur. qmnes, tUk Cod. Sur. Gtr. chatt., dojiT ė^ud 
Besscb. Eild, Ps^. Parm. iUU aut Cud. Gu. menibr. f ortaase Teima' tUh: m; 
cf. p(«U« aote ad if. 2& , 



Plauti Cąptiti. C 



M. A. PLAUTI 

fie. F^ is homo ut redim&tiir. Tyiu Fmaem, S^teid.oroy 

fle. OuidTO) dam ab re nč ąuid ores, £kiaiiL Tjįn. Aasculta di&ą 

fctei. . 
'Ego me amittiy d^oiconi iUe huc r^dierit, non p6ftiilo. 
Y^ruii te qiiaeso, adttnmatimi hune milii deš, qiiem Blittam adpt* 

treniy 90 

mt is homo redimdtinr įBL Ae. Iimno dlium jMtius mtsero 
IKoc, ubi enmt indiiciae, illuc tudm ąui eonveni6t patrenų 
Qiii tiia» ąvae tn mitero inandttta, ita^ ut velis^ perferat . 
Tiya. 'At nihileit, igii6tinii ad iUmn laitlere; operam li&deris. 
Hiinc inittey hic traas^Ktani reddet ^mne, si illuc vi^nerit. 95 

N^ qiiefliqiia]n fid^liorem, neąue cui plūs ered^t, potes • 
Hittere ad eum, n^ qui magis sit «^rvus ex .sentčntia; 
N^ue adeo qaoi tuiim coneredat filius hodie audacioi. 
N^ vereare, me6 periculo hiiins ego experii&r fideiA, 
Fr^tus ingenio ėmt\ qood me scit ^rga sese b^nevoluiii. 100 

flie. BUttam eqiiidem islunc a^tumatiun tua fide, si vis. . Tifn» Voh. 
Qute citissum6 potest, tam hoc o^dere «d &ctum volo* 
flie. Niim qnae causa est, quiny si iUe huc non r^deat, vigintf minas 
Mflii des pro illol Tyn. 'OĮ>tuma immo. fie. Sdlvke istnm mine iao, 



S7. Sed U id aro^ Hegio. Ita recte ex legibds et consnetudine sermonu, 
eqmbus personde pronomen praeponendum, nisi ubi encliticum est. Codd, 
Sur. Ou. membr. Ed. Parm. Seaid te oro, H. Cod. G^ duot. ^eilte oro 
id Egio, Ynlgatae coiuentiunt Codd. apud Bossdi., ut yidetur, et Bd. Pr. 
Ultima in oro non coalescit ' 

. 88. Co^ Sur. jiušoUtaj tum me«; atoue ita omnes apud Bossch. Gn. 
membr. Sed recte auiculta dum, ut vulgo, Cod. Gu. chart. Langgl teste Gul 

9a Vulgo ! Ferum U pmen ui , atque ita Codd. Sur^ Chi. nterq. et re- 
liaui, quos sdam, omnes. Recte Bosscha ut ezpunitit. Ferum quaeto te «t 
Ed. Parm, 

95. Vulgo: Httnc sMffe, kie omne tranšactum reddet, Atąue ita GcnL 8ar. 
omnes apud Bossch. Turbant alii. Cod. Gtt. membr. Nune nUete ik oomcis 
ir, r. Gtt. chart. Nunc mttte, hune omne m tr. r. L^iSsima ridetur me^fooa 
transpositionis, qua ūsus est Bothius, quem secntus Bossoha tet 

99. Quoi de^ e Cod. Sur. 

100. Vulgo : Quod me eiH icH ergą te 6. Atque ita Cbdd. pl«iqiie omneą 
nisi qttod JSur* seie y idque Teram monstrat emendandi Tiam. Ehrterminaii- 
dum ęnVn.estey .et t. eiuspro monosyilabo ačcipiendum. AtidacterGuT.adh. 1. 
ęupd med e»$e ecio erga^ henivolum, subiuncta ratione: nam caussam nit* 
teudi habere debebat alteriua In se beiuvolentiaifti, non suam hi alterim. Msle. 
Nam etiam filii in patrem benerolentia potest patrem addueere « ut Afio gra- 
tnm faciat. Et ne dubitea, ita did solere henevolušy et CSc. pro Cteentio e. 
63* ubi dicitur šervua domino benevolut, Cetemm ftenevolsff, non heniv. 
Cod. Sjgv. . Seae etiam £d. Princ. 

104. Optumo immo, Ita Cod. Cam. alHgue, nequo au^endi suat, avi 
^tms imoę ad consuetam illam formulam imo opfime, imo edepol eptime^ 
rM>onendura censent. Cf. Gul. Qaaestt. in Captir. c. n. Ad Heponis quse' 
stionem, nnm quae sit canssa, quin Tiglnti minas solvaft, si ilw in Bfidein 



v CAPTIVL n 

'Atqiie atmmąue. Tyn. Df tibi onmes dmnia optata affenuity . 109 

Quoin.ine tauto hondre lionestas, qu<Smqtte.ex vincĮis eidmU. 

H6c ąuidem haud mol^stum est iam, qaod c6Uii8 collari caret* 

He. Qu6d bonis benelit beneficiam, gratia ea gn^rida ^1 bonif. 

Niinc tu iilum si illo ės missurusy dice, ^monstrą, pra^cų>e^ 

Quae ėd patrem vis nunciarL Via vocem buc ad tč? 7j/ii«VoGa. 110 

Actus II. SCBMA IIL 
HfiCIO, PhILOCEATBS, TrMBARUS. 

« 

Qiiae i4» bene tortat rnihi meoqae filio 

Vobisqae; volt te n6vus heras operam darė 

Tuo Y^eri domino^ qn6d is velit^ fid^ter. 

Nam ego te a^tmnatiun dedi buic viginti minis; 

Hic aiitem te, ait, nuttere hinc yelle dd patrem, ^ 

Meiim ut niic redimat filiam , matątio 

Inter me atqae illom at ndstris fiat filiis. 

PA. Utrdąnn Torsom r^tum ešt ingeoiiim meom, 

Ad te ^qiie'ad ilium; pvdrota me utf licet 



missos non redierit, respon4endiiin erat: nvUa* ;Sed arbanios di«ere tpmm 
Tellet, dixit: optima, Additum imo osteodit, pienam orationem hanc foturam 
fuiflse jNvlla wt catusa, fuinjiat^ sed opiima poiiuš ut fiat, Cf. GronoT. 
ad hune iociini. Cod, Sur. optuaM mvĮtc^ cui accedunt Leidd. apud Bosscb. 
Sed Vosaiani ridentur esbibeire optūma, u 

105* Pe voc atque eiuąąue sigDificatfoųe cf. ąųae ad b. L notata snnt in 
maiori Ed. trium Cooi. Plauti, jįtgue est Oder yielmebr, odęr lieber, oder 
aber atach. De alia h. particoiae notione cf. infira ad HE, 1, 2L 

106. iįuom — guomgue e Cod. Sur. 

107. Vulgo: eoUuB coUarta, atque ita Cod. Sur. eoŪum eoUaiH* Gu. 
membr. "coUos coUaria Gu. cbart. CoUu» eoUario Codd. Lange* De masco- 
liiia forma cqIIu9 oenstat ex Konio pag. 200. Cetenim scribendum eiislamatl 
collari; nam coUarium et coUaria monstrą sunt verborum, ex leiicis exter- 
minanda. Sic supra h. sc v. 8. in Sur. aliisąue Codd. eĄ praesentia pro 
praešenti, De voce eollare oonstat ex Nonio pag. 36- 

109. Vulgo ; dtcp, demonstra^ praeeip^ atque ita Codd. ^uos sciam omnes, 
Edd. Pr. Parm. Primuš yidetur Camerarius edidisse Acc, monstrą, pr. 
guod Terum, etiamsi non sit e Codice. Alii dedenmt: dic, demoMtra^ pr, 
r^on Tidetur huius loci yerbum compositom. 

2. Cod. Sur. volt te 6omit kertu. Sed recte Go. nmabr. velt fa a^tuis &• 
Gu. cbart. hanuB a pr. m. sed corr. nevus. 

4. Cod. Sor. eatti matum. Gu. uterq. eztumentuMm Vulgo: omtimatum* 
Tum dediį ut vulgo, Codd. et Edd. omues; dedo sme caussa Bothius. 

9; Vulgo: Ad te adgue iUum, Cod. Sur. ad te ašmte iUam^ ataue ita 
Codd. Gu. uterq. Camerarii , Lan^. aliiąue. Omnes Ignof ant ad alt^iun, 
praeter Voss, A. ctii assentiuntur Edd. Parm. Prlnc. Ciun. aliaeque. Volr- 
gata est e oomectura Rittershusii. Cf. Sdoppii Suspeott Lectt. V, 11. Mihi 
a. 1. Videtur neoessaria praepositioois repedtio« gaum «l l« et iUam siffufi* 
caret unam eandemoue, non diyersam direcdonem. Cf. qnae'notayi ad Rbe- 
torem ad Herenn. Iii, 13. pag. 805 sq. 

CS 



IL A. PLAUTI 

Tel ego hdo Td Ulac v>4vt«r, t^ao iapeiAIiittf. i, 

He, Tvtė tibi a tuc^e iogėuo prodes phirimun^ 

Ottom s^mteten ita fen, ut f erei dccet 

Seųuere) *^ te tibt homiiMUk Tf/n* Chratiua liabed tibi» 

Qaom cypiam iktan mi ėi pąjtestalčia fiBcis^ 

Ut ega id papentes ktinc remittara minduia^ i5 

Qiii m^ ąiikl rerum liic ^tem, et ąnid fieH velnB, 

Patrf meo ordine ^innclD rcm iUuc p6rfeiat. 

NoBc ita convenit fater me atque hune, Tyndąr^ 

Ut te a^stumatuiii in 'Alidem iiuttam nd p^trem. 

Si n6ū rehitas htic/ ut vigintf' inina5 ' tt 

Dem pnS te. PA. Recte c6nvenisse sčatio.. 

Nani piter exspectat aiit ine, aut aliqucm nUnciėm, 

Qiii hlac id se veniat. Tyn. ^rgo aniiiium advortas volo, 

Qttae minciare hinc ti volo in patriam M patrem. 

Pk PhilocrateSy ut adhdc locorum fdci, fkciain g^čdulo, 25 



bu« apud Soflscbam et iis hauddubie, ųuibus luus ėit Aveli., nisi quod hangg. 
tuapt€^ et Leid. B, tua apte. 'Lambino pra^eunte rulgatam expiicant ea 
raiione^ Recte iain BoxhorniuB emendavii o tūhptė^ ąnėm Becoti ^untBranck. 
Bos4chay B^th. ; J tuopte ingenip est per tnuin ipsilks iftgeitittiii , v^ 3^^ 
attinet ad tQuni,'ing. Nam a praep. šaėpe' apud' Plaatam cauasam aigntficat, 
et propiorem et remotrorem, saepe etiain partem, \iadt qii!d ingn»«. j4^ miim9 
ęęger Epid. I^ 2, 26* Malė valere a peeuniu Aal. U, 2, 9. jiB ingenia jmprv- 
bu9 Truc. ly, 3; 59. A me pu^ca ett Ciirctil. I, 1^51. Noatratea dieuit 
von Seiten. C^temm prodis piro ptodf ėxhibent Leid. C. Kdd. Pr: Pana. 

12. Quom ė Coč. 8tir. 

13. Se^fięreį en iibi hotąinem. Ita vufgatam emendandam esae, fedle 
largietur, qui legertt, qaae notavi ad Plauti Trin. probg. 3., qua« mos pobli- 
^•i iuris lient. Non enim audiendum ease Gdilensm, aatis demoiiatnMae laitd 
videor. Vulco: S^cqvere, hem tibi kom» atone ita God. Sur. Ga. membr., 
onines apud Sossch. et atif. Sed recte Gu. chart. A»\ en iiM h. ctin £d Pr. 
Qttod in daTbusdam Bditionibus legitur, kac post v. Setfuere^ adiectttm est 
de coiu. ab Edd. Pana. ubi tameit etiain < en habetiir. Miror BoMd^am po- 
toisše iiieptum illud hac recipere, quod Lamb. et Cam. ex Bd. Parai, in soas 
transtulerunt. — Tam soloece BotMin : Gratias habeo tibi, Gf. Ruhnken. in 
praefttt. ad Schelh Lex. in Batav. ėdit. V. Graiia et Bentl. ad Ter. Andr. IV, 
4, 31. Noli dubitare, recte did grd^dm Aofted iibi. Cf. Mi!. A V, 32. 

14. «ttM» dedi e SfiN^ 

17. Ordine. Cf. Terent. Kunucb. y,,4» 48. H«aut. ^V, 3» 28. abi: vt re^ 
eta Wa r«m nttntt ordine ąmųem... Addt Pho»m. IV, 1, 14. Apud Plautum 
non soluoi ^iriiifie nan^ve^ perfertCy ut hoc loco, sed etiani grdine deimur 
ilfor«v tndinę ire^ medine rem ienęre^ aliaque aimiUa dicuiitur. 

20. Hebiia9 k. 1. prliiMia dcdisse videtur Caoierar. lieditas Cjodd. Sar. Go* 
u4erq., onoea apud Bo8««b. (praetec \qs9. A,) Edd. Pr . Parm. Sed rMuu 
Yoia. A. tt 0ep(tie«L ąpud Aveilin. De antiqao verbp Aetera cL, Nooiiią pag. 
17« qQi etiam compoattum perbilerę citat pag. 153* 

23^ Niurnai aivwia% e Cod. Sur. 

25. Media in' scena mutatur numerua et ab iambicis sąnariui transit ad 



CAPTIVL 29 

• 

Ut, potissnmiim qaod in rem recte condndlt tnam, 

[d petam, idque perseąnar corde et animo atąne viribiB. 

T'^n. Fucis ita, ut te ^cere q)ortęt; mine aaiftuifn advortds volo. < 

Omniuin primum salutem dicito matri ^t patri, 

'£t cog^atiSy ėt si quem alium b^ne yolentem Tfderis; 30 

t&e liic Valere^ et seiritatem s^rvire huic homini optumo, 

Qm me honore hon^stiorem ę^per fecit €t facit. 

P/k. 'Istuc ne praeefpias, faciJe m^oria meimnf tamen. 

Tyn, N^am ^ąuidem, nisi quod ciistodem habeo, Kbemm me esse dr- 

bitror. 
Dicito patrfy qao pacto miOii cum hoc eoav^eįit 35 



troohaicos tetrametros. Biosmodi metn nmtatio in ^alo^i locnrn habere 
solet, ubi totaus oiatioiiia et actionis coLor et a£fe'ctaB mutatnr. Cl Herm. 
GlMn. doctr. metr. pag. 164* Hoc loco quia poetą a Tolgari sermone ad com- 
motioreiiĮ et scor^os habentem Talediddonem pergit, numerorum mutatio et 
transitus' ab iambis ad trochaeos aptissima est* 

S7. Vulgo : U petam , id per$e^arque corde et anime tUįtte virSms, 
Cod. Svar, yu]gatae consontit , nisi quod ^ ante y. ammo omittit Reete. -*- 
Cod. Ou. mėmbr. cerde, antino et viribvs. Lang. et Cam. id peraeęuargue 
corde atque animo et auribus, Etiam Codd. apud Bossch. onines ; ui perse' 
quarquef etVoes. A. attrihus, Edam Edd. vett. id peraecuarmie ^ et piinma 
Camerar. de suo Tidetur dedisse idque perseguar. Non aasentior. Utoma in 
y. petam non eHditur et ictum habet , ut in hisce : gratidm habeo tibiJ Cf. 
qiiae paidlo ante diximns ad y. 13* Bothiiu de suo : Id peteėsam^ id peršo^ 
ąuarųue^ sine caussa.. 

30. Et ei quem alium, Jta nisi fallor primna Camerar. e sois Cddd. edi- 
dit. Antea edebator: Et ąuemaUum, omisso o, atqne.ita ezhibent Cod. %ni% 
6u. Qterq., omnes apnd Bossch. (praeter Voss. B.) omnea Aycllinii. l^den^ 
tur tamen m tueri Cam. et Langg. ląuare nihil mutayerim, etn in prompCn 
erat acribere; Et quemquc alium, 

33* Faeile memoria memini tamen. In pleri8qiie Codd. et yett Edd. ai- 

tima y. tamen Tyndaro tribnitur, et yel seąuenti yenni anneetitar, yei in 

hoc yearsil notam Ty, ante se habet. Unus Voss. A. apud Bosscham a prima 

roann yindicat Phiiocrata, nt yulgo* Fraudi fuit librarSs, auod non intellige* 

rent, tamen in fine sententiae qaid sibi yellet, id quod Piauto perqnam est 

famiJiare. A]iqttotie0 etiam bis ponitur in eadem sentenda, yelud Mil. IIT, 

2, 51. Tenendum yero, nbicunqae eam sedem obdnet tamen ^ yorba ita esse 

or^nata, ut yerbum, ad quod yi ana spectat tamen y pronme antecedat, nin 

ubi ad totun^ enunciatum dnis yia est referenda. Cf. quae notayi ad h. L 

in maiori Ed. Istiie non praeeipiae Cod. Sur. cum aliis qidbusdam. Tum 

Codd. Langg. cocrupte: facili memoria meminit a me mm, ubi i a me non 

CK. nude diranpta yoce idtima ortą sunt. £dem Codd. personae Tgnd, notam 

plane non exhibent. 

34. Nam gmdemy ut yulgo, Codd. et Bdd. omnes prąeter Lam.'qai eąmr- 
dem scripait, quod yenim iudico. Neque enim alibi fiicile legitur nam ^ut- 
dem, nulio interposito yocabulo, ad qaod spectet qwidem^ neque ita ^ci 
posse eziatimo. Cėterura Cod. 8ur. nisi qui c. h. ex non inteliecto compen- 
oio y. jttod. Prodiye erat scribere nin gvia^ quod tamen h. L non neces- 
Bttrium. 

85. BSihi eum hoe e. Sic yulgata, quae yera est Bothins ex Argentorat 
ai. 1514. otiiB hoe miki c, q«eiDadmodnm etiam Ed. Farm. . Non recte , quia 



ai M. A. PLAUTI 

De huiot ffid. Pk. Qiiae aanitt, m^n merą est nonfrier. 

Tyn. Ut evuB redimat, ^ remittat Bditnini hac ambonim Ti< 

l4L M^aunero. He. At anam primum, istuč in rem «triqii« est 

PL N6n tanm ta m^igis Videre, anam iUe suiim gnatiim cnpit 
fle. M^ oMę siais ąnoląue est caras. Pk. Niimąiod alud vis 

patri 40 

Niindari? Tyn* Me hfc Talere, et tdte andacter dicito, 
Tyndare, intcr ods fuisseingčiiio haud discordabili, 
N^oe te aMmneraisse culpanų ii6que me advonatiim tibi, 
B6ieque hero gessisse morem in t^tis aenmmfs tamen* 
N^oe me unąnarn d^enusse t^ neąue factis, nėque fid^ 45 

Bebus in dublis, egems. Haičc pater qaand<S sciet, 
Tyndare, ut foeris animatas ėrga suum gnatum itąoe se^ 
NiSttqaam erit tam aTiras, qain te gr&tiis mittdt manu. 



anJU e oonsnetiidiiM Lalim sennoiuA anteponendmn. Mibi c. ft« eonvemit 
Cod. Sor* atąue ita tz«s apod BomgIi. et duo apud AvelL Cum aoa ci»- 

■MCSts 

37. Fteeai accnsatiTus adverbti loco positus, vt magnam parUm aliae 
fonUet Cormiilae, ad Graeci senDonis ezempiuoi, ubi ts6i.o(, tovpavvi^^ xę6- 
irov, et quae tont reliqaa innumera, sine praepositione dicnntur, ipsa acco&a- 
trn notione illam compensante* CC Cic £p. I, 9, 1. JVoftram oicem ip*t 
tillitf «ete. . Liv. XXXIV, 23* iV« i»»c«» wairam irascaris. Cf« infira Car 
ptiv. m,3, 11. 

38. Valgo t M quam pn'mtiai poteris i$tue ta rem, Cod. Sor. : At quam 
primum poUriš i§tu0 tu re «. e. imuriifiie. Gu. membr.: At quam pnrnum 
potuero iįtue ntriąne est m. Gu. chart. qiDi vulgata fadt. Atqtte ita etiam 
ooinet Apud BoBsch. (nisi quod duo- vtiąue pro utruĮue') et Langg. Puteris 
oiiuttit E4. Parm. Lambinus statuit, yulgatum iliad istuc ortam esse ex m&^« 
repetita nltinia syllaba v. poteris et particula tam, unde rescribit: Qiioiii 
primum poteris^ tam in rem cet. provocans ad notiMimain Plautoque consue- 
tara dicendi formnlam : qtiam primum — tam masime, Sed non aocomnio- 
datiim ۥǥ |>oterJ8, docet responsioPhiiocratis, qaiHegionis senBonem de 
patre accipit. Quod aentientea Bosscha et Bothiiu poterit dėderuat, quo' 
tamen recepto, concidit Lambiuiaoa ooniectura tam, qaia ex itiam ortum 
eise istuo noa est probabile. Rectissime mihi vocem poteris oięinMie iriden- 
tor Edd. Pana. qttod interfiretanientufli ease tria argumentą evinconts pri- 
mom quod oratio brevior invitabat interpolationem, tum quod hiatas in Toce 
primum videbatur additamentum postulare, quae rea muitas apud Plautum 
uiteipolationes peperit, deniqae quod neque poteris neque potuero, qttae sunt 
Codd. lectionea, satis est accommodatura. 

39. Pro y. cupit Codd. Langg. destderat ex interpretamente. 

40. (^ique scripai e Cod. Sur. 

42.. inter nos fuisse omiaso subiecti casu. Sic amare inter $e saepe apud 
Plaut et Terent. Cf. infra v. 60 h. sc. '^ ^ 

43. ^dvorsatum dedi e Cod. Sur. Adoersatum mihi Codd. Langg. 

44. De v. ittmen in fine sententiae posito cf. qaae supra ad v. 33. h sc. 
diximu8: , 

48. Vulgo: gratiNi emtttat moau. Cod. Sur.: groCis emittai monv; atqtte 
ita quattuor apudBosschamy Mcnac, ItemfereGu. membr.: gratie emictat m. 



CAPTIVL ŠI 



!lt mea opera, d hiac rebito,. fl&ciani ut £Kiat 

^ėm tua opera et cdmitate et virtute et sapičiitia 50 

*^cisti, vt.redire Mceat 6d parentis d^uo, 

^uom j»pud hune confessos es et g^niis et divitias meąs; 

iu6 pacto emisisti e Tinclis tihim herum tua ftapi^ntia. 

?h. F^d ego ista ut conuii^oras; et te ^n^miiiisse id gratum itt 

milu. 
d^erito tibi ea ^veDenmt d me. Nam niincy PhiloGiates, SS 

Si ego item memorem qiia^ me ergą liiiilta fecistf bene, 
S6x. diem adimat Nam si servus mi ^sses, nihilo tėdui 
ftli 6bsequio8us sėoaper fuistL He. Di yostram*fidem * • f > 
IJ6mmum ingenium' liberale! Ut lacrumas excutiunt mihi 
Vldeas corde amdre inter se, qudntis istic laudibus 6Q 

Siium lierum servos coUaudavit Ph. P61 istic me haild centriniam 



Gu. chart. : gratis emUtatur m., sed corr'. emittat Sed grotus ęmittut m^ 

ut vulgo, Yoss, A. norem apud Aveli, -ąuod haud dubie ortum^ ex t. gratiisp 

ąueiaadinoduin praestat Lanc I. apud Aveli. Qaum semel gratiU in graiu9 

esset corniptum, conseąueiu erat,ut scriberent emittat j ad versam fuldan- 

dum. Gratiiė semper scribenduin et pronuncianduni esse apud ScemcoSy 

tribuB syllabiB, Bentleins docuit ad Tereni. Ad. IV, 7, 26. Manu emiįUre 

videntar milu Romani antiquita8 dixlsae , anae nativa est hoiua fonnulae rar* 

tio ; sed aaae iam apud Plautum invenitur tormula mauti mittere , qua poste- 

riores pro soleuni usi sunt. SaHem Meaaečhm. Y, 7^ 34. ubi hodie va^o 

legitur: Krgo edepol, sirecte faciasy here, me mittas manu^ ex eptious libria 

scribondum ešt me emUtas manu, fla^tafite metrp, ut me nen lique8eat. 

49. Rebito primuš edidisse videtur Camerar. Codd. pleriqu^ rediho, La4< 
A. redite ; atque ita etiam qtt]nque apud Aveli. Cf. supra v. 20. h. sc. ^ 

51^ Redire denuo, Abundanda familiaria senDonis propria. Graeci aimir 
liter nakiv ai^ aipoįįov av ndUv ųnttv^ divUvau CL Terent. Hecyr. proL 
II, 30. re/ero denvo. PareutiB Cod. Sur. 
52. iįuom e C!od« Sur. idqtte non ooalesdt. 

63. Lambinus tenere evemisti, reaitentibus Ubris oiDiubus. Fciieiiits 
Sur. cum aliis. Quo emiuti ex vincuU» Gu. membr. Idem Lambinus malo" 
bat: Qtto /acto, quodrect&refutavit Bosscha. 
5S, Me ergą non coaJescunt. 

57. Si eervua mi esaeš scripsi cum Bossdia pro vulgato ; s. s. ffi^as etset. 
Bothius dedit: m servus meus sis, quod terapornm- oooseoutio refotat. Ortus 
error ez malė inteUecto eompendio m. . - ^ 

58. Ita omnes omnino Codd. cum vulgata, qna tamen lectione adaiissa uno 
pėde mancus est versus. Itaque Cam. elLarab. dederunt: Obseąuhsus wuhi 
semper fuisti. Bethiua et Bosscha reeepenmt: Obsefuioaus mihi fukti sem^ 
per* .<Ubique positio pronominis personalia displicet et est adversiis legea 
Latini sormonis. Qvapropter tutius eristimavi", lacunam in fine versns sta- 
taere, quo geuere corruptioais saepe laboraut Codd. Plautini, velad Gn. 
nembr. m versu prozime superiori v. S€eiu9 omittit. Puto autem v, ofrsecr^ 
vel tale quid omissum esse. 

€0. Amare inter se, Cic. ad Att. VĮ, 1, 9. CSserones pueri asaOKt hUer 
ses . Cf. notata supra ad v. 42. 

61. Vv. «ii»m kerum vulgo superiori versni anneetuntiff, ubi inficstisBime 
iambum finiunt. Accedit, quoQ in hoc verau quae vulgo leguutor verbai 



VL A. PLAUTI 

P^fftem kadat, anam fpse meritast, dt laadetnr laiidibiu. 

He. 'Ergo qaom optomė fcditi, ndnc adest occ^io 

B^efiEicta ciiinal4re, ut ergą hune lem geras fid^ter. 

PA. M^8 non flBictum p6ssiim veile, qiiam opera ezperiar ^ėnetjpn; 65 

'Id at sdas, lov^ sopremiim t^tent leudo, H^gio, 

Me infidelem n<Sn futanun PhflocratL He, Probut ės' homo. 

Ph, N^c me secuB unąuam d factunim ąuicąiianiy ąuarn mem^t mihL 

Tyn. Istaec te dieta ^xperm ėt opera et iacth volo, 

'£t qao minus dixiy quam volui dė te, animnm advortds volo, TO 

'Atąue horunc verb<Srum causa civeto mi iratds fuas. 

Sč<C te qnaeso^ cdgitato, hinc mea fide mitti domum 



uUe pol haud me, perverse coUocata sont pr<^terea qiiod poZ brevem ef&dt 
syUabain. Codd. onmei exfaibent : t'ol isiic me haud rectiMime. Tom in so- 
periori verso Codd. optimi qiriqoe pro ▼. lavdibuM exhibent 2a«daWt, mide 
ocMuicere licet, toc. mud in fine versiu coMocatnm fuiMe. Igitnr pntabaia, 
in v. 60. Tocolam Utie eicidiBse, quod eo faciliaB fieri potnit, qnum praece- 
da€ iįwnUi$. Locom antem ita distinn, ut v. ^fiHmttt intelUgator cansnam 
aapeiioribus tubiongere idemoue ferą ease qaod nam tantiM, 

64. Benrfueta cumtilaf e. Infinitivas sine nota casua, nt Cic. Acad. II, 6. 
Batio diBpvtare pro eo qaod est ratio ditputandi. Materia dUen pro eo 
qaod esi materia dicendi, Cnm his tamen esemplis cave confiuidaB talia, 
velttti Cic. Oflic. 1, 12, 3. Qvid ad hanc manntetudinem addi poteit<, eum 
įukum beUii geras, tam molU nomine appellariy ubi infinitivaBpro aubiecto 
est. Contraria ratio locum habere videtur apud C^c. de Nat. Deor. II, 67. 
Mala eef et impia eonsuetudo contra Deos ditputandiy ubi ezi^ectasses dis- 
putare; ted verba ita atmenda: C&nsveiudo eontra Dw$ dUputandi mala 
eit et impia, Similiter Offic. III, 2. Si dišeendi lahw ett poCtus qvam 
voZupf ne, quod ita accipi debet, tanqaam acriptam ait : ai diacendi labor, labor 
eit potiua, quam volnptaa, vel si in discendo labor ineat potiaa q. v. 

66. Codd. plenimqne testem lio, Hegio. Unua Ga. membr. versom sic 
csbibeti Id ut eciae d e ieuem summum tettem landei hegio, Summum 
etiam Gu. chart Laudo Vat II. in rasora, et Ambr. I. a m. altera praestat. 
Locus antem citatur a Nonio pag. S35. s. v. laudare , ubi laudo diseoie legt- 
tnr. Hiatus est in voce laudo ante nomęn proprinm. 

69. Ita piane Cod. Sur. Vulgata Istaec dieta U — operie fern neqiut. 
fSxperiri te Bd. Pana. esperiri me Gu. chart. Leid. C. opera omnea Codd» 
ataue Bdd. vett. usqae ad Cam. qui versus fuldendi causaa de suo dediaae 
videtur operis^ quod h. 1. mbiti. Opera et faetia ita differunt, ut opera si- 
gnificet virinm contuitionem aniBdąne adverdonem, fkcto autem nugula 
opera, quaead rem iuvandam<8ubeuntur. Hiatus est m voee esperiri legi- 
timus, 

70. Vnlgo: Et mio minus. Sed recte Cod. Sur. Gu. uterque, Lrid. A. pl<»^ 
i4cĮue Paiatt. Ed. Pr. Et quod minue. JSd. Parm. Et minue cuūdj quod me- 
tri se gratia transpoauisse dicont Editores. Arctissime ooniuagenda sunt 
minue auam volui. 

71. Horunc scripsi com vulgata pro eo quod est in Codd. Aomm, qoia 
ictu notator ultiroa. Tum caveto vulgatum, quod omnes Codd. et Edd. tuen- 
tur, retmui, disyllabum acdpiens, ut saepe caee monosyliabum est. Cave tu 
Botluos et Bosscba. Catfeo uaus Gu. aunabr. 



t t 



CAPTlVt 3ft 

f 

«t'meani ^sse vilam hic pr6 te pofttąm {nlĮg^pod, 
: tu ni^ igopies, ąuoin cxteinplo mea i conspectu ąbsc^s^erb^ 
iom me servpm. m ^^rvitute prd tu bic relfąueris; ... 7& 

KĮue te pro libero esse diica^ pignus deseras: « . , ^^ 

ique des operam, pro me ut huius reducem facias fOium. 
fto te hinc minis Tiginti a^tfimatum, mittier. , - . . 
^ fidielę si& fideli^, cdve fidem fliucam geras. 
mi pater, scio, faciet, quae illuin facere oportet, 6miiia. 80 

'xvak tjbi ia perpetuĮim amicum me, at^jjue ^unc iaveuMA! 1|IV^« 
^€c per dexteram tuam^ te dextera retin^ns manu, 
'bsecro, infideliov milu ne faasy quam ego ^ilm tiJb,Į: 
u hoc age*, tu mfiii iHinc henis es, tii patronus^ tu pater; 



73. Pignori cuni vulgata 8c4psi, liceit putegL anUqu« fipi'ęrį apad PIaa-* 
\m esse scribenduin, ut temptri. Codd. et £dd..omne8 picn,ori,' 

74. Qu6fn e Godi Sur. vulgo 9Um, 

75. Quom "^ $ev9om e €o^. Sor. 0arip«t, vb! Mraon* T«iaf< 4er«Uqueriš' 
cripsit ad yitandum hiiiluii Canrarar.. do auro,.||uein secutoa. cal LirthtMift ' 
>odd. et priorės Edd. omneą relicųerię- T^ooą l^«£»dt^. 

76. Dncas om. Cod. Sqr. plurimique aBi, iidem^ue in fine ha1i>ent detideraSį^ 
ro de»eras» Sed Edd. ' Princ. Parm. , In quibus deest pariter ducas, exhi- 
»ent dęseras,- Pticov — 4ė$era» Camerar. 

77. Aį^e dea operam malė Codd. Sar,. Gu. litera., tres apud Boascham, 
tumaue apud ATelL SediNęg^ą 4* o. .VliM«vĄ..l4cla. A. plurimi apud Aveli. 
fid. Camerar. Lamb. et aecutae, id quod sensus postulat. 

78. Scio Cod. iSur. ; alii ScitOk' Fiį^i ultimam non elidit. Cf. Herm. 
doctr. metr.pa& 38. jieętumatum e Cod* Sur. ubi e$tumatuvą> 

79. Fac jldele sis fldeUs. Vulgo: fac fideUs sis fideUy ąuibus verbiaidem 

diceretur, qaod pauHapost: Ohsecf^ infideUor mihs ne fuds, quant ego šum 

Ubi, Cod. Sur. cum vulgata conaentit , iteinqtt6 Bosachae omnea. Ced. Gu. 

meiitbr. fąe fidele fi4eU^ &^Uje ita mua R^ua ąpu4. Aveli. Gu. cl^furt. fac 

fidelia fics fidelL Nonius tamen pag. 512. bunc locuiu ciUt. bU 'verbit) 

F id ele p.r 9 fi4el.it er» Plautus Captivąs; Fac Jidela^' cape 

fidcm įluMum geras i uĮh verba sur jM9U8^ escidissę credibiiD. ^t Ath 

que ita Scioppius £^ h. 1. e Nonio refert, et acripsi olim, v]deoque ianųetiaią 

Bosscbam sįc dedisse. Fkiele ptJaeUep pro adverbit, noa e3t dublufo, qQaii- 

miam locnm alium a^erre uon posauuv. SiJiuHter tameo proeiive. I|igit«r apud 

Clc. TuBc dupp. ly, 18. Įnci^atąquę semel procUve fabįMtm* pro pro€l»* 

vlter. Adde Lucret. II, 454. Et procursus iteta proclive volubilis exsUU^ 

Eodem.modo suhUme pro adverbio est, . «^. 8ii6{tfBe volane .\kįiį Miį^.Xy€6i, 

Seaeca. lyied. 1026* Ceteruiu uaitatissima est Plauto- biuvamodl <lioead| figu^ 

ra» ut est fidele fidelis. Sic eoin tm|iiulefiter impudem Rud# IV, 3) 38^ 

iuięue intuniia Epid. IV, 1, U.misi^e miser Ciatęll. IV, 2»2;^ Paeud. \ U 

lU 9cite scitus Caa. ^I» 1^ 8. et iunamera ^ geuua alia. 

80. A^ttiic jcio pater, Ita Cod. Sur. Nunc pro Nam plurea aliL |iom 

81. Inęentum, iuveni. Eecte Lambious : para tibi Begioiieni« iaio paratmą 
' et quaesituiD, si fidem senraveris. Cf. etiaia Bosscba a^ b* k lo prlonbuą 

vulgo VU perpęiuum tibi^ ąuem ordiuen e Codd. Sur. (Gru. utro^ £id. Pr. 
emeadayi., » 

84. Cjodd. plerique tu mJU herus nunc ee cum JSdd. vėtt. et vu}||[fl^ *^ 
recte iani Caaierar. eo orcCuie, quo dediiuus. Tu non oooles^t* 



• ' 



> 



M BL A. PLAUTI 

TAh comnieiMlo *sp^ q>esque me&s. PA. Mandavistf sulis. S: 

SttAm' habet, mandita quae suDt, iBkta si referd? Tiyn. Sa:fis. 
M. 'Et tua, et tna hiic ornatos i^emam ex sentdntia. 
Niimąnid alind? Tyn. 'Ut qaam pdfiium p6ssis, redeas. PA. VLh 

monet 
He. S^aere me, vidticmn ut dem i. trapezitd tibi; 
E4dem opera a Praetore sumain syngrapbimu Tyn. Qaeiii syngnr 

phumt 90 

fle. Otiem hfc ferat seciim Ad legioneniy htnc (re huic ut fice4t do- 

mum. 
Ta <iitio abL 7yn. Bene ^mbulato. Ph. Bėie Tale. fle. Ed^K>l 

r^ meam 
CMnstabilivi, qaoni fllos emi d^ praeda a quaest6ribiu. 
'Expedivi ex s^ritute fiKum, si dis placet, 

'At etiam dabitdyi bos bomines ^erem, an non emer^niy din. 96 
S^rvate istiin,.8iUtisy intiiSy s^rvi, ne qaoqato pedem 
'Efferat sine cdstodela. lam ego apparebd ėam^ 
'Ad fratrem mod<S captivos ^ioš iniris<$ meos. 
Eidem percont^bor, ecquis adulescentem noverit 
S^^aere tu, te ut imitiam, ei rei primum praevorti yolo. 100 

ACTŪB IIL SCBKA L 
Ba«ABtLU8« 

Hlser bomo est, qui fpsi quod edit qua^rity et id a^e invemt. 
S^d ille est misericSry qui et a^gre qua^rit, et nibil invenit 

87. Ei iutt ad Hegionem, ei fiitt ad l^darum. Altemm et ttta deest in 
Cod. 9ur. plurimisaue aliis.' 

89. Vulgo : Kt dem Atnc. Sed. hino ignorant Codd. omnet et Bd. Pr* 
P)ro eo nufie inserit Ed. Pamu hinc pxM&tu addidit Camerar. Non est opos ; 
dem non Uąueseit. 

90. SumoB Codd. Sur. Gu. nterq. dno aptid Bosschain. E correodone. 

98. Qtiom e Cod. Sar. iUum pro illos Cod. Sor. Gn. uterqne, trea anad 
. Boascham, tres apud Aveli. At emerat Qtrumque simul eo oonoitio, ut uoe- 

raret' filiam. 

97. Omnes Codd. cnm Tul|;ata : Ęffėrat nne custode* Ego appar^ domi, 
▼ena manco. Ed. Parm. : E, $. custode, At ego mox a, d, lam interposmt 
Camerar. Valde probabiie est, quod ooniecit Bothius : evątodcia, lam eff 
0. A Idem y. euštodėla restituendum est bis locis apud Plautam : Rud. iS, 
3, 34. Mere. II, 1, 9. Ideraąue tipud Apuleium, Plauti imitatorėm, saepias 
kįgitur. 

99. Eadem id est eadem oio, šimuly adverbium loci, formatam « ut mm, 
koc, illac cet. Disyllabam est h\ 1, Percoiita6or Cod. Ga. i&embr. perctm- 
etdbor Codd. Snr* Gu. ohart. alii. 

1. qui M fuod edii. Vnigo : oiii' ipte eihi q. e. cdnsenti^itfbus plerisqiie 
Codd. et Bdd. rett. ^ Sed Codd. Laneg. Gu. membr. Helm. Leid, B. recte 
delent siIh ^uod pro interpretamento videtar ascriptum fuisse. Jgitur ipai cum 
Botiiio rescnbenaum fint* Qtit non oliditur. 



1 

J 



CAPTiyi S5 

fHe nrišeirinius ėsty qūi, ąoom es8.e cnptty id qiiod edit t6n tttbet 

Cam, lii^rde, ego huic. die(» si liceati <$culo8 effodi^ fibem, 

[ta maUgnitite oneraTit <Smnis mortal^ rnihi. 5 

SIeque ieiimiiSsioreni, n^ magią ecfertum iame 

Fidiy Aec qubi minus procedat, quf€quid facere oco^erit 

Ita venter «guttdrqae resident ^surialos fd^rias. 

Uicet parasfticae arti mirmnam .id malim crucem ! \ 

Ita iuventus i^ ridiculos inopm ab ae segregat 10 

SŪni morantiir iėm Laconas dni nibselU viros, 

Plagipatidas, qiifbiis snnt verba s(nę peno et peciinią. 

Eos reqi]iranty qufy lubenter qaom ^dertnty reddant domi 

Ipsi opsonant, quač parasitonim dnte erat provincia. . 

Ipsi de for<S tam aperto capite ad lenon^s eont, . i5 

Qaain in tribu ap^o capite sdntes condemnant reos, 

Neque ridiculos i4m terunci fdciunt sese omues amant. 

Namque ut dudum hinc dbii, accessi ad ddolescentes in foro. 



8. Quom dedi e God. Sar. Tom scripm id qu€id pro Tulgato qwd ; id eidaų 
qaod it scripttim legebator, a siraUi tenmnatione vocis pmecedctatis abMV- 
ptiun, ad metrum neceaaarium est, 

5. Omnit dedi e God. Sar. 

6. K cferium dedi e Codd. Vatt. 1. et 8. Sdoppiui adnotavit ttfertur. 
Cod. Sar. effraetum^ ut nrald afii, quod ortam e scriptjara garėtum, qnae 
haud scio an vera sit. 

7. Quoi Cod. Snr, inu]tiqoe alil, Vulgo ^tu, qaod defendit Scjoppiuf, in 
fine yenuB^oecepęriš scribeps. 

8. Vulgo : Itacue , adveršua metrum et sententiam. Conscntiunt vnlgatae 
omnea Codd. atgue Ėdd.' vett. praeter Parm. )unt. Aid. quae Ha recte exld- 
bent, utl iam Bothius et BoMcba rescripsenint. Apponte eomparat BiMiidia 
haec : Itd maUgnitate ; Ita vehtet^ Itė itfvenituš , qua^ pfonme leguntur. 
Notissima eist na explicatiya vocul^e Ha, qUara non haoet itaqnė, 

9. Licet in plerisąue Codd, pro llicet, Maxumam scripti e Cod. Air«> 
Tum m deest m plerisąue: 

10< lupenta Cod. 6u. membr. Tnih Tulgb inopešgne, mod in ^6risqiie 
Codd. ei Edd. yett. Soli Codd. Langg. inopek, quod iam JL Gnl; Qufteftt. 
ki Capt. C Iir, pag. 78. e membranis r^stitui iusserat. 

II. SubselU recte Cod. Gu. membr. Vulgo •afoettn. 

13. Luhenter et quom e 'Cod.' Star. 

16. Vulgo: Qiuim tii tribu aperto eopite ąoaieii, Hlatum Bothius transpo- 
sitione sanandum existima^ scjnpat: šonHš aperto eirpite, Vnlgatam refe- 
runt omnes Codd. et Bdd. yett, nirf qaod Leid. B. apud Bteadiadi Jib tribtk 
mun; et Bd. Parm. Ąaam m tribuhiu. Utramque ab iis, qai renrui ab 
matu to^rent. Cod. Sur. Quam m trthu o perto e, contra mentėm poetae. 
Vis sententiae respuit ordiiiem a 'Bothio prkeoptatom, et UaMlB ftuale aą 
taebitur. Dousea et Boaącha: Įn trifm cuctm. 

17. Terunci Codd. Sur. Gu. utėrque. Vnlg6 ieruneiu 

18. Vulgo: Nam ut dudum kiae abU; a^Įue ita Codd. et yttt Kdd, 
omnes. Bothius gbivij cniod nego Latjnum esse. Recte Bosscham dedisse 
enstimo : Namque — dmi. Incredibilė est memoratu, quam saepe in Codd. 
Plautinis falšo vd a^ectum rel detractam ^e^ cuiua rei exempla persaepa 



BL A. PLAUTI 

ISflvete; iiiqpiajti ; <2«o imas wtA tiA prundSamf «tqriė ilK tacent. 

Qaf8 ait: n6b? ant ąnfs profitetur, (n^naitif ^[riasi tnaU siietlt, 

Neque me ndent. 'Ubi coenamnit, jnąn^on? atąttte Uli ibocMint. 

Dko uniim ridfculiim dichun čė didis mtltorib^ 

Qufs solebam tn^struales ^pidas ^nte adipfscier; 

Nčmo ridet scfvi exteiiiplo l^i^ de compactd gteįi. 

N^ canem ąuidem jfrritatam rdhAt Ąmttpmm imit^rief ; 25 

Saltem, si non arriderent, d^es 1it:restringareiit 

'Abeo ab illis, p6stquam vided lot sic ludtfidbt^. 

P^rgo ad aliosy v^nio ad alicrs, defnde ad alios $ iltia t<f!i. 

'Omnes compactu rem ag;utit, qaasi (n Velabro ole&riL - ' 

NuDc redeo inde, qu(Smam nre tbi ^čeo IndiOdnier. ' 30 

'Item alii Parasfti fmstra ob^mbtilabaoft ki foro. 

Niinc barbarica l^ge tertnm est itis meum omne p^rseąni; * 

Qu{ coDcilium ihiere, qūo nos ricta et vita prijhibeant; 

H/s diem dicam, frrogabo miiltafii, nt miM coen^s '^decem 

Meo arbitratu dent, ąuom carą ann^na sit Sic ^ero. 35 

Niino tbo.ad portum bfnc. Est illic mi i^na spės coenštica; 

Si ėtL decoUbity redibv huc dd.sefleniy ad coeaain asperank 



iii,lia€ ipsa fabula.. laveonintv. Cf. si^r* Ąct. IT, JSc. I, v. 41. uW pariter 
jSamguą pro vulgato Nam scntiieiMliun esse vidupys, jiduleiceniet dedi 
e Cod. Sur. 

19. Alterpm inęumm recte abest aCod^ Gu. nembr. ' Vulgo: hm, m- 
guam, ad pr. De part. 0^9116 cf. ad v. 21. 

; 50. Vulgip: Qiffs fut?.hoe. Cpdd, plcrique: Cuia agit hoc, ffoe iotelH- 
gendum esse« <itic iam Gal. vid^. fcf. Qttae8tt. C. III, pag, 77- 

tX. Inąuam non coalesdt. Jtaue. Ci, quae m ijiaiori JEd» notavi ad Ca- 
ptiv. 11^ ^ J05, Adde Schutz. doptr. p,ąri. 135. Ivm nott, ad Rbetor. ad 
Herenn. IV^ 29. . Virg. Gcorg. I, 20$, 

.. $». Valga: Quibųg aolebam,^ Sėd Codd. taagjf.i Qiii •ple&aiiH.l. «. miii 
•., guod dedi. Memorabile esi, ėtiam Ed. Farm. cxhibere ąui solebam; 

«^f^ ''^? *^J'o**w e««^ ęolekąm ejt 4iodi est manife^tiim. . 

30. qumuąm,n^ ibi. Recte ita vulįata,^ Jlcpt plerfqae CoįlC Ouom me 
yel ctim me Gu. chart cum tee liW, Leid,.B. ^imc rcfTco Me kdė enm 
vwd. Unus Voss. A. .afcque, .ut vid^tur. plurimi ^^ud Aveli, ąvoniam. 8dop- 
pius ascnpnt me 161 tie w. ąuod haud dubk ^da est'coaiectura, JMe non 
€0al«ĮOt. . ,. ,,M ... 

^.^Į)6 le^ 5arfr«irtca ajeas kostiam, oui docte aatis ėt fecto de hoc 

m^iVIsi!*''**^ •chptiope scMastica cgit Ct qaae ad b. 1. notavi lo 

ii' n^^ w«fc*imi. At Codį omiutBmidiam, įuod scripsi, 
T "ŽP-il"*''?'.^^ ?^?^- ^f«:««»>twnim;e»t aiou^tarium. Terent. Adclph. 

37. Vul«o dccoiU6it,pcaainii.. jSfonireco'Uore, sed rfecorara *pc# dld- 
tur, J. e. quąai per coium tratumitU Sic Plaut Cas. H, 4. 28. « son 
ūutem rfecoUie. Ut aoat^atea: die Hoflhung irt' durohgįfalLv daa Lom 



CAPTIVI. tt 

t • 

f 

Actus m, ScbhaIL "^ ,. ' 

Hb«io. 
COmtioim.) 

Quid ^t sudviuSy 
Qii^ beae rem g^rere bono pdblico^ 
Sfcttt ego fėci beri, 
Qaoiii emi liosce homin^s. Ubi ^ufs^ae Yid^t, 

Eiiiit obviam gratul^turąue eam rem. 5 

'Ita jne misenim r^titando, ^ 

Retinendoąne, 
L&ssum leddid^nint 
yix € gratiddndo mis^r iam emin^bara. 

Tdndem abii ad praėtdrem. 10 

'Ibi vix rėąuievf, rogo 
Syngrapbiim, datur mi; illico 
Do TyiHkffo; iile abi/l domam. Inde iUico praev6rtor 



ist darchgefidlen. Eodem modo didtar pereolare, Codd. qiddem omnet et 
Tett. Edd. h. L deco Habite led Tide Gronov. ad hune locum. - 

*) Haec scena est altenim Canticmn in hac fabvhu Redit He^o laetoa 
re bene ac prospere, ut opinator, tranMcta^ secora addnoens captiYum Ari- 
vtophontem, qui Philocrateni, sodalem in Alide ąuondam sunm, videre ca- 
pit. Senex loculari narratione exp<Miit, qiioBiodo a dvibus salutantibus et 
congratolantibua reteotos et delassatas fuent, ntąue irix potuerit ex ipfata* 
lando endnere. Id ipsum multa gestaum imitatione niohaqne et locosa 
actione pronnndatnm fnliiie credlbile eit; idąne argamentom saRationia fiiit. 

1. Varius primuš est dodunios, 

2. Seąnitur creticos trimeter, ^aemadniodnm svpra II, 1, 11. Nam frene « 
et bono pro monosyllabis sont. 

3. Creticos dimeter; ego enim est dnaram br«:Tiam. 

4. Anapaesticos dimeter, Ąuom scripn e Cod.Sar. Fideut Codd. prae-> 
ter Gu. chart. qtd videU 

$. Bacchiacns tetrameter. 

6. Seqiiantor numeri trochaid, qai hac dannila: Utsum r4ddiditwti, sy> 
stema primom oondudmit. 

7. ReHtlendoque omnes omnino Codd. atqiie ESdd. — Herm. HeCtnescfo. 

9. Bacdiiacos tetrameter.' Vnlgo: €» grai. Sed plerique Codd. e graši^- 
ifntdo. Pro yt. mišer iam Gu. membr. nusemm. 

10. Trochad tres transitnm fadentcs ad glycpneoa, 

11. Dao giyconel. Ut bacchiacom vedderet namemm Henn^ scripnt: 
foąo — Miki 9j/ngrapk^nn, lllud miki Codd. non agnoscmit Tam datur 
Wmam brevem habet, etiaun 8eq. consoiia. 

13. Varsas est comicus quadratiis , siTe iambkua tethuneter catalecdcos. 

Tiem etiam septenariom vocant. Vulgo: Dedi Tįfndaro.; sed Codd. omnea 
e Tyndato, quare retite sine dnbio scripnt Herm. D o Tynd., id quod iam 
^d. Pana. e Codd. antn]uis se- reoepisse testantur. Bd. Friac. oura no- 
strit Codd. fack. Domu m ūkimam non elidit, quia versus asynartetus est. 
^^' Herm. doctr. metr. pag. l49* Tom vulgo re«ortof. Sed Codd. vel 
Presortor, rd portortor^ yd pmovogtor. Ceterum de sentenUa lod confe- 

Plauti Captiti. 1> 



M. A. FLAUTl ^ 

Domiim, «pčsti^tfiir id' ^ctiub elrt. 
Eo pratinas ad fratrein, mei iibi suiil alii captivi; 15 

Bog6 Philocratem ex Alide, ecquis onuiium hoininem norit. 
Hic ^KcUunat, eiim sibi esse sodalem. Dico eum €sse -apud me. 
Hic ^xtemplo orat obsecratque, eum tH liceat viddre. 
lussi fllico hune exsokier. Inde abii. Nunc tu {s^<][uere 
Me, ut qu6d me oravisti (mpetces, eum hcjinlnem nt convėnias. 20 

ĄcTtis m. Scena Ilt. 
Tyndarva. 
Nimc fflud esi f quom mi fuisse, ąuton ėste, nimio mavolim; 



renda sunt Hermaniu verba ex Elem. doctr. metr. pag. 315* Setinit , ait, 
vtrborvm kio esti post^uatn iUud aotura ent apud praeiorem, gtatim prae- 
vortar domum^ L e. non revtrtor, seš praetbree damuth, ac protinua ad 
fratrem me confero,' Nam pmeveriieRse pmiterire propria uotioiie, docet 
VirgilianuB ille versus Aen. I, 321. yolucremgue fuga praevertitur ttebrum, 
Hoc ut commtmoraret IJegio, postulasse videtur scenae ratio, qttttm fortasse 
senex ab atla parte intfavit, ąuam exterat. 

14. Bacchiačus dlhieter; cfaudtilam facieAs. Tum seąuuntur comid ąua- 
drati, aaibuB catitiibuin MtUr/. 

15. Fost T. firairem migo et in onuiibna Codd. ac vett. Edd. praeter 
PaniieiiAem,.iii0eniiituir yv. iniiė a^',. quae ia^o Acidaliuft Diyt. m CaptiT. 
c. V, pag 95. allėna ab boa loco iča»e vidk. Ba putat Hermi. Elenu 
doetr. iiictr./pag; 315. pdnmm otaiaAi In librt> et in norgine pOsita^ ddinde 
alieno looo m kbrario inserta- esae. Idem Tarba iala infta v. 19i oollocat, 
quod secutva sami TttmHerm^ AlU cūptiviį aed non inteUigitur^ cni jtUoš 
i. e. Etienses potissimum' diceret; non enim habcbtat atios^ msi AHosi C£ 
infra III, 5, 94. ' E^ iiln cmptivis afinc j^ciifRontsm dahot I^ttir terstun 
aftynartetum potiua exifltiinayi ; quod si ita est^ mei non liqite8Cit. 

16. Vulgo : Ecguis omfifttm navtrit. Tundem khi 8ed v. Umdem igao- 
vant Cddd. omniao omnes et:Edd^ Pr. Parin^ ^ovenš* hic ArktepkaiUiiBa ex^ 
clamat Cod. Sur. Nomen AHstophontea pro glosaa aaorijptiifa- babei Cod* 
Gu. membr. Hermannus pro y. iandem interpoamt tam et pto ottnii/m 
seripsit h0inktum. Magis e«t probabite, .^ei v. onmmm maa^ verbnra 
hominem excidisse, quod restitui. 

n. Katinui rul^tuin ordinam eum 8Wi rniei qul e»t in Sotm pto quibas 
Herm. egse eum HbL Tres Godd. apud AveiL' eum esae sibii qvMd fifiikaiae 
praeferendum. 

18. Vuleata eum Codd« Snr. Gu^ membr« cbact« aliis : eam sibi ut Uceat 
vU^re, Henn.- verba transpaeuit : eum mbi vidtre ut Itciot* MiM videba- 
tar sibi snpervaoaneum^ qBapropter ojaiai. 

19' Vulgo: ex8olvi. nunc tu aegneret Verba inde- abii h. 1. oommodiBaime 
Interposita ease ab Hcrmaniio, supra indicavimva; neo eal alius in toto can- 
tico jocua, ad quem ea iint accoaimodata. Tum eum Hami. aoribendum 
erat eveolvier, 

ftd. Hominem ultimam non elidit^ ciu rei meded atudena H^nn. uH manr 
pait. Non eat opus. 

1. Quom dedi e Cod. Sur. quod Gu. membr. quor'htld, B. MavoKm 
scripsi e Laligg. 



CAPTIVI. 49 

NiuK spės, opesy awfli^<p9 9 me s^;r«gą]ftt spemiintąpie ie. 

Hic ille est dies, quom oiilla vitaie bu$«č m^us sperabiKst; 

Neque ^xitium exitio :i^t neąue adeo. -lipes, ąuae bunc nu aspellat 

metum: - 
Nec slibdoUs onend^iU^ milii ^isąnam tetigiutoeutiioi čit nevi. S 

Nec sycophaatiis, nec fucis uUiim fiiaptcJium obviam e«Jt< - 
Neque dėprecati<5 perfidiis mefs, nec malefact/s i^ga est. 
Nec o6nfideutiae iisquai|i hojsipitiii^ e^^ n^c desrorticulum doUsi 
Op^ta qiiae fuere, aperta siint, patent praestfgiae. 

Omn/s palamst res ; *ii^que de hac Te neg6tium est, 10 

Qufa malė ^M^oidam, oppeta]nqae p^dteHEiy heri vk^ iB«ainq|ie» 



2. Ope«, ttt Tolgo, ezhibent Ghi. uterą. aliiąue. Opttąue Cod.Sor« Tuia 
%pemuntque me Gu. chart. cum quibi»dam tuiiB. Malė. Cf. Douza Plaut. 
exp)l. ^, 16., qui oitat firniil loctfin ex HectoriB lytiia, qiieiD Noiąms pag. 
399. servavit. Mehusett virtute iuš^nam 9aep.e virtutem mali Nancišcvn*' 
tur^ itu ,atqM€ aeęuum $e a nuili9 epemit promU, Rcote vnlgaCiLiD tuentar 
Codd. Sor. -^u. nembr. 

3. Diea monosyllabum Quom Cod. Sąr. Tum Oodd. plerigae sperahilh 
€»t uteenifi ( a«l iidem Beq. t. nltionim t, metum oaiktiuit , qaod iikal« sic 
tranatuterunt librarii. * 

4. ^e^iie exkiwn exitio ecf . Ita Bcrft>«n4iika enistknaty] 'de AddaUi con- 
iectura, a Codiee Fontani confirmata. Viiig«: esHUam eviĄio eit, ąnod nl- 
hili. Exitium exiU9 ent ' didtur ot Balta §aluti est , et id gentM «na apad 
Plautvia. T4im guae mihi hune pr^eataiit €odd, cum yuif^ta. Ordo metri 
caussa immutandus erat, nisi forte hune plaae dclendom. 

5. Vulgo : mendaem nMoHe. Ordo versus^ caussa fdit inunataiidas, ouod 
iam Edd/ Pana. feceruat. Tum Codd. p|erique: vatĮuam mimieHum est 
meta, quae dttsdem irefbi in Versibus deinoeps poaitis fastidiosa repetido a 
Plauto profecta esse nequit. Lambinns in Tet. Cod. lo. TilU, 'cpisce|rf Mel- 
densis, invenisse se testatar ttilegtimenfiini, cui aooedit Cod. lieid. A. in 
quo v. mantMim exp<metnm et in margine ascriptiun est tegmwitvm, 

7. Codd. plerigue Negue prccatio. Primuš Camerąr. dedisse TJdetnr iVe- 
qve deprecathj quod undecunąue est, Verum est. 

8. Devorticulum scripsi ė Codd. Sur. Gu. chart. abi ditortietdum, 

9. Praestigiae antepenultimam producit, .ut h. L, apud priscos. Apud se- 
Tiores corripit, veiup Alcim. Ayit. 5, 471 . ^aestigiaemie diu nebuloia 
fraude perąctae. Nec descendit voc. a praestringendoy sed a pracstiiiguen- 
do, qnod est caliginem oifundere otulis, blenden. 

10. lambicus senarius est, qui transituni parat ad trodiaicoa nuneros. 
Vulgo: Omnie teį" palam est, atqoe ita Codd.'«it SidfdL emnea, ai fixcipias 
Pann«, abi: emiiis tm est paiam', Mįį/o Bedttum secntua dedi: OmtĘįa pa- 
lam%t rei, Nisi forte iegendam iet pronunoitoduia Oom^s re$ pildm est, 
qaod mifai valde veriaimUe. 

■ 11. Valgo: keri vieem memmįue^ atqae ita scribendani exiatuDavi, quia 
neoesisitateni. nuliam Tidebam, cur a Codd. onuiium lactiene diacederen. 
Bdd. Pani, heri «tcem met, mn e Codd. Oiim acripseram: keri niceia et 
neam, Boasohas heri vieem, meofii, qiiii tameo mallet aciibcce^ hefi v^ens 
fffeton, ad pestem relataai. Versos est trecbaicva tetrameter sMatalectiAf, 
(Įuem car cataleclicum esse oporteat, non inteUigo* 

■ D4 



4t M. A. PLAUTI 

Pėrdidit me Arffftophostes Idoce, qn Tenit modo intro. 
Ii me noYity it sodalis Pliflocrati et cogn&tas est 

Neqiie i^ Salos servarey ii vok, m^ potest: 
Nec c6pia est; uiti si ^ąuam eorde m&clupor astiitiain. 15 

Quimf malion! qiiid m^chiner? qiiid conuiiiiiisGar? mdzomas 

NagM ui€pti&sqtte incepso.* Haėpeo. 

ACTUB III. SCBNA IV. 
Hb«io, Ttkaabvs,, Aristopbohtbs. 

Qiio ilkim nane homuieiii prdripuisse fords se dkam ex a^bus? 
Tyfi. Enim ^ho niiac ego 6ccidt; eunt ad te h6stes, Tyndare! E^ 

mibi! 



12. OmiiM Godd« «t Bdd. vett iiM|ue ad Ctmerar. : JUc, qui venk moi9 
hUro, Volgos hiCijui intro venU modo, ąnod, ui dixi, primiu dcdisse yid*- 
tnr Camerarius. Huic consentui eo miniui repognandiuD^ qini]ii prabalkite 
sit, etiam hune Terram, ut supenorem, eise acatalediuB. Qiiod n recte 
Ti^ oonseąaens crat, at kieee pro Tulg. kie sodberetiir.' 

13. Apta $nem trocfaaici chvibaii. fiacit trochaicus tetrametcr catalacAoos. 
Omidno baec scena memorabile praestat exempltim aptae numerorom rnuUr 
tlonis et trachaid metri cum ianbioo consociatioiiis , de ąua re adeas Her- 
manniua in Blem. doctr. metr. pag. 162. ubi totam Mementam de coatinoar 
tione nuneri trodiaici apad Romanos legere tironas lubeo, 

14. lambicus senariiis transitun parans ad iambicom tetrametrom acaia- 
iectuffl. VoU Cod. Sar.Gu. uterqae. 

15. NUi n, ut Tttlfo, 6n. uterq. qaattaor apud Bossdu hnagg* iViSn 
Cod. Sur. aJiMiue pana. Afeo post Nisi si a Camerario, ut ytdetor, inter- 
positum, Ignorant iiurta cum Tolgata Codd. omnes et Edd. vett. AfacAiaor 
ultimam ex lege prododt. 

17. Ineepso. oic et metri, et sententiae necessitate scribendum iadicavL 
Vul^o: incipiMo. Sed Codd. Sur. Gu. uterqaef auattaor apud Bossdu plu- 
rimi apud Avdl. incepisse. Voss. A. tres apua Aveli, tncipisse. Langg* 
incipisae. hac reor.* At tfictptMO, si est forma verbi Latina, in yenun pec- 
cat. Incipiase nihili est. biccpiase iniiiutivus non habet qtto referatur, aut 
qui explicetur. Tutissimum et aptissimum yidebatur futurum ezactum in- 
eepso. Forma est eadem, qua dicuntur eapso^ oecepšof siąnifieatao autem 
actionis futurae momentariae. Cf. quae dud in mai. fld. ad Captiv. II, 2, 
64. In Toce Ineepio hiatus legitimus, ciuus eyitandi studium yitio originem 
dedit. -^ ' • - ^ 

2. Vulgo: Nuno enim vero ego oeeidi, Deest ego in Gu. diart., duobos 
apud Bossdi. Tum in fine versus vulgo Ei mtAi absont, miki aotem Tor- 
sui sequenti in yulgata et in omnibus Codd. et vett. Edd. adhaeret. Fa- 
ctum noc loco puto, cuiusmodi multa in omnibus lfl>rb scriptis saepa acd- 
disse videmus, ut tox mtAi, quia spachun non esset, in ren. sequentem 
trdioeretiir. Quod probabilius fit hoc looo, quod in hoc Tersn, propter 
initialem litteram totius scenae-, quae plenimque pieta erat^ spacmm in 
dextra parte absumptum esset, ut sinistrum latus non suffioei^Bt. Et qiiaiB 
▼erba essent dirimenda, litterae TYNDAREIMUHI ita sunt discretaa, ut 
interiectio Ei neglecta perierit. 



CXPTIVI. *l 

Quid loqi]ar? Qmd iiimlabor? tpdd ii«gabo? a«t ^pM &t^«rf 

Res dmnis ih incertiS fitsi €st; <fiiid rėbut confifUun meiif 

UtiBam te Di priiu p^nierait^ ąuani periisti e patrik taa, 5 

Ai^toplioBtesy ^i ės parata re (raparatam ^/Eoiėn. iacis. 

Occisa eat faaec rea, ]»n reperio atinScem mi aliąnam astiftiant 

He. Seąuere. '£q tibi hoiDiaem^ adK) dtąue alloąuere* Tjffi. Qiife homost 

me homuitim miseriorf 
ArS Qaid btac es(, qiiod mėdt te dicam fUgitare oėulos Tyndare? 
Pr6que igBot9 me ^peraari, 4]ii^si me ntmąmni a^Terist 10 

'£quideiii tam mm s^os, anam tn; etfti ^go dona ttbėr fui. 
Tu dsąite a puero s^rvitutem s^rvitisti tii 'Mdei* 
JBTe. '£<depol minime onfror, si te fugitat, ant oculds taot, 
Aiit si te odit, qm istum appelles Tyndanim |>ro Phflocrate. 
Tyn, Hegio hic hoin<i rabiosųs hdbitus est in 'Alide. 15 

Ne tu quod istic fi&buletiir, aiiris immittas tuas. 
Neun fstic hastis (nsectatus ėst domi matrem,^t patrem* 
'£t iUic isti, qui spiitatur, mdrbus interdiim venit.^ 
Profn ta ab istoc pnkul recedas. He. 'UHro irtum a me! Ar. Ain' 

vėrbero 
M^ rabiosum, atque ihsectatum esse h&sA» rneuin memorai patremt 20 



3. Venos est trocHicus tetrameter scatalectns ; fn ^ne valgo additur 
mihi^ qiio4 omaes Codd. et Bdd. vett agnoseont. Tiė» quaa statim ante 
notaTifinis. 

5. Recte Tnlgata cam Codd. plerisąue perderent Nam utinūia perdant 
dicendum, quuili simul indicare vii, spem tibi non^ deesse. Utinam perde- 
rent duo ngnlficare potest, aat: tibi nihil esse qiiod eiusmodi spem faciat; 
aut: hoc olim fieri pdtuisse et velle te factum esse. Utinam peHUdittent 
si ^ds, subnfioificfls: at non credo, hoc tom fieri potoisse, yel: at non 
probabile est, illud tom potoisse acddere. Sin rero dicas: utinam perdir- 
derinty indicas, te nuno factooi id velle, anteąoam afind fotontm acdderit 
rel acddat. Intelli^tor, neque praąsens iieqoe pfrfectnm h. L acoommoda- 
tom esse, 'quaproptel' aot perderęnt .ant perdidhseni dloendom erat. Per- 
duint Cod. Cam. Ptrdiderint Go-chart. Jidd. C. Utromqae falsom, ot 
vidimus* 

8. Vulgo: Um tiki haminem, atgne ita etiam Codd. Sur. Go. ateira. 
Langg. ITimc tibi h. Ldd. A. Sed recte Bu tibi h. Leid. a qttod dedi- 
mus. Hem monstrantis non est 

U. ikrv99 dedi e Cod. Sur. '. ^ ^ . ^ u .* tn ^ 

13. Jm n te Cod. Sur. Leid. A. C. Gu membr. ts se se Go. chart Illad 
adversos metrum, hoc ex errore scriptoris. 

16* Auris scripd e Cod. Sur. 

18. Et UUc istl Codd. omnes praeter Lmd. B., qiu et tūe i$tiį et Gu. 
membr. ubi et Ulic ifUe ^utaiur. Ceterura morbus gi» nutatur est mor- 
bus comitiaHs, quo qai correpti erant, sąnari posse credebantor, quam iis 
iospueretor. CC PHn. Hist. Nat X, 23. et XXyUI, 3. 

20. Eu9 deest ia Codd. LMgg. QvoA ferri posait, qium varsas isU pos- 
ibt cisa -asynartati. 



tt M. A. PLAUTI 

'Et eom waSki flioAam ^iie, ut am me fSpuf šit iiupotfaier? 

He. Nė verere^ miUtos ute mdrbas lioiiiiiiet wėeenk^ 

Qiifbiu iiiflpiitarf Mdati ^vit» atque U pr6fiiit 

Ar. Qaid tu aiiteiD, etiam hvac cr6db? He. QM ego ar^dain hiiict 

iir. Immimni ėste me. 
Tiyn* Viden' tu huac, qiiam iaimico voltu intučtur? conoedl dptor 

mumst 25 

H^gio, fit quod tfl>i ego dixi; g^ctt rabies. c&ve tibL 
He. Cr^didi eue iiMJ^Pum exteiiiplo» ubi te ^ppellayit T^ndamnu 
Tyn, Quiii suum q[>fe int^dum ignorat ndmeii) neąuescit qui fiet 
He. 'At etiam te suiim f odalem esse afbat > Tyn^ Hand vidi magu. 
'£t ąuidern Akoiaeo atque Orettet ^t Lycurgus pditea 30 



21, Yulgo: Et eum morhum mthi e»«e. Meliorem ordinem praestitit 
Cod. Sur. cai accedit Voss. B. Tiim ut deest in Langg. AlliCodd. omnea 
retinent uty qaod neceMariam eat; pendet enim a v. eum, Qut eat adver- 
bium uidefinitum, aUmio modo; ut ęui £w8 arov^ S9t$ diįnov. Sinuūtet 
Asin. III, 1, S. An Ua tu €9 aniinata, ot ąni expen aiatm imperil nes. 
Ba€ch. II, 3, 49. Adetm* me fuine fiingum^ ut qui ilU crederem. 
• 23. Vulgo : Fuit. T^. Aiąue AUU profuit, Codd. noa GonBciatiimt. 
Vulgata a Gnitero e^ Cod. Sur. f uit: atgue kis pr. sine persboarum mn- 
tatione. Atąue ita omnes reiiqui Codd. nisi qaod inter iia^ ei», hii flu- 
ctuant. Scripsi iš i. e. iin ; conBeauena erat, ut fuvit pęnultima prodacta 

Sroferretur. Cf« notata supra ad II, 2^ 12. /« additum ex qaadam abon- 
antia an negligentia fiEuniliaris aermoniB, (įuo omnia qaaiB fieri potest ma- 
lime penpicue eloqtti studebant tam Graect quam Latini. PauUo diversmn, 
aed eodem modo expiicandum genus dicen^ hoc eat : Quae necue iUa UU 
auipguam ūsui eat. Ciat. IV7 2, 23. ubi ąuae Ūla .eat pro w, haec tUo. 
Trin. IV, 4, 16. Quorum eorum unua surpuerit cuirenti cureori tolum. 
De'qtio loco, quemadmodum de Graeca in iua consaetudine, df. Herm. ad 
Soph. Philoct 315. 

24* ^tiam huič crediš i. e. eredime' adeo, num credie adeo? dn kaanst 
ihm aucb nocb glauben? Mratur Aristophontes, quod, quum tam absurdą 
dicat T^ndaruB, fidem tamen iis habeat Hegio, Tu iu>est a quibusdaiD 
Codd. ouod abesse nequit. 

25. Foltu et optumumst scripsi e Cod. Sur, 

26. Heį^io h. L pro disyllabo faabendum. Bothius ego omisit; non addi- 
cunt Codd. 

28. Ipse interdum. Sic vnlgo , recte. Interdum ipse Cod. Sur. Ipse 
deest in Leid. C. Gn. ciiart Solent haec ita stnii pronomina suttm ipse, 
9UO ipse, sui ipse, oet. 

29. Vulgo: aiebat. At disyllabum esse 4ebet. Tum Codd. Sur. Leid. C. 
Gu. chart. Audivi dii magni: Gu.membr. audivi di. Cod4.Langg.VoBS.A 
Leidd. A. B. audivi di magis; qttae omnia yida ex ignoratione formulae 
Aaud yidi magk sunt ortą.. Habet ista formula ironicam negationem, qua 
Simui irridemus. Significat enim proprie: nihil vidi, quod meliori iure sic 
dici possit, vel ut h. 1. neminem vidi, qui magis esset meus sodalis: h. e. 
nemo mmus est, omnium minime is est Cf. Ciccsro pro Sext. Est eram 
i^te populo Romano dedUue? NU vidi magis. Cf. Amphitr. IL 2, 47. 
Mi«ret varr lectt. 17, 16. (10, 13.) Addc Taubm. ad iUum AmpTloilun. 

aO. Et qmdem h, L iromcam vim habet: undfreiiieh^ natūrUch^ ut sit 



; CAPTIVI. M 

'Um o|>eni mfti tuBt sodales^ qiia lite* M* At etnan ^irdfery 
Malė loqi]i mi aod^? noo ego te niSvi? Be. Pol planum id qiii- 

dem eity 
N<5n novisse, qiii istmn appelief TyHdanm pro Phflocnte. 
Ouem videst eiim igiuSras': iUiim iidiiiiiiasy quem r^Aa yides. 
Ar* 'louno iste emn fese^ aity qiii non est, ^sse, et qiii Tero ^t, 

negat. - d5 

TįĮn. Tu ^nim reperto's^ Phldocmtem qiii sil^iereB verir^rbio! 
Ar, P<fl, ego ut rem vide6, toiiiveiita'sy v^ia vanitiidiiie 
Qii£ eonvincas. tM qiiaeso» herde, agedma dspice ad me. T^i. Hem. 

Ąf. DCc modoy 
Te negat Tyodamm iuįt% Tynu Nego i]iqaaiik jir.TiiB* te PUlo- 

ciftein čsse ais? 
35fn.'Aio ego, iQqiiaiiL .Ar. Tiine hmc credis?- JJe. Pliis qiiideiii, 

quam tibi aiit ndhL 40 

Nam ille ^laidęm, qttein hune minoras e2(se» bddie hiuc abiit ^Alidem 



fere idem, quod ettUmirum. Tam pro y. Alamaeo Cod. Sur. ^cinoii*. 
Gu. membr. Aldnouus. Gu. chart. alh'onu^. Alii Alcmeus^ utLangg. Qaare 
BotliHt» scvipait fi!9tfii2«m\<^l)Dfiiaetts ūtque; malė, nam ecfuMietti h« t nihiii; 
Fontem emris, monstrant Codd. Langg. ubi teste Scioppio post y. AktnHiš 
deest atque^ quod per oompeadimB scriptum ^liabam ut progeoait. fid. Tr, 
Alcinoun. Farm. A^mmeun, Cam. Aląnaeo, 

32. Valgo : Malė mihi hguu Sed meliori> oidine Cod. Sar. Bd. Pn 
maie lofui miki^ Tum C^>dd. Sur., omnes apud' Bosaeiuun phanum ant* 
pAofiofn, cud asaeatiiuit alii, ot Gru. membc abi phammm^ chart. abi pAa- 
fioti. £d« PjTf phano^ Pana. pA«iiofi» Recte Cam. edidit planum. 

33. QtM iktffic yidgo. Yobs. A. titaln, recte ^ metro- poitalante. Heeat 
tatum a- Cod. Suk* ouatihier apud BoMch. 

35. Qui vero est n. e. qid nvyera est; cf. Sdopp. saapectt. lectt. IV, SO. 
Codd* Langg. eMe.fut vėre ett; ex intetfpretaiione. 

i7» Ego abest.a Gu. chart. Leid. C. malė, quia pol corripitmr. Tam tū 
in omuibUB «at Codd..e0tqa6 tam ad fienteatiam quam ad nratram neoea- 
aarium, 

S8» T y* Hem. Ar, Derant haec in. Cod. Sar. Jta at ovatio sina penonaa 
mutateone Aidatophonta cootinaetnr. QBod ferri poraet, aiu consentaaeam 
easet, Tyndacum aon iiae indigaatioDe aodire AriatophoBteai, se aapioere 
labenteBL. 

39. Sine caasaa Bothina ordinem stc immutayk: Te Tyndaman ene ue^ 
gū$9 iambicnm yerram statoeos. Negaa^ t^egat aaepe manoayUaba laat, 
ut aU, aiįf olo, ttiae^ otat, quod qQam per ae eat credibile, tBB» CKemplia 
ogtenditor. Originem duzit nego ab R6-^ato, qaaffe eandem pronuadandi 
oeloitatem la familiari aėrmone eapertom esae neg^o, qaam a»o, yeridaiiLe 
eat. Tereat. Eua II* S, iS^L 

.Negat ęuia? nego, Ait? aio. Poetremo imperavi egomet mihu 
Oai yeritts naUo moda constat, aiai negat pra ffiouoaylh£o aocipiaa. Tum 
. Cod. Sar. Lcid. A. 1We PkiL 

40. Valgata oum anuabus Codd. etEdd. yett.. Ego iįigumm^ raeląro ad- 
yenaate. Manifimtam ett ato, quod aaepe in Cadd. tcribitor ugo^ a teq* 
T. ego M]» abtorbeii potaiate; ' • 

41. Valgos fMCM tu ktme aManrot ette. la Codd. Sur. omnibat Baatchae, 



M M. A. PLAUTI 

*Ad pfttTCOi kmmu Jt, QtK6m pstrcaii qd a^ot ettt Tyn. Bt tii 

qmdeiii 
S^nroSf- et Kb^ fiiisli| et ^go me coofido fore. 
Si htiiiu hoB rcodneifiaato m Mbertatem filiuiB. 

Ar. Ould «Uy farcifėrl tua' tėte gmitum memoias Ubenmil 45 

TyM. N(io e^oidem ne Libenun, ted Philocn^eni ote mė. Ar. Quid 

est? 
Vi tcdeitM, H^o, mk iiėe te Inddi ilMntl 
Na m u est feryoi fpse, neąiie praet^r le um^vam ei ienrds Mt. 
TjfiL Onla tute i|Me eg^t in patria, n^ tibi, qiii vivat doMUt, 
'(hamB inveniri aaulis tibi vis; non minim fecis. 50 

'Ešt viteronuiiy at nifoTolentes tint atque invideAiit bmvt. 
Ar. Hėgio ^ide sd , ne qiiid tu huic ttoere insbtas cr^dere. 
'Atąue ut penptcio, profecto iam ^iqiiid pugnae ^didit, 
Fflium tuom qu(Sd redimere se aft, id ne utrquam mfhi placet. 
Tytu Scio te id noUe fleri; efficiam tdmen ego id, si Di ^diuvant 55 
'illum restituam hufcy hic autem in 'Alidem me med patri 



Qu. chart. abeat hune. Id Cod. Gn. mtsibr. tu kmtd abiiiiit. OnitlndnB 
•it !«, veraiitqiie pro aaynarteto habendns, unde ešš^- non ooaletdt. 

42. ^i ffcrvoa tti? £x iuria veterb nįgula, qua-MiTi otfgnatimii* agna- 
tioniaąue ioribus carebant, ut recte raonoit Bothiiui in Add. pag. 498. Ser- 
vo$ deiB e God Sor. iteaiqiie renta prox. 

45. Vidgata aam Codd, i Ttm te gnatum ptem&rm Uherdm^ rėnm manoo. 
E9še kuk poat t. ęiuišmM d« ano interpoau«raiit Bdd. Pam. Canierar. t. 
ette poft ▼. memoraš addidit, Non dubinm eat, aliqidd eso^iaae, aed 
aUud; aiipd faciliua onatti potnit. Qnare scmiai ftm' Icfa. 

47. Pari modo huic veraui succurrendum fuit . Valgata com omaibna Codd. 
niiao tf te Ivdof facU^ m» quod Cadd. pleriqne kU. dcribendum qiiod 
Boasdia lara dedit : nunę UU U indoš /. Addalim interpoaoorat kio post 
▼« Imioš, 

.4ft. ServoM Bcripri • Cod. Sor. Tom jMrsetdr «imi ^iittftMnii Codd« Sor. 
Gu. chart., quattnor apud Boasch. pdt eum qui9quam Cod. Gu. moMibr. 
Fraeter e«m quam Voaa. A. qiiae lectio fontem eoftapdonis moastiat R*- 
eta eium Camerar, haud dabie e Cod. reatituit praetef «e ^fmętmm. In Co- 
dioiboa aoriptia aaeoidi aeptimi* aitqae octavi r et t fere eodoa dncta piogaa- 
tur, ita ut, qauin acriptum eaaet praetęrreumguam ^ depravatio easet faolK- 
na. Nam non eiidtur. 
. ' 49. Domui acnpai e Codd. Langg. 

5a Omntf -^ nmOit dedi e Co£ 8ar. /naenir e 8ur. Lei^ B. C Go. 
titeiq. Valgos onmeit. . . 

6A. jRagnae eėidU Codd.i9ar. oauies Boaacbaa, I^ingg. Gn. nterq Rede, 
cnm Tulgeita. ^gnae hic edidii Cam. Afgano dedU anlebat ocioppiaa. 
In Yoce pvgn a e ultinia non .eliditar. 
.54. JfVo iifi^uaia. ka aoribendum esae, ftKjUe patet, netro Aagkaate. 
Non enim credcua, aed anapaestua tantum, piina ietm elevata, adnntti pot^- 
nat Oodd.. eodem dncnnt id me inęnam mUd Cod. 8ttr. Loki. C. Gn- 
ohart^ td me unfuam nUHi Cod. Gu. membr. Sed onatlaor. apud Boiadi. 
nemiiquamy idque primi dederunt e Codd. • antiqiiia Bdd. P^uon., oanm Bd, 
Pci babeat ne iin^aoia* Boaacba oanait aiAt, oanta onuMan Oadn. fidem. 



CAPTIVL 



46 



PnSptorea ad patrem Mac amisi Tyndarum. Ar. Oam tdte is es: 
Neqae praeter te in 'Alide ulhis s^rros istoc ndmine est. 
Tyn. P^rgiii' servom me ^^rorobrare etse, fd quod ti hostili 6btigttf 
Ar. 'EomiTero iam ndąueo contiiM^ Tyn. Etens andin'? qaiii fu- 

^s? 60 

Iam ittic bk aot ituectMt ldpidibiu> nisi ilidnc iubes 
Comprebendi. Ar. Cnicior. Tyn* Ardeūt 6ciili; fune opnst H^o. 
Viden' tu iUi. mticMn cofpiis tdtmn maculis biiidu? 
'Atra bilis dgitat honunem! Ar. At pol te, si bic sapidt seneZy 
Pix atra agitet dpud camnficem, taoąue capiti illdceat 65 • 

Tyn. 16m deliram^ta loqaitiiry Idriiae stimalšnt Ymini. 
He. H^rde, ąaid n bonc comprebendi idsserim? Tyn. Sapids magis. 
Ar. Cnkior lapidem ii6n bab^re m^ ut itti maftigiae 
C^rebmm eKcirtiam, qu{ me insanum T^rbis condnndt sius. 
Tyn. Aiidin' lapidem qiiadritare?^ Ar. Sobis te šokim toIo} 
H^gio. He, Ištinę l(dquere, si qQid vis; procnl-tamen aiidiam. 
Tyn. Namque edepol si adbftes propias, <^ denasaMt tibi 
M6rdicas. Ar. Neqae p<il me insanum , H^o, esse erinis, 



70 



58. Servo9 dedi e Cod. fikir. 

59. S€rv9n Cod. 8ur. JSanfo espr^hrare td q»9d Leid. C, 

60. Valgo: fteat oudin^ąuid mi? qmn fugia? Atąve ita Codd. Lang^. 
heu9 iu fMd o^ ftim fugia Hat, oomes apiM Bosfcbam (nbi qttod tu aV- 
est a Lnd. B.) Gu. chart. Edd. Pr. Pann. keuš tu qm4 m» man fucU 
Gtt. membr. Prinus Caoierar. dedisse Tidetar keu» audm^ quoa in Codiee 
ille baod dnbie suo invenit. Apertnm ert, yerba cmd mit a ^otsatore «■■«. 

61. Nisi tUtiiie Met scripri e Codd. Sor. Laagg. Edd. Pr. Parm. Pro 
T. tfitecto^j^ Codd. Sor. Lddd. A. B. Gu. aterą. maeetabUur. Sed actaraia 
formaai toantoT' refiqai com Edd. reti. ^^ 

62. Funa opuat. - Sic Codd. pleriqae onuies. Sed rafeH Camerar. in sao 
Cod. darė esaratan esse JEt optM, omisso fune^ coi asaentitnr Cod. Yoak 
A. Fabo. In iriacafis habentor BMntis impotes. — Oputš oltinuun cor> 
npit. 

64. Atra hūiš ett ĮtOayzoUm. Cf. Cic TCucuL dispp. m, 11. 

65. Pis atra, Ita tam metro anam seatentia poetulante scribendnm. 
Non enim refert , afrom ptoem , sea pteem potiadmam minitaii Tyndaro. 
Camujkem scripd e Sur. \ji\ąozAtro pis et eamific, 

66. Larūae trisyllabom est. Menaedun. Y, 4^ 2. JVuin Idrūatua a^ cer- 
rvhit, fėc ieiam. 

67. Ynleo! Ąuid? ąmd m, qnam ledionem primas Cameradas e corre- 
cdone Cod. sai receptt. Nam etiam' Cam. Cod. a prima manu Herde ftitil 
•ty quod onmea oauuno Codd. et Tett Edd. eslubent, idq[ae esse venine 
ipsam metmii indicat. 

68. Afe biatom admittit. 

71. IVocttl tamm audiam. H. e, Andiam mddem, sed tamen procnl. 

72. Os detoiiaMt (sic) Cod*. San; sed in margine: aUi den»- 
M6ie. 

73. Malti aionUsvhif , alii aMardidkit teste Tanbm.; sed recte Cod. Sor. 
mtdicua. Tam nsfMe pot tacoMam me ordine ad evitandam hiatam imm»- 



|Q M. A/ PLAUTI 

t 

« 

Yenim si quid metuU » me, iiibe me vincUi; vol^, ?d 

Diun istic itidem vinciatur, Tįįn, 'laamo efiim yec^, tU^ 

Isticy qui voU» vinoatur. Ar. T4ce mpdo^ ego te» Ptidocivlrs 

Falše y faciam, ut verus l&odie reperiare Tyndarus. 

Quid mi abnutas? Tjfn. Tibi ego afanuto? Qm^ cigalt^ fH abiM i^o- 

ginft? 
He. Ouid ais? qind «i adeoi« hii^ uisaiiiu») Tytu HfigB^i faudifi- 

cbibiUury SO 

Gimei f qaoi nėąvut pes iunquam, n4que caput (gpinp^ns^ 
'Ornamentą absiiot; Aiacem, Iiimc quoni . vide«9 ^sium vidaa* 
Ęe. NOiiU facioy Uuma ^udibp. 7^* Niinc e^ omnteo ^Sooidi, 
Ntinc ego inter saioruia fąxaBiqi9ie sto^ pftCp qiiid išg^tO^i «cm). 



tato Codd. Snr. Lėid. C. Vobs. 1B. Gu. membr. FalsO. Nam ]>ol corripi- 
tur. Imammmm uUinaai iimi ^dk. 

77. £?go (e PAil. Codd. na§tdjomne»j item Bosschae obums ei qnatlB«r 
apud Aveli, omittunt te, ouod recte Canu Intorposuit. S^ctnn Graedb 
familicris. — yolt e Cod. Sur. 

79. ^^t a&«M Umgivš, Ultima yok in Codd. Siir« Gn. ntroąiM, B o t s di a e 
omnibut, omiubus Avellinii, superiori versui in fine appicta est, nt ibi \ega- 
tur TyndaruB longivs. Cf. quae supra notafi ad h. sc. v. 2. jtkUa inffi- 
cat metum, ne moa abeat Hegto;* aliter enim a6«itet scripsisset. Sed cL 
Hflna. ad Vigcr. pag. BSO flqq. Abnutaa vebte Cod. Sur. et pledque afii. 
jidnutoB Gu. membr. Ofraulm Gru. chart. qu0d recopit Bojnius. Malė. 
Naia non onnmndum, sed a b nuendmm Orat. 

80* Nugosl ludifieahiiur. Recte .sic dittingui insSit BoMcha, nin qiiod 
4:olon interpoanit Vulgo dacat diatinctio. 

81. Qarfięį įuai, Vu^: fia^r^t mod; atque itaLangg.} omnea Bosacbac, 
Gu* cbart. tiarrįet quQ &e^;iua apud A^tįl, et I^ąmbinna. GarrUi m cvo 
Cod. Sur. Gu. membr. Sine dubio vemia yi<lit Amalius 9 qiii aoriU iuant 
iįuoif ex lege orationia* Non mm did aoĮet įu0d mm cit p«8 -am captit, 
V^ftM, sod 2«9iii, 9tto(i non ^o&e^ ę^mn nee copuC. 

82. Omoflventa aksimi. |ta rcjcte TVilfi;ata itum Codd. emniboa, nisi gnod 
alii ortamenta, aiii orfato, ąlii hortamzntOy ex interpretatione. Temere 
Bothiusy Douzam secutua, dedSl; mddnU Siontentia eat; Ipsnia Sanoaum 
iiacem videa , quum huqc Tidea; oniameiita itantuia tisagica* clupeoa, gla- 
diust galca, .relaąuua veaUtua,, abaunt Eundem Bothiuai .oJim Armenta ūbsunt 
acribentem, recte refutavit Elostiua, V. Q., in siogulari SGriptione, Plautir 
ivurum Cupp. tocttlo III. O^ojv, dedi e Cod. Sar. 

83. Nihil facio Codd. Sur. Gu. uterq. Boaschae omnea. Mala. Tan 
Nfofi amninę egę acc, orfdiae mam Latiao, Codd. Sur. Vosa. fi. Aaunt 
anim Latini pronomina paraanaHa ąnamtom per aentantiae aatiiraai ae nm 
licet, praeponare. 

'84. Repetitum hune versum in Caainae loco mutilo Act V,4» 7. vhi hacr 
U8que octo yersus deaiderabantur, quoa produxjt, mntilaa taimen, Maios, 
idem pi»tolijt e Codioe aabiliatdoio dilo paliatpseato, qui Plauto taai imi sa- 
latdrla. Ibi legitnr 3 iVirac tgo įnUtr sofirum ;«avuffnatt0 «to nec^ 711a /li- 
etam, scio, Non raro Plautus tum hemistichia, tum integros versua alio 
lo€o rApotara aolat« auaua rei inaigne aatnplain ^ibmiGs iaira Capt 111, 
Ąi 7. . . ^ . 



' ; tAttitl. 47 

He. Do tibi opęrčun^ ArMophoiif ės , si ąiiid est, qiiod m^ tdis. 6$ 
jlr. '£k m^ aUdibis^f^a, qua<s niine f^$a opinaręHeghy. 
S^ - me JMe ptinMim ^Į^gftre tibi volo^ me iiiiraniahi _ 

Nėque tenet^, n^ąlie^ mi ėsse ullum morbuniy nisi qnod širvio, 
' At itm < ilil^ te% d^ruiil atqiie hofnmiim f6xii patriae cdmpoteni, 
'Ut istic Philocrates nofi ifiiagis est, quam aiit ego, aut tu. Hie. 

Etiot dfė miht, dO 

Qiifs .illiG igttiH" ^st? ilK' Qkiėirt dbduiti dfid a firincipid tibi. ' 
Hoc, 01 šetaš tepėtiešy tiollatn ccllfšarti dič6^ ąjiin tnihi 
'Et pai^eiituid et libertati^ ^pttd te.deHquid šief/' 
He, Qufd tu ais ? T^. Me tuum ^sse servom , et t^ meum herum. 

' He. Haud istiic rogo. 

FuisUtk* lib«p?' Tpi. Jfitf. Ar, Eiilmver6 ik^ri fuit, nugds agit. 93 
Tyn. Qui tu stii? an tii ftittasse Mst) mefte ttiatri (5bstetiix, 
Qui Id tam audacter dkere audes? Ar, Plierum te vidf puer. 
Tyn^ 'At egcr^te yiėtė jn^6r mm6retn, - Hem rursiim tibi I 
Meam rem ne cur^s, ši fėcte f^cias; num ego curd tuam?- 
He, Fuvitne bliic pttt^r Tbešaurothrjfsronieocroesides ? 100 

Ar,^ N^ii fuit. neqae ego' fstuc nomen timquaiii aiidivi antė Mnc diem. 
Philocrati Theoddromedes fuit pater. Tyn. Pcrec probe. 
Ouin ąuiescis? i diereetum, cot meuin , kc suspibde te. 



87« Vulgb: 8td Aoc prtmtfnl me* Aitpie ita {lieriqife Cod4* nisi qtiod 
Sur. !Ueid. G. Yoas. B* haec. Ipse reraliB kidi^iiiin facit^ prononmi perso* 
niile non šuo loco positum eiM. Igitur jaipsi Sed me hocy ęa orde La* 
tinus Mt. 

91. Yulgo; Ąme igitur- Ule- eat. Sed Codd. Sur. Lan^g.^ Bosscha^ qaat^ 
tuor,^eo ordine, que Bcripsimus^ qm Tenis esL Unus Leid. B. QiiJt Hliu 
ergo eat e cosr. 

93. Codd. omnes yel deUquio vel delinąuio- Recte^ Sine dubio deUquio 
eet ii0iidiiatiTas« Ut etom eontagioy coniagium , aešHmio ) aesiimium^ ohsi- 
dio^ obsidkim, ehHvio, ohlkmtm; ita haud dubie dicebator etiam deliįuio et 
deliguiHm, . Jalu Gulielm. deUįuiMn Biaiebat, ąnela ride in Quaeiltt. iit 
Capt. III, pag. 78. 
94.^'ervom scripsi e God. Sur. ubi «eru9if. . - 

97. Ąuod id tatA God. Sur. 'Quad.1mm id Leid. B. utniiAque Aale. 
98^ Maiorem i^mam lion elidit in plena- interpunctaone. ^ 
99. Ne turee pro vulgotv. non ^ aire* .soripsi e Codd; Leid«>C'. Chi. ehait* 
JOG. Yersus gratia seribendum fiut Fuvitne pro vulgato Ftitlne. Gf. q«ae 
dix5 sapra ad Gaptir. H, 2, 18* Tiim ©ddd. eitmes et Bdd. *- *- ehry- 
tides. Vide quac diximus supra ad 11, 2, SSt 

103. Valgo: Quin cuiescit di&rectum eer Jiteum! i ae nfspende te. God, 
Sar. t Q, ę, dk efisptum eor meum ac ffcsp. t. Gu. membr. : Q* q. dic er«- 
ptum eer meum ą, s. t. Gu. chart: Q. q, cor meum directum a. s« U 
Leid« A. : dte erepitm.- Leid. B. : dU eieetnia, Leid* G. : cor meuln dierc" 
cium, Voss. A.: die rectum. Voss. B.: die erecium, lan. Gfii ' Quae»tt. 
in Capt. llį pag. 78. soasit: Quin ą, i dierecttOn. Lambinus scripsit: 
^in guietee tu dierėetom oor meum at susp. t. Mantfestura eet, ance ulti- 
ma TT. oe ttcspeiide te ' deskterari iiq)eratiYntai« Quod si rerot anta d<V 



48 M. A. PLAUTI 

To snssiiltas, ^o mber m asto prae fomidine. 

He. SatiV mi exqui8itiim i»toc ett fuisse hune serrom in 'Alide? 105 

N^ue esse himi^Pluiocrat^iil Ar. Tam satis, q«alB^lnilBqua■l in- 

venies b6c secus. 
S^dy ubi it nunc esti He. 'Ubi ego niiiiiney atqiie ^soi te voJt 

iiidxiinie» 
Tum fgitur ego denincinatiUy dedrtoatas siim miser 
Hdius scelesU t6:biu8; qui ine» ttt bibitimiBt, ductavit dolis. 
S^d yide sis. Ar, Qain ^xploratiim dico et proTisum boc tibu 110 
J7e. C^rton'? Ar, Qiiin iiibily inąiiaaiy invenies mšgis boc certo 

c^rtiiis. 
Pbflocrates iam inde lisąne amicas fiiit mihi a puerd puer. 
J9e. S^ qoa facie est tiius sodalis Pbflocrates? Ar, Dipšm tiU: 
Mšdlento ore, ndso acuto, c<Srpore albo, ocuKs nigrisi 
Sdbrufus, aliąudntum crispus, dnciDnatus. Ht. Cdavenit 115 

Tyn. 'Ut quideiii, berde, in m^dium ,ego bodie p^ssume proces- 

seriiB. 
Va^ illis virgis miseris^ quae bodie in tergo< morientiir meo. 
fle. V^rba mihi data ^sse video. Tyn, Qafd cessatis^ c<impedes 
Ciirrere ad me, mėaqae >amplecti cnira, ut vos custodiam? 
He. Sdtin' me ilii bodi^ scelesti cšpti cepenint dolo? 120 



rectum interpoosfi, aliocutio non*«ecte piocedit, qiiae reqQlrit, nt dierectum 
cor meum prox]ine cum anteoedeDtibtti iun^ntur. Igitur in vulgata acqm- 
ciscendum putavi. De significatione t. dierecha am Rostiuoi, V. CJ., in 
Piautinorum coped, ferculo III, paą. IV. et quae secundum eius pneclaram 
ezplicationem notavi ad h. L in maiori Bdit. Geteram diereo^m dnas piio- 
res prodacit, raro per synizerim ut nnam profert. 

104. God. Sur. ausuttas. Ga. membr. susaltai* "Gvl, cfaart. at editnm 
est. Laneg. suffuHum, 

105. sStm mi exįuUHum istuc eit. Ita yersmn rataonibus omnibus expa- 
tatis Bcribendum putavi. Vulgo: Saliu ittuc mihi esauintum ui fitisse, 
Cod. Sur. non habet istuo^ eni oonsentit Gn. chart, In Gn. membr. de- 
šimt istue et huno. In Leid. A. istue et fuisse, In LeSd. B. utuc et mihL 
In Leid. C. istuc, Langg. totom Teraum Ita exhibent: Satin ttąmsitum 
mik* istuc est fuisse servum in AUde hune, Yoss. A. et B. cum Tulgata fa- 
cere yidentar, anae lectio improbanda, qaod mihi personale pronomen ex 
consQetwyne I«atuiorum praeponendum erat. Sero o m e .Cod. Sur. et Go. 
cbart. .ubi servo n, 

106. hivenies h6e •eeus Codd. Sur. Gu. iiterq. Vulgo h. L seeui. 

107. Volt e Cod. Sur. scripm. 

. 111. Nihil uficuam invemes Leid. C. Ga. membr. Edd. yett. mhU iiii- 
oicam inveniąs Gu. chart. inquam inueneris Leid. B. Recte infuam 
Langg. Leidd. A. B. Vom. A. B. Sur. 

11«. Va]go: Et oeuUs n. Atque ita Codd. oiuiea ei Bdd.. rett JSt a 
metro ezduiditur. 

116. Pessume Cod. Sur. 

118. Apposite comparat Bosscha locum Aristophanis Plut ▼. 275. Al 
uptjįuis či cav fiomeiv '/oi), /oi), vac zolvinag nal tJk$ sMuę sodo€^tf«t. 



CAPTIVL 49 

I 

'JUic servoin se issimiilabat, hlc teie aotem libemm. 

Nucolemii amisf, reliąiii pignori pvt&oiiiia. 

'Ita mi stolido siirBum vorsum oi tiiblevere offuciis. 

Hfc ąuideiii me iiiimqiiaiii irridebit. Cdlaplte, ConUi6, 0>rax, 

Ite istinc, atque ecfčrte lora. La. Niim fignatmn nuitUmnr? 125 

AcTua m* ScBHA V. 

HbOIO, TmDARUS, AaiBTOPHONTBS, J^OKASn. 

'Inicite huic manicas mastigiae. 

Tyn. Quid hoc ^st negoti? qa{d ego deliąui? fle. Rogas? 

'Sat<$r sartorque scderum, et messor mdiuine. 



121. God. Sur. Servon sese tidnaiaMof. QaattiUMr Bondiae •etvoiR 
9C9t. God Ga. membr. servvm aese este. Gu. chart Servan seit assj- 
mulabat, Unus Voss. A. aervom se« 

122. Valgo : Nucleum — religuit, atqiie Ha Sar. mii]t]qae alii. Sėd 
Langg. Nueuleum. Cod.*Caiii. Lod. A. reUqni, Ga. membr. 'reU Tsic), 
lacatia leKcta, Unde fib enrorit o«tenditar. Brat enim uhima syllaba 
per con^mdiam scripta, ouod alii md^ alii quit interprctati Moit, aUi, ut 
Gu. membr. y scribere dabitamat. Tom pi^orj Bcripsi eCodd«Sar, Ga. 
utroq. Cf. qaae supra dixi ad II, 3, 73. 

123. Mnlti •arncm tNirtiM, adversaate metro. Tam valgo t m raftfevere 
tff, Sed God. Cam. nMmere h. e. 8u6lioer0, qaod ipsam idlc eiaaodate 
•criptom praebent Langg. Sur. Gro. uterq. 

125. Lamb. Utue qaod malė recept JBlosacha. Eecte Talgata can Godd.* 
Sur. Langg., omnibos Boaadiae, Gu* atroq. isiitM. Tam Aec /Me lora Sor. 
haec /. i. omnea Boaach. eeferte God. Gam. notante Sdoppio. Pro aigno 
peraonae Lo. in God. Sar. eat o o A atramento scriptom contra Codids eon- 
aaetadinem, abi peraonarom notae mbro aont notatae. 

1. Teraus eat creticaa trimeter, quemadmodam supraGaptiT. II, 1, 11. et 
in, 2, 2- 'Inicite* Ita pridem oorrexeram vulgatam įnikite; nunc Tideo Gu. 
chart. ita ^erte exli]bere, abi quuffl ait scriptum /ntictte, ab eadem mana 
diligenter correctum tnicito. Tom antiauiores.edd. omnea, etiam Gamerarii, 
poat ▼• huic inteiponant actutum , qaoa ab oianiboa Godd. ignoratum addi- 
OMBe ae fatentur Editorea Parm. Recte iam Groaoy. omisit. 

3. Hune et duo seqq. Tersaa dtat Noniua v. Sartorea pag. 7. Mere. aed 
hoc ordine Terborom: 

Sartor satorcue scelerum et metaor marume. 

JVbfi occaforem pntia audehaš dicere? 

Nam cet. 
Sed Godd. omnea Sartori aoforem praeponnnt com Tulgata. ^ Salmaaiaa Plin. 
Exercitt. pag. 512. dicitur a GronoTio ad hune locum ostendiaae, apud Vete- 
rea aatia demum frueibus occationem locum habuisae ; quam nori esit Salma- 
>u sententiam, notavit Boascha. Sed idein ez Varronia looo I^ 29. apparere 
ndetar^ quuin dicit: Tertio cum arant iacto aemtiie, 6ooct Urate dteuntvr, 
id egt cum tabeUis additis ad vomerem eimut et satum frumentvm ope- 
riunt in porcig et aulcant fossoB, quo pluvia dfua delabithtr* NonnulU 
poafes, ^tit segetea lum tam lataš habent^ ut in JpuUa^ id genus fraedii 
per aarntores occare aoleal. Manifestam est, Varronem noa aic loqui , taOr* 
quam occado post aationem peculiare al]qQid ait, quod in ApuUa tantum lo- 

Pl.Aim CATTITk B 



u. A. PLAUTI 



TfiL Non dccatoran dfeere debdbtti priatl 

Nam s^mper occant prijus, anam tarnant nistid. 5 

He. At lit mihi confid6iter contra astititl 

Tįįn, Decet dmocentem mšnrom atqae 10116x111111 

Confidentem esftey suum apud henim potCssonuuiL 

He. Astrfngite isti, siiltisy vehemeait^r manus. 

Tyn. Tolis ftiim, ta has qmd^ vel praecidi iobe* 10 

Sed qufd negoti est, ąuimobrem succens^s mihil 

He. Qaia m^ ineamąue r^m, quod in te un6 f uit, 

Tnis scelestis £ikidici» failas 

DeUM^eraviftii deMoavistfąue opės, 

C<»i£kisti omnift rčs ac rationčs meas. 15 

Ita nu exeniisti Phflocratem fiadl^kiis. 

lUnm ^8se seiTOin cr^di, te Ifbemin. 

Ita ▼tSfinet aieb&tis, itaqae n6mina 



cnia habeaty aed eam per sairitores ibi fieri, ąunm^bi Tolgarit oocatio poat 
•alionem in usu wL Sari9rem aatem non a $arriendo revera h. L Fiautiao 
dki', Yemm iocnlariter uc accipi a Tyndaro, iam Gesnerua in tbetauo t. t« 
9artiMr ostendit. 

4. iVbo oeeoiorem. Plurimi Codd. et Ed. princeps non omittont, qiiod 
Edd. Pan^. ei Nonio addiderunt ; "aed fiabent qaattaor apad Bossch. Tum 
Godd. oti nos dedimufl, praeter unum Regium II. apud Aveli. qui audehii^ et 
duos apud Boaich., qui com Nonio faciunt. Vulgata cum Nonio Cadt, onda 
desumpta eit Mihi istud audeba9 non placet, quia cur Tyndama HegiomBi 
non ansum ease iliud, dicat, non inteliigitnr. 

5. iiatriunt per synizeaim ut disyllabum pronondandoia, nt aaepe. 

6. Yulgo: M ut eonfidenter mihi contra astitU^ atque ita Ck>dd. quod 
aciam omnea comEditionibus, nisi quod pleriąue Codd. aaiMtit. vel oibufit 
Errori occaaionem dedit, quod librarii antiąulssimi hiatum in V. eantra traną- 
positione sanare vdlent et praea entia notionem in ▼. attitit non agnoacerent. 
Qiiare mihi aute eonjidenier collocaTi, qQem locum obtinere debet ez lin§;iiae 
le^bus. Non enim mihi contra intellectu iungenda aant, aed mihi eonflden- 
ter. Ceterum piane geminas locua, qai ad defendendam huioa ha. lectionem 
fadt, legitur Paend. I, S, 44. 

C a. Btne eonfldentercue astiii$$e intettejg9. 
Pieud. Decct innocetU^mj qui «it, atque innoxium 
Servam iuperhum ęsse apud herum poduamtim. 

7. Seroom, in qiia Toee est hiatua, dedi e Cod. Go. duurt 

8. Poti99 u mum acripsi e Cod. Sur. 

^ 10. Yulgo : Tuoš įpkdemj e Cod. Cam. qQemadmodain etiam Vbaa. A. ex- 
bibet* Recte reliqni omnes tu has guidem^ quod iam TindicaTit Giphaniiia. 
Tttus 9crvua tu ha$ ątUdem Sur. Tutu sum tu hai ęgtUdtm 6u. diart 
Vel deest in 6u. membr. 

12. Te m uno Gu. diart. non malė, d legator: te t» iifio; in qna lectione 
coasentiimt Leid. B. C. et Yosa. B. 

15. Omniš dedi e Cod. Gu. membr. 

16. Ita mihi et emieišH Sur. Gu. chart (aed in hoc corr.) Yosa. B. et 
Leiid. Ha mihi et amhiati Gu. membr., quae enotavi, ut ostendereniy qttem- 
admodum etiam Tulgatiadma et facillima cortumpi aoleant* ' 



CAPTIVL SI 

Int^r TOS penmit^tis. Tyn. Fateor, dmnia 

Facta ėste ita, ut to dids, et falldctis 20 

Abfsse eiim abs te^ mėa opera atqae astiitia, 

An, dbsecro herde te, id nunc succenses mihi? 

fle. At ciim cmciatu mdKiimo id factum ^st tuo. 

Tyn, Diim ne 6b malefacta p^am, parvi apstumo. 

Si ego hfc peribo, ast fUe, 'ut dixit, n6a redit; 2$ 

At erit Tta boc factum nMSrttto memor^bile, 

HenSm me captooiy ex servitute atque h^stibas 

Bednc^ fecisse Ifbemin in patriam ^d patrem; 

Meiimąae potius m^ caput periculo 

Praedptavissey quam fs periret, pdnere. 30 

He* Facito črgo ut Acbeninti dueas gldria. 

Tyn, Qui p^r virtntem p^riit, at non interit 

He. Qaaiido ^go te exemplis čxcruciavero p^ssumis, 

Atqiie 6b sutelas tuds te morti aifsero, ^ 



24. Gufielm. coniecerat parvid oesiufiio, ad eritandimi hiatam scihcet 
AIii hiterposnerimt id. Nufąuam in Codd. comparet id. aestumo. scripgi e 
Sur. ūbi etttiflio. Gu. membr. eztumo, ąaemadmodum h. t. ibi semper acnbi- 
tar. Bothius dedit parvi esistumo. 

97* Vulgoi Afeiim herum taptum; atąue ita Codd. adunum omnea. Ap- 
paret, posieaaiTiiiD nteum, quod nuliiua est ad sententiam momcnti, saltem 
non anteponendum fuisae. Sed desi^eratur subięctum , quare nen^ dnbitaTi 
cnm Botbio scribere: Herum me^ quod primum, qiiia pronnm erat, in Hertim 
meum corruptum, tam etiam transpositione pessumdatum «st. Slmili modo 
omittont me Codd. infra t. 29. ubi yel ob vcrsom ponendom ėat, quemadmo- 
dam etiam ponont qxiattnor apad Bosscham. 

31. Codd. 8ar. Gn. chart;^cJkerofitf. Gn. memBr. Achtronti^. Tim 
tfucos f lonmii Snr. Gra. atera. qaattuor apud Bosach. ducat gUmaih Ldd. B. 
ErroT fecilis ac aolemiis. Etiam Langg. glortam, nimiram quum semel duetu 
Bcriptam esaet, accoaatiyas at acriberetur, conseqaenB erat in omiubos^ Sic 
oictorta eluere legittir apud Plaat Poen. V, 4, 20. Acherunti casus est lo- 
catiYaa ; praeterea notanda prima in h. v. producta. C£ Hennami. ad Eun^. 
Hecub. v. 1. 

82. Vulgo: Peritat non interii. Atqae ita Codd. Sar. Gu. diart. omnea 
apud Bossdi. et, si recte inteliigo, etiam omnea apud Arellin. Idem hic vcr- * 
Buscitatur apud Non. pag. 422. Mercer. ubi ita: (įni per inrtuiem perO, 
at non interii. Scaliger scribendum saaait: perhiiaty wm int. Sed comun- 
ctivaa locum non habet. Et quod provocant ad Non. pag. 153. ubi ex Inno 
Andr. citari dicunt perhitare , id nihili est, nam ibi quoque est comunctivua: 
Ne f ame perhitai. In duobas Codd. peritat ia se legisse, testatus est Valia, 
qood a Bosacha receptum. Sed non alibi inTenitur hoc frequentatiTum prae- 
ter Lucret. III, 710., ubi lectio incerta; neaue in usu fuisse puto. Cod. Gu. 
membr. perUt non interii. Quare, coUato Konioš scribendum piftaTi perite 
at non iuierii. Ai notissimo usu fere idem, quod $aliem. Quid diffcrant 
pcrirc et inierire, docet Non. loco citato bis verbisj Pertre levior re$ e»« 
et Aa6el inveniioni$ epem ei non omnium rerum finem, 

33. Exerueiavero, Sic Codd. atque Edd. omnea, etiam TuJgata- Keaa. 
Scribendum, ut idedimua, proaundandum eserueiarę^ 

ES 



M.A. PLAUTI 

Vd te (nterisse y tA perisse piaMkent, 35 

piim p^reas, ndUl intčrduo, dicant vivere. 

Tyn. Pol n (stac fąxis, hadd tinę poena fičcerM^ 

Si ilie bdc redibity sicut confido šffore. 

ilr. Pro di iinmortales! Ndac ego teneo, mine tcio 

Ooid sit li6c negotL H^ sodalii Pliflocratės 40 

In libeitate eit iA patrem, in patrik. Bene eit 

Nec ^t mihi ąvifąaaniy a^qne mėlius qao( velim. 

Sed h<$c puhi aegre est, me bufc dedisse oper^ malam, 

Qiii niinc propter me m^ąne Terba vinctus est 

Ke. Votufn' te qmcqoam mi hdctie Iiidsam pnSloqiitl 45 

Tyn. VotafstL He. Cur ti aiisas mentiH mihi? 

Tyn. Qiiia vte obessent flli, qaoi operom dabam; 

Nmiic falsa prosunt Hie. 'At l^i obenmt Tyn, 'Optome est 

At henSm servavi, qa6n servatnm gaddeOy 

Quoi mi custodem addiderat heras mai<$r meos. 50 

Sed m&lene id fiictmn arbitiire? He. P^ssume. 

Tyn. At ego tio recte, qiii £bs te seorsnm s6itio. 

Nam 'C6gitalo , si qnis hoc gnattf tao 

Tmu sčrros faxit, qi]ilem haberes grdtiaml 

Emitteresne n^ne eom sery^m manu? ^ 



36* Codd. Gu.iitera.Sar. Bosschae omnes, mnlti apad Aveli, tnteribco 
pro interduo. Recte &iil. Veria. III, 1. interdua emendaTit, id qaod postą 
receptum. Rnd. n, 7t 22. ctpum non inierdum, Trin. IV, 2, 1^ Ctitnuū 
gvi stff, qui non «tf, floceum n<m interduim, 

42. Vulf o : IVm ęat ęmfWim mikif oecav meliM cio veUm, In qtia le- 
ctione mihi non soo loco positum. Oodd. nihil variaat , nitt ^ood ploriisi 
uegue eiii meltiif. Sed Tulgatmn orduiem tuentnr Gu. membr. et tres apad 
BosBcham. Qii9f e Ck>d. Sor. Dt formuia aeimi cum oomparadvo cC iniia 
ad IV, 2, 48. 

46. Vtium, Ita'Ctfd. Vom. A. Idem fai CauL Mi. teite Tanknamio v dis- 
sentiente Sdoppio, qiii vetavin dtat. Sed Langg. votmnt, Lcid. B. voiavin* 
Vnląo: veltisn. De forma cf. Reaveni Colleott. V, 1. Adde Plauti Asin. IV, 
1, 14. qui locus citatur a Nonio p. 45. Toce FoUtum, Cnamodor. de ortho^. 
p. 2288.' 

46. Vatukti. Sfo Cod. Vofs. A. aatemtti Cani. Mi. vetavUU plerique alo. 
Valgo: vttvUtL Cetenaa oiior pro cicr est in Cod. Sur. 

47. ^01. Ita Cod: Sur. ^ 

48. Otttume est eodem iure dicitar, ut hene eH supra t. 41. Bt ' alibi per> 
šame. Non recte igitur optumnm e$t in Cod. Sur. nec meKui opSiiaitiiii io 
Cod. Cam. et Gu. 1. ali]iqae mnhai. Adde Plant Baoch« UI, 4^ S. 

50. QMoi 4 Cod. Snr. 

^ 51* Omnei Codd.i Sed tiudene id faetum arhUrąre ; recte. Vulgatui ordo 
hiatum vitandi įtudio originem debet. Unas Gu. membr. «diil>et ^ed fi€ 
id mah /. a. et Lad. B./actum ett, qaod fortasse /neftisi €8$e scfibere to^ 
luit librarios. 

54* Tuu9 iervoi Sur. Gu. chart Ita t. 56. teroom Gu. diart 



. » 



CAPTIVI. 6» 

Ess^tiie apnd te is »^rvos acccptfaiunra*^ _ 

BesiHSnde? Fe. Opinor. Ti/n. Ciit ergo iratus imhi es? 

He. Qiua illf fmsti, qii4m nuhi, fiddior. 

Tjįn. Qa£d? tu ^a nocte postulavisti et dic, 

Kec6is captum hommcm, rnipenim, navitrani. 

Te p^rdoccre, ut m^us consulerem tibi, 

Quam aii, qiuciim una a puero aetatem ex€gerainT 

Be. Ergo ^ 69 petito gratiam istiam- — Diicite, 

Ubi p6nderosas, cr^ssas capiat coinpedes, ^^ 

Inde ibis porro in latomias lapiddriat. 

Ibi quom alii octonos lėpide* effodiunt , itt»i 

Qiiotidianp »^quiopu« confieceris, 

Sexcentoplago i^Smen įndetiir tibi. 

ilr. Per de6» a^ue homines ^o te o^estor, Hė^o, 

Ne tu istunc bominem p^rduis. Ifc Curdbitur. 

Nam n6ctn nervo yhatns custodibitur,' 

Int^^iu sub t^ra lapides ėimet 

tom. I, pTll7. ed;Krehl. et »P»d Nonmm p. 143^ ^^^į "«P„ a Bot- 

VoM. A. qui et retinet; ntą.. ejiam n«i>. Leid. C. J»n« ii«u«. 
flttem HeliiMtadieD»«n didt BirthnM, nbi it» » . 

^ rcccn* eoptiMn fcomi eH impenom 

Baud repemtino* e««e oportet oiB«c»tio« 

Terent Heaut. IV, 5, 7. Vuto't* eUam ''^^.į^^^pS h„iu. adverbU 

X»ta reperiea. Tom teneadmn altenua «J^»^J»'^„. CoftiĮ?- 
tool adeiricoa poetaa prodna. Q»*.'*''»~'* '"^į^^M, Cam Vide efiam 

GoL ftuactt. in Cąptiv. HI, pag^- d BosMh. 

AUbi satia munitam eat wt««Ii«», veluU AuluL I, I, a* «»"• F 



M . BL A. PLAUTI 

I 

Dtu ego hiSnc cniciabo , n6n įmo abtolrte die. 

M. Certitmiie est tibi istne? JB& N6a moriri c^iin*. 

Abdiicite istum actiitiim ad Hippolytikn &bnH^ 75 

lub^e crassas cdmpedes unplngier. 

Inde ^tra portam, ad m^iun ybatini Cdrdahn, 

In Upicidinas facite dedoctib tiet 

Atqiie hdac me ita rdle, dicito, carariery 

Ne quf deteriiu Inifc fit anam quoi p^snme est. 80 

Tyn. Cnr ^o te invito me ^se aalTiuB pdstukm? 

Pedclom vitae meač tuo stat periodo. 

Post m^rton in morte n(hU est, qiiod metnteiy malL 

Etsf pervivo nsąue 4d summam aetatto, tamen 

Breve spdcium t,%t perfenindi, quae minit&s miU. ^85 

Vale 6tque salve; etsi, ^iter ut didon, meres. 

Tn Aristophontes 9 d^ me ut meroistiy ita Tale, 

Nam mflu propter te hoc 6btigit He. Abdddte. 

Tytu At dnmn hoc qt]aeso, si biic rebitet PMocntes, 

Ut mi ^ius fadas cdnyenioncti c6piam. - 90 

ife. Peristis, ni bunc iam ^ conspecta abdiicitts. 

Tyti. Vis ha^ quidem bercle est, čt trahi et trudi simid. 

JBe. Ule hX abductns v^cta in phylacam, ut dignus.est 

Ego ilUs cftptivis lUiis documentiim dabo, 

Ne tale quisqaam Seinus incipere aiideat 95 

Quod ibsque boc esset, qui mihi boc fecft palam. 



74. CerUvM scripsi e Cod. Sur* Gu. chart. Vulgos cerHtfMim 
79. Vulgo : Atqu€ hune ita velle dieite* Codd. adduiit pvonomen ine, sed 
de loco non consentiiiiit. Versus idhil dobii reHnqidt, ąuia ibi interponendimi 
sit, nbi uos posuimus. Nam in Leid. B. qiiod est: Atąue hunę me vette ita 
dicite ervciarierį intelligitur, t to non tam kmge ab initio enmidati remov^ 
potse. Cetenim if teito, qnod metri canssa scribendtim ost, oodfiiiBmtmra 
Gu. mėmbr. Oratio a pluribns ad unmn deflectity id qttod in allocutiMiibiis 
sag^issime acddit. 
oO. Qtfot e Cod. Snr. 

81. Pro v. Cur in Sur. Quor ; cf. sopra ▼• 57. 

82. Vitae meae tuo 8tat, Huųp meliorem ordinem eooptayi e Codd. Snr. 
Gu. ntroq. Langg. omnibos apud Bossch. Vulgo : stot tuo, 

84. Etai supervlvo enotatur e Ms. Cam. pro qiio maldlmt Sdopp. JBIsJ nh 
perfuo, Recte reliqui omnes t Btei pertnvo, 

88. Nam mihi frefier te. Hanc omninm Codd. lectionem car Bosscha 

motaverit scrip8entqixe! Nam propter te hoe ohtigit mij non intelligo, nisi 

forte accentoi m v. propter metuebat. Fnistra. yix aUter inyoalas apud Pb»h 

tom, nisi propter te, praet^r me, int4r vos cet. 

93. Ut dignm est Graeca stractara, 9Uai6q imv, ciįtog inriPf «t mo- 
ritus est. 

96. Quod ahsaue hoc esset. Qiiod additar ad significandam nexnm com 
snperioribns, eodem iilud asu, qao dicitar gvod si, truod fiisi, qw>d uttnom ; 
dniin, daher^ d to, Formola scenids poetis funiuaris: abaąue hoo esset, 
absįuo te esiet, semper in protan ponitur, ttfnaaam si dicatur : si is non es- 



\ 



* 



CAPTIVL . M 

Vsąuė dffirenatiim sofs-nie dnctardat d^Ks. 

Nimc c^rtomBt nuOi p<^thac ąucgtiaiii ci^dere. 

Satis '8iim semel dec^tns } speravi miser 

Ex s6rrittite me 6ceiiiisse fūium. 100 

Ea sp^ elapsii est. P^rd^di ūnum fflkini, 

Puerum ^adrimmn qa^ mibi servos aiIrpiHt; 

Neque emu servam iimquaitt reperi , iieque ffliunl; 

MahSr potitos lidstifim est Qaod hoc ėšt scelttst 

Qua8i in drbitatem Uberos prodikerim. 105 

Sequere bdc; reducam te dbi fuisti* N^ninis 

Misereri certum esi, qu(a niei miseret nėninem. 

Ar» Riadspicavi ex vinclit^ nanc intdlegoy 

Redauspicanduiti esse (n catenas d^ucK 

Actus IY. Scbha I. 

lupiter ftupr^me^ seiiras mif measąae aog^ opės. 

Mdxomas opdnMates 6piparasq«e oSėn mihi. 

Laud^n, lucnuiiy luddniy iocum, festfvitatem, KnaB^ 

Pompšm, penum, potationes, sdturitatesy gaudimn. 

N^ quoiqiiaiii hoBuni siij^lisare ai^ nunc certain ^t iBihi; 5 



•et, 81 tu non tsses^ ąaemadmodam saepe in protaai jparticala cėnditionaHiB 
omitiitor* Cetemm de usu toc. abscuė cf. Vorst de Lat. merito suspect 9* 
Oudendorp. ad Cic. de Invent. I, 36. Sdopp. Veruim. III, 13. 

97. OfferrĘ natum Cod. Sur. Gu. chcurt. afferre gnattsm Gu« «»enibr, 
offerenalum Langg. Rectel. Gul. Veris, III, 1. offreuatunL, de qua t. nor 
tione eupdem GvSebniun y. ibideoi. offerre rdl effene malum omnes apad 
Bossch. 

98. Pwlhae. Tulgo Pogthaec. Codd. Sur. Gu. chart t^ kce, 9ed recta 
Gu. membr. potikoc. 

102. ServoM dedi e Cod. Sur. 

103. Neque eum. Ne^cio unde Gronoviana Neęut enim. Codd. eium 
atfjae edd. oames, etiam ^Peceatiores: Ne^e auni. Senom de^ e Cod* $ur. 
abi aervon. 

105. FiUo$ pro y. Ubero$ ezUbent 8. Ejrst. Ga. membr. ^od pro imtėrDre-- 
tamento babeo. Certe meiiorea apud BoMchaia et edd. vetU Ubero9* Multi 
etiam Codd. ferduxerim. 

106. Citan^ hune y. piures Granunatid, Charis. p. 111. p. 134. Non. 
pog. 143. y« Nemmi$r Friacian. VI, 3, tom. I, pag. 228. aliua alitcr , recte 
lolus Charid. I. c. 

108« Eiampicare est oun anspido egredi; redaia^icare ad auspicda re- 
petenda regi'edi. . ^ ' 

3. 06 metro cf. Herm. Blem. doctr. metr. pag. 167. abi sie illas Smąvlare 
eit, ęuod saepe^ ubi viA efmmeraUo aUqua muUarum rerum vel aha da- 
mripih pottHur, muiari numeruš solet. 

4. Saturitaten scripsi e Gu. membr. 

5. Yidgot tųipISčare nmuf cerfimi eti arfAI. Sad Codd. praeter mum 



į0 H. A. PLAUTI 

Htm Tel prodesse amfco possimii r& imaiiciim perdare. 
'Ita hic me amoenit^te amoeaa amo^nut oneravit dies. 
S(ne sacris her^tatem f um ^tas effertissumam. 
Nmc 4d lencm corsiim capessam honc H^onemy qao{ .boni 
Tantum šffero, ąoantum iptus a Dia 6ptat, atq«M etiam amplios. 
Nunc cėla rei eit, e6dem pacto ut GSmid ieni solent, 
Conifdam in coUum polium, primo ėx me hanc rem ut aiidiąt 
Sper<Sqae me ob hoc miactum aevitemmn adeptnnim cibom* 



10 



You. A. omiMt me inteiponunt. UltSma in t. certum non eliditnr. O^oiįuam 
• Cod. Sar. 

6. Yulgo: Nom vel nrodeue, kUįae ita Codd. orones. Patabam ofim, 
prioi vel ab enidituio aoditum eiae, omiserantque iam -Edd. Pana. ; aed Tide* 
tur ad lententiam ease neoeMarium. Quara retinui, sic tamen, at mrtnim 
trochaidua mutandom eisa non ezUtimarem , ąuuoi prėdiue dactylai esM 
poatit. 

7. Amoenitate amoena atnūenuB* Dicendi artiilcium, Plauto perąnfia 
laniiliare, yeluti Amphitr. I, 1, 1S2. Opiumo opiume opiumam operom dM, 
Infra Capt IV, 2, 45. Begum res regalior, Compoailionia ooMiodi, ana- 
lia est in tt; omoenita$ amoena « exenipla e Plauto congesait Lamb. ad n. L 
▼eluti: mtor nUidut^ preiium preliosum, pulchra pulckritudo.- Mnua <»t« 
pleroMjue Codd. in fine exhibere : oneravit mihi, Šed Cod. Sur. in margina 
ites et VoM. A. recte dies habet suo loco. 

8. Pleiiąue Codd. šum adepiuB, Unns Gu. membr. adej^tue mim. Langg. 
on. apud Selopp. sum nachct. Sed BoMchae omnes, ut yidetur, «imi ojittM, 
nt Tulgo, quod Tenim. Hereditaa nne nacrU eat ditiBsima, luculenti^simak 
Sacra genUuda apnd Romanos in hereditate pecnniam 8equebantiir, et is, qiii 
cz hereditate pecnniam acciperct, sacra familiae fiadunda in se redpiebat, 
Cf. Cic. de Legg. II, 19. 48. et ibi interprett 

' 9. Mutatur nnmerus mutato orationis colore et mentis impeta deminnto. 
Qtiot' dedi e Cod. Sur. 

10. Retinui ojfero i. e. Kuiieto. Cffero Codd. Sur. Eyst Bdd. Pr. Pann. 
Tum yulgo: ipse a diis opiai, atque ita Codd. Sur. Gu, chart. Bosschsfl 
omnes. a diis ipse peiit aique Gu. meinibr. (pse aedie optai Ms. Caro. teste 
Taubm. tpse adipitci opiai scripsit Cam. eonique secuti sunt Lambin. Pooza 
a]uque. Cf. Gmter. suspicc. Vi, 14. qui tamėn malebat: a dišopieci opiaJL 
Bosscha scripsit : ipse a bis sihi non malė, si constaret, unde ilUtum iliud 
adipisti, Nunc podus cum Botido fadendum ensdmayi , qui In priori £(L 
ąpsus recte mihi scripsisse videtur. 

11. Vulgo: Nune res eeria esf , quod et metrum et sentenda reudt 
Quare lectio Codd. omnium retinėnda est: JV. eeria res esi, Carpit Rostins 
in dissert. de Ptauii auioriiąie ad faciendam rer. anii. fidem p. 13. quod 
in Comoedia de personis comicis sermo sit, qnia ita pereat td l^Įintnypa; 
aed praeter caussam. Id enim ipsum est ioculare et masume ad perauaaionein 
accommodatum, quod in fabula sermo est de fabularum actione, tanquam nunc 
non fabula, sed res šeria ac yera agatur. Persimili modo in Aristopb. Ran. 
v. 12 sqq. Eodem paeto quo Eyst. apud Sdopp. 

12. Ė* me primo rem Aanc «t scripsit Bosscha non monito lectore. Codd. 
et Yett. edd. omnes, ut dedimus cum vulgata. Afe non coalesdt. 

13. Me oh hoe nuneium. Ita scribendum fuit ex Codd. Sur. Gu. ntEoqve> 
E suis nilul notavit Bosscha, qui cum yulgata scripsit ob huno n. De neutro 
namcHim cf. Interpp. ad CatiuL LXII, 75. Coterum pEonuftdaadam: Me 



CAPTIVI. ^ 9T 

ĄCTVft IV. SCBVA IL *) 
HBGlOy BK6ABILV8. 

Qiia]ito ia pectore h&ac rem me<$ magis Toliito, 
Tanto mi aegrkiido auctidr est in dnimo* 
Ad fllom moddm sablitiim 6s ęsse hodi^ mi! 

Neąue id perspicere qiifvi! 
Qaod ąudinscibitiir, tum per lirbem irrid^or. .5 

Qttom e%iėaxp\o ad forum ddvenero, 6mne8 loąu^utur: 
Hic flle esi senex doctus, quoi verba data sunt 
Sed 'Erg^silus estne Mc, procul ąuem •.^. ffdeo? 
Coll^cto quideiii ^st paUid, ąufdaam actiiru'.st? 
£r. Movė dbs te moram dmn^n^ atque, 'Ergasile, age hdnc rem 10 ' 



oh hoe, Tum ūevitemum recte scriptit pro vulgato aetemumj qaod Codd^ 
servant, Bosscha, provocans ad Priaciaiu ub. II, 11« 62. ed. KrehL 

*) Canticam in liac fabula terdoniĮ^ mota plenisaimum et aėtoosnm. S^altat 
Krgasiliis. ' ^ . • 

1. Versujs sunt bacchiaci^ Retinu! Tulgatum ordinem, ąuocum conapirant 
Tosa. A. et Leidd. B. C. et edd. rett. ^noiitii in pectore hane meo 
magU rem vohiio 8ur« Go. ut^. (nisi ąood membr. pectore Aoe meo) 
Yofls. B. Leid. A. ' 

2. AuUior ttltiniam ez lege produdt. \ 
3« Vulgo: iSti^Iittifii 09 es9e Hodie mihL Atqne ita Mp. Cam. HodU 

deest in Sur. et Gu. utroq. et quattuor apudBoiąch.; adesttamen inVo9fl«A. 
mihi deest in Langg., qui hodie tuentur. Hodie iniAs tenent etiam edd. 
vett. Quare ecripsi kodid mi, mi enditicum esistimanoy efe ibodio dSeyl- 
labum, 

4. lambicus dimeter catalecticus in clausula baccbiacomm* CL Heim. 
£lem. d. metr. pag. 299. Ceterum Codd. <midam pro«jiicere; 

5. Deest tum vulgo atque in omnibus Codd.. et edd. vett. Ad veraam fol* 
ciendum Bosscha interposuit (pm, ad sententiam non malė. Nec tamen ere- 
dibile esty toi^ ezcidisse, si lectum esset. Probabitius mihi videbatur, tum 
ecriptum tu absorptum fuisse ab ultima syilaba verbi praecedentb. Amat salr 
tem Plautus, ita iungere eum et tum, veloti Truc. I, 2, 88. Qaioiii amąmua^ 
tum perimus, Casin. I, 1, 51. Quom mihi haecdicentur dieta, tum tM 
Įurcįfer , Cuaai mu$ in medio parietė voraaįęre. Bacch. I, 2, 37- Quom 
oidebisj tum scies. 

6. Qtioiii dedi e Cod. Sur. quemadmodum superiori vena. 

7* Doctus, Hanc alionim emendationem stabilivit Douza Plantt expIL 1^ 
19. laudato e Persą loco IV, 4, 45. Fide sU , ego iUe doctue Iena paene in 
foveam deeidi, Vulgo cum omnibus Codd. et edd. vett. duetus , i. o. dece« 
ptus, quod frustra defendit Bosscha. Frigidis^ma enim est tautolpgia: 
duetus ctii verba data sunt. Quoi e Cod. Sur. 

8. Ire video edidit Bosscha** Sed deest tre in omnibus Codd. atqae edd. 
tett. Botfaius olim ego interposuerąt. Neutrum satis ooiivenit* Ego laca* 
oam significavi. 

10. Yulgo: moram ^tque ErgasUoj qaa cum lectioną omnes sentiunt 
Codd. atque edd. vett. Omnem recte mihi interposuisse videtur Bosscha. 
Sed non video, cur idem scripserit: Ergąsile atquej quum ordo. vulg arU, 

qnem defendunt Codd. omnes, retiaeri possit. Omiiem , ia Ood. siaripliuii amt. 



k 



ML A. PLAUTI 

iBl£nittiiofqae» n£ qiiis obttiterit 6hynxmj 
qtt' SfttU dili ybdue aės% homo arbitr4bitiir. 
Mm qm olistiterity 6re sistet He, Hfc homo pugilatom indpit. 
JBr* F&coe oertttmst Profnde ut omnes ftinera insist^t saay 
Ni qius in hac plate£ negoti cdnferat qiiicqiidm sui. i5 

N^ meiis est balUsta pngnna , cdbitus catapulta ėst milu, 
Hifanenii aries. Tiifli genu ad qaeinqųe fcero, ad terr^ dabo. 
IMntflegot oninA mortales fliciamy quemquę offi^ndero. 
ffe. Qoae fllaec emin^tio est? .Nam n^ueo nurari satis. 
£r. Faciam ut huius di^i lodqtte, niefque semper mėninerit; 20 

Qn( mi iącorsu obstiterit, faxo vftae is obstiteHt suae. 
flf. Quid hic homo tantum incipessit £kere com tantfs nunbf 
Mr. Prfiu edico (n^ qiiis propter ciilpam capiatdr suam): 
Ctfatinete vos domi, prohib^te a vobis yim meam. 
Ei- BOra edepol sunt, ni hfc in ventrem sdmpsit coofid&tiam. 25 
Taič misero ilh| qttoias cibo iste fdicta'st imperiiSsior. 



m teradnatioBe TocabiiH praecedentis absorptam est| nltima non ooikicit iū 
■Mdio TcriUf qaeiiiadBioaiini idem in cretids fieri solet ^ 

* 

11. Seąniintar trochaici tetrametri catalectid. Ultima in Eminor ez lesft 
produdtur. Tiim^ valgo: ne quiš mi obšt, olv, Atque ita pleriąne Coad. 
«t ne pu» chH. Go. membr. ne cntt obti, mihi ohv: Leid. 9* M j et ad 
•cosinii et ad metram supenracaum est. 

IfL SatU diu scripsi cum Codd. omn. et edd. vett. Valgo sof* 

17. Genu ad quemque toero. Valgo : tecero , atqae ita plerigoe Codd. at- 
^e ez edd* yett* Pr. et Pana. Sed Codd. Pali. teste Bothio terę, Came- 
mina dedit ut quenique Icero, qaod, teste eodem Bothio , iam Aid. et lanU 
exlubent. Jd in Codd. est omnibus, quod retinendam fait. Non enim intel- 
ligitor, qaldni did possit tcere ad aliįuid, Videtar aatem genu non sextas 
esse casufl, aed qaartus. Ottemoue , pro eo quod uaitatios est queuuįttnįue^ 
aaepiesime apud PIaatum. Codd. yariant intar fuemquej guemeun^ue, aU- 
f uemctmęue. 

18. DentUeg08, dentileeoši dentiloguoš Tariant Codd. Non male dentūo* 
c«o«, qauffl nemo colaphis malcatas, dentes ezcassos fadle coUigat. 

20. Huiuš eihibui pro T<vi)|||ato etas e Codd. Sor. Gn. ntroq. Voss. A. B. 
lidd. B. Eyetad. edd. Pr. Parm. 

21. Valgo: vitae is extemph ohet. In Cod. Sar. vv. ts e^femplo desont 
f^tae iš obst, recte Ga. membr. vitae is ut obst, Ga. diart. Estempio ta- 
flien ezhibent quattaor Bossdiae; anas Ldd. B. ignorat. Esdaditur id toc. 
a metro pariter atqae a sententia. 

22. Codd. Tariant itai mctpiMtt, incepiself, tnetpjed^. Cf. qnae diadsnpra 
ad II, 1, 22. et į 2, 59. 

26. ()ompIarimi Codd. impemior^ oaod sant ąm exp1icentr faretior; finiief 
antem pro glossa est in Cod. Ga. cnart , audaeior pro gloasa in Cod. Ga. 
membr. Utraqae gloeea defendit valgatum imperioiior, Idqae anos Cod. 
Rep. 1. habet apad Aveli, et Ms. Cam., abi ab altera manu est imperiorior, 
Onginem titii ostendit Cod. Rec. 2. apad Aveli, ubi est tinpesior. Scriptum 
haad dubie fmt in archetypo: tmposior, ande reliqaa vitia ortą. Cuoiua 
nonosyilabua est, atque ita dedi e Cod. Sor. 



CAPTIVI. 



JSr. Tifm pistores scrdpUpasci, qa{ aliint furfuH snes^ 
Ooamiik odore pra^erire n^mo ptstriniim potest; 
£<$rum 81 quoiu8quam scropham in piibjico consp^ero^ 
'£x ipsis dominift mds pugnis ^icnkabo fŪrfiires. 
Be. Bdsilicas edictiones atque imperiosds habet 
Sdtur homo ett, hab^t profecto in v^tre confid^tiaiii. 
Er. Tiim piscator^, qai praebent p<5piilo pisces' fo^tidosy 
Qiii 4dvehiintiir quadnipeclaiiti cnicianti cant^rio; 
Qu<Snim odos sabbasilicanos Rainis abigit in fomnu 
Effl ego ora v^^berabo sfrpiculis pisc^uriis,* 
'JJt sciant, ali^o naso qiiaiii ^xhibeant mol^stiam. 
Tiim lanii autem, qi]i concuinant liberis orbds bvis, 
Qiii k)cant caediindoft agnos , ^t dupla agnioam daaunt, 
Quf petroni nomen indimt y^ireci sectdrio; 
'£lum ego si in via petronem piiblica consp^zero, 
'!Et petronem et ddminum reddam mdrtalis mis^rhinios. 
He. Eiige! Edictidnes aedilftias hic hab^t quideni: 
Min]mque adeo est^ ni luinc fecerunt Ačtoli agorimomum. 



fio 



85 



40 



27. Qifft flUtml furfim niey. Vulgo : fiafure, Sed ef. Tom. de ^nal. I, 
42. qiu furfuri in yett. libris esse ait. Nostri Codd. et Boaschae omnea 
Įuffure. Palmerios tolaerat: fiafuri qui aiuni niet, qua tranipoBitione noa 
tat opus. De ablatiyo talioni in i conf. Schneider. Lat. Gram. FormenL I9 
pag. 2Si* Adde infra, eami Captiy. IV, 4, 6. 

29. QwnMquam scripsi e God. Sur. 

82. /n ventrem Codd. Gu. membr. Leid. B. haad malė. 

35. Abigit yel abegit Codd. onmes. Piiscianus , qui dtat hfuic Tersim 
lib. I, 7. pag. 39. mdigit eshibet, ubi Codd. inter adigit et adegii fluctoant. 
Valde probabile est, scripsisse Plautum adigit. omniB dedi e Cod. Sur. 

38. Ovis scripsi com Gu. chart. 

39. Duplam Codd. atoue edd. omnes. Dupla seribendmn est, quod si- 
gnificat difplo pretio. Cf. Varro de R. R. II, 10. et Pandect pasnm. Bo* 
thiųs dvplo scripsit, nulla auctoritate. Pe loci totius sententia cf. Rostiua 
in pecnliari scriptioBe de loeatiane eonduetione , qui hune sensma esse osten- 
dit: Lanii j qui tpondent se tibi catBuroš agno9 $uo8 cerio pretio^ qmim 
eaeeoB exhibenty duplum pretium poatulant, Ram locare dicitur is qnoqaey 
ąui cum opera praestanda etiam materiam, in qua elaboret, praebet, soiata 
ab altero pecania. 

40. Petro est eyis mas, aries, verves secfan'tu est qui secds testacnfit 
«litur et saginator. Cf. Cato de R. R. 150. ubi porci iectarii eodem sensa 
dlcuntur. .. 

42. Miserrumos dedi e Cod. Sur. 

43. Vuląo : Eugepej quicum seutiunt Cam. I^angg. Voss. B. id^ qiiod Eur 
Mae qui3am rectius. Recte tamen Suge Codd. Sur. Gu. uterq. quattuor 
BoBschae, metro eyincente. Botfaias scripsit Eugepae^ in fine yersus cuidem 
omittens. Non malė, qunm guid^n in auilhiBdam Coddb incertam habeat 
Mdem : guidem habet et habet guidem, Sed yis ironica qttaedam inest pas-* 
ticulae ciMdeni, quapropter yix recte omittatur. 

44. Vul^:/ecere stm. Sed recte Cod Cam. teste Sdoppio/eeemiif, omi«F> 
i9 116*. Reiiqui Codd. yel/ecere nbi yel fecerunt nbL AetoU altimam non 



fg , IL A. PLAUKTI 

Er. N6n ego niuie Parasitos som, sed r^gom fex reg^ior: * i 

Tšntns vcDtii Gonuneatns m^ adcit in portd cibus. 

Sėd ego eesBO hune H^gioneoi onedure laetitid seaemf 

Qiif honune hominum adbėąue nepao. vivit f<»tiin6tior. 

Jie. Quae fllaec esi laetitia, anam ilHc lačtoą larg^ mibil 

Er, Heas» hčiiSy tbi estii? ^cqius hoc aperi^ iSstiiimf SC 

He. Hic hono ad ooeniiii rec^ te ad me. Ęr. 'Aperite haace a 

baf fores^ 

Pr{iisqaam pnltandor ^datim fiSribui esitimn ^ero. j 

He. P^rlubet h<Siiiiiieiii c6UoqĮiL Eigisile. Er. ErgisHiim qcif rocatl 
He. R^pice me; Er. Fortiina qiiod tibi nėc fiuat, nec fdciet, hoc 
M^ iubei. Sed ą\d esti He. Bespice id me! Heglo sum. Er. 

'O mihiy 55 



eKditf ia arn positam. De accento v. AetoK cf. qaae disdmiis ad Capdi 

45. Aerufli rex regėUor. Cf. notaU iopra ad IV, 1, 7. 

48. Qut ftoanne -AMntnttm. Vako: Qui homine adaepte, Codd.Snr.Gi 
atera. oiii fcoroiiiuin, atque ita e Langg. enotavit Sciopp. (Itii homine, i 
Tulgo, eat in ąuattuor Bosschae; Lad. A. ejdiibet Qttt omnium, sed m toai 
gine ab eadem manu i hominum. Metram decet ^himine et hominum ntran 
qae lectionem esie coniim^ndani. Adaeqw foriunatior. Sic saepe Plautai 
Bic supra Capt. UI, 5, 4X. ae^ue melitif. Lambinua probabiliter ita expb 
cat, ut statuat, duaa easąue diVersaa atractoraa in unam esae confnaas, q 
ficri solet, ita ut adaeąue foriunatior mt: aeque fariunatus^ et fortunatif 
etiam, Nemo hominum neque fortunatior^ neque aeqae fortonatas Tin^ 
quam iUe. Eot ea loquendi quaedam impentia, sive raaTis , negligentia, am 
non rectę diatinguere solent bomines faroiUari sermone inter diyersas fomm 
reluti si Germanice dicaa : JVtemaiMl lebt cUich glūckUeher pro eo quod e» 
•et: ^(eicJk gHkkUek, . 

50. lambicua eat senarius, apte reliqQae orationi interpontns ad^ aignificffl 
dam alienam et snbitam interrogationem. Vulgo Heu$ serael legitnr, nm 
ita Codd. omnea. Ad yenura fmdendam quidam editores interpoaaeniot^ 
Hetit i«6t VOŠ ėstis, Sed lon^ simplicior eat medicina^ heus repetera, qM 
fecile excidere potuit;^ eaque iam un sunt Edd. Parmenaea. Eo(įvm kr 
Langg. id quod in hac 'formula alibi saepe legitur. 

52. Vulgo: PriuamĄūfn puliando vtl otratofim, idque tuentnr Codd. Sa 
Gū. membr. churt Cam. £y. quattaor apud Boascham. Unos Leid. A. [oi 
tem erroris ostendit, abi aaBultatim vel auvlatim. Accidit, id quod saepifl 
me acddere videmui in libris manu ezaratisy ut quum glossa easet expeUe» 
oonrectoribna, eam. non 'plane ac totam propolsarent^ queniadmodum ooot 
aaepe etiam plura eiiciebantur, qu%m quae spuria erant. Recte Noniua era 
omittit ve£, qui hune versum atat pag. Jz, Idem tamen in fine ▼• exttti 
dabOj qiiod idem tuetur Cod. 6a. membr. 

53. Codd. at vulgo : Perlubet huno h, Sed proaomen a metro aedu^ 
Ultima in eoUoąui non ooalėsdt. * j 

^t Heipjoe me. Vulgo me omittitur, idemque fit in Codd. Sar. Go. m 
qae, Bosschae ofnmbos. In omnibus, qaos ipse Tidi , Codicibus t, respici 
nne rersus le^tur, ita ut facillime syllaba me eaccidere potaerity'qaam n 
soitBosscha. Recte* Faciliorem saltem medicinam yix qaMqaam excogitaTJ 

65. Ita hone Tersam recte* distimdt et ^stribuit Deusa, atqiie ita pler 



CAP^TIVL 61 

.IJuantnm est homiinini dptiuiie optu]|u$niiii> in Unoipdre. ddyenis! 

Be, N^scio quem ad portnm nacta's, libi coenes; e6 faslidis. 

Et, Cddo Tn g>F»ii™- ETe. llfainiin? Etm Manuin, iuąiiam, c^do taam 

actiitiim. He. Tene. 
Er. Gaude. He. Qiiid ego gaiideam? Er. Quia ego impero. age 

gaude modo. 
He. P61 moerores mi iatevortant g^udiis. Er. Non itagt, 8cie«; 60 
lam ego ex corpore ^xigam omnes mdčolas moeronim tibi. 
Gaiide audacter. He, Gaiideo^ etsi nfliil scio, quid gaiideam. 
Er, B^ne facis; iube. — He, Qiiid inbeam? Er, Ignem ingentcsD 

fleri. 
He. 'Ignem ingentemt Er, Ita' dfco, magnus lit sit ffe. Qtii4^ 

Me volturi, 
Tuan' causa aedis (ncensurnm cdnses? Er, Noli irdscier. 65 

Itiben' an non iubes astitui aiilas; patinas .^uil 
Laridum atque epulds foveri fdculis in ferv6itibu8? 



.Codd. QiM est iam Camerar. dedit; Codd. pleriąue quia est yel gtdd est* O 
mihi Cod. Gu. chart; -vulgo: oh mihį. 

. 56. Vulgo: Ąuantum est hominum optumorum optume^ qiu BuUua est yer- 
jsūB, Metrom ipsum facit indicium, ąuoropdo scribendum sit Hominum 
ultimam non eUdit. Creticam yersnm et frustulum amplius fecit fiothiuA 
Vulgato ordine seryato. , 

57. Eo fastidis, Quomodo luc subito interponi possit tetrameter acata- 

lectus, non intelli^tur. Locus certo mendosus est; nec tamen quicquam 

iuYant Codices et edd. vett. Gu. chart. uitunam yocem sic interpretatur: 

''x (scilicet) niinc entm non vis ire mecum. Fastidire est superbum esse alios* 

y^e contemnere ac despicerę. Sic fastu efferri leg^tur apud Cic. in Laelio 

''% 15. Non tamen satis apta yidetur yerbi significatio ad hune locum,' 

(laum potius es^pectares: eo laeius es. Certiasimum mihi est, locum eaBQ 

Hendosum. 

3^ 60. Non itastj šcies, Ita scripsimus Addalio obtemperantes. Vulgo: 

>^oU irascier. At ąuaenam quaeso h. 1. irascendi caassa? Aut quodnam ex 

i^egionis yerbis iram sigpificat? Accedit, qĮiod paullo infra y. 65' eadem 

.mlirniula recurrit, ubi aptissima, ut ea in hune locum troducta yideatur. Cf. 

Icidalium Diyinatt. in Captiy. Cap. VT, pag. 99. Jngenioaa Acidalii emen- 

ktio, quae lectionem praestat huic loco accommodatissimam , apices corru- 

irittae lectionis accurate sequitur et faciiitate se commendat. 

[jči. 62. Quid gaudeam pro yulgato ^uod g, scripsi e Codd. Sur. Leidd. A. B. 



|Ui^fcoss. B. et Langg. 



^. 63. Fieri antepenidtimam apud Plautum saqpe prodncit. Cf. Herm. ad 

|o<wrip. Hecub. pag. a9, 

VoF 64. Vulgo: volturie. Alu volt vrier, Codd. plerique voU uri dirempta 

^ce^ i. e. volturij ut scripnmiis. Uihis Cod# Voss. B. voluri^ quod eoaem 
dt. Cf. Trin. 1, 2, 64. . ' ^ 

65. Tuan causa aedis. Ita recte yulgo. Codd. plerique^ Tua causa me- 

Ufes, yel tua eavsa ne-aedes^ malė transpostta interroguidi particuUu 
r, Gvdis e Bosschae Codd. asdyimus. 

.V/66. AsUtui ultimam non elidit. C£ Herm. Elem. d. metr. p. 88. 
^031^67. Vidgo : FoeuUs ferventihuę, ^ Aique ita Codd. omnes cnm edd. La- 
c0^4nti yersui succurrere yolentes aiii fcaiUs a y. facvlum i. e. nutrimentum 

jP^MPlauti Caftivi. v 




■f 



įlSt M.. A. PLAUTI 

'Alium piMės pra^^iimttim abfre? Sė. Hit vigilMf^ ^6mdi^t 

Er. 'Alium porcinėm Atiįae agninamy et ptillos gaMtn&ceos? 

He, Scfs beB« essc, sf sit unde. Er, Pihrnas &tque ophth^dmiatn, 70 

Hdraeumy Iscombnim, t^t trugonem, et cčtum, et mollem cšseum. 

flė. Ndminandi ist6ftim tibi eHt m^igis quam ėdimdi c6pla 

Hfc apud rae, Et^^iie. Er$ Mean* me caii^a hoc'censes dfcere? 

Be. 'Sėc nilul hodie,' nec mult6 plūs tn hic edes, ne fnistrd sies. 

Profn tu tui ąuotidiani Tfcti ventrem ad me ^fferas. 7$ 

Er, Quin ita ftciam^ utttfte cnpias facere smtiptamy et»i ^go vetem. 

He: 'Egonet Er. Ta nae. He, Ttim ta itii įgitnr heras es. Er, Im- 

mo b^ne volens. 
Vin' te faeiam fdrtimatom? Ih. Malhn, qaam misenim qmdem. 
Er. C^o manom. He, £n manum! Er, Di te omnes ddiuvant. He. 

NM\ sėati6. 
Er, Non enim es in si^nticeto, etS non sentis. S^d mb^ 90 

V^sa tibi para dpparari 6d rem divindm eito. 



deducenduiD, atii eocuZis scribendiim (cf Festus r. Coeula\ aRl, nt Boischn, 
fenienfibut p^r .diaeresim, at lumae, soltcif , pro eo ^od est l&nNie) tolvtt, 
pronuncisndiiin censnertint. Nihil hontm aptom videtur: FoeuU ferventtt 
crant ignitabula ferrea, ąaae portari poterant , Iti ąufbus abi et coąneban- 
tur et recoąuebantiir. Ferventea autem, non ardenten. dittuitur, qaia carbo- 
n!bu8 tantma , non flamina, odefiebant. įgitnr praeponltio ^ sententiae et 
metri catfssa interponenda erat. 

71. Codd. plertinvąae irifivnem ; -sėd Graefcisest ri^t/yeoi^, craapropter 
usitata Romanifl forma rtoUtuenda. Vulgo: irigonum^ ctrai afiątiol Vočė. 
' 72. ISominandi itftorum. Infinttivafl loco mibstanti vi habitus , a qao pen- 
det genitiTus ittorum. Sic Terent. Heant. pYtl. '29. Novtirum spectandi 
čoptom. LucVet. V, 1224. Pbenttrum sn^umii 'tempvs; ubi cf. Lambin. 
Adde Ruddimanni Institt. Gr. IT, pag. 245. Est enim GeruncUum nihi) 
a!nid, iiisi flexio infinitiri per casus. 

74. Vulgo: ne frmtra »i9, addicentSbtm Codd. oianlbiis. Non dtt1()him est, 
qain purus esse debeat iamboS in i^ae. QiA de cau9Sa reštituenda <»rat 
lectio, quam a Camerario introductaM to^iltt secoti Edd. servanmt fiustrd 
sies, ita at edes pro doabus breivfbus habeatur, vel scribendom ėdis y quod 
habet Mfl. €am; 

75. Yersum hune dtat Prisdan. VI, 14. hoč ordine: Prmn ttd tv. Codd. 
Flaufi non addicnnt. 

76. Ut iute i. e. ut tu ipse. Codd« plerique ut te etatas. Voss. B. nt 
f^cuMa^y Lmd. B; te tilt ctt^i^M. Unus Leid. A. ut ta fu eaptVis, quod rece- 
pit Bosscha. Ego potius tu a praecedente ' tit absorptum putabatn, uade 
firte scrib^dum exii(timayf. * ' \ • 

' 77. Vtdgo 'H/te, aporte fklsum. 'Codd. omn^s To nė, Vel imė i. e. tu 
imc, auod scripsi. Tum aliauot Codd. t£t'tur mihi. -seA Cod. G% chart. 
ttt' dėar. ^'^ . ^ ^ . . ' .y 

'79.''Vttlgd^. 'htm manum^ hem"veto non ^e tnotts^antls, aij^ificavi ad 
III, 4, 8. ^ et alibi. Recte En manum Gu. čhart, Li^d. B. VįysiL qaod 
dėdimus. ' • • ' ' • * - 

'81. ^ppoforier. Camerat. et qui' etnti sjįjrit s^ttiti; Rectė appurari^ nlti- 
Aja ndtt coiile8c|nte, Codd. et* vett; ėddf* ' ^ . : • < 



• « 

Atque agnnm afifem. pscpęr^ umniis^ ptUgĮitan* Hfi.. Cur? Ęr. Ut 

fiacnifices. 
Ht. Quof deorum? Er, Mi hėrde. Nam ego nuDC tibi smn sum- 

mu6 lupltęn . 
'Idem ego sum salii^j fortuaa, Iiue, laetitia, gaiidium. 
Proux tu deuod hont aatiųitatc; fwas tFao<)UiUuiB tibl 8$ 

He. 'Esuriirę raibi i^idere. Et, Mihf qui^eni esuric^ Bon tUn. 
He. Tuo dbrbitratu faxule petior. ^r. Credo; cousuetiis puer. 
JEZe* Iiipiter te D(qtte perdant Er. Tey iiercle, mi ąequnm est geatia* 
'Agere ob nundiim; tantum ego nunc porto a portu tibi boni. 
NUnc i^ uUii plac^s. He. Abi ^tattūa^ ąėxo poiSt tempus yanis.. 90 
Eti 'Igitur oiim A MvenisMip, magU tu tum istuc dicQrę«.. , 
Niinc hanc laetitiam accipe a. m^ qu^ fero; 9ftm ffliiąm 
Tuiim modo i^ portift Philopoleraum vivam> salviun et sospitem 
Yidi ki'pubiica.celoce, ibid^nąue ilium adulesc^ntvlum 
'Alium una, et tuiim Štalagmum servom , qui aufugft domo, 95 

Qui tibi surripm't quadrimum piierum filiolum tuiim. 
Hfi, 'Abi fu malam.remy Itidis. me. Et» Ita j»ę amabit, . can^ta^Sa- 

turitas> . 



82. Yulgo eiuu on^mfaus.Codd. atque edd profm'am iinuta. la tec. |>r<H 
prium iam Scaliger sujgpicatųs est įMere |»rof>er6. Id Bothitfa a]hjplexiM palr 
varia mnendatlofie peuMpavit. lecmn^ proĮtert ttiticm. scacibi iubens, <|Uod re- 
cipiendum fuit. Unum omissum yel obscoratum ridetur ab iis^ qui eiegaa-: 
tiae osationia timereat Agmn urna fhigms e»t omim M»m tvniAm^ 9ed 
pingtii$. Yide qnae Jj^^tinua «xempk ia .maioii E4 eoilegit. Tum qudr 
pro cur Cod. Sur. 

83. Cuoi e. Cod. Sw. Ton nunc emifisoiii in Cod. Sur. quod aiii altter 
coUocant, Vmm Vooa. B. ut dedimua. 

85. V«lgo» Pimnde tu denm huneee, At Cedd. omnea, etiam apud Bo«« 
scbarii, ut videtur, Proifi ff» denm hune į recte. ha enim toc. oetim non 
efideadtim, quod piropter sėntentiae jpondus eleTari debet • 

87. Vehement^ torbant Cedd. Cofitinuantur verba : Tuo arhitttHu f. p» 
Ergasilo ia Cod. Sur. Tum Hegio respondet Gonsuttua puer, Cui para* 
dtVB: eredo, Vėc, ertdo deest iu Go. Qtroque et Leidd,. tribus. Ceteriun 
Hdem Codd. eodem raedo distinguant persenai^in partes. ReotiMime tuI- 
gata, tĮoam reatHuit AddalkM in Diyt.. iu Captiy. c TIJ, pag. 99. 

90. Nunc tu rnihi places. Ita Codd. et edd. ovaąs. Acidalhis malebat : 
Non tu mihi pf«cc«, Hegioni i>radonem continuana. Sed recte explicat 
vulgatam Gvonovius: nunc aliam coenandi conditionem non drcuin0pidam; 
nunc nihil vereor, ne hoc loco sit coena aapera* 

91. Recte hune locum intellexit Bothius: magls sero me adyenisae dice- 
re&, olim si adverassem Semper enim sero Tenio, si fifius tuus Pfaiiopole- 
mus non adest;*nuno autem ifie redux factos est. . 

94. yįdulesct^ntulum scripsi e Cod. Gu. chart. 

95. Servem praebuit Cod. Sur. 

97. 'Abi i*!! malam rem, Ita recte vulgo sęribitur, condiceniibus amnlbus 
Codd. et edd, yett. I in m, r, primua scripsit Lamb. quem Bcsscha, sūa* 
8ore Bentl. ad Terent Phcnn. II, 3, Si., secntus est. 



6i BL Ą. PLAUTI 



jioy itaque iiuS me semper ofkideooret cogodmine, 
'Ui ego vidi. fle. Medm gnatum? Er. Tuiim gnatimi, et Geniiim 

neuiiL 
ffe. 'Et captiTum iHum 'Alidensem? Er. Ma xiv ^AnilXm. He, Et 

s^olum 100 

Meiim Stalagmoniy medm qin gnatmn siirripait? Er, Ntį xav Kocav, 
Be. lim <fiii1 Er, JVi} Tcrv ncatviavrĮV. He. Vėnit? Er. Ntį rav 

Hiyvlav* 
He. C^rton'? Er. JVi} tciv ^covaivava. He. Vfde sis. Er. Nų 

rav *AlitQiov. 
He. Qiud ta per barbšricas mbes idras? Er. Qii]a emm itemšiperae 
Sdnty ut taum Yictum adtumabas ^sse. Be. Vae aetati tnae. 105 
Er. Qufppe qiiando mflii nil credis, qa6d ego dico s^olo. 
S^ Stalagmos ąn^au erat tune nštionis, qttom hinc abtt? 
Be. Sicnlus. Er. Et nunc Sicolas non est! B6ius est; Boi&n terit 



98. Me mo temper Gvu membr. non recte. Me est endiiiciBii sententiae- 
qae yia inest in pronomine posseMiTO. 

100. Graeca n. 1. in Cood. pleriaqae Latinis littms sont eaaiata. fu 
seqq. tamen aliqaoties apud Bosscham et in Langg. Graecae litterae oompa- 
rent MatonapoUo Sur. Ga. uterq. Cam. afiiųne. . Badem formiila kuratur 
in MostcUaria IT, 2, 56. Serv9lvm dedi e Gu. chart. 

101. Ne tam eoram Codd. Sor. Gn. uterq. ne ton eonm Caou uocaf 
Langg. 

102. Ne- tam preneate Codd. Snr. Gu. membr. ne tam prenettem Cam. »e 
tam prtnesten Gu. chart. Tum ne tam eigeam, Codd. Sar. Bysl Lttd. A. 
eigneam Gu. uterq. Cam. 

103. Ne tam fnuinonem Cod. Sur. ne tam .^rufanimem Gn. aMmbr. ne 
tan /urejonem Gn. chart. ne tam fnuionem Cod. Cam. Tum Tnlgo 
Niį to 'Aldt0io9. Sed ne tom aUterimm Cod. Sor. ne tam alalrimū 
Gu. membr. Gu. chart. Leid. A. ne ton oiotncnm CaoL ne tam tdatrion 
Lan^. ne tam alairinam Voss. A. viį tĄv aUterium Leid. B. Bz bis 
onuibus lectlo Langg. proxime accedit ajd veritatem. De barbaneiš urbUnu 
cf. Rostius in diaaert. ae iege barbarica. 

104. Codd. Sur. Gu. uten}. it a aap. Sed recte r^qui Codd, et edd. 
Tett. item asp. Discrimen manlfestum. Item est eodem modo, įto, hoc 
modo yel eo modo. Qma enim est weil namlidi. C£ qttae de hoc looo 
^zi in maiori Ed. 

107. Quoiu8 dedi e Cod. Sur. abit perfectum est syncopatum pro ahuU 
Ahiit dodd. Sur. Gu. uterq. ut vulgo. ąuom item Cod. Sur. 

108. Mirė turbant Codices. Et Sur. quidem: e g t. guotus et ntmc 
para, si quoius nulic est, 6o{us 5oiom terit. Gu. membr.: cuius est ntuic. 
Si cuiua nunc est, botus est boiam terit. Quibu8 lectionibus Codd, ad unom 
omnes accedunt, niai quod pleriaue cuius et nvnc; aIiquot etiam bolus 6e- 
lam. Unus Voss. A. yitii origmem et yeram lectionem monstrat: ^'cmtti 
et nunc Sicinus non est, bolus est boiam t. Quomodo Bosschae plaoere po- 
tuerit corrapta lectio : Ąuoius et nunc cet. non as8equor. Et retinendufliy 
quod libn omnes tuentur. Yulgo: Siculus. E r. At nuno Sifculus n. t^ 
^uae lectio iam est apud Cam. Ambiguitas inest in verbis Botuos est; bi^ 
lom terit* Boia enim coUare est, quo vindri solebant serri fugitiTi. 



CA»TIVI. ęi 

I 

Liberorum ąuaenindfnniiii caiisa ei, ecedo, 'Eix<$r data est 

He, Dicy bonan' Ū6ė- tu mi istaec v^ba <Ūxi8tft Er, Bona. 110 

He. Di finmortales , iterum gnatas vfdeor, si vera aiitumas. 

Et, Afa? Tu diibium bab^s etiam, sdncte quom inrte tibi? 

Postremoy Hegid, si parva idri iurando ėšt fides, 

Vise ad portnm. Se, F4cere certumest; taintns caraqaM opos est. 

Siime) posce, pr6.'ne quidvis; te facio cellarium. 115 

Er. Nam, hercle, tu, ni mdnticinatns pr^be ėro, fusti p^ctito. 

He. A^temum tibi ddpinabo Tictum, ai vera aiitumas. 

Er, 'Unde id t-Hą^ A m»me6ąne gnato. Er, SfM^nden' tu istud ? Be. Spdudeck 

Er, 'At ego y tuum tibi advenisse fflium, resp^Sndea 

He. Ciira quaQi optnm^ potes. Er, Bene imbula et redUnibula. ISO 

ACTŲS IV. SCBNA IIL 
Ergasilus. 

'lUic binc abiit; mihi tem suBunam credidit dbdiiani. 

Di immortales , tam lit ego collos pra&nmoabo t^o^bus ! 



109. OuaeruRiimim e Cod. Go. «hart. 

112. Vq1^: An tu dMmn Juėehiš, BxflpectarM potiaa s JVufli Iti d, k. 
Ne<|iie locnm habet an^ ot n«tnm eit, nisi !■ interrogativne disiimotiTa , ubi 
altera emiociati pan ab an lAdpi aolet. Codd. omnea Am tu d. k. ^uod 
tamen non «ati» acconunodatom sententiao esse Tidetnr. 8crips6rini: Ai, 
num dvhium hahehit^ h. e. įUc mihį ^ nvan dubitąbia etiam cet. Interim 
tamen tutiDs yidetar, Codd. 8equi. Propterea scripn: Ain? Tu dubium 
hdb^ri$ etiam, sande cet. In qua tamen scriptura peioo non Tidet, qaan- 
tam langueet tu, 

114. Yulgo : tum intua c Codd. et yett. edd. omnea: tu i, c. 

116. Yulgo: Nam hercle fiin, quod qaiun metro adversetor, acripsere 
^eule^ contra Codd. fi^em. Nec did potest herculę^ oiai in vera Pei in- 
Tocatiope. Kmendandi viam laonstrat Gu. membr. qut eshibet: Nam 
hercle tu. si. Ergo Bcripu : Nam hercle tu ni. Tum \n t. mantUinatus 
turbant Codd. et edd. vett, Verum tuentur Codd. Sur. Gu. membr. Eyst. 
quattaor apud JBosadmn. Reliaui fluctuant inter mantinatua, mautiscinatuSj 
^aniissinatus. Yulgo: mantisotnatus. ManticinarĮ a Graecp ptcivtic ioco- 
iariter confictum, at vąticmdri. Propter aoni dmilitadinem cum verbis 
manducare^ fanticinari potest etiam signiiicare ventrem mpĮe^e, ey opa 
ambiguitate' risum captat parasitus. Tum fusti pro fuste antique. Cf. 
Schneid. Lat. Gramm. Formenl. I, p. 229. Sermoni Mil GI. IJ» 2, 109. 
et infra lY, 4, 6. cami, — Codd. hero fusti petito^ hero fuisti pelito. 
Verum tuentur Yoss. A. et Langę. Fusįi vectęre, familiaria Plauto locutio. 
Rud. III, 2^ 47. PoenuL I, 2, 145. ^- Ceterum mm^ ut Graecor. ydc, 
saepe poni, ubi enundatum onuttatur, ad quod coniunctio referatur, in vul- 
gU8 uotum. ■• . ' - 

117. Codd. damnaho, dampnabo. Yeram lectiooem dapinaho Codd. Gu. 
Qterq. I4angg. tenent. Edd. aliąuot vett. dapinato^^ quod pr«batiUD a mulr 
tis propter flqq. ^o. Non enim didt Qegio; ofctirai tibi j^aebęboj saliein 
tantam largitatem non aųdet intelligere parasitua į sed boc et dicit Heglp 
et intelligit parasitOB : ttetemum tibi vidum comparabo , quare subiidt pa- 
rasitua: unde id promittis? Pro v. vietum ed. Cam. ci^um. 

120. Bene amhuia et red. Cf. Captiy. II, 3, 92. 

S* Tegoribu9, Sic restitoit Turnebus et in uno Pariaicnsium Codd. in- 



W ML A. PLAUTI 

Oošnta peiiib pMb Tenet! ^n^oiU labet Unidol 

Oušnta ftilfluoi 6bramedo! ^a^mta caUo cžlamitat! 

Ouaata lanib UMitodo! ąu^ta porciii^riiil .5 

Nšm ii alia admemorte, qiiae Teiitni Tieta conducdiiti moca est. 

Nifiac ibo in meam pračfectiiniiBi lit ins dioam lėrido; 

Et %ue pendent indenmatae, p6mu ausiltiiai lit feranu 

AcTva IV. SOBHA IV. 
Pvaa HegUMUft. 
Di^ipiter te I>iqiie, Ergasile, pėrdant et Teotrte toniii, 
Paras(tosqae onmis, ėt qui posthac eo^nam FarasiKs dabit. 
Oad^s calanutasąue, intemperiei nuSdo in noftram advenit doDumn. 
Onasi si sit lapos esiiriens, metui ne f n me finceret impetom. 
Niinisque, hirde, ego illum malė fonmdabam; fta frendebat dčn- 

tibos. 5 

Adv^ens detiiryiyit tottim ciim carai camirium. 
Arripoit gladinm, pra^tnincavit trA>as tegoriboi 



▼eniC Lamb. Valco tergpofifriif, ąnod in Tenom neocat. Bdiqai Codd. ier- 
gfmbuMy anos apad Bosscb. iragonhuM^ qaae eanem lectionu &fersitas re- 
cnrrit infira IV, 4, 7. Yoc. %eg^t» Tomebas Adv. XXn, 6. ex Varrone, 
BoMcha e Gkiaariit yindicant. Cf . qaae ad h. 1. notan in muon Bd. 

4. B^lnctnant Codd. inter ošiumenJo^ ahmamendo^ tttummido, OrigineiB 

erroris monstrai Gu. chart. qui ahtumo» Veram lectionem dao apud Bosscfa. 
taentar. 

6. Vulffo: Vam 9% dUa memoremy in qua lectione multi Codd. consen- 
tiont. Nam H alia admemorem Codd. Sur, Voss. A* recte. Tom yalgo: 
quae ad v. vidum c. Malė ad repetitum ex prioribos. Recte Lsngg. 
^uae veiUriš vietų, Est antiquu8 datiros. 

7. Vulgo: Nune ibo ad^ praef. Codd. Sur. Voss. A. B. Lddd. B. C. 
JVtmc ibo u t pr. Unos Leid. A. qmd eslubeat, non diserte coinmemorat 
Bossch. Meam unus exhibet Cod. Cam. qui: Nune ihg ut meam pr. Tom 
ynlgo : et t'tis dicam , atque ita Codd. JSur. Gii. aterque. Ut t. aicam et 
posdt sentėntia et tidentur eihibere Codd. apud Bossdiani. De praefe- 
cturii cf. qaae notavi in muori Ed. ad h. 1. 

8. Vulgo: pemae eie, Codd. omnino omnes praestant; pernit, (tusi qaod 
Gn. diart. pemix) omisso eis. Reete. Yulgatam primns Camerarins vide- 
tur introdozisse. 

5. 0mm9 e Cod. Sor. 

8* Modo tn noitram^ nt saepe, neglecta positione. 

4. Vulgata cnm omnibus Codd. tenet: Cuasi lupus ettinens', metui ne rs 
me faceret impetum; quae a metro et sententia hiborant Propterea alli: 
110 iUe in me qw>queį a!ii, ut Bothius, modo ex sup. yerra huc tradiae- 
i-unt : Modo. Qita$i lupus cet ; alii, ut Bosscha, ne m me gudįue, qui an- 
tepen. in v. eeuriene produci posse credidit. Medicina propior. Scribea- 
dttia Cuost ii eit lupue et. m. ne in me fae. i. Ultima in yuosi reliona 
sfamlia absorpeit. Praesens tempus ita est explicandum, qnan dinsset : E^ 
guasi Itųnu eeurient; ita metuij ne cet 

6. Vulgo, ut Codd. ommbos came. Versus efflaeitat uKfaaam lonaani' 
Cf. qnae supra dilimus ad IV, J, 116. et alibi. 



CAPTIVL «| 

AoMs ealicesqne cmais confiregit, nln qiiae modiai^s eraat, 
CociSm percontabatur , possent sėme fervėseere. 
Cellas refregit 6iiituft intus, TČclusitque aimarinm. 10 

Aso^rvate ištara, niltis, servi; ^go ibo iit cooveoiaiii senėm. 
Dicam lit sibi penom aŪad ornet^ siąaidem sese nU Yolet 
Nam h<Sc, hic ąuideiii ut addraat, aut iam nfltil est, ant iam nflul 

erit 

Actus V. ScBNii I. 

Hb«io, PuLOPOLnusy Pint.oeRiTBs, Stai.a6Hiw miitiis. 

Ek, loTf Disqae agd gratids merito m^lgnas, 

Quon[i t^ reddnc^ tno patrf red^d^nmt, 

Qaomque ė miseriis plnrinifs me esem^nint, 

Quas, dum te car^iidum hic fiiit, sustent^bam, 

Qaoinque hiincce conspicio in potestate ndstra, 5 



8« Omnis e Cod. Sur. omnia Eyst. 

9- ViiIgiD po8$entne; atque ita Codd. omn. «t edd. yett. Qiia seriptora 
ąnnni irersus pjesstimdetar, scripsenint pereontahaij forma actiTi. Sed male 
cadant ictos, et Codd. et edd. omnes taentur percantabatur^ Qiiare cmn 
BoBSc^ scripsi poMent, nt interrogandi particnla omittator. Tom pleriąiie 
Codd. Beri referveęeere ; umu Yoss. A. recte. 

10. Omnis e Cod. Sur. 

11. Valgo : istime. Codd. Sur. 6u. uterq. istum, qaod dedi. 

12. Penum aUtan Sur. Yoss. B. Sed Codd. Gu. utera. et ąuattnor apnd 
Bossch. inter auos optimus ille Yoss. A., ut Tuilgo, quod Terum. Sese vU 
voleU AccusatiTus subiecti, qui pendet a t. volety qua8i disiaaet: volet vt 
ipse utaiur. Hune versum citat Prisc. Y, 8. sed memoriier. 

13. Nam hic fuiderii ut adomai yulgo, versu raanco. Atque ita Codd. 
omnes. Primas Gryphius Tersui ut succarreret, dedit: Nam in hoc ut hie 
q. Puto simplidorem paratam esse medicinam: Nam k6e, kie iĮuidem ut 
ad. Uno eodemąue compendio scribuntur hoc et hic, nuA qaod h si ftse 
ngnificat, punctum supi^positum habet, si Aic, apostrophi nota additur. 

2. Quom e Cod. Sur. Tom Codd. pleriaue redtteemĮ aut soribendiini 
aut pronunctandom redducem. Yersus suot bacchiaci. 

3. Quomque Sūr. E miseriis Sur. GrU. cliart. Yulgo : ex mis, Cum^ue 
me e mit. postmodo om. me Cod. Gu. membr. Qwmque.et mis, Ed. Princb 

4. Quas dum cet Sic dedi deAcidalU emendatione. Yuleos (įuae adhuss 
te carens, dum hic fiti^ smtentabamį in qua lectione quae Lambinos ad to* 
tam orationem referendum dixitr quod non intelligo. Codd. cum Yulgata 
fiEudiint, nin qood Sur. quas extubet, sed in loco rašo, Ut aliud quid scri- 
ptum fiiisse Tideatur. Quae plane ferri neqUit, ut vei hoc toc. lod ooini- 
ptionem satia prodat. Accedit, qaod sive coniuncas carens-fidy sire cmn 
tolinta interpungas, non Latina erit oratio ; et plane firigida ac sopervacfr- 
nea sunt. dum hic fui, Mihi efror ex eo ortus esse videtur » auod in ar-^ 
chetypo ex negligentia librarii pro QUASDUM scriptum esset QlJASADUMy 
male repetita yocali A- Quod quum semel esset mutatum in Quae adhuCy 
coiiseqiiens erat, ut reliqaa mutarentnr. Fortasse etiam QtMic sigla scri- 
ptum eraty nnde Leid. A. iįui adhue eshibet. 

5. Yulgo fctMC. Eecte Bcsscba dadit huncse, Libri omnes ciun vulgata 



tS M. A. PLAUTI 

Qaoiiiqae biiias rep&ta est fid^s firma ndbis. 

PAtiop. Satis iam dolui ex iaumo-tt eure m^ sat -et kermnts ndM^ravi 

S&tis iam audivi tuas aeramnas, ipud portnm rnihi qaas meraoraatL 

H(Sc agamua ! MiJocr. Quid mine, ąuoniam tėcum sonravi fiden, 

TA>iqae honc rediucem in Ubertatem f^šci? fle. F«cuti, lit tibi^ 10 

nflocntes , nuiBqaam referre grdtiam potstio satis, 

Proinde ut taprom^ritus de me et filio. Philcp. Imm6 potes, 

P&ter, et poteris, ėt ęgo potero; Di eam potestatem ^bont, 

'Ut beneficium bėnemerenti ndstro merito mdneres, 

Sfcut tu haic pafe6s> patar mi, £kere meiito ttaaniao* 15 

fadunt. Bothias in priori ed. dateat hune hk. Confidaft afiqaii« haac 
mme^ sod otiosnm esset nuno, 

6. Yiibo: haee reperta^ atqae ita Cod. Gvu membr. Comfue r^perta est 
haee Cod. Gu. chsrt. Quomque haec rep, Cod. Sur. haec etiam apad 
Boasch. omnei, nisi quod L«d. B. reperta est haee, Bosscha dedit kuku 
rep, In idem inciderat Both. in ed. pr. IMffidle est^ certi quid d^mre, 
qaiim error haud dnbie ex ignoratione oosapendii natos sil, Lcaioram ta- 
msa mcdiciiMun non video. 

7. Locus est TeKatissimiis. Codex Sur., qai varaus ab uutio iuiiiis Sc»- 
nae Philocrati tribuit, inde a vv. StUi$ iam dolui Hegionis pectonim in- 
terjj^nit; inde a tt. SatU iam audiei tuaš Philopolemiun indudt, et ante 
TT. Quid nune Philocratem sifnaL Eodem ntodo partes diatribak Cod. 
Gu. membr. Sed Gu. diart. duoa priorea Scenae veraua asaignat Philopo- 
lemo, et quae aeųuuotur omnia ii8que ad yt. maceravi hoc Hegioni, Qn(\e 
qnae aeqq.'PhilQcrate8 acdpit lidem Codd. omnea exhibent maceravi hoe. 
Satii iam. Eodem modo turbant Codd. apud Boaadiam et apud Aveil. mm 

2aod hoe plane abest a Leid. A. apud Avellinium autem pro eo hic vel 
eie qu]dam habent. Verba autem : Saite iam doUti — Hoc agamue omnia 
tribuimtur Philopolemo in Codd. Palatt., ambobua Regiis, ad qaos idioaot 
aooedunt vett edd., in qu]bus Parmensis. Hoo igaorat etiam- Parena, Vera 
mihi visa haec ratio, praesertim quum verba ^tit misi doiui — memorasti 
duos trodiaicos tetrametros acatalectos coofidant. &'al et Uicr. sic Douza 
et Pareua, Vulgata cum Codd. Satie et I, Tum apud partnm Cod. Šur. 
et Lddd. trea, quod recepi; vulgo ad portum, Tum mihi deest in Sar. 
€rQ.^membr. «t duobna Leidd. malė. Gronovius coiiiedt oft, Hegioni omma 
GODtinnanSy n8que ad vv. Hoe a^mue. 

9. Tecum eervavi fidem. Sic Curcul. I, 2« 49. Si fldem aeroas mecum. 
In hac et similibua formutis cum significat Šv^ n et g a ^ queraadmodum in 
asitata illa formuta toeum fiti , pro apud te fui Igitur Rud. V, 1, 60. 
Teemn KahetOy toro eo quod did solet tibi habeio. Simili modo explicanda 
eat formala oro' teoum. Baccbid. III, 3, 90. tettim orarem. Cf* quae ad 
hune loeum notavi ia maiori Ed. Sic plane noatrates: Er hat bei mir ge- 
beten; Bt hat bei ienem gefragt. Er hat bei mir sein Wof^ gehalten. 

13. Malė feerSpdt Boaacha: et Di potestatem ddbunt, Omnea eiiim Codd. 
eC vett. Bdd. cum vulgata : Di eam potestatem d, omisao et, Ignorabat 
Boaacha, potestatem duas priorės poase corripere. Pronunciandnm eat Dt* 
oum poiesiat^m dabunt. 

14. Bene merenti nostro coniungenda videntnr, ot dgnifioent noaUro bene- 
faetori. Tum fserifo est ut meritua est, nach Verdlenst. 

15. Maxume Cod. Sur. et vulgo. ReliquS similiter, nisi quod aIiquot 
maxime. Scripsi rnaaimo, Merito meutumo eat opttmo iure. 



CAPTIVI. 9 

He. Qiif d opos vefbu? lingua mdla eilt^ ąnanegem, ąmcąnfd roges. 
PhUmr. P<$stiilp abs te^ ut mi flhifii reddas servom, qaem hic reU- 

ąuerain 
PignuS'pro me^ qui milii mdior, qušin sibi, %empėt fuit; 
Pr6 benefiictis ^ius uti ei pr^tiam possim rdddere. 
He. Qa<Sd benefecistf, teferetnr grktia, id qiiod pdstnlas, 90 

'Etidy et atiady quod me orabis, (mpetrabb. Atqae te 
N61im succens^re, quod ego irdtus et fed malė. 
PhUocr, Qmd fecisti? He. In l^icidinas cdmpeditimi c6ii<fid], 
-'Ubi rescivi mihi data esse v^rba. Philocr. Vae imsenS iii3ii! 
Prdpter menm eapiit labores bdmiiii evenisse <Sptiimo. SS 

He, 'At ob eam rem mnii libellam prd eo argenti nė dats. 
Grdtiis a me, lit sit liber, dikito. Philocr. Edepol, H^o. 
F&cb b^iigne; sėd qi]ae8o, homiaem ut idbeas. arcessi. He. licet. 
'Ubi vos ėstis? 'Ite actutmn, Tyndarnm huc arodsstte. 
Y6$ ite intro; int^ribi ego ex hac stdtaa verbered volo dO 

ĮSrogitare, med minore qafd sit factmn filio. 
y6s lavate int^ribi* PMep. SeqTiere hac, Pbfiocrates, me intnk 

Philocr. Sequor. 

AcTūfl v. Scena II. 
Hb«io, Stai.a«xv8. 
fie. 'Age tu iUuc proc^e, bone vir, l^idmn mancipinm meom. 



16. Qtdd opifff v. God, Swt, cum j^eriaąue aliis. Vulgo: ęM spusC v. 

17. Servom scripsi e Sur. ubi sertfon. 

19. Sic recte vulgata. VU pretium om. ei €odd. Sor. €ki. membr. 
duirt trei Leidd. apud Boaoch. Sed extubent dao Vom. apnd Bandėm. 

$0. Ręferetur scnpsi cum vulgata. Codd. Sur. Gu. Bterq. trer Iieidd. et 
Vot8. B. refėrtur. Unos Voss. A. futuram toetur, cui accedont edd« inde 
a Camerario. Bdd. Pr. Paim. refėrtur. Vt. id ctiod postulae per appo-i 
titionem yel epeiegesim qiiandam ad superiora sunt eKplicanda. Malė ad 
•eqq. traxit Both. 

21. Eį id et ittud Gu. membr. Qtfo me crahiš Ged. Sar. 

27. Graiis vulgata cum Codd. Sur. Gu. utroq. Bosschae omnibns. Nun- 
QQam apudScenicot aliter, nisi gratiU^ trH>at ayllabis, <Hoeiidum esse osten- 
oit Bentl. ad Tenent Adelph. IV, 1, 26. Cf. supra Captiv. II, 3, 48. Tam 
ut sti Uher addueito God. Sor. et Ga. chart. ut si liber adudto Gn. membr. 
Siiuli BMdo variant libri apad Bosąch. nid quod Leid. C. ah me. Versos 
postttlat dtictto, qaod dedi. Vulgo: eAdueUo. 

28. Ut deatderatnr in Ga. membr. 

29. MaLe yulgo «tqae in Codd. Sur. Ga. atro^. onunbos apud Bosschams 
^i egth oof, quod piane ferri nequit. Immutavit iam Bosscna. 

30. Codd. SOr. Gu. aterq. plurimi apud Bosicham et apud AyelL oerve- 
ceo, qaod ortum ex praya scnptura, usitata tamen: ververea^ ouod ipsum 
qniiiqae eihibent Codd. apod Avellia. Alsi vervetią. Etiam Lang. anas 
ververe ouolo, teste Sdoppio. Verum reoepisse Tidetur ^imus Camerar. 
Cf. Sdopp. de Arte Cr. p. 58. Bdd. Parm. ad h. 1. Smš qui verherea 
9cribattt pro vervecea* i, e. ver6crjl 



pro oervecea, i, e. ver6crjkiis d^g«Mi. 



10 M. A. . p L A LĮ T I 

jft Qaid me oportet f&Qere> uU ta. t4lU vir falsm autiuna^ ^ 
Fui ego belluft, l^pidus^ bonu^. vk NiinąiiaiB , mąue fmgi lipnae, 
N^que ero umąnam; nae tii spem ponas mė bonae fnigf fore. 
He. PnSpemodum ubi loci Hortiinae tiuuE su»t, iaeiio int^egis. 6 

Si eris veraxy ta^ rem fiiciet i6x mala lodiusculani* . 
B/kte et vera k^uece; ted neque y^e t» neq«e rčcte adluic 
F^sti umąiianit <$><. Qa4d c^o fatear^ credio!, padeat, lyiom aii- 

tumes? 
He. 'At egę ftciain at pddeat; nam ia rabdiem te totilm dabo. 
5^ E(a, credo ego., imperito plūgas miiiitacu mihi! tO 

Tandem ista aofer*, Dice ąuid fert., .iit fera3 binc qu4d petii. 
He» SdtU facundus. Sėd iam fieri dictis compendiiim ¥olo. 
SL Quidvis fiat He. B^ne noi^igerus f uit puer; miac noa decet 
HtSc agamvs. Iam šnimum advorte, ąc mū^ qiiae . dicano^ ediMere. 
Si ėns verax, tuii ex rebu f<čcana.Qielius6uias. 15 

St* Ntigae istaęo simt Niin me ceims <cire quMl digniic šiem? 



• €• yvlg»: Tu* es r0 /ac/e*, €x fioki m. .Cmn Tolgata &dant Ood. Sor. 
oiDUM apud Bossch. Tk^ oaą re /acies maZa m. 6u. diart. Tma es re 
mala Jhieie» mel, Cod. ču. membr. Ceteri nihil iuvant. JMa&fi Gryph. 
teste Bosscha: rem tnam faeieš ex 9jh «ik« vndę ręcepit tuam rem /ac. ex 
m. m. Bothias totum versum eiiminandimi censuit, qaeiii salvo sensu com- 
mode abeme non posse, reote vidit BossdUU Vittum inde ortam, ouod 
^mun librani invenissent tua re, neglectia liiieoli» sapra dactis, id pco abU- 
tiTO haberent, et ut mitigarent dictionis insolentiam, praep. ex adderent 

7. Vulgo ; Reeia et vera L Sed Cod. 6a. membr. ec omnes apud Bos- 
•fliam, nec oiiaas Tctt. edd. usone ad Gamtrar. Reete et •erm.l tfiod 
com Bosscha dedimus. Terent. Aaelpb. IV, 3. esitr. Aeols ei verum ditiS' 
Aests hqm «st aperte, sinoere, at diecet, leqai. Tum tu deest in Codd. et 
edd. Tett. praeter Paroi-, ubi eat& ifled aegue tu vėre neqtM r.o., oc qaa in 
iQnt« ot Aid, transiit. 

S. Ouid ego fatear Cod. Sor. Bd. Pr. Recte reUųiii otiod. Cuom os* 
tiMMS Cod. Sur. Cnm auiumme Gvu vntiaibc* et Voss.. B. in qao tamea 
etiam ftiite o r. Ceteri omnes tueatur coniunctinui.. Recto. 

10. Ego Tulgo deest. Addunt Codd. omnes. 

11. Valgo: Oąeįu^ ąmdfere. Sed Codd. omnes t dib qmdfen^ m gno 
latere diss, antiquam fonnam, recte ridit Butlidos. 

12. Goflipefidjatfii iiltimaa duas per synizesim effert. Sine oaassa Botiaas 
seribendum, ut alibi iarenitar, censebat: ^srt ėieta eompenU volo* 

13. Bosscha e duobus suis Codd* Leidd. dedit Qii^mt>iat^ qood secutua 
mmkj> ReUqui omnes Sor. 6u. uterq* Voss. A. B. Leid. C. Ut me įUt. 
Scribendum tamen fuit: Quid lus, dirempta voce. Ortttm vkiuiB ex aa^ 
qua scribendi ratione, qaae saepe in Codd. iniirenitur Qtdf , qiiDd ttutaie in 
nX pronum fuit, quuSi fortasse prima Httera Q omiMa Husaatt id quod sae- 
pe acddit in Codd. 

14* Cod^ Š'ur. Aet auAI ąuat- Ga. chart. hato mM ąume, Ita etiam 
trea apud Bosscbam. hoe mihi guae Leid. A» 

15. Vulgo: iuie rebne. Atque ita Codd. oouMs, aki qaod Ga. acmbr. 
rsiics (HM. Uaus Voss. B. tme es re&ns. Edd« inde a Camerario: e <«u 
reftiis, Noa Bosscham secuti Ims esrebuš cum Voss. B. ■aoripsimus, 

16. Num me oeųeee Cod. Sur* LomI C Tum 9111 digmte GOf membr. 



10 M. A. ;PLAŲTI 

SL Qaid me oportet facere, uU ta t4lU vir falsum autiumaf ? 
Fui ego beliusy lipidus » boiiu»..vtf JMiiiiąpaiB, oeque fmgi įMonae, 
N^que ero umąuam; nae tii spem ponas m^ bonae frugi fore. 
He. PnSpemodum ubi loci lortunae tiuuE sint, iaeiio int^«gi». 6 

Si eris verax, ta^ rem &de» ėx mala lodiusculank ^ 
Bi^te et vera k^oece; ted neque yėxe ta neq«e rčcte adluic 
Fėasti umąiianit «S»t. Qii^ tįo fatear, credio!, padeat9 q^oai an^ 

tumes? 
fle. 'At egę fiidam at piideat; nam ia rabdrem te t&tdm dabo« 
St, EiAy credo ega^ imperito plūgas miiutaris raibi! iO 

Tandem itta aofer^ Dice ąuid fert, ut feca^ binc qu4d petif. 
He. Satis facondus. Sdd iam fieri dictis compendiiim ¥olo. 
<S^ Quidvis fiat He. Bene noi^igeraf fuit puer; miac n<Sa decet. 
HtSc agamvs. Iam šnimum advorte, ąc mfiii, qiiae dicano^ edAssere. 
Si ^ris verax, tųk ex rebu f<čcam . meliu&cuias. 15 

St. Niigae istaęo sant Nua me ceoftes <cire qm\ digniic sieinl 



. 6* Viilg»: Tm «jr rtf /^cie«, ex mala m* .Cmn Tolgata fedant Ood. Sor. 
omnct apud Bossch. Tua oaą re /acies mala m. Gn. chart. 7W es re 
mala /heiea mel. Cod. ču. membr. Ceteri nihil iuvant. B^tio Gryph. 
teste Bosscha: rem tuam faeies ex 9įh m^ vndę r^epit Itiaai rem /ac. ex 
m. m. Bothius totum versom efiminandam cen^uit, quem salyo sensu com- 
mode abesse non posse, reote iridit BossdUU S^tium inde ortam, quod 
^ttom librarii inveaissent iua re, negl^ctis lineolia sapra dnctls, id pso aMi* 
' tiTo haberent, et ut mitigarent dictionis insolentiam, praep. ex adderent. 

7. Vulgo : Recia et vera L Sed Cod. Ga. membr. ec omnes apud Bos- 
•diam, aec mians Tctt. edd, usone ad Gamtiar. Red e et aerml tfioč 
cnm Bosscha dedimus. Terent. Adelph. IV, 3. extr. Aeols et verum iiw. 
Hests loątd esi aperte, sinoere, ut diecet, leąui. Tum tu deest in Csdi et 
edd. vett. praeier Parm., ubi est: ifled meąae tu vėre neįue r.SL, ck qtta in 
iiint« ot Aid, transiit. 

S. Ouid ego fatear Cod. Sar. Bd. Pr. Recte ratiųai oiiod. Cuom os* 
tiMMS Cod. Sur. Cum autuma$ Gvu mtBmbc* et Voss.. B. in qao tamea 
etiam ftfte o r. Ceteri omnes tuentur comunctvroau Reota. 

10. Ego Tulgo deest. Addunt Codd. omnes. 

U. Vulgo: Dąefu0 ęmd/ere* Sed Codd. omnes t dib futd/ers, in (jno 
latoi^ diss, antiquam fonnam, recte ridit Buthios. 

12. Goflipcfidiatfii nltimaa duaa per synizesim effert. Sinė oaassa Botbins 
scribendum, nt alibi invenitor, cenšebat: i^Ysrt dtcea compendb* oolo* 

13* Bosscha e duobus suis Codd. Leidd. dedit Quidn».Jiai^ quod secatnt 
9Uin» ReUqui omnes Sor. Gu. nterq* Voss. A. B. Leid. C. Ut vU fiaf' 
Scribendum tamen fuit : Quid via^ dirempia TOce. Ortttai iritiBni ex aa^ 
qua scribendi ratione, quae saepe in Codd. inrenknr Cuit^ qiiDd ttutajre in 
ut pronum fuit, ąvmm fortasse pruaa Httera Q onmsa Hidsaatt id qnod sae- 
pe accidit in. Codd. 

14* Codi S'ur. hee nUbi ąvae- Gn. chart haeo mOd quae, Ita etiani 
tras apad Bosscham. hoe mihi quae Leid. A» 

15. Vulgo: tuk rebvš.' Atoue ita Coddy ooums, nid qiBod Gn. aembr. 
reiics tuie. Unos Voss. B. Imt ex re&tia. Edd. inde • Camenno: e <iftf 
rebujt* Noa Bosscham aecitti luis esrebue cum Voss. B. -aoripsimos. 

16. ISum me ocfites Cod. Sor. Leid* C. Tum 9111 diguue Gbf membr 



CAPTIVL n 

'Atąae nki ego Ali in U^icidimis. Ulic ibi dtmdm'ft lociif, 
Ubi labore Idssitudo est ^igunda ex ciSrpore. 
Nam iSbi iUo ftdveiii» ąnasi patriciis piierii aat monėįtabi^ 5 

Aiit anatet, ant'cdtuniices <Uuit|v» ąuicum iiisitentj 
Itidemmi kaeQ ądy^eati upųia, ąai me delectte, data eat, 
Sed henis eccum aiite:(S«tiiiin, et lienis šiter eccom ex 'Altde 
Rediii He. Salve, e'icoptafe gn&tt mi Tyn. Hem! Qiiid, gii^e mi? 
Attat, gėio car t^ patrem aMimoMa ease et me fOiimi, K) 

Ooia mi, item ut paikutes, luda ė6a tuendae cdpiam. 
Ph. S^lfe Tyadare. Tyn, '1SX tu, qiioi» caiisa hūic aennuiaiii ds^go. 
PA. 'At muic liber tū ^vilias fibo Tcnies. Nam iSbi 
Pater hic est ; hic s^of , qui te huic h^ ąuadrimiioi nfarpiut^ 
Vėididit patri meo te Mėx minis. Is t^ milii 15 

Panrolom peciiliarem p^olo puer6 dedit 
lUic indidom fecit; nam hune ex '^Alide hnc rediidmns. 
Tyn. Qaid, iiniusfiiium? J?A. 'Intus eccum frdtrem germaniim tumn. 
Tyru (įūiį tu aifl ? addiatia' illum huids captivum filiupi ? 



Add« 8«nrU Qnąm* p^fr 520. Verannv iMiaKhna cfiM Nonioa, pag. 191. 
ut Jchemm etuia fienuneo genere did pA>b«tnr. S«d <& Voaa. da AnaL I, lOl 
(įuando m myUeM u$wrp9tWf nū»Jluvi»$ mtęįUriturt i^ loma, pfi fuau 
regh kabetur, Undeąpud Plautum dieitur Aekerontū «el Ach^ranii 
aliquidfier^ i. a, gpud Utfetm. 

4, Vulgo : Imąitudo omnUt ejr, Co^. Sur. Go. dMuri. omn^ apad Bos- 
«diaiax eit omnia ««, CfU* membr.: omnk ut es. Oiums etiaan ATdiinii 
Codd. T, omnU rednent. At feigidam est, et ad sensam plos miam sapervap- 
caneoiB. Nihil eoim aliud TuliTyiidaKUS » msi bqc: quod alibi ąuiescendp 
^ nt lasaitudo cxigatar,. id ibi laboje ^en. Fortasse ia archeiypo scri* 
ptoin erat Z^ussitiMiait ejngmdūy ąįfod Ubrąrii maia^ «xpUcantea loMttiiila 
f^nmt Cp€ere, ąuiua saepa alibi q$t sLBlam anmiat dgaificar^ inyenissent. 
^ 5. ūlo veną Gu. nMmbr. . Dę m^re Roipafiovaia, uao puęris et pųellia bea- 
^orst darea$ ąoiipąl^paĮą inter r«p kidicras, adi Pliniom £p. IV, 2. ibiqae 
kerim. . -^ 

6. Coturmcm primam pvodocit contrą m^api mHriorpm ppetaitim, qwi cor- 
npiont^ Cf. Lucret. IV, 643. Jn voce quicum gftj e^t ablaiaTus siag*; 'da- 
^ ad pluralen numeman, ita ut Videatur ąuį^ queiiiadmoduiii te et tifrt etiam 
pro plarali ablat. fuisse. Cf. Plauti Aului. Ilf, 5, 2a. FekictOOt 9«« vebar. 
Cato de R. R. XI, 3. Coto, tndfiorvą^ 4^mtt$U. 

7. Valgo: Aaeė niAJ^i. Sed Čodd* oiones piihį hūec rd ait&i Aoe Tel mi 
Atte. Dainde giit me dęlectei vulgata cum Codd. 3ur. Gu. chart. et Ldd. C. 
delectot Xd4« A. B. Ceteri omaea delectem^ qQad soribenduni fuit. 

8. In aiiqaot Codd. apud Bosach< eccum kertm, fortaase recte; Yulgata st 
i^netur, šubaadiendum : ą«<. 

10. Mum u le9 Gu. utera. adsimuUš Sur. In eodem est quor, 

U. tticM diįs iuendi Cod. Lang. apud SdoF^.. 

12. Ciiotuf dedi e Cod. Sur. 

13* JF^jp reutat unna Gu. nembr. 

14 ^eroaa dedi e Cod. Sur* 

15. Meo te pairi unus Gu. membr. 

17. Redųsimui anos Gu. membr. 

Plauti Capti?i. G 



\t Bi A. PLAUTI 




'^ Vu«iMv k» )K4iK>t 9t krabam acccpi, afl 
'(c. v^vi u u^t 1% <juui i»tk ipM*«l T/l 

N:* «.j^« >«MMk*« ^44Mi M«iA<» iiU tecu M gnalib i 



Vcv^(;ft¥. SeisMA IV. 



o . ^'vi ^v t^^iA <»«H.|K |k*i;4«> ų«uw 'AciMsnMli 



Mv VN L«^ ^k.«^««iA« i c^SiU. rocie^ iMfero mncoiCe. StsStr 

« t 

v ^ «x. . 1^^ i«..%te«M« iktm Mcttiii^ dMfftmv dfetrss, onit- 

>»x .^ v. t» >» •»•» i(c^««. Fank at ott* *o- 






\* \ 






'« , , \»v X a* wvK«^^ t M«4r» >vv. /e«a mi idoB nifr* P^ 

V^ ^ vnu. m.s>.*^h, * vm* ma a v. li$w ndl^ deest, sed 

^ v '* «>« v .N N*^* M«A w^«*v«. .4>uu rioiMfii, nutriri 3'<ni ^ 

^'* ^ ^ '^ .A s vva. t^tą^**) .*fc trim ihiia^^ md pi^ **' 






t^ *Vvs^V* , ' Vs^^H"**^ .>^^%l€«« UUBJMMftS pbtS 8UIU 






W4««. .uiu^UMuU -^"f -1 niiinfMr ift pnMt 






Fvui^v^ iilioaMk XViii» i^ p«A^ a64 4«^ « i««M 'M 




» • 



CAPTIVL 



i% 



J. Atąne.ubi ega Aii m U^icidimis. ^ic ibi dtmilm^ft loėmi, 

- (Jbi labore Idssitudo est dxigunda ex cdrpore. 

, (iam iSbi illo adveni^ ąnasi patridis piiem aat montffLūbe, 5 

^ Ądt anates, ant.'cdturnkea dtotiv, ųuicuni hisitent; 

^ Itid^n.mi kaeQ ady<6ueati upopa, ąni nte deleet^, data est. 

Q S^d herųs ecciim aiite:dfltiqin, et lienis iiMts eccmn ex 'Altde 

,. Rediitb fiė. Salve, e^optafe gnate mi Tyn. Hem! Onid, gn&te mi? 

Attat, sčio cor ii patrem aMimnMa ease et me fOiimi, ^ K) 

Qaia mi, item ut paikutes, luda dd» tuendae cdpiam. 

Ph. S^e Tyadare. Tj^. 'Et tu, ąnoim caiiga hšoc aeimanam inęfu 

PL 'At noiic liber iū ^vitias fibco Tenies. N^ t9>i 
' Pater hic est; hic s^os, qiu te haic hiūt ąuadriflmm nfarpiut^ 

V^ndidit patri meo te s^x minis. Is t^ mibi 15 

Parvoluin peciillarem p^elo puer6 dedit 

lUic indicium fecit; pam faanc ex '^Alide hnc rediicimns. 

IV"* Qiiid, baius filiams Ph, 'Intus eccoin fditrem gennanilm tanm. 

TtĮTL (įfūdd tu aifl? addiutin' illom hoiiis captivum 01ia|n? 



Addę S«nrU Gnąanu paji^ 520. Venuov seoaidam cfitait Nomna, pag. 191. 
ut Jcheruną etuun feoimeo gensre did piiob«tnr. Sa4 ^ Yoti. da Anai. I, lOl 
Ouantfo m muUebri u$wrp9turf nū»Jluviu$ mtęUtritur^ šędloem<, qifi ęuad 
regio haJbetwr, Unde ąpud Plamimm dieHur deherontū «el Ach^runii 
ūSįtddfierį^ I. «• gpud utfwo$. 

4. Valgo : ląsąitudo omnįit e^, Codd. Sar. Go. ^Muri. oain^ apad Bos^ 
sduuat ett omma ««• CfO* membr.: amnis «ii es, Obums etiaai ATellinii 
Codd. y. tfmniš rednent. At frigidum est, et ad sensam pltts ^puun sapervap- 
caneiuB. Nilui enim aUad Tult Tyndaxuf , msi boc : qaod alibi ąoiescendo 
fiat, ut laMitado cxigatar ,. id ibi labore fieri. Foitassa ia archeiypo scri* 
ptiiia erat Laęritudot^ ejngumd^y OPPd Ubrąrii msla ezplicaates ln99iind^ 
ommt Cicere, ąa^ua saepa alibi ąit Mlam oa^H^t aigiufieare inycaisscnt. 

^ 5. Illo venį Gu. membr. Qe inora Roiaafunnim, oao puęris et pųellia b^- 
^ores darea$ fiąiinąlcuĮa inter rep kĮdicraą , adi Piiniom £p* IV, 2. ibiqae 
»»terpp. ' .. ' . 

^ 6. Cfiturnicm prioiam, pvodacit contra mo^tfa ąęgiorųm poetąmm, qwi ear- 
ripiant^ Cf. Lapret. IV, 643. Jn voce quicum gi» est ablatiyui dng.j rda- 
tu ad ploraLem aumenua, ita at videator guį, quemadmodum te et «s6t etiam 
pro pturali ablat. fuisse. Ct Plauti Aulai. Ilf, 5, 28. VehieuUų 9111 vehar, 
Cato de R. R. XI, %. CoUh 9^f^^ 4^mma. 

7. Vuleo: haeė mibi. Sed'Codd. oiDoet puhį haec rel mibi boe Tel mi 
^. Deuide qui mr dęlectei yalgata cum Codd. 3ttr. Gu. diart. ct Lęid. C. 
deleettu Leid* A. B. Ceteri oiuaea delectem, ąų9d seribendnm fait. 

8. Ia aBquot Codd. apud Bossdi. ecciim benm, fortasse recte; Yulgata si 
i^netur, subaudiendum: fU 

10. j4$8im u len Gu. utera. adnmuUš Sur. In eodem est cuor, 

U. Lucįg dtts iuendi Cod. Lang. apad Sdopp.. 

12. Cuotas dedi e God. Sur. 

13* Fojp rcat at aaaa Ga. aiembr. 

14 Serv9 dedi e God. Sur* 

15. Afeo te pairi unas Gu. membr. 

17. Redusimuš uaas Gu. aiembr. 

Plauti Captiti. G 



C8 



M. A. PLAUTI 



Qaoiiiqae JuSios tepėte est fidčf firma odbis. 

PAi/op. Satis iam dolui ex ^oimo-et cora nč sat et lacniing miceravl 

S&tis iam audivi tuas aeramnaf , ipad portum mihi quas memorastL 

H6c agamus! i^ftiJocr. Qiiid mme» 'quoniMn t^com servavi fidcn, 

Tfl>iqae hoiic redjucem in Ubertatem feci? EU. Feciiti, įSA tibf, 10 

niflocratef , ni«iiqti»B refene graliam poieim mtis, 

Proinde ut ta-prom^ritus de me et fOio. Philip. Imm6 potes, 

P&ter, et poteris, et ęgo potero; Df eam potestatem -dabim^ 

'Ut beneficium b6iemereiiti ndstro merito muneres, 

SIcttt tu bnic p0tčs> pater mi, £&oere mmko niammo* 



15 



Cmuiciat mfiąnbt hmc 



fadunt. Bothiui in priori ed« dedeiat hune 
fMific, sed otioanm esaet nuno. 

6. Tttląo : ^ec reperįa^ atqae ita Cod. Gu. membr. Com^tifi rjperta ert 
kaee Cod. Gu. chart. Quomque haec rep, Cod. Sur. Aaec etiam apud 
Bossch. omnes, niai qaod Leid. B. reperta est haee, Bosscha dedit hviia 
rep. In idem inciderat Botb. in ed. pr. IMfficite est, ceiti qiiid defiaire, 
qaiim error haud dabie ex ignoratioiie ooiBpencIii natua sil. IjworBiii ta- 
meu medidnam nea video. . . « 

7. Locus eat TeKAtissimiia. Codex Sor., qui veraot ab initia hniiis See- 
nae Pbilocrati tribuit, inde a yv« SaįU iam dolui Hegionia persoMia ia- 
terponit; inde a ty. Saiia iam avdiei tuae Piiilopoleiniua inducit, et ante 
▼Y. Quid nune Philocratem sifinaL Eodem modo partes diatribait Cod 
Gu. membr. Sed Gu. chart duos priorės Scenae TerBoa asaignat Philopo- 
lemo, et quae 8equuntur orania U8que ad tt. maceravį boc Hegioid* unOie 
auae 8eqq.' Philpcratea acdpit. lidem Codd. oomea exlubent maceravi koe. 
J^tia iam, Eodem modo turbant Codd, apud Boaadbam et apod Areil M 

2uod hoc plane abeat a Ldid. A. apud Avellininm autem pro eo hic Tel 
ete qu]dam habent. Verba autem : Satie iam dohd — Hoc agaame omma 
tribunntur Philopolemo in Codd. Palatt, ambobua Regiia, ad qao8 iJiciaot 
aocedunt vett edd., in qu]bua Parmenaia. Hoc igporat etiaok- Pareua, Vera 
• mihi Tiaa haec rado, praeaertim quum verba Sotie iam dolui -^ memerasti 
duoB trochalcoa tetrametroa acatalectoa conficiant. Saš et laer, sic Bpvza 
et Pareua. Vulgata cum Codd. Satia et L Tum opud portum Cod. Sur. 
et Leidd. trea, quod recepi; vulgo ad portum, Tum mihi deest in San 
Go. membr. «t duobus Leidd. malė. Gronorius coniedt ohy Heįioai omma 
GontinuanSy uaque ad vr. ffoe a^mus, 

9. TecuM eervavi fidem. Sic Curcul. I, 2, 49. Si fidem servas mecum. 
In hac et aimilibus formniia cum significat iv^ srcepa, ąoemadmodum in 
nsitata 111a formula teeum fkti , pro apud te fui, Igitur Rud. V, 1, 60. 
pnscami kabėte^ ^ro eo <piod £d aoiet tSbi habeio, Shnili modo explicanda 
eat formatą oro tecvm. Baccbid. III, 3, 90. tetum orarem, Cf* qtiae ad 
hune locum ndtavi ia maiori Ed, Sic plane nostratea: Er hat bei mir ge- 
beten. & hat fod ienem gefragt. Er hat bei mir aeih WoĄ. gehahen. 

13. ^^e j^eripsit Bosscha: et Di potestatem ddbunt, Omnes enim Codd. 
et Tett. Bdd. cum Tulgeta : Di eam potestatem d. omisso et. Ignorabat 
Bosscha, pote«eiteem duas priorės poase corripere. Pronunciandom eat 0i* 
eam potestatem dahuntm 

14. -Bene merentt nostro coniungenda -ridentnr, ut liigmfieent nostro hene- 
faetori. Tum merito est ut meritus est^ nech Vėrdienst. 

15. Masume Cod. Sur. et vuJgo. Reliqui simiflter, nisi qaod aKquot 
malime. Scripaa mctvuho, Merito maitumo est optimo iure. 



1 



74 M. A. PLAUTI 

PA. Qufii, iiiqiiamy intus Uc est 7yn. Fedsti ^epd et recte ^t 

bene. 20 

Pk. Niinc tibi pater bic ^st; hic for est taus, qin pemim te ^bitnlit 
Tyn, 'At nonc grandis gršndem nata, ob fiirtoni, ad caniufio^ daba 
Ph. Mėritos est Tyn. Ergo ^depol merito mėritam mereedčm dabo. 
Sėd dic oro, pšter meus tane ė§ ? He, Ego is sam, gndte niL 
Nunc demum in memdriam redeo, ąadin mecom recogito; 25 

>Niinc edepol demum in memoriam r^grėdior, aadisse me 
Qttdsi per nebahm, H^gionem nieįim patrem vocšrter. 
JETe. 'Ego som. Ph. Compedibiis te qoaesb ut t{bi sit levior fiMas^ 
Atqae hic gravior šarvos, fle. Gertum est prfnctpinm id prąefMier. 
Edmus intro, ot šicessatur £dber, ut istas edmpedes 30 

Tlbi adimam, buic dem. St. Qttof peculi nihil est, recte fikeris. 



20. Scripsit Bosscha edepol recte et (ene, Bon monito leetore. Hanc le- 
ctionem inter meos imas tuetar Gu. chart. adversaiite yersii. 

22. Camufleem e God. Sur. Ynigo: M ego hune, Sed Codd. omnes 
praeter Ga. cbart. M ego mine. Gu. chart. ego omittit. Go. aiembr. Jt 
nunc ego. 

23. Vttlgata com maliaB CodiL Ergo edepei^ qaod Teram ezisifimo, ^rnun 
ouod mettores Codd. taentair, tam quod magia io<Ailarem Vim babet, si ad 
.Pldlocratia Tocem merih»B ett, cuin condasione respondet Tyndams: Ergo 

merUtun mercedem d. Fortaaae tamen mieliua scribitur: Biėritust. Ergo ego 
ėdepol merito m, m. d. Merito deeat in Sur. et Boaadiae onuiibaa. 
~ 24. Vulgo ! Ego švMj gnate mi, atque ita Gu« aterq. et onuiea apud Bos- 
acham. Ego U sum recte acripsit Boasch. aliter emm ultiiiia ia Ego proda- 
ceretur, quod vitkun aeriorea poetae adimaerant. 
25. ViiJgo cogito^ quod, ai Teraaa genuinaa, certe ferri neqint, qaare8cri- 

S si cum Bosscha recogifo, Terbum apud Plautum aaepe obyium. Anom eCod. 
iur. In Cod. Gu. membr. eat: JVtfnc demtun mecicrn in memorimm regredior^ 
audiviBBe me, duobua bis Tersibus in unum oontractis. Sed ineemii suprascr. 
et in v., regredior rasnra est, ita comparata, ut redeo antea scriptum fouse, 
yel ita librarium scribere Toiuisse, appareat; qnae onmia manom emendstri- 
cem prodont. Unum hoc incommodum est , quod ty. quaęi per nehnJUm ad 
TV. audme me coniungenda non satis apte yičeA possint. Sed si repntes 
fuasi per nebulam did, non per nehulam , mitigata translationis audaaa v. 
cuast, facile coucedas, bos duos veraus copnlaii potiusse a poęta, EirincH 
geminus locus in Psend. I, 5, 48. ubi est': 

Stmt ąuae te volumus pereontUri, quae auaai 
Per nehulam noemet seimus atque audivimus, 
Eodem edem modo similes versus copulatos invemes in Milite IH, 1, 4. 

27. Meum patrem. Sic Gu. chart. quattaor apud ArelUn. et dno apnd 
Bossebam Acc^dunt ISdd. Pr. Parm. aliae. Valgo: pmtrem meum. 
. 28. Te desideratur in yulgata et Codd. Gu. membr. Bossdiae onuuboff 
.Sur. 

29. Servos e Cod. Sur. et Gu. membr. Tam prifictpium ab adrerbio prtii' 
cipt o sąc differt, ut ady. primum a ▼. mimo. 

31. Qttoie Cod. Sur. Tum in plunmis iisqae optimis Codd. est Catef' 
v a. In atiis Grex. In uno apud Aveli. Catervo histrionum. Caterva sive 
Grex stmt omues , qui in scena egerant, actores, qui denuo prodibant omnei 
m fine fabulae, ut plausum exdperent et se populo commendarent. In fine