(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Medulla Asceseos seu Exercitia S.P. Ignatii de Loyola accuratiori et menti ejus propriori ..."

This is a digital copy of a book that was preserved for générations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose légal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that 's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia présent in the original volume will appear in this file - a reminder of this book' s long journey from the 
publisher to a library and finally to y ou. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we hâve taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that y ou: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use thèse files for 
Personal, non-commercial purposes. 

+ Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's System: If you are conducting research on machine 
translation, optical character récognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for thèse purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it légal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is légal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any spécifie use of 
any spécifie book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
any where in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . google . corn/ 




A propos de ce livre 

Ceci est une copie numérique d'un ouvrage conservé depuis des générations dans les rayonnages d'une bibliothèque avant d'être numérisé avec 
précaution par Google dans le cadre d'un projet visant à permettre aux internautes de découvrir l'ensemble du patrimoine littéraire mondial en 
ligne. 

Ce livre étant relativement ancien, il n'est plus protégé par la loi sur les droits d'auteur et appartient à présent au domaine public. L'expression 
"appartenir au domaine public" signifie que le livre en question n'a jamais été soumis aux droits d'auteur ou que ses droits légaux sont arrivés à 
expiration. Les conditions requises pour qu'un livre tombe dans le domaine public peuvent varier d'un pays à l'autre. Les livres libres de droit sont 
autant de liens avec le passé. Ils sont les témoins de la richesse de notre histoire, de notre patrimoine culturel et de la connaissance humaine et sont 
trop souvent difficilement accessibles au public. 

Les notes de bas de page et autres annotations en marge du texte présentes dans le volume original sont reprises dans ce fichier, comme un souvenir 
du long chemin parcouru par l'ouvrage depuis la maison d'édition en passant par la bibliothèque pour finalement se retrouver entre vos mains. 

Consignes d'utilisation 

Google est fier de travailler en partenariat avec des bibliothèques à la numérisation des ouvrages appartenant au domaine public et de les rendre 
ainsi accessibles à tous. Ces livres sont en effet la propriété de tous et de toutes et nous sommes tout simplement les gardiens de ce patrimoine. 
Il s'agit toutefois d'un projet coûteux. Par conséquent et en vue de poursuivre la diffusion de ces ressources inépuisables, nous avons pris les 
dispositions nécessaires afin de prévenir les éventuels abus auxquels pourraient se livrer des sites marchands tiers, notamment en instaurant des 
contraintes techniques relatives aux requêtes automatisées. 

Nous vous demandons également de: 

+ Ne pas utiliser les fichiers à des fins commerciales Nous avons conçu le programme Google Recherche de Livres à l'usage des particuliers. 
Nous vous demandons donc d'utiliser uniquement ces fichiers à des fins personnelles. Ils ne sauraient en effet être employés dans un 
quelconque but commercial. 

+ Ne pas procéder à des requêtes automatisées N'envoyez aucune requête automatisée quelle qu'elle soit au système Google. Si vous effectuez 
des recherches concernant les logiciels de traduction, la reconnaissance optique de caractères ou tout autre domaine nécessitant de disposer 
d'importantes quantités de texte, n'hésitez pas à nous contacter. Nous encourageons pour la réalisation de ce type de travaux l'utilisation des 
ouvrages et documents appartenant au domaine public et serions heureux de vous être utile. 

+ Ne pas supprimer r attribution Le filigrane Google contenu dans chaque fichier est indispensable pour informer les internautes de notre projet 
et leur permettre d'accéder à davantage de documents par l'intermédiaire du Programme Google Recherche de Livres. Ne le supprimez en 
aucun cas. 

+ Rester dans la légalité Quelle que soit l'utilisation que vous comptez faire des fichiers, n'oubliez pas qu'il est de votre responsabilité de 
veiller à respecter la loi. Si un ouvrage appartient au domaine public américain, n'en déduisez pas pour autant qu'il en va de même dans 
les autres pays. La durée légale des droits d'auteur d'un livre varie d'un pays à l'autre. Nous ne sommes donc pas en mesure de répertorier 
les ouvrages dont l'utilisation est autorisée et ceux dont elle ne l'est pas. Ne croyez pas que le simple fait d'afficher un livre sur Google 
Recherche de Livres signifie que celui-ci peut être utilisé de quelque façon que ce soit dans le monde entier. La condamnation à laquelle vous 
vous exposeriez en cas de violation des droits d'auteur peut être sévère. 

À propos du service Google Recherche de Livres 

En favorisant la recherche et l'accès à un nombre croissant de livres disponibles dans de nombreuses langues, dont le français, Google souhaite 
contribuer à promouvoir la diversité culturelle grâce à Google Recherche de Livres. En effet, le Programme Google Recherche de Livres permet 
aux internautes de découvrir le patrimoine littéraire mondial, tout en aidant les auteurs et les éditeurs à élargir leur public. Vous pouvez effectuer 



des recherches en ligne dans le texte intégral de cet ouvrage à l'adresse ] ht tp : //books .google . corn 



A/re 



i^>e//ec 



i '■ 




f-h' fit/*' wi/fn.atftj c^nÀi/e*tùùifa'C(te;l'iT€^<' 



T 



'^ o; 



R. P. ALOYSnjBELLECn, ^^-^ 

AEDULLA ASCESEOS 



EXERGITIA S. P. IGNATÏÏ ^1 

5 ï i^À"> DE LOYOLA in:]-]^ ^. >< 

:CURATIORI ET MENTI EJUS PROPRIORI SJETHOpèk^ 
EXPLANATA. — * l v ># / 



TEXTDM RECOGNOVIT ET APTIS ABXIT ADDITAMENTIS 

ICEC NON 

COISCIEITUE KZUni 

ADjEcrr 

E. W. WESTHOFF, 

PAROCHUS DIE9TBDDENSIS S8. THBOLOaiAB DOCTOH. 



EDITIO SECUNDA. 

fJHS 




CUU PERMISSU SUPERIORUH. 



HONASTERn WESTPHALOROM, 

SUMPTIBUS J. H. DEITERS. 



^49564 

, AV-Oft. LfOX AND 



'T'.U.->: V.- 



1 9^ .; 



: io,\s. 



yyVade, populas méat, intra in cabicala tua, claude ostia 
M taper te, abtcondere modicom ad momentom''. 

Ita. 26, 20. 



^i 



DIVO 

IGNATIO DE LOYOLA 

PATRIARCHAE GLORIOSISSIMO, 

SOCIETATIS JESU FUNDATORI SANCTISSIMO, 

FIDEI ROMANAE PROPUGNATORI ACaSRRIMO, 

PIETATIS CHRISTIANAE ASSERTORI INVICTISSIMO , 

ECCLESIAE ATLANTI, 

HAERESUM EXTERMINATORI , LEMURUM DOMTORÏ, 

DAEMONUM FLAGELLO, INNOGENTIAE ASYLO, 

SANCTITATIS IDEAE, DEMISSIONIS MAGISTRO, 

PRUDENTIAE MIRACULO, ORBIS THAUMATURGO, 

S. S. EXERCITIORUM AUGTORI ET MUNDI PER EA REPARATORI 

SE MASQUE PAGELLAS RELIGIOSISSIMO AFFECTU 



FILIORUM MINIMUS 
AUCTOR 

A. BELLECIUS. 



1 



VII 

^^legendi pia et tacra non est soirey sed 
^^ageref non hquiy sed proflcere. Nihil enim 
^^prodesi amenda dididêse^ ri quae didieimus^ non 

QuumpTimuiii illa editio in lucem prodiisset, Rêve- 
ren^simus lUustrissimusque Dominus, Casparus 
Maximilianus ^ Episcopus Monasterien- 
9% 9 y quem Deus Optimus Maximus ad Eccle- 
siae bonum sospitem in annos multos incolumemque 
servet, synodali decreto d. d. Monasterii quarto 
Martiî 1845. ^^hunc librum m, qui Eàrercitia 
ipiriiualia insiituunij ufiliggimum omnibus corn'- 
mendavit^^ f simulque Ignatianae Ascesi a clero 
freqaentandae sedulam navavit operam. ,,Inter re- 
,, média (verba sunt decreti synodalis), quae aedifi- 
,,cando interiori homini inserviunt, non habemus, 
,,qiiod omnibus maps oommendandum, quam Ëxercitia 
,,quae dicuntur spiritnalia. Per ea enim clerico 
,,per multa negotia fere quotidie distracto datur 
^^occasio sese collifendi intra se, et qui continue 
,,alieiiae ànimarum saluti inservi vit, etiam suae ipsius 
,,aiiimae salutis curam habendi suppeditatur occasio, 
,,8tatum suum intemum cognoscendi, et quae vel 
,, ignorantia peccaverit, vel forsan diabolica fraude vel 
99 propria iniquitate commiserit, in amaritudine animae 
,, suae deflendi* • • • • Quare Nos Clementis Augusti 
,, Coloniensis simul et Monasteriensis Antistitis alio- 
,,rumque Episcoporum Monasteriensium exempla se* 
., étantes, quae jam antiquitus de instituendls ¥iXQTeVAv% 



VIII ^ 

,, spiritualibus pro hac Dioecesi sancita sunt^ in me- 
,,inoriam revocamus. Nam Clemens Augustus jam 
.,anno millesimo septingentesimo tricesimo octavo 
^^per decretum synodale, quod his verbis orditur: 
j^Oum omnibus presbyteris curatis et in cura 
., animarum constitutis omnino salubre esse cogno- 
.^i^erimus^ ut quotannis Exercitia spiritualia 
^^mbeant etc.^ suae Dioeceseos presbyteris subeunda 
,, quotannis Exercitia cominendavit. Idem decretum 
.,ab eodem Antistite renovatum est anno ejusdem 
,,saeculi quadragesimo primo his verbis: ^ySacer- 
j^doteê singulis annis per decem aut octo dies 
., obeant maœima diligentia et pietate sacras spiri^ 
., tus Exerdtationes sive Exercitia spiritualia ^^. 

Sectatus est Revel'endissimus et Illustrissimus 
Praesul egregia illa Antistitum, S. Caroli Borromaei 
et S. Francisci Salesii, cumprimis Romanorum Pon- 
tificum exempla, qui Exercitia Ignatiana rite instituta 
efficacissimum ad Dei gloriam et animarum salutem 
promovendam, experientia magistra, habnere praesi- 
dium. Sectatus est Innocentium feL rec. Pap. XU., 
,,qui confessarios invitât, ut considèrent semetipsos. 
,,eisque inculcat Prophetae oraeulum: State super 
j^piasy et tidete^ et interrogate de semitis anti^ 
^^quis^ quae sit via bona^ et ambulate in ea^"); 
^^adeoqve eis ityungit^ ut quotannis per aliquot 
^^dies se dedant Exercitiis spiritualibusy ut ra- 



ie. 



IX 

,,tioneiii seenm exigmiit de tremendo mvnere, qaod 
,,adiiiinistranâaiii eorum humer» demandatum sit^)^^. 

Immo vero experientia duce haud invenies re- 
medium magis efficax ad interioris vitae renovatio- 
nem; et quotquot fuerint hujus sacri recessus xite 
institut! încolae, tôt numerabis assertae veritatis 
testes, ut nullus unquam sit repertus, quem hac 
palaestra se excoluisse poenituerit. Vadem accipe 
8. Ignatium ipsum, qui, quum M. Mionam, suum 
olim eonfessarium Parisiis degentem, litteris datis 
Venetiis 16. Novembris 1536., ad obeunda haec 
Exercitia hortaretur, subjungit: ^^Tum si te faeti 
poenituerit^ preieteryuam quod poenam a te mihi 
impanendam nuUam recuso^ putato me irrisorem 

■ persanarum spiritualium 8emel et iterum 

et tertio et quotieê valeo^ ob Dei obsequium idem 
ipeum efflagito: ne ad ewtremum Divina Ma^ 
jeêtas requirat ex $ne^ quod non a te totis mets 
viribuê postulaverim ^ cum rit illud optimum^ 
quod ego in hac vita po$9um eogitare^ êentire 
et inteUigere^ tum ut komo ribi ipsi proficere^ 
tum ui in alii$ multis fructifieare eisque pro^ 
desse posait". 

Quae cum ita sint, suscipe Ihocce opusculum, 
bénévole Lector, nitide adornatum, eoque utere, 
qua animi sinceritate est compositum, îq tuum emo- 



) 



') Litterae pastoral. Cardinal. Carpegna cditae anno Jobilaei 1700 
ad confessarios dittrictus Romani. 



lumentum spirituale. Quia^ dum in carne et mundo 
hoc versamnr, necesse est, de mundano pulvere 
etiam religioêa corda êordeseere: magna dimnae 
pietatis dignatione provisum est^ ut ad re~ 
parandam mentium puritatem aliquot dierum 
nobis eœercitatio mederetur^^. Vale. 

Diestedde die sancto Aloysio Gonzagae sacra. 
1846. 

B. W. YTESTHOFP, 

PAROCHU5. 



') S. Léo serm. 4. Qoadrages. 



AUCTORIS 

P R A E F A T I O. 



} 



Liicet nostra hac aetate frequentissimus sit sacro- 
ram Exercitioram usus, minime tamen is est, qui 
aliquando, eornndem fructns. Olim ex illa spiritaali 
eremo redaces diyersam penitus ab ea, qaam antea 
tenaerant, vivendi rationem inieront, atqne etiam sta- 
biles continuarunt. Nunc vero plenimque taies Inde 
denuo egredimur, quales ingressi fuimvs, nec hilo 
meliores. Vel si etiam fervoris aliquid ac piae 
mutationis in animum fors moresque irrepserit, mox 
iterum proxima cum luna faciem yitamque mutamus^ 
vix menstrui jam sancti. 

Nempe (quae mali causa est) exercitationes hae 
non obeuntur eo, quo S. P. Ignatius cupit, modo. 
Ueviatur ab ejus mente; hinc etiam a scopo aber- 
ratur. Non satis presse ejusdem sensis insistitur^ 
proposita non eoj quo oporteret^ dmgunlw^ ç,^m- 
mentationum tiexua operisque compage» nou x\\.^ 



xu 

attenditur; ideo nec optatus inde frnctus coUigitur. 
Exercitium electionis, quocum tamen onmia suo quasi 
cum centro Juncta cohaerent, plerumque negligitur. 
Meditationes quaedam fundamentales, v. g. de regno 
Christi, duobus vexiUis, tribus hominum classibus et 
totidem gradibus humilitatis , quibus tamen veluti 
jactae basi divinum hoc aedificium innititur, non raro 
vel omnes yel saltem harum aliquae aut penitus 
omittuntur, aut solum obiter peraguntur; quin latens 
sub cortice meduUa degustetur, et quo collineent, 
satis attendatur. Unde fit, ut saluberrimi hujus in- 
venti praecipua efficacitas enervetur. Huic igitur 
morbo praesenti opuscule medelam afibrre cpnstitui. 

Dent Superi, ut votis respondeat eventus et 
cohatui efi^ectus, totque in posterum numeremus saaeti- 
tudinis associas, quot sanctae hujus solitudinis in- 
colas j horum autem ex numéro ut et ego sim, 
bénigne Leetor, tuis precibus office, tibique argu- 
mentum lectionis sacrae, cuilibet diei assignatae, 
singulariter commendatum habe. Ejus enim prae- 
sertim subsidio relatis supra defectibus occurrere 
studeo, et quidem secundum mentem S. Auctoris; 
cum nuUa ibi doctrina afferatur, quae in ipso S. P. 
N. libello, aut hujus Directorio aliisque Interpretibus 
probatis fundata non sit. 

Quanta autem auctoritate liber ille, qui Directo- 
rium inscribitur (nam de priori postea disserendi 
occasio erit} apud nos pollere debeat, inde coUigi- 
tur^ quod sit opus jussu Congregationis L Gênera- 



xin 

lis^}'susceptum, eoque consilio ad omnes Societaiis 
provinciaê missum^ ut ubique locoriim peritiores 
hac in palaestra Patres experientia duce dispicerent, 
an alifuid addi aut detraki^ vel etiam commo^ 
dius dici passe videretur. Eœ quorum omnium 
sentenHis ac judiciis postmodum Romam trans^ 
missisy et in quint a Congregaiione Generali a 
deputatis hune in finem Pairibus diligenter at^ 
que exacte discussis^ iterumque a J?. P. A^. Oe^ 
nerali Claudio Aquaviva Patribusque assisientibus 
aecuraie perpensisy ea^ quae ad propositum ac^ 
commodatiora, sunt visa^ in hoc Direetorium 
selecta sunt suisque locis digesta. Ex quibus 
patet, quanto in pretio illud, nec non ea, quae inde 
excerpta praesenti opuscule sparsim inseruntur, do- 
cumenta a nobis sint habenda. Meum ergo^ quem 
tibi hic offero ductum, bénévole Lector, fideli con- 
stantia secutus si fueris, sacro huic octiduo ingenti 
tuo emolumènto vacabis. 



') In praefat ad Direct. Item in eju» prooemio n. 11. et 12. 



Corrigenda. 



?*«. 9 


L. 


97 


pro 


grfttibtt 


lege 


gra^ibts. 


- 19 


- 


12 


- 


emeatatio 


• 


eneadatio. 


- 32 


- 


IT 


- 


seperari 


- 


teparari. 


- 45 


- 


14 


- 


lectiones 


- 


lectionis. 


- 179 


-- 


32 


- 


deetstatione - 


detestatione 


- M8 


- 


10 


- 


tanctOB 


- 


sanetl. 


- 416 


- 


19 


- 


borom 


- 


honm. 


- 436 


^ , 


33 


_ 


niferorum 


• 


inf«rorani. 



INDEX. 



Pag. 

Facilis methodn» nie medMandî 3 

Formulae aHquae affeetnutt : . . . . 20 

Introdoctio ad sacnmi solitodinein 37 

OeHévvm gaerum. Die» prima. 

Médit. I. De fine homiBis 59 

Lectio de fandamento. 65 

M edtt. II. De fine homini» rengiesi 80 

Consideratio de indifferentia 86 

Médit, m. Repetitia utrimqae prioris 96 

Dies secuitda. 
Médit. I. De poena peccati ab Ângelfir et Adamo Âdmiiri . . . 103 

Lectio. De dolore et faotrorè peccati 112 

Médit, n. De peccatis propriis. 128 

Considérât io de tripiiei peccatorom radice 136 

Médit, m. De inferno 151 

Dies terda. 

Médit. I. De morte 162 

Lectio de cognitione sui ipsius 169 

Médit. II. De judicio particulari 181 

Consideratio. Methodas se parandi ad mortem 18T 

Médit. 111. De filio prodige 194 

Dies quarta. x 

Médit. I. De regno Christi 202 

Lectio de imitatione Chri»ti ,', 207 

Médit. II. De incarnatione 225 

Consideratio de bumilitate *^fL 

Médit. III. De nativitate Chnsti : %^^ 



XVI 

Dies quînta. Pag, 

Médit. I. De Christi fuga in Âegyptum 248 

Lectîo de praevia animi ad electionem comparatioiie 254 

Médit. II. De vita Chritti occulta 273 

Consideratio de mortificatione , 277 

Médit. III. De ascensa Christi in tempinm 292 

Dies sexta. 

Médit. I. De daobns vexillis Christi et Luciferi 300 

' Lectio de scopo exercitationam praesentis diei 307 

Médit. II. De tribus hominum classibus 327 

Consideratio de tribus humilitatis gradibus 333 

Médit. III. De praerogativis tertii gradus humilitatis 349 

Dies septîma. 
Médit. I. De iis, quae Christus passus est in honore, nec non 
de modo, quo ea est perpessus ad nostram instructioneqn . . 353 

Lectio de fructu exercitationum hodiemae diei 361 

Médit. II. De iis, quae Christus passus est in corpore, nec non 

de modo , quo ea est passus ad nostram instructionem .... 381 
Consideratio de felicitate et gloria animae contemptae et af- 

flictae 389 

Médit, m. De morte Christi in cruce 400 

Dies octaya. 

Médit. I. De resurrectione Christi 410 

Lectio pro ultima exercitiorum die 417 

Médit II. De amore Christi 430 

Consideratio de conformitate voluntatis nostrae cum divina . . . . 440 

Médit III. De amore Dei 452 

Conscientîae Examen *. 463 

Synopsis de servandis in statu ciericali 519 



EXERCITIA SPIRITUAIIA 



s. P.. IGNATII DE LOYOLA 



BXPLANATA. 



yjn mandatis tuis exercebor et considerabo 
vias tuas/' Psalm. 118, 15. 



IcBedI mcdDlte. tt. edit 




Anima ChritM^ Muictlltca me» 
Corpiu ClurMi» salTa me» 
Stansnifl dlurUrtl, ineliria me» 
Aqna laterls Clirifliti, lava me» 
Pasflio Chrifltl» conforta me; 
O lione Jesa» exandi me» 
Intra tua volnera alisconde me, 
lire permittas me «eparari a te, 
Ail lioste maligno défende me» 
In liora mortlf meae voea me, 
SIt Jabe me venlre ad te; 
Ut eom sanctis tnis laadem te 
In saeevla 0aecaloranu Amen. 



FACILTS METHODUS RITE 
MEDITANDI. • 



Qaoïnodo dilexi legem taam, Domine? tota 
die meditatio mea est. Psalm. 118, 97. 

\j\im oratio meutalis omnium Patrum judicio sit efficacis- 
simnm, praesentissimumque subsidium perfectionis semi- 
tamgiganteis^passibus decurrendi; mirwn sàne estplurimos 
nihilominus reperiri, qui licet pia quotidie commeutentur, 
tamen adeo parum corrigantur ; et licet virtutis regionem 
ificolant tamen iisdem semper naevis scateant. Verum ratio 
in promptu est: nempe non bene meditantur, et ideo nec 
emendantur. Huic igitur malo ut aliqua saltem via occur- 
ratar, facilem rite meditandi methodum, utpote quae sum- 
mopere necessaria est ad sacra Ignatiana Exerdtia rite 
peragenda, suppeditare constitui iis, qui eam vel nunquani 
bene fuerunt edocti, vel ejus denuo sunt obliti: ut illi ha- 
beant, quod addiscant; hi vero, cujus memoriam refricent '). 
Compendio tamen rem totam expedire lubet, tum ne pa- 
ginarum mole fastidiosus lector a lectione absterreatur, 
tum quia brevis ejusmodi sunima obtinendo fini intento 



I Cfr. ». Franc. Sales. Pbilothest lib. 2. Cap. 1—19, \i\i\ ^ç»xçi^\^ 
y ^/e meditandi instractio gcite p^rqusim 'prOponltrit\ ^ 



i * 



4 FaciUs methodns rite medUmidi. 

sufSciens est; siquidem sacri Octidui usu res satis superque 
dilucidatur. 

§. I. De praeparatione meditationi praemitienda. 

Ante oraiionem praepara animam : et noli este quati 
hamoy qui tentât Deum^). Rationem suggerit 8. Ber- 
nardus: qualem, inquit, te paraveris DeOy talis tibi ap* 
parebit Detis ^. Porro praeparatio remota orationi prae- 
mittenda tria complectitur puncta, 1. ut nocte praecedenti 
materia meditationis praelegatur: 2. ut ante somnum brevi 
temporis spatio de eadem cogitetur, una cum proposito mane 
constituta hora sine mora surgendi : 3. ut diluculo experrecti 
mox ad rem meditandam animum reflectamus. Ad argumen- 
tum meditationis pridie percurrendum quod attinet, ut id 
utiliter fiât, haec quatuor erunt accurate determinanda, 
1. Veritas perpendenda, 2. fructus eruendus, 3. affecbu 
elieiendus, 4. testera repetenda, seu saepius deiu per dieai 
in memoriam revocanda, nempe noctu antequam decumbas, 
mane dum e strato surgis, et etiam interdiu ante et poft 
prandium, quando Numen Encbaristicum de more visitM* 
Est autem haec tessera brevis quaedam sententia, quae yd 
veritatem perpendendam, vel fiructum inde eruendum, nempe 
meditationis propositum, paucis contineat. 

Praeparatio proxima consistit in quibusdam actibui 
eliciendis illo tempore intermedio, quod intercedit inter poL 
sum horologii primi et secundi, id est duorum minutonm 
spatio, et quidem eliciendis uno passu distando a loco pert- 
gendae meditationi destinato. Sunt autem seqentes nempe 
1. actus fidei de praesentia Dei et dignitate negotii nunc a 
te peragendi: 2. doloris de commissis defectibus orationii 
hujus fructiun praecipué impedientibus: 3. fiduciae in Deum, 
una cum proposito cavendi in praesenti bac exercitatione 
omnes generatim defectus. En paradigma: Credo Domine, 



>) Eccli. IQ, 23» -2— ^ l^rm. :6&. in Cant. 



FacUii metkodut rite meditmiL 5 

«e teeum nunc actnrum de summi momenti negoUo, 
3. Doleo de omnibus peccatis mets, praeserUm iU, quœ 
OToUonis hujus fructutn magU impediunt 3. Confisus 
faute graUae, statua nunc bene medUari, anmesque in 
koc eœercitio defectus viiare. Regem, cui omnia vivuHî, 
o beaU CaelUes! venite, adoremus. — Fiat dein profîinda 



Jbs CToUone praeparataria, cujus fonnidae sunt obviae, 
très patissimum Tirtatum actus minime sunt negligendi, 
1. prapositum iteratum yitaiidi omnes defectiis in médita- 
tione nuper admissos, vel alias committi'solitos, mium vel 
tlleninv singillatim detenninando. 2. Âctns diffidentiae 
de Tiribos suis. Nam occulta illa sibi innitens praesumptio 
de suis quibusdam mentis, de bona praemissa praeparatione, 
de aliquo in perfectione progressu etc. mirum quantum im- 
pedit ditinae gratiae affluxum; cum Deus superbis résistât 
edam piis in rébus. 3. Actus indifferentiae circa orationis 
snecessiun, dicendo: Domine, si me vis esse in tenebris, 
sis benedictus; si in lumine, sis iterum benedictus; si 
desolatum, teatatum, distracHonibus vexatum, sis bene- 
dictus. Foc rnecum, sicut sois, et vis; nam scia, quod 
amatoT ns. Ille enim nimis anxius timor, ne fors aridi 
in sieeo haereamus, amoris proprii indicium est, snam satis- 
faetionem non Dei voluntatem spectantis. His omnibus ad- 
datur actus fidei firmissimae de Deo nobis intime praesente, 
et ad omnes cordis et corporis motus vigili oculo attendente, 
baee enim fides omnis attentionis ac fervoris in meditando 
prineeps incitamentum, mater, et anima est. 

§. IL De praeludiiê et eœercitio memoriae. 

Praehidia plerumque tria esse consueverunt. Primum 
est brevissima rei contemplaudae recordatio, consistens in 
eo, ut in médium proferatur parabolae sententia, vel my- 
sterii, de quo agitur, bistoria* Secundum est m^^ivm^ 



6 FaciUs methodus rite mediiandi. 

constructio illius loci, iibi res consideranda fiât gesta. Ter- 
tium est petitio fructus inde eruendi. Finis et utilitas honim 
praeambulorum est duplex, 1. ut volatilis phantasia, quae 
fraeni impatiens, voluciî levitate per omnes quatuor mundi 
plagas circumvolare amat, injectis sanctioribus vincnlis 
constricta teneatur, harumque idearum beneficio certae cui- 
dam rei alligata, non tam facile evagetur: aut si fors levis 
a scopo aberret, ut citius ad orbitam reducatur. 2. Ut sic 
animus aptior reddatur ad onines argumenti partes expe- 
ditius ponderandas, ac majori cum motu penetrandas. 

Porro haec praeludiorum compositio débet esse 1. 6re- 
f>is; secus nil differet a meditatione. Eidem bina horae 
minuta impendisse abunde sufficiet. 2. Clara\ perinde ae 
si oculis coram aut quasi in tabula yivis coloribus cum 
omnibus adjunctis depictum cerneretur totum rei oontem- 
plandae mysterium. Quo euim vivacior talis repraesentatîo 
fuerit, eo minua mens nostra distrahetur, et extra se ip- 
sam evagans exulabit. Qua tamen in re cavendum est iis, 
quibus tenuior est imaginandi virtus, ne vim inferendo ca- 
piti, illud per dictam loci fabricatiouem obtundant, seque 
ad bene meditandum ineptos reddant. Quin imo si cui iste 
praeludiorum apparatus non arrideat, aut difCcilior accidat, 
is eisdem penitus omissis, actum fidei de Deo sibi prae- 
sente, et cuncta arbitrante eliciat, operaque petat, ex as- 
sumpta orationis materia proliciendi. 

OfScium memoriae est proponere intellectui parabolani, 
mysterium, historiam aut veritatem considerandam. Ubi 
curandnm, 1. ut exercitium memoriae sit vividum^ prae- 
sens mysterium vel veritatem clare, distincte et per partes 
intellectui proponendo: locum, persouas earumque actiones 
et verba vivaciter repraesentando, idqiie plerumque per 
applicationem sensuum et quidem ita, ac si hoc mysterium 
nunc primum patraretur, et quasi nos in eo ipso loco prae- 
sentes adessemus, ubi res gesta est. 2. Curandum, u1 
sji âreve; in bis enîm ideis non cow?ivsV\V m^v^^Vx^TÔs 



FadUs methodus rite medUamdi. 7 

uctus, sed sunt soliun instrameiituiii, et via ad illum. 3. Ut 
rminetor aliquo convenienti, sed brevi affectu^ praedpae 
ixL fidei ant deskierii agnitae veritati obtemperandi. 

Poteront tamen interdum etiam nulli ornnino affectus 
Lercitio memoriae sobjungi, quando scilicet intellectus pro 
versitate materiae statim piH)greditnr ad considerandas et 
srpendendas veritates in proposito a memoria mysterio, 
euTflboIa vel sententia latentes. Qnin subinde omisso hoc 
lagis explidto memoriae exercitio pro varietate materiae 
lox post praeludia (quae tune vices exercitii memoriae 
ibennt) seqni potest exercitium intellectus. Quod si fiât, 
tmt in praeludio secundo (isiquidem super mysterio vel 
tfabola quis meditetur) personae, loca, actiones vivacins 
*evissime tamen repraesentandae. 

Ex bis colliges discrimen, quod intercedit inter dictum 
*adndium, et exercitium memoriae. Nom ibi (Direciorii 
rrba sunt) proponitur rei historia tantummodo généra- 
nt, et quasi tota in communi, solum ut tciaiur mate- 
a, de qua tune cogitandum est, et ut anima incipiat 
Huariy atque ad eam elevari. Deinde vero in exer- 
tio memoriae incipit anima in nngulis efuê partibus 
rtmorarî, easque ponderare, et penetrare. Id quod ibi- 
em per seqnentem similitudinem apposite declaratur. Vt 
tm quis canjicit oculos in tabulam aliquam pictam, in 
ta sU varietas rerum pictarum, prius unico vntuitu 
nnia cent fuse cemity et scit, quid in ea tabula conti" 
îatur; postea vero figit oculos in singulis parUculari- 
ts rébus, quae ibi pictae sunt, easque sigillatim melius 
\ accuraUus perpendit ^). 

§. ni. De exercitio intellectus. 

Officium intellectus est circa propositam a memoria ma- 
îriam discurrere, veritates aeternas in ea latentes serio 



') Direct, c. 19. n. 4. 



8 FacilU methodus rite mediUmdL 

expendere, illas praesenti animae statut applicare, et con- 
cluflioiies practicaùs inde deducere; rasticum iniitando, qui 
ex hac propositione rite considerata: nisi ruri apus fe- 
eero, aUmenUs earebo, provide concludit: igitur agromm 
Gulturae insudandum est; atque hinc ad singtdaria descen- 
dendo, hoc nominatim tempore sulcandum, alio serendîmi, 
et occanduni esse decernit. Haiic ergo argumentationem, 
quain colonus circa fniges, tu circa vii'tutes forma; et 
]. veritatem aetemam in pridiaua praeparatione jam de» 
finitam, serio appréhende, tecumque expende. 2. Refle- 
xum dein obtutum in cordis intima defige, dispiciens, mmi 
dictae veritati tua etiam vita respoudeat, id est, nom 
yivas, prout viveudum credis? 3. Détermina, quid agen* 
dum tibi in posterum sit, designando rem aliquam pecu-! 
liarem, deinceps singillatim, certo tempore, et loco efectui 
dandam. 

Porro facillimus filum discursus protelandi modu$ est, 
ut per sequentes quaestiunculas iugenii aciem acnamus, 
rerumque species excitemus, videlicet. 1. Quid perlectum 
modo punctum proponit credendum vel sciendum? 2. Num 
iUud hactenus feci? 3. Quid imposterum faciam? 4. Qtuh 
modo, ubi, quando, quibus auxiliis id faciam? Item si per- 
pendatur exequendae rei neceêtitoi, utUitas, aequitoi» 
dignUai, jucunditas et facilitas: uec non damna secus 
emersura, et luera inde obtinenda, uberem ratiocinandi 
materiam haec puncta suppeditabunt. Subin etiam juverit 
ex semet-ipso pereontari: 1. quid amico hac super re con- 
silium expetenti suaderem? 2. Quid ipsus'ego submortem, 
in judicio ac aetemitatis aditu elegisse optabo? 3. Quid 
augmentum praesentis meriti, magnitudo futuri praemii, 
tôt collata a Deo bénéficia circa istud nunc agendum 
dictant? . . . Hae aliaeque similes industriae vastum discuiTcndi . 
campum aperient. 

Ceterum haec intellectus operatio tribus potissimum do- 
tibus excellât, necesse est. 1. Sit moderata^ id est, non sit 



FMtciUs metkodns rite meâiimidL 9 

nîmis intensa, Qt caput laedaft: nec ttmen etiam nimis remissa, 
ut tepore laDgueat; sed ait sedata, non tamen sine vigore: 
tianquilla, non tamen sine vivacitate. 3. Sii simplex, hoc 
est, non asswnantur nimis moltae veritates simul consi- 
ikrandae, sed una solam yel altéra, abjectaomni auxia de 
reliqins aollicitndine; praestat enim nnicos ponderosior unio 
ptaribas aliormn minutioribns fragmentis. Hae autem ipsae 
non ant subtiles^ curiosae, inanes; sed practicae, utiles, 
solidae, recta tendentes ad persuadendom nobis propositum 
in pridiana praeparatione jam delineatmn. 3. Deniqne non 
rit nimis prolixa. Hic enim ordinarius est scopulus, ad 
ipaa allisus orationis fiructus perire consuevit; cum potior 
mcditantiam pars, utpote formandis conceptibus assneti, no- 
ntate eorom ant soavitate abrepti, iisdem justo amplius 
iflunorentur. JNon quidem decet, hoc exercitiom esse nimis 
praedpitatnm, delectom dogma obiter tantum percurreudo, 
M perfîmctorie ab uno ad aiterum saltu iUud solommodo 
cursim delîbando ; nec tamen etiam lentem esse convenit ac 
morosom, avara qnadam et anxia cupiditate mmutissima 
qnaeque rerum adjoncta exartuando, omnesque pnnctî fibril- 
kis, me qnid sued fors pereat, eviscerando. Itaqne, ne me- 
£tafio in stndium degeneret: semper plus temporis affecti- 
bus qnam conc^tibus, officio voluntatis qnam inteilectus 
tribnendom erit; cum nimia illa, quae formandis discursibus 
ispenditar, mora praedpuam meditationis vim enervet, pri- 
■ario ejns fini adversetur, ac innumeris gratiae et gloriae 
per eliciendos alias supernos afiectus obtineudis 




Praeterea in exercitio inteilectus observanda sunt se- 
fi^ntia. 1. Cavendae erunt illae sollicitationes, queis subinde 

Iangimur, ne fors nimis cito ab uno puncto ad aiterum 
transeamus. Item reprimeoda erit iUa nimium avara cu- 
piditas, omnes propositas in libro veritates perlegendi, ru- 
minandi, easque ingenii acie exentérandL Si aliquo in 
pancto praefixus inveniatur fructus, vel si Spiritus Sancti 

1** 



.10 FacUis meOodus rite medUandi. 

motio vehementius sentiatur^ mox ibi quiescendum, et iu- 
temipto ratiocinii filo cordis vêla divino Flamini erunt pan- 
denda. Reliqua, finita meditatioUe, perleg^ potenmt. 2. Imo 
si quis ob nimiam intelligentiae foecunditatem primo statim 
intuitu assumptae materiae sensuin intime perspiceret, hoc 
casu mox omissa ulteriori ratiocinatione, ad exerdtium 
volimtatis pergendum eiit, illique affectui, quo quis amplius 
commoveri se sentit, liberius vacandum. Quod si postea 
banc animae facultatem cum suis actibus in vado baerere 
contigerit, denuo ad exercitium intellectus redeundum, et . 
ad aUam veritatem praedicto modo considerandam progre- , 
diendum erit. ^ 

§. rV. De proposito. 

Sicut meditatio sine proposito est corpus spe anima, ; 
coucha sine gemma; ita etiam propositum requisitis doti- - 
bus destitutum est flamma volatilis stupae, lux sine calore, : 
ignis fatuus, oculis aliquantum illudens, et mox iterum dis- i 
parens. Unde patet, quantopere curandum sit, ne unquam - 
meditationi propositum, aut huic debitae qualitates desint ■ 
Hae autem sunt sequentes. 1. Concipiendum animi decre- • 
tum non multiplex, générale et vagum; sed unum illud et : 
singulare sit, oportet. Id est, non multa simul diversa 
ac disparata erunt proponenda ; sed una vel altéra duntaxat - 
particulatim res determinanda erit, deinceps vel facienda, vel g 
vitanda: designando ^adjuncta loci, temporis et modi: ubi, 
quando, et quomodo: nec non seligenda remédia, quorum^ 
auxilio illa executioni mandanda sit. 2. Débet illud eo ipso^ 
adhuc die vel sahem proxime in usum deduci posse. Prae- " 
cipuus enim orationis fmctus in eo consistit, ut praesentt^ 
potissimum, qua fruimur, luce secundum Âpostoli monitmn 
pie cum Deo, juste eum proximo, sobrie nobiscum vipor 
mus in hoe saeculo '). 3. Denique collineare illud oportet 

>; Tit. 2, 12. 



Facilit meUkodus rite medUtmdi. II 

ad pellendam aegrotationem illam, qaa praecipae vexamur, 
nempe vel ad emendandum illad vitinin^ qno magis infestamur ; 
vel ad acquirendam virtutem illam, qua amplius indigemus. 

Sont enim non raro méditantes, qoi sui immemores toti 
sunt in aliis perfidendis, et in iis, quas expendunt, verita- 
tibns suis aaditoribus incolcandis; qui non nisi vastis in- 
dulgent desideriîs pro Christo inter barbaros moriendi, in- 
fidèles salutis fonte abluendi, peccatores ad frugem redn- 
cendi. Et interea rebelles animi motiones quietas suo in 
sinn dormire permittunt. anima! illi, qua tu praecipue 
laboras, necessitaii adhibenda sunt pharmaca: tîbi conver- 
tendo, non aliis meditatio est destinata. 

Dein sunt, qui precationis hora, architecto daemone, 
eastella aerea moliuntur, ac nescio, quae facinora futuris 
temporibus patranda désignant ; et intérim praesentem, quo 
periculose decumbunt, morbum imprudentes negliguut. Im- 
provide! Praesenii succurrendum est malo: ftituris futnra 
medebuntur lustra. 

Sunt denique, qui extrinsecus suara domum spiritualem 
(sic mentis penetrale S. Petrus appellat) inductis coloribus 
pingont ^) , et interea serpentem per ligna flammam impune 
bacchari sinunt. Inepte! Magis urgenti occurrendum est 
hosti; illi, quod debilius langue^, providendum est membre. 
Ut verbo dicam, propriae necessitati et quîdem praesenti, 
ac magis urgenti meditationis panacea est applicanda. • 

§. y. De eœercitio vohintatis seu affeetibus. 

Of&cium voluntatis est, cognitam ab intellectu veritatem 
ampiecti, per convenientes cordis motiones in eandem rapi, 
ac strenue ejus executionem decernere. Quia vero hoc 
ipsum est, quod meditandi praxin adeo difBcilem nonnulUs 
et arduam reddit; cum arescente affectuum vena mox in 
acco baereant, brevem bine analysin subjungam, quae nos 

») 1. Pétri 2, 5. 



13 FacOiM mMkodui rite mediùmii. 

ordinem et artem doceat' congrues actus expedite eliciendi. 
Siuit autem séantes. 

Ordo et «aalysii Afleetamii in nedltotlone 
elieleBdoi 



I. Postquam per exercîtium intellectiis, quid vitandnm 
nobis, quidve faciendiim sit, clare agnovimus, et propoai- 
tam yeritatem fide viva apprehendinius, iiatura rerum exi- 
git, ut ante omnia ob illam rem commissani vel omissam 
coram divina Majestate profunde nos demittamus, ac etiam 
impense doleamus. Prima igitur, cui indulgendum, affectio 
est mentis demissio atque dolor, quo nostram ignaviam 
erubeseentes, nos coram Gaelitibus infra omnes abjiciamus, 
ac poenitenti animo culpae veuiam rogemus. 

II. Has poenitentiae testes lacrimas mox sequitur pra- 
positum, illud, de quo agitur, punctum deinceps observandi, 
vel cavendi. Jam autem cum, teste Thoma a Kempis, 
juxta propositum nostrum sit cursus profecius nostri '), 
ac moram correctio ab ejusdem efficacia ut plurimum de- 
pendeat; bine ad tribuendam ei optatam firmitatem sequen- 
tes industriae baud parum confèrent. 

1. Goncipiatur illud quasi in conspectu totius Curlae cae- 
lestis coram solio divinae Majestatis, audientibus et applauden- 
tibus Angelis, minutim nominando actionem ponendam vei 
omittendam, eamque super illud altare aureum, quod est unie 
thronum Dei^)^ sacrosanctae Trinitati offerendo. 2. Vo- 
centur in testes formati a te decreti Gaelites iUius diei 
Patronique tui, eos rogando, dignentur pro te vadimonium 
obire, futuri olim totidem accusatores^ si pacta in&egeris, 
quot nunc sponsores. 3. Oppignerentur Deo sanitas, honor, 
yita corporisque sensns, sponte consentiendo, et quasi ultro 
cmn eodem paciscendo, ut immisso aliquo vel membrorum 
dolore vel famae dispendio, aut alia quapiam illata calami- 



De Jmit. Cbri. 1. 1. c. 19, n. 2, — *> X^oc. ft, ^. 



Facilis meilUidMi riie mediimdL 13 

taie, relabentem e vasiigiû ultrici severitate castîget. 4.Pium 
hoc animi constitutum pretiosissimo Cfaristi sanguine veluU 
sigillo obsignetur, illndqne sacerrimi lateria vulneri sacro- 
sanctum inseratur, ibidem velut in tabulario asservandom, 
ac olim in die judicii contra te, si fidem fefelleris, ab An- 
geio Custode producendum. 5. Denique detemiinetur cer- 
tain quoddam piaculi et mulctae genus, illo ipso die ultro 
tibi imponendutti, siquidem a promissis foedifragus disces- 
seris. 6. Juverit etiam corani Deo per modnm affectus re» 
petere, et quasi enarrare praecipua incitamenta, quae te 
ad hoe proponendum efficacius permovenint. 

in. Obfirmato bac ratione reeens concepto mentis de- 
creto eliciatur diffideuHa de se ipso , ac metus inconstan- 
tiae in bene coeptis, palam confitendo propriam debilitatem, 
impotentiam ac mutabilitatem, qua tibi relictus certo cer- 
tins facta promissa sis yiolaturus, nisi divina succurrente 
gratia potenter sustenteris. 

IV. Haec igitur sollicitanda erit per supernam spem de 
adfoturo tibi bunc in finem auxilio, simiûque postulanda 
per actum petiHonis sequentem in modum: 1. a Pâtre ae- 
temo per Cbristum, 2. a Filio divino per ejus misericor- 
diam, 3. a Spiritu sancto per ejus amorem, 4. a Serva- 
tore per ejus sanguinem, plagas, mortem, 5. a B. Yirgiue 
sancdsque Patronis, praesertim quorum memoria illo die 
reenrrit, eos per illorum mérita obtestando, ut coram di- 
vipa Majestate prostrati, juncta opéra necessariam tibi opem 
ezorent, pie proposita inviolate servandi. Proderit etiam 
Deo, Christo ac Beatis mendicabuli more tuam miseriam, 
pauperiem, ac fragilitatem exaggerare, peccatorum vulnera 
irehîti totidem ulcéra ostendere , summamqne indigentiam 
genenti facundia extoilcre; non ut illorum mens ad corn- 
nûserationem commoveatur (id enim beata illonim conditio 
YCtat), sed ut voluntati nostrae major efficacitas addatur. 

y. Hac obtinendi coelestis auxilii fiducia erectus, in 
ardentissimum Dei amorem erumpe, 1. supremum Numen 



14 FacUii metkodus tite mediiandi. 

praeferendo ac aestimando supra illam delectationem aut 
difficultatem , quam in explenda vel omittenda re décréta 
experirîs, 2. gaudendo de immensa ejiis gloria tum intrin- 
seca, ut Tocant, nempe quod sit, qui est, tum extrinseca, 
quod tôt Beati in caelo, tôt Justi in terra infinitam ejus 
bonitatem tanto conatu laudent, revereantur ac honorent; 
tum etiam de illa, quae ex hoc tuo opère bono in eom 
redundabit, 3. dolendo, quod immensam ejus pulchritudinem 
tam sero et tam parum amaveris, quin et per neglectionem 
praesentis propositi toties offenderis, 4. statuendo, et palam 
contestando, tuum te erga eum amorem testari velle sahem 
nunc per observationem facti modo propositi. 5. Denique 
omnes Beatos ad diligendam Divinitatem invitando, ac 8e- i 
raphinorum sacros ardores ad supplendum frigus tuum 
eidem offerendo. 

yi. Hune charitatis actum velut filia matrem comitatur 
intima animae conjunctio cum coelesti Sponso per quinque 
sensus et très animae facultates, sese in illum, ut vulga- 
riter loquar, quasi transformando. Id quod triplici via per. 
ficiendum erit, 1. expellendo e memoria vanas mundi ideas 
per assiduam rerum aeternanun recordationem, et continuam 
ad Dei praesentiam attentîouem, 2. expurgando iniellectum , 
a falsis opinionibus, et voluntatem a pravis appetitionibus, . 
curando, ut is nil aestimet, nec vilipendât; haec vei'O nil ^ 
amet, nec aversetur, nisi quod Caelites amant aut viiipen- ^ 
dunt, aestimant aut aversantur, 3. avellendo sensus nostros ^ 
ab omni minus ordinata afTectione ita, ut in rerum créa- 
tarum pulchritudine^ blandimentis , suavitate non videant, ^ 
gustent, audiant, odorent, nec aliud quidquam palpent nisi 
Dilectum ex mïllibus electum^)\ idque taulo cum ardore, • 
ut cum veritate dicere cum Paulo possis: Vivo ego, jam ^ 
non ego; vivit vero, cdgilat,^ sapit, amat, sentit, videt, . 
ioquitur in me ChrUtus^^. ^ 



') Cant. 6, 10. — ^) Gai. 2, 20. 



Facilit meihodMS rOe mediùmdu 15 

Vn. Hanc intimam cnm coelesii Sponso conjunctionem 
qaaîisi exre nata consequitor familiaris quaedani, reverens 
tamen cnm eodem sermocinatio ac socialis consuetudo, agendo 
cnm illo nunc tanquam cum pâtre, amico, aut fratre ; modo 
quasi corn medico, judice, aut magistro : cum eo de animae 
n^otiis tractando: teiitationes et miserias tuas eidem pan- 
dendo: in dubiis eum consulendo: auxilium ab illo et so- 
lamen postulando. Ubi tamen sollicite cavendum erit, ne 
tu semper loquaris; sed ut etiam illum tibi loquentem et 
nûnantem, teque încrepantem et monentem attente audias. 

Quin imo, ut tibi suam voluntatem manifestare dignetur, 
ultro rogandus erit, exdamando cum Samuele: Loquere, 
Domine, quia audit servus tuus. Deus cordis meil quid 
est, quod tibi in me potissimum displicet? quis naevus, 
qnae passio, quod vitium? 2. Quid priuiario a me vitari, 
quid fieri cupis? 3. Quam rem creatam, aut quam affecti- 
onem tibi a me sacrificari petis? Dein brevi aliquo tem- 
pore, suspense trium animae facultatum exercitio, summa 
cum demissione, silentio et quiète ad divinum intus respon- 
snm attende. Confide, grandia non raro verba acternum 
tibi Verbum ad cor loquetur. 

Hic pariter locus est pertractandi negotia quaedam pe- 
cuBaria tum nostra, tum aliéna, circa quae quid statuenduui 
sit, dubii baereamus; Numinis tamen voluntatem cognos- 
eere optemus, adhibendo methodum a S. Ignatio in electio- 
nis exercitio traditam. Quibiis subjungi poterunt alii etiam 
ad scopum orationis collineantes actus, queis voluntas tua 
in concepto proposito amplius obfirmetur. 

Très alit actns slni^ariter notandi. 

Très alii etiam virtutum actus fréquenter et ardenter, 
saltem subinde et mutatis vicibus, sunt eliciendi, videiicet 
1. praevia animi praeparatio ad futura adversa. 2. Sacri- 
ficium illius rei, quae praecipuum virtutis obstaculum est. 
3. Plena sui ipsius quoad omnia resignatio. 



16 FadUs mModus rite meditandi. 

L Praevia ad fututa adversa animi eamparutio con- 
sistit in sequentibus. 1. Attente ocalo vdati ex quadun 
mentis spécula praevide, quaenum adversa tibi accidere, 
qoaeve seusui genioque tuo magis contraria evenire possent, 
T. g. quaenam humiliationes, contemptus, persecutiones, qoae- 
nam molestiae, officia ^ dispositiones, domicilia, morbietc. 
a subditis, aequalibus, superioribus , Deo tibi inferri, in- 
gruere et imponi possent; eaque non solum praevideas, quae 
vel certo vel probabili conjectura futura sunt, sed.etiam quae 
possent accidere, nt te nuila unquam res, si fieri potest, 
imparatum imprudentemque inveniat* 2. Deinde praevia animi 
comparatione ad fiitnros casus temet obarma, congmos actns, 
quos intelligas profîitnros, eliciendo, quidque tune ageodam 
sit, si ita accident^ definiendo. Magni momenti ac sum- 
mae utilitatis haec industria est. Rationem suggerit S. Ba* 
silius his verbis: qma rerum insperatarum repeniinae 
calamitates hominum cogltaUonihus perturbatianes afferre 
soient Perturbatam autem mentem etiam- levis advetêi- 
tas debellat Foriis ergo viri est, explorate tanguant e 
spécula quadam mentis y et obviare cogitatione provida 
rébus futuris, ne adversitasy si impatatos inventât, nos 
opprimât ^). 

II. Exercitium sacrificii interni sequentia complectitnr 
puncta. 1. Mentem Abrahami Isaacum suum immolaturi 
indutus, et gladium spiritus in ictum quasi jam jam vibrans 
coram caelesti curia obtestans propone, te in ara amoris 
divini sine misericordia et exceptione jugulaturum omne id, 
quod cor tuum cum Deo partitur, et praecipuo virtuti ob- 
staculo est , quodque supremum Numen sibi victimam litari 
cupit. 2. Dein percontare ex temetipso, quaenam sit illa 
res creata, affectio, commoditas, oiBcium, lllecebra, locus, 
persona, gradus aut quodcumque aliud, cui vefaementius ad- 
haereas, et quod primarium perfectionis impedimentum sit, . 

1) Const. Mon. c. 9. 



FacUii meikodMÊ riU wwtfBamrff. 17 

idemque sibi Deus a te Mcrificari velit. Tum acuto men- 
tis oenlo omues anhkii latfbras breviter periustra, item at- 
tende, qaid Deus tibi ad cor loquator, qnamque ille rem 
intento quasi digito inunolandam sibi desig^et. '3. Quam 
ddn detectam protinus sancto quodam zelo animatus e la- 
tebris suis in aram crucis protrahe, ibidem amori divino 
saerificandam ) quodquod fiet 1. oumem affectum et amorem 
erga talem rem exuendo: 2. sancto illam odio execrando: 
3. proposita particularia ad rem faeientia concipiendo, et 
remedû, quibus ea executioni mandes, determinando. Quodsi 
nihii spedale Deo litandum occurat, eliciatur magno animo 
sequentem in modum subjunctus. 

III. Aeiut resignatùmù. Domine I offèro me tibi 
promptum 1. ad omnia amiUenda: sanitatem, scientiam, 
usmu sensuum, vitam, 3. ad omnia toleranda: contemptns, 
pauperiem, aenimnas, persecutiones, morbos, 3. ad omnia 
agenda; licet slnt sumuie laboriosa, sanitati, famae, devo- 
tioni contraria, ac insuper infructuosa. Ut hac ratione tibi 
dem gustum^ quem percipis ex conformitate voluntatis hu- 
manae cum divina, ut me tuae voluntati subjiciendo debi- 
tom obsequium praestem supremo tuo in me doniinio; ut 
sic me conformem Regulae primae omnis rectitudinis et 
sanctîtatis. Et bine malo esse vilis vermiculus ex voluntate 
Dei, quam sine iila Seraphinus : malo nihil agere (opinione 
bonimun) ex voluntate Dei, quam sine illa totum mundum 
convertere, malo ardere, et patl in purgatorio ex volun- 
tate Dei, quam sine illa gaudere in caelo. 

lITotanda* 

Praeterea in exercitio voluntatis observanda sunt se- 
queutia. 1. Non tantum plus temporis semper aflectibus 
quam discursui est tribuendum; sed etiam omnes insuper 
bas actus ad firmandum conceptum paulo ante propositum 
collineare oportet. 2. Deponendus est anxius ille timor, 
quo subin timemus, ne fors nimis eito praedictos aSecUis^ 



18 Facilis methodm rite meditandl 

scilicet ante elapsuin orationis tempus absolvamus. Id enîm 
si edam fieret, denuo iidem iteraudi erunt. Ex altéra vero 
parte etiam fugienda est illa anxietas, ne fors diutius uni 
actui inhaerendo pro reliquis nidlum dein tempus supersit.. 
Melior est eniin unus intensior affectus quam miUe reinissi. 
Proin dandus hoc casu erit locus motioiii Spîritas sancti, 
ubi illam ampliorem ac vehemeutiorem illabi senserimiis, 
atque ejusmodi affectui immorandum erit; reliquis dein vd 
omnino omissis, vel brevius ac intensius elicitis. 3. Gerti 
semper simus, nos orationi praescriptum ab obedientia 
tempus intègre impendisse. Itaque cum tentamur ad 
abbreviandani meditationem , multo generosius inimicmn 
superabimus, eandem producendo. 4. Semper orandom 
flexis genibus. Nam difficile est, ut ait P. Surin, bene ^ 
meditari, si sine necessitate aliter quam flexis genibos 
oretur. 

§. VL De coUoquià et examine meditatiani iub^ ; 
Jungendo. 

Orationi finis imponendus est per colloquium, concepta . 
in meditatione proposita quasi cbii*ographo inscripta offe- 
reudo 1. SS. Patronis illius diei, ab iilis tanquam a testi- . 
bus subsignanda. 3. B. Virgini materna sua benedictione ^ 
confirmanda. 3. Christo , divino ejus sanguine obsignanda^ ^ 
ac in ejus sacratissimo latere veluti in tabulario asser- * 
vanda. 

Tandem invitatis omnibus beatis Caelitibus ante thro- . 
num SS. Trinitatis prostratus elicias 1. actum contritianis } 
de defectibus in hac meditatione admissis, 2. actum gra- 
tiarum actionis pro luminibus in ea tibi concessis, 3. pe-^ 
tiHanis gratiae servandi concepta proposita , cum proiîui- ■- 
dissima adoratione dicendo: Benedictio Dei omnipotenUi 
Patrls et Filii et Spiritus sancti descendat super me meor 
que proposita et maneat semper. 



FacUis methodMS rite mediiandi. 19 

Finitae orationi mox subjungenduin est brève aliquod 
examen 1. circa defectut in ea admissos, inquirendo sci- 
licet, nnm oraverîs ferventer quoad animi applicationem, 
reverenter quoad coq)oris silam,. intègre quoad teniporis 
moram? Num vîtaveris illuui vel illos defectus, quos in 
aliis meditationibus admissos, in praesenti cavendos propo- 
suisli? Num debitam pridie praeparationeiu praemiseris, 
ac tesseram ante et post somnum repetieris? 3. Circa 
fructum dispice, quaenam habueris lumina intellectu? quos 
senseris motus in voluntate? qiiale conceperis propositum? 
an îilud singulare sit, et taie, quod proxime in usum de- 
dnci possit, directumque sit ad id, cujus ementatio magis 
tibi necessaria est, seu an illud medeatur necessitati pro- 
priae, praesenii, magisque urgenti? S. Denique seliga- 
tor aliqua brevis tessera per diem saepius repetenda, qua 
factî propositi memoria refricetur ^) ^ petendo v. g. a Deo 
gratiam vel exercendi illam virtutem, aut emendandi illud 
vitium, cujus exercitium vel emendatio meditationis scopius 
fuerat. Singularia insuper lumina ac spéciales animi mo- 
tus, quos divina Bonitas orantibus immiserit, scripto an- 
notentur. 

Et haec est brevis quaedam institutio ac compen- 
dttria methodus rite meditandi, quam si in consuetudinem 
dedoxerimus , genuinam orandi artem facile assequemur; 
qnae inter omnia perfectionis adipiscendae subsidia ob suam 
tom necessitatem, tum utilitatem facile principatum obtinet. 
Reliquum est, ut pro facilius eliciendis affectibus formulas 
aHqaas juxta triplicem asceseos viam subnectamus; pauca 
ista exiempla magno usui erunt. 



1) Cfr. s. Franc Sales. Philothea lib. 2. cap. 13. 



FORMULAS ALIQUAE AFFEC- 
TUUM. 



Quant dalcia fancibag meii eloqaia tia 
•oper met ori meo. Psalm. 118, 97 

t^uum yolimtas natnra caeca sit, nec in uUiun affectuu 
eriunpat, uisi praevius eaui intellectus impellat, necessarium 
omnino erit ad fructuosaiu meditationein , ut perspectissi- 
uiam.tibi reddas veritatem aliquain practicam, quant sivc 
ex verbis et doctrina, sive ex facto et exemplo Christ! 
eruisti. Idque rationibus quidem etiain naturalibus, potis- 
simum tanieo, ac principaliter actu fidei superuaturalis ; qui 
est priacipiuin non tantum practicarum conclusionum ii 
intellectu, sed etiam motnum omnium et affectuum superna- 
turalium in voluntate. 

§. I. Affectut virtutum theologicarum. 

Fidei. Credo, Domine, credo. Tu adjuva incredulitatea 
ineam. Suggerit alia mundus, caro, daemon: non credo 
Verbum tuum manet in aeternum. Pro hoc exige a va 
Domine sauguinem, exige spiritum; ecce, paratum cor meun 
Deus, paratum cor meum. Mille gladiis, ignibus, rôtis ex- 
hibeo hoc corpus, ut tua stet illaesa veritas. 

2. Quis me separabit ab bac veritate? Curtus suin 
çiiod aec gladii, nec cruces , nec leVîi , n^c i^iifc^ ^ x^.^ \a 



ForwÊlae alb/Moe affectuvm. 21 

feronim tormenta me potenint ab ea separare. Tua Ve- 
ritas, DcQSj fallere non potest; tua Sapientia falti non 
valet. Tu dixisti; satis hoc mihi est prae omni ratione 
humana, ut etiam sanguine subscribam. 

Spes. Quare tristis es anima mea, et quare conturbas 
me? Habes bonitatem Dei et misericordiam paratam, quae 
vnlt; habes omnipotentiam assistentem, qùae potest opitn- 
lari ; habes sanguinem et mérita Christi, quae pro te apud 
aeternnm patrem pérorant. Projice te ergo, anima mea, 
in brachia misericordiae et omnipotentiae Dei. Qnam ni- 
hil potes ex te, tam omnia potes in eo, qui te confortât. 

2. In te Domine speravi, et quis mundi impetus, quae 
eamis illecebra, quae daemonum astutia praevalebit? non, 
ut confiindar in aeternum. In te Domine speravi: quod 
vitium non extirpabo? quam virtutem tua gratia non asse« 
qnar? etc. Dicant omnia ossa mea: Tu es spes mea, Deus 
meus, in aeternum. 

3. Si Deus pro me, quis contra me; si exurgant adver- 
som me castra, non timebit cor meum. Si consurgat ad- 
versnm me proelium, in hoc ego sperabo, quia scit infiuita 
stpeutia, potest infiuita omnipotentia, vult mfinita bonitas 
mSii aoxiliari. 

Charitas. Domine, tu scis, quia amo te: quouiam tu 
soins bonus, tu solus sanctus, tu solus dignus omnium crea- 
torarum amore. Supplete vos ardentes Cherubim, Tu, arden- 
tior Cbenibinis, VIRGO MARIA, quidquid deest amori 
meo. O vivamt o moriar amore tui! Moriar potius, quam 
te non amem. 

3. Domine, quid mihi est in coelo, et a te quid volui 
wofer terram? Tu solus Deus cordis mei, et pars mea, 
Dens, in aeternum. Diligam te. Domine, non quia mihi 
keneficns, aut remunerator liberalissimus; sed quia in te 
qiso es summa et infinita bonitas, sola et una super om- 
nia amabilis. Moriar, Domine, hoc momento, quo te amo, 
I priusquam succédât aliud, quo te non amem. 



22 Formulae aUguae affèciuim. 

o. Ëxigis a me cor meiun, Domine. si mille, o si 
infiûita haberem! omnia tui uuius amore occupareiu. Vis 
amorem operibus experiri? eoDfunde me, eontmide me, 
contere me, in mortem demerge me ; non dimittam te, etc. 

4. Sero de amavi, pulchritudo mea; sero te amavi. 
Sed neque nunc te amo^ ut debeo, neque amo, ut amare 
desidero. Infinities, infinities te amare vellem, eoque amore, 
si fieri posset, quo te ipsum amas; quia hic solus amor 
tuam amabilitatem aequat, etc. 

§. II. Alphabetum affectuutn pro via purgativa. 

Abjectio sui ad pedes Jesu. — Abjuratio imperfection 
nis. — Accusatio tui. — Admiratio patientiae divinae. •*- 
Angi de culpa. — Communicatio cum Deo. — Comparatio 
tui cum Sanctis, damnatis, daemonibus etc. — Coufessio 
humilis. — Confiisio tui. — Contemptus rerum mundana- 
rum. — Conft'itio. — Deprecatio. — Desiderium satisfa- 
ciendi. — Detestaiio. — Diffidentia sui. — Exhortatio sui 
ipsius. — Exprobratio. — Fiducia. — Gratiae imploratio. 
— Gratitudo. — Humiliatio. — Invocatio Sanctorum. — 
Mendicatio spiritualis a Deo et Sanctis. — Odium tui et 
culpae. — Pavor. — Propositum. — Reprehensio. — Sol- 
licitudo. — Timor irae divinae. — Vindîcta in te ipsum. 

Kxempla affectaum pro via pur^ativa. 

Abjectio tui. Déprime sub pedes Dei tui superbum 
caput, vilis creatura. Ah! etiamnum superbis? indigna es, 
quam suis pedibus dignetur JESUS tuus. Conculcent te 
damnati omnes, ac ipsi daemones, quorum tu iniquitates 
es supergressa, etc. 

Accusatio. Fateor enim, ut reus memet-ipsum accuso. 

Ego te summum et inaestimabile bonum ac infiuitam digni- 

tatem vilipendi. Quis ego? Quis tu? Ego filium tuum 

crueîBxi et occidil Ego sanguinem ejus et infinita mérita 

conculcavif etc. 



I 



Farmdae aUquae affectuum. 23 

Admiratio. caedtas mea! o impudentia ! o audacia! 
servus nequam tam bonum Dominum tam indigne tractare 
potuî! O bonitas tnaDeus! o patientia incredibilis! o mi- 
sericordia infinita! tu, non ferre tantum delinquentem, sed 
novis etiam beneficiis cumulare potuisti. 

Communîcatio cupi Deo. Quot tu, justissime Deus, 
minoruffl scelerum reos in niomento ad inferuum praecipi- 
tasti? Angeles tam excellentes creaturas ad unius dun- 
taxat cogitationis rebellis couseusum in ignem aeternuui 
detrusisti: mihi ut parceres, ut dissimulares, quid te mo- 
vit? An quidquam toto vitae decursu praestiti, quod ocu- 
lis divinae Majestatis placere potuerit? 

Confuiio. Averte oculos ti\ps a me. Domine; quia 
indignus sum, in quem respicias, postquam me ad tantam 
vilîtatem abjeci,* quem tu ad tantam dignitatem creasti. 
Confusio cooperuit faciem meam, quia repleta est malis am'ma 
mea, quae purissimum Deioculum jure merito avertunt a me. 

C&ntemptus rerum mundanarum. Si habuero omnem 
sobstantiam bujus mundi, nihil sum. Nihil est mundi ho- 
nor, nihil aesUmatio et gloria, nihil opes et divitiae, nihil 
omnis voluptas. £ nihilo ducta in nihilum eunt: apparent 
et evanèsciint. Mundus enim transit et concupisceniîa 
efut ei tuperbia impiorum tanquam vermU putrescit, mer- 
ces mterea, quam Deus ^pronUsit diligentibus se, manet 
m aeternum. Solus Deus est omuia, reliqua amore meo 
indigna. 

CantrUio. Deus meus, summa bonitas omnium créa- 
tararum, tuôque ipsius amore sola et inGnite digna; doleo, 
qnod tam impudenter te offenderim. Doleo, non quia timeo; 
séd qnia amo. Si vita et sanguine mco fieri possit, ut 
non sis offensus! ecce me, discerpe me, paratwn cor meum. 
Si tormentis deleri possit; ecce me: nullum est, quod non 
nerni, nullum, quod amore tui non antepono peccato, quod 
tantopere odisti. Si vides, qui omnia vides, quod aliquando 
post quotquot annos te offensurus sim, hoc poilus mom^^V^ 



24 Fonmilae aUgvae affeetumu 

m 

acerbissima morte me toile, quam penmttas, ut infelieis- 
simi illius temporis superstes sim. 

DeprecaUo. Obsecro te, aeterne pater, per miseri» 
cordiam tuam* infinitam : te Fili mugenite per tuimi in pee- 
catores amorem, et Spiritus sancte, per taam benignitatemy 
te SS. Trinitas, per sangiuDem et mérita Chrûti, parte, 
parce misero peccatori, neque in aetemnm iraseans eî 
^/' Amplius, cnieifixe Jeim, amplhis lava me vel unica guttuk 
tui sanguinis a peceatis meis. Adgeniculor Cniei tnae, et 
* indignns licet, exspecto misericordiam tuam. 

DiffidenUa mi. Adspiee Domine infirmitatem rneam; 
quia nihil pos^um sine te, oec invocare te. Ne deaeraa 
me, quia labor sine te, folium sum, quod vento rapitur, 
vapor ad modiciim parens. 

ExhortaUo sui ipsius. Erige te, anima mea, de eoeno 
peceatorum, in quo jaces. Aude aliquando aggredi, quod 
vane metuis: Dens porrigit manum suam; tu tuam exere, 
et appréhende auxilium. Quid haeres? quid dubitaa? for- 
tior est, qui te juvat, quam qui te tentât? Proeliare -ergo 
proeUa domini, et ne formides faciem peceatorum, quorum 
gloria vermis et stercus. 

ExpTobraUo. Quae tua est futilis impudéntia, iam 
tenere te amantem Deum, tui amore in Cruce morientem 
tam indigne tractare et odia illi indicere, a quo amores 
favoresque recipis. Hoccine meruit, qui te ad se ereavit, 
ut ei cum tanto contemptu tergum verteres? Hoc, qui te 
toties recepit, et etiamnum expansa babet in cruce bracUa 
ad te amplectendum , et tu stercora et mundi quisquiiias 
suumque hostem amplecteris? etc. 

Fiducia. Deus meus, auxiliator meus, in te confido, 
non erubescam. Si consistant adversum me castra tenta* 
tionum, non timebit cor meum, quia tu es protector meus. 
Si exsurgat adversum me proelium, in te ego spCrabo, quia 
tu es fortitudo mea. Non infligis plagam, quin subminislres 
solamen. 



Ftpmlae aUquae affectuwm. 35 

GraMtudo. Gratias tibi ago/ Deus meus, quod peccan- 
;m me et non poenitentem hucusque sustinueris et con- 
lervayeris, neque statim mentis poenis addixeris, otiiunque 
kderis animae meae calamitatem agnoscendi ac detestandi; 
[Dod mille aliis non concessisti, quos prius mors et aeterna 
lanuiatio occupavit, quam praestare id possent. 

HumUiatio. Agnosco vilitatem meam, Deus infinitae 
Hajestatis. lufra nihilum descend!, quia te offendi. Et 
aemi et yolo ab omnibus contemni et vilipendi, yolo non 
ixpectare tantum, sed quaerere et ambire contemptus mei 
iccasiones. ConGrma banc voluntatem meam, pro me toties 
lespecte Jesu; et da mihi amare et desiderare coiftemni, 
lesdri et nihili haberi. 

bivocaHo Sanctorum. Indignus sum, qui accedam àd 
bonum misericordiae Dei, quam impudentissime despexi. 
Ta onica et potens peccatorum Adyocata, Dei Mater MARIA, 
[uae nullum in te conGdentem despicis, ostende pro me 
ilio tno ubera, quibus eum nutriyisti; et per mérita tua 
mpetra mihi a jiistissime irato Deo misericordiam. Tu, 
bgde mi tutelaris, oui eurae sum a puero, per gaudium 
Dnd, quod habes super uno peccatore poenitentiam agènli, 
os SS. NN. Patroni mei, intercedite etc. 

MendicaHo spiritualis a Sanctis Dei. Sancta et im- 
naculata Dei Mater, quae quantum amasti filium tuum, 
antum odîsti peccatum, yide generis humani (yel hujujs ho- 
ninis N.) calamitatemj infiinde aliquid amoris tui cordi 
Oius, ut sciât, ac yeiit reprobare malum et eligere bonum. 
iancti Angeli Dei, qui primi tentanti angelo constanter 
^stitistis, aliquid constantiae yestrae hujus tentatiouibus 
uggerite. S. Petre, qui unum peccatum toto yitae tem- 
K)re incessanter deplorasti, aliquid poenitentiae et lacrima- 
um huic indulge, etc. 

Odium sut. Quis me liberabit de corpore mortis hujus? 
[oid queror aeterna? Ego mihi ruinae et calamitatis meae 
ausa sum; fictum hostem culpo, et yero blandior? Ego 

Bellecu mednlla. H; edit, ^ 



26 FormiUae aUquae affectuMm. 

sum ipse, qui occidi me, dum amavi me. Sed teueo ho- 
stem meum; non dimittam, nisi occidam eum. Moriatur 
sensus, vivat ratio; moriatur auctor mortis animae meae, 
vivat auctor vitae animae meae Jésus. Ut semper me 
odc;rim, semper amabo Deum meum. 

Proposiium, Nondum usque ad sanguinem decertavi 
cum hostibus animae meae; sed ex hoc^ si necessariiim.sit, 
totum sanguinem ad ultimam usque guttam lubens gaudens- 
que impendam potius, quam delinquam. Sic statue coram 
Jesu meo pro me crucifixo : Moriar millies, ne semel peo- 
cem. Coelum terramque testes invoco: Vivit dominus, in 
cujus conspectu sto; donec superest halitus in me, et spi» 
ritus in naribus meis, non loquentur labia mea iniquitatenif 
nec lingua mea meditabitur mendacium. 

Reprehensio sut Et ausus tu es, tanta tentare Deum 
impudentia? quis tu, quis Deus, et quid ausus es? O eret- 
turarum ingratissima! jam parvi tibi est Deus? tam magni 
tu tibi ipse, aut modica tui sensus delectatio? 

Timor, Timor et tremor venerunt super me, quia ir- 
ritavi iram tuam. Domine. Quo fugiam a facie irae tuael 
quando undique tu me circumstas, et quem patrem babere. 
nolui, strictissimum Judicem meorum scelerum formido. Q 
Domine, ne intres in judicium cum serve tuo; quia non 
justificabitur coram te omnis vivens. 

§. IIL Alphabeium affectuum pro via illuminatival ' 

Amor proximi. — Auimatip sui ad studium virtutis. -n^ 
Benignitas. — Bonitas. — Gontemptus mundi. — ConveP\' 
satio. — Eleemosyna spiritualis petita a Sanctis pror se ek"^ 
aliis. — Fortitudo in adversis. — Gratiae petitio. — Gr»n 
tiarum actio. — Hiunilitas. — Imitandi desiderium. — In^* 
tentio gloriae Dei. — Laus Sanctorum. — Longanimitas. — ^ 
Mortificatio corporis. — Nitor conscientiae. — Obedientia. ^«"^ 
Patientia. — Paupertas. — Praesentia Dei. — Suavitas. -rn " 
Tranquillitas. — Veritas. — Zelus animarum. — ^ 



Fammhw aUqwxe affectmm. 37 

Sxempla «IVeetami pro ▼la Hlnitiiatlv», 

Amot proanmL Te; Deus, in meo proximo et proxi- 
lam propter te diligo, sicut me. Tu me exemplo magis, 
nam verbis hoc docuisti: qui cnm inimici essemus, dile- 
isti nos: qui perditos nos quaesivisti, et attraxisti mi- 
lans. Quem oderim, dum tu omnes amas? quem despi- 
am, dum tu bonis et malis pretium tui sanguinis 
Dpendis? 

JBenignUas. Obstupescens admiror tuam, Jesu mi, be- 
ignitatem! quam bénévole ad te revertentes peccatores 
ccipis, quam amanter alloquèris, quam tenere amplecterisi 
it sine exprobratione omnia restituis bona, quibus per 
secatum fuenmt spoliati. Hac te sequar, mi Jesu; quo- 
im mihi incumbet cura, amabo etiam deiinquentes, ut re- 
Dcam; commiserabor caiamitatem animae, tractabo yuI- 
era lenissimo modo, gestu , vultu atque yerbis , ut merus 
nirni amor appareat. 

Banitas. Tua ad benefaciendum propensio, bone Jesu, 
lea erit in omnes proximos agendi régula. Innumera nobis 
ona, sanguinem tuum, mérita, gratias, te ipsum elargiris; 
eqae majoribus tantum, aut iis, qui reverentur te et amant 
ignosqiie se praestant; sed vilibus etiam, te ignorantibus, 
ITendentibus, contemnentibus. Trahit me tam suave exem- 
huD, ut me impendam omnibus, et magis impendam; nemo 
dbi vilis, nemo mea indignus ope; quia nemo tibi. 

Cantemptus mundi. Tu non es de hoc mundo, ama- 
ilissime Jesu! tua desideria, affectus, vota, spes, moli- 
nna non tenduut in honores, gloriam, existimationem, 
Indes et appiausus. Delirium meum, si eo tendam^ a quo 
Q abhorres. Quia ista omnia ex nihilo sunt, et in nihilum 
«rgunt, indigna eo corde, quod'non satiatur nisi Deo. 

Conversatio, In terris visus et cum hominibus conver- 
itos es, Domine Jesu, prudenter et circumspecte, ut non 
fenderes; suaviter et urbane, ut animos traheres; utili- 
«r et salubriter, ut prodesses iis, quibuscum versoboim. 



28 Formulae aUquae affectmum. 

0, si et ego prodesse intenderem! quantopere cohiberem 
affectus meos? quantopere caverem errores? quantopere 
abstinerem asperîs et acerbis, frivolis et vanis et quando- 
que noxiis sermonibus? Semel juravi: aut obmutescam, 
aut sana loquar. Verba bis veniant ad limain, quam semel 
ad linguam. 

Fortitudo in adversis. Ouinia possum in eo, qui me 
confortât: non ego, sed gratia Dei mecum. Non mihi in- 
nitor, sed potentiae Patris, quae cannas erigit in colum- 
nas: sapientiae Filii, quae niodos viasque eluctandi habet 
infinitas: gratiae Spiritus sancti, quae facit aspera in vias 
planas. In Deo meo transgrediar muros. 

Uumilitas. humilitas nascentis, viventis morientis- 
que Jesu mei! Cum in forma Dei esses, exinanivisti temet- 
ipsum, abscondisti Divinitatis Majestatem, ne in te con- 
flueret omnis honor, gloria, admiratio et applausus popu- 
lorum. Ah! sero licet, tandem tamen eligo, me abjectum 
esse in domo Dei, in loco et officio: et baec sit gloria 
mea. Tandem eligo, nesciri, contemni et pro nihilo putari, 
et hoc sit meus honos et gaudium meum. 

Intentio gloriae Dei. Non quaeris gloriam tuam, Do- 
mine Jesu, sed honorificas Patrem tuum, neque altiorem 
reperisli operum tuorum tuaeque passionis finem. Hue tut 
incarnatio, vita, mors, cogitationes, verba, opéra, somnii» 
ac omnis respiratio tendebat. Trahe me post te. Quae- 
ram te sine me; sine meo emolumento quaeram te quoti* 
die, quavis hora, quovis momento, quavis respirationet 
quaeram pure, sine admixtione creaturae, majorem tuam 
gloriam. 

Longanimitas. Potes, Deus, momento plectere, qoa 
peccat homo: sique id facias, justum est et in aeternuiK 
laudabile judicium tuum. Sed sustines tamen longanimis^ 
patiens et multae misericordiae : sustines menses , sustinei^ 
aunos, et non exspectas tantum, ut revertamur, sed re— 
Yocas ad t«, invitas et attrahis miserans. Respicis Petrum, 



Farmulae aliqwie affectMitM. 29 

Ungis cor Magdalenae, adeo blandiris Jndae, etc. Ëgooe 
Tel me a te desertum querar? vel spem alienae couversio- 
m deponam? Aderis ia tempore miÛ. £xpectabo te. Do- 
mine, et non movebor. Adeiîs gratia tua peccatoribus: 
sostinebo, et quod meum est, operabor. Non erit inanis 
opéra, quae te imitatui*. 

MortificaUo corporis. Tota vita tua, Jesu, continua 
fuit eorporis afflictatio. Poteras, cum Deus esses ^ citra 
perieolum omnia corpori commoda indulgere. Non egebas 
hoc studio ad corrigendain naturam, quae nec vitiata erat, 
nec vitiari poterat: non ad subjiciendum corpus rationi, 
quod Divinitas moderabatur, ut non posset rebellare; et 
tamen in laboribus et doioribus a juventute tua vixisti, et 
exspirasti. Est ergo amabile quoddaiu, quod tu elegisti. 
Qoid agimus, anima! vitiata tibi est natura, et in malum 
procli^is, rebellans rationi*refragatur, inducit in peccata; 
1^ et adhuc ci blandieris, ut quam minimum patiatur, stude- 
Ks? Imo, conteratur caro mea, ut vivat spiiîtus. Ut tuus 
sim, carnem meam in crucem agam cum vitiis et concu- 
piseentiis. 

Nitor conscientiae. Spiendor sine macula, Jesu mi, 
mmditia ab omni immunditia libéra, perfecta et omnino 
inmacuiata. 0, quando potero et ego insultare mundo, 
earni et daemoni! Quis vestrum arguet me de peccato? 
quam suavis dies laborque omnis, quam dulcis quies 
kminis, dum culpa non mordet animam! quam hilaris fe- 
Ikque mors ejus, quem conscientia non accusât! At hoc 
Mdatiam nemo alius, quam tu ipse impendere tibi potest. 
Halo ergo millies mori, quam foedari piaculo. 

Obedientia, Omnia de te dixit, qui te amavit: Factus 
éediens usque ad mortem, mortem autem crucîs. Et 
tiobediens, Filius Dei, Sapientia Patiîs, Dominus domi- 
Mntium? et non Patri tantum, sed hominibus, etiam sce- 
bratis et iniquis judicibus ac carnificibus? et usque ad 
Bortem? ferrum ego et indomitum saxum et mor^^m 



ne 

fr- 

B. 

ti 

h 

r 
a« 

ià- 



CK 
Ml 

rt 

LIB 



30 Fommlae aliquae affèclUHm. 

cautes, si hoc exemplo non movear, ut iis obediam et in i| 
omnibus et semper, qui Patres sunt, qui vice Dei fungun- ji 
^tur, quibus tuam in me potesiateon» tribuistii! \ 

PatienUa. Domine, dirige cor meum in patientia Christî. | 
Statutum est aut pati aut mon. Tu, Jesu mi, quam dora ^ 
in corpore, quam acerba in anima^ quam infamia in ho- ^ 
nore sustinuisii? Tu idem Deus et Homo: et ego mmu [ 
puncturae imaginatione percellar, minima infamia turbi- j 
bor? 0, Domine, da, quod pro te patiar, qui pro me . 
passus es infanda. ^ 

Paupertas, Domine Jesu, cum esses dives, factus ai } 
pro me egenus, ut non haberes, ubi caput tuum reclinares. -^ 
res, a saeculis inaudita, pauper Deus! Et ego illîs \ 
affigam animum, quae Deus odit! Ego pro Deo non relin- ^ 
quam laetus et hilaris mundi nugas, qui pro me reliquit ^ 
omnia régna mundi, sibi jure débita, adeoque et coelua .^ 
ipsum? Credo, mundum divitias sectantem et honores ac' 
yoluptates errare, cum Christus, Sapientia infinita, faUi . 
faliereque nescius, iis contraria praetulerit. ^ 

Suavitas. Quam suavis est, Domine, spiritus tuas! , 
Praescribis leges, sed addis vices: cum minimum facimus, ^ 
tu plurimum praestas; aptas te singulis, nulli vim infers, ^ 
paucissima exigis, cum plurima et gravissima possis. Si ^^ 
erramus, nos revocas, et amanter trahis. Confundis asp«- . 
ritatem meam. Evincis omnino, ut in proximo meo ex-.^ 
cusem delicta, attendam fragiiitatem, non phis exigam, quam .^ 
ipse praestem; si quandoque sit severitas adhibenda, et J 
semper suavitate misceatur. i 

Tranquillitas. Quanta locuti sunt adversum te ma- 
lignantes. Domine Jesu! tu factus es tanquam surdus et 
mutus. Quantis impetitus es blasphemiis! at tu immotns V 
stetisti, tanquam non haberes in ore tuo refutationes: ^ 
tenuitque semper animum imperturbata quies, tametsi fiil- ^ 
mina excire potuisses. Cur ergo, si leviter tangor, ^ 
erumpo in immoderatos praecipitesque motus? Respidam Ji 



FormuUie aUquae affectuum. 31 



in te, Jesu mi, et si famam, si vitam perdam, tranquilli- 
tateni servabo. 

Zelus animarum. Aniabilissime Jesu, tu propter nos 
bomines et propter nostram salutem descendisti de coelo; 
quothoc fine sustinuisti elementorum injurias? quot susce- 
pistî îtinera? quot labores et dolores? quot mores exant- 
U lasti? Effudisti te ad onmes, divîtes et pauperes, honorâ- 
tes et abjectos, senes et pueros, in urbibus et pag^s, in 
campis et desertis, die ac nocte. Tanti tibi fuerunt ani- 
mae uostrae, quanti tuus sanguis, hune enim pro illis de- 
disti. Nimis viles ego facio animas, si non ex aequo ad 
pauperes, abjectos et pueros me efiundo, pro quibus idem 
pretium datum est: si pluvia, si nox, si longinquitas spa- 
tii, si quaevis incommoditas me deterret. animae Chrî- 
sti sanguine redemptae! o si onmes! o si uuam meo san- 
guine et acerbissima morte salvare possîm ') ! 

§. IV. Alphabetum affectuum pro via unitiva. 

Adoptari a Deo. — Amicitia cum Deo. — Amplexus 
Dei. — Apprecari Deum. — Beatitudo in Deo. — Con- 
formitas cum Deo. — Desideria Dei. — Donatio sui Déo. 

— Exaltatio Dei. — Exultatio in Deo. — Fraternitas 
cum Christo. — Gaudium in Deo et Chrîsto, — Gloriatio 
in Deo ef Christo. — Imitatio Christi. — Inyitatio crea- 
turarum. — Languor animae in Deo. — Laiidatio Dei. — 
Mors in Deo. — Narratio magnalium Dei. — Oblatio sui. 

— Pactum cum Deo. — Quies in Deo. — Suspiria in 
Deum. — Vita in Deo. — Unio cum Deo. — 

Bxempla Affectuum pro bae via* 

Adoptari a Deo, Filius tuus ego sum, filius tuus. 
Non est praesumptio; quia dedisti mihi potestatem filium 

^) AdTertendum : . quemadmodam Via illominativa spectat doctrinam 
praximqae virtatis, ita respiciat et Chrutam Yelatl^Tiotm?Lm ^\. ^^^V^- 
tiuifflujD exemplar virtatis. Qaae mihi ratio fait , ut \tv %\u^vi^\^ \vx!k^<& 
«î» affèctibuM motivnm desumerein ab exemple ClkTiitv. 



32 Formulae aliquae affèctuitm. 

Dei fieri. Dicam tibi semper, et tota animji fiducia dicam: 
Pater meus es tu. Diligam te, quia Pater meus es ta: 
amplectar te, nec dimittam te, quia Pater meus es tu. 
Pater, da mihi portionem substantiae, quae me contingit: 
sed portio, mea tu es, Deus meus: aliam nec quaero, née 
admittp. 

Amieitia cum Deo. Amas me, amo te, amor meus, 
Deus meus! Tu, quod es, meus es: ego quod sum, tuus 
sum. Mergor in iufiuito tuo, tu in meo nihilo. Quia 
amas me, communicas te mecum; quia amo te, reddo 
me tibi et te tibi^ o amor meus, unus et soius, eiectus ex 
millibus. 

Amplexus Dei. Parce mei amoris audaciae, Deus 
meus. Qui posuisti laevam sub capite meo, et dextera tut 
ampiexaris me, intra tua brachia cogis me. In iUa rêve- 
rentissime conjectus et vivere volo, et mon desidero. Ta 
stringe me, nec permittas me seperari a te. Creatus sum 
ad te, et inquietum est cor meum, donec requiescam in Te. 

Apprecari Deum, bonum inaestimabile , Deus et 
omnium desiderabilîum finis! Quia ante omnia habeo te, 
ante omnia amo te. Déficit in tuî pretii aestimatione in- 
tellectus meus, et sub imperio voluntatis te infinito pretio 
aestimare desiderantis fatiscit. Sit tibi satis Deus meus: 
amo te miliies et millies, quam me; plus quam satietatem 
auimae meae, plus quam ipsam beatitatem meam et jucun- 
dissimum aeternumque tui aspectum, amo te. 

Beatitudo in Deo, Deus meus, nondum video te re- 
velata facie; et tamen beatus sum, quia amo te. NuUum 
tormentum sentio, dum amo te: quia solum tormentum 
mihi est non amare te. Tu solus me totum in te trahis, 
ut te unum possideam: tu solus omnem amoris mei yim 
exhauris. 

Conformitas cum Deo. Amo te, Deus meus. Satis 

dîxi: voluntas mea jam tua est et Uia est mea. Vis me 

premi, abjicif contemni, lorqueri, ffiiwàm, N^Vi ^\. ^^^ 



Farmulae aliguae affèctuum. 33 

quia ta vis. Vis me inter beatos ad lui fruitionem attol- 
lere: volo et egt); non quia limpidam et innocentem hoc 
adfert yolnptatem; sed quia tu vis. 

Desiderium Dei. Desiderium habeo dissolvi et esse te- 
com. Quis me liberabit de corpore mortis hujus? Quando 
veoiam et apparebo ante faciem Dei mei! Déficit cor meum 
et caro mea, Deus eordis-mei et pars meaDeus in aeter- 
num. Sed nemo venit ad te, nisi tu traxeris eum. Trahe me 
ad te, amor meus, Deus meus : trahe me, et curram ad te. 

Donatio sut Deà, Quid petis a me, Deus meus? Audio 
soavissimam tuam vocem: Praebe^ fili mi, cor tuum mihi. 
Ecce habes; tibique sponte, hilariter dono, quidquid mihi 
dedisti: cor, animam^ vitam, sanguinem, intellectum et 
Yolnntatem. Noio cor meum nisi sit tuum, nolo amare 
nisi te, nolo vivere nisi in te, nolo sapere nisi te, nolo 
vdie nisi te. Jam tuus sum, non sum meus. Vivo qui- 
dcm, sed non ego; vivit vero in me Deus. 

Exultatio in Deo, Cor meuin et caro mea exulta- 
venint in Deum vivum. Salio extra me, Deus meus, ut 
Teniam ad te. Angustiae cordis mei non capiunt torren- 
tem voluptatis, quo tui recordatio me perfundit. 

Fratemitas cmn Christo, Primogenite in multis fra- 
tribns, Jesu Christe, Pater tuus idem meus et esse et vo- 
cari vult. Pater te haeredem, me. cohaeredem facit. Amo 
Le, amabilissime frater. Tibi fratrem esse, haec gloria 
lostra. In fratrem me assumpsisti, quum bona tua, mé- 
dita Passiouis tuae mecum communicasti, dum per Spiritum 
iaactum diffiisa est caritas Dei in cordibus nostris, eis- 
lue inhaeret. 

Gloriatio in Deo et Christo. Absit mihi gloriari, nisi 
n Deo meo et in cruce Domini mei Jesu Ghristi. In hoc 
^lorior, quod tu Deus sis^ Deus meus, Domiuus meus, 
)mne bonum meum : in quo summa mea est félicitas, quod 
»im creatura tua, servus tuus, et quem tu amore infinito 
lignaris. In hoc gloriabor, si in cruce configar Jesu meo^ 



34 . fbninclae aKquae affeduwm. 

si yulnera tua fiant metf, et tecum paupere et despecto fiam 
pauper et despectus. 

Imitatio ChrUti. Cum in forma Dei esses^ amor mens 
Jesu, exinanivisti temetipsum divitiis, amoribus et sapien- 
tia, factos pro me egenus, exitis ac despectus, et ludibrio 
habitus. Fae possim esse dives: nolo; quia tu fuisti pau- 
per. Fac possim esse ab omnibus honoratus: nolo; quia 
tu contemni eleg^. Fac possim sapientiae famam lucrari: 
nolo; quia tu fatuus haberi maluisti. Electio tua régula 
est electionis meae. Et sic eligo solum ad majorera tiii 
imitationem. 

Languor animae in Deo. Amore tui langueo, Deus 
meus. Nauseat anima mea, quidqiiid humani est sola^ 
tii , et mundum omnesque creaturas fastidiat ; quia te unom 
et solum amo; et cum nondum te frui licet, in omni aiia 
operatione deficior, et solo amore respiro, amor mens, 
Deus meus. 

Laudaiio Dei, Lauda anima mea Dominum, quoniam 
bonus. Omnis actio mea, omnis cogitatio mentis, omnis 
affectus voluntatis, omnis respiratio, omnis extemus motus 
dicat tibi: Magnus Dominus et laudabilis nimis. Necdum 
assequor, quod yolo, quidquid dicam, quidquid cogitem: 
adhuc es infinité laudabilior. Magnificet Te, mei loco, anima 
sanctissimae Virginis Mariae. Laudent te ardentissimo af- 
fectu Seraphini: Sanctus^ Sauctus, Sanctus. Benedicant 
onmia opéra Domini Domino, laudent, et superexaltent in 
saecula. Nondum assequor, quod intendit affectus. Laudet 
te humanitas sanctissima Redemptoris mei: et quod ultra 
non possum, tua te Divinitas laudet in saecula. 

Mors in Deo. Mortuus sum, et vita mea abscondita 

est cum Christo in te, Dens meus. Liquefacta est anima 

mea; cum tu tetigisti cor meum, a me transivit in te. 

Omnis cogitatio mea, omnis affectus meus cum Christo con- 

sepultus est in te. Vivo tamen in te, quia hoc nuum s«n- 

t/oy quod amo te. 



Formulae aUquae affectmm. 35 

NarraHo magnalium Dei. Magnificat anima mea Do- 
fflinum: Quîa fecit mihi magna, qui potens est, etc. 
(Potes totum l'ecitare.) Quidquid sensu ^ quidquid intellectu 
capio extra te, Deus meus, opus manuum tuarum est et 
toi in me amoris effectus: ideo magnificat, te anima mea 
Dominum. Sic diiexisti mundnm, ut filium tuum unigenitum 
dares: ideo magnificat te anima mea. Charitatem tuam 
diSîidisti cordibus nostris per Spiritum sanctum, qui datus 
est nobis: ideo magnificat te anima mea. 

OblaUo suL Omnia mea tua suut. Domine; quia om- 
nia tua yoluisti esse mea. Quid habeo, quod a libertate 
et misericordia tua non accepi? et quia accepi, rursus tibi 
cnm sincerissimo gaudio offero, corpus meum et animam 
meam, omnes sensus et potentias meas, intellectum, me- 
moriam et yoluntatem meam. Non aspice, quod mea sint, 
sed quod tua, etiam pretiosissimo sanguine filii tui tibi 
yindicata. 

Pactum cum Deo, Amo te, Deus meus, et tu scis, 
quod nibil amo, nisi te. Non sufficit cor hoc sentire, non 
lingua loqui. Sic ergo paciscor tecum, Deus, de minimo 
quocumque motu iuterno et externo animae, cojrdis et cor- 
poris mei, de omni mea aeque dormientis ac vigilantis 
aspiratlone ac respiratione, de omnibus et singulis, quae 
sunt, et erunt, creaturarum motibus, de singulis Beatorum 
tnorum et SS. Matris ac Jesu mei Redemptoris actibus, 
sint signa mea, quibus meum in te amorem loquar. Quid- 
quid horum aspicis, Deus, in eo tibi ego loquor: Amo te, 
amabilissime Deus. 

.Quies in Deo, In omnibus requiem quaesivi, sed extra 
te non inveni, Deus meus, amor meus. In omnibus nibil 
rcperi, nisi dolorem et afflictionem spiritus. Recordatus 
sum tui, ecce pax et consolatio, quam mundus et creatura 
nulla dare potest. Infundo me totum in sinum beneplaciti 
tui. Haec requies mea, bic babitatio^ quouioim ^k^ ^^vûl. 
In pace ia id ipsurn moriar. 



36 Formulae aUquae aff&ÉumL 

Suspiria in Deum, Ubi suin? Ah jubé me, Domine, 
venire ad te. Exeam a mundo et ejus concupiscentiis; 
exeam a me ipso, ut nasquam sim, nisi in te. .0 quando 
erit felicissima illa hora, qua mibi vel annuas, yel dicas: 
Veni de Libano, veni! Ecce me, respondebo, adsum: nec 
uHum me aliud yotmn vel momento retardabit. 

Vita in Deo. In te, per te, propter te vivo, Deus 
cordis mei. Tu vita animae meae. Nullam vtflo mentis, 
nullam corporis operationem, quae non sit beneplaciti tui. 
Hoc solum me movet, ut excedam rébus omnibus creatis. 
Quo moveor, illo vivo. Vivo te, vita mea, Deus meus. 

Vnio cum Deo. quam mibi bonum est adhaerere 
Deo! Jam experior, quod, qui adhaeret Deo, unus spiri- 
tus est cum eo. Tu mibi boc obtinuisti, amabilissime 
Jesu, quando etiam pro me orasti Patrem, ut sSa in te, 
et in Pâtre unum, sicut tu et Pater unum estis. Et quis 
me separabit etc. 



/ 



INTRODUCTIO AD SACRAM SOU- 
TUDINEM. 



Ego lactabo eam et dacam eam in lolito- 
dinem, et loqaar ad cor ejm. 
^ Oiee 2, 14. 

JSpiritualia S. Ignatii exercitia sunt brevis quidam aliquot 
dieruni secessus a communi homioiim societate et curaram 
strepita remotus, in quo anima omnimu maximo salutis 
negotio unice yacans, nnitis yiribus secundum traditam ab 
eodem methodum in vitae veteris correctionem, ac novae 
institutionem incmnbit. Haec ergo ut optato cum successu 
obeamns, prologi loco praecipua afferam indtamenta ^ et 
selectiora quaedam suppeditabo monita banc in rem multum 
proAitura, ut illis animati, bis vero instrufcti, ejusmodi 
octiduo et yelimus, et sciamus ea omittere et exequi, quae 
ad colligendos hujus eremi fructus magis conducunt. — Ad- 
mirabile vero aurei bujus inyenti systema, quod §. 5 rudi 
ealamo delineatum oculis subjiciam, baud parum^ ut spero, 
hcis affundet. 

§. L De ineitamentis rite vaeandi sacris exercitiis. 

Tria pràecipue sunt, quae exercitii alicujus pretium 
aequis aestimatoribns commendare consueverunt , nempe 
ejus praestantia, utilitas et nécessitas. Nam exere\Ul\QTi\% 



38 Introductio ad S. SoUtudinem. 

praestantia gigmt rei aestimationem , vtUitas parit îllins 
desiderium; nécessitas vero nutaDtem impellit volimtatem, 
ut etiaiu ipsa agere décernât, quod ratio ob rei praestan- 
tiam fieri suadet, et mens ob iliius utilitatem effectom op- 
tât. Jam autem quanta sacrae bujus solitudinis eminentia 
sit ac nécessitas : quain magna quamque salubria sint, quae 
inde percipiuntur, emolumenta, ex dicendis patebit. ' 

I. Inprimis igitur ad excellentiam quod attinet atqne 
jpro^^f an/îam Exercitiorum, baec affatim inde elucet, 1. qnod 
ea fîierint inspirante diviuo Flamine concepta^): 2. magi- 
sterio augustissimae caelorum Reginae communicata^): 3. a 
Sede Apostolica non solum approbata, sed maximis insa- 
per encomiis exornata, ac Christi fidelibus amplissimis ver- 
bis commendata"). Id quod librorum vix uILi, vel oerte 
paucîssimis contigit. 

Rem autem sic se babere constat ex ipsis Siimmoram 
Pontificum constitutionibus , nec non ex testimoniis sacrae 
Rotae Auditorum ac sacrorum Rituum Eminentissimorum \ 
Cardinalium: uti et ex mente Societatis universae^), atque 
ab auctoritate virorum et scientia et probitate excellentium, p 
praecipue Ludovici de Ponte , Lancicii, Natalis, Rosigno- ^ 
lii aliorumque, qui non tantum intrépide enuntiant, sed - 
etiam solide probant, pias bas S. P. Ignatii commentatio- ^ 
nés fiiisse digito Dei conscriptas, unctiohe Spiritus sancti i 
dotatas, a B. Y. dictatas; denique a Paulo III., ne apice . 
quidem mutato, quoad omnia et singula in eis contenta ^ 



1) Lancidus opusc. 18. cap. 5. Item Carolus Rosignolius in lib. 
Notizie memorabili dei Essercizi spirituali, lib. I. c. 1. 

^) Lud, de Pùnte in vita Marinae de Escobar. I. I. c. 5. p. 2. et 
in Tita P.Alvarez c. 43. Natalis in lib. coi titnlus: Conversatio coe^ 
lestis. ' CamoUus c. 6. * 

^) Paulus m. in balla Pastoralis officii, édita 31. Julii 1548. 
Item Julius VU. in bnlla, cDjns mentionem faciant Acta Sanctoram Ant- 
werp. ad diem 31. Jal. fol. 615. lit. D. 

^) Direetorinm, Exercitiorum in prooemio n. 2. 



IntroducHo ad S. SolUudinem. 39 

et qnidem ex certa sdentia approbataty collaudntas ac 
buUae patrocinio communitas^^. 

Praeterea solitaria iiaec spiritus exercitatio ab eodem 
Pontifice, uti et ab Alexandro VIL ac nuper primum a 
Benedicto XIY.^) pleoa poenarum indulgentia liberali mu- 
nificentia ideo cumulata fuit, atque ditata, ut Christi Fidè- 
les hac coelestium Ecclesiae thesaurorum elargitiane ad 
vaeandum salutari adeo pioque operi eo potentius inci- 
tareniur^). Ut proin jure Illustrissimus Joannes Camus, 
BelliceDsiuDi Episcopus, hanc S. P. NI lucubrationem evol- 
veus, stupore defixus exciamarit: O librum omnino au- 
reum et omni gemma pretiosiorem! o librum divinum 
nngulari cum Dei hmdne scriptum^ qui nunquam saHs 
laudari possit; Ubrum^ qui abscondit in se munna de- 
serti y meduUam Libani et Sinape Evangelii*). His au- 
tem quid exoeilentius dici, quidve solidius afferi possit ad 
demonstrandam Ëxercitiorum praestanUam uon dîspieio. 

Hoc ipsum autem efficax incitamentum nobis^sit, opor* 
tet, ea summo cum fervore omnique virium contentione 
obeondi. Nam (ut minantur sacrae Paginae) maledictus, 
qui facit opus Dei fraudulenter , vel (ut Septuaginta lé- 
guât) negligenter'"). Ërgo cum sacrae hae commentationes 
(ut ex ailatis paulo aute argumentis ad oculum patet) sint 
opui Dei; jure habent, quod sibi timeaut illi, qui iis osci- 
tanter vacant, quique tepida sua, quam post coelestem 
ejusmodi secessum yivere perguot, vita eadem iograti dif- 
famant, eorum efiScacitati derogaut, meritamque alias aesti- 
mationem iis apud alios adimunt, ac suffurantur. 

n. Maximam praeterea esse talis Octidui utilitatem tri- 



^) Loc. sapra cit. 

2) Paulus V. die 23. Maii 1606. Alexander VIL die 12. Octobris 
165T. Benedictus XIV. in forma Brevig an. 1T53. editi. 

3) In BallaAlexandri VII. Vide Âcta SS. Antwerp. ad diem 31. Jul. f. 
T86. lit. E. 

*) Acta Sanctoram 1. c. — *) Jcrem. 48, 10. 



40 Introdut^ ad & SoUtuàinêm. 

■ plici ex fonte luculenter ciarescit; nempe auctoritate, ex- 
perientia, ratione. 1. Ad auctoritatem qaod spectat, infi- 
nitus forem, si omnia virorum tum-doctrina tum sanctitate 
eonspicuorum testimonia in médium afferre satagerem, queis 
iUi profluentia inde emolumenta smnmis laudibus effernnt, 
praedicantque. 

Ex innumeris non nisi pauculos delibasse suiBciat. S. 
Salesius Geuevensium sidos fatebatur, ea esse sanctam me" 
thodum corrigendi mores, quam magnus Dei servut Ignor 
tins de Loyola in usum reduxUset^'). S. Carolo Bor- 
romeo Mediolanensiiun oraculo erant Bîbliotheca perampla 
in libelli unius epitomen coacta, ex quo plura ipse in- 
telligeret, quam ex ceteris omnibus discere posset *). Ju- 
lius ni. Pontifex Romanus ea enunciavit esse apprùne 
salubria, pietate ac sanctitate plena, atque ad spiritua- 
lem profectum valde uiilia^\ Illustrissimus Camus ea 
appellat m^antia abscondiium, granum Evangelici sinapis, 
cedrorum Libani medullam^ adscripto hoc lemmate: mi- 
nima aspectu, vuLaxima fructu ^). 

Denique a Blosio, Avila, Canisio, Strada, Suaresio 
et aliis a Rosignolio^) relatis, nominantur generis humani 
tirocinium, nova schola Divinae Sapientiae, Asceseos me- 
dulla, eiBcacissimum acquirendae brevi tempore summae per- 
fectionis subsidium, certissima contra omnes morbos pana- 
cea, fortissimum contra stygem armamentarium unumqne 
ex praecipuis, quod Deus Ûtimis hisce temporibus Eccle- 
siae suae contulit, beneficiis. His autem omni exceptione 
majoribus testimoniis temerario dissensu obluctari, et ingen- 
tem divini hujus inventi utilitatem inficiari, quid aliud fo- 
ret, qûam soli tenebras affingere? 



1) In tract, de amore Dei, lib. 12. c. 8. 
^) Bartol, lib. I. nom. 18. vitae S. Ignatii. 



^ In litteriB confirmationis eornndem Exercitioram. Vide Acta 
Sanctorum ad diem 31. Jul. fol. 615. Ut. D. 

V Loc. aupra cit. — ^) L. I. c. 3. V "^^ ^o\.Vi.\^ ^«i ^ÎAiiKt^xûk. 



Introductio ad S. SoHtudinem. 41 

2. Praecipae corn insuper pro illa évidens sufiragium 
experienUa ferai. Nam (ut testatur Directorium) plur 
rhni hoc Ascesi rite excutti, relicto mundo religiosos 
Ordines ingressi sunt: multi jam ingressi, egregie refor- 
mati sunt; nec singuli tantum^ sed saepe intégra caer* 
nohia. Complures etiam. in ipso kaeculo^ cum ita 
vitUs addicU essent, ut nullo modo neque cohortationi- 
bus neque concionihus avelli possent, hoc uno se conver- 
terunt, et ad meliorem vitam constanter ducendam 
revocarunt^). Ut districtius dicain: iosoliti animorum mo- 
tus, stupendae moruin correctiones , mira yirtutum incre- 
menta ordinariî sunt fructus, qui ex bac solitudine plena 
manu referuntur, in lis praesertim urbibus, ubi exercitiorum 
domus erectae florent. 

Certc Societas nostra ultro fatetur, se ope hujus libelli 
genitam et nutritam, auctam et solidatam hactenusque in 
flore conservatam yiguisse. His coramentationibus suae 
sanctitatis vel initia yel augmenta grati adscribunt SS. Sa- 
lesius, Borromaeus, Philippus Nerius, Borgijas, Xayerius, 
Theresia et Magdalena de Pazzis^. Huic exercitationi 
perfectiorem vitam in acceptis referunt gemini Ludovici 
Blosius et Granatensis, Episcopus de Torres, Cardinalis 
Henricus, postea Lusitaniae Rex, nec non Beliarmiiius, 
Pelnis Camus , JFaber , Laynez, Natalis innumerique alîi 
a Rosignolio recensiti '). Sacrae huic palestrae suas trium- 
pbaies lauros laeti appendunt tôt in Indiis Martyres, qui 
generosum illud animi robur, quo tormenta pro Cbristo 
tam fortiter tolerarunt, ex hoc ipso armamentario se de- 
prompsisse gloriantur. 

3. Porro borum omnium ratio in promptu est. Nam 
ex una parte per istum ab omni negotiorum strepitu ac 

*) In prooem. n. 7. 

*) Acta Sanctoranot Antwerp. ad diem 31. Jul. foU* T8T. l\t. ï^. 
BosignoUvs Ub. cit c. 4. Natalis in lib. de couxwwlV.* ^^^^%>\. 
Lia. cit. c. 2. 



42 Introductio ad & Solitudinem. 

cararum tumuitu felicem secessum removentur omnium effi- 
cacissime illa obstacula, qaae supernonun lumiaum afflaen- 
tiam noxio obice remorantur. Ex altéra yero parte per 
hanc octiduo continuatam aeternarum primae classis veri- 
tatum considerationem anima sublimem in modum praepa- 
ratur ad recipiendos ubertim illos gratiarum nimbos, qnos 
coelum in bac eremo divite pluyia in ejus incolas efFîindere 
consuevit. 

Denique per magnanimam illam erga Deum liberalita- 
tem, quam a nobis requirit additionum %natii quinta §. 2. 
n. 3. referenda, Numinis benignitas grata coactione oom- 
pelUtur ad profundendos largo cum foenore suos in nos &- 
Yores. Quid ergo mirum, quod sublatis ita impedimentis, ; 
quod animis tam bene comparatis, Superisque in vota ; 
tantopere pronis prodigiosae adeo moriim correctiones inde | 
sequantur; et ab ejusmodi animabus, relicta yitiorum semita, 
giganteîs passibus eatur de virtute in virtutem usque ad . 
montem Dei Sion^), cujus sunimitate perfectionis culmeo ^ 
adumbrari Patres autumant. Haec certe stupendam esse ^ 
hùjus libelii utilitatem vel luce solis clarius demonstrant. 

Quam horrenduni ergo monstrum erît, illo ipso snbsidio . 
teporem non excusisse, quo tôt alii sanctitatem sunt adepti: , 
nobis domestîcis toxicum fuisse, quod tôt exteris balsamum ^ 
fuit. Quam terrifica erit in articulo mortes haec cogitatio: ^ 
debuissem lieri sanctus \A vocationis: potuissem fieri sanctos '^ 
vi exercitiorum ; et tamen teporis coeoo usque immersus ^ 
haesi. Divino soli, gratiarum fonti, coelestique igni pro- ^ 
xime assidens, semper tenebricosus , siccus et frigidus per- . 
mansi. quam tristes olim sensus horum memoria mo- . 
ribundis creabit! Caveamus ergo, ne per illud ipsum adjn- 
mentum nos properemus ad carcerem lustricum, quo alii in f 
coelum. 

III. Denique urgentem esse sacrae hujus solitudinis . 

^^ Psalm. 83, 8. ^ 



Introdu^tio ad & SoUtudinem. 43 

necessiUUeniy probat 1. praesens aniinae status, cui corri- 
gendo praesentissimum et anicum hae comnientationes re- 
medium snnt. Nam tôt rebelles aninii motîones necdum do- 
mitae, tôt vitia Decdom emendata, tôt habitus pravi nec- 
dum depositi, item imponenda nobis suo tempore officia, 
imminentes nobis calamitates, irruiturae in nos tentationes, 
haec profeeto abunde ostendunt, quam maxime necessarinm 
esse, ut in ejnsmodi secessu,- posita ad radicem secnri, 
tandem aliquando conscientiae stimulis respondeamus, exuto 
TCteri homine novum induamus, ac illi obtinendae virtuti 
fundamentum jaciamus, cujus adhuc nec ideam habemus, et 
quam tamen a nobis status sanctitas, gratiarum copia, Dei- 
que voluntas exigit et exspectat. 

2. Praeterea, ut omni conatu huic exercitationi nos 
impendamus, exigit amor^ quem Societati tanquam Matri 
babere nos decet, genuini ejus filii audire si cupimus. Nam 
eandem hoc maxime medio et initia coaluisse, et postea 
incrementum accepisse, ac unice conservandam etiam in- 
postenim esse, testatur Directorium, a Congregatione quinta 
Generali Romae approbatum ^). 

Nifail hîc per auxesin dici multiplex ratio evîucit. Nam 
stodium rerum spiritualium, uti declaravit Congregatio Ge- 
neralis undecima decreto 30. est anima Societatis; hoc 
autem studium ejusmodi octiduo potissimum inceudi, nutriri, 
mgen in comperto est. Item Spiritus Societatis in tertio 
humilitatis gradu a S. P. N. in libello exercitiorum delineato 
praecipue consistit. Jam vero Manresana haec specus est 
ilia fomax calefacieus, quae hujusmodi spiritus ignem ac- 
cendit. His ergo in Societate deficientibus , deficiat 
quoque ejus anima ac spiritus, tandemque et ipsa necesse 
est. Hanc igiturMatrem ingratus odit, qui efficacissimum, 
quin necessarium ejus conservandae subsidium vel omnino 
negligit, vel solum tepide obit. 



^) In prooemio num. 7. 



44 Introductio ad S. Solitudinem. 

Imo sibimet ipsi quoque infestus est. ^am talis atpote 
membrum anima Societatis destitutum , toti corpori pondus 
inutile fiet: erit aes sonans et cymbalom tmniens; polchrani 
qoidem organuin, sed quia sine spiritu, etiam sine motn 
auditonun: erit ignis fatuus, possidens quidem aliquid spu- 
riae lucis; sed, quia nil veri ardoris, etiam nii habebit 
supernae unctionis. Ut tribus yerbis dicam, talis ad frueti- 
ficandum ineptus, religioui probro, exteris risiii, sibi sodis- 
que oneri erit. Si tamen non omnino vindici fato» a sacro 
Ordine resectus, foras abjiciatur. 

3. Denique fors haec exercitia sunt ultima vitae: for- 
sitan iis annexa est finalis, vel saltem alia primi ordinis 
gratia: forsan ab iis dependet tua, qui haec legis, per- 
fectio: fors aliorum etiam salus, quos Deus per te ad fru- 
gem reducere decrevit; siquidem in bac solitudine aptum 
ad id instrumentum te reddideris. Temerarium foret, quic- 
quam bac in re incerto ac dubio casui committere. Certe 
bis commentationibus rite vacasse nunquam te poenitebit; 
at ea oscitanter obiisse, fors aeternum dolebis. Ergo se- 
curius eligas. 

Secus time. Nam, cui multum datum est, multum 
quaeretur ab eo ') ; cui autem benignum Numen copiam 
concessit bis exercitationibus se excolendi, certe plurimum 
dédit. Ergo plurimum pariter ab eodem et exigit et ex- 
spectat. Nova ejusmodi per octiduum solitudo novufai est 
talentum. Vae ergo illi, qui illud ahiens fodit in terram^), 
ac cum eo negotiari negligit; pro mensura enim gratiarum 
crescet rigor reddendae rationis. 

si occeptaAile ejusmodi tempus, si bi aies salutU^) 
concederentur animae in purgantibus tlammis detentae, que 
ardore eisdem vacaret? Ergo eadem poena dignissimi su- 
mus, ni nunc providi agamus, quod olim omisisse in lu- 
strico carcere tantopere lamentabimur. 



Luc. 12, 48. — *) Matth. 25, 18. — ») 2, Cor. 6, 2. 



Introductio ad S. Sàliiudinem. 45 

r(' Ex his patei, non solum sunimam Exercitiorum prae' 
\sï stantîam esse ac utilitatem, sed etiam urgentem premere 
il necetsitatem , iis nos lotos omni cum fervore impendendi. 
Id ergo ut fiât, observanda enmt sequentia monita ad prae- 
dictum finem plurimum Gonducentia, et quae triplicis generis 
sont. Aliqua concernunt comparationem animi iniemam; 
aliqua dispositioneui rerum extemam exercitiis praemitten- 
dam; alia demum in ipso eonmdem decursu in praxin de- 
ducenda enmt. 

M ont ta m* 

,,Hajas Paragraphi I. Namerns III. servire poterit pro materia 
meditationis vel considerationis pridie exercitiorum ante Tel post pran- 
diam peragendae. Reliqna, nti et seqnentes paragraphi argamentnm 
ei^nt lectiones spiritnalis inter tempos antemeridianam et pomeridianiim 
dividendae. Saltem curandum, ut pridie legantur Monita §. II. et III.'' 

§. n. Monita ad comparationem animi internam 
pertinentia. 

I. Cum fructus sacri ejusmodi secessus in eo minime 
consistât, ut quis abundet luminibus, diffluat lacrimis, re- 
creetur consolationibus ; aut ut solum quis per aliquot dies 
plus temporis tribuat orationi, lectioni, mentisque collectioni; 
cum, inquam, cardo rei in eo haud vertatur, sed ejus prin- 
eeps ac unions finis sit 1. solida morum correctio: 2. ma- 
jor in virtute progressio: 3. denique voluntalis divinae 
circa nos vitaeque statum clarior cognitio et expleUo; cum 
haec, inquam, sit meta sacrae hujus solitudinis, hoc pari- 
ter animo bacque intentione ei initium erit dandum, ut 
nempe inde toti in alios ac meliores mutati, atque a nobis 
ipsis penitus diversi, et ad omnem Dei voluntatem cerei 
denuo exeamus. Hic scopus sit nobis in ipso ejus limine 
propositus; hue in decursu omni ope unice constanterque 
tcndamus *). 

^) Directorinm cap. 2. jium. 4. obi haec: Libenter et am^^ cx^- 
cilia aggrediatur, non tant ut spirituali dulcedine fruotuT, quo.m\.>0 



46 . IiUroducUo ad S. Soliludinem. 

IL Himc in finem jam pridie, instituto brevi examine 
status, tria enint praestanda. 1. Concipiendum erit fer- 
vens desiderium divinam eirca se voluntatem agnoscendi, 
cum regio Psalte saepius de die suspirando: Domine! doce 
me facere voluntatem tuam ^). 2. Determinandum erit 
unum yel alterom vitium aut vitiosa affectio, quod reli- 
quonim fous est ac primarium profectus obstaculum, dein- 
ceps stirpitus eradicaudum. 3. Seligenda erit una yei al- 
téra virtuSi qua modo amplius et prae aliis indigemus, im- 
posterum omui cura menti inserenda. Ad quae dein tan- 
quam ad duplicem scopum onines meditationes , considera- 
tiones, lectiones etc. enmt dirigendae. Magni ponderis 
baec aunotalio est. 

ni. Exercitia sunt auspicanda 1. cum persuasione fir- 
missima, nos iis summopere iudigere, ab iis summa quae- 
qne dependeré, maœimique rem momenti nos aggredL 
Quo sublimior enim eorundem aestimatio fuerit, eo arden- 
tior pariter auimae contentio erit. 2. luchoanda sunt cum 
bumili diffidentia de propriis viribus. Haec enim ille magnes 
est, qui mira vi superos favores attrahit, quos praefidens 
sibi superbia fugat. 3. Incipienda sunt cum magno ac li- 
berali erga Deum animo, nec non efBcaci decreto nihil 
omnino Eidem negandi, nuUos gmtiae limites ponendi 
(usque ad quos se illuminari quis, ac juvari velit, non 
autem amplius^ ^ nil excipiendi aut limitandi; sed omnia 
generose sacrifieandi, omnia agendi et vitandi, quaecunque 
sibi a nobis sacrificari, quaecunque a nobis fieri, vel vitari 
snpremum Numen voluerit, cum omnimoda ad quidvis in- 
. differentia: cavendo, ne ullam quis deliberationem afferat, 
a qua dimoveri nolit 4. Firma iusuper fiducia speran- 
do, infinité beneficam Conditoris bonitatem, quae dédit velk^ 

Dei voluntatem de se intelligat; 2. ut praeter desiderium proficiendi 
tn spiritu, 3. suum affectum a terrenis omnibus avellat, et eum in 
suo Creatore coUocet 
PMslm. 142, 10. 



Introductio ad S. SoUtiuUnem. 47 

iaturam et perficere; siquidem ejus voluntas est sancti- 
ficoHo nostra ^). Hac mentis comparatione huic sancto 
operi initium dédisse, insignium auxilioruoi celsarumque vir- 
totum bac via acquirendarum felix prognosticon erit. 

ly. Gum peccata venialia, suique ef^sio in externa\ 
nimiam quantum impediant caelestes gratias, utpote quas 
Deus, per leyes ejusmodi noxas et dissipatae mentis d>er- 
rationes offensus, subtrahere solet; bine non solum teni- 
pore exercitiorum (iis enim durantibus etiam tenui culpa 
infinitam Majestatem saltem pteuo consensu lacessere, di- 
vinis cbarismatibus nimis magno obici foret), sed etiam pri- 
die jam pnritati conscientiae et coUectioni animae singula- 
riter studendum erit, omnem naevum venialem, suique effu- 
sionem sollicite vitando. 

Non raro enim etiam Religiosi, die pium bunc seces- 
sum antécédente, imitantur quosdam subin candidates Re- 
ligionum, qui ante suum in eas ingressiun mundo yale- 
dicturi, genio, liberius indulgent; dum borum more etiam 
ilH in vestibulo sacrae bujus eremi animum licentius dissi- 
pant; quasi non jam alias satis babeant, quod vel colli- 
gant, yel corrigant. Insignis baec fraus daemonis est, qua 
id lucratur, ut dein in poenam bujus prîdîanae dissipationis 
primi exercitiorum dies maie et tepide sine pio motu et 
solatio transigautur, non sine gravissimo eorundem fructus 
detrimento. Nempe, sicut praevia praeparatio est ordina- 
ria conditio, sine qua non bene succedit meditatio; ita 
quoque baec pridiana animi collectio puritasque est condi- 
tio, sine qua non bene succèdent exercitia. Et bae quatuor 
àdmonitiones praeparationem animi internam attingunt. 

§. m. Monita ad dispoMionem rerum ecvter^ 
nam spectantia. 

I. Priflie nostri in sacram solitudinem ingressus omuia, 
quae nobis curanda incumbuut, negotia ita componantur, 

1) Direct, c. 2. a. 1. 3. 4 et 5. 



48 IfUroducUo ad S. SolUudinem. 

ut propter illa distrahi postea necesse bâud sit. Ordinetur 
cubiculum, amoveantur res omoes, qaae aDimuni dissipare 
possent, etiam libri, ita ut nil oculis obvium sit (quantum 
fieri potest), quod ad exercitiorum usum non attineat'). 

n. Praeparentur duo libelli papyracei, cui uni inscris 
bantur lumina, alteri proposita, una cum efficacioribus eo- 
rundem incitamentis ^). Summi inomenti hoc monitum tsL- 
Certe si aulicus pretiosam gemmam a Rege donatam ne- 
gligenter abjiceret, indignum se redderet ulteriori gratia 
ac muniGcentia. Immissa nobis lumina caelestes gemmae 
sunt omni auro pretiosiores. Has ergo qui negligit, auH 
plioribus se indignum reddit. Plures jam papyri fasces et 
chartarum scapos inutili scriptîone maculavimus; [an ergo 
nimium sit, saltem cbartulam in sanctum adeo opus insu- 
mere? Notandum tamen, quod monet Directorium, haec 
brevissime in tabulas referenda esse, non diffiue per 
modum sermonis; ne scilicet tempus surripiatur aliis oe- 
cupationibus cum violatione ordinis diumi ^). 

ni. Frequenti et ferventi prece bonus exereitioruni 
successus erit praeviis jam diebus ab inexhausto bonorum 
omnium fonte Deo, praesertim pridie efQagitandus ; visitando 
hune ob finem crebrhis latens triticea sub nube Ëucharisti- 
cum Numen, recitaudo eadem intentione et majori cum 
attentioue pensum sacerdotale aut marianum, eligendo sin- 
gulares quosdam ex Goelitibus Patronos, sub quonim auspi- 
ciis hoc salutls octiduum transigere statuamus. 

rV. Etiamsi is, qui exercitia obit (verba Directorii 
sunt) alîoquin prudens sit vel doctus, et in rébus agendis 
exercitatus; tamen pro hoc tempore non confidat suae pru- 
dentiae vel doctriuae, sed totum se committat duci suo. 
Itaque instructorem suum ita intueatur, tanquam Dei in- 
strumentum ad hoc, ut dirigat, sibi missum. Proin nil eum 



^ D/rect. c. 2. o. 2. et c. 3. n. 2. 
!> Ibid. c. 3. B. 5. Item c. T. n. % — ^^ \-ot. ùV.. 



ItUrodncHo ad S. SoUtudmem. 49 

et, ml dissônnlet, aed sincère totam cor ei patefaciat: 
^t ei in omnibus parfiscte, neqne alias meditationes, 
[ue aliom ordinem diumum teneat, quaro ille praescripse- 
; qaod etiam intélligendum de poenitentiis et corporîs 
itigationibus est. Et in somma hoc sibi persuadeat, quo 
gentins et exactius illius ductmu sequetur, eo aptiorem 
e ad Dei gratiam largius aecipiendam ; quia illa humili- 
1 et ilia simplicitas valde Deo placet, et corn talibus est 
iDocinatio ejus. Ita Directorium ^). 

lY. Mbnita ip$o iempore exerdHorum obêer- 
vanda. 

I. Ipso durante pio secessu continua quaedam et accu- 
issima animi coUectio erit conservanda per sollicitam rigi- 
ique custodiam 1. SenMuum^ praecipue oculorum, eos 
neminem fixius defigendo» aurium, nullos rumusculos, 
;ras aut nuntios admittendo : lingUae, silentium religiose 
ad scmpulum observaudo. 2« Phantasiae, nuUam om- 
cogitationem de alia quacunque, demum re, hue nil 
ferente, admittendo; perinde ac si nullum aliud in hoc 
ndo, quod pertractetur, superesset negotium: imo illas 
is etiam cogitationes pias repellendo, quae materiae me- 
itionis proxime institutae vel instituendae minus con- 
nut. 3. Solitudinis, sine necessitate eubiculo non 
«ndo: sibi omni alla occnpatione severa lege interdi- 
do; ita quidem, ut non solum interdiu, sed etiam p6st 
poris refectionem nil aliud legatur, consideretur, scri- 
nr, quam quod pro illa die praescriptum est; quodque 
nexionem habet cimi exercitiis eonimque fine. Imo ab 
quoque manuum laboribus abstinendum erit, qui plus 
o corpus fatigant, aut animum dissipant '). Tanto enim 
îorem quis faciet progressum, quanta magîs ab amicis 



1) C. 2. nom. 6. et 7. — ^) Direct, c. 2. n. 2 et ^. u. V« 
Uedi medulla. //. edit S 



aO IntroducUo ad S. Solitudmem. 

notUque omnibus^ et ab omni rerum humanarum solU* 
cUudine sese abduxerit. Et quanta se magis repererU 
anima segregatam ac solUariamj tanto apiiorem se îp' 
sam reddet ad quaerendum attingendumque Créa- 
torem *). 

In nostro Spireasi Collegio quidam ea aetate ceieberri- 
mus aulae Gaesareae Minister non minus armis quam con- 
siliis promptus, Ignatianae A^cesi arcta adeo solitudine ya- 
cabat, ut non solum amicorum nemini accessum ad se pe^ 
miserit, sed nec submissas iuterea temporis a Fernando 
Gaesare litteras rcserari sustiuuerit ; verum dansas eas ad 
exercitiorum finem rejecerit cum dicto : negotium, quod cnm 
Regum Rege tractandum suscepisset, tanti momenti esse, 
ut nullam de terreno Principe cogitationem admittat^). 
quantopere hoc exemplum iltos Religiosos confondit^, qui 
ejusmodi dissipationes non solum tali octîduo non arceirt, 
sed ultro accersunt. Apponi hic merentup verba R. P. 
Diertins Poloniae Visitatoris, qùae sic habent: Ex kb 
facile judicabitttr, quantum boni impediatur, et quantum ' 
damni inferatur spiritui; quando illi, ad quos spectati ' 
non curant sollicite, ut sui, dum exercitiis excoli vo- ' 
lunty aut debent, ab aliis omnibus occupationibus liberi 
sint '). 

II. Meditationi vacandum erit 1. reverenter quoad A- 
tum, praecipuc dnm actus vohmtatis eliciinus; tune enim 
major a nobis reverentia eidgrlur, quam cum intellectom ^ 
exercemus. 2. Intègre quoad tempus, ita ut potius phu'i 
tempons quam minus borariis commentationibus tribuisse"^ 
nobis conscîi simus; producto etiam, îngruente fors aridi-^ 
tate aliove traedio, ultra praefinitam horam exercitio. Neve"» 
. % 

^) s. Ignatius in lib. Exercit. annotatione altimn ex viginti. 

''^) Rosignolius Notizie memorabili dei Essercizi 1. 2. c. 6. §.1'.^ 

') lu escplanatione Exercit. in prolegomenis ad exercit. ad additiO'<'r 
M. nihi pag. 51. 



Introdnctio àd S. Soliiudinem. 51 

meditatio in studium degpeneret, plus semper morae tribuen- 
dom erit affectai qaam discursui. 3. Ferventer quoad ap- 
pHcationem; cavendo tamen, ne promissum aliquod velvo- 
tom inconsulto ac praecipiti ardore emittatnr, aut ue capiit 
laedatur^). 

E$t euim magnum kujus uMmi periculum (ut obser- 
vai Directorium) ium tempore desolationùy ^uo anima 
magii eonmti solet quasi adverso flumine, se cogendo 
ad devoUanem et lacrimas; tum etiam tempore consola- 
tianis, cum se totam dat propitiis ventis. Sufficit ergo, 
â ea in meditando adhibeator diligentia, quae haberi solet, 
dam quis loqaitur viro magaae auctoritatis ^ aut in publico 
eonsessa; solidus enim frucius consista in cognitione 
iltarann veritatam et voluntatis motione, quae procedunt 
ex lundne iniimo; non autem in efusmodi attentione vio- 
lenta, aut in coactitiis illis lacrimis ^). 

Ceterum tempore, quo solatia coelitus affluunt, duo 
enint observanda; 1. ne evanescente illo suavi sensu simul 
qnmis pereat fiructus, bae consolationes semper dirigendae 
sont ad morum emendationem, propositorum coufirmationem, 
totiusqne vitae institutionem. 2. Praeparandus est animus 
ad tempns desolationis et ariditatis; ne, cum postea in- 
graerint, imparatum dejiciant* Apposite ad rem Thomas 
1 Kempis, cum spirituaUs, inquiens, a Dec consolatio 
ittur, cum graUarum acHone accipe eami sed Dei mu- 
mu intellige esse, non tuum metiium. NoU extolli, noli 
mmium gaudere, nec inaniter praesumere: sed esto ma- 
gÎM humilior ex dono, cauUor quoque et Umoratior in 
esmctis actibus tuis; quoniam transibit hora illa, et se- 
fsetur tentatio. Contra vero cum ablata fuerit conso- 
latio, non statim desperes; sed cum humilitate et pa- 



ï> 5. Ignat in Ub. Exercit. annot. 3. item 12. 13 et 14. ex 
liginti. 

*) Cap. 8. n. 3. 

S* 



52 Introductio ad S. SMtuâiMm. 

tientia exipecta coelestem visitationem; guoniam patent * 
est DeuÉi ampHorem tibi redonare cansotationem^y Proin - 
si exercitans aridus fuerit, aut desolatus vel distraetxUt ■ 
1. accuratius observet additiones. 2. Humiliet se snb po- > 
tenti manu Dei, seque resignet divinae ejas vôlnntalL ^ 
3. Magna cum patientia perseveret lu oratione, meflior di- > 
yini illius eiFati: Si moram fecerit, exipecta illum; qma - 
veniens veniet, et non tardabit^^ sibique persuasum bft- ^ 
beat, iUam ariditatem ideo permitti a Deo, quia sibi àt ' 
expedit. Nam (ut advertit 1. c. pius Asceta) isiud nm ^ 
est novum, nec alienum viam Dei expertis; quia h ^ 
magnis Sanctis et in antiquis Prophetis fuit saepe laSi ^ 
aUemationis modus. Porro illa displicentia et amaritodo, c 
qua tali casu non raro afiBigimur, saepe provenit yel ex n 
amore proprio, quo consolationes nimium appetimos, vd 
ex superbia , qua etiam in hoc génère excellere eo^ = 
pimus *). i 

m. Pro leetione spirituali ejus geueris libri assuman-^ 
tur, qui non solum boni et utiles sint; vc^um etiam aptiV- 
et opportuni ad gignendum illum affectum, qui eo temport^ 
in exercitiis quaeritur. Hinc conformanda erit lectio map^j 
teriae meditationis paulo antea peractae vel proxime insti-^ 
tuendae; atque ad eam, seu ad conceptum in ea propoÂ-f, 
tum, dirigenda; non rem cursim percurrendo, sed Ieetii«r 
meditate immorando, intentumque ab auctore affectum in-^ 
bibendo. Etiam vitas Sanctorum oportet esse selectas, fH^^ 
valde accommodatas ei, qui facit exercîtia*). -^^ 

Sed et illud cavendum, ne legendi dulcedine ita se qni*-^ 

quam distineri sinat, ut tempus eripiatur meditationi, arir^ 

etiam praeparationi ad eam. Semper enim aliquanto anUt^ 

illam débet se exerceus omnia relinquere, et omnem cogfc^^ 

tationem suam convertere ad puncta illius exercitii, quoC 

^cr 

_ » ) L. 2. de imit. Christi c. 9. — «) Habac. 2, 3. — ») Direct'^ 
^■r ■• 2 6t c^oii. - '*) Ibid. c. 3. n. 2 et 4. i^^ 



hOroducUo ad S. Sotitudmem. 53 

jam instat. Cavendum quoqne est, ne nimis l^ndo defa- 
tîgetnr animus, et quasi vires ejus exhaoriantur. Oportet 
enim salvam semper relinqni meditationem, et cetera onmia 
famé uni servire^). Uberiorem de rite peragenda oratione 
mentali ac pia lectione iostructionem hic addere supersedeo ; 
eom illam et in meis commentationibus de virtute solida 
parte 3. cap. 2. §. 3. item part. 1. c. 2. §. 3. n. 2. fii- 
sios tradiderim; quae utilissime hoc tempore percurrettir. 
Ceteram quod de legendo dicituvy idem de scribendo in- 
UlUgendum. Nihil enim aliud scribi débet praeter ea, 
quae pertinent ad orationem, nempe puncta aligna, 
quae Donûnus communicaverit sub meditatione , vel 
eHarn extra meditationem; quae tamen brevissime no- 
tanda sunt^). 

IV. Materia examinis particiilaris tempore exerci- 
tiorum quotidie bis instituendi est sequens^), scilicet magna 
accuratio in obeundis débite cnm fervore functionibus 
praescriptis ; nec non sedula observatio ordiuis diurni 
et aMitionum a S. Ignatio traditarum, qùarum hoc est 
brève compendium. 1. Ante somniuu cogitare de hora sur- 
gendi, uti et de materia meditationis; quod ultimum denuo 
faciendum postero mane, simui ac stratum deseritur. 2. Uno 
vel altère passa distando a ioce eratienis, coustituere se 
in praesentia Dei. 3. In puncto, in que quis assecutus 
fherit quaesitam devotionem, cenquiescere sine ulla trans- 
currendi ad aliud anxietate. Non enim abundantia scien- 
tiae, sed sensus et gustus ,rerum interior desiderium 
anùni expier e solet*^ 4. Meditatione finita inquirere, 
quomedo ea successerit. 5. In prima et tertia hebdomade 
subterfiigere cegitationes gaudium afférentes etiam pias, v. g. 



^) Direct, c. 3. n. 6. — >) Ibid. n. 5. — ») In lib. Exercit. an- 
not. oltimaex decem; ubi omnino ad finem haec habentar: Particulare 
examen fiât ad toUendas culpas et negligentias j quae circa exercitia 
et additiones soient obrepere. 

*) S. /gnat annot. 2, ex viginti. 



54 IntroducUo ad S. 8olUudi$iem. 

de resarrectione Christi ; ac immorari soinmmodo his, quae 
sanctam tristitiam Gonciliant ac fovent; nec non cubiculam 
reddere obscurum. 6. Non rîdere, nuUi loqui, neminem 
fixius aspicere. 7. Augere opéra poenitentiae, nempe usum 
cilicii, flagelli, abstinentiae, durions lecti etc. citra vale- 
tttdinis tamen grave periculum; et qiiin de somno neces- 
sario quicquani dematur; nisî fors ad moderaudam ejusni- 
mietatem ^). 

ht his additianibus observandis dUigentia omnit po- 
nenda est, quoniam quo diligentior quis in hoc fuerii, 
eo citius et uberius mveniet fructum spiritualem , qui 
quaeritur '). Haec quatuor documenta toto durante octidoo 
perenni memoria erunt recolenda, adeoque saepius reiegenda. 

§. V. Compendiaria synopsis seu systema exer- 
citiorum. 

I. Exercitia uniyersim accepta in quatuor bebdomades a 
S. P. N. dividuutur, non tam numéro dierum, quam ma- 
teria meditationum mensuranda. Prima hebdomas respon- 
"■'llërviae purgativae; quia in ea per nostri ipsorum cognî- 
tionem peccatique execrationem teudimus ad animae por» 
gationem. Secunda et tertia convenit viae illuminaUvaei 
quia in ea , considerando virtutes Christi ab eodem in vita 
sua tum privata tum publica exercitas, mire iliuminanmr, 
et ad illum per eas imitandum potenter excitamur. Quarta 
congruit viae uniUvae; quia in ea Christi gloriam contem* ~ 
plando, per amorem spiritualem Deo, ultime fini nostro, .. 
intime unimur. 

Unde patet, sacra Exercitia nil aliud esse quam adnî- 
rabile compeudium Theologiae asceticae, et securam manu- ' 
ductionem ad summam perfectionem ; cum per dictas très ^ 
tias, quasi per regiam justitiaé semitam, nos a peccatis 



M 



'i 



^) In lib. Exercit. ad finem hebd. primae. — ^) Direct, c. 3. n. 1. 



IntrodMctio ad S. SoUtudinem. &5 

per virtutum tramitein ad «morem divinum (qui sanctimo- 
niae apex est) ordinate deducaat. Ut proin non soiuni 
eonindem finis sublimissimus sit$ sed ipsa quoqne mediuni 
existant omnino aptissimum , ad tam nobilem scopum cer- 
tissime attingenduin. ' 

n. Nam 1. perpensa eelsitate ultimi, ob quem creati 
vivimus, finis incitatur voiuntas^ ut euni consequi toto nisu 
contendat. Id ergo ut ordine fiât, initio statim removentur 
obstacula, quae huic fini consequendo maxime adversantur, 
scilicet peecata, quae àbolentur per eorum execrationem et 
confessionem. Neve rursus transfiigo pede in antiquam 
fiilvam velut canes ad vomitum redeamus, salutari timoré 
percellimur, quem nobis incutit consideratio mortis, judicii 
ac tartari ; uti et poenarum a divina Nemesi praevarieato- 
ribus angelis, protoparentibus aliisque inflictarum. 

2. His impedimentis e medio sublatis, uobisque cum filio 
prodigo a coeiesti Pâtre denuo in gratiam receptis, offer- 
tor adjumentum ad progrediendum in perfectione, obtinen- 
dnmqne ultimum finem nostrum cum primis excellens et effi- 
cax, nempe exemplum Ghristi, utpote quo nec diix peri- 
tior, nec via securior, nec comes fidelior, nec adjutor 
promptior, potentiorque excogitari potest. Cujus propterea 
virtutes ac praecipua vitae mysteria pie meditanda ex- 
hibentur. 

3. Ut vero ad eum perfecUori etiam modo imitandum 
eo fortins animemur, terriae meditationes iUae, videlicet 
de duobus vexillis, tribus hominum classibus, ac totidem 
gradibus humilitatis divino prorsus consilio assignantur. His 
enim ad perfectiora practice eligenda mire impellimur. Ut- 
que factain electionem constantia coronet., mox proposito 
Christi patientes exemplo, in concepto sanctions vitae de- 
ereto, etiam inter adversa et vexationes, cum honoris et 
sanitatis discrimine servando, efficaciter confirmamur. 

4. Denique Ghristi resurgentis gloria erecti, promissis 
in coeio praemiis animati, eorumque infinitate in bene coeptis 



56 IntrodMcUo ad & SoUiudinem, 

solidati, dacimur ad amorem Dei ac intimàm cum eo per 
charitatis vinculam eoDJimctionem , plenamqae voluntatis 
nostrae cum divioa conformationem; in qua nostra omnis 
perfectio ac félicitas consistit, et quae bajus sacrae soUta- 
dinis uniciis finis est: primus quidem'in intentiooe, sed ul- 
timas in executione. Haec de exercitiorum systeinate obiter 
delibata sufficiant. Aniplior occasio de meditationum nexn, 
rerum ordine totiusqne operis compage plura loquendi, alias 
dabitur. ^ 

ni. De prima tamen hebdomade hic pauca quaedam pro- 
loqui necessum est. Haec vocatur in directorio '} funda- 
mentum et basis ceterarum bebdomadum, et ideo nunquam 
praetermittenda. Unde patet, quanto cum fervore eidem 
vacandum sit; cum exinde dependeat felix etiam reliquamm 
successus. 

Porro scopus priinae hujus hebdomadis et fructus inde 
colligendus est triplex: 1. Omnimoda indifferentia ad om- 
nia média, per quae Deo ad ultimum finem nostrum nos 
perducere placuerit'). 2. lotensus dolor et harror de 
peccatis, per quae tum deviavimus ab ultimo fine nostro, 
ut sunt venialia ; tum omniuo aberravimus , ut sunt letha^ 
lia'). 3. Intima cognitio ^ut nempe motionum menti do- 
minantium, babituum vitiosorum, et radicis defectuum, qui 
nos sensim abstrahunt ab ultimo fine nostro^), et in yia 
perfectionis majori obstaculo sunt. 

ly. Subsidia ad hune triplicem scopum pertingendi 
S. P. Ignatius in suo libello assignat pariter aptissima. Nam 
1. illam fiindamentalem indifferentiam persuadere conatur 
attenta consideratione ultimi finis, ob quem tum nos, tum 
reliqua omnia unice creata existunt; et quae proin eatenus 
solum bona sint et appetenda, quatenus conducunt ad prae- 
dictum finem acquirendum. Unde sequitur, indifferens circa 



1) Cap. 11. n. 4. — *) Ibid. c. 12. n. 2. — ») Ibid. c. 11. 
2 et 3. — *) Ibid. c. 10. n. 8. et c. 11. D. 8. 



Introductio ad 8. SoUtudinem. 57 

ea ineutiâ aequilibrium neoessario babendum esse. 3. Jn- 
tmsianem doloris conciliare nititar per sedulam médita- 
tionem gràvitatis peccati tnm in se, tum in suis suppliciis. 
Qaam multum promovet eonsideratio misericordiae Dei, 
peccatorem cum fiiio prodigo redeuntem paterno affectu in 
^atiam recipientis. 3. Denique ad cognitionem sut nos 
dncit constanti usu examinis tum quotidiani tum particiila- 
ris, item investigatione ac confessione erratorum, si non 
a tota vita^ saltem a longiori intervallo patratorum, née 
non primo orandi modo, quo percurruntur praecepta Dei 
et Ecclesiae, septem peccata capitalia, très mentis et 
quinque sensuum operationes, investigando , an et quo- 
modo qnis per haec conscientiam macularit, simulque inqui- 
rendo in causas et occasiones defectuum, uti et in motio- 
nem animo dominantem. 

Ex quibus S. Auctoris excellens prudentia, electis apti- 
oribns mediis ad praefixam sibi metam recta collinean- 
tis, totiusque operis divina quaedam compages mirum in 
modnm elucet. Quorum omnium praemissa haec, rudis 
licet, notitia non solum magnam rei aestimationem pariet; 
verum etiam desiderium incendet, hui(^ negotio ferventi 
sese animo impeudeudi. 

Admonitio de usa liujus llbri. 

QaibQs sabjectae meditationes justo longîoreg videbantur, illis 
foiommodo eanindem punctis immorentar » quae in praeviis admoni- 
tioBibnt indicantnr, reliqaoram lectione in aliad cooimodam tempus 
tikta. Materia lectioni piae destinata non soinm non nimia, sed vix 
«ffieiens erlt, si eidem praeter matatinam etiam iilod tempns pomeri- 
titamn irapendatar, quod a média prima ad médium secnndae iuter- 
ce£t; et qnod alias Historico legendo triboi solet; priori tamen 
tnitae etiam bojas lectio atilissime subjnngetar. Sique considerationi 
{Btegra, at oportet, hora tribuatur, nemo jare earandem argumentam 
Kolixius excnrrere conqueretar. Âd examina stcttus quod attinet, legi 

3** 



58 IntroducHo ad S. SoUtudmem, 

eà poterant vel poit meditationem Tespertiiiam Tel etiam pott coenaB, 
li aptiai aliad tempni non inppetat vel oceurrat. 

De cetero cnm secondnm S. Ignatii mentem in exercitiis nil le- 
gendom, scribendnni, imo nec cogitandam lit, nisi qnod ad materian 
illins diei pertinet, hajas moniti sen additionit stndiosi gandebnitt 
se legendorum copia ad ejns obserrantiam pia quadara necessitste 
adigi. 



OCTIDUIiai (»ACB1J1II. 



DIES PRIMA. 

Révéla ocnloi meos, et coniiiderabo mirabilia 
de lege tua. Psalm. 118, 18. 

MEDITATIO I. 

DE FINE HOMINIS'). 

Punctum I. 

C/reoliM es a Deo. Hic perpende, quis, unde, qualem 
et quo amore te créant? 1. Imprimis non Angeloruni 
qnispiam aut Potestatum, non Principatunm aliqois aut 
Cherobinorum , sed îpse Deus te creavit, ille nullius in- 



') Supponimm hic tara ex Theol. dogmatica, tum ex Ethica 
commiinan CatholicorDm doctrinam ex sacrii litterii sanctigqne Patri- 
boi deproraptam, Deqm boc nniverium ad gloriae gnae manifestationem 
condidiise. — Cf. J. Perrone S. J. Praelection. Vol. m. Part. III. 
§. 226. — Fr. XaT. Royi S. J. Ethica. Part I. Cap. II. §. XV. : 
„Se ipanm (Deni) ergo praetixit, ac proinde ipse est finit uUtimus 
rerom omniom. Decebat hoc plane conditorem uniyersonini , et vero 
ipta etiam rernm creatarnm conditio exigebat, nt ad illam omnia 
uWduo referrentnr, a qno omnia traxeront originera; atqne ita idem 
esiet Alpha et Oméga , idem principium et finis. Apocal. 1, 8. 
Exigebat hoc deniqne et ipsini intenninata bonitas, nt qui in rebns 
creatis necessario se amat, eas nonnisi propter se ipsam condiderit. 
Ita ratio natnralis demonstrat, qnod revelatio divioa confirmât: Uni- 



62 Dies prima. 

mus, plene quieti erimus. Contra vero illo solo non acqui- 
sito aut neglecto, licet oomibus aliis abnndemus, et reliquis 
omnibus yacemus, semper inquieti erimus. Desideria nostra 
irrequieto nisu semper plus ultra tendent. Nempe lapis non 
nisi suo in centro bomo, non nisi in suo fine uitimo, scili- 
cet in Deo ejusque servitio tanquam in centro quiescit. 

4. Servire Deo est finis et ne^tium hominis maximum; 
quia inde dependet felix aut infelix aeternitas, aeteroa 
tormepta aut aeterna gaudia. Quia malus hujus negotii 
successus irreparabilis est ; nam hic vel semei errasse sem- 
piteruum periisse est. Quia est illud negotium, quod uniee 
nos in articulo mortis anxios habebit. In summa: servire 
Deo est finis et negotium hominis maximum, ultimum, uni- 
cum, essentiale. Ergo buic unice, totis viribus et constan- 
ter incumbendum est. Creatus est homo a Deo, et pro 
Deo. Ergo etiam ab eo serviendum est Deo, Ita est: 
ergo a te, qui haec legis, serviendum est Deo. Obganniat 
licet, obmussitet mundus, et obluctetur caro: a te servien- ^ 
dum est Deo. Id clamât omnis lingua coelestium, terres- 
trium et infernorum. 

Punctum m. 

Et quidem serviendum est eo, quo is voluerit, modo..** 
Quid haeres?.... Utique nec rusticus fert conductum a se 
servum, qui alio, ac jussus fiierat, modo operam suam prae- 
staret. Gur ergo solus id ferat Deus? Nemo hominum , 
rependit famulatum, qui alio fuit exhibitus, quam quo im- 
peratus fiierat modo. Gur ergo talem remuneretur Deust 
Ipsa bénéficia, nisi conferantur, quo cupimus modo, ingrati . 
vilescunt. Quauto magis servitia? Sanctissima opéra, nisi 
ad Numiuis nutum exigantur, nuUius ponderis sunt. Non 
est mihi voluntas in vobis, dicebat olim Israelitis exer- ^ 
cituum Dominus ^). Et quare? quia in jejuniis vestris th- ^ 
tenitur voluntas vestra ^). Nempe non fichant, quo ooelum ^ 



1) Malach. 1, 10. — ^) Isa. 58, 3. 



De fine kominis. 63 

optaverat modo; et hinc abominatio erant in conspectu 
dîvino. 

Ex bis vel scia ratione duce luculenter sequitur, ser- 
vieadum esse Creatori non eo, qui nobis libuerit, sed qui 
ei plaeiierit modo. Bene baeo fundamentalis veritas notetur, 
et aureis litteris alte animis insculpatur. Ei^ si sapien* 
tîssniia mens illa te sibi servire volnerit in contemptu et 
egestate, inter morbos , aerumnas et vexationes, impie 
rebellis es, si non nisi honoratus et commode babitus, sanus 
et felix debitam ei servitntem déferre pertinax eligas. Ergo 
imdiffèrentem te esse oportet ad omnem obsequii modtan, 
qno snpremus rerum omnium Conditor a te coU decreyerit; 
nempe ad omnem vitae statum, aut in electo jam statu ad 
omnem perfectionis gradum, in quo ille te ei famuiari con- 
stitaerit. Et haec indifferentia ejusque praxis bujus medita- 
tionis princeps fructus est, omni connatu inde colligendus; 
quam multum promovebit 1. in intellectu viva et clara 
cognitio hnjus veritatis : Qreatus $um a Deo et pro Deo, 
3. In voluntate singulariter firmum et efficax générale 
decretum, deinceps Deo serviendi eo, guo is voiuerit, 
tnodo, quemqne in bis exercitiis notum facere dignatns 
fuerit. 

Affectas. 

Praecipue sequentes erunt eliciendi, I. Actut fidei, quo 
firmiter credas, servire Creatori tuo, qui te, quem tantum 
peccatorem fore praeviderat, ex nihilo, prae tôt alliis, tam 
insignibus donis instructum, in^ito cum amore creavit, esse 
utUmum finem tuum, née non essentiale, unicum maximum- 
que negotium tuuni. Reliquas vero creatas res super ter- 
ram sita», non esse nisi média ad hune finem obtinendum, 
ad hoc negotium rite expediendum ab eodem ordinata. 

II. Actiis indifferentiae circa illa quatuor rerum gênera 
a S. P. Ignatio in fundamento recensita, nempe 1. ad ser- 
viendum Deo in contemptu vel honore : 2. inter vilîVft ç.<^m- 



64 Dies prima. 

moda vel miserias : 3. in aegrîtudine vel sanitate : 4. vita 
longaeva seu laboribus abbreviaoda, offerendo se insuper 
promptum NB. ad illud omne vitandum, vel abjiciendum, 
quod prae aliis ab ultimo fine et coelo abducit: née non 
ad tolerandum vel tigendum, quidquid efficaelus ad eundem 
consequendum conducit. Uno verbo : ad conscendendum 
illum perfectionis gradum, ad quem nos. eluctari Deus in 
bis exercitiis voIuerit« 

Quam animi comparationem multuui augebit practica 
fides seqiientium Ëvangelii dogiiiatum. 1. Bonum tibi est, 
cum uno oculo ad vUam ingredi debilem vel claudum, 
quam duos oculos, duos manus vel duos pedes habentem 
mitti in ignem aetemum^^, 2. Expedit tibi y ut pereai 
unum m^mbrorum tuorum, quam totum corpus tuum mit- 
tatur in gehennam^^. Quid prodest homini, si mundum 
universum lucretur; animae vero suae detrimenium pa- 
tiatur ? aut quam dabit homo commutationem pro anima 
5ua')? Uno verbo: quid pi*odest, divitein, honoratura, 
felicem vixisse, si sic damnor? et quid nocet, miserum, 
paupereni, despectum latuisse, si sic sàlvor? Yiva, inquani, 
et iterata horum fides ad amplectendaui eaiii, quam eom- 
mendamus , indifferentiam voluntatem potenter impellet, 
simulque disponet ad aversanduni, quidquid a fine ultimo 
abducit, et amplectendum, quidquid illuc conducit. 

III. Ëlici etiam poterit 1. actus gratitudinis pro béné- 
ficie creationis. 2. doloris de abusu tôt medioriim malo- 
que usu sensuum animaeque facultatum. 3. amoris tam 
benefici Creatoris, cum proposito purae semper in omnibus 
intentionis habendae. 4. Spei ac desiderii Deo tanquam 
ultimo fine nostro aeternum frueudi. His tamen ultimis 
quatuor actibus solum breviter (ut monet Directorium) ac 
quasi per transennam immorandum erit^). Primarius enim 



Matth. 18, 8 et 9. — 2) Matth. 5, 29. — 3)Matth. 16, 26. 
«) Direct, ^fr 18. n. 5. 



De fme hamùtis. 65 

fractus et scopus hajas meditationis non est puritas inten- 
tionis, ant dolor de neglecta mediorum vel aberratione ab^ 
ohimo fine; sed solom indifferentia ad quemlibet servitii 
modoni, quo Deus nos ei servire voluerit^). 

Toto proin nisu et maxima horae praesentis parte 
ad dietam yirtutem et indicatam supra per hoc signum 
NB. animi comparationem obtinendam' incuinbas oportet. 
Qaod ai eou^qoe assurgere timida mens necdiim queat, 
saltem illina desiderinm concipe, et pro iila acquirenda ar- 
dentîbas yotis 'coelum puisa. Caveas autem, ob rei ardui- 
taton animum despondeas; g^tia enim, quae usque adhue 
ob sapientissimos fines negatur, fors postea anipliori cum 
foenore concedetur; modo obicem non ponas, et praevia 
mentis praeparatione ea dignum te reddas. 
* Legatnr Thom. a Kemp. lib. 3. Cap. 9 et 87 de Imitatione Chrifti. 



LECnO DE PRIMO EXERCTTIO, 

qaod S. P. Fonâamentom vocat. 

§1. 

I. S. p. Ignatius divinnm opus suum non sine Numine 
auspicatnr a consideratione ultimi finis, ob quem conditi 
hune orbem incolimus. Nam imprimis in omni operatione, 
ipsa saadènte natura, primum ad quod attenditur^ est per- 
ficiendae rei fiais; cum is sit mensura, centrum et norma 
omnium reliquornm, quae ad ipsum reteruntur. Ergo cum 
S. Pater per sua exercitia mortalium mores corrigere in- 
tendat, ut constat ex ipsa, quam praefigit, libri inscri- 



') Gaudier, Introdactio ad solidam virtoteoi ad fondamentam 
Ezerdt. pag. 128. 



I 



66 Dies piima. 

ptione *) ; merito a fine hominis eadem iûchoat, cum ad hune 
non solum omuis vitae correctio dirigi, sed ei etiam ipsa 
correctionis ratio conformari debeat. 2. Praeterea scopos 
sacrae hujus solitudinis est, animam per tripliceui perfe- 
ctiouis semitam recta ducere ad possessionem ultimi sui 
finis. Id auteui fieri nequit, nisi hune meus rite perspe- 
ctnm liabeat. Igitur provide ea illius notione mox iniiio 
iuihuitur. 3. Denique primuui, quod cuivis aedifido prae- 
inittitur, est fandamentum. Haec autem meditatio est fun- 
damentum sul)limis illius Manrcsanae ascesis. Ergo pnidenti 
omnino ac divino ductus eonsilio 8. P. N. ab hae exer- 
citatione rei initium facit. 

Vocatur autem ea a S. Auctore fundamenium seu prtn* 
cipium; quia (ut Directorium ait) est basis toUm aedU 
ficil moralis et spiritualis. Sicut enim fundamenium 
fabricae totam ipsam sustlnet, ita haec veritas influit in 
omnia eœercitia, et praesertim in electionem status, seu 
ideae sanctioris vilae, quae electio fere tota hinc pendet *). 
Nam geuuina emendatio morum consistit in eo, ut eligamus 
seiTÎre Deo, quo ipse^voluerit modo. Haec autem electio, 
ut rite fiai, ante alia requirit generosum ad quidvis aequi- 
librium animi, quod aequilibrium cuoi praecipuus primae 
hujus commentationis fructus sit, liquet, quam merito illa 
in omnia eœercitia influere, ac totius aedificii basis, imo 
conditio esse dicatur, sine qua rite praemissa, omnis hujus 
octidui labor optato exitu carebit. 

IL Et hinc (Directorii verba sunt) quo melius haee 
meditatio successerit, eo etiam melius reliquae succèdent 
Et quanto altius hoc fundamenium fuerit jactum, eo fit- 
mius erit aedificium^y Unde imtet, quanti intersit, ut 
viva primariae hujus veritatis coguitio quam altissimas in 

^) In lib. Exercit. pogt annot. 20: „£xercitia spiritoalia, ot bomo 
se ipsam yjncat, vitamque suam disponat absque ulla affectione, qnae 
recte ordJnata non ait.*' 

'} a 12. a. 1 et 7. -^ ^) C. 12. n. ^ t\. 1. 



Lectio de fundamento. 67 

dente radices agat, qnantove conatu enitiHiduiii sit, ut 
rimae hae exei*citationes summo fervore obeantur; cum 
xinde dependeat omnis fnictiis reliquarum etiain functioDimi 
t feUx totius sacrae hujus solitudinîs successus. 

Id cum probe calleat daemon, nihil non agit, ut per 
ridianani spiritns dissipationem praesentis diei ac princî- 
•alis liujus considerationis utilitatem turbet ac impediat: 
it snb praetextu duplicandi postridie ardoris prima haec 
lies tepide transigatur, ut princeps haec yerîtas, quippe 
[oae vel lippis notissima sit, solnm obiter percurralur; bene 
;nanis, se bac ratione lapidem angularem totius spiritualis 
lujus aedificii victrici nisu labefactasse. 

Haie ergo fraudi ut provide occurrat Ignatius, nullnm 
empns certum huic exercitio assignat; uec illud instar 
Jiorum intra unius horae limites coarctat; quo ii^iuit, 
amdiu huic dogmati perpendendo insistendum esse, donec 
Qtellectus vivaci ejus notione penitus fuerit imbutus ^). 
^e ipsa ratio est, quod et ego ad mentem S. Patris 
jus repetitionem sub vespernm praescribam, ut sic iliatum 
9rs a matutino tepore damnum vespertino fervore denuo 
ompensetar. 

. * §. n. 

I. Ad ipsum porro de fine hominis exercitium quod 
tttinet, illud duo puncta serio expendenda complectitur : 
. Creatum esse hominem ad hune finem, ut Dommum 
^eum suum laudet, ac revereatur; eique serviens, tan- 
lem salvus fiât; 2. reliquavero supra terram sita creata 
sse hominis ipsius causa, ut eum ad finem creationis 
uae prosequendum juvent '). 

Proin sicut homo conditus est propter Deum, ita reli- 
lua sunt condita propter hominem ; adeoque sicut supremum 



1) Direct, c. 12. n. 6. Gaudier loc. supra cit. pag. 130. 

2) In Ub. Exercit. de fondamento. 



68 Dies prima. 

Numeu est finis hominis, ita et houio est finis ceteraranr, 
quae in orbe existant, végétant et sentiunt, rerum. Seryire 
Creatori esse finem nostnun essentialem, unicum et nuud^ 
niam, erat argumentum meditationis matutinae ; reliqna vero 
omuia non nisi adminicola esse ad hune finem conseqnen- 
dum nos adjuvantia, erit materia meditationis secnndae. 
Estque haec ejus generis veritas, cui fides et ratio una 
cum experientia commani calculo suffragatur, et qoam in- 
fieiari nemo nisi atheus ant amens possit. 

Ex his autem a S. Asceta nostro gemiuae summi pon- 
deris conclusiones iegitimo nexu deducuntur, quarum prima 
sic habet: Ergo utendum illit (scilicet rébus creatis) vel 
abstinendum eatenus est y quatenus ad protecuHonem 
hujus finis vel conferunt, vel obsunt. Altéra yero sie 
son^t: Quapr opter debemus absque differentia nos habere 
circa res ereatas omnes, et ex omnibus ea demum, quae 
ad nostrum finem ultimum nos melius ducunt, eUgere ac 
desiderare, ka ut non quaeramus sanitatem mugis quam 
aegritudinem : neque divitias paupertati^ honorem con- 
tempiui, vitam longam brevi praeferamus ^) . Prima pro- 
positio ordinat rerum terrestrium usum: altéra componit 
animi circa eas affectum, Utraque continet efScacissimum 
obtinendae per saltum summae perfeclionis arcanum. 

igitur verba caelesti sensu plenissima! o doctrinam 
in specum Manresanam non nisi ex astris delapsami o sen- 
tentiam aureis litteris consignandam! Haec nempe est iUa 
cedri medulia, iUud granum sinapis, illud Manna divinum, 
quod sub tenui cortice absconditum delitescit, et quod rite 
ruminatum stupendos in animis effectus parit. 

Exemplo nobis sit Martinus Olavius praecUi'um Sor- 
bonae lumen et Doctor Parisiensis, qui ingénue fassus est, 
se per unicam horam ex meditatione de fundamento insti- 
tuta, condidicisse plura, quam per annos plurimos ex Théo- 

9 Ibidem. 



Lectio de fundamento. 6B 

iogia universa toties palam in praelectionibus explicata, 
atqne specdatiombiis diarnis nocturnisque elocubrata. Quae- 
dam Numiiii dicata Yirgo, Bonaventura nomine, generis 
nobilitate, ingenii acumine, matheseos peritia aliisque na- 
tnrae dotibus celebris non citius huic méditation!, quam 
liberiori vitae finem imposait, et sanction initium dédit. 
Haec, licet Romae coenobium, a speculorum tnrri nomina- 
tum, incoinerit; tamen Religiosae nibil praeter vestem cir- 
eomferebat. Yenerabili P. Lancicio monasterium illud sa- 
cris exercitiis exculturo omnem non solum ad menton, 
sed etiam ad aures aditmn obstinata occlnserat, seque ne 
uni quidem functionnm intcrfuturam obstinate edixerat. 

At tandem precibus yicta, cnm allata paulo ante de 
fine bominis dogmata attentias expendisset, mox a seipsa 
penitus alia omnes nexus, qnibus vanitati, nugisque nuga- 
mm arcte adeo adstricta adhaeserat, generosa nno ictu 
rescidh: omnes reculas, munera, imagines, tabulas, et quid- 
qmd mnndnm olebat, cubiculo exesse jussit : peculiares 
amidtias abrnpit, nugacibus conventiculis valedixit, seque 
Conditori suo ad quidvis indifferentem obtulit, praesertim 
ad conscendendum iUum perfectionis gradum, in quo ille 
•eam sibi posthae servire voluerit, his (de meditationis suc- 
cessu rationem redditnra) P. Lancicium allocuta verbis: 
JPùter! mm opartet amplius jocari cum Deo. Agnovi, 
qmd a me velit Deus, quid nolit. Volo tota esse DeU 
et totis viribus canari, ut ad majorem Dei gloriam sine 
nlla mara sancta evadam, non qualiscunque sed magna, 
et eito. 

Promissis par quoque fides respondit, nam S. Cathari- 
nam Senensem aemulata, constanti usque ad mortem vir- 
tute, ad magnam sanctitatem est eluctata. Id nempe mira- 
coli, tantamque metamorphosin in mundano hoc pectore 
prima haec commentatio patravit, effecit^). 



') Lanciciut opiuc. 6. c. 22. 



70 Dtes prima. 

II. Nec miriun, postquam enim iutellectus aliquando rite 
ognovit, nos dod ideo hujus orbîs incolas esse, nt in eo 
fruamur divitiis, honoribns, deliciis aiit aliis similibus bonis; 
sed potius vice versa haec ideo esse coudita, ut eonim vel 
usus vel contemptus nobis sit gradus ad coelum; baec, in- 
quam, postquam intellectus aiiquando rite agnovit, non 
potest voluntas non amplecti illud coeleste aeqnilibrinm, 
quo erga res creatas affici decet; ex illis ea tantum et 
eatenus praecise admittendo, quae et quatenus nobis pro- 
sunt ad ultimum finem consequendom. 

Et merito ; nam média ut média non habent aliam boni- 
tatem, ob quam eligi expetique mereantur, praeter aptita- 
dinem perducendi ad finem. Ergo etiam in tantum solum- 
modo appetenda sunt, in quantum ad eundem conducunt. 
Cum igitur mundi gloria, opes et gaudia, sanitas vîtaque 
longaeva non nisi média sint et adjunienta ad salutem 
operandam' a Deo ordinata, ut docet fides $ sequitur ea tune 
solum esse bona et optanda, cum apta sunt adjumenta nos 
salvandi; mala vero existere summeque adversanda esse, 
huic fini cum adversantur. Âdeoque aequabili mente circa 
ista habere nos oportere. 

Sicut enim artifex pendula per otficinam instrumenUu 
circumspiciens, indifTerenti erga ea animo est, non tam 
materiam in illis quam usum contemplans; ita pariter nos 
decet esse affectu neutram in partem circa res creatas pro- 
pensiore ; iis eatenus solum utendo vel abstinendo, quatenus 
ad consecutionem praedicti finis vel conferunt vel obsunt. 
Certe derîderetur ille, qui ad scribfendum prae levi calamo 
gemmis et auro grave eligeret sceptrum. Ergo etiam prae- 
postere agit ille, qui per honores, divitias et stratam flori- 
bus viam ad coeium tendere volet, quem Deus non nisi 
per coutemptum et egestatem variasque aerumnas illuc per- 
ducere decrevit. 

m. Et profecto quid prodest, sanum, felicem, honora- 
tuw in vivis floruisse, si sic àamuoTl çX içûàLTtf«,^\.^^^\\i- 



Lectio de fundamento. 71 

tiun, panperem, contemptam tabuisse, si sic salvor? Quid 
Docet nuoc Lazaro^ vilem et abjectum ante fores divitis 
instar canis jacuisse^ plagia et uleeribus plenain? et quid 
prodest modo epiiloni, omnibus vitae comraodis abundasse 
dbis et opibus fartum? Nunc ille m tinu Abrahae con- 
iokciiir: dwes vero sepultus est in mfemo^y 

Haec Veritas ut altius in animum deseendat, âge, qui- 
cungue haec legis, accède ad ord fauces, resera tartari 
portas, aperi pnteum abyssi^), et inmiissa in iliam voce, 
interroga damnatos, quid modo sentiant de illis suis ter- 
restribus bonis mundique ddiciis? Inclama us ilia Sapien- 
tîae verba: Quid vobis profuit iuperbiad et dieitiarum 
jactantia quid contulit vobis ^^l agite modo, et edicite, 
miseri, quid profiiit, quid contulit vobis? 

Ah ! iugubri gemitu rqionent : Erravimut a via veri- 
taiiê, et ultime fine frustrati, quia mediis abusi, toto coelo 
aberravimnsl Heul nostra eulpa lumen juxtitiae non luxit 
nolÂM : nostro scelere sol intelligentiat non ortus est 
iioftti*}; et bine procella tenebrarum in aetemum ser- 
vaia est fio6û^). 

Âhl gustans gustavi paululum mellis^), ingemiscit ibi 
aliquis, igneum ex ilammis efferens caput: vah! momen- 
taneum erat, quod delectabat; et enl modo extrema gaudii 
iuelus occupât''^ y sempiternum duraturus. Habebam mutta 
borna, ejulat alius, posita in annos plurimos^^\ et subito 
venit mihi quasi viator egestas, et pauperies quasi vir 
Qtmatus^). Nunc adimpleo illud Prophetae vaticinium: 
Famem paUentur ut canes ^^^^ Heu! in quantum tribu- 
laHonem deveni, lamentatur tertius, et in quos fluctus 
iristitias, qui olim jucundus eram et dUectus in potes- 
taie mea^^)\ qui induebar bysso et purpura^^)^ vah! 



»; Luc. 16, 22 et 25. — 2) Apoc. 9,2.—- ') Sap. 5, 8. — 
*) Sap. 6, 6. — ») Jndae 13. — «) 1. Reg. 14, 43. — 7) Prov. 
14, 18. — ") Luc la, 19. — «) Prov. 6, 11. — i*») Psalm. 58, T. 
") 1. Bfach. 6, 11. - ") Luc. 16, 19. 



72 * Diei ptima. 

nane induar pudore, et operior ticui diploide eanfk- 
sione mea^). 

Talia dicunt in infemo At*), qui astrorum obliti, io 
terra suo veiuti centro quieTerunt: qui mediis fruUi sunt, 
qnibus solnm uti debuissent. Immani forore modo exe- 
crantur, et tauquam impedimenta salutis ac fomenta aetemae 
perditionis aboniinantur illud ipsum, quod olim vivi tanto 
cum ardore sectabantur. quantopere modo detestator 
Judas suos argenteos, epulo suas delicias, Saul regios hono* 
res; ins dune desperato ululatu maledieunt, triste illnd 
vociférantes: Quid profuU nobis^^t 

Contra vero oculos in altum érige, et aureas Coelitnm , 
sedes eontemplare. Age, quid noeet illis modo per mml^ ^ 
tas tribulatione» intrasse in reffnum Dei*^1 quo ^ 
gaudio illi nunc diifluunt et laetantur, quod egentes, anh , 
guitiati, afflieti, ludibria et verbera eaperti, kqddati ^ 
sint, tecti, tentati, in oceiiione gladii mortid Mimt^y. 
Quod opprobrium h&minum, abjectio plebis^)^ pwrg^ 
menia mundi et omnùtm peripsema facti sint"^), Quod 
digni kabiti sint, pro nomine Jesu contumeliam paU")» 

beatae aegritudines et miseriae! (exclamant modo 
insertae sideribus animae), o beata opprobria fortunaeque 
naufragia! o millies fortunati moerores, penuriae et vexa- "* 
tiones! vos tantam nobis laetitiam peperistis: vobis debe^ 
mus Qostrae hujus sortis eniinentiam; sine vobis actom 
erat de nobis. Vos média et gradus fuistis, per quos ad ^ 
hujus throni celsitatem eluctati sumus. ^ 

Talia modo seusa supernae civitatis incoke fovent. Tan- ^ 
tum abest, ut illis nunc doleat, vitam humilem, austeram ^ 
miseramque varias inter aerumnas et corporis afflictatiooei 
exegisse, ut potius immensum exultent, ac illud regii Yatis ^ 



1) Pialm.ioe, 29. — *) Sap. 6, U. - ») Sap.6, 8. — *)Aet ^ 
14, 21. — *) Hebr. 11, 86 et teq. — ^) Pial. 21, 7. — i. o^r. 
4, 13. - ») Act. 5, 41. ^ 



Lectio de fwuUtmento. 73 

ingemineot 2 LaetaU sumu$ pro diebus, quibui nos Aie* 
miliaêti: annitj quUnu fndimut mala^^ . 

Ad haec modo quae tibi mens? Edic jam, an non 
salius sit despectum, pauperem et afBictum stellis inseri, 
qnam dîyitem, hAioratum et felicem in gehennam dejici? 
Qoid enim prodest bonis omnibus abundare, si dein pereas? 
Et quid nocet, malis omnibus crnciari, bac via si coeium 
sobeasT verba mole quidem parva, at sensu uberrimal 
qmd prodest? quid nocet? Gemini vos scopuli estis, ad 
qoos allisa omuis vanitas instar buliae vanescit; vos illi 
dno fîiniculi estis, quibus Xaverius, magnus iile orbis 
iltriusqae civis et Thaumaturgus a mundo abstractus ac 
Dec intime unitus fuit. 

Vis. enim is in primis illis ab Ignatio traditis sibi exer- 
eitiîs profimdius expenderat hâec Christi verba : . Quid 
prodeêt homini, si mundum universum lucretur; animae 
veto suae detrimentum patiatur^^l contra vero quid 
woeet, omnia cum Paulo detrimentum fecisse; si Christum 
sic burri faciam^^t vix, inquam, haec altius menti immi- 
serat; cum mox omnes regii stemmatis res et spes gene- 
Toso pede calcavit, arctamque virtutis semitam ingressus, 
se Nnminis servitio ex asse consecravit. Ut proiu primae 
hoic meditatioifi Societas suum Xaverium, Xaverius suam 
sanetitatem, India suam saiutem debeat in acceptis referre. 
Enim vero cui ista nimium ilium erga res fluxas atfèctum 
non mitigant, cui haec coeleste illud, quod inculcamus, 
aequilibrium non persuadent, hujus intellectus tenebris hor- 
ret, et voiuntas frigore torpet. 

IV. Horum ex numéro si etiam tu sis, saitem deside- 
rinm sanctae hujus indifferentiae animo concipe, et geminas 
couclusiones illas fideli memoriae manda, saepius per diem 
mente revolvendas, nempe 1. utendum rébus creaUs, vel 
abstmendum eatenus est, quatenus ad prosecutionem 



1) pMl. 89, 15. — ») Matth. 16, 26. — ») PMI. 3, 8. 
BellecU medolla. Il edit 4 



74 IHes prima. 

uitimi finie vel conferunt, vel absuni. 3. Id autem ut 
fiât, debemus absque differentia nos habere circa res 
creatas omnes, et ex omnibus ea demums quae ad nos- 
trum finem ultimwn nos melius ducunt, eligere ae de* 
siderare. Ita ut non quaeramus sanitatem magis quam 
aegritudinem : neque divitias paupertati, honorem corn' 
tempfuiy longam vitam brevi praeferamus. 

Haec, inquam, saepius hodie animo volve, ac simiil 
celsitatem illius animae atque felicitatem perpeude, quae 
aeque parata est ad vivendum in gradu humili, paupere 
ac aerumnoso, atque in houorifico, commodo et sensibiu 
aiTidente; siquidem ita id Numini placitum iîierit, ad cujoâ 
nutum in liis exercitiis cognoscendum unice est intenta. 

£t certe haec mentis compai'atio deberet esst fructus 
nieditationis matutiuae ; nani hoc ipso quod creati simus 
a Deo et pro Deo, consequens est, etiam a nobis set- \ 
viendum esse Deo^ et quidem eo, quo is voluerit, modo; 
eurn plena indifferentia ad omue servitii genus, ,in qao 
divina Majestas nos ei faniulari statuerit; ita ut nolns 
perinde sit abuiidare atque egere, honorari ac contemni, 
aegrotai^e ac valere, vivei^e ac mori, dumniodo sic servit- ,' 
mus Conditori, quo ipse id optât modo ; neoipe in eo mta$ 
statu, aut in electo jam statu in eo perfectionis yradu, ' 
in quo ille gratum id sibi fore sîgnificai^it : implendo m^ 
monitum annotationis quintae^). 

§. ni. \ 

I. PoiTo ratio, ob quam S. P. N. haec quatuor rerum 
gênera, scilicet 1. paupertatem et divitias: 2. honorem et. 
contemptum : 3. sanitatem et aegritudinem : 4. longam vel ^ 

^) Haec lie habet: Mirum in modum juvatur, qui sitscipit ex€r- ' 
ciiiaf si magno animo atque liberalf accedens, tctum studium et ar- > 
hitrium smim offerat suo Creatoriy ut dé se suisqve omnibus id m 
statuât y in quo ipsi potiêsimum scrvire possit juxta ejusdem bene- '* 
placitum, Aonot. 6* ex viginti. ^ 



Lectio de fundamenlo. 75 

hrevem idtam nominatim enumerat, daplex est, 1. qma per 
fla potissioram animus ab illo feHci aeqmlibrio in deterio- 
ran partem inflectitur: 2. quia ad illa ferme res ceterae 
omnes, quae ultimo fini obstaculo sont, quasi ad fontes 
reducuntur; quoniam amne (ut ait S. Joannes)^ 0iod est 
im mumdoy concupiscentUt earnU est et ctmcupUcenUa 
ocularum et superàia vito«'). Nam ex hac praecipae 
stupa iili laquei sunt contexti, qneis Antonius, magnum 
iUod eremi sidus, orbem undique oppletum vidit; et quibus 
aueeps stygîus mortalium plurimos a dicta aequalitate et 
cœlo abducit, ac suas in pailes exitiumque trahit. 

Née dicas, divitias et honores maie aequiparari sanitati 
et vitae; cum duo haec posteriora eo ex génère bona sint^ 
qvae, utpote naturae per se eonvenlentia, etiam propter 
se expeti queant, et quae homo ex praecepto custodire, 
mediisque decentibus etiam quaerere teneatur, adeoque in- 
differentiam non magis quaerendi sanitatem quam aegritu- 
dinem, longam vel brevem vitam laudabiiem haud esse ; ne, 
inquam, haec dicas. 

Nam, licet (quae Snarii doctrina est) bonum vitae et 
sanitatis sit ex illh bonis, quae propter se appeti pot- 
sunt, quatenus per se sunt convenientia naturae, et ne- 
cessaria ad quamdam ejus mtegritatem, propter quam 
honeste appetuntur sine respecta ail alium finem; nihi- 
lominus tamen ad major em perfecthnem spectàt, haec 
ipsa bona non amare, nisi ut sunt instrumenta virtutis. 
Quamvis enim per se amabilia sint, tamen quia interdum 
solet homo ex illis occasionem sumere vel peccaneU, t>el 
non proficiendi in virtute; ideo utilissimum est, non 
plus ad illa affici, quam prout conducere possunt ad 
majorem virtutis profectum. 

Accedit, quod interdum vel ad virtutem, vel saltem 
ad perfectionem virtutis necessarium sit, haec bona 

') 1. loan, 2, 16. 



76 Dies pii$na. 

contemnere et prodigere propier Deutn. Vt ergo homa 
et paratus et promptus sit ad hoc ohlata occasione prae- 
standum, apus sine dubio consilii est, illam indifferentiam 
etiam ad ista extendere. Ita Suarez contra quosdam olim 
exercitiorum hoc in puncto cavillatores ^) . Ex his lucu- 
lenter paret, quani divino instinctu S. P. Ignatius iUud 
suuui, quod tam operose inculcat, mentis- aeqiiilibrium ad 
quatuor haec capita noniinatim reducat. 

II. Ceterum cum Deus religiosis per eoium vocationem 
ad saci'uui ordiiieui jam clare satis manifestant, in quo 
vitae génère illos sibi servire expetat, commendata supe- 
rius ad quemlibet statum indifferentia apud eos extra fines 
proprii instituti exlendi non potest, nec etiam débet. Ut 
proin omuis de bac re dubitatio instar cogitationis bla#- 
pheuiae aut impurae ocius excutienda sit ac fuganda, nisi 
stygiis fraudibus circumveniri et fructum omnem praesentis 
octidui pessumdare velimus^). Jacto igitur hoc funda- 
mento, quod summe providum Numen nos cupiat eidem 
famulari in sancla ilia, cui nomeu jam dedimus, familia, 
solum indifférentes esse nos oportet ad modum, quo id in 
electo jam sacro coetu secundum concessae nobis gratiae 
mensuram executioui mandare statuamus. 

Gumque insuper ob eam, quam proiitemur Religionem 
et vestis, qua tegimur, conditionem ad paupertatem vel 
divitias aut dignitates mundanas indifférentes esse haud 
amplius possimus, utpote qui votorum sponsione ad bas 
fugiendas aperte adstringimur, solum superest, ut laudatam 
hactenus aequilibritatem aemuio conatu transferamus a4 
alias materias praesenti nostro statui magis accommodataA^ 
prioribus tamen quatuor punctis respondentes ^) . ' 

Nempe 1. ad officia in sacro Ordine honorifica vel 



1) De Religione tom. 4. tract. 10. lib. 9. cap. 5. dub. 4. 
*) Direct, c. 23. n. 1. item c. 9. n. 4. 
') Director. c. 10. n. 5. 









Lectio de fundamento. 77 

eontemptibilia, graduai fonnati vel professi, docendas clas- 
ses saperiores vel inferiores. 2. ad collegiiim dives vel 
pauper, habitationem commodam vel incommodam, Superio- 
res asperos vel lenes, socios blandos vel turbulentos. 3. ad 
sanitatem vel aegritudinem^ iinde unde demum etiam ex 
injunctis officiis, alimentis, loci situ, infecto aère aut aliîs 
similîbus causi^ contrahendaui. 4. ad vitam in canam se- 
nectutem producendani , vel ex injunctis obedientia miiniis, 
iaboribus, taediis, itineribus abbreviandam. 

Qood si vero quis allata quatuor puncta sibi minus 
apta, queis immoretur, judicaverit; vel quia hune indiffe- 
rentiae apicem jani conscendit, vel quia viribus pollens, 
Praelatis charus, cunctisque aestimatus non habet, quod 
sibi a viliori mnnere aut loco, a morbo aut praecoci morte 
jam iionc timeat, utpote honoribus et commodis natus, 
iisque a puero bonis avibus destinatus; is se indifferentem 
offerat ad omne illud vitandum vel amplectendum , tôle- 
randum vel agendum, quod Deum ab ipso velle in bis 
exerdtiis intellexerit; nullos divinis motibus limites ponendo, 
nuUani pactionem naturam inter et gratiam admittendo, 
nullam sibi in virtutis semita metam, ultra quam progredi 
nolit, constituendo; sed pptius totum se arbitrio Creatoris 
ad quidvis promptum submittendo, uno verbo ; ad conscen- 
dendum in electo jam statu illum perfecUonis gradum, 
ad quem, ut eluctetur , Deus eum in his eœercitiis 
impulerit. 

Haec igitur illa sunt capita, quae debent esse objectum 
illius aeqnabilitatis, ad quam in hac solitudine obtinendam 
sacrâtes Deo homines toto nisu collineare oportet. Quae 
proin, ut non solum menti, sed etiam oculis identidem ob- 
versentur, inserto paginae huic signo notanda erunt et 
erebro relegenda. 

Porro compendii ergo priora quatuor puncta ad se- 
quentia tria reduci poterunt, scilicet ut indifférentes simus 
1. ad omne munus, 2. ad omnem locum, 3. ad omw^\sv 



78 Die$ prima. 

valetudinem. In his enim cuocta priiis euumerata con- 
tinentur. Ut numenim tamen quaternariuin a S. P. Ignatio 
designatum retineamns, quarti locum obtinebit laudata paiilo 
ante ÎDdifferentia ad omnem in electo jam statu perfectionis 
gradum, quem nos Deus conscendere yoluerît; seu agilis 
quaedam promptitudo ad quidvis vitandum vel amplecten* 
dum, tolerandum vei agcndum, quod coelum ^, nobis exigere 
hoc octiduo edocebimur. Quam indiffèrentiam seu prompti- 
tudinem posthac nomine gradus designabimus , et quae 
inter illa quatuor puncta receusebitur, quae commendati 
nobis aequilibrii materia erunt. Cujus equidem praxim 
rem summe arduam esse haud difiiteor, eam tamen hoc 
ipso herois mentibus dignam esse contendo. 

III. Nihilominus hanc difficultatem multum leniet hujos 
diei meditatio secuuda de fine hominis Heligiosi. Quod 
argumeutum duplici ex causa tractandum suscepi, tum quia 
Directorium illud tradendum esse insinuât^), tum quia 
etiam haec secunda meditatio, non minus ac prima, valde 
naturalem, imo necessariam cum ceteris, praecipue cum 
ultima de amore connexionem habet. 

Nam sine hac, quae per geminas has commentationes 
adeo potenter inculcatur, indifferentia nunquam perveniemus 
ad perfectionem charitatUy consisteutem in conformatione 
voiuutatis nostrae cum divina, vi cujus semper faciamus 
id, quod Deus vult et quomodo vult. Modux enim, in quo 
omnium Dominus nos sibi servire optât, et ad quem in- 
différentes nos esse oportet, in eo positus est, ut agamus, 
quod iiie nos agere et quomodo cupit; seu ut vivamus 
in eo loco, munere, gradu, ea habitudine mentis ac vale- 
tudine corporis, in quo et qua ille ab aeterno id fieri 
decrevit. Ad hoc igitur qui indifférons non est, nunquam 
faciet, quod supremuin Numen et quomodo vult. Ergo et 
perfectus nunquam erit. Adeoque sine praevia hac funda- 



^ D/rect. c. 10. n. 10. 



Lectio de fnndamento. 79 

mentali indifferentia pleaa conformatio voltmtatis nostrae 
coin divina, seu perfedio charitatis, quae tanen hujus 
octidai soopus est, nunquam obtinebitur. 

rV. Praeterea primo hoc die per actus ffratitudinis 
pro bénéficie creationiS) nec non amoris tam benefid Créa* 
tons, uti et spei ac desiderii finis ultimi perpetuo possi* 
dendi, praenuncia sparguntar semina illomm affectuum, 
qnibus in quarta hebdomade, et praesertim in finali con- 
tenqthctione exardescendum erit. Ex quo proiu mirabilis 
iUe nexus meditationis primae et sccundae, quae hoc aequi- 
Ubrium inculcant, cuni ultima, qnae ad charitatis perfecti- 
onem inflammat, amoeno sidère elucet. 

Neqne objicias, ejusmodi teneras affectiones primae 
bebdomadi minus convenire; id, inquam, neopponas; nam, 
praeterquam quod iis (ita monente Directorio) non nisi 
breviter immorandum sit^); exercitatio d^ fine ultimo est 
quasi prologus et exordium omnium reliquarum bebdoma* 
dnm; proin jure in ea sparguntur semina omnium iliorum 
affectuum, qui dein suis quique hebdomadis fusius et arden- 
tius eliciendi sunt. 

Sic e. g. (Directorii verba sunt) reftectendo cogita- 
Uonem ad seipsum, et dispiciendo^ quomodo quit hactenus 
S€ habuerit ad finem et ad média, quantum aberraverit, 
quomodo creaturis abusus sit, etc. jam quasi in generali 
jaeii homo fundamenta ad cognoscendam deformitatem 
mtae suae, eamque postea uberius deflendam in meditor 
tione peccatorum'^, Id quod primae hebdomadis propria 
occupatio est. Dumque ad ultimum finem suum tendere, 
et Greatori servire statuit, quo is optaverit modo; hic 
aatem modus cum in imitatione Christi consistât, hoc ipso 
enmdem tacito nexu jam nunc aemulari praevie constituit, 
viaeque illius Ducem sequi, quem hebdomas secunda et 
tertia imitandum proponit. 

Cap. 12. n. 6. 

^) Ibidem. Ga%dier Introduct. ad fundam. exerclt. i^2y^. \^. 



80 Bies prima. 

Ex quibus patet, quam arcto inter se viacnlo oiimia 
cohaereant, quamque apte per prima ad média, jper haec 
ad ultima usque ad summum perfectionis apicem deducamnr. 
Haec ipsa autem commentationum inter se stupenda con- 
nexio Èxercitionim praestantiam, utilitatem, ac sapientiam 
plurimum commendat, nostramque in iis rite obeundis accu- 
rationem multum acuere débet et angere. 



MBDITATIO II. 

DE FINE HOMINIS REUGIOSI. 

Punctum 1. 

Finis Religiosi vitam mixtam professi est non solum 
saluti et perfectioni propriae animae cum divina gratia 
vacare, sed cum eadem etiam impense in salutem proximo- 
rum incumbere. Hinc finis ejusmodi Religiosi, praesertim 
Societatis est salus et perfectio tum propria tum aliéna. 
Summa est hujus finis excelsitas, utilitas, félicitas. 

I, Ejus excellentia elucet exinde, 1. quia idem est finis 
praecipuarum actionum Dei ad extra (ut scholae loquuntur) 
scilicet creationis, redemptionis , missionis Spiritus saneti: 
2. nec non vitae, aeruiunarum ac mortis Christi. flis enira 
post Dei gloriam cumprimis salus et perfectio generis faumani 
intendebatur. Quia, attestante S. Dionysio, divinorum 
omnium divinissimum opus est, coelo cooperari in salutem 
animarum. 3. Quia talis zelotes terra superîor, Angelis 
major, Superos inter et homines médius, sequester est ac 
velut alter Christus. 

II. Summa pariter est hujus finis, quam nobis affert, 
utilitas 1. ob ingentia mérita, quae inde colliguntur: 2. ob 
innumeras grattas, quae tali conferuntur: 3. ob excelsam 
gloriam, qua hi labores coronantur. E^ certe auUa re 



De fine homnû religiosi. 81 

dtius placatur Numinis justitia, quam si ejus inisericor- 
diae salvatae per nos animae praesententur. 

ni. Nec minor ilia, quae iude émanât, félicitas est. 
Nam soli perfectionis studiosi 1. vivunt quiète. 2. mori- 
uotur placide. 3. beantur copiose. igitur benedictus 
sit fidelis Deui, per quefn vocati sumus in Socie- 
totem filii ejus Jesu Christi Domini nostri^^^ in qua 
fini tam excelso, utili ac beato intendere vi vocationis 
tenemur! 

Notandnm tauien est, hune finem, scilicet saluteni et 
perfectionem tum propriam tum alienam procurandani esse 
non secundum proprium cujuslibet arbitrium et appetitiim, 
sed quo Deus elegerit modo: hoc est, per ilIa média in 
eaque mensura, per quae et in qua supremus orbis Mode- 
rator nos eam procurare voluerit. Proin non debemus 
tendere ad alium virtutis gradum nec aliter^ quam ad illum, 
ad quem et prout nos tendere, falli nescia Recti Régula 
decreverit. Nec debemus alias velle orco eripere, aut 
pbtres animas, nec alio loco, tempore, aut ratione, quam 
quas et qnot, ubi, quando et qua earundem Greatori placi- 
tum fuerit. Alioquin esset non Deum, sed nos ipsos quae- 
rere, ac pro fine quodammodo habere. Voluntas enim 
Numinis norma sit oportet omnium nostrarum actionum, 
imo et desideriorum. Ab hac érgo qui deviat, errât. 

Itaqiïè fundamentalis haec veritas alte animis inscul- 
patur, nempe finem homiuis Religiosi vitam mixtam pro- 
fessî, praesertim Societatis, in eo consistere, ut serviat 
divinae Majestati se et alios salvando et perficiendo; et, 
qnidem per illa nominatim média, et in ea sigiilatim meti- 
sura, per quae et in qua eum id exequi omnium Domiuus 
statuent. Jesul qui banc doctrinam et verbo et 
exemplo docuisti, da, ut quod intellectus probat, voluntas 
etiam velit. 

») 1. Cor. 1, 9. 



82 Dies prima. 

Punctnm II. 

Porro inedia ad hune finein obtiiienduin, in tali sacro 
Ordine post usum Sacramentoruin^ orationis et coIIeetioDis 
studium nec non appetituum sensuiunque coëreitiouem ac 
regularum observationem sunt varia loca, varii gradm, 
varia munia variaeque corporis ac animi vires. Nam in 
his et per bas suain et aliorum perfectionem Reiigiosi 
vitam mixtam professi operantur. 

Ubi tria veniunt notanda, 1. diversos in Reiigione 
gradiis, locoruni mutationes, uiunerum varietates ac valetu- 
dinis vices soliun esse média cui*audi saluteni et perfecti- 
onem tuni propriam tum alienam; proin eatenus soliim 
esse appetenda vel fugienda , quatenus conducunt vel ab- 
ducunt a praedicto fine; nam médium, qua médium, non 
habet aliam bonitatem praeter aptitudinem ad finem. Qui 
ergo non propter banc, sed propter se ejusmodi res appétit, 
praepostere agit; quia ex medio finem facit. 

Notandum 2. quodlibet ex his, nempe omnem gradum, 
omnem locum, omne officium omnemque valetudinem firmam 
aut infirmam esse médium aptum, adipiscendi praefixum 
tali Religioso finem. Quippe voluntas Dei circa modum 
procurandi tum propriam tum alienam perfe«tionera et sa-, 
kitem impleri, adeoque praestitutus ejusmodi Religioso finis 
obtineri potest in omni loco, iu onmi munere, in omni 
gradu, cum omni valetudine. Nam, uti ex reî natura et 
ab exemplis clarum est, nos et alios perficere ac salvare 
possumus aeque in hoc quam illo gradu, aeque in domo 
paupere quam divite, aeque docendo quam operaudo, aeque 
instrucndo pueros quam academicos, aeque languendo, quam 
viribus pollendo. Ergo omnia haec sunt média apta ad 
memoratum finem acquirendum. At dices : unum tamen est 
aptius altero. Erras; nuUum per se est aptius altero huic 
fini consequendo, sed solum commodius amori proprio. 
Et bine 



I 



De fine hamMs religiosL 83 

Notandum 3. illud ex praedictis esse medîom aptUa 
praefinito fini assequendo, quo nos suprema Mens iiti 
voluerit: id est, ille gradus, ille locus, illud munus, illa 
valetudo est médium apHus serviendi Deo et se aliosqne 
ad sanctimoniam et beatitudinem perducendi, in quo nos 
ilie vel per se, vel per praepositos proyide collocarit. In 
iOo enim coelum gratlas hanc in rem necessarias Jonge 
dtius et copiosius dabit, quam in alio a nobis proprio 
marte electo. 

Adeoque illae contemptiones et miseriae, illae aegrota- 
tiones et aerumnae, illae Superiorum vexationes ac in- 
gratae dispositiones et his similia simt média et quidem 
oraniam apU$$ima ad hune finem procurandum a sapien- 
tissimo Numine ab aetemo excogitata, selecta, pouderata, 
Dostrisque viribus divina charitate accommodata. 

Certnm enim est, Dei prudentiam, hoc ipso quod infinité 
sapiens ac provida sit, semper eligere média assequendo 
ini iqptiora, imo aptiss}ma. Igitur quando enumeratis supra 
aediis nostram nos et alienam salutem operari vnlt, evidens 
est, ea ad id onfnium aptissima existere. O Domine! 
TÎdrîci impulsu nostram rebellem propitius compelle volun- 
tatcm, nt ea assensum his veritatibus praestandum intel- 
ieetoi potens imperet, iisque posthac fortis etiam ipsa 
•bseeundet. 

Punctum m. 

Ex hoc concluditur, a tali homine Religioso serviendum 
Deo in eo Religionis loco, munere, gradu et valetu- 
iinis statu, in quo eundem sibi^ obedientia vel providentia 
■terprete, voluerit fanmlari. Proin indifi'erentem eum esse 
eprtere ad omnem gradum, munus, ioeum et valetudinem. 
Mim serviendum est Creatori eo, quo id statuent modo, 
est conelusio et fructus meditationis primae. 

Atqui is cupit, nos ei famulari in eo gradu, munere, 
Ikco, quem nobis obedientia destinât: et in ea valetudine^ 



84 Dies prima. 

qua, ut fruamur, ejius providentia ordinal. Nain dogina 
fidei est, quaecunque fiunt, excepto peccato, nobis evçnirc 
provido nutii nostri amaiitissiini Patris. Item : nos faciendo 
volimtatem Superioruin, facere voluntatem Dei secunduni 
illud Ghristi effatuin: Qui vos audit, me audxt^). Nos 
enim iUi Beati $umu$^ quibus, quae Deo placent, pei 
Ordinis regulam manifesta sunt^). 

Ërgo indifférentes ad haec omnia nos esse oportet. 
Ergo, qui oppositum agit, debitam Couditori sembitem 
non exhibet eo, quo id flagitat modo; adeoque ab uhimo 
suo deviat fine. Sicut enim illa indifferentia in génère ad 
omnem vitae statum sive houorificum seu contemptibilem, 
sive egenum seu divitem necessaria est ad obtinendum finem 
hominis, uti constat ex meditatione prima; sic etiam haec 
indifferentia singillatim ad omnem gradum, munus, locum 
et valetudinem est necessaria ad obtinendum finem Reli- 
gio$i, praesertim Societatis. Et sicut maie a suo fine 
deviaret ille mundanus, qui in alio vitae statu aetatem 
lerere vellet, ac in illo, ad quem a Deo vocatus est; sic 
etiam a suo fine aberrabit ille Religiosus, qui in alio grada, 
munere, loco, aut yaletudine Numini servire constituît, atque 
in illo, in quo per obedientiam vel providentiam est.collo- 
catus. Proin hoc aequilibrium animi ad omnem gradnm, 
munus, lociun et valetudinem sit scopus praesentis médita- 
tionis. Et certe res summi momenti est haec indifferentia 
et omni couatu procuranda; cum sit basis et fundamentum 
reliquarum commentationum, quo ruente, totum aedificium 
spirituale exercitiorum , totiusque interni hominis pariter 
mat, necesse est. Cum sit conditio sine qua nunquam in 
Religione obtinebimus cbaritatîs perfectionem, quae tamen 
hujus Octidui staiusque religiosi primarius finis est. Plura, 
quae id persuadeant, incitameuta suppeditabit consîderatio 
pomeridiana. 



J) Luc. 10, 16. — 2) Baruch. 4, 4. 



De fine htmdnis religion. 83 

Affeeiufl. 

I. Eliciendi sunt sequentes, 1. actus gratiarum actio- 
ni$ pro beneficio religiosae vocationis collato tibi . . • prae 
toit adiis uiuito dignioribus, . . . praevisis tuis tôt peccatis, . . . 
et quidem ad Reiigioneui toi praerogativis excellentem. 
2. Dolaris de regularum transgressioue, votoruin violatione, 
perfeetionis neglectione ; ut districtius dicam: de uou îm- 
pleta status tam sancti obligatione, tamque niagno tepore 
ia procuranda aliorum salute. 3. Amoris et laudU admi- 
niuiae illius Providentiae divinae, quae ex innumeris pe- 
riculis, per varias ambages, tam paterne etiam recalcitran- 
tem te in Religionis portiuu subduxit, in eaque conserva- 
it. 4. Cum proposHo posthac Deo in electo jam statu 
serviendi eo, quo voluerit modo; nempe in eo virtutis 
gradu, in quo id se cupere, in his exercitiis significare 
dignabitur. His tamen quatuor actibus ob eamdem, quam 
supra allegavi, ratîonem pariter non nisi breviter immo- 
randum; contra vero omni virium contentione totoque nisu 
incumbendum erit in actum 

n. Indiffereniiae ad omnem locum, munus, gradum et 
yaletudineni ; nihilominus tamen solum generatim, cavendo, 
ne ad nimis singularia jam hodie descendamus in materia 
adeo ardua, et amori proprio tantopere adversanti. (]um 
enim Totuntas sub initium adhuc debilior sit, pedetentim 
procedendum erit, donec ea exercitiorum successu gratia 
magis roboretur, magisque ad ejusmodi singularia obarme- 
tor. Multum quoque temporis tribuendum erit actui 

m. Fidei, qua iirmiter credamus, omnia, quae nobis 
vci Superiorum voluntate, vel alio casu eveniunt, accidere 
nobis a Deo et quidem ad majus nostrum bonum ; adeoque 
esse média, nos ad finem nostrum aptius conducentia. Nam 
ille îpse, qui dixit: Hoc est corpus meum^^^ etiam enun- 



) 



1) Blaith. 26, 26. 



86 Dies prima. 

cîavit: Qui vos audit, me audit ^y Primum ergo si cre- 
dimus, de altero cur dubitcmus? 

Superno itidem assensii sabscribanius seqnentibus dog- 
matibus: 1. Deum esse omniscium, adeoque scire, qnis 
nobis locus, gradus, miinus, qiiae valetado prae aliis con- 
veniat. 2. Eum esse omnipotentem , adeoque po$$e ex 
bis illud dare, qnod nobis magis congniit. 3. Eum 
denique infinito nostri amore flagrare, adeoque et datu- 
Tum, quod assequendo fini, ad quera nos vocavit, aptios 
est. Viva hornm fides iaudataui supra iudifTerentiam efBca- 
citer persuadebit; modo insuper ferventi eam prece a In- 
minum Pâtre petierimus. 
* Legatnr Thoin. a Kemp. de imitât. Christi lib. 3.. cap. 10. 



CONSIDERATIO 



de indifferentia ad omnem locum, munus, gradnm 
et valetudinem '). 

Cum tanta sit hujus aequilibrii nécessitas, ut sine illa, 
non secus ac sublata basi, omnis exercitioruni moles sub- 
sidat; ex altéra vero parte cum ejus arduitas tanta pariter 
sit, ut contra eam omnis amor proprius rebellis consur- 



Lnc. 10, 16. 

^) Pro tcmpore et actu, quo quis ad aliqùid se déterminât in or- 
dinanda vita, débet is juxta S. P. Ignatium hoc facere semota et ex- 
clnsa omni afTcctione inordinata, ne uUa hnjugniodi inordinata affectio 
enra indncat: id qnod omnis inordinatae afTectionis absentiam restrin- 
git ad tempus et ad actum ipsius determinationis. Quod certe, nt in 
praxi necesgarium, ita nec indiscrctum est, illud exigere. Et bine 
patet, in qno praecise Indifferentia consistât , et quam neceuaria ea 
Rit. Eadem cnim excludit omnem inordinatam affectionem ad objecta, 
qoae S. Ascètes ad quatuor capita reduxit. — Cf. Exercitia Spirit. 
S. P. Ignatii. Namnrci 1841. pag. 24. Not. 1. 



De indifferentia. 87 

gat; plura,. qtiae illud persuadeant, argumenta in médium 
afferre constitui, ut sic clavo ciavum pellendo, et Tolunta- 
tem multiplicato rationum impete identidem arietando, tan- 
dem eam ad sui deditionem eompellam; id qiiod in hac 
Gonsideratione et cpiidem ad mentem S. P. Ignatii iiet, qui 
interprète Lancicio ^) cnpit , ut expendendo huic arg^- 
menio praesenti hoc die nos totos et uoice impendamus; 
ne fors aliis quoque intentus, minor sit ad princeps hoc 
punetum anirai sensus. Cui vero hujus exercitii mateiîa 
JQSto longior luerit visa, poterit secundum ejus punetum 
rejicere in tempus lectioni spirituali (bodietamen peragen- 
dae) destinatum. 

I. Primaria ratio, quae auream hanc indifferentiam no- 
bis adeo difficilem reddit, sunt labores, contemptus, vexa- 
tîones et invaletudinis molestiae, quae in tali loco, munere, 
aut yi^utis gradu exantianda timentur. Horum ergo me- 
tum minuisse, illam mitigasse erit. 

1. Itaque ab ultimo rem auspicando, ain mi bone! nonne 
Deus te potest morbo punire in eo, quod ambis munere 
et loco, et vegetum integrumque servare in ea, quam va- 
letudinis obtentu refugis, statione et officio? . . . Nonne 
jore tibi formidanduni est, ne hac poena vindex Numen 
tuam banc repugnantiam castiget? . . . Contra an non spe- 
randnm, illud tuam hanc indifferentiam sanitatis conserva- 
tione eoronaturum? ... 

Et denique si vitae et mortis arbiter tuique plasmator 
Deus te aegrotum malit quam saniun, quis es tu e vili 
argilla compactum nihil, ut Omnipotenti obnitendo, pro- 
lervo nisu contrarium velis? Noùne satius est, ex volun- 
tate coeli te languidum decumbere, quam contra illam vi- 



') Opnsc. 6. c 20. snb initium. Soffragatur P. Diertins in sua 
cxpUnat. Ëxereit. in notando post contempl. I. I. hebdora. 2. nbi ait, 
■atem S. P. N. esse, quod debeamus toto die haerere in eadem 
materia, eam repetendo; ne fructus retardetur, si exercitium alivd 
^KUrponatur, 



88 Dies pnma. 

ribns integrum valere? Ergo nuUiis est, quem amor 
prius obteudit, morbi praetextus. ' Nihilominus tamei 
uon prohiberis, Superiori expouere illum, quem pru 
ratio fundat, aegritudinis metum; modo promptus p< 
sis ad omne id, quod intellecta re statuent, compleii 

3. Dein ad labores^ quod attinet, incommoda, v 
tiones, taedia et curas, ob quas ab iUo munere (idei 
loco intellige) abhorres , nonne haec a 'Superis mult 
cum foenore compensari possunt sublimiori oratioaîs c 
coelestibus deliciis, felici rerum successu, animi pace, \ 
tis puritate et beata immunitate a majoribus molestiis, 
goribus et aerumnis, variisque cum Superioribus tricis 
eus exantlandis? . . . 

Contra an non Deus in illo ipso, quod prensas, o 
aut statione muictae loco innumera tibi adversa eaque 1 
graviora, ac ea sint, quae in hac vel illo fugis, immi 
potest? ... An non jure verendum, ne ultor id etiam a 
An non ergo nobismet ipsis inimici sumus, dum in m< 
mala caeci illo ipso impetu irruimus, quo minora efFu 
stuiti tentamus? Ergo, si sapimus, indifférentes ad qu 
simus, sola Numinis voluntate regendi. 
^ 3. Denique', quod de laboribus hic dictum, id etiai 
illis contemptionibus sentiendum est, ob quas hune lo 
illud munus, istum virtutis gradum aversaris. Hae et 
aequo animo toleratae divinis ebarismatibus, firma va 
diue et vacuitate a variis curarum spinis abunde rem 
rari queunt. Contra vero , o quam multi non nisi vili 
sionum tribulos ibi coUigunt, ubi nieras gloriae lauros 
tere cogitarunt! Quam multi aliis praelati, cunctis i 
displicent, qui aliis aequales, omnibus accepti forent 
mali consules audiunt, qui boni cives essent. 

Nempe justo Dei judicio incidit in Scyllam, qui 
vitare Charybdim ; illaque ipsa via incurrit in aegritudi] 
contemptum, laborem, qua se commodis, honoribus e1 
nitate abundaturum sperabat. Sic Aman in ipso hon( 



De indiffèrentia. 89 

cnlmine, quôd per primariaDi munus conscendit, patibnlum 
imrenit'). quam laeiior vixisset, si faiiniiliori gradu 
contentas aula exulasset! Loth, ut creatas a pastoribus 
Bolestias vitaret, seoessione ab Abrahamo facta, elegerat 
florentissimam Sodomae plagam. Nemo non beatam banc 
ei gtationem gratulabatnr. Sed quam maie ipsi haec optio 
eesserit, Crenes. 19, 24. légère est. Ochozias, diun mor- 
bum impatiens fugit, in mortem imprudens iucurrit, audi- 
reque ab Elia debuit illud tonitru : Morte morieris ^). 

Quid? quod plerumque post multas fugae ambages ac 
qqpositiones enatasque exinde multipliées tricas et vexa- 
tiones, deniqne tamen ccdendum et faciendum coacte est, 
quod agere nunc sponte récusas. Quippe ordinatio divina 
non evitabile fretum est, per quod, quantumcunque triceris, 
tandem transeas necesse est. 

Exemple nobis sit Jonas. Jubébatur is ire in Niniven 
cbitatem grandem^ et praedicare in ea^). At veritus 
Ole, ne Deus fors poenitentibus parceret, ipseque postmo- 
Aun falsus propheta audiret, oblatum sibi munus et locum 
tversatus, surrexit, ut fugeret a facie Domini^y Ve- 
nin hae sua repugnantia quid pi*ofecit? Nempe qui timet 
pnânam, irruet super eum nix^). Refractarius Jouas, 
qui emporium horniit, mittitur in ware^^i qui homines 
ffletnit , deglutitur a piice ") : qui noluit in urbe praedi* 
être, debuit in ventre piscis latere ^ ; quodque primo jus- 
au sponte sua leviori impendio agere abnuit, tandem, post- 
qoam factum eut verbum Domini ad eum secundo, sur- 
ftxit, aMity et praedicavit ^) ; illudque fecit minori eum 
■erito et post varias calamitates, quod sine praeviis tôt 
texationibus statim ab iuitio laetior complesset. Ex bis pa- 
tet, primarium divini hujus aequilibrii ohstaculum inane ter* 



') Esther. T, 10. — ^) 2. Reg. 1, 16. — 3) Jon. 1,2.— 
*) Jon. 1, 3. — *) Job. 6, 16. — <i) Jon. 1, 15. — ^) Jon. 2, 1. — 
*) Jon, 2, 1. — ^) Jon. 3, 1 et seq. 



90 / Dies prima. 

ricuiamentuiii esse, qiiod eminus qiiidem terret, sed oomi- 
nus inspectum instar buUae vanescit. 

II. Sublato igitur principe impedimento , oequi ponderis 
incitamentum est subjun^endum, nempe indiSèrentis animae 
félicitas y qua illa etiam in bac lacrimarum valle triumphat 
Coni enim nii cupida anibiat, nil timida respuat, ingrdiitiir 
fines supernae pacis hoc ipso, qiiod ab ejus corde exident 
geniinae illae affectiones, quae maxiinarum in mundo tor- 
barum origo sunt, nempe inquies cupita obtinendi, et 
Umor obtenta perdendi. 

Cum nullius rei desideriiim sit maximum in orbe û»- 
perimn, amplissimo illa dominatu gaudet: régie fortis, 
quia sui potens. Ipsis Superioribus superior est, cum in» 
di£Perens ad omnia, nullius favorem aucupetur. Intemo 
difBuit solatio, cum certa sit se degere in eo loco et rnn- 
nere, in quo Deus eam cupit vivere. Et bine oborta qua- 
dam difficultate, miseria aut calamitate fidenti animo ad eum- 
dem confugit, secura de auxilio. In siuu diviuae Provi- 
dentiae quieta dormit, illud Prophetae sibi occinens: Do* 
minus régit me, et ni/iil mi/ii deerit ^). 

Denique Angelorum aemula caelestem in terris vitam 
ducit. Sicut enim Angeli Dei semper parati stant ad a»- 
diendam vocem sermonum ejus ^) , aeque prompti ad eu* 
stodiendum pauperem quam divitem, rusticimi quam regem» 
acgrotum quam sanum, Turcam quam Ghristianum: et sh 
eut illi aeque indifférentes sunt ad offerendum in eaelîl 
incensa de orationibus Sanctorum ^)^ quam ad effundendâS" 
in terras septem phialas plenas iracundiae D^t^); ita 
quoque talis anima eorundem more ad omnem Creatorif 
nutum succincta stat; cum Numinis voluntas etiaui iprf 
unica actionum norma ac régula sit. Inde ejusmodi beroaa 
mentis felicitatem ac dignitatem metire. 



Paalm. 22, 1. — «) Psalm. 102, 20. — ^) Apoc. 8, 3. — 
4) Apoc. 15, T. 



De mdiffèrentia. 91 

Contra vero hac virtute qui caret, instar maris procellosi 
»ntinuis turbationum et curarimi motîbus agitatur. Ser- 
ili aulieismo vix non cniyis abjecte blandiri cogitur, ut 
onbitiosis ejns desideriis vel TelMcentur, vel non obstent 
■pruente casu adverso pro ope ad Saperos confugere non 
iidet, ipsa conscientia jure enm adfligî eidemexprobrante^ 
itpote qui et ofBdum et stationem, harum molestiarum 
»Losam et originem, a Praelatis eblanditus sit. 

Praeciso singularis Providentiae circa se filo, nunquam 
ion inquietus fluctuât; et non secus, ac emotus commis- 
mra pes, semper dolet. Vel in ipso, quod adeo prensavit, 
nonere et loco contentus minime vivit : Deo scilicet insper- 
m amaritudinibns ejusmodi delicatula voluntatis propriae 
nancipia talionis poena castigante. Forte tu ipsùs, qui 
laee tegis , simiiia te expertum recordaris . . . nec tamen 
Kipis? . . . 

Age, improvide! nonne times, ne vindex Numen in 
», qui arridet, loco te permittat yehementius tentari, et 
iethaleui in noxam labi, qui in alio ab ejosmodi lapsu te 
inu&unem servasset? Nonne vereris, ne tibi subtrahat gra- 
ttas, alibi aut alio in officio concedendas; etiam illas, quae 
|iro hoc munere, quod ambis, speciatim necessariae sunt? 

Quomodo audes vivere in ea statione et occupatioue, 
ia quA te caeli Providentia non constituit? Os luxatum es; 
semper maie habebis praeseitim in novUsimo^), Die, quaeso: 
laili tune tibi solatio erit, semper habuisse, quae optasti? 
leaper egLsse, quod voluisti? o miser! quid tibi tune pro- 
fait, non divinam, sed tuam semper voluntatem fecisse? 
Qotm mercedem petere poteris pro labore, quem non caeli, 
sed tui amor imperavit? Ënimvero cui ista heroicum illud 
laimi aequilibrium non persuadent, jure formidat, ne aii- 
fuando et ipsum attonet illud fulmen: Maledicttis homo. 



') Ecclî. 3, 27. 



93 Dies prima. ' 

qui' confidii in homme , et ponU camem brackùti 
suum '). 

Igitiir fl^enerosa mentis alacritate renovetur concepUu 
hodie jam saepios fimdamentale propositum, posthac servieni 
Deo in eo vitae statu, aut in electo jam statu, in eo pei 
fectionis graduy munere, loco et valetudine, in quo ili 
id gratum sibi fore significarit, cum obfirmata voluntaU 
omne illud vUandi et amplectendiy tolerandi et agenA 
quod omnium Conditorera velle in his exercitiis cogno 
verimus. 

ni. Porro ut hoc animi decretum aetatem ferat, firmi 
ter tibi persuasum habeas, omnia, excepto peccato (quo 
ne ipsiuu quidem respectu primae causae fbrtuitum est 
sed praevisum et permissum) omnia, inquam, quae in oA 
eveniunt, nobis non casu fortuito accidere, sed nutu sunun 
providi nostrumque amantissimi Patris, qui infinita cm 
sapientia et aequitate, diviua cum prudentia et modération 
disponit omnia, nota: omnia suaviter^). Âdeoque hun 
locum^ hoc munus tibi a Deo per Superiores assignari 
hune tibi morbum, haecque adversa ab ilh'us paterna man 
immîtti. In summa: Deum, Deum velle, te hic loconu 
degere, hoc munere finigî, ad hune perfectîonis gradui 
eluctari, hos corporis crucîatus, bas animi afflictiones pat 

Ah! nil minus, ais, quam Dei voluntas id est. Aemi 
iorum machinatio est, Praelatorum sinistra affectio es 
partium studium, personarum acceptio, yindicta, rancoi 
odium, livor est; hic mali tons, haec origo est. Ita qui 
dem tu praecipiti judicio opinaris ; at forsitan majori cm 
temeritate quam veritate. Nam saepe saepius intellectn 
actum esse temere judicat, quod fieri potuisse suspicai 
phantasiae atra bilis adumbrat. 

Sed ponamus, rem ita se habere, ut obtendis. Demn 
ea, quae te cruciant, adversa ex pravo hominum affect 



1) Jerem. 17, 5. — «) Sap. 8, 1. 



« De md^erenUa. 93 

snqaam vitioso ex fonte scaturire. Quid tum? Consentio 
^ddem eos errare, Numinis sanctitatem eorum hoc factom 
nprobare, ultricem Nemesin iis etiam supplicium intentare. 
*(iliiloiiimiis Gontendo, supremum ofbis Moderatorem , etsi 
M)lit peceatum, tamen velle ejus effectuai. Ergo cum ille 
MHS et munus, ille morbus et aenimnae piaculum non 
ant, divinae voluntatis objectum sunt; licet originein alieno 
1 crimine ducant. 

Sic quamyis Dominus viriutum ^) execratus sit vendi- 
tionem Josepbi, tamen probavit ejus in Aegypto moram et 
iffichuu. Deus misit me (ipsemet fatetur)^ Deus misit 
me ante vos in Aegyptum^) nota: Deui\ non fratruui 
inTidia, sed caeli providentia. Item: licet omues, quae Jo- 
bum inundarunt, miseriae et calamitates ex malitia sata- 
nae profiuxerint, tamen erant materia aeterni benepladti. 
Dominus dédit , Dominus abstulit^^: id ipse Hussaeus 
vates testatur, nota: non satanas, sed Dominus. Quam- 
TÛ denique ipse divinus Pater damnant Judaeorum rabiem, 
Uuen decrevit Filii mortem; cum ipse Christus Petro 
ieat: Calicem^ quem dédit mihi Pater, non biham il- 
hm^t nota: non quem Judaei, ait, sed quem dédit 
Peter. 

Pajri igitur ratione, licet Numinis Sanctitas aversetur 
illaiii hodorum malevolentiam , Superiorum imprudentiam, 
lanalorum invidentiam; tamen vult banc tuam, quae ho- 
mm effectus est, dispositionem, infortunium, oppressionem. 
OReligiose! non fratrum invidia, sed caeli providentia: 
ion satanas, sed Dominus: non odium, sed Pater te in 
Aegyptum abducit, haec mala iinmittit, hune calicem in- 
hodit. 

Deus, Deus vult in hoc te loco morari, hoc munere 
fangi, hoc morbo laborare, hoc in gradu delitescere, bac 



ï) P«aliu. 45, 8. — 2) Qen. 45, 5. — 3) Job. 1, 21. 
*) Joan. 18. 11. 



94 Dies prima. 

adversitate, contemptu, vexatione affligi. Ita est: hoc vuk 
Deus, Quidquid obgaimiat mandus, et amor proprius oli 
loquatur: hoc vuH Deus. 

2. Et qnidem id vult (o Angeli mortalium vice Gon 
ditoris bonitatem adorate!) et quidem id vult, tuam, qi 
haec iegis, majus bonum semper intendendo, propriamqa 
tuam utilitatem ita provide in omuibus spectando, ut i 
tibi arcauain Numinis circa te providentiam diducto pamm 
per velo inspicere daretur, illud ipsom, quod nnnc tanto 
père improbas, ipsus tu summe probaturus esses ; nec alio 
quid (licet id tibi liberum foret) electurus. 

Do rationem asserti. Nam inCnite perfecta Siens ill 
scit, quid tibi aptius congruat: scit; cum non sit quk 
quant absconditum ah oculis ejus ^). Dein potest etiai 
illud tibi dare, quod tibi inelius convenire cognoscit: po 
test; suhest enim illi, cum voluerit^ passe ^). Erg 
etiam dabit; cum te amet quasi pupillam oculi sui^) 
sicut nutrix infantulum suum ^). Ergo quaécuuque tÛi 
ejus nutu acciduut, ad majus tuum bonum eveniunt. 

Ita est; Dominator virtutis non solum omnia in mm 
sur a, numéro et pondère disponit^^; sed insuper cun 
magna reverentia disponit nos ^) ^ ipsum malum in bo 
num vertendo'^y et faciendo cum ipsa tentatione pro 
ventum ^). Igitur prodigo tui jactu te ad omnia indifférai 
tem conjice inter brachia tam amantis tui Patris, dicenA 
cum Ignatio de Loyola: Fac mecum, sicut scis, et. vis 
nam scio, quod amator sis. Victrix haec tessera: Hot 
vult Deus! coelestis tibi clypeus sit, quo omnes ohmor 
murantis animi assultus potens retundas ; nec prius désistas 
quam beatum indifferentiae culmeu conscenderis. 



Eccli. »9, 24. — 2) Sap. 12, 18. — *) Dcut. 32, 10. - 
^) Num. 11, 12. — S) Sap. 11, 21. — ^) Sap. 12, 18. — ^ Gec 
50, 20. — 8) 1. Cor. 10, 13. 



Examen s. impedmeMiis indiffereniiae. 96 

EXAMEN 

super impedimentis indiflferentiae. 

Cum S. P. Ignatius (ut paulo ante indicatum) nos ni- 
îl alind praesenti hoc die praeter exerciUorum fundameu- 
an et annexam ei indifFerentiam anime volvere cupiat, 
nue ejus nntui morem gerendo primaria divini illius ae- 
piilîbrii obstacuia peculiari examine inyestiganda censui, 
it lis snbmotis niitigato labore, coelesti hac virtute eo 
aeilius potiamur. Proin hodie commode quodam et a prae» 
(criptis occupationibus aliis libero tempore, t. g. idtimo 
msiderationis quadrante, vel etiam hora lectioni spiritual! 
kstinatû indaga, 

1. Quaenani res creata, aut quaenam vitiosa affectio 
te potissimnm detineat? quae difficultas prae aliis deteireat? 
{Dod praecipue obstaculum te impediat, quominus perfectio- 
ren ineas sanctimoniae callem, Deoque servias, quo ille 
expetit modo? id est, quominus amplectaris illum, ad quem 
te Tocat, vitae statum, aut quominus in electo jam statu 
ilhun conscendas perfectionis gradum, ad quem, ut elucte- 
ins, identidem impelli te sentis? 

2. Quid vehementius te retrahat ^b aurea illa, quam 
S. P. Ignatius tam potenter inculcat, indifferentia? num 
umeupisceniia carnis, an concupUcentia oculorum, aut 
mperbia vitae? id est, num honorum cupiditas, illece- 
barom aviditas, an commodorum rerumque superfiuarum 
ippetentia, aut nimius laborum, miseriarum et contemptus 
te inde abstrahat horrorf num debitam de bujus aequilibrii 
leeessitate ac eminentia aestimationem conceperis? an sal- 
tem ilIius obtinendo desiderio flagres? 

3. Vide, ad qualem te locum aut munus appetendum, 
iBt ad qualem aversandum innata superbia, avaritia ac seu- 
soalitas, seu eminentiae, opum ac cuticulae amor impellat? 
An non praetenso conservandae aut recuperandae valetu- 
*nis obtentu banc vel illam stationem, hoc vel iWwA. <i^\- 



86 Dies prima. 

ciuiu déclines ac depreceris? An non metu abbreviandai 
fors vitae hos vel illos pro sainte animarum subeundos la- 
bores, bas vel illas promovendae Dei gloriae occasionei 
siibdole subterfugias? 

4. Num promptus sis ad omne illud yitandum vel am- 
plectendum, toleraudum vel agendum, quodcunque Dean 
a te velle in bis exercitiis cognoveris? au potins certoi 
gratiae limites ponas, ultra quos illuminari, ac progred 
contumax renuas? Uno verbo: num observes §. 2. Monit 
3. Introduct. ad sacram solitudinem? 

In relatis bactenus punctis arduum si quid occurrat 
mémento te creatum esse a Deo et pro Deo, adeoque ei 
dem a te serviendum esse, quo iUe voluerit modo. Qdi 
autem es tu, ut ab unica recti norma devians, id agen 
tardes, quod facere te suprema Potestas cupit? 

* Nota. ,,Si monita ipio exercitioram tempore observanda, qaae Ift 
troductionis §. 4. habentuTy hcri non fuerint lecta, hodie perle 
genda ernnt/* 



MEDITATIO m. 

REPETITIO UTRIUSQUE PRIORIS. 

Praenotio. 
I. Ratio, ob quam S. P. Ignatius in suo Ëxercitionus 
libro ^) banc meditationum principalium repetitionem tantopen 
inculcat, est duplex: 1. Ut veçitates fundamentales , re- 
petita earum consideratione, altius intellectui imprimantur 
2. Ut voluntas iterato nisu eamdem in rem inflexa, il 
concepto proposito magis roborétur. Uno verbo : ut fructOi 
ex prima rei commentatione necdum plene perceptus, e3 
ejusdem iteratione copiosius bauriatur. 



In 3. exercit. hebdom. 1. 



Bepetitio. 97 

n. Id his porro repetttîoiiibus^ quae sunt vebtH quoe* 
dtmi ruminatio eorum^ quae in prioribus exerciUii me- 
UtoH jam sumus ^), duo sont observanda: 1. Recoli prae- 
apue debent illa institulae jâm semel meditationis loca, 
fiMie majus lumen aut fervorem aUulerunt. Item iUa, 
» qmbus antea ampliorem consolaHonem ^ aut desota- 
umem, aut aliam quamcunque spirUualem affectionem 
wreepimu$. Nec non ea etiam puncta, in quibus aridi 
^4mguehamus; teutando, nuui quis inde sensus piusque mo- 
us saltem nunc elici queat ; quia saepe contingit, ut deinde 
n ipsis redinteffratis majori solatio ac lumine perfun- 
hfâur '). 2. Notabiliter plus temporis tribuendum est af- 
eetibns quam discursui, cum in ejusniodi piis affectionibus 
lictae repetitionis praecipuus consistât fructus. in his re- 
oatUionibus (Directorii verba sunt), vitato longiori dis- 
ntriti^ tantum proponere sibi oportet, et quasi percur- 
rere, quae prius meditati sumus y in iis immorando non 
font intèllectUy quam voluntate et affectu: et haec est 
rfiam causa, cur plura a S. Auctore^) colloquia hic 
j^aescribantur , quam> in prioribus exercitiis *)- 

m. Porro discrimen, quod inter iteratam ejusdem my- 
slerii seu veritatis considerationem et inter institutae jani 
semel de ea commentationis repetitionem intercedit, est 
hoe, quod in repetitione respectandum identidem sit ad 
friores de eodeui argumento factas meditationes, notando 
éique, et fixius tractando illas partes, in quarum priore 
tnâscursu aiiquid illustrationis, consolationis , vel désola- 

Itioûs accepimus. 
Contra vero in altero casu consideratur eadem veritas 
ta mysterium sine ulla reflexione ad alias commentationes 
ttlea circa eamdem materiam institutas; perinde^ ac si de 




s. IgnaU in lib. Exercit. in exercit. 4. liebd. 1. — *) Direct. 
(• 1^ n. 3. Item in lib. Exercit. 1. c. — 3) In lib. Exercit. in 
Qereit. 3. hebdoB. 1. — ^) Direct, c 15. n. 2. 
i«Uecu mcdalla. U. edit 5 



96 I>ie$ prima. 

eo nulla prius exercitatio fuisset habita. Pro rei pi 
digmate sequens meditatio serviet, cui insertae apai 
(Ctdlulae ^ dénotant, ibidem subaistenduin esse, siquidem 
in loco in priori exercitio luminis aliquid, consolationis, 
desolationis experti fuissemus. Nec timendum, ne bis 
flexionibns nimium temporis cum praejudicio affectuum 
buatur ; rarissime enim copia illustrationum aut désolatioi 
numéro stellularum respondebit. 

Punctum I. 

Cum creati^simus a Deo et pro Deo, ipsa ratio die 
serviendum esse Deo et quidem eo, quo is voluerit, me 
cum aliud servitii genus, quod ipsius voluntati confa 
non sit, gratum ei esse minime possit. 

* O Domine Deus, omnium Creator omnipotens 
fateoT equidem triplici ex titulo a me tanquam ab hom 
serve et Christiauo tibi Deo, Domino ac Redemptori i 
famulandmu esse, quin facile insuper annuens concedo, 
mortalium finem, hoc coruudem negotium esse^ et qui( 
unicum, essentiale, ultimum esse maximumque negotiui 

At vero quod illud executioni mandaudum sit ea, 
tu sigillatim id cupis ratione, quod indifférentes nos € 
opoiteat ad omnia média, per quae ad ultimum nos fii 
ducere tu statues; hoc opus, hic lahor est: (uam conf 
bor adver$um me injusUtiam mearti) ^) hic obluctans c 
cum amore proprio totaque uatuia rebellis refragal 
Nihil quidem circa hoc punctum illuminatius intellectu; 
nil debilius voluntate. Agnosco quidem divinae illius 
omnia indifferentiae beatitatem ; experior excitautis grat 
fortes impuisus. * At etiam ego infeliœ homo sentio ali 
legem in membri$ meU, repuffnantem legi mentis meae 
quae suadet fugere quod cupio bonum. 

Penetro equidem efGcacissima , quae ad hanc virtut 



ï) 2. Mach. 1, 24. — «) P«alm. 31 , 5. — ^) Hom* 7, 23. 



3 



le 



Bepetitio. 99 

■e împeliiiiit, incHameiita. Nam 1. anmina id aequUoê 
postulat; cum nec rnsticus ferat conductum a se serviun 
sifai alio laborare, quam quo jusserit modo; et nec nobis 
vratnm sH, quod nostro nutui adversator, obsequium. * 
2. Propria id uHlitas exigit; eliam hoc luculenier agnosco, 
eoiu aÛas omnes mei labores sint passus extra viam et 
opéra manca ; quia vitio propriae voluutatis infecta. * 3. De- 
nique sole clarius prospicio, meam id felicUatem etiam 
terrestrem expetere; cum solus ilie in terris béate vivat, 
qui idem semper, quod Deus, cupit. * 

Ah! insonant anribus meis illae damnatorum voces: 
Qmd profuit nobis super bia, et divitiarum jaetantim 
qmd contulit nobis ^) ? Illa veritas : quid prodesty omni- 
bus abundasse, si sic damnor? et quid noeet, omnes mi- 
sérias exantlasse, si sic salvor? haec, inquara, veritas in- 
fixus menti aculeus est.* Et tamen, quae mea infirmitas! 
ab illo caelesti aequilibrio pervicax abhorreo. Euimvero 
confusio operit faciem meam ^) I Dolore confiffitur mens 
mea, Verum o magne Deus! fac potentiam in brachio 
teo . . . ') ei qui imper as mentis et mari*), meam quoque 
rebeUem ad id potens iuflecte voluntatem. 

Sit igitur: Audite coeli, quae firmiter propono, au- 
diat terra verba oris mei^), quia tu Dominus meus et 
Deus meus ^), cujus manus fecerunt me, et plasmaverunt 
me ') ; îdeo tibi posthac serviam et quidem eo, quo tu de- 
creveris, modo: in eo, quem tu determinaveris vitae statu: 
aut in electo jam statu, in eo, quem tu signaveris, per- 
fectionis gradu: paratus ad omne id vitandum, vel am- 
plectendum: tolerandum, vel agendum, quodcunque te velle 
in bis exercitiis intellexero. O.Creator omnipotensj se- 



*) Sap. 5, 8. — 2) Pialm. 68, 8. — ^) Lac. 1, Ç»V. — 
*) Luc. 8, 25. — 9 Deat 32, 1. — 6) joan. 20, ». — ^>^%^ôîfflL. 



WS, 79. 



9554r 



100 Dies prima. 

dens super tkranum^), operi manuum iuarum porrige 
dexteram *) ! 

Dein elicianttir illi ipei Tirtatum actUR, majori tamen corn fervore, 
qaos méditation! primae labjuDgendos esse superios designavi. 

Punctum n. 

Porro si hanc indifferentiam ab homiue requirit finis 
hominis, inulto magis eandeni imo et perfectiorem a ReH- 
gioso exiget finis ReligiosL Ita est, o vitae Apostolicae 
Auctor et exemplar Christe Jesu! nihil mihi proderit prae- 
stantia, utilitas et félicitas hujus finis, nisi eum (salutem 
nempe et perfectionem tum propriam tum alienani) procu- 
rem eo, quo tu statueris, modo; nempe per illa nomina- 
tim média y et in ea singiilatim mensura^ per qiiae et in 
qua tu me eam procurare volueris. * 

Insuper divina luce illustratus, perspicue agnosco, quem- 
vis in sacro Ordine locum, munus, gradum ac valetudinem 
médium esse, et quidem aptum ad hune fiuem consequen- 
dum. * Imo eum tua Prudentia, hoc ipso quod infinité sa- 
piens et provida sit, semper eligat média obtinendo fini 
aptiora, evidens mihi pariter est, iliam stationem et offi- 
cium, illam valetudinem et gradum, in quo per obedientiam 
vel Providentiam fiiero coUocatus, médium ad id aptissi- 
mum fore. * Ergo ad ista indifferentem me esse oportere, 
ipso sole mihi clarius est. * 

Et tamen, o Domine ! (ah imperfectum rneum viderunt 
oculi tui) ^) et tamen de caelesti bac virtute nec prima in 
me lineamenta reperio. Commoditatum, houorum, cutiçulae 
amor: laborum, contemptus, doiorum fuga primas ubique 
tenent, geminique poli sunt, cîrca quos omnis vita perenni 
gyro ciAîumvolvitur. 

At quamdiu tandem,* o anima! tam indignam tuo 

statu servitutem servies? Ero^one ideo mundanas di^nita- 

• • • ^ 

tes spreyisiij ut m demissionis schola eminentiae fiimum 



EccU. 1, a — - 2) joi,, 14, \&. — ^^^%iVm.\^,\^. 



Repetitio. 101 

captares? Num ideo rébus et spebus domusque paternae 
deUciis renunciastî, ut in poenitentiae palaestra vili commodo 
inhiares? Ideone carnîs vincula rupisti, ut muudo mortuus 
cuticulae viveres, et superstitiosum sanitati servitium ser- 
vires ? 

Domine! illumina oculos meos, ut videaut vanita- 
tem^), quae illusam tristi fascino excoecat mentem. Da, 
ut firmiter credani, quod tua, Pater, providentia guber- 
net omuia ^) ; quod hic locus , hoc munus tuo mihi nutu 
assignetur; quod illa aegritudo a tua maou immissa veoiat. * 
Fac proin, ut haec omnia indifTereoti animo a te acceptem 
tamquam média omnium aptissima ad consequendum homi- 
nis Religiosi finem. 

Post haec magna animi contentioné repetantnr iidem affectas, quoi 
•oprk ad finem meditationis secundae eliciendos praescripsi. 

* Legatnr Tbom. a Kemp. de imitât. Christi» iib. 3. cap. 17. 



ADMONITIO. 

„Com ii, qui hactenvs non ita multum profecerunt in spiritu, diu- 
tius in prima hebdomade detinendi sint, ut amplius peccata stia 
defleant, utque peccati turpitudinem ac foeditatem meUus agnoscant '), 
hnnc in finem seqnentis diei exercitationet* data opéra prolixius excur- 
nint, Ht geminas in partes divigae, in bidunm materiam suppeditent 
ils, qnibus fixnm est, qnatridao hnic hebdomadi immorari. Isti ergo 
praesenti hoc die mediam partem meditationum de peccatis et inferno 
contemplandam assument, residna earnm parte in sequentem rejecta. 
Sic enim satisfiet illi monito Directorii, cujns haec sunt verba: Ter- 
tio die proponenda erit eadem materia, quae secnndo Ifîiit expensa, 
*ed cum aliquibus novis punctis. Sic enim materiae profundius 



Psalm. 12, 4. — ^) Sap. 14, 3. — ^) Dvtetl. t. \1,\. 



103 Dies 'prima. — AdnumUio. 

penefrontur ^). Qni aat^m md Biii tridonin ei impeadere conititau 
lin mû folam Tel daobos ponctii insûtendiim erit (liqnidem méditât 
intégra jnsto longior foerit vi«a), quod reliqniim faerit, dein oratioi 
finita, aliove commodo terapore perlegatnr. Sic v. g. méditation 
•eqaentif panctam secundom hodie jam terapore, praeviae ad ea 
praeparationi deitiaato, vel post coenam attente legi poterit.** 



ï) C. 14, «. 1. 



DIES SECUNDA. 

MChariuimi, mandemui noi ab omni inqaiaa- 
mento carnie et gpiritus, pertidentes gancti • 
ficationem in timoré Dei.« 2. Corintli. 7, 1. 

ME.DITATIO I. 

DE POENA PJBCCATI AB AN6ELIS ET 
ADAMO ADMISSI. 

Punctum I. 

vonsidera poenam peccati ab Angelis admissi, qui ab ni- 
timo fine suo ob laudatae indifferentiae defectum rebellanti 
snperbîa déviantes ^) , debitum Creatori suo servitium eo, 
quo iUe voluerat, modo, déferre recusarunt, ac propterea, 
amissa gratia sanctiGcante, mox e coelo fulguris instar in 
tartara praecipites sunt dali. Hic jam horrore attonitus 
expende sequentia rerum adjuncta. 

1. Qui$ ille sit, qui hoc supplicium inflixit? quU? neinpe 
Deus, cujus JusHtia non potest punire ultra meritum: cu- 
jus Misericordia semper plectit infra meritum: cujus Sa- 
pienUa uihil potest statuere praecipitanter et inconsulte: 
cujus Sanctîtas nihil potest agere ex passione (ut aiunt) 
vel minus recte. Et tamen hic tam justus, sapiens, sanctus 
et clemens Deus hos coelestes ab ultimo fine suo per no- 
xam lethalem aberrantes Spiritus tam severe mulctavit. 

Cfn S, Tb, p. h q. 63. a. 3. et Perrone vo\. A\V. ca^. \N . \. 1^. 



104 ^ Dies secvnda. 

2. Considéra, ^osnam ita. puniverit? heu! aethereas 
Mentes, caeli Principes, divinae Omnipotentiae prodigia, 
omnibus naturae et gratiae dotibus eminentes, numéro ah! 
numéro incomprehensas ; quae laesam Divinitatem, siqni* 
dem illis resipiscere fuisset datum ^) , sempiterno ac inten- 
sissimo amore, unanimi nisu, quovis momento per totam 
aeternitatem dilexissent, et banc proterviam suam perenni 
dolore expiaturae fuissent. 

3. Perpende, propter quid tam sapiens et clemens 
Deus adeo excellentes ac innumeros Spiritus et quidem 
omnes, nuUo excepto, sic castigarit? propter quid? nempe 
propter unicnm, ah! expavescite coeli, et concussa tremant 
fundamenta terrae! propter unicum peccatum grave, tmt- 
çum . . . idque primum ... et quidem unico instanti . . . 
sola cogitatione patratum. 

4. Cogita, quomodo vindex Numen in bos coelestes 
Genios propter unicum hoc delictum animadverterit? Ab! 
muleta quoad intensionem immani, quoad durationem aeterna; 
seu, ut scholae loquuntur, intensive finita, sed tamen ex- 
tensive infinita; et qua diriorem, poenam damni spectando, 
ultrix Omnipoteutia infligere non potuit. 

5. Pondéra, quando hoc supplicio eos aifecerit? eo 
nimirum tempore, quo nuUum adhuc praecesserat castiga- 
tionis exemplum, monitio nulla, uuUae minae. Non vide- 
rant orbem diluvio naufragautem , non Sodomam flammis 
conflagrantem, non Christum in cruce exspirantem, et ta- 
men una omnes, non solum decimus quisque, sed una om- 
nes deturbabantur in orcum; et quidem deturbabantur e 
vestigio, sine mora^ eo ipso, quo deliquerant, temporis 
momento, nuUo ad poenitendum intervallo nec brevi 
relicto. 



^) Voluntatem daemonum obstinatam esse in malo, docet S. Tho- 
mas p, 1, q, 64. a. 2. ex conditione naturae status eorum; quia quod 
In bominibas sit mors, in angeUs eue casum; ita ut postea peccata 
gravia non ampUnm êint remitsiblUa, ted ^et^«.VQLQ m'»:(i^^>À^. 



De poena peccati. 105 

^f Ah! Angeli tam nobiles îique innameri, tertia eônim 
\À furSj non nisi moinento et semel tantum peccantes, et 
j, j inidem prima vice ac sola mente peccantes, nullo exemplo 
g; I territi, nuUo ad agendam poenitentiam concesso nec minimo 
qI temporis puncto; hi (contremisce o homo peccator!) hi ob 
gf onicum . . • primum . . . sola cogitatione . . . momento . . . 
;' commissum lethaie piaculum detrudebantur ad tartara, id 
/ est, in lociun tormentorum, quae sunt multitudine innume- 
rabilia, magnitiidine inexplicabilia, continuatione intermi- 
nata. Et hue detrudebantur a Judice inGnite justo, sapiente, 
sancto et miséricorde. peccatum! quam horrendum igi- 
tnr et execrandum es monstrum, quod tamen caeca homi- 
num improbitas nihil esse, aut solum levé quid arbitratur. 
quam tremendum, sanguineisque lacrimis detiendum es 
malum! utpote quod ab ultimo fine, summo soUicet Bono, 
ad omnis miseriae centrum praevaricatores abducis. Age 
jam, ex bis quid concludis? 

Conclusio L Ergo omni illud possibili odio ac horrore 
aversandum est ac detestandum. Et quidni? Si enim Deus 
angelis peccantibus non pepercit, sed rudentibus inferni 
detrados, in tartarum tradidit cruciandos^), quo tu cly- 
peo tectus impunitatem speres? tu, inquam, yili ex luto 
compactum nihil? tu, qui non unius solum, sed tôt scele- 
nun et quidem gravissimorum es reus; et quidem reus 
post concessam toties veniam, post tôt visa, quae irata 
Nemesis ediderat, divini rigoris documenta? Igitur summo 
htqus portenti horrore concussus extimesce, et quasi a 
facie colubri fuge peccatum^). 

Nam stygius carcer, in quem rebelles hi Spiritus sunt 
detmsi, etiamnum sûccensus ardet, et etiam pro te . . . 
ita est: etiam pro te sûccensus ardet. Idem Deus, qui 
coeli Principibus non pepercit, etiamnum vivit, et vivit 
aeque justus ac olim, aeque potens ac sanctus. Vivit ! heu 



'j ') 2, Petn 2, 4. -- ^) EcclL 21, 2. 



106 Dies secunda. 

vmtl et vae tibil si te gravi noxae immortuuni deprehen- 
derit. Si enim angelU, ah! nobilibus adeo mentibus iis- 
que inoumeris non pepercit; multo minus tibi, o abjecte 
et nauci homuncio ! vindex ejus Justitia parcet. Ër^^o time, 
iuge, borre, ah! borre peccatum. 

Conclusio IL Cum tanta tamque enoriuls sit morti- 
feri criminis malitia, utpote quae Numiais iram tantopere 
irritât; ergo admissa intensissimo dolore siiut deplorauda. 
Peccasti o infelix I peccasti ; id clamât conscientia : ergo 
meritus es inferos; id docet fides. Si tune illo, qno deÛ- 
quîsti, momento, si ilio die ac hora a vivis excessisses, 
heu! quo devenisses? ah! jam nunc habitares cum igné 
décorante ^) , ibidem habitaturus aeternum. 

Jam attende. En! Deus punivit angelos; pepercit tibi; 
illos rudentibus inferni detractos, in tartarum tradidU 
cruciandos ; tibi spatium poenitendi clemens coucessit. 
Peccasti prima, secunda, tertia vice; et pepercit Deus. 
Peccasti quarto; et quarto pepercit Deus. Peccasti decies, 
imo vigesies; et vigesies pepercit Deus. Tu continuasfi 
peccando; et Deus continuavit parcendo. Angelos, heol 
angelos post unicum, idque primum, sola cogitatione patra* 
tnm grave piaculum, negato resipiscendi spatio et copia, 
sine mora, e vestigio avernalibus rogis uiancîpavit tota ae- 
temitate cruciandos; et tibi misero, vili et ingrato homun- 
cioui post centena eaque foedissima longanimis pepercit. 

Nonne ergo tandem agnoscis divinae ejus Misericordiae 
infinitam erga te Bonitatem? Nonne attonitus stupes be- 
nevolum ejus erga te prae tôt aliis aifectum? Ah! homo 
non es, si ad ista tibi pectus non in geniitus erumpit, oculi 
non in lacrimas difDuunt, tota anima mutui amoris ignibos 
non coUiquescit. Proin efFervesce in ardentissimos doloris 
et horroris actus, dolendo de praeteritis et quidem in- 
tensissime, ahhorrendo a fnturis noxis idque efRcacissime* 

Isa. 33, 14. 



De f)oena peccatL 107 

Dolor de praeteritis, horror a fîituris sit fnictns medi- 
tationis. 

Punctum II. 

Considéra poenam primis parentibus inflictam, quam 
iUi ideo iDcurrerunt, qiiia per peccatum a suo fine ultimo 
deflexenint; quia ob indifférentiae defectuiu sua conditioae 
haud coutenti, ambiebant esse sicut dii, scientes bonum 
et malum ^) ; volebant quidem servire Deo , sed in subli- 
miori, quam ille ordinaverat, statu; utque votis potiren- 
tur, perverso rerum creatarum usu, média sibi vetita ele- 
gerunt. At vix mortiferum glutierant pomum; cum mox 

1. Justitia origioali, supernis habitibus, dominio in be- 
stias suosque appetitus exuuntur; et lata in eos sententia 
e paradiso in banc miseriarum vallem, interdicto reditu, 
miseri exules ejiciuntur. Née hic stitit noxia mali vis, 
etiam in posteros suuni virus elfudit. Id ut clarius dgnoscas, 

2. Unum in cumulum coacerva omnes pestes ac, famés, 
omnia incendia, naufragia et bella, ruinas omnes ac vasta* 
tiones tôt urbium, provinciarum ac regnorum, omnes ela- 
viones vastissimorum fluminum ac marium, omnes morbos, 
cnidatus ac tormenta tôt aegrorum et martyrum, omnes 
deniqne universim calamitates et miserias, quae instar 
diluvii hune mundum olim inundarunt, identidem inundant, 
et in posterum adhuc, praesertim tempore Anti-Christî 
hrandabunt. His adde tôt centenos milh'ones infantium, qui, 
tntequam sacro latice tingantur, praecoci morte abrepti, 
saperna beatitudine aeternum privantur. Haec, inquam, in 
eundem acennun una cum omnium, qui vixerunt, et ad- 
huc. morientur , mortalium ossibus et calvis accumula; et 
en! horum omnium teste Apostolo primigenium Adami 
peccatum, infelix fons est ac scaturigo*). Inde jam, nempe 
ex diritate supplicii, culpae malitiam metire. 



^) Gen, 3, 5. — ^) Rom. 5, 12 et seq. 



106 Dies secimJ^ 

3. i^ihilominus tamen haec ex nullo manifestior appa- 
ret, quam ex illa ferali tragoedia, quam oliin Calyariae 
clivus iota fremente natura orbi spectandam dédit ^). Nam, 
ut iratae Nemesi pro unico hoc Adaini peccato condigna 
placatiooe ex aequo satisGeret, necesse fuit (trepidate piae 
aures ad sententiam terrore pleuam!) necesse, inquam, Mt, 
utVerbuin fieret caro: ... in crucem ageretur Christus : . . . 
duos inter latrones médius moreretur Deus . . . 

|ta est; omnes Beatorum labores, crucîatus et virtutes 
minime suffecissent delendae pro merito vel unicae huic of- 
fensae. Imo licet centiun miliiones animarum, quarum 
quaelibet vitae sanctimonia ipsam caeU Reginam superasset, 
ter mille aonorum spatip immania tormenta stygiis ignibus 
atrociora, insigni constantia eundem ob fiueni patieutissime 
tolérassent, tamen unicum hoc piaculum condigna satis- 
factione haud poteraixt expiare. Licet universus orbis ho- 
stiarum cruori naufragus innatasset; diyinus nisi sanguis 
fuisset libatus, secunda nisi Persona victiniae vices sub- 
iisset, ex mente S. S. Patrum ac Theologorum ^) in irri- 
tum cuncta recidissent: nec mundus fuisset expiatus, nec 
Deus placatus. Tanta fuit, tamque enormis et atrox viru-^ 
lenta illa, quae huic mortifero sceleri inerat, malignitas 
pravitasque. Ex bis modo quid concludis?. 

Conclusio L Si omnes corporis cruciatus, si omnia 
fortunarum et famae dispendia, si omnes denique hujus 
mundi calamitates, vel ipsa quoque mors sunt poena 
peccati ab Adamo admissi; ergo hoc majus est iliis omnibus 
malum. Nam, ut docet S. Thomas, plus habet de ratione 



^) Hoc incitamentam S. P. Ignatiu» proponit ad fiaem hajus ipsias 
meditationis de peccato Aogelomm et Adami. 

^ Ir en a eu s lib. 9. ad versus haereses, cap. 20. Athanasiut 
in Passionem Salvatoris. Cyrilhis Al ex and, in scripto ad Vale- 
rianum Episcop. Fulgentius in lib. de incarnatione et gratia Christi* 
Doctor Angelicus part. 3. q. 1. a. 2. ad 2duni. 



.1 



De poenapeccati. 109 

maK culpa quant poena *)• Ërgo quidvis potius tolerau- 
fam, quam peccandum. 

Conclusio II Deus in cruce ob peccatum Adami mo- 
ritur (singulae voces ininutalim ponderentur) : Deus in 
cruce ob peccatum Adami moritur: nullo alio quam fîiso 
Dei-hominis sanguine elui illud condigne potuit. Ergo id 
gravissimum prorsus et execrandum est malum ; quia Deus 
pro re levi et nugatoria tam saeva inter torménta mor- 
tuus haud est. 

Conclusio IIL Si Pater aeternus proprio Filio non 
pepercit, licet non nisi formam peccatoris assumpserit, et 
pro bac Adami noxa soliun se vadem obtulerit, quid no- 
bis fiet? nobis, inquam, tam vilibus mancipiis, rebellibos 
Deicidis, tôt criminum reis? 

Affectus. 

Ergo 1. doleamus de noxis praeteritis, et caveamus 
a futuris. 2. Delictorum pondère ad ima depressi, humi- 
liemus nos sub potenti manu Dei, appetitum supra alios 
eminendi eoruni considéra tionc compescendo. 3. Sanctum 
eamis odium concipiamus, ab illius iUecebris tanquam a sce- 
lenim fomentis constanter abhorrendo. His tamen duobus 
ultimis aiFectibus brevior mora erit concedenda; cum in- 
tensus doloT de 'admissis et effîcax horror a committendis 
princeps sit fructus bujus meditationis, qui ut solidior sit, 
tria erunt observanda. 

1. Huic praecipue actui singulari cum fervore et potis- 
sime îmmorandum erit. 2. Patrata piacula sic erunt de- 
testanda, ut semper conjecto in eorum radicem oculo, simul 
etiam eminentiae opumque cupiditatem et cuticulae amorem 
tanquam praecip'uos malomm fontes execrenuir. 3. Ab 
erratis gravibus semper progrediendum erit ad leviora, id 
quod pro reliquis etiam commentationibus notandum venit. 



P p. /. q. 48. st. 6. 



110 Dies seconda. 

Ceterum qiiid magis incutere homini possit horrorem 
peccati, quîd vehementius incendere ejus dolorem queat, 
quaiu videre Filiiini Dei pro eo in patibulo crucis inorien- 
tem? caelif Dei Filius jussu Patris in cruce ob pecca- 
tuni moritur. Spectaciilum ! ad quod ipsa etiam tartara 
cohorrescant, et soliita ruai conipages mundi. Deus in 
cruce ob peccatum moritar . . . Deus ! . . . Haec credo , et 
tamen nec doleo de admissis, nec abhorreo a futuris: ... 
quin et pecco, rursum crucifigendo mihimetipsi Filhm 
Dei, et ostentui habendo . • . ^ o Fulmina! quae manus 
vos, quae nubes moratur? 

animal en Jésus tuus in cruce moritur, ... et non 
solum ob Adami , sed ob tua etiam delicta moritur , . • • 
et quidem te cruentas manus inferente moritur. . . . Haec 
cernis, nec tamen in iacrimas difHuis? ... Ad banc tra- 
goediam sol obscuratur, petrae scinduntur, ipsi Gentiles 
redeunt percussi pectora sua ; sola tu immota perstas. Ape* 
riuntur sepulcra, vélum templi scinditur, tota natura tre- 
mit; solum tu o peccator! non moveris; solus tu chalybe 
durior siccis oculis Salvatorem tuum trabali e ligno tribus 
clavis suffixum, summos inter cruciatus exspirantem vi- 
des !.. . imo funestam banc scenam etiam iterare audes ! 

Ah! tandem fluite lacrimae, erumpite gemitus, totum 
pectus jam occupet moeror, ut digne deflcam divinae offen- 
sae cognitam gravitatem, quae ex nuUo manifestius quam 
ex Christi morte elucet. Jesu cruci afBxe! permitte, 
ut pedibus tuis advolutus, effuso fletu, meura tibi dolorem 
tester, et prae korrore tam gravis, quam peccatum con- 
tinet, malitiae non prius dolere et horrere, quam vivere 
desinam. 

Vivit Deus, in cujus conspectu sto;' quia donec su- 
pere$t halitus in me et Spiritus vitae in naribus meis, 
non loquentur labia mea, nec operabitur cor meum ini- 



ffebr. 6, 6. 



De poena peccati. 111 

ifuitatem '). Potius oninia perdam bona , et fepaiu mala, 
piam ut denuo etiain leviter delinquam in animam meam^y 
ita est: etiain lêviter; cum etiam venialis noxa sit causa 
;ruciatuuin ac mortis Christi, ac Numinis Sanctitas illaiii 
juoque immenso odio ac oiuni sua infînitatc aversetur, hor- 
reat et execretur. Potissiinuin autein ab bis N. mibi, nec 
non ab illorum venenata radice, superbia praesertiin ac 
sensualitate cavebo. 

O quant profunde submittere me debeo sub abyssa- 
liôus judiciis fuis. Domine! ubi nihil aliud me esse in- 
teniOy quam nihil et nihil. Enl caeli non stmt mundi 
in conspectu tua: vel in ipsis angelis reperisU pravita- 
tem: ipsae stellae ceciderunt de caelo; et ego pulvis 
quid praesumo ? O qiuim humiliter ergo et abjecte nUhi 
de meipso sentiendum est^^l quantopere infelix illa 
tôt malorum scaturigo, honornm scilicet ac illecebrarum 
appetentia est detestanda! Fixum proin et statutum est: 
etiam ego cum Paulo castigabo corpus meum, et in ser- 
niiuiem redigam*^^ illud, inquam, corpus, quod tibi o Jesu 
eraeifixe! tôt dolorum causa et tam horrendae necis occa- 
sio fuit. Etiam ego cum Davide vilior fiam, plus quam 
foetus sum, et ero humilis in oculis meis'"). Serviam 
ego sei*vus tuus tibi Domino meo, et quidem eo, quo tu 
volneris , modo cum plena ad quidvis indifferentia. * 
* Legatar Thom. a Kemp. de imitatione Christi, lib. 3. cap. 14. 



1) Job. 27, 3. — 2) Eccli. 19, 4. - ') De imit. Chr. I. 3. 
c. 14. — 4; 1. Cor. 9, 2T. — *) 2. Reg. 6, 22. 



112 Dies secunda. 

L E C T I O 

DE DOLORE ET UORRORE PECCATI. - 

§. I. 

1. Jacto prÎDcipali fundamento nostrl, qiiod inolimur, 

spiritualis aedIGcii, nempe serviendum esse Creatori eo, ' 
quo ille voluerit, modo, id est, in eo vitae statu, aut iiï 

electo jain statu, in eo munere, loco, yaletudine et per- " 
fectionis gradu, in quo ille sibi id gratum fore significarit, 

adeoque ad haec omnia indifférentes nos esse oportere; * 

jacto, inquani, hoc angulari exercitiorum lapide, tollenda e ' 

medio sunt praeeipua impedimenta, quae nos ab aurea hae ^ 

indifferentia , et quod consequitur, a nostro fine ultimo ^ 

abstrahunt abduciintque. *^ 

Porro quod a generoso hoc aequilibrio nos potentius ^ 

retrahit, et in oppositam partem maie pronos impellit, est ^ 
tum innata nobis appetentia honorum, deliciarum et opum; 

nec non sanitatis ac liberioris vitae, tum coaeva nobis ^ 

nausea contemptus, paupertatis et vexatioBum, item aegri- - 

tudiuis ac perfections vitae. Sive, ut compendio utar, est ^ 

nimius cuticulae, eminentiae et opum amor, atque înor- " 

dinata contemptionum , molestiarum et paupertatis fuga. ^ 

Nam, ut ah inductione constat, quotiescunque a corn- 

mendata nobis acquilibritate discedimus, semper id ob unam _ 

ex praedictis rationibus fit. Cum enim caelestis haec vir- '^ 

tus in medio consistât, solo Numinis nutu in banc vel illam !^ 
partem inclinanda; nihil illi adeo adversatur, quam nimia 

propensio ad uniun, et aversio ab altero mediae rei extrême. ; 

Adeoque nil magis Idudatae indifferentiae inter commoda > 

et incommoda, honores et contemptus, divitias et pauper- - 
tatem officit, quam nimius amor priorum et horror poste- 

riorum. Cum igitur hic amor et horror motionum huma- '. 
narum communes duo cardines sint, patet, quotiescunque 

ab aureo illo mentis aequilibrio deflectimus, id semper ob J 



De dolai*e et korroi'e peccati. 113 

ex praedictis rationibus fieri, et quidem per actus 
jieccaniiaosos fieri. 

Nam cum secundum Christi effatum omnis arbormala 
malos fructus faciat, imo cum non possit arùor mala 
bonoê fructus facere^), sequitur, omnes illos actus, qui 
ex illo germine, nempe ex dicta appetentia et nauseà sen 
amore et fuga tanquam ex venenata radice enascuntur, 
et per quos ab illo caelesti aequilibrio deflectimus, esse 
peceata *), eaque, voluntaria si sint, vel graviter vel levi- 
ter vitiosa: adeoque haec ilIos esse passus^ queis a laudata 
indifierentia et ultimo fine nostro vel omuino aberramus, 
vel saltem deviamus. Nam vitia ex mente Patrum sunt 
proprie illi animae gressus, per quos ea a caelo in prae- 
ceps abit, et a Creatore dévia recedit. 

U. Ut ergo S. P. Ignatius caecam voluntatem a noxio 
hoc honorum et commoditatum, deliciaruui et opum appetitu 
revocet, illamque mitigato contemptus et incommodorum, 
paapertatis et dolorum fastidio ad praedictam indifferentiam 
et per eam ad ultimum finem suum reducat, peccatorum 



1) Matth. T, ir et 18. 

') Nam etiam actas primo primi, at Scholae loquuntor, poggnnt per 
ampliationem appellari peceata; quia sant tom poena, tum causa 
peccati : i. e. „quia ex peccato sunt, et ad peccatnm inclinant/' — Cfr. 
Concll. Trident. Sess. V. in decreto de peccato orig. n. 5. Nemo ea 
aQtem peceata proprie dicta autumet. Nam joxta S. Augustin, iib. de 
doab. animab. cap. 10. ^nonnisi voluntate peccatur*'; et iib. de vera 
ReligioD. cap. 14. „aut negandum est peccatum committi, aut faten- 
dnm est Toluntate committi.*' Hanc catholicam doctrinam tradit S. 
Thom, 1, 2. q. 74. a. 2. ad 1.: „Non peccatur nisi voluntate sicut 
primo movente, aliis autera potentiis sicut ab ea motis.*' Motus ergo 
«ensnalitatis primo primi» nimirum qui omnem rationis advertentiam 
praevertunt, aut ii, qnos inmti patimur, quantumvis versentur circa 
illicita, non sunt peceata, nequidem venialia, ex definitione Concil. 
Trid. 1. c; et oppositnm damnavit S. Plus V. propositione 51. inter 
Bajanas : „Concupiscentia sive lex membrorum et prava ejus desideria, 
quae inviti sentiunt homines, sunt vera iegis inobedientia.** Ergo huic 
contradictoria est vera. — Cfr. BiUuart. tom. II. Compendii diss. IV. 
Art n. — Hoc etiam epectat propositio 55. Baji damufLtvi^ ^,\>«Qi^Ti^'^ 
potaiâget ab iaitio talem creswe Lominem , quaUa nunc n^^cXVvsit ^^ 



^>. O. *S 



114 Dies secundo. 

malitiam, turpitudinem et damna ob ociilôs ponit, ut scilicol 
inspecto rivulonim toxico, ipsum etiam footem execrafl 
discainus. Inde patet, quaiu arcte dîd hodiernae medita* 
tiones corn hesternis cohaereant. 

Dùd autem, inspecto riyiilorum toxico ipsum etiam ! 
lapsuum fontem execrandum esse. Et hinc, quod cum* 
primis notari cupio, quotiescunque in his de peccato exer- 
citiis dolenti animo commissa piacula ayersabimur, sempar 
reflexo in eonim radicem obtutu, etiam ille perversus ea» 
cellentiae, cuticulaê et opum amor, nec non inordinata 
ilia despicatus, veœaiionum et inopiae fuga, id est, super- 
bia, sensualitas (ut vulgo dicitur), et avaritia tanguant 
lernaea malorum fere omnium causa erit detestanda. 

Geterum ut divus Ignatius praefixum sibi scopura eo 
certius assequeretur, id est, ut oifensae junctus dolori hor- 
ror Gordis intima eo efficacius pervaderet, 1. malignitatem 
vel unius etiam naevi genuinis coloribus adumbrare satagit. 
Hanc vero ut bene depingat, considerandam nobis pro* 
ponit castigationem Angelis primisque Parentibus ob unicum 
erratum inflictam, ut nempe ex atrocitate poenae, gravita- 
tem culpae metiremur. Et certe priorum ruina ac poste- 
riorum proscriptio iis rerum adjunctis vestiuutur, quae rite 
perpensa ferreas etiam mentes terrore ac tremore com- 
pleant necesse est; ita ut aptius huic suo fini obtinendo 
médium S. Auctor seligere haud potuerit. 

2. Gum autem aliéna nos minus moveant quam nostra, 
sequenti commentatione perpendendam subjungit propriarum 
noxarum multitudinem , foeditatem ac perversitatem , quae 
propius inspecta non possunt non summo dolore nos afficere 
ac poenitentia scelerumque odio inflammare. 

3. Quia vero subinde aliquos reperire est, quos sup- 
pliciorum metus a peccando potentius absterreat ; pro ultima 
ejusdem hujus diei ^) meditatione, et quidem ante eas, quae 

Nsutt banc de inferno coiitemp\at\oiiem UVo \p«o adhuc die, quo 
daas priores, nempe de poena Angetertim tt pto^nxii ^<&tf»X.\% \TnkV\\:Q&.- 



De dolcre et herrare peccati. 115 

s morte aiit judicio agfant'), contemplandos exbibet in- 
roram crnciatus^ non obstante, quod banc materiam in 
rimo jam bnjus diei exercitio, poneto tertio attigerit^). 

£x quo insigiiis S. P. Ignatîi bac iu arte peritia et 
radentia eiucet; cnm ea incitamenta, quae acquirendo illi, 
œm praesenti bac luce intendit, fini aptius serviunt, junctim 
t uiûoe, gradatim tamen expendenda proponat, nibil 
mm MB. adeo ad profectnm eonducit, quam si integro die 
lui sohvaoL veritati exputandae unique tantumniodo priuiario 
ructui inde eoUigendo nos totos impendamus^). 

m. Porro fructus per dictas exercitationes a nobis 
lodie colligendus ex mente S. Patris est dolor intenms 
le peccatis atque abundans fleius^). Hic enim, nempe 
n prima bebdomade, ut alibi ait, quaerimus dolorem ac 
Inrrtniiw de peccatis^); et quîdem non qualemcunque, sed 
antnm dolorem, vi cujus intemam crtminum nostrorum 
ietestationem sentiamus: item vi cujus perspecta ac dam- 



MU, pro ejusdem àÎM exercitio quinto sen ultimo ante coenam S. Igna- 
ius asamnendam praescribit in lib. Exercit. ad finem exercit V. 

^) Nam loco paulo ante citato mox ad finem exercitii V. ait, bis 
neditationîbas, scilicet de peccatis et inferno adjici posse alian, ot de 
Aorte, de judicio. Ubi notandum, eandem dicere, bas posteriores illi» 
^oribns adjici, id est, subjungi posse; non Yero interseri ant im- 
misceri. Nempe ex ejns mente non tam ordo novissimorum servandus 
est, qoam speetandns ille, qoi soins bodie intenditnr fructns, scilicet 
ioUnr et horror peceatorom, qni procul dubio inferomm considerationc 
plQrimom promovetar et angetur. 

*) Quam materiam tum ob argument! similitndinem , tum ne prima 
eiercitatio prolixior excnrreret, tnm deniqne ne mane ibidem dicta sub 
Yesperum denno repetenda forent, baie ultimae conjungendam censni. 

') Hinc a mente S. Anctoris recedere videntur illi, qui primo die, 
post coDsîderatam ante meridiem bominis finem, a prandio meditatjo- 
Qemde peccato Angelornm: altero dein die pariter a prandio de morte 
Vel judicio (ante eam de inferno) peragendam praescribant. Yideri 
potest P. Diertins in sua explanat. Exercit. in notando post con- 
templ. ni. bebd. 2., ubi docet, toto die eidem materiae inbaerendum 
tue, ne multiplex veritatum aeternarum varietas fructum retardet. 

^) Lib. Exercit. bebd. 1. exercit. 2. praelud. 2. 

^) Lib. Exereit. Adnotat. 4. ex viginti. 



116 Dies secunda. 

nata mundi et appetitionum nostranim ptavUate, ab îSki 
rébus mundanU ac vanis, quae vitiorum nostronim scati- 1 
rigo sunt, nos recipiamus^). i 

Scopus proia hodiernae diei est dolor de praeteritâ ' 
offensis et quidem vehemens: item horror a Aituris et:: 
qiiidem efficax , qui ipsum simul eanim fontem aversetor, i 
inordinatum scilicet opum, cuticulae et eminentiae amorem. » 
Hune ergo dolorein et horrorem ut abundantem hodie| 
acquiramus, omni virium contentione allaborandom eriLi 
Nam sicut indifferens animi aequilibrium ad amplectendt :j 
omnia média, per quae Deus ultimum finem nostrum noii 
eonsequi voluerit, fuit materia hesternae diei, et sieatii 
intima cognitio sui ipsius, praesertim motionis animo ioh:^ 
miuantis cum demissione et odio sui, est finis crastiBii^ 
lucis; ita purgatio animae per seriam errorum exeeratio»i; 
nem née non eorundem radicuni est meta praesentîs diei^ ^ 
Jam autem anima nullo adjumento efficacius purgatur qaw ^ 
per poenitentiae lavacrum, quae, ut indicat Directorium')i ^ 
in contritione et confessione, tauquam geminis a poeni* 
tente ponendis actibus consislit*). 

§. 11. 

I. Ad contritionem quod spectat, ea ex sacra Synod» ; 
Tridentina est dolor ac detestatio de commisso peccûto * 
cum proposito non peccandi de cetero; seu est odio-: 
mixtus dolor de praeteritis^ horror a fiituris, Hanc ergo . 
ut aptis S. P. Ignatius industriis promoveat, non solom« 



Ibid. bebd. 1. exercit. 3. colloquio 1. item Directoriam c. 99. :- 
n. 2, ubi haec: Condpiatur de peccatis quam maxinius dolor et con-.^ 
tritiOf ut animus abstrahatur ab amore omnis rei terrenae, 

*) Direc. c. 11. n. 2. 

'3 Ibid. c. 11. n. S, ubi sic: In prima hac liehdomade proponuJH' \ 
tur média, quae ad animam pitrgandam per contritionem et confes- , 
sionem pertinent^ et ad veram poenitentiam in nobis gignendam juvan * 
possunt. 3 

*) In lib. Exercit. in additionibus ad exercitia ad finem hebdoin< 1. , 



De dolare et hmrare peccati. 117 

oiiîs omni risu, verbisqHe risum provocantibus 'mter^âX] 
sd ipsas etiam cogitàtiones pias de laetiori argomento 
Mmrrentes expelli'jabet, sanctamque aniini tristitiam, in- 
letis etiam cubiculo tenebris, et aucto corporis crociatu 
veri cuph. Prius vetat, quoniam talis quaelibet cogi- 
tiio impedit fletum et dolorem de peccatis, qui tune 
uaerendus est Posterius fieri optât, ut impetremus 
ttimam cordis contritionem de peccatis et abundantiam 
icrimarum, 

Lno corn adverterit, illum terrorem, quein tum specta- 
im in Angelis et Adamo supplicium, tum considerata pro- 
riônim criminum gravitas ac promerita inferorum tormenta 
eis mentibus incutiunt, impedire teneriores doloris motus; 
1, inquam, cum adverterit, propterea ad calcem dictarum 
leditationum proyide subjunxit ejus generis iocitamenfum, 
Qod movendo fletui summe idoneum est. Sic ad finem 
rimae proponit Ghristum in cruce ob peccatum morien- 
em. In secundae vero et tertiae coUoquio exhibet infini* 
am Dei Misericordiam nobis tamdiu ac toties parcentem: 
icet alii interea *innumeri fors minus nocentes in orcum 
ont deturbati. Quae certe, una cimi immensa Numinis 
imabilitate, eam moveudi vim habent, ut necesse sit, la- 
rânarum flumina largo impetu prorumpere, si illis, loco 
nrgae Moysis , proprii cordis petram repetito conatu 
lercDSserimus. 

n. Aliae praeterea rationes hune contritionis ardorem 
persuadentes sunt hae: nam 1. quo intensior is fuerit, eo 
jberior erit gratia: 2. eo amplius delebitur de reatu poena- 
rum, quae nobis vel in hac vel in altéra vita pro mensura 
eulparmn exsolvendae restant: 3. eo firmior etiam erit in 
bono constantia ac proposita vitae correctio; ideo enim 
lam fréquenter relabimur, quia nimis raro vehementer dole- 
mus: 4. eo solidior erit securissima animi pax, orta ex 
lulcissima spe et ex intensiori, nescio quo suavi tranquillae 
mentis vadimonio, quo securi reddimur, nos amicum nobis 



118 Dies sectinda. 

Numeu habere. Cum e contrario remisse dolentis ivimk 
sit veniae spes, amieitia cum Deo frigida, relapsus facilii,i! 
satisfactîo tennis et modicum gratiae iocrementum. « 

Ad obtineudam autem utilissimam banc eontritiouis ioteifi. 
sionem adhibenda ernnt sequeutia média. Primum tâ^ 
àratio, qua ejusmodi favor ab eo, cujus miserieordiae BOfty.] 
est numerus et bonitatis infiniuis est thésaurus, coostantcr y\ 
et ferventer efflagitetur. Hanc iu rem pinrimum confeRt,h 
facere, aut faciendum curare Sacrum, ut aiunt, Yotivmji 
pro obtinenda remissione peccatorum , inserta collecta de >] 
petitione lacrimarum. 

Alternm est corporis cusUgatio, utpote cui mira y\Ê\ 
inest, Caelum nostra in vota inflectendi, cordisque duriticft i 
emoliiendi. Tertium in eo consistit, ut uniyersam nobù t 
vitam, omniaque per ejus decursum pei^ietrata piacola quaâ .\ 
in cumulo repraeseutemus, cum Rege Ëzechia recogitani» % 
omnes annos in amarUudine animae^). Nostra eniv ^ 
accumulata quasi in monteni errata ciendo fletui efficax - 
remedium sunt. Praecipue vero subjuncta hodiernis medi- 
tationibus a S. Pâtre doloris incitamenta, nempe Jésus * 
crucifixus et infinita divinae Miserieordiae bonitas maguo 
hune in finem subsidio erunt. 

III. Gerte sanctus ille Seraphinorum aemuiator Francis- 
eus Ghristum in cruce pro peccato morientem contcD" 
plando, in tantes ejulatus erupit, ut fortuito praeteriens 
nobiiis Eques eum a latronibus jugulari autumarit. Gumque 
nihilominus insons poenitens parum adhuc sibi dolere yide- 
retiu*, vicinas rupes et antra in luctus societatem vocavit. 
Et en! divino nutu siccissiuiae alias petrae tanta humoris 
copia perfundebautur, ut defluentes ex illis et sensim con* 
fluentes ubertim guttae plurimos tandem in rivulos excre- 
verint. Franciscus vero exhaustus viribus. in cellulam 
aliorum manibus referri debuerit. 

Ita. 38, 15. 



De dolore et harrore peccati. 119 

O Saxea mortalium. cordai ad haec jam quis yobis 
aouus? Ergone possibile sit, ut Servatoris e cruee pen- 
silis aspectus non eiindem in reiigiosa mente, quem in bis 
li^dibus, dTectum creet? Ergone fieri possit, ut eadem 
oôilonun siccitate Ghristianus, qua Turca, hanc amoris 
ainiul et moeroris scenam intueatur? O angeli pacis amare 
/ienles/^) per Matrem dolorosam vos rogo, ah! sérias tan- 
dem easque uberes mibi poenitentiae iacrimas exorate. 

Quidam in Hispania peccator, cum elementem iilam 
offensi Numiuis erga sontes beiiignitatem a S. Yincentio 
Ferrerio pro concione extolli audivisset, tanto suorum 
seelenun angore correptus fuit, ut exanimis in terram cor- 
raerit; et nos haec eadem méditantes, et quidem in sacra 
bac solitudme méditantes, pumice sicciores sine altiori 
ttolu perstamus; nos, inquam, quos conscientia fors aeque 
gravium, si non plurium naevonim arguit reos. Enimvero 
vd haec vera esse non credimus, vel noxae malignitatem 
non ponderamus. 

S. Cathariua Senensis modicam, quae casu obrepserat, 
oculorum levitatem tam copioso lacrimarum imbre defle- 
verat, ut multo tempore nulium solamen admiserit. Beatus 
Alphonsus Rodriguez unicum veniale piaculum pluribus 
annis quotidiano eoque largissimo fletu deploravit; et nos 
fors iethalia eaque plurima vix lacrimula expiamus. Quis 
durum adeo mentis silicem non execretur? Née dicas, ut 
quis sic doleat, oportere eum esse sanctum; potius vice 
versa sic ^oportet dolere, ut quis fiât sanctus. Quid? quod 
ipsi etiam praevaricatores olim pudori ac probro nobis erunt. 

Nam surgent in judicio magni illi Poenitentes ac The- 
baidis incolae, et nostram nobis duritiem exprobrabunt. 
Surget ille miles, qui ad pedem columnae, cui insistebat 
S. Simeon Stilites, prae contritionis vehementia exanguis 
concidit. Surget ille Nobilis, qui, cum S. Ulricum ex 

») Isa. 33, r. 



120 Bies seconda. 

Ordine Praedicatorum in peccati malitiam detonantein audi- -,& 

ret, prae illius horrore subito exspiravit. Sùrgent inna- * 

ineri rustica de piebe viri, qui intellecta iu Missionibos i 

culpae lethalis gravitate in uberem ploratum, quin non raro ir 

ejulatum passim eruperunt. Surgent, inquam, hi, et cohh ^ 

demnabunt nos; nos, qui, Religiosi licet simus, id est, > 

statum poenitentiae professi, nullo tamen planctu yel in v 

ipsis etiam exercitiis morienti in cruce Servatori, et qui- i^ 

dem ob crimina nostra morienti parentamus: qui neque . 

lacrimuia tam protervum misericordiae abusum illatasque \ 

infinitae bonitati tam énormes injurias deploramus. ■ 7 

Deus ! qui tuam potentiam parcendo maxime et mise- \ 

rando manifestas, dissimulans peccata hominum propter ^ 

poenitentiam ^) ; gratiam Spiritus sancti cordibus nostrii 1 

clementer infunde, quae nos gemitibus lacrimarum ef/i- i_ 

ciat maculas nostrorum diluere peecatorum, Produc d$ ^ 

oculis nostris lacrimarum flumina, quibus débita flamr ^ 
marum incendia valeamus extinguere^^, 

%. m. l 

I. Hune de erroribus praeteritis dolorem, intensus si i. 
fuerit, suapte natura ac individuo nexu comitabitur horror 
a futuris. Répugnât enim, ut quis serio doleat de malo 

olim admisso, quin simul abhorreat a posthac committendo. ^ 

Hune ergo horrorem ut amplius intendas, simulque ejiis î 

firmitatis periculum facias, finge ex una parte, oculis te « 

coram usurpare illam feralem tragoediam, quam Antiochus (^ 

ille impius in ultimo illius Machabaeae Matris filio orbi ^^ 

spectandam dédit. Sublimi Rex insidens solio meram vultu ^ 

saevitiem spirat. Promuntur truculenta tyranuidis instru- > 

menta: succendentur sartagines, ollaeque aeneae : expediun- . 

tur acinaces îmmanesque cultri : quaquaversum dispersa ^ 



Sap. 11, 24. 

~) Ecclesia in Orationibus de petitione lacrimarum. 



De dolcre et hen^are peccaiL 121 

leent absdssa fratnim capita, mutilatae manus, tnmcati 
«^ et viduata oute cadavera. Hanc, inquam, acenam 
im coloribus menti praesentem depioge. 

Ex parte altéra finge item , proximum te adstare iili 
tabylonicae fornaci, quam Nabuchodonosor Rex repletus 
wrore praecipit ntccendi sepiuplum, quam tuccendi con- 
meverat^y Yah! spectaculum immanel licet fomax jam 
mmensum ardeat, tamen non cessant ministri régis eam 
oagifl et magis succendere naphtha et stuppa et pice et 
nalleoUs, ita ut effundatur flamma super fomacem cubi- 
is quadraginta novem^^, Hos igitur tam horrendos igniom 
rortices, haec tam terrifica iumi yolumina imagioare tibi, 
ion solum intueri te, sed etiam coram sentire. 

Jam Tero animum intende. Enl ibi Machabaeo om- 
liom minimo adeoque tenerrimo vel caro suilla est gustanda, 
int crndelissima mors subeunda. Hic Anaoiae com sociis 
rel statua est adoranda, aut aemula stygis incendia e 
restigio perferenda. Finge modo, etiam tibi pari fato ant 
peccandnm lethaliter esse, aut in hoc ipso aut simili clibano 
u*dendam, vel iisdem pariter aut aequalibus tormentis te 
exeruciandum esse. Age jam, quid eligis?.... quidfacere 
Btatuis? 

Ibi panrulus ille Héros generosa voce exclamât: Non 
obedio praecepto régis, sed praecepto legis^\ Hic verç 
Ananias cnm sociis audacter respondet: Notum sit tibi 
rex, quia Deos tuos non colimus, et statuam auream 
nom adoramus^y Ain modo^ num simile tibi aes circa 
peetus riget? num idem vigor tuos animât artus? Nonne 
probrum foret, majorem peccati horrorem animo nutrivisse 
illnm juvenem tenellum, hos aulae deliciis natos Optimates^ 
quam christianum te aut religiosiun vel omnino sacerdotem 
snb praecordiis alere? 



Dan. 3, 19. — >) Ibid. 3, 46 et 47. — ») 2.Machab. T, 30.— 
') Dan. 3, 18. 
Belleca medalla. U.*edit Q 



133 Dies secHnda. 

lu si res se haberet, o qnanio tibi oiim padori 
plum Eleazari erit, qui ut horrendis cnicialibqs se 
ret, vitainque redimeret, esum vetitae oarnis ne simuhrc 
quidem siutinuit, sed heroa mente palam exclarnavit, praê' 
mitti se velle in infemum^). 

II. superil ad tria haec spectacula quid reponot 
jam illi, qui nullo cogente tyranno, nemine mortem intoB- ^ 
tante, ob leye luerum, vilem gustum, foedam Toluptataa ^ 
supremam Majestatem terrente Justitia, dehortante eoft*| 
seientia et inspectante Numinis immensitate, rebelli protêt { 
vitate offendere, laedere ac irritare non yerentor: cna ' 
tamen ex Sanctorum effatis constet, multo intolerabUwrm 
esse Dei offensant quamlibet exiguissimam ipso Ludfeii . 
inferno^)'^ et ah uno etiam minori delieto majus mabm 
adoenire, quam a toto simul tariaro^^. Ad haec, inquiSi 
quid reponent ilii, qui animam gravi noxa contaminare im - 
horrent? Quam jure timendum, ne etiam hi aliqnando rnbon 
suffusi incipiant dicere montlhus: Cadite super nos; d 
eoUibus: Operite nos*'). 

Per ejusmodi igitur hypoiyposes tanquam ad lapidai ' 
Lydium iUud, quo graviores naevos aversaris, odium péri*' 
ditare. Licet enbu id obvium cuivis suadere consuitnn 
minime sit, tamen in exercîtiis, post consideratam errato- 
rum gravitatem, ejusmodi de se periculum facere adeo akf 
re non erit. Percontare igitur , num etiam tu malis cuB ^ 
parvuio Machabaeo scneque Eleazaro in enses, in plagai^ 
necemque agi, seu malis cum S. Edmundo Cantuariensiiai ^ 
Episcopo in rogum ardentem detrudi, quam grave delietum ^ 
Mciens admittere^). Quid frontem in rugas asperas? ..^^^ 
Haec animi comparatio reipsa ad salutem necessaria estj ^ 
sine qua nulli ad polum aditus patet. ^ 

m. Dein a gravibus ad levia gradum faciendo, tuaa^ 

ï 

1) 2. Machab. 6, 23. — ^) S. Catharina Genuene. in ejoe yitt^ 
c. 27. — ^) S. Theres. in vita a se scripta c. 25. — *) Luc. 23, 80.— 
*) In ejQs vita. ;: 



De dolare et karrcre peccati. * 133 

qMoque ab hû alienatiopem Argiis examina. Sciscitare 
prom ex temetipso: quid si levi mendacio lethâlan mor- 
Imni, grayeiu infaoïiam aut ferale supplicium a nie amoliri, 
vel si bonorificum quodpiam munus acquirere, aut erumpens 
Nibito inGeodiuin extinguere possem, an non mentirer?... 
Quid conscientia reponat, sedulo ausculta. Juverit etiam 
inimo revolvere occasiones quasdam et illlcia delinquendi 
Icfviter, t. g. illa loca, personas, negotia, quae uberiorem 
eoiunetis ejusmod! noxis hucusque ansam praebuerunt; 
aeqae praevia execratione ac praemisso dissensu aut fagae 
]Nroposito contra quotidianas et familiares nobis labes obar* 
mare, eas repetito ac nominatim execrando. 

Hac industria conimendatus supra horror a futurU 
kpaibns tam mortiferis quam niinutis plurimum augebitnr, 
«Dctnsque conservabitur. Per hune vero duplicem et altius 
ridieatiim partim lethalium partim venialium horrorem via 
stemitur, animusque praevio conamine jam nunc praepara- 
tur ad primum et secundum humilitatis gradum a S. Pâtre 
ad finem secundae hebdomadis propositum. Unde itemm 
■ira meditationum inter se conuexio ac singularis ordo 
dacet. Yenun haec de conirUiane dicta sufficiant. 

§. IV. 

L Ad alterum pnrgandae animae subsidium nempe coit- 
fesstanem quod attinet, quamvis eam S. P. Ignatius primum 
posi kebdomadiB prtmae exercitia esse opportunam judi- 
eet'}, nihilominus tamen consdentiae examen générale, 
tanqoam utilissimum ad purgaUonem animae et peccatù' 
mm confesnonem remedium, mox sub ejus initîum tradit^) 
instituendum hora a praescriptis functionibus libéra, (bas 
enim salvas esse semper oportet), v. g. post corporis refecti- 
onem aut loco exercitii manualis. 



In lib. exercit. de confefwionîs genéralis am. Direct, cap. 10. 
B. 9. — ') In Ub. exercit. poët exam. particalare. 

6* 



124 Dies sectmda. 

Et licet in bac animi perscmtatione nobis cayendiui 
sit a nimia anxietaie utpote foecunda scropulorum maire; 
ex altéra tamen etiam parte cum ea accuratione peragenda 
erit, ut posthac nobis, praesertim moribundis, clypeus esse 
queat contra varios timorés noctumos^)^ et firma basis, 
cui mentis qiiies secure innitatur'). Aequa proin lance ; 
haec diligentia respondere debebit 1. diuturnitati tempariij 
per quod quis banc expiationem distulit: 2. multituâM \ 
et gravitati erratorum , quae quis commisit : 3. qualUoH j 
negotiorum, quae quis tractavit: 4. varietati munemnii , 
quae quis obivit. 

IL Num autem totius vitae tela sit retexenda, an m- , 
lum ab ultima, aut ab anni spatio ea sit repetenda, •arbitrio ^ 
confessarii determinandum relinquitur. Yideri bac de re j 
potest Directorium^). Semper tamen ejusmodi generafii , 
sui ipsius accusatio dissuadenda erit scrupulosis, uti et 
\itio carnis olim amplius addictis, aut etiamnum ejus stimuif 
gravius tentatis ; bi eniin plus nocumenti ex ejusmodi acea- , 
ratiori indagine quam commodi referrent. 

Nibilominus quaecunque demum seu generalis sive annua ,^ 
aut semestris confessio deponatur^ semper curandum erit, ' 
ut ea praecipue puncta conscientiae arbitro declarentor, 
quae adhuc nunquam rite clavibus subjecta fuerunt, quae 
nos prae aliis angunt et pungunt, aut sub mortem turba-' 
tura timentur; praesertim in peccata etiam aliéna et ae» ^ 
culta, in boni omissiones ac muneris neglectiones peeiH 3; 
liari studio indagandum erit, conandumque, ut nostra baee*^ 
errata iisdem omnino phrasibus sacro judici exponan^^ 
tur, quibus utetur daemon, quando nos de illis olim eal! 
accusaturus. ^ 

Uno verbo, haec exomologesis tali diligentia erit pcrar 
genda, ac si ea finita mox fato cessuri, ac tribunali divino "^ 
sistendi essemus; ita ut interno quodam animi testimonio'^ 



1) Cant. 3, 8. — *) Direct, cap. 16. n. 3. — ^) Cap. 10. n. 9.- 



De dolai'e et karro$*e peccatL 125 



Jtficui reddauiur, nos in bis exercitiis animae rationes rite 
aUuxisse, nilque ampiius, qiiod ad calculos revocetur, 
J^imm esse. Sine quo vadimonio, qui ex sacra bac 
adiludine egreditur, praecipuo solamlne et quodam ex io- 
agBÎoribiis fructu pmatus abit 

IIL Porro duo potissimum obstacula sunt, quae huic 
tam sancto operi tristem non raro obicem ponunt, nempe 
ImboT in scrutandis ejusmodi naevis subeimdus et erubes- 
emlûi in iis postea aperiendis supcranda. Ad laborem 
qnod pertinet, euin levioreni reddent, et plurimum mitiga- 
bont coDsiderata attente emolumenta ex ejus generis con- 
feftsione percipienda, quae sunt sequentia: 1. illius, quae 
peecatis inest, mâlitiae clarior cognitio: 2. intensior de 
iiadem dolor: 3. efBcacius ea vitandi propositum et majus 
e caelo auxiiium: 4. melior ad Eucbaristiae sumptionem 
praeparatio: 5. firmior salutis spes ac securae mentis in 
agone solatium^). Et baec sunt beatum illud Centupluni, 
que Deus in bac etiamnum vita pios ejusmodi conatus re- 
munerari solet. Quodsi nulla alia foret utilitas (Directe- 
ni Terba sunt), hoc cette satis esse deberet^ quod 
experiamur homines plerumque aut sine sufficienti exa- 
mine, aut sine debito dolore^ nullo aut valde infirmo 
melioris vitae proposito ad sacrum tribunal accéder e^). 
Solidi ergo solaminis res erit, per accuratam ejusmodi 
exomologesin bis diebus salutis praeteriti temporis defectus 
emendasse, et sic orituris alias sub mortem scrupulis om- 
nem viam praeclusisse. 

Motiva vero superbum illum in detegendis animae mor- 
kis noxiumque pudorem generoso pede calcandi, S. Augu- 
Uinus nobis sequeutia suppeditat. Primum ei subministrat 
ipsa persona peccatoris. Cur erubescis, inquit, confiteri, 
quod facere nequaguam erubuisti ? Non te pudeat coram 



Lib. exercJt aà ûnem examinln generalis. 
9 Cap. 16, 2. 



136 Dies seconda. 

uno dicere, quod te non puduU forsitan coram mulilê 
et cum multU faeere, 

Secundum petitum est a persona Confessarîi : O Homo! 
quid times confiteri? Blud, quod per çonfessionem teio, 
minus scio, quant illud, quod neicio. Cur erube$ck 
confiteri peccata tua? peccator ego $um, sicut et tu, 
Confitere homo hommij peccator peccatori, qui ea ipM 
crimina, vel etiam j^raviora patrare potest; nullum enim 
peccatum est, quod unquam fecerit homo, quod non 
possit facere atter homo, 

Tertius aries, quem prosternendo pudori noxio admovet 
Hipponenyis Praesul, est universale judiciiim; sic enim pro* 
nantiat: XJUque melius est coram uno aliquantum rubo' 
ris tolerare, quam in die judicii coram tôt milibui 
hominum gravi repuisa denotatum tabescere. Cogita 
ergo, confessarium fore unum ex illis, qui judicio ilU 
intererunt; nec erubescas nunc ei magno tuo commodo 
manifestare, quod tune aperte cognoscet cum insigni 
pudore et contemptu tuo. Haec Au^stinus'); accedit, 
quod aut ardendum est, aut poenitendum. 

Itaque pro Deo, pro caelo, pro anima, ne confunda- 
ris dicere verum; est enim confusio adducens peccatum, 
ei est confusio addticens gloriam et gratiam^^, Hanc 
enim devictam a se verecmidiam per sinceram çonfessio- 
nem in triumphum ducere, generosum omnino ac beroicum 
facinus est, plenumque gloriae teste S. Gregorio^ dicente: 
Ego non minus admiror çonfessionem humilem peccor 
torum, quam sublimia gesta virtutum; cum major inter- 
dum fortitudo requiratur ad culpam fatendam, quam 
ad eam vitandam^^, 

ly. His duobus remediis, nempe intensa contriHone ac 
sincera confessione, obtinebitur purgatio animae, qui se- 
cundus est primae bebdouiadis fructus: nam primus iucul- 

9 Lib. de viait înfir. c 5. — *) ïlftcW. 4. ^, — «^ Grec. I. 22. 
aara/. c 10^ 



De ddcre et karrare pedcati. . 137 

a heri indifferentia est. Quià vero anima sufficienter 
I purgatar^ nisi etiam vitiorum radix inde evellatur; 
ic aatem plerumque in avaritia, superbia, et sensuaUtate 
isistat, bine consulto superius monui, ut quotiescunque 
hodiernis exercitationibus peccati gravitatem detestamur, 
iper reflexo in eorum fontem obtutu, etiam opum, bo- 
rum et iilecebrarum appetentiam execremur. Id quod ut 
eacius fiât, plura hune in finem consideratio Tespertina 
Igeret incitamenta. 

Prias tamen per sequen's exercitium adhuc.magis inten- 
idus erit dolor de noxis praeteritis et horror a futuris, 
primarius hodiernae diei est scopus et simul princeps 
gandae animae adjumentum. Quapropter cum summo 
De exbormerimus malitiam culpae ob Angelis et Adamo 
aissae ; nune perpendemus malignitatem scelerum a nobis 
ratorum; quani qui rite appréhendent, dolebit,-ut doleri 
et in morte primogeniti^^ ^ et horror magnus invadet 
11^, simulque disponetur ad acquirendam sui ipsius 
nitionem, quae odii ac demissionis sui fertiiis mater est. 
Ubi tamen notandum, lapsus nostros non singillatim ac 
incte, sed solum generatim ac confuse et quidem breviter 
itaxat ac obiter in memoriam revocandos esse ; cum hic 
1 fiai examen pro confessioue, sed tantum meditatio de 
rum perversitate , quae ex triplici potissimiun capite 
nuis est: 1. ob offensae foeditatem ac multitudinem, 
ob offendentii vilitatem et ingratitudinem, 3. ob offemi 
estatem ac ciementiam, quae omuia punctorum membra 
liac ipsa de peccatis meditatione S. Ignatius expendenda 
ponlt, ut 1. peccatorum malitiam, 2. eorum foediior 
., 3. nostramqtie abjectionem ac vilitatem agnoseamus, 
i ex animo sentiamus^ vereque detestemur cum do- 
z et iatisfactione convenienti^) ^ ita ut merito dicat 

») Zach. 12, 10. 
Geo. 15, 12. 
*) Direct, c. 11. n. 2 et 3. 



128 ^ Dies secunda. 

P. Gaudier hanc exercitationem continere amnia promu 
motiva, quae excogUari possunt ad detestanda peccdta^). 

IVotandum* 

„Qni meditationibus de peccatis et inferno non bidomn, sed nnnm 
solammodo diem impendere statnnnt, ii omisse seqnentis meditationis 
pnncto primo» (qnod alio tempore y. g. illo, qui praeparationi ad eaia 
destinator, qnadrante legi poterlt), non nisi secandam et tertinm ex- 
pendent; siquidem exercitatio tota josto iongior faerit yisa/* 



MEDITATIO n. 

DE PECCATIS PROPRIIS. 

Punctum I. 

Immanis est diviuae offensae malitia et gravitas ob 
ejus foeditatem ac multitudinem. 1. Inpriinis foeditas vel 
unius gravis piaculi est tanta, ut illam Pulchritudo divina 
omni sua infinitate, perenni odio nuuquam non idque ne- 
cessario aversetur, abhorreat et execretur tanquam malum 
sibi suoque omni bono contrarium ac indelebili repugDantia 
oppositum. 2. Est tanta, ut ea uuUo Noemi diluvio, nullo 
totius orbis sub fiuem niundi incendio, nullo hostiarum 
fosoque martyrum cruore, sed divino solum sanguine pro 
merito seu condigne ablui queat ac deleri. 3. Est tanta, 
ut si per hypothesin impossibilem unica lethalis culpa 
Augustissimam Dei Matrem casu inficeret, illico ea amisso 
omni gloriae splendore in deterrimam visuque horribilem 
formam mutaretur. 4. Auctore S. Thoma*) lethaliter 
peccando omnimode avertimur a Deo ; sicut ergo omniraoda 



^) Introdoct. ad perfect. p. 183. ad secundum exercitium de 
peccatis. 

^) 2. 2. q. 162. a. 6. in corp. » nbi ait : Aversio a bono incommu- 
tabili, nempe Deo, est ratio formalis et completiva peccati. 



De péccaHs pf'optiis. 129 

aversio a summo bouo, a summa sapientia, a sumnia digni- 
tate summa malignitas, summa insipientia et abjectio est, 
ita qnoque aversio a summa pulchritudine summa deformitas 
est. Talis aversio cum crimen lethiferum sit, illud quo- 
que turpissinmm esse et quidem cum immenso excessu, 
evidens esU Imo sicut malitia ejus, ita et turpitudo ejus 
sëcondum quid infinita est*); ut proin illa nullo intellectu 
hnmano comprehendi, nulla ling^ua aut calamo sat ex- 
priini queat. 

Et tamen, o miser! foeda adeo labe bacque avernali 
fuligiae impressam animae tuae Conditoris imagiuem in- 
qiiinare, polluere et mâculare non dubitasti: idque toties, 
numerum earundem praesertim venialium (nam et ista ex 
mente Patrum maculae, sordes, pustulae et scabies sunt) ') 
super arenam maris multipHcando^). OSuperi! si unica 
rebellis cogitatio Luciferum ejusque asseclas, illa pulchri- 
tudinis portenta, déformes adeo et abominandos reddidit, 
qnalis ego divinis oculis apparebo post centena sine re- 
morsu, per risum, ex pura puta improbitate ipso etiam 
opère perpetrata flagitia? 

2. Enimvero turpiorem me daemone esse multiplex 
scelerum cumulus probat. Scrutans corda et renés 
Deus, in cujus oculis non est quicquam absconditum! ah! 
etiam ego cum Antiocho tristi gemitu reminiscor malo- 
mm, quae feci per vitae cursum*). Heu! très animae 
facultates, quae debuissjent esse vivum divinae praesentiae 
spéculum, juge Triuitatis templum, aureum Divinitatis sa- 
crarium, fuerunt Lerna malorum, sentina foeditatum, abo- 
minatio desolationis, stans in loco sancto^^. 



') „Peccatum contra Deam commUsam qaandam infinitatem habet 
ex infinitate divinae majestatis: tanto enim offensa est gravior, qoanto 
major est ille, in quem delinquitur/' S. Thom. p. 3. q. 1. a. 2. ad 2. 

*) Basil, in cap. 4. Isa. Caesar. Arelat. hom. 8. Bern. serm. de 
triplici cQstodia. 

») Psalm. 138, 18. - *) 1. Mach. 0, 12. — *) Matth. 24, 15. 

6** 



130 Dies secmtda. 

Phantasia erat receptaculum Taïussimamm imaginum, 
intellectus stabulum pepimanim cogitationnm, voluntas oflU 
eina omnis nequitiae. Quinqne corporis sensus erant, 
quinque oninis nliginis fontes, omnis malitiae instrumeiita, 
patentes vitiis portae. Omnis annorum séries non est nisi 
contexta ex erroribus et piaculis catena. Actiones qnoti^ 
dianae non sunt nisi verminans acervus yarionun defecta- 
um et noxarnm. Ah! tantillus adhue puer jam eram 
tantus peccator; adolescenti nialignitas cum membris cré- 
ait; juventus (vahl meminisse pudet!) frequens erat veneris 
nuancipatus; aetas virilis indomitarum motionum est pila; 
senectus fors erit inveteratus comiptae naturae doniinatas, 
ono verbo: mea omnis vita non est nisi peccans peoca- 
tnm. ergo quis dabit ocnlis mets fontem lacrimarum^')^ 
queis defleam erratorum muUUudvneml quis menti horro- 
rem, quo exécrer eorum foeditatem! 

O Deus meus! confundor, et erubesco levare faciem 
meam ad te, quoniam iniquitates meae mtdtiplicatae sutU 
super caput meum, et delicta mea creverunt usque ad 
coelum^). Non sum dignus intueri et aspicere aUitudir 
nem coeli prae multitudine et turpitudine iniquitatum 
mearum; quoniam peccavi super numerum arenae mnris^y^ 
quoniam factus sum in oculis tuis ut abortivum, quod pe- 
nitus devoratum est a lepra peccati^). Mundus totus in 
maligno positus est^^, 

Punctum II. 

Horrendum praeterea crescit offensae gravitas ex viB- 
tate et ingratitudine offendentis, 1. Summa est hominis 
vilitas ob ejus nihilum in essendo, ob impotentiam in opé- 
rande , ob ejus putredinem et corruptionem in desinendo, 
ob miserias corporis et roalitiam aniniae, ob ignorantiain 



') Jerem. 9, 1. — ») 1. Esdrae 9, 6. — ') In orat. Manjum. — 
^) Num. 12, 12. — û) 1. Joh. 5, 19. 



De peccaHs propriis. 131 

■telleGtiis et peryersitatan voluntatis. Nihil est peccator 
leqiiiparatns cimctis^ simu] bomiaibus, nihil sunt omnes simol 
komines coUati uni angelo, nihil omnes simul angeli corn- 
positi Deo; quid ergo tu jam eris comparatus diyinae 
Majestati? 

Et tamen, contremiscant columnae caelil et tamen hic 
pugillus cineris, sordinm hoc coagulum, hic saccus sterco- 
rom, qui ipso Into, pulyere et nihilo quid minus et foedius 
est, hic tetendit adversus Deum manum suam, et contra 
Omnipotentem roboratus est. Hic cucurrit adversus eum 
erecto coUo, et pingui cervice armatus est^'), dicendo 
cnm Pharaone: Quit esê Dominus, ut audiam vocem 
tju9^ netcio Dominum^}. Hic tam vilis, sordens et tnr- 
pis vermiculus ausus est projicere Deum post corpus 
stttfm^); (o sidéral refugo cursu occulite radios!) Deum... 
et qoidem post corpus,... hujus infrunitam libidinem illius 
sanctissimae voluntati praeponendo. Angeli! quid hic 
magis admiramini? uum proteryiam hominis suo Creatori 
tam petulanter insultantis? an vero patientiam Numinis 
taie monstrum tam bénigne tolerantis? 

2. Huic yilitati socia ingratitudo immane pondus addit 
Deus tibi, o peccator! contulit bénéficia numéro plurima, 
utilitate maxima, pretio infinita, quae ob majestatem donan- 
tis, ob magnitudinem doni, ob vilitatem donatarii, inaesti- 
mabilia sunt. Et. haec bénéficia Deus tibi contulit modo 
singulari, nempe amore aetemo, non citius semet quam te 
amando, eoque infinita, videlicet eo ipso, quo seipsum 
diligit, mereque grabiito, sine ulla indigentia propriove 
coounodo. 

Et haec tanta bénéficia tanto cum amore contulit Deus . • . 
(o magnum nomen! ille sibi soli sufficiens, se solo immen- 
sum beatus ac neminis indigens Deus;... et quidem Ubi, 
rebeUi mancipio, tibi contulit, qui non es nisi gutta roris 



') Job. 15, 25 et 26. — »; Exod. 6, a. — *) ^%ft\i- ^, ^^- 



132 Dies secunda. 

anielucanV): foKum, quod vento rapitur*): vapor ad 
modicum parens^")^ et ex meris vitiis ac miseriis con- 
cretum nihil; tibi, inquam, sine ullo tuo merito, etiam prae- 
visis tôt tuis delictis, et quidem prae tôt aliis te melioribus, 
eique ferventius servituris. 

Et tamen^ obstupescite caeU super hoc, et portae 
efus desolamini vehementer*)\ ^ti tamen ausus es, o in- 
grate! hune ipsum Dominum summumque Benefactorem 
tunm bruta ingratitudine lacessere, confringere jugum ejut, 
rumpere vincula efus et dicere: Non serviam^'), ipsis 
ejus donis (prohi petulantiam immanem!) coUatisque mu- 
neribns abutendo ad peccandum; corporis sensos, animi 
talenta, natorae dotes, praesertim valetudinem ad eum im- 
pndentius irritandum adhibendo. Heul prae facti horrore 
attoniti slupent artus, ac elinguis haeret vox. 

Domine! ingratior sum omnibus bestiis, a qnibus 
saltem non oifenderis; ingratior omnibus Turcis et Indis, 
quibus tôt, quot mihi bénéficia non contulisti: ingratior 
ipsis daemonibus, pro quibus Filium tuum in lytrum non 
dedisti. Fateor, ingratitudo haec mea, juncta vilitaU 
meae, immensum auget peccati gr'avitatem. Sed serio do- 
lentis miserere!... parce meliora spondeuti. 

Punctum m. 

Summa denique offensae gravitas est ob offensi maje- 
statem et clementiam. 1. Âd ejus majestatem quod attinet, 
ei comprehendendae nec intellectus Gherubinorum par est; 
banc solum velata alis facie eamdeui prostrati adorant. 
Nec mirum; est enim Rex poiens et metuendus nimis^): 
sedens in solio Dominus, oui omnis exercitus coeli a 
dextris et a sinistris iissistit^): suh quo curvantur, qui 
portant orftcwi®); qui appendit tribus digitis molem 

Sap. 11, 23. — 2) Job. 13, 25. — 3) Jacob. 4, 13. — 
4) Jcrem. 2, 12.— &) Jcrem. 2, 20.— ^)^cç\\. 1, 8. - 7)2. Parai. 
18, 18. — 8) Job, 9^ 13^ 



De peccaUê prùpriis. 133 

terras, et in cujus manu anima omnis viventii est^). Et 
banc tremendaiii adeo Majestatem ausui es irrHare tUis 
pulvisculus^ levi flatu dispergendus^). 

factum imiuaoel pérpende, quaeso, quem puter lum- 
bricQfl lacessiveris? En! fortis robore est^): poterat quo 
peecttsti momento te perdere in gehennam*^. Sapiens 
corde est^)^ omnituenti oculo illud te facinus patraDtem 
eoram praesens conspexit. Sanctus est^^ imo magni ficus 
in sanctitate''): mundi sunt oculi efus, et respicere ad 
iniquitatem non possunt^). Nausea, quam de illo sceiere 
tno concepit, major est omni gaudio, quod ex omniiiui 
Beatomm heroicis actibus haurit. Et tamen purissimos 
ditutns pone adstantis, omnipotentis saactissimique Judicis 
stygia noxarum inephiti contaminare es ausiis, haecque 
credens es ausus. 

3. Et quidem illo ipso tempore es ausus ^ quo infioita 
gos Clementia cobibuit fulmina, ne yindici tonitru te feri- 
rent: continuit bestias, ne ultrici te rictu déglutirent: eon- 
strinxit daemones, ne in frusta discerptum tartaro te 
manciparent. Jam stabat armata omnis creatura ad ultio* 
Mem^) de te sumendam, et inhibuit: vox criminum tuorum 
damans de terra vindictam de eaelo jugi rugitu poscebat, 
et pepercit, dissimulons peccata tua propter poeniten- 
fîam '*'}. Insuper custodivit te quasi pupillam oculi sui, 
atque portavit in humer is suis^^)^ et in sinu suo, sicut 
portare solet nutrix infantulum suum^^). Quin imo etiam 
te dilexit, non quidem amore amicitiae, quo solum justos 
complectitur, sed tamen beneficentiae, qua solem suum 
oriri facit super bonos et malos ") , semper memor tui^*^ , 
Ht benefaceret tibi^^). Edic jam, an non borrenda ma- 



i) Isa. 40, 12. — *) Bern. serm. 16. in Cant. — 3) Job. 9, 4. — 
*) Matth. 10, 28. — ^) Job. 9, 4. — Jos^e 24, 19. — 7) Exod. 
15, 11. — «) Habac. 1, 13. — «) Sap. 5, 18. — ") Sap. 11, 24. — 
^^) Dent. 32, 10 et 11. — ") Num. 11, 12. — i») Mattb. 5, 45. — 
») Pâalm. 113, 12. — »*) Zach. 8, 15. 



134 Dies secundo. 

litia offensae sit ob banc ipsam offènti Numinis MafesiaUm ^ 
et Clementiam? 

Affeeiufl* 

1. Actus doloris. Domine I ego te oSendi! ^... ^ 
te... foedissimum nibil pulcberrimani Esse, vilis Termi- , 
colus supremum Monarebam, servus Dominum, ereatora '^ 
Creatorem, bomoDeum; et quidem talem tantumque Deu |, 
. • • post tôt bénéficia . . . per tam immanem contemptam \. 
brutamque ingratitudinem ; ... idque propter nihil, ob levé 
iucrum, turpem gustum spurcamque yoluptatem, cujus vd ;, 
meminisse pudet: ... ex mera petulantia et malitia: noUo 
tyranno cogente, neniine minis iuipellente, ... et quidem 
te, o Sanctissimum NumenI te praesentem, te yidentem, 
et hiuc orcuui minantem, inde caelum promittentem, . . . eo . 
ipso tempore, quo paterna tua mibi continuo benefaciendi 
propensio summas in me gratias contulit, quo tanquam 
filium infinito cum amore sinui tuo insertum me fovisti;... 
idque toties, ... accumulatis in montes peccatis, ... post 
coneessam toties veniam . . • Ah; pudet me meil poenitet... 
doleo ... utinam prae doloris vebementia pectus miin 
médium diffinderetur! 

2. Actus propoxiti. Sed nuUum, Domine! nullooi 
amplius peccatum. In conspectu totius Curiae caelesUs 
coram divina tua Majestate firmissime statuo, ac tota vir- 
tute liberi mei arbitrii plenissimo deliberatissimoque con- 
sensu propono, et palam declaro, me millies malle omnium ;' 
bonorum et honoruui jacturam facere, ac inter acerbissimos 
cruciatus atque tormenta mon, quam te deinceps etiam ^ 
veniali peccato praesertim hoc N. aut illo N. offendere. - 
Adhaereat lingua mea faucibus meis, excaecentur oculi, 
exarescant mauus, obsurdescant aures, totum denique cor- 
pus contabescat potius, quam me permittas illis rursus in 
tui offensam abuti. 

3. Actus humilitatis. Heul confusio faciei meae 



De peccatU prùpriis. 135 

coaperit me^). Mea omiiis anima non est nisi tmlnus et 
Utor et plaga tumensi a planta pedis usque ad verticem 
non est In ea sanitas^^ Vere abaminabilU et inutilU 
Èwn homo, quaniam bibi quasi aquam iniquitatem^') \ 
quawiam iniquUates meae supergressae $unt caput meum*^^ 
et multiplicatae sunt super capiUot capitis mei^). 
Maledicta superbia I a qua initium sumpsit omnis perdiUo 
mea*), toto animi conatu abominor, horreo et execror te 
tanqoam stygium tôt malornm foutem. Nibil amplins cogi- 
tabo, ag^am aut loqnar, qnod mentis elationem sapiat. Vos 
eontemptns, injuriae et opprobria facto agmine in me 
quasi in metam irroite, in me convertite tela, illatum- Deo 
despectum ultnra. 

4. Actus odii sui ipsius. detestandnm cnticulae 
amorem! tu arma mihi, queis Numen lacesserem, snppe- 
Atasti, tu causa tôt scelerum extitisti; at nunc vindictam 
de te ipsus ego, nunc ultor, sumam. Lata est sententia: 
Destruatur corpus peccati^y Age proin o animal gène- 
rosos in ausus, pias in iras etiam tu cum Bemardo exar- 
desce, et cum eodem sancte tibi ipsi succensens exclama: 
Exurgat DeuSj pereat caro, conter atur inimîcus homo, 
contemptor Dei, amator sui: reus est mortis: crucifiga- 
fer. Postbac nec cuticulae amor, nec opum et eminentiae 
ciçiditas a proposito heri mentis aequilibrio tuoque servitio, 
tanquam meo fine ultimo me abstrabet abducetque. 

* Legatar Thom. a Kemp. de imitât. Christi. Lib. L Cap. 22 et 
Cip. 6. 



J)PMUin. 43, 16. — »)l8a. 1,6.— ») Job. 15, 16. — *) Psalm; 
37, 5. — *) P»alm. 39, 13. — ^j xob. 4, 14. - Rom. g^ g. 



136 Dies secundo. 

CONSIDERATIO 

DE TMPLICI PECCATORUM RADICR 

Non suificit, intenso dolore ac horrore peccatum ex- 
horniisse^ haec execratio ad ipsam quoque eonim radicem 
est extendenda; secus anima non rite purgabitur, vitiomm 
fons non obstruetur, aureum, quod intenditur, aequilibrinn 
non obtinebitur, nec ad ultiinum finem recto tramite ton 
detur. Et bine superius in lectione spirituali §. 1. n. 3. 
cogitate dixi, dolorem et horrorem de admissis criminibns 
hodie vehementius concipiendum eliciendumque, talem esse 
oportere, qui ipsam simul noxarum scaturiginem detestetur; 
hujus enim execratio alter est colligendus hoc die fructns. 

Infelix autem boc germen potissimum triplex est juxtt 
illud Apostoli: Omne quod est in mundo, cancupiscentia 
camis est, et cancupiscentia oculorum et superbia vitae^)^ 



1. Joan. 2, 16. Hic obiter adraoneo ex La Croix lib. V. Theot 
moral, dob. II. cap. 16. Nr. 67 et seqq. Concnpiscentiam plores signi- 
ficationes habere. Significat enim animae facultatem appetendi Ur 
toralem, tam ejas facnltatig actum ; ita v. g. Sap. 6, 12. actaaiem booi 
appetitum: deia potentiam bonorum sengibiliam appetitivam, de qn 
S;Thom. 1. 2. q. 30. a. 1. c; et quatenus ea ferimur contra rectaa 
ratlonem» ea solammodo est mala» 8ed nondum vere et proprie dictoa 
Ikeccatam, Digi volontatis assensionem adjunctam babet. De bac coa- 
copiscentia nea potiog concapÎAcentiae rebellione solnm hîc est senM, 
qaam in hoc natnrae lapsae statu cum cl. P. J. Perrone S. J. PfM- 
lect. Vol. III. Part. III. Cap. IV. §. 465. et 4T3. poenam et ejfedum 
peccati originalis vocamus. Sic autem sompta significat, at Schobw 
loqanntnr, potentiam seu actam primam» diciturqae fomes peccatL Cfr. 
Concii» Trident. Sess. V. in décret, de pcccat. orig. n. 5. et est in- 
clinatio radicalis ad bonnm delectabile contra rationem. Peccatum ea 
ab Apostolo aliquando v. g. Rom. 6. T. et 8. dlcitar non vere et 
proprie, sed quia ex peccato est, et in peccatum inclinât; repugnan- 
tibus di?ina cum gratia et non consentientibus est meriti occasio: sub 
te erit appetitus ejus, et ta dominaberis iUius. Gènes. 4, 7, Invitare 
enim concupiscentia nos potest ad peccatum, ast cogère non potest 
In actn secundo autem, ut Scholae loquuntur, adjunctam babens to- 
luntatis assensionem, in vitiis semper est numeranda. Cfr. Catechism. 
Jk|L Cap. X. q. V — X. Part. III. 



De triplici peceatonan radice. 137 

Nempe 1. excellendi cupiditas seu superbia: 2. blandimen- 
torum aviditas seu sensualitas inordiuata. 3. Divitiarum 
copiditas seu avaritia. lade enim omnia plerumque errata 
tum lethalia tum venialia, quibus conscientiam foedamus, 
foecundo semine protubérant. Testante enim sacro Codice, 
a superbia initium sumpsit omnis perditio^)\ et suffra- 
gante S. Thoma, ab ea incipit ratio omnis malt ''). Idem 
de voluptatum appetentia dicendum esse, de qua Apostolus: 
Vnusquisque vero tentatur a concupiscentia sua abstractus 
ei illectus^'), tum S. Ambrosius, tum ipsa rei natura , 
sodaque experientia docet. Cum enim ea, ut déclarât 
S. Aquinas, sit appetitus rei delectabilis secundum sensum, 
id est, talis delectationis , quam anima mediante organo 
corporeo percipit y. g. per visum, gustum, tactum etc. 
sequîtur, eam omnium, quae a sensibus committuntur, er- 
rorum ^urcam originem esse^). Avaritia quam Apostolus 
idolorum et simulacrorum servitutem nominat^), et quae 
est radix omnium malorum^)^ interprète Doctore Ange- 
%eo^ , inordinate bonis terrestribus inhiat, praesertim opibus, 
irritamentis malorum^)^ et crescit amor t^ummi, quan- 
tum ipsa pecunia crescit ^^ — 9?errestria haec bona tum 
ambitioui inserviuut, tum commodant carni; et pecuniae 
obediunt omnia^^). Porro contra triplicem hune morbum 
eonsideratio effectuum, quos parit peccatum, Multiplex sup- 
peditat pharmacum. 

I. Primum cujusque mali antidotum est serio expensa 
ae intime inspecta foeditas animae ejusmodi naevis infectae. 
Hujiis enim accurata inspectio non potest non animum sui 
odio ac contemptu complere. Quanta autem illa quamque 
oiormis sit, in meditationis secundae puncto primo rudi 



1) Tob. 4, 14. — *) 1. 2. q. 84. a. 2. c. — ») Jacob. 1, 14. — 
*) 1. 2. q. 30. a. 1. c. Cfr. Apost. Gai. 5, 17; et ibid. 19^21 opéra 
Carois enamerat. — *•) Colosg. 3, 5. Epbes. 5, 5. — ^) 1. Tim. 
6, 10. — 7) 1. 2. q. 84. a. 1. — «) Ovid. Metam. lib. I, 140. — 
») Juvcnal. Sat. 14. — *») Ecd. 10, 19. 



138 Dies secunda. 

calamo obiter perstrinxi. At frustra banc operam sumpsi; 
genuinus enim ejusmodi eonceptus bumanas vires excedit 

CoDJice in cumulum omnes omnium morborum abomi- 
nationes, latrinanun foetores, carcerum sordes, cadaverum 
putredines; collige in acervum omnes putidas totius unî- 
versi labes, ulcéra^ sanies et gangraenas; accumula, quid* 
quid virulentum, terribile et borrificum bufones, colubri et 
dracones nutriunt et éructant. His adde, quidquid pura- 
lentum, borrens et tabificum a condito orbe abortiens na^ 
tnra unquam protulit, quidquid foedum, pestiferumi et atrox 
orci spectra possident. Uno verbo: in unum aggestum 
congère, quidquid detestabile, abominandum et execrabile 
per omnem, qua late patet, muudum in reconditis terrae 
cryptis, rupium antris atque oceani abyssis reperire est; 
et en! omnia ista nec umbra sunt, imo nihil sunt coUata 
ilii horrificae turpitudini, qua anima, vel unico tali piitcolo 
vitiata, livescit, sordet, squalet. 

Unicum, iicet momentaneum ac sola cogitatione patra^ 
tum, crimen Luciferum, summae pulchritudinis angelum, in^ , 
adeo turpem e vestigio deformavit diabolum, ut solus ejus- 
dem aspectus sit unum ex- maximis damnatorum tormentis; 
ita ut merito Sanctarum quaepiam maluerit nudis pedibus 
ignitis carbonibus ad extremum usque judicii diem inambu- 
lare, quam iterato daemonem etiani furtivo tantum obtntu 
obiter contueri. 

Jam yero si tantam tamque abominandam deformationem * 
affert unicum non nisi momeuto, solo cogitatu commissnm . 
scelus, illamque affert Angelorum pulcberrimo, beul quan- 
tam conscientiae tuae, o peccator, quamque execrandam ' 
foeditatem inducent tôt tamque varia delicta, tôt cogitatio* ^ 
nés, verba et opéra tum graviter tum leviter mala, tôt 
omissiones flagitiosae, tôt errata occulta et aliéna, quibus ' 
mentem conspurcasti. Oquam foedum erit monstrum in - 
oculis Dei anima tua tôt millibus noxarum, quasi totidem pesti- < 
feris sauie et tabo liventibus maculis ac ulceribus deturpata! - 



De triplici peccatorum radice. 139 

Hic jam subsiste, et quod verbis e^i^primere neqaeo, co- 
gitatione saltem tu assequi stude . • . Proh sordium horren- 
dam abyssum! cujus profundîtas omnem non solum oculi, 
sed etiam intellectus bumani aciem fugit, utpote quae tanta 
est^ Ht si nulli in inferis diaboli degerent, si nulli ibidem 
rogî ardèrent, omnesque alii eruciatus inde exularent, so- 
las tiii aspectus (vah, cohorresce !) immanem tartarum con- 
stitœret; adeo deformis ac horribilis es. Ac proin etiam, 
qnod exinde nexu légitime sequitur, contemptibilis tu es 
valde. Et tamen superbia cordis tut extulit te^)t tu 
orcî latum honorari, laudari, aliisqiie praeferri ambis? tn 
daemonis ectypum spectrum vituperari, negligi sociisqne 
postponi horres? Enim^ero super bus es valde^^^ nisi haec 
tibi demissionem instillent persuadeantque. 

Ex bis patet, quam potens arrogantiam suique amorem 
et diritiarum eupiditatem execrandi incitamentum sit Tel 
nnicum olim admissum praesertim lethale flagitium'); 
qoamque efBcax superbiae, sensualitatis et avaritiae anti- 
dotnm sit penitius inspecta peccatricis animae foeditas. 
Sicot enim centoculo syrmate superbiens pavo, dum de- 
misso Inmine nigros eosque déformes sibi pedes conspicit, 
mox datas in altum cristas demittit; pari fato etiam arro- 
gans, dum mentis suae deformitatem contemplabitur, mox 
torgidos spiritus bumili flexu ponet. Quin insuper sancta 
indignatione suam carnem aversabitur, utpote funestam 
tantae tarpitudinis causam. 

Neque dicas, contractas a te labes sacra exomologesi 
jam esse deletas; nam inprimis de hoc ex parte tua non 
omnimode certus es, cum nescit homo, utrum amore, an 
adio dignus sit^y Scis te peccasse; num rite poeniten- 
tiam egeris, forte ignoras; imo de boc prudenter dubitandi 



1) Abdias 2 et 3. — <) Iga. 16, 6. — ^) „Ad hnmilitatem per- 
tiiet, nt homo defectog proprios coDsiderans, Beipsnm non extollat.*' 
S. Thom. 2. 2. q. 35. a. 1. ad 3. — *) Eccl. 9. 1 



140 Die$ secimda. 

fors nou una conscientiam crudat ratio. Nam sicut nemo 
pius de Dei misericordia , de Christi merito deque ta- 
cramentorum virtute et efficacia dubitare débets sic quiUr 
bet, dum seipsum suamque propriam infirmitatem et inr 
dûpositionem respicit, de sua gratia formidare et ti- 
mère potest, cum nullus scire valeat certitudine fidei, 
eut non potest subesse falsum, se gratiam Dei esse conr 
secutum ^). Apposite S. Gregorius : Sciendum vero esty 
inquit^ quod viri Sancti ita incerti sunt, ut confidant, 
atque ità confidunt, ut tamen ex securiiate non torpeant*)* 
Sed demus, cordis contriti lacrioiis omnia plene expuncta 
fuisse ; demus te de hoc conjecturalem habere certitudinem, 
tamen (quod speciatim notaudum) saltem pro illo teaiporis 
puncto, quo deliquisti, saltem ut compositus cum illo horae 
momento, quo illas graviores culpas admisisti, semper eris 
contemptibilis valde. Licet uuqc virtutibus emineres, sancti- 
tate super ceteros excelleres, charitate Dei Serapbinos su- 
perares; tamen ut conjunctus cum illo vitae spatio, quo 
legem Conditoris yiolasti, semper oppido es contemneudus ^). 
Et hoc est magnum illud motivum, quod maximos etiam 
Sanctos perpetuo sui odio et jugi demissione complevit, ac 
in nihili sui abyssum dejectos, ultricibus iris in semetipsos 



*) Concil. Trident. Sess. VI. cap. 9.; eadem ferme cap. 16. ibi- 
dem repetantar. — ^) Lib. IX. moral, cap. 18. — ^) „Âbsque falsl- 
tate, inqait S. Thomas. 2. 2. q. 161. a. 6. ad 1., potest aliquis se cre- 
dere et pronuntiare omnibus viliorem secandum defcctus occuitos, quds 
in se recogDoscit, et dona Dei, quac in aiiis latent. Unde S. Âa^ost. 
dicit lib. de Virgin, cap. 52 : Existimate aliquos in occulto saperiores, 
qaibas estis in manifesto meliores. Similiter etiam absque falsitate 
potest aliqais confiteri et credere ad omnia se inutiiem esse et in- 
dignnm per proprias vires, ut sufficientiam saam totam in Denm referai, 
secandum illud 2. Corinth. 3, 5. Non, quod suffîcientes simus cogi- 
tare aliquid a nobis, quasi ex nobis; sed suffîcientia nostra ex Deo 
est.*' — „Quantalibet justitia sit praeditus homo, cogiitare débet, ne 
aliquid in illo, quod ipse non videt, inveniatur esse culpandum." S. 
Augaat. lih, de perfect. justit. cap. XV. n. 33. — Unde regiag vates: 

,fCoDÛge timoré tao carnes meas, a JudvcW» «iiVm tAl« timui.'' Psalm. 

JJS, 120. 



De triplid peecatorum radice. 141 

armavit. £t hoc îUud adeo magoum electionis Vas impu- 
lity se peecatorum prhnum appellare^), et de se profiteri: 
Nihilmihi conscius sum, sedin hoc non justificatus sum^'). 
Hoc vati regio lacrimas expressit continuas, quibus riga- 
ret stratum suum^^ et enimperet in flebiles preces: De- 
Ucta juvenùdis meae et ignorantias meas ne memineris*y 
Nec immerito; nam quod vile est, yilipendimus : quod turpe 
est, ayersamur, ac odimus. Utniuique ergo cuin ob pecca- 
tum simus, et quidem in gradu tani eminenti siuius, ab- 
tmde liqnet, animae peccatricis foeditatem potentissimum 
esse deprimendi se corpusque castigandi incitamentum. 

n. Alterum pellendo mentis tumori ac frenandae ille- 
cebrarum divitiarumque cupidîtati grande remediuni est fre- 
qnens memoria tartari a nobis promeriti. Nam peccasti, 
infelix ! peccasti , id rea tibi exprobrat conscientia ; ac 
forte saepius ... et quidem graviter peccasti. Proin orcum 
es meritus, aeterna tibi debentur supplicia, infernus domus 
tiia est; id docet fides. Plures jam ardent in illis aver- 
nalibns rogis, et ardebunt aeternum, fors minus rei ac ta. 
Ergo et te utpote magis reum in illo flammanti ergastulo 
pari fato cruciari oporteret. 

Jam sic: ille, qui meretur tartareos ignés, etiam me- 
refnr omnem possibilem in hoc mundo contemptum et do- 
hrem. Qui enim promeretur illud tormenti genus, quod 
' atrocius est; multo magis commeretur etiam illud, quod 
minus ac lenius est. Ërgo cum poena inferonim eminen- 
ter snperet omnem etiam supremum maximi in hac vita 
despîeatus ac cruciamenti gradum ; evidens est, tibi quoque 
enndem hune gradum fortiori ex titulo deberi. 

Proin delinquendo contemptibilior et castigabilior factus 
es , quam per omnem in hoc orbe possibilem despectum 
et cruciatum çontemni ac castigari possis; adeoque nullus 



1) 1. Timoth. 1, 15. — ') 1. Corinth. 4, 4. — Psalm. 6, 
T. — *) Psalm. 24, T et 18. 



142 Dies secunda. 

irrogatus tibi in boc mundo contemptus, nulla tibi inflicta { 
bic castigatio delicti tui meritum unquam adaeqiiabît; com i 
semper yeruin sît dicere, ob legis divinae transgressionem i 
semper plures adhuc et majores te mereri contemptiones r 
et luulctas, neoipe avernales. Ergo quantumciinque te ab- ï 
jicias et vilipendas, quantumcunque voluntaria afflictatione - 
in tuum corpus saevias illudque excrucies; semper tamen 
minus adhuc despicies te ac punies, quam unicam taie pia- 
culum mereatur. 

Haec audis, et tamen superbis? haec credis^ et tamen 
adhuc carnem foves? carnem, inquam, illud libidinuM 
volutabrum diversoriumque vitiorum^^t Haec tibi per- 
suasa sunt, et tamen opibus inhias, quae mergunt homir 
nés in interitum et perditionem ^) ? Quid prodest tibi, ii 
mundum universum lucreris, animae vero tnae detrimen- 
tum patiaris^^l O terra et cinis, qui animant habei 
venalem*), qui thesaurizas et ignoras, eut congreges 
ea^). Sordide peccator! licet meta fores omnium inju* 
riarum et dpprobriorum, omnium calamitatum et morboram, 
licet in te non aliter ac suum in centrum confluèrent omnes 
abjectiones et cruciatus, tamen adhuc infra merituoi babe- 
reris. Haec scis, et tamen ob exigui despectus aut mo- 
lestiae umbram mox tristaris, quereris atque indignaris? 
Abominandum stygis mancipium cum sis, jam jam deberes 
esse aeternum orci ludibrium, sempiterna pati supplicia te 
oporteret. Horum loco Numînis bonitas non nisi leyem 
contemptum tibi, ac modicum duntaxat immittit dolorem; 
et tu rei impatiens lamentaris, expostulas atque exican* 
descis. Quin imo etiam altum sapis, et cuticulam blan- 
diendi conniventia mulces, quae haec protervia! Enimyero 
sola hujus impudentiae adumbratio cuilibet sanae mentis in- 
dignationem moveat atque horrorem, necesse est. in- 



*) AmbroB. 1. T. in cap. 12. Luc. — *) 1. Tim. 6, 9. — ») Matth. 
16, 26. — 4) Eccli. 10, 9 et 10. — &) Psalm. 38, T. 



De triplid peccatorum radice. 143 

femel o quam potèns es infra etiam ipsas abyssos ses» 
abjiciendi, et Yoluntaiîa castîgatlone acriter plectendi moti- 
Toml Si gehennam semper cogitemus, inpuid S. Joan. 
Chrysost., non dto in eam incidemus . • • Nullus ex uf, 
qui gehennam habent ante oculos, incidet in gehennam; 
nuUus ex iis, qui gehennam despiciunt, effugiet gehen- 
nam^). O regio dura et gravis, iogemiscit S. Bern., 
regio extimescenda, regio fugienda, terra oblimonis, terra 
affUctionis, terra miseriarum, in qua nullut or do, sed 
$empitemu$ horr or 'inhabitat, Locus letifer, in quo ignis 
erdens, vbi frigu$ rigens, vermis immortalisa foetor in- 
tolerabilis, mallei percutientes, tenebrae palpabiles, con- 
fuiio peccatorum. Totus tremo atque horreo ad mémo- 
rUtm isttus regionis, et concussa sunt omnia ossa mea*)» 
in. Tertium incitamentuin est summa nostra ad peccan- 
Acm pronitas. Nam, quisquis haec legis, etiainiium 
graiviter labi, et lethali te noxa obstringere potes. Ita est, 
miser, quamdiu bac aura frueris, etiamaum delinquere, 
et quidem lethaiiter delinquere potes. Ëtiamsi stnpenda pa- 
trares miracula, etiamsi yirtutum perfectione Augustissimam 
caeli Reginam aequares, etiamsi cum Paulo tertium in 
cadum raptus, sublimissima contemplatione maxime arcana 
audires yerba, et abdita Divinitatis introspiceres mysteria; 
hoc tamen non obstante, potes quovis momento, subtra- 
hente ampliorem gratiam Numine, potes (ah contremisce!) 
potes mortifera labe foedari. £t sane, cum metu et tre- 
more salutem vestram operamini^). Si non in timoré 
Domini tenueris te instanter , periculum fugiendo , occa- 
siones evitando, malas cogitationes statim a te, abjiciendo 
teque adversus teutationem praemuniendo, cito subvertetur 
Domus tua'^). 

Vidimus, ait S. Augustin., multos et audivimus a Pa- 



1) s. J. Chrjsost, Hom. 2. in 1. Thegsal. — ^) S. Bern. Serin, 
de quinque Rcgionibus. — ^) Philipp. 2, 12. — *) EccU, 27, 4. 



144 Dies secundo. 

tribus nostris (quod sine magno timoré non recolo), 
ascendisse primitus usque ad oaelos, et tnter sidéra nidum 
suum collocasse; posimodum autem recidisse usque ad 
abysses, et animas eorum in malis obstupuisse: vidimus 
stellas de coelo cecidis$e ab impetu ferientis couda dra- 
conis, et eos, qui jacebant in puhere terrae, a fade 
sublevantis manus tuae^ Domine, mirabiliter ascendisse '). 
nie miles ex numéro quadraginta Martyrum, quorum Ec- 
clesia festum décima Martii celebrare consuevit, diu cum 
sociis in obducto glacie lacu martyrium sustinuit, et tamoi 
postea moribundus sacra ejuravit et periit. Illi duo in Ja- 
ponia Sacerdotes, postquam triennalem illum et orci yix 
non aemulum . carcerem cum Carolo Spinola constantes 
exantlarunt, et per plures jam horas lento igné pro fide 
assati fuerunt, tamen ab ea paulo post defecerunt, denuo- 
que in ignem conjecti, ut Religionis proditores periemnt, 
qui ejusdem poenae impendio ut martyres mori poterant. 
Proin ulula abies, quia ceciderunt cedri^)^ et vitro te 
fragiliorem fatere; nam potes etiam tu, heul potes gravi 
piaculo contaminari. Nec sanctior Davide es, nec Sam- 
sone fortior, nec Salomone sapienUor^^. 

Insuper potes, mortalis homo cum sis, illo ipso, qno 
animam laedis, momento gravi delicto conspurcatus vitt 
excedere, judicio sisti, et quod consequens est, recta ad 
inferos praecipitari ; id est: potes pro omni aeternitate pri- 
vari beata visiône Dei, excidere ultimo fine tuo et stygiis 
addici cruciatibus absque termine duraturis. veritas hor- 
renda! o potens demissionis motivum! peccavi, tartarum 
meritus sum, etiamnum peccare possum adeoque et avcr- 
nalibus rogis mancipari*). 



') Soliloq. cap. 29. ^ «) Zachar. 11, 2. — ^^ g. Hieronym. ad " 
Nepot. — *) Justificationem esse amissibilem et amitti per sabneqiieiu i 
peccatam Icthaie, dograa est Catholicum, sancitora Concil. Trid. Seu. 
VI. Can. 23. — „No\i, inquit S. Aogust. in Psalm. 44., quia justitia 
Dei mei manet. Utrom roea maneat, nescio." 



De triplici peccatœum radice. 145 

Age jam superbe! âge piilvis et ciiiis, âge titio infer- 
lalis, et in altum te érige. Post consideratam hanc ye- 
itatem aliis te praefer, et orci fumo afflatus de tuis tibi 
lotibus Gomplacç. OYane! en! dilatât infernus animam 
rtcom'): ejus margini tu pendulus insides, fallente yesti- 
^nm pede quavis bora praecipiti lapsu illuc ruere vales; 
3t elato tamen supercilio- caput nubibus inseris, et, nescio, 
]uem te heroem esse tibimet ipsi meudaci palpo fingis. 
O peccandi pronitas! eninivero quem tui meditatio humi- 
lem non reddit, îs stygios contemptus meretur. 

Praeterea si damnatorum aliquis ex tartareo carcerç 
liber emitteretur, illique poenitentiae agendae spatîum et 
3opia concederetur , o quibus v quantisque cruciatibus spon- 
laneîsque asperitatibus suum corpus is esset castigaturus? 
tum ne denuo illius blanditiis seductus in illud barathrum 
letorbaretur, tum ut pro tam immenso favore gratus ac 
nntuo in Deum auiore succensus, Justitiae vindicativae an- 
lieqpato censu satisfaciendo, laesum tantae Misericordiae 
iHmorem aliquo saltem modo repararet. 

Quidni ergo etiam tu idem modo facias? Ergone mi- 
lus beneficium sit, te infernum toties meritum eo non prae- 
jpitari, quam illuc aliquando detrusum, inde denuo emitti? 
Ige proin, et humilia valde spiriium tuum^^\ corpus 
rero castîga eadem omnino ratione, qua id damnatus ex 
inferis redux esset facturus. 

Firmum itaque propositum concipe, deinceps vitandi 
illa peccata etiam venialia, sattem potiora et crassiora, 
|ueis hactenus excellentiae , cuticulae et divitiarum amor 
le obnoxium reddidit; et 1. quidem nibil cogitandi, agendi. 
loquendi, quo vel propria laus et gloria quaeratur, vel alie- 
Bns honor ex invidentia imminuatur. Ad singularia hic 
descende. 2. Nil vitiosum sensibus permittendi praeserlim 
risui, gustui et tactui. Peculiaria designentur, nec prius 



J) Isa. 5, 14* — 2) Eccli. T, 19. 
Bellecii medulla. H. edit 



146 Dies secundo, 

a tabula manus reiuoveatur, quam concepta animi décréta 
fueriot scripto annotata; quod pariter de seqnenti puncto 
est intelIigeDdum. Cum ex mente S. P. Ignatii frùctuB 
cansiderationù peccaiorum sit, ut eorum foeditatem de-. 
teHemur non solum cum dol&re, sed etiam cum satisfa- 
ctione convenienti^) ; cumque hune in finem jubeat, allquam 
addi satisfactionem seu poenitentiam etiam exteriorem, 
videlicet ccLstigationem aliquam 1. circa victum, i.drcê 
somni et strati modum, 3. circa ipsam carnem, ut m- 
flictum sentiat dolorem, admotis gestatisque ciliciis, fw 
nibus, aut vectibus ferreis^ vel incussis verberibus ae 
plaffiê, vel aliis austeritatis generibus assumptis^)*^ haec, 
inquam, cum is praêscribat, singillatim détermina, quomodo 
horum usus non solum durantibus exercitiis, sed iis etiam 
finitis in praxin deducendus sit. 

Triplicem enim yaldeque nobilem teste eodem Auctore 
ejusmodi exterior poenitentia effectum parit. Nam per eaa 
1. pro delictis praeteritis nonnihil satisfit. 2. Vindt 
seipsum honio , inferiorem sui partem, quae sensuaUUu 
appellatur, superiori, hoc est, rationi subjiciendo, 3. Fa- 
cilius impetratur illud gratiae divinae donum, quod quai- 
rimus et optamia, puta, intimam cordis contrUionem de 
peccatis et abundantiam lacrimarum, aut dubii alicujui, 
quod nos angit, resolutionem^). 

Triplex haec utilitas efBcax procul dubio incitanientom 
est, ejusmodi operum exercitationem sibi familiarem red- 
dendi ac constanti lege frequentandi. Praesertim eum in* 
super plurimum conducant ad exstirpandam triplicem illain 
vitiorum radicem, cujus execratio considerationis hujus sco* 
pus fuit, superbiae scilicet, sensualitatis et avaritiae, quae 
praecipua sunt impedimenta, quibus ab aurea illa indiffe- 
rentia, et quod consequitur, ab ultimo.fine nostro abduci- 
mur abstrahimurque. 

^) Direct, c. 11. n. 2. — ^) In lib. Exercitat. in additionibos ad 
Snem hebdom. 1. positis, addit. 10. — ^) Ibidem ad finem. 



ChTa defedus es supei'bia etc. 147 

^eqaeni examen statag aMumendam eit tempore lectioni ipirltaali 
ad Teipemm destioato, Tel alîas Kbero et anlli tacrae fanctioni desti- 
Mto. Id qaod etiam in posternm cam ejoiiBodi exaninibiig statu ob- 
crit." 



EXAMEN 



drca defectas ex superbia, sensualitate et avaiitia 
oriundos. 

Hodie in geminis meditationibns antemeridianis peeca- 
tmrnm malUiam summo aninii nisu detestaii sumus. In con- 
sideratione pomeridiana ulterius progressi, ipsas quoque 
eorundem radiées saltem praecipuas, superbiam sdlicet, 
KDsualitatem et avaritiam execrati fiiimiis. Yerain cum 
iiiec monstra ejus generis hydrae sint, quae denuo yaria 
B capita avernali foecunditate exsurgunt: hinc ut nosinet 
ipsos meiius nosse discamus, praesenti examine baec quo* 
^ detectum ibimus, ut eorum \irus edocti, illomm sca- 
tnriginem eo amplius aversemur. 

L Inprimis igitur Doctore S. Thoma, mperbia, quae 
est inordinatus propriae exeellentiae appetitus, non solum 
est peccatum ex génère suo lethale, spéciale, omniumque 
gravissimum; sed insuper est aliorum ions et initium, ma- 
ter et regina; cum kabeat universalem quandam inftuen- 
Ham in &mma seelera^)^ atque reliqna inter vitia princi- 
|Hitom quendam, yelut draco inter viperas, dominant! fastu 
obtineat. 

Ejos yero fiUae potissimum sunt seqnentes, nempe yana 
^oria, ambitio, bypocrisis, ira, inyidia, obtrectatio, odium, 






1) 2. 2. q. 162. a. 2. c. et leqaentibai articnlis. Item 1. 2. q. 
81. a. 2. c. 



148 J^i^ secunda. 

alioruin contemptîo, jactantia, arrogantia, praesiimptio, per- 
tinacia, ingratitudo, inobedientia , rcbellîo'). Nam super 
bia tunieuti nihilo turgida yane gloriatur, honores ambit, 
sanctam se simulât, depressairascitur, sibi praelatis detra- 
hit et invidet, odit suos contemptores, sibi sola sapit, alios 
spernit, sua superbe jactat, oiunia sibi arrogat, cuncta de 
se audax praesumit. Denique pertinax est, ingrata, ino- 
bedieus, rebellis. Et haec foecundi hujus vitii orta tailaro 
progenies est. 

Proiu temetipsum modo ad conscientiae tribunal evoca, 
et inquire , 1 . mim singulas actiones praemissa et conti- 
nuata intentione bona ad supernum ordincm élevés ? an po- 
tins iuanem per eas gloriam aucuperis? Num teipsum tua- 
que opéra plus aequo aestimes, in iis tibi stulte complaceas, 
eadem verbis proprius praeco vane extollas, atque ea etiam 
ab aliis sciri, suspici ac palam laudari desideres? 

2. Examina, num etiam tu âmes primas recubitus, et 
primas cathedras^)*t ac tacito ambitu ac simulata sancti- 
tate prenses viri docli aut saneti famam? vel secteris ko- 
norifictim aiiquod offîcium, dignitatem aut eminentiam, ta- 
libusque te prae aliis dignum autumes, vel saltem aegre 
feras, si munia non nisi >ilia, loca non nisi incommoda 
obscuraque tibi obtingant? ]Num nullis invidiae stimulis ani- 
mum cruciari sentias, si aemuli ad altiora, te negiecto, 
efferantur? Irascarisne, si honorem tuum minui, vel laedi 
eveniat, hujusque rei auctores odio prosequaris, injuriis 
affidas^ vei denigrando deprimere satagas? 

3. Indaga, numne etiam tu iis annumerari merearis, 
qui sibi solis sapiunt, alios coutemnunt, sua solummodo 
jactant? qui summa sibi oninia debcri arroganter putant, 
solos se magnis rébus gerendis pares judicant, suoque ju- 



i> Cfn s. Gregor, lib. 31. moral, cap. 17. n. 31., ubi superbian 
vitioram reginam «t radicem ommum m^\oTXim ^Qmtk^t. 
V Mattb, 23, 6. 



Cii'ca defectus es swpei'bia etc. 149 

Ikio pertinaciiis adhaerent? qui beneficiorum ingrate obliti, 
excusso obedientiae jugo, si non verbis et factis, saltem 
nente et sensu rebellant? qui cupiunt a comuiunibus one- 
ribos eximi, et tanquam emeriti singularibus privilegiis 
frai? quique nequiter se humiliant, dum se submittunt, ut 
eo aitius extoUantur? 

Ex rudi bac tabula colligere poteris, quam altas hoc 
vitiujn tua in anima radiées egerit, eisque ope examinis 
partîculai'is stirpitus eradicandis sedulam deinceps operam 
coramque impende. Ut districtius dicam: Superbiam nun- 
futm in sensu tuo dominari permiUas; ab ipsa enîm 
imiium sumpsit omnis perditio ^). 

n. Alterum monstrum, quod nobis in yia purgativa 
versantibus debellandum occurrit, est inordinata sensuali- 
tatnm ac commodorum appetentia , quae pariter pestis pro- 
tenso late imperio cordi faumano dominari consuevit, et 
altéra nobis pari tyrannide imperans motio est, qua 
obstructa innumeri pariter vitiorum riyuli sua sponte 
arescent. 

Porro' haee sensualitaidm appetentia ab'o nomine etiam 
eoncnpiseentia dicitur, quae secundum Aquinatem ^) est ap- 
petitus rei delectabilis secundum sensum, hoc est, talis de- 
lectationis, quam anima mediante organo corporeo percipit^ 
y. g. mediante visu, gustu, tactu etc. Ejus filiae sunt be- 
batio, ebrietas, acedia, luxuria, otium, etc. 

Igitur te examina, an non etiam tu in cibo et potu 
gulae nimium indulgeas, remque ingluvie stringas, moUiori 
lecto aut veste vel diuturniori somno cuticulam foveas, car- 
nis illecebras secteris? recreationibus inhies, labores hor- 
reas, otio vaces, oculis frena laxes, aliorum commodis ac 
plaeidae quieti invideas, tibi eam turbantibus indigneris, 
amicitias siugulares colas, inordinato affectu parentes et 
propinquos prosequaris? et quae bis sîmilia sunt. 



'J Tob. 4, 14. - ^ 1. 2. q. 30. a. 1. c. 



150 Dies secunda. 

Itaque indaga, queis polissimum ex his vitioruni loiiis 
te obnoxium sentias, eisque exstirpaDdis quoUdianum pa- 
riter exammis particalaris sarculam adhibe, memor illiiu; 
Tfaomae a Kempis effati : Vere nos ipsos deciphma per 
inordinatwn amorem^ qtiem ad carnem kabemus. Nam 
quanto amplius tibi ipsi nunc parcis, et carnem seque- 
ri», tanto durius postea lues, et majorem materiam corn- 
burendi reservas^^ Proin errata corrige. 

m. Superest tertiuiii abomiaandum porteatum in sacra 
hac spirituaii expeditione deyincenduin, videiicet idolomm 
servitus seu divitianim ciipiditas. Ea est inuuoderatus 
appetitus habendi pecunias aliasve temporales possessiones. 
Vîtium maxime iaiquum et sordidum, si eo malitiae cres- 
cit, ut in caduds quis rébus suum ultimum collocet finem, 
eas Deo anteponat, et ad peritura bona conservanda fere 
nifail unquam in Dei honorem et proximi sublevamen im- 
pendaU Hoc vitiiim, admonente Apostolo, ne nominetur 
quidem in nobis^^. Avari enim regnum Dei non possU 
debunt^), Vae vobis divitibus^ inclamat avaris Christus*), 
dives difficile intrabit in regnum caelorum^): facilius 
est, camelum per for amen acus ir ans ire, quam divttem 
intrare in regnum caelorum^^, Vae, qui conjungitis do- 
mum ad domum^ et agrum agro copulatis^). Qui vo- 
lant divites fieri, incidunt in tentationem et in laqueum 
diaboli et desideria multa inutilia et nociva^^. Avaro 
nihil est scelestius, nihil iniquius"^^. Surculi ex hoc vi- 
tio teste S. Gregorio") pullulant: proditio^ fraus, fallor 
cia, perjuria, inquietudo, violentia, cor dis obduratio; 
et teste Apostolo : Avari a fide erraverunt et inseruerunt 
se doloribus nrnlUs "). 

Yitam ergo tuam aequa lance pensites, minutatimque 

^) Thom. a Kenp. de imit. Chr. 1. 1. c. 24. o. 3. — >) Epbei. 
5, 3. — 5) 1. Corinth. 6, 10. — *) Matth. 19, 23. — ») Matth. 
19, 23. — 6) ibid. 24. — 7) igai. 5, 8. — 8) i. Tim. 6, 9. — 
«)Eccli. 10, 9. — 10) Lib.31. moral, cap. IT. n. 31. — '») Ibîd. 10. 



De infemo. 151 

interroges, uupi et tu, quod Deus averruncet, pacem ha- 
bems t» substantiis iuis^^, et sis ille stultus^)^ qui aliis 
sndat, sibi ipsi pauper. — Eue! pro modico quaestu la* 
heraUir et curriturj et spirituale in oblimonem transit. 
Quod parum tel nihil prodest, attendiiur, et quod 
tmnme necessarium est, negligenter praeteritur^): In 
postenim meliora! 

ISonltiini* 

JSequentii meditationis de inferno ponctnm f rimoin erit percnrren- 
4vB, aateqoam eam auipicemar, v. g. sab ipsa ad eandem praepara- 
tkme. Quartnm Tero pnnctam, si eidem expendendo sub ipsa medita- 
tiotte tem^Bi non inppetat, eadem finita erit pcrlegendum. Qnibna 
T«ro bidoom expatandii bodiernae diei materiis coniecrare libet, ii 
priai dao pnncta bodie, reliqaa cras consideranda assimanl.*^ 



MEDITATIO m. 

DE INFERNO^). 

^Descendant in infernnm viventei, ne \i- 
delicet descendant morientes.*' 

5. Bernard. 

. Punctum I. 

Poena corporis. Daiunatus in suis sensibus et mem- 
bris patietur doiores et poenas, 1. omnes possibiles^ qua- 



»> EcclL 41, 1. — *) Luc. 12, 20. — *) De imitatione Christi 
lib. IIL cap. 44. — ^) Probe scinras eqnidem, boc nnum de fide esse, 
èuri infernnm, sen destinata esse supplicia impiis, et baec fore aeterna 
lea sine fine dnratnra; cetera omoia qaae i^ctant sive ad locum, 
lire ad hornm suppliciorum vel poenamm naturam, non ita esse de 
fide. Nibikiminns, cum Cl. P. J. Perrone S. 1. Praelectioanm vol. IIL 
Pirt 3. eap. 6. §. 730 „bic profitemnr, nos adhaerere sententiae in 
Ecdesia comnraniter receptae circa barnm poenamm, qnae positivae 
dicontnr, natnram et qualitatem, quae nempe est de igné materiali 



152 Dies secumla. 

rum capax est, et qmiem junctim; nou soluin unam vd 
alteram, neqiie praecise eas, quariiin notitiam noster in- 
tellectus babet: sed omnes oinnlno actu possibiles, atqne a 
nobis excogitaiidos dolores, et quidein junctim simul ae 
coUectijn. Onmis dolor irrùet super cum^^i omnis! Ad 
haec quis non cohorrescat? Plura millia diversonim cni- 
ciatuuu] teste (jlalcno soliim caput kumanum perpeti potesL 
Et en! hos omnes eosque junctim patietur damnatus. In- 
numera sunt cruciamenta, quibiis oculi et aures, viscera 
et renés, praecordia, lien, manus et pedes per chiragram, 
cniculum, podagram, volMiliim, tormina, equuleos, sarta- 
gines et clibanos aliaqiie tormentorum gênera excruciari 
queunt. £t en! haec omnia eaque junctim simul et col- 
lectim patietur damnatus. Goncipe animo cuncta omnino 
supplicia, quae tyrannorum ferocia, tortorum saevities, 
haerelicorum furor, Turcarum crudelitas per omnes mundi 
plagas ab orbe condilo excogita>it, atque in usuni dedu- 
xit. Et en! haec omnia eaque jimctim simul et collectim 
patietur damnatus. Pluet super peccatores laqueos; ignis 
et sulphur et spiritus procellarum pars calicis eorum^. 
2. Et quidem patietur in gradu intcnslssimo, fiuito ta- 
nien ac peccatis congruente, teste S. ïhoma'); et mini- 



et corporcu. Haec enim doctrina certa est, ita ut in dubiuin absque 
temeritate vocari neqiieat/* Cfr. Patazzi disg. de sede inferni; et Aa- 
toine, tom. III. Part. III. rctlex. 3. a pag. 615. cdit. Mogant. 1765. 
,,De utraque, inquit, damni et sensus poena hoc ioc9 paucis disucreDdi 
OGcasionem dcderunt impia ilia dicteria, quae hodie in ore plarimun 
versantur*'; qui scilicet ideo poenas ilias crederc noiunt, quia non 
amant cas timere. — Audiatur S. Angustinns lib. 21. de Civitate Dei, 
cap. 10. „At vero gehenna illa, qnod etiam stagnuin ignig et salfurig 
dictnm est^ corporeus ignis erit, et crnciabit corpora damnatorum*' . . . 
et S. Tii. Ruppl. q. TO. a. 3. et q. 97. a. 5 et 6. Accedit, inqnit 
Antoine 1. c. , fere unanimi» sanctorum Patnim consensus. 

>) Job. 20, 22. — 2^ Psalm. 10, 7. — ') In supplemento q. 97. 
a. 1. Consentit Angastinus serm. 109 de temporc, dicens: Quae 
quisque gravia patitur, in comparatione aeterni ignis non tantum 
partJa^ sed nulla s^mt, Suffragatur Chrysostomus hom. 49. ad pop. 
Antioch. Pone ignem, ferrum ac hestias, et si quid his difficiliuSy 



\ 



De infemo. 153 

ans doloris stygii ^adus major est omnibus marlyrum 
tormentis, morborum cruciatibus, latronum suppliciis siuiui 
et coliectim sumptis. Omnia mala, quae veteribus histo- 
rîis cantmeniur, aut inundatione maris, aut eluvione 
ftimmutn, aut pestilentia, morbis, famé, besUis, hosUum 
watitate hominibtis acdderunt, his suppliciis non pote- 
rwKi comparari^). 

Tune edax flamma comburit, quos nunc carnalis 
delectatio pottuit: tune infinita patens inferni barathrum 
devarat^ quos nune inanis elatio exaltât ^y Quaiii vehe- 
mens er^ quamqiie magnus sit oportet summus iDferiii 
cracîamenti gradus? Ah! modicus non raro dentium dolor 
vix non in rabiem nos agit. Quid ergo erit, omnem illam 
tormentorum molem instar globi toto sui pondère pre* 
, mentem, modoque acerrimo ac intensissime torquenteni 
snstinere? 

3. Idque eontinuo. Heu! continuo, sine ulla imquani 
intercapedine aut intervallo, sine idio unquam lenimine aut 
sdatio; sed sempçr, eontinuo, indesinenter, sine ullius 
aiseratione aut socio levamine. Quamdiu in terris degi- 
mna, omnis miseria suas habet ferias, cessât aliquando, 
vcl aliqua ex parte levatur; at vero in illa crudelitatis 
arce, in sulphnreo illo aeternitatis vaporario non solum 
refrigerationis aut interspirationis nihil est, sed née fore 
sperandum est. Ah! intolerabile nobis supplicium foret, 
sanos nnica nocte mollissimis phimis immobiles incubare; 
qnid ergo erit, stygio illi cippo eodem seuiper situ atroces 



i 



vttamen non umhra sunt ad illa tormenta, MinutinsFelix tormenta 
ea describens, in Octav. cap. 35: ^^Nec tormentis , inquit, avt mo- 
dut vlUts aut terminus* Illic sapiens ignis membra urit et reficit, 
cirpit et oatrit, sicut ignés fulrainum corpora tangunt, nec assumunt; 
tient ignii Etnae montis et Yesuvii et ardentium nbiqne terrarum 
flagrant, .nec erogantnr; ita poenale iliud incendinm non damnis ar- 
deotiom paicitar, sed inexesa corpornm laceratione nutritur.'* 

>) S. Hieron. in cap. U. Joelis. — 2) S. Gregor. lib. IX. MoraU 
cap. 49. n. 50. 

1** 



154 Dies secundo. 

inter rogos contineuter afiixiini haerere, cniciari, ardere; 
et eadem ipsa semper doloris acrimonia elapsis etiam mille 
saeculis torqueri, qnain quis sub primum iUlus ergastuli 
iDgressum seusit, quin vel temporis lapsu, vel patieudi as- 
suetudine cruciatus vis vel minimum remissa mitescat? 
mortales! quis poterit habitare de vobi$ cum igné hoc 
dévorante? quis cum his ardorihus sempiternit^), 

Punctum IL 

Poena animae, Orci incolae sota haec cognitio immane 
tormentum erit: Deus mortuus est in cruce, ut me sai- 
varet, et tamen sum damoatus. Christus omnem suani 
sanguinem fudit, ut iartaro uie eriperet, et tamen soin 
damnatus. Spiritus sanctus nihil non egit, ut astria me in- 
sereret, et tamen ego (ah! cadite^ montes, super wc/)') 
ego sum damnatus. Ego Christianus . . . Religiosus . • . 
Sacerdos ... in Ecclesiae sinu educatus , verbis fidei enu- 
tritus^^, in religionis portum ex mundi scylla subductos, 
pane vitae toties saginatus ... ah ! ego , qui pro cado 
creatus sum, qui inferorum supplicia toties meditatus smn, 
qui tôt alios viam salutis edocui, ego, heu! ego ipse perii! 

2. Et mea culpa perii! , .. Ah! potuissem, et quidem 
tam facile potuissem salvari. Abundabam mediis, affluebam 
gratiis, impellebar exemplis. En! eadem ipsa caelestis 
corona, qua nunc ille meus olim coUega redimitus gaudet: 
illa ipsa gloriae stola, qua meus iste socius modo amictus 
iuiget^), mihi fuerant destinata. Si in bouo, quX)d coe- 
peram, perseverassem , jam, et ego ... Sed, pro dolor! 
inconstans noiui. Perii, quia ipsus id petulanter vohii. 



ï) Isa. 33, 14. — 2) Luc. 23, 30. — 3) xiin. 4, 6. — *) Vi- 
dent damnati, non oculig, sed intellecta, beatorum gioriam: „nt in 
snppUcio amplios pnniantur et eorum vident gioriam qnos contempserant, 
et de illomm etiam poena torqnentnr, quos inutiliter amayerunt; at 
non lolnm de suc supplicio, sed etiam de iliorum bono cruciantur.** 
S, Gregor, Hom. 40, in Evang. 



De imfei^no. 155 

3. Idqae volui, o colles, operite me/*) propter pu- 
gillum hordei et fragmen panis ^)^ pro lentis edulio ') 
et paululum tnelis*), cujus vel meiuinisse piidet. Ahl 
propter moiuentaneum et levé voluptatis nunc aeternum 
tartan pondus sustineo! Momentaneum, quod delectati 
aeternum, quod crnciat!^) In sumoia: eyo tôt ^ratiifi 
praeventus, mea culpa et ex pura puta uialitia, propter 
nikU in hoc stygis barathrum deveni. 

4* Et quidem ambulando vias diffieiles^^ deveni, plius 
- niiseriarum, laboris et taedii in via iniquitatig et perdi- 
tionis^^ exautlando, quam perfereuduui fuisset per semi- 
tam virtutis gradiendo. Ah! infelicem me! carius mihi 
orcus quam eiectis caelum veniit; et plus molestiarum ac 
aenimnarum mihi tolerandum fuit, ut perpetuo arderem, 
quam Beatis, ut sempiternum gauderent. Ita gemunt in 
iMfemo hi, qui peccaverunt, ac in malignitate sua con- 
sumpii 9unt^^, 

Et haec illa lamenta, haec illa feralis cogitatio, quae 
senti eontinenter obversans intellectum damuati immaniter 
cmciabit. Memoriam vero ejus torquebunt praeteritorum 
ioanitas, praesentium atrocitas, futurorum dluturuitas. Vo- 
baUas autem in desperationis ac tristitiae abyssum demersa, 
affectuam rabie hue illuc jactata, sibi ipsi irascens, seque 
ipsam discerpens, horrendas inter blasphemias semper volet, 
ptod nunquam eriti et semper nolet, quod usque eriL 
Numquam obtinebii, quod volet: semper susUnebit, quod 
nolet^). Qnae explicando huic supplicie par linguu re- 
perietur? 

Enimvero nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in 
cor hominis ascenderunt, quae praeparasti Deus offen- 



1) Lnc 23, 30. -^ ») Ezech. 13, 16. — ^) Gen. 25, 33. — 
*) 1. Reg. 14, 43. — S) S. Gregoriui M. — ^) Sap. 5,7.— 
') Ibid. — 8) Sap. 5, 13 et 14. — *) Bern. I. 6. de conRÎder. 
ad EugeDiiim c. 11. 



156 Dies secuMda. 

dentibus fe'). O quant intolerabilis tes gehenna!'^ Vae 
ergo illis, quorniu pars erit in hoc stagna ardenti igné 
et sulphure ^). 

Punctum m. 

Poenae damni. Nihilominus haec omnis suppiieionim 
multitudo ac diritas nihil est coUata poenae damni, con- 
sistenti in amissione visionis divinae. Si mille quis panai 
gehennas (Cbrysostomi effatum est), nihil taie dieturus est, 
quale est a beatae illius gloriae honore repelli*^, 
sententiam hoirore plenam! Nam si iiuica gehenna loens 
est, in quo cunctorum malonun ac tormentorum , onmiuin- 
que miseriarum gênera omnia coaceryantur , quid erunt 
centum? quid mille? Et tamen, testante Chrysostomo nec 
millies multiplieatac gebennae vel unicam adaequant damni 
poenani. Ratio in promptu est; haec enini non tantum 
extensive seu ratione temporis, quo durât, sed etiam in- 
tensité seu ratione Boni, quo privât, iufiuita est immen- 
saque. Sicut ergo beatitudinis sunima est, videre amabi- 
lissimum Numen, ita calamitatum apex est, ab ejusdem 
conspeetu repelli. Imo separari a Deo tanta est paena, 
quantus est ipse Deus^y 

Nune quidem, quamdiu hune orbem incolinius, modico 
illius intuendi desiderio tenemur; et quia non novimus 
magnitudinem caelestis boni, etiam non intelligimus, 
quantum sit mali, illo privari^). At vero positis aliquando 
bis mortalibus exuviis, animns tanta hujus Boni aestima- 
tione replebitur, tanto illius obtinendi ardore flagrabit, tan- 
taque vi ad illud possidendum rapietur, ut inter oninia in- 
ferorum cruciamenta hoc ei futurum sit summum maximum- 
que, a Creatoris aspectu vel brevi morula arceri. Uno 
verbo : plus torquebitur caeli factura quam orci gehenna '). 



^) Chrys. lib. de réparât. — ^) Idem hom. 24. in Matth. c. 2. 
Item bom. 49. ad pop. proprius tinem. — ^) Apoc. 21, 8. — *) Horo. 
24. in cap. 7. Matth. — ^) Aagust. 1. 19. de ci vit. Dei c. 28. — 
9 Cbr>». bom. 47. ad pop. Antioch. — '') Joan. Chrysol. 



! De infemo. 157 

Nec immerito. Nam tanta est ejiis pulchritudinis in- 
finitudo, ut si illius vel momento conspiciendae damnatis 
, copia fieret, non soliim ii nihii amplius de tartari flammis 
I sensuri essent, sed in paradisum se subito translatos ar- 
I bitrarentur. Et bine miseri iUi lubenti animo miiltiplicatas 
ï millies gehennas passuri essent, si vel momento illam for- 
mositateni incomprehensam intueri daretur. At frustra; 
nam iniquitatei eorum divUertmt inter ipsos et Deum, 
et peccata eorum absconderunt faciem tjus ab illU ^) ; 
idque (heu! stvgio ululatu concnssa tremant inferonnn 
antra} aeternum . • . aeternum. 

Punctum IV. 

Poenarum aeternltas. Et hoc est terribilium omnium 
terribilissimum, nempe hujus jacturae horumque cruciatuum 
aetemitas. Adveniet extrenii judiciî dies: interitioue in- 
teribit universa haec orbis machina: post mundi interituni 
effluent centum millia annorum, ac post hos denuo elaben- 
tur plures centenae myriades annorum; et tamen nec uni- 
cmn adhnc momentum ab aeternitate decerptum erit. Denuo 
praeteribunt tôt millia saeculoi*um, quot in litoribus arenu- 
lae, in arboribus folia, in caelo sidéra numerantur; et 
damnatonim tormeuta tune quasi primum incipient, et quo- 
dammodo renascentur. Necdum satis: immensa bac anno- 
ram série elapsa, iterum tôt saecuia effluent, quot atomi 
in aëre, quot pulvisculî in terra, quot guttulae in mari 
computautur. Et en ! damuati semper erunt damnati, sem- 
per miseri atque infelices; ut sciât omnis caro, quia Do- 
minus eduocit gladium suum de vagina sua irrevoca- 
hilem *). 

Nam ibi erit mors sine morte, finis sine fine, defectus 
sine defectu; quia et mors vivit, et finis semper incipit. 



») Jw. 59, 2. — ^) Ezech. 31, 5. 



158 Dies secimda. 

et deficere defeeius nescit ^). Ubi putas, quodfinetn inveniai 
aeternitas, ibi incipit^'). Nec dicas, haec quandaiu inDeo 
saevilieiii arg^ere; nam semper puniri potesty quod ntm» 
quant poteiteœpiari^^. Cuinque culpae malitia secundum qiiid 
infinita sit, oportet etiam poenain secundum quid infinitam, et 
saltem duratione mternimataui esse; secus haec illi aequa 
proportione non responderet , et gubernatrix Dei Sapientia 
iiou providisset nobis de uiotivo suiricienter absteiTente a 
peccando, utjiote qui per finita carceris lustrici supplicia 
adeo parniu deterremur ab ace umu tandis levibus noxis. Et 
certe si ex inferno speranda foret redeuiptio, veriiiis dam- 
natorum aliquando moreretur, adeoque eorum suppliciuoi non 
foret aeternum. Jam auteui teste sunime veridico Numine 
ex inferno nulla est redeiuptio; vermis eorum non morir 
tur^); ihunt in supplicium aeternumr'y En! non tantuni 
ffehennae igiiis pronuntiatur inextingulbllis^^; sed etiam 
supplicium, quod is créât, dicitur fore aeternum. Talc 
autem non foret, nisi etiam damnati, illo aificiendi^ per- 
petuo ibi existèrent. Haec considerans S. Gregor. Nyss. 
exclamât: Quis exstinguet flammuin; quls avertet ver- 
mem nunquam morientem'^, 

aeternitas ! o vocem mole tenuem, et sensu g^ravem! 
Ah! vel muscae aut culicis punctiuncula; aeterna si sit, 
inexplicabile tormentum reputatur. Quid ergo erit in illo 
eruciamentorum barathro pati omnes possibiles cruciatus, 
eosque intensissimos , idque continenter, et quideui (vah! 
horrore attonita stupet mens) aeternuui, aeternum, aeter- 
num. ... Vae! quibus liaec prius experienda sunt, quam 

credenda ®). 

Affectas. 

1. Actus fidei, sapientissimum aeque ac veracissi- 
miun Numen ! credo esse infernum , . . . vel unicum lethale 

ï) Greg. I. 9. moral, c. 49. — ") s. Hilarius. — ^) S. Bernard. 
— 4) Marc. 9, 45. — *) Matth. 25, 46. — 6) Marc. 9, 44. — 
^ Orat. V. de Beatit. — ®) Euseb. Emissenu». 



De mfemo. 159 

defictum mereri inrernam^ . . • propter îllud innumeras iden- 
tidein animas, pro caelo creatas, praecipitari in infernum, 
et quidem a Te praecipitari, cujus Justilia nequit punire 
ultra meritum, cujus Glementia semper plcctit infra meri- 
tum ; proinde culpain gravcm esse majus bac poena maluni ^), 
adeoque illain omni virium contentione abominandam esse, 
ac prae orco detestandam. Ita est: baec credo, ac firmis- 
simo asseDSu teneo ; quia Tu inGuite veridicus id aflirmasti. 
Et hinc cane pejus et aug^e fu^am (utut gratum id sit), 
qnidquid adducit ad peccatum, praesertim hoc veniale N. 
istani occasioneni N. bunc defectuui aut N. passionem. 
Contra vero pronipto alTectu amplectar (utut molestum id 
accidat), quidquid abducit a peccato, illa nominatini N. 
adminicula, quae efficacius tuentur ab offensa Dei. Nam 
honum est ad vitam ingvedi debilem vel claudum, quam 
Atas manus vel duos pedes habentem wiiti in ignem 
aetemum^y 

2. Actus execrationis peccatL Itaque testis sit niibi 
Dominus et testis Christus ejus^^\ quia malo ciuu Elea- 
zaro praemitti in infemum, quain gravi noxa foedari*}. 
Quin , si hinc peccati pudorem et illinc cernerem in- 
femi horrorem, ac necessario uni illorum haberem 
immergi, prius me cum S. Anseli^o m infemum immer- 
gerem, quam peccatum committerem, Iino cuin eodem 
Sancto Praesule mallem potius, purus ac innocens gehen- 
nom intrare, quam peccati hujus sorte pollutum, cae- 
ïorum régna tenere^y peccatum! o quam execrandum 
es monstrum! heu! quomodo potui te in animum meum 
admittere? 

„Porro haec eadem execratîo etiam extendenda est ad veniale» 
otevoi y praecipue illos , qui proximius ad lethifera deducant , ea sin- 



') Id qooque docet S. Thomas 1. p. q. 48. a. 6. diccns: Plus 
hahet de ratione mali cvlpa quam poena. — *) Matth. 18, 8. — 
') 1. Reg. 12, 5. — *) 2. Mach. 6, 23. — ») Lib. 1. cnr Deus 
hoBo c. 21. 



160 Dies secunda, 

gilUtim deteitando. Execranda insaper est, et quidem Rerio conato» 
indita menti vitioram radix, praesertim superbia, avaritia et phUau- 
tia» Nam tune edax flamma comhurit, quos nunc carnalU delectatio 
poUuit: tune infinitum inferni barathrum dévorât, quos nunc inanis 
f*latio exaltât '). Hune in ilnem eliciantur sequentes dao affectas.* 

3. Actus demissionis. poiens ultionum Deuil^) 
pecca^î: infernum meritus suui. Ex jure tuo si egisses, 
jani forein titio tartarcus, monstrum avernale, sty^gis sea- 
tina, in quaiu pleno alveo confluere debercnt oinnes pos- 
sibiles despicientiae , opprobria et coutemptus. Et super- 
biam? . . . Possuiu adhiic letbaliler peccare , possum 
peccato impoenitens immori, adeoque possuui, heu! pos- 
sum damiiarî. Et superbiam ? . . . Forte peccabo , forte 
peccato immoriar, forte damnabor. Et superbiam? ... 
In veritate confiteor, quoniam diynus sum omni ludibrio 
et contemptu; quia meruî pro pecctitis meis infernum 
et ifpiem aeternum^^. 

4. Actus odii sut ipsius, aime raembrorum plas- 
mator Deus! heu! abjeci te post corpus meum, illius 
amore Te laesî summuui Benefactorem lueum. Ut illi mo- 
mento bcne esset, me periculo aeterni cruciatus exposui. 
En! coufiteor tibi insipientiam meain in amaritudine ani- 
mae meae ^). At modo stygis incendia illius me odio 
inflammant. Proin pereat caro, ne pereat anima; brevî 
mora affliganlur sensus, ne tota aeternitate torqueatur 
spiritus. si damnatus ex tartaro in hune muudum re- 
mearet, quomodo suum is corpus esset habiturus? Non 
minus ut a^am, gratitudo suadet; cum majus beneficium 
sit in orcum nunquam detrudi , quam aliquando illuc detur- 
batum inde rursum emitti. Proin bas sensibus illecebras 
N. negabo 5 his nominatim industriis N. aegre carni facere 
studebo, memor istius effati: Momentaneum, qnod dé- 
lectât; aeternum, quod cruciai^^. 



^) Grcg. M. lib. 9. moral. — 2) Psalm. 93, 1. — ^) Thom. 
a Kemp, J. 3. c. 52. n. 2. — 4) Job. 10, 1. — ^) ^, Grcgorius. 



De infemo. 161 

5. Actus indifferentiae, primum Princîpium et uU 
timus Finis meus, qui me creasti, ut tibi servirem, quo 
tu Yolueris modo ; en $lcut lutum in manu figuli, sic effo 
in manu tua^^, Gyra et reversa me per eircuitum: 
paratus ad omnia sum ^). Ah ! ille vitae status, ad quem 
me Yoeas, aut in electo jam statu ille perfectiouis gradus, 
ad quem me invitas, nondum est ioferuus: illud ofHcium, 
ille locus, illa aegritudo nondiun est infernus. %itur me 
tibi indifferentem ad omnia offero. Quid eniiu prodest, 
«mctis honoribus et commodis abundasse, si sic daninor; 
ti quid nocety conlemptum et miserum tabuisse, si sic sal- 
vor? Euimvero veritas baec nunquam clarius oculos ferit, 
quam flanimis avernalibus illustrata. 

6. Actus ffratitudinis ac doloris. vitae ac morlis 
arbiter Deus! gratias tibi ago, quod me non stalim post 
primum letbale crimen admissum, e vi^'is sublatum, tuo 
sliteris tribunali, sed tempus et gratiam poenitendi tam 
bem'gne eoncesseris. Heu! si in illo statu (ali! horreo 
neminisse} subito moiluus fuissem, jam nunc habitarem 
eum ardorihns sempiternis. Alios damnasti, mibi pepercisti ; 
quia plus aliis me indignissimum amasti. Quomodo igitur 
potoi offendere tam^nisericors erga me Numen? . . . Sed 
doleo, et toto corde summoque affectu vehementissime do- 
leo. ... O quù dahit capiti meo aquam et oculis meis 
fanietn lacrimarum, quels praeveniam fletiJbus flettim, 
et pondus aeternarum urentium, nec consumentium flam- 
«antm?'} o Domine multum misericors! ne simul per- 
dus me cum iniquitatibus meis, neque in aeternum damnes 
me m vnfima terrae loca ^). 

* Legatar Tbon^. a Kemp. de imitât. Christi, lib. 1. cap. 24. et 
lib. 3. cap. 3. 



1) Jerem. 18, 6. — ^) Thom. a Kemp. de imit. Chr. 1. 3. c. 15. 
D. 2. — ^) Bernard, serm. 16. in Cantica. — ^) In oratione Manassis. 



DIES TERTIA. 

,,0 morg, qoam amara eit memoria tua 
homini pacem habenti in sabstantiit 
guis.** Ecclî. 41, 1. 

MEDITATIO I. 

D E M O R T E. 

Punctum I. 

IwMors (locet nos spernere terrae bona, quae primnm 
sunt pleniae ad omnia indîfferentiae ac finis ultiini obsta- 
culum. Lata est sententia: Morte rnorieris . . , ^) , idquc 
certo; nam nemo est^ qv^i semper vivat.,. ^^ et qiiidem 
morieris tti^), non alîus pro te, sed tu; nec nîsî sente! ; 
aeterno enim divini Senatus decreto statuium est hommi- 
bus semel mori...*) Ad haec morieris in die, qua non 
speras, et hora, qua nescis ^) : non solum de tempore, sed 
etiam de obitus modo et loco incertus ... praecisa omni 
spe, admissum semel errorem postamis lacrimis reparandi. 
Paiicis : serins aut citiiis, certe tamen aliquando omnibns 
bonis exutiis, ab amicis et sociis derelictus, ibis in domum 
aeternitatis^') ^ inde haud amplius ad tuos vel tua rever- 
surus: et quidem illuc ibis soins; nam unusquisque no- 



Gen. 2, IT. — 2) Ecclae. 9, 4. — ^^ W. '5», \. — *) Hcbr. 



De morte. 163 

strum^pro se rationem reddet Deo^^i ac insuper nndus; 
mhil enim intulimus in hune mundum: haud dubium, 
quod nec auferre quid possumus*). Nudus egressus 
sum de utero tnatris meae, et nudus revertar illuc^), 
et nihil auferam mecum de labore meo ^). 

Saperi! haec credlmus, et tamen ita rébus terrenis cor 
nostrum affigimus, ut illarum causa ab ultimo fine nostro 
miseri devieinus et fucata earum dulcediae capti, a com- 
mefidata hactenus indifferentia abstrabi nos sinamus, per- 
feetioremque vi\)eDdi rationem, qua Creator sibi servire 
nos cupit^ temerarii negligamus. 

abjectum terrae uiancipium! en! suhter te sternetur 
tmea, et operimentum tuum erunt vermes^)» Haec tua 
ooinis tune baereditas erit. Quidquid detritiun, vile et 
rejectaneum alicubi in domo latet, mortuo tibi tegendo ex 
angulo protrahetur. Praeter centones quosdam ex onini- 
Inis, quae possides, nil tibi reliquum manebit. Nam teste 
Spiritu sancto non soium homo, cum interierit, non sumet 
Mmûx^) seeum, sed nihil. Sicut egressus est nudus de 
Mtero matris suae, sic revertetur, et nihil auferet secum 
de labore suo''), ^ 

Audis? nibii; nihil de illis tuis pecuniis, nihil de lauta 
iDa tna sapellectile, nihil de illis tuis niunnsculis aliisque 
ateanlibas , quae modo tam sollicite asservas, tanto cum 
keomniodo tecum circumfers, et sociis vel mutuo dare 
lebigis: horum, inquam, nihil auferes tecum, sed post 
nortem tuam auferent alii; et fors iis ipsis obveuient^ 
qinbus ut obtingerent, minime voluisses. 

Intérim ardebit anima tua in lustrico carcere, et arde- 

Ut ob bas ipsas a te maie comparatas, iuordinato affectu 

. fdectas, senratasqvie reculas. Ai^debit, inquam, in illis im- 

aanibus flanmiis anima tua omnium ope destituta, ac dere- 



M 



>) Rom. 14, 12. — 2) 1. Tira. 6, T, — ») Job, 1, 21. — *) Ecclac 
5, 14. — 6) lia. 14, 11. — ^) Pgalm. 48, 18. — ^) Yxz\vt. b, W. 



164 Dies tei'iia. 

licta ab iis ipsis, qui iaterim illis rébus tuis genia 
uteutur; quin ullam de te inde liberando, vel mitigs 
salteni cruciatibus tuis cogitationem admittant. 

Nonne ergo insania est, id nunc sponte Heo in^ 
cuui merito sacrificare uoUe,* quod absque merito forte 
horam mors ab învito tollet? nonne inipietas est, malle 
graduum gratiae ac rcspondentis illi gloriae jacturaiu fa( 
quam iuanes quisquilias abjicere? Nonne vecordîa 
Yocationem ad perfectius yitae gemis niajoremque sai 
tatem in postremis habere propter inordinatam ad ejusi 
nugas affectionem? 

caelil quis non ingemiscat illorum sacerdotum ci 
tati, qui, postquam paternas opes, domos et facull 
generoso pede calcarunt, deiu majori non raro affecta 
crepundia, quam mundani sua praedia prosequuntur : 
suorum commodorum nimis studiosi unice soUiciti Yi\ 
ne fors unquam defectum aliquem experiantur. q 
topere ilii post mortem suae huie avidae nimium tenac 
illacrimabuntur , dum pauperem e cruce Deum sandaj 
impositum cernent, cui nudo se spirituaii egestate coi 
mare debuissent; quique ipsorum divitem nimis ac con 
dam paupeii;atem sua nuditate condemnabit. Age e 
generosa in ausa mentem attoile, quaeque aliquando i 
tibi certo rapiet, ea nunc vivus Numini in ara chari 
liberali sacrificio immola. Et profecto nimium nvarus 
cui Deus non sufficit^), 

Punctum II. 

Mors ilocet nos contemnere mundi honores, qui ; 
rum sunt dictae indi&erentiae ac perfectioris vitae ol 
culum. Adesto, o vane inanis nihili idololatra! qui fal 
gloriae fumo te excaecari, et ab ultimo fine abstrahî s 
Age, ad sandapilam accède, foetidum hoc cadaver ins{ 



Aag. 1. 13. Confesa. c. 8. 



De mwte. 165 

horrida haec pallore membra intuerc. En! usque hue 
vernies, velis, nolis, usque hue renies , et non procèdes 
amplius; hic confringes tumentes fluctus iuos^y Omuis 
haec, qua modo excellis, nomiuis uia<rD)ficeolia, inune- 
nunque splendor siib mortem velut nebula lUssohetur^). 
Tune iUa omnis commentitîa amplitudo di^nitasque trans- 
mt tanquam vestigium hominis ^). Gimi extinctoruni 
fnnaliam fiimo tua omnis fama iu auras abibil. Gum cam- 
panae sonitu tua omnis recordatio evanescet secundum 
iliad: Periit memoria eorum cum sonitu^^, Uno verbo: 
post hoc eris, tanquam non fueris^), Cujus nominatum 
est nomen gloriae usque ad eœtremum terrae^^^ is, ail 
r^us Psaltes, cum interierit, non descendet cum eo 
gloria ejus^)] sed disparebit sicut visio nocturna^)'^ et 
fwfiet velut umbra^)^ admota luce mortualis candelae. 
Haec scis, et tamen huic nebulae, uibilo, umbrae toto ap- 
petitu tani avide inhias. 

superbe! mors te opinione citius, fortasse hoc ad- 
ke mense cunctis décorum nomiuibus, munerum pracroga- 
tiris naturaeque ornamentis exutum, in loculum abjiciet, 
nU noR jam magnus, excellens, maguiGcus, sed esca ver- 
nium, cineris pugillus, foetidum pus, imo jam nihil eris. 
Tani; autem quid proderit, doctum audiisse, pluribus annis 
ad davum sedisse, per omnes honorum gradus ad summas 
Ji([iiitates eluclatum fuisse, si propterea animae in purga- 
torio îgne ardendum sit? Nempe, omnia fui, etiam talis 
Cfun illo Imperatore exclamabit, et nihil viiki prodest, 
nisi quod sub mortem cruciat fuisse. Et profecto ita est : 
nibil prodest, caudelabro impositum fuisse, nisi quod sub 
mortem cruciat fuisse. 

Elapsis aiiquot ab obitu diebus apparuit socio Religio- 
sus quispiam, et tristi gemitu in haec verba prorupit: 

') Job. 38, 11. — 2) sap. 2, 3. — ') Ibid. — ^) Psalm. 9, 7. — 
^Sap. 2, 2. — *)1. Mach. 14, 10. — ^ Psalm. 48, 18. — 8)Job. 
20, 8. — 5) Job. 14, 2. 



166 Dies tertia. 

Theolog^s fui, et nihil est : ConcioDator fui , et nîhil est 
Superior fui, et nihil est: Relig^osus fui, et hoc aliqoii 
est. Quo dicto in auras abiens, videri desiit. £n! quai 
in hoc mundo tantopere aestimantui*, in altero ne atten- 
duntur quideni. 

Erffo vanitas est, honores ambire, et in altum staturn 
se extollere^), Ecgo stultitia est, inani supra alios ex- 
cellendi appetentia a laudata îndifférentia, et quod con- 
seqnens est, a virtutis aut omnino salutis semîta devium 
aberrare. mors! quam potens es humilitatis magistra. 
Certe qui in hac schola superbiain non dedocetur, hajiis 
desperanda est cura. 

Punctum m. 

Mors âocet nos fugere camis illecebras,] quae ter- 
iium sunt beati illius aequilibrii ac sanctions vitae in)- 
pedimentum. anima ! veni et vide *) 5 veni ad sepulebniniy 
vide cadaver tuum. Contemplare, quid tandem sit illa 
caro, cujus amore damnationis periculo te exponis, aut a 
perfectionis via abhorres. 

£n! illa duo calvariae foramina erant tui oculi fors 
inoocentiae scopuli. Tabida haec et arrosa carnium fni- 
stula erant os tuum et lingua, fnnesta heu! gulae instru- 
menta. Ëxcavatus hic vermium nidus erat venter tnus, 
quem instar Dei habuisti. Tabifîcum hoc horridae putre- 
dinis coagulura corpus tuum erat, illud amoris proprii 
idolum, cui conscientiam toties victimaui immolasti. 

Age jam, manibus prébende banc calvariam, palpa haec 
ossa, revolve hos cineres, inspice purulentam banc massanu 
Ëdic jam, nonne ameutia est, propter hoc pus ah ultime 
fine suo deviare, ab illa caelesti indifferentia deflectere, et 
perfectiori Numinis servitio nuncium remittere? Nonne 
vesania est, omnes totius vitae Kibores, curas et vigilias 



^) De imit Chr. 1. 1. c. 1. n. 4. — *) Joan. 1, 4«. 



De moriç. 167 

ÎB id unum impendere, et qiiidem Cbristiaoum impendere, 
it haie foetido sordimn sacco ad brève tempus bene sit? 
«t commodius dormiat, delicatius vivat, inelius niitriatur; 
^ intérim anîmae cnram ia postreinis habere? O terra, 
terra y terra! audi sermonem Domini^^: Nemo potest 
éujibus Dominis servire*)'^ nisi carnis jugiun excusseris, 
mmqnam servies Deo, qiio voluerit modo. 

Fructus ex bac meditatione coHigendus est constans 
execratio illortim triiim impedimentorum , quae nos potissi- 
Mm ab anreo illo mentis aequilibrio avocant, atque ab 
ihimo fine abducunt; et quae a S. loaune vocantur con- 
(Mpiscentia carnis, concupiscentia oculçrum et super bia 

Affectas. 

suprême vitae ac mortis arbiter Deus! credo, me 
■orituram ; nam tuo jossu omnes morimîir, et velut aqua 
kterram dilaàimur^^: et qiiidem inopiuoto ; cum Cliristus 
dieat: Qua hara non putatls, filius hominis veniet^). 
Credo, errorem in morte bene obeunda vel semel admis- 
sam nec aeternis lacrimis expiari posse; nam, ut divino 
admonitu cog^ovimns, lignwm, in quocunque loco cecide 
fit. Un erit^y Credo, me cunctis rébus spoliatuui et omni 
hnore exutnm, ex hoc mundo migraturum in aiiiim, hoc- 
fie eorpns meum in putridos cineres redigendum, et foeda 
potredine consnmendum esse secundum illud Spiritus sancti 
efatum: Pulvis es, et in pulverem reverteris'y Haec, 
inqnani, credo, quia tu, o aeterna Veritas, id affîrmasti. 

Superi! haec me credere palani profiteor, et tamen, 
hea pador! et tamen vivo, quasi nunquam moriturus, aut 
Mcunda morte primae vitium emendatunis. Vivo, quasi 
haberem hic manentem civitatem^^ ^ totus terrenis immer- 

Jcrem. 22, 29. — ^) Matth. 6, 24. — 3) 1. Joan. 2, 16. — 
*) 2. Reg. 14, 14. — 6) Luc. 12, 40. — ^) Ecclac. 11, 3. — 
') Gen. 3, 19. — S) Hebr. 13, 14. 



168 Dies icriia. 

sus ac vani honoris stolide avidus. Vivo! heu! vivo vile 
Garnis mancipium; et hoc coagulum sordium, putrem hanc 
escaui vermium caeco amore ita depereo, ut illius «ommo- 
dis innuineros virtutum et gloriae gradus sacri6eare non 
horream; vivo, vah probrum! animae ita prodigus, et illius 
futurae sortis adeo incuriosus, quasi unus interitus essei 
homini$ ac jumentorum et aequa utriusque conditio; ,., 
et nihil haberet homo jumento amplius^). 

Domine! mensurabiles posuisti dies meos et suh- 
stantia mea tanquam nihilum ante Te. Verumtamen 
universa vanitas omnis homo vivens^), Cibus tineanim, 
saccus stercoruni, pus, tabum, et pestifera sanies sum: imo 
ipso pulvere, cinere et nihilo quid foedius sum; et tamen 
ego ausus fui erecto collo consurgere contra te Oinni- 
potentem? Ego te abjicere ausus sum pQst hoc corpus 
meum, illius infrunitam libidinem, superbiam et habendi 
cupiditatem tuae sanctissiniae voiuntati praeponeudo. 
caeli! ergone in eam miser dementiam prolabi potui, ut 
amore putridi hujus trunci Deum irritarem, conscientiam 
laederem, gratiam perderem? Heu! totis artubus oohorresco, 
dum, quae feci, perpendo. 

Sed poenitet, o magne membrorum plasmator Deus! 
poenitet me impudentiae meae, meae me insaniae pudet. 
Utinam prae doloris vehemeutia cor mihi médium disrum- 
peretur. At fixum est; posthac triplici illi concupiscentiae 
carnis, oculorum et vitae perpetuum inferam bellum. Prius 
missa e caelo fuhuina corpus hoc in cincres redigant, quam 
ut vitiosum quid sensihus permittani. Mortualis eandelae 
radiis illustratus agnosco, et detesior mundani honoris ina- 
nitateni. Pereant nugae, crepundia vanaeque res omnes, 
quibus hactenus mens tcnacius aflixa haesit, ne mors in- 
veniat, quod in\ito rapiat. Et quae moriis hora perfecisse 
optabis, ea, o anima mea! nunc perfice et quidem mature; 



^) Ecclae. 3, 19. — ^ Pgalm. 38, 6. 



De cogniticme sui ipsius. 169 



ne tandem testis desolata et tu existas irajus veritatis: 
Stmper homo bona facere tune eupii, quando mor$ 
fmtndi tempus ademit^'). 

Ta autem o Domine! triplici hoc vinculo solutum, liber- 
ttli filiorum Dei restitue; et da aemulari indifferentiam 
adaveris, oui idem prorsus est, loenlo ligneo aut stanneo 
inclodi, veslibus pretiosis aut vilibus indui, honoribus aut 
^tuperiis afSci, duro aut molli tumido inferri.* 
* Legatnr Thom. a Kemp. de imitât. Cliristi. Lib. 1. cap. 23. 



LECTIO 

DE COGNITIONE SOI IPSIUS. 



I. Via purgativà, cui prima baec exercitiorum beb- 
imàs respondet ') , et quam beri cum' meditatione de lapsu 
i^elonim auspicati sumus, ex meute Ascetarum triplicem 
Ai praefixum habet scopum 1. peccatorum execratiotiem, 
2. eonmdem radicum exstirpationem, 3. sui ipsius cogni- 
timem. Nam ulceri, quod ignoratur, aptum malagma 
ap^cari nequit; ergo necessaria est ne» cognitio. Dein 
noriM>, qui amatur, medicina pon quaeritur; ergo neces- 
laria est peccatorum execratio. Denique nisi aegrota- 
tbnis eausae e medio tollautur, id est, nisi vitioriun stir- 
pes, rebelles scilicet appetitus, eradicentur, sanitas nunquam 
pbie recuperabitur ; ergo necessaria est vitiosarum radicum 
txsUrpaiio; alioquin non obtinebitur desiderata mentis 
firgatio. His enim praecipue adjumentis a defectuum loliis 
Bondatur anima, et ad proferendos postea virtutum flores 
praevie aptatur. 



1) s. Chrysolog. Sem. 125. — >) Direct c 39. n. 3. 
BHIecfi medulla. H. edit % 



170 Dies teriia. 

Porro quam accnrate tria baec puncta in prima ha 
exercitiorum hebdomade executioni nwtndentnr, ac proii 
quam stricte in ea illa omnia proponantur média, qua* 
ad animant purgandam pertinent^) j partim ex Directa 
rio^), partim ex hactenus dictis et adhuc dicendis abundi 
patet. Naui heri per considerationem tum malitiae peccab 
propriae, tum poenae eidem debitae ad dolorem de praete- 
ritis et horrorem a futuris ejusmodi noxis, adeoque ac 
illarum execrationem potenter animuti sumus. Praeterea 
nimium amorem opum, cuticulae et excellentiae , tanqnan 
priinariam piaculorum radicem, pro'viiîbus exstirpare sati^ 
gimus, labore ob rei ardultatem hodie quoque in meditationc 
prima continuato atque etiam posthac continuando. Cogni 
iioni vero sui ipsius obtinendae, ad quam comparandain 
hesterna mQditatio secunda, uti et consideratio , buicquc 
subjunctum examen plurimum adjumeuti attulerunt, hodieriu 
insujper dies maximam partem consecrabitur : ut proin prima 
baec hebdomas viae purçativae vel maxime congruat. 

Quod autem tantuin temporis ac laboris acquirendac 
sui ipsius cognitioni tribuamus, ratio est, quia pleDa ni 
nihili notitia ad demissionem et odiuin sui kicidissiman 
praefert facem, ac e medio tollit iliud princeps obstacuUu, 
sensualitatem, avaritiam et superbiam, quo plerumque ak 
strahimur ab illa fundamentali indiffèrentia Deo serviendi, 
quo Yoluerit modo. Quippe repugpnat, ut quis sui corparù 
miseriam et animae malitiam penitus agnoscat, quin simul 
seipsum odisse et despicere discat. Unde iterum mirabilis 
exercitiorum praestantia et nexus elucet; nexus quidem, 
quia omnia miro ordine cohaerent^ praefixoque fini presse 
respondent: praestantia vero, quia Theologiae Asceticac 
principia practice docentur^ et anima leni ductu per viam 
purgativam ad illuminativam deducitur. 

II. Quod autem intima baec sui cognitio tertius A 



ï) Direct, c 11. n. 8. — ^) Ibid. cap. 39. n. 2. 



De cognUione sui ipshis, , 171 

IniGtus, ex mente S. P. Ignatii prima bac hebdomade eoU 
figendus, docet Directorium bis verbis : Quart hoc primum 
enrart débet in eo, qui facii eœercitia, ut quam maxi- 
mum sui ipsiuM acquirat co(pdtionem, eonsiderando causât, 
sriffines et radiées vitiorum^). Item: Quare hue omnia 
imgere débet, qui facit exercitia, ut suam abjectionem 
et vUitatem agnoscat, eamque ex animo sentiat^. 

Ai banc aiitem eo facilius acquirendam tria valde in- 
agiiia S. Pater assignat subsidia, nempe 1 . primum orandi 
■odum, 2. conscieutiae examen, 3« confessionem genera- 
kn*). Ad primum orandi modum quod attinet, is in eo 
eonsistit, ut quis discurrendo circa praecepta Dei aut 
Eeelesiae et circa septem peccata capitalia et ires po- 
imtias animae ac quinque sensus*), singuia ordine dis- 
entiat, attendendo, quo pacto illa servaverit^^^ istis se 
foOuerit, bis vero usus vel abusiis sit? Quid autem boc 
est aliud, quam penetrare in profundum abyssî, et cor 
hrnninis intueri in àbsconditas partes^), iliius intimos 
neeasus lynceo obtutu rimando? 

Quam efficax vero remedium duplex conscientiae exa- 
M^ tum particulare quotidianum tum générale, quod etiam 
ciomologesi praemittitur, sit, ut homo incipiat aperire 
Hulos suos ad cognoscenda peccata vitae praeteritae^ , 

4 te praesentem statum animae, ipsa res per se loquitur. 

^ BU enim est sicut lucema in loco obscur o^, iUumvnans 



*) C. 10. n. 8. — *) Direct, c. 11. n. 8. — ») LibeUvs exercit. 
fut fuiduBentam. — ^) Direct, c. 37. n. 2. — ^) Id Ub. exercit. 
put contemplât de amore spiritoali. — ^) Eccli. 23, 28. 

^) Dno examina in Socfetate Jesn in tisu sunt, et si qnis de hisce 
«flioreii 4etiderat instractionem , consolât R. P. Alph. Rodericii S. 
M J» Exercitiom Perfectionis. Tom. I. Tract. Vil. Cap. IL et seqq. Ut 
tttem Examinis tam particolaris tum generalis praxin faciliorem red- 
teosy nberiorem hnjas examinis materiam in Cleri usum, schemae seu 
pindigmatis instar, ad finem liujas octidoi subnectemus post diei 8vi 
iMtationem tertiam, ad quod examen sedulo semel, atqne iterom ac 
iK|rfiis inter exercitia recnrratnr atqne extra. 

") Direct, c. 13. n. 6. — *) 4. Esdr. 12, 42. — 

S* 



172 Dies iertia. 

abscondita ienebrarum^). Et bine S. P. IgDatius d 
initio exercitioniin de utroque agit, ut ostendat, quo 
sibi loco siot; eorumque praxin primo statim die f 
datum fundamentum^^ explicarl, priorisque usum et 
deinceps singulis diebus per guartam horae partem c 
tinuari cupit^), ut eorundem subsidio dos ipsos iotin 
nosse discamus. 

Denique quam potens acquirendae sui îpsios noti 
adjumentum sit confessio generalis vel a tota rétro \ 
vcl saltem a longiori tempore retcxenda , patet ex Dîrc< 
rii vefbis, quae sic babent: Hoc enim usu comperi 
est, eam magnopere multis pro fuisse ad cognitionem 
et emendationem*). Nec luirum; revocatis enim in i 
moriani commissis bactenus peccatis, facile est, et 
ipsorum fontein detegere; praecipue si iusuper diiig< 
examine scrutemur, cujusnam rei amor vel odium, desi 
rium vel fuga, spes aut timor nos pelliciat ad perpétra 
illa piacula, quae ordinaria confessionum materîa si 
Inde constat, quam utile médium confessio generalis 
perveniendi ad cognitionem sui, et quam merito eam S. 
bunc ipsum ob finem per decursum primae hebdomadis c 
scribi, sub ejus vero finem deponi cupiat. 

III. Cum vero S. Auctor banc sui notionem non so 
speculativam sed practicam esse optet, ac talem, quae 
super ad sui emendationem tendat^), vitia exècre 
eorumque radicem exstirpet; banc ob rem tanquam ap 
simum haec omnia efficiendi remedium assignat exar 
particulare, quod pariter mox in primo congressu j. 
datum fundamentum proponi jubet, utpote statim < 
ipsis exercitiis inchoandum, ac dein etiam iis finitis i 
vitae tempore singulis diebus continuandum^). 



ï) 1. Cor. 4,5.— 2) Direct, c. 13. n. 2 et 6. — ^) Ibic 
40. n. 3. — C- 10. n- ^- — *) Ib»*!- - *) Direct, c. 13. n 
4 et 6. 



De cognitione sui ipskis. 173 

Quaenam autem puncta examen tum particulare tum 

{neraie complectatur, juverit hodie ex ipso exercitiorum 

ileUo perlegere, nisi id primo jam die factum sit, lit si 

in naeyi aliquid in eorundem praxin irrepsisset, mox 

CBrrigatur. £x his denuo patet, quam siiperfluum nihif, 

|Ram nîbil temere et sine eonsiiio positum in aureo boc 

^atii libro contineatur, quod ad praefixum sibi scopum 

non reeta collineet, aut adjumenti plurinuim afferat; et 

qoantopere errent ilii, qui banc de examine particulari et 

generali materiam parum apte pro operis dignitate mox 

fimdamento subjungi, aliisque omnibus praemitti censen.t. 

§. n. 

I. Enarratis bactenus remediis sui ipsius cognitionem 
aequirendi , jure accenseri merentur geminae meditationes 
de morte et judicio, quam materiam tractari posse S. Pater 
qpse déclarât '). Directorium vero vix non praescribit, dum 
ait, exercitia de morte et judicio rarissime omitlenda 
esse*^. Née immerito; nibil enim adeo iuculenter osten- 
dit miseriam corporis quam mors: nil adeo manifeste 
patefacit malitiam animae quam judicium. Ex utroque 
lace meridiana clarius elucet, nos ex parte nostra nil aliud 
esse quam nihilum et peccaium^^i nihilum quoad corpus, 
pecoaUim quoad auimam, seu ex toto nibil; cum etiam 
peeeatum sit di^um styge nibilum. Unde patet, geminas 
bas de morte et judicio exercitationes insigne adjumentum 
esse cognoscendi se ipsum, adeoque et aequirendi despi- 
eientiam et odium sui, utpote quae intimam sui notitiam 
individuo nexu consequuntur. 

Et profecto nunquam corporis miseria et nihilum 
evidentius apparet, quam aliquot a sepultura diebus. Heu! 
quam triste iUud tune, quam foedum ac terribile spectacu- 



^) Ad finem exercitii quinti hebdomadis primae. — ^) C. 15. n. 4. — 
^) Concil. Arausicanam. 



174 Dles tei'tia. 

lum praebei. Sine, horrificam totius rei tragoediam accu- 
ratiori oculo inspicianius. Initio cadaver versicoloribus hiuc 
et illiiic maciilis^ mox totiiiu rancida nigredine borridum 
sqiialet. Ex facie, brachiis, pectore, pedibus exsudât nrn- 
cescens spama et foetidiis quidam mucor, grassantis iatus 
putredinis prodromus, quae paulo post in extimam quoque 
eutein facto impetu undique eruiupit. Ubique luucida, tur- 
pis et squalida sanies ex omnibus meiubris vi tanta émanât, 
ut corpus ei aiiquanto tempore quasi iniiatet. 

£x hoc stagnanti tabo, ex fluida bac putrique materia, 
quae partim extrinsecus defluit, partim intrinsecus confluit, 
enascitur incredibilis copia vermiculorum , parvulorum ser- 
pentum, tinearum aliorumque animalculorum., quae illam 
ipsam carnem et yiseera ingrato quidem, avido tamen dente 
corroduut et dévorant, ex qua paulo ante proguata fuerunt. 
Horrendum est videre, qua rabie vermium aliqui ex per- 
foratis ocuUs emergaut: hi per corrosum os in fauces 
denuo irrepant: isti pectus, ventrem, latera certatim de- 
pascantur, et irrequieta ingluvie non secus ac si formicarum 
aceiTus foret, inde turmatim emergaut, ac denuo se im- 
mergant; nec prius désistant, donec consumptis carnibus 
merum hominis sceleton relinquant, et ipsum paulo post in 
foedos cineres redigendum. Heu! borror est, haec vel 
meminisse. 

II. Jam vero hue adesto, o anima! ac propiori obtutu 
hanc scenam perlustra. Intuere modo hune lacum mise- 
riae et lutum faecis ^), contemplare putrida haec cadaveris 
frusta, hic jam nosce teipsum^ ex his modo sordibus ac 
faviiiis, qui sis, disce. En! tabificum hoc foetidae putre- 
dinis lutique coagulum corpus tuum erat, illud scilicet amoris 
proprii idolum, quod tam studiose fovisti, tam tenere amasti. 
Ubi nunc foedissima iila animalcula uidulantur, ibi nares 
tuae, ibi aures, ibi cerebrum erat tôt malarnm cogîtationuni 



Psalm. 39, 3. 



De cognitione m ipsius. 175 

ic desideriomm ofBcina. Arida illa ae tetrum pallentia 
ma, digiti tui ac delicatae manus erant tôt scelenun 
mistrae. 

Nempe hue tandem recidit tota quanta est tui corporis 
■oies : hue redîgitur omnis illa ossium compages et artuum 
rtrocUira. In his ergo nunc cineribus, qui sis, lege. Niniirum 
pdivis es, saccus stercorum es, sepulchrum dealbatum, fime- 
tom nive obsitum, ambukns nihilum es, putredinU pater, 
mater et soror vermmm es ^), haec gentilitia tibi nobilitas 
(St. En! quam potens adjumentum con^eratio mortis sit 
va corporis miseriam et nihilum aruspice oeulo exenterandi. 
En! quam minime fallax sui ipsius spéculum mortualis cal- 
varia sit. 

m. Non minori efficacia intimam sui notitiam acqui- 
rendi pollet contomplatio terribilis illius, quod nos post 
idiitum manet, judicii; uti patebit ex meditatione hujus 
iiei secunda, ubi malitia et nihilum animae distincte ac 
pellucide oculis subjicietur. Hoc ipso enim, quod subdole 
latens mentis perversitas nunquam et nullibi manifestius 
piam illa irarum die sub conspectum pouetur, sequitur, 
;am quoque nunquam et nullibi clarius cognosci, quam 
injus scenae praevia spectatione; adeoque banc de judicio 
sxercitationem optimum esse sui notionem comparandi reme- 
lium. £x ea enim ad oculum patet, summam esse 1. animae 
perversitatem , 2. ejus ad omne malum pronitatem, 3. uti 
3t impotentiam ad quodvis bonum supernaturale^). 



>) Job. ir, 14. 

') Pro ampliori hujos rei perspicaitate hic adnotamos: 1. Potest 
juidem homo lapsus absqoe speciali gratiae auxilio nonnulla ordinis 
latoralis opéra moraliter bona perficere, ac levés tentationes superare ; 
rires enim naturae liberumque arbitriom per peccatom originale qui- 
lem labefoctatamy minime aatem prorsas exstinctom est. Ast ad omnes 
)rdinis natnralis veritates cognoscendas, tum ad universam legem natu- 
tlera adimplendam, tom denique ad graves tentationes saperandas 
lecessaria est horaini lapso Dei gratia. 2. Ad'omnes et singulos actns 
alatarei, etiam ad Meî initium necessaria est \iit«t\ot ^Y^t\\.^% «»l^^>\ 
TatiM illMtnithaiM et inspirationis; et hacc omnmo gTatuVla ^^V.^ ^'^^ 



176 Dies tertia. 

1. Ad animae perversitatem qaod attinet, deberet 
equidem ea esse imago S. S. Trinitatis, templum Divini- 
tatis, spéculum saoctitatis, ex quo omnigeuae virtutes 
reflexo lumine relucerent. At vero, quod dolendum, in 
memoria turpium vanissimarumque rerum species atque 
imagines insident quasi proprio in loco, quam praeterea 
passiones et daemones pro lubitu turbant. In intellectu 
inest error, caecitas, tenebrae, in eoque falsa dictamina, 
judiciaque temeraria atque ignorantiae crassae turmatim 
stabulantur. In voluntate ipsa malignitas dominatnm exerçet, 
utpote quae pravis motionibus niiseram servitutem servit, 
et sub jugum missa non, quod cupit bonum, sed quod fugii 
malum, hoc agit^). 

2. Praeterea in anima régnât incredibîlis quaedam ad 
omne malum propensio^ quae eam ad yitiorum sentinam 
totam quantam inflectit; ita quidem ut, nisi benigna Dei 
manu misericorditer contineretur , in omnia scelera suopte 
impetu praeceps rueret. Fingamus, conspicere nos manmn 
ex altissima turri protensam, quae hominem brachiis pedi- 
busque ligatum, supra horrendam pice ac sulfure succen- 
sam abyssum solis crinibus suspensum teneat; et en! 
nostrae voluntatis summani in yitia pronitatem crudis colo- 
ribus adumbratam vidimus. 

3. Yerum non solum inest in anima incredibilis ad 
omne malum propensio, sed insuper plena et absoluta ad 
omne supernaturale bonuni impotentia. Nam ea sine 
gi*atla praeveniente et supero Numinîs concursu nulium 
opus supernum, imo nec naturale sine auxilio Dei naturali 
se sola exercere potest; ut proin anima nibil sit 1. in 

nulla opéra ordinis naturalis eam sive de condigno sive de congrno 
mereri possunt. 3. Non potest homo jostificaton nisi ex speciali pri- 
vilegiOy quemadmodum de beata Virgine tenet Ecclesia, in tota irita 
peccata omnia, etiam Tenialia vitare; neque potest sine speciali Dei 
auxilio in accepta justitia perseverare. — Cfr. Concil. Trident. Sess. VI. 
Can. 22 et 23.; item cl. P. J. Perrone S. J. Praelect. Vol.V. Part. ï. 
>) Rom. T, 19. 



De cogniHoHe m ipsius. 177 

Btsendoy eum omne suiim esse a Creatore suo unice habeat, 
et quidem ita habeat, ut si orbis Moderator vel momento 
continuata, ut ainnt, actione creativa eandem conservare 
desmeret, illico ea in suum denuo nibiliun proprio nisu 
recideret. 2. Nihil est in operando^ cum sine eoncursu 
physico Dei nec pedem niovere, nec digitum attollere queat. 
3. Nihil est in merendo; nam ut quis reipsa ponat aetiini 
gloriae caelestis meritoriiun , opus est tuni statu gratiae 
tum gratia excitante super naturali, non qualicunque, sed 
efficaci, id est, tali^ quam Deus ab aeterno praeviderît con- 
jongendaui esse cum consensu. Jam autem haec nuUi morta- 
iium, nec justo debetur; imo eam nec mereri de condigno 
quis potest, quin nec merito congrno, habente infallibiliter 
effectum, prout Theologi docent^). 

Inde patet, quam potens et salubre in sui notitiam 
yeniendi subsidium sint geminae hae de morte ac judicio 
meditationes ; et propterea quam apto nexu buic loco in-p 
serantur, utpote in quibus et corporis miseria et animae 
malitia, nec non utriusque nihilum pleno lumine ocnlos 
feriunt. 

§. in. 

I. Praeterea ambae hae commentationes, ut ait Directo- 
rium, multum habent momenti, ut avocetur animus au 



^) Antoine tract, de gratia cap. 7. de mertto art. 6. conclus. 4. 
cum aliis. Merito de congnio deest \fi\ moralis aequalitaii cum mer- 
oede, Tel promiftiio mercedisy yel ntraqne; et solum habet vim mo- 
vendi Denm ex quadam decentia ad aliquid retribuendom. Inde jam 
dnpiex distingnitnr meritum de congruo : alterum carens morali aequa- 
litate cnm mercede, sed habens proraissionem illius, ideoqae habens 
infaUihiUter effectam; talis est contrit io perfecta in peccatore respecta 
jnstificaticrtiis : altemm habens moralem cum mercede aequalitateln, sed 
carens promissione illius , ideoque non habens nisi fallibiliter effectum ; 
taie est omne meritum de congrno in homine jnsto. Ad meritnm de 
congruo requiritur in actu meritorio vis idonea ad inducendum Deuni 
ex decentia seu convenientia, ut actni aliquid rétribuât; hinc si abest 
aeqnaiitas cirai praemio, oportet tamen adesse certa quaedam proportio 
et congmitas cum praemio, quam opus ex propria excelleiit\«L Va&Mal. 



178 Dtex tertio. 

inardmato amore rerum hunumarum vUibilium^) , quae 
na» afferunt satUtatem sed inflammant ctqfiditaièm*) ^ et 
hic aller est fnictus exiode sollicito conatu eruendus. Hajus 
effectus experimeQtum cepimus in prima meditatione ho 
dierna, cujus ope a triplici appetitu divitiarum, honorum et 
delidarum longissime, ut spero, abstraeti sumus. 

£t certe quid efficacius a superbia ac seiusualitate et 
opum ac cominoditatam appetentia avellere nos possit, haud 
dispicio. Age enim, o stulte inanis nihili idololatra! si ea, 
quam panlo ante depinxi, tui corporis post mortem conditio 
est, quid ergo superbis pulms et cinis^^l si putredo es, 
et esca vermium, quid ergo te élevât cor tuum?... quid 
fumet contra Deum spiritus tuus*^l Pulvis cum sis et 
nihil, quid ergo indignaris hune pulverem contemni, hoc 
nihilum nihili fieri? Lutum cum sis ex defectibus et vitiis 
conflatum, cur ergo laudari cupis? cur vilipendi, et calcari 
renuis? Foedissimum pus, sanies et tabum cum sis, ut 
quid igitur adeo te aestimas, et supra alios extollis? Cum 
omnis fama cum funalium fumo evanescat, ut quid honores 
vanus ambis? 

Ad haec cum in anima identidem perstrepat seditiosa 
quaedam appetitionum rebellio, qua iila factioso schismate 
diversas in partes foede scinditur; cum ea instar energu- 
menae modo tristitia in terram elidatur, modo tumore in 
auras extollatur, nunc frendeat ira, nunc ardeat iuxuria, 
modo torpeat pigritia, nunc ringatur invidia, et instar pilae 
a suis cupiditatibus susque deque atque in ômnem gyrum 
jactetur; haec, inquam, cum ita se habeant, prout ea se 
habere in illo tribunali sole clarius cernes, ipsuâ conclude, 
num aequum sit, tU elevetur cor tuum in superbiam super 
fratrès fwo**)? Ipsus fatere, numne geminae hae de morte 
et judicio exercitationes una cum perspicaci, quae inde 



ï) C. 15. n. 4. — 2) s. Augustin. — ') Eccli. 10, 9. — *)Job. 
15, 12 et 13. — ») Deut. 17, 20. 



De cognitime svi ipsius. 179 

haaritu1^, eognitione proprii nihiii poteiitia omnino ineita- 
menta sint, auiiiiuiu ab omni inordlnato, appetita honoris^ 
avoçandi, seque ipsum despiciendi, quia et odio habendî. 

Dbû : odio haberuU, Quid enim ? ergone corpus odisse 
non possis, vas illud sordium, iilud morbornm seminarium, 
iUam omnium miserianim lacunam? £rgone corpus iilud 
odisse non possis, quod est animae proditor, peccatorum 
aidns, luxuriae fomes, gulae nutrix^ tentationum sedes, 
sensnalitatis emporium, virtutum hostrs? Et hoc tu mon- 
stmm odisse non possis, quod palpatum totum hominetn 
agit in libidinis triumphum? ^^ 

Ob parem rationem tune animam tuam odisse et ex- 
borrescere non possis, quae Deo rebellis, odiosa caelo, 
exitiosa mundo, appetituum serva, errorum matrix, vitio- 
mm lema abjectum carni mancipatum servit; banc tu, in- 
qoam, odisse non possis? Apage tam molles sensus! Potins 
pias in iras exardesce, et memor divini illius effati: qui 
deUcate nutrit servum iuum, postea sentiet eum conUi- 
noeem*), item: sub te erit appetitus ejus, et tu domi- 
naberis t7/iW); horum, inquam, memor eum Paulo castiga 
corpus tuum, et in , serviiuiem rédige*): com Petro milita 
adversus animam tuam'*)^ ac post concupiscentias tuas 
non eas^). Mentem tuam ab illis crepundiîs et inanibus 
reculis avoca, quas tibi mors quovis momento eripere 
in^to potest; et quas tantopere te amasse et appetiisse in 
illo tribunal! tu ipsus damnabis. Singularia propone, ac 
simul adverte ad miram virtutem, qua mors et judicium 
pollent, animum a bonis terrestribus avellendi. 

n. Yerum non solum abstrabitur anima ab amore onmss l 
rei terrenae 9 sed insuper etiam in his meditationibus eon- 
cipii tîmorem sandum Domini, ut pariât spiriium sa- 
lutis^^ magisque radicetur, ac fundetur in odio et deetsta- 

ï) S.CypriaH. — ») ProT. 29, 21. — ») Gen. 4, 7. — *) 1. Cor. 
9y 27. — *) 1. Petr, 2, 11. — ^) Eccli. 18, 30. — ^) Direct, c 
15. n. 4. 



182 Dies tei'iia. 

opère deliqnisti. Nam cuncta, quae fiunt, adducei Deuê 
in jttdicium^). Ita est, vuncta, pro omni errato, me 
bonum illud sit she malum^^^ de omni verbo otioso, 
quod locuti fuerint homine$, rationem reddent de eo j» 
die judÀcU^. Uno verbo: omnia strictissimo examini 
subjicientur, omnia, et quidem 

1. Omnia mala commissa coutra praecepta Decalog^i 
et Ecclesiae, per septem peccata capitalia et yotorum yio- i 
lationes : contra Deum^ proximum et te ipsum : etiani occulta, t 
de quibus nec suspicionem habuisti: etîani aliéna, de quibos ; 
te culpabili ooiissione mmqiiam in sacro tribimali accusasti: i 
etiam oblivioni jam tradita, de quibus nil anxius TÎxisti. f\ 
Quod Ëzechiel vidit secundum visionem in campo, id « 
ipsum et tu in tua conscientia cernes, nempe abominoHo* ^ 
ne$ marnas *)^ id est, noxas specie diversissimas, mnltitn- 4 
dine innumeras, gravitate énormes^ foeditate borrendas, '4 
quae tanquam onus grave gravabunt super te*). ^ 

2. Praeterea etiam discutientur bona omissa, quanto \ 
terrore percelleris, dum aures tuas illud tonitru attonabit: ^ 
Numera, pondéra, divide. Numera gralias tibi per vitae \ 
cursum coucessas . . . heu ! quam ingeus illarum est cumu- * ^ 
lus. Pondéra Sanctuarii bilance earundem pretium... ah! , 
inaestimabile est et infinitum. Divide jam illorum usum ; 
ab earundem abusu... proh! quantum hic illum excedit. ^ 
quot obligationes tui status ac muneris neglectae, quot ^ 
média salutis abjecta, quot occasiones boni exercendi ^ 
contempta I 

3. miser! quae tune tibi mens erit, dum divinus Judex . 
fulmiuanti voce tibi inclamabit : Redde rationem de tempore 
ni agendam poenitentiam, augendam gratiam, promerendam , 
gloriam tibi tam liberaliter concesso, et a te tam prodige 
perdito aut nihil, aut aliud, aut maie agendo. Redde ratio- , 



ï) Ecclac. 12, 14. — «) Ibid. — ») Matth. 12, 96. — *) Excch. 
S, 6. — P«alm. 3T, 6. 



De judicio parUculari. 183 

5D1 de coacredîiis tibi ialentis, quae vel sudario involuta 
gro non usu defodisti, yel iuipio abusu profanasti. Redde 
liionem de tôt conressionibus, communionibus ^ meditatio- 
ibus, animi collectionibiis et exercitiis, qnae vel omisisti, 
;1 obiter tantum ac sine fruetu obivisti. Redde rationem 
s toi peccatis, quae impedire, de tôt auimabus, quas sal- 
aire, de tôt relig^onibus, quas inducere vel propagare 
otuisses. Domine! operit confusio faciem meain^)\ 
uia repieta est malts anima mea^). 

4. Denique ipsa etiam bona maie peracta in illo tri- 
anali rigide examinabuntur. Nam scrutabitur Deus etlam 
Jérusalem in lucemis^) : ipsas qyLoqiiejustitiasjudicabii*^ 
d autem cum fiet, quasi panmis menstruatae universàe 
usHtiae nostrae apparebunt^^. JustUia nostrd ad examen 
livinae Justitiae deducta, injustitia erit, et sordebit 
n districtione ludicis, quae in aestimatione fulgebat 
\perantis^). 

Tune ipsae etlam actiones bonae in malas dégénérasse 
leprehendentur vel ob modum, quo sunt peractae, vel ob 
notivum, ex quo sunt posltae, vel ob finem, ob quem sunt 
atratae. Et bine, qui modo cum illo Laodiciae Episcopo 
Qtumat, quod dives sit et lotmpletatus, tune stupore de- 
xiis videbit , quia est miser et miser abilis et pauper et 
aecus et nudus ^). Hic ergo jam nosce te ipsum . • • 
) quam aptum meditatio judicii adjumentum est detegendae 
erversitatis aniraae! quam soUdum baec sui cognitio 
e infra nihilum abjicieudi, tôt peccata execrandi seque 
dio babeadi incitamentum est! Quoties diem illum con- 
idero, toto corpore contremisco. Sive enim comedo, 
ive bibo, sive aliquid aliud facio, semper videtur illa 
\dfa terribilis sonare in auribus meis: Surgite mortui, 
enite ad judicium^). 

ï) PMla. 68, 8. — «) PsAliB. 8T, 4. — ») Sopb. 1, 12. — 
) Psalm. T4, S. — ^) Isa. 64, 6. -* ^) Gregor M. lib. 5. moral. 
,6. — Apoc. 3, IT. — ®) S. Hieronym. Rcg. mon, Ca^, ?Wi. 



184 Dies tertia. 

Punotum II. 

Insuper haec omula distincte et summa eum claritatc 
ob oculos pouentur. Nam scrutans corda et renés, Deus^^^ 
iuimisso caelesti radio, illuminabit abscondîta tenebrarum, 
et manifestabit consilia cordium^^, Divinus îlle intentlo- 
num ac cogitationum discretor oculiis ') perfectain animae 
aDatomen instituet ejusque ad inalum pronitatem et ad 
boDum iinpotentiam in apricum proferet. 

Ibi delictorum numerus singillatim inibitur, eorum spe- 
des clarissime distiuguentni* , gravitas iiiînutatim ponde- 
rabitur, foeditas dilucide conspicietur. Omnituens Numen 
omnes animi motiones, motionum radicçs ac vitiorum fontes 
distincte et articulatim discriniinabit. Dictaininum falsita- 
tem, obtentuuui inanitatem, idearum vanitatem seorsuin 
internoscenda objiciet. 

Ut paucis absolvam: universos vitae tiiae annales, om- 
nes perfectionis obtincndae et pietatis exercendae occasio- 
nés, impulsus et remédia, omnem gratiarum, qucis abusas 
es, seriem velut in tabula depictani sub uno aspectu ponet, 
uno intuitu minute ac clare pervidendam. Tune enimvero 
qui sis, quamque ad malum pronus atque ad bonum tardiis 
sis, sole clarius agnosces. 

Jam autem in boc rerum articulo 1. quid senties de 
peccati malitia, de honorum et illecebrarum appetentia, de 
illo tuo ad quasdam reculas affectu ? 2. In quo vitae statu, 
quove modo in electo jam statu Deo seryiisse tune cupies? 
3. Quo tune tibi loco inculcata hactenus ad omnem locum 
et munus, ad sanitatem et gradum indifferentia erit? 

quam alia tune quamque diversa mentem sensa subi- 
bunt! Nam tune magnant fiduciam habebit pauper et 
humilis; contra vero pavebit undique superbus. Tune 
plus exultabit caro afflicta, quam si in deliciis fuisset 
semper nutrita. Tune plus ponderabit contemptus dici- 



^) Apoc. 2, 23. — 2) 1^ c^^r. 4, 5. — ') Hcbr. 4, 12. 



De jmâido particulari. 185 

Uarum, quam totus tkesaurus terrigenarum* Proin etto 
modo sollicitus et dolens de peccatis, ut in die judicu 
tecuTUS sis cum Beatis ^). Nunc te humilia, carnem doma, 
eaqiie nunc fac, quae tune fecisse optabis, neglexisse deflebis. 

Punctum m. 

Non solum illo furoris die strictissimo examine dis- 
cutientur omnia, et quidem distincte, sed insuper sine 
effuffio et refugio, omni dempto excusationi loco, ac prae- 
daso misericordiae asylo. Tune enim ipsus cernes, quia 
omni ex parte inexcusabilis ei^). Si enim allegaveris 
ignorantiam, mendacii te arguent fidei dogmata, quae 
credidisti: si impotentiam, de opposito te convincent tôt 
anxilia, quae neglexisti: si virtutis arduitatem, allucinaii 
te ostendent illa Cbristi verba: Jugum meum suave est, 
et onus leve^^. Si aetatem, temperamentum vitaeque con- 
ditionem, surgent contra te ab oriente et occidente in- 
Duneri ejusdem aetatis, temperamenti et conditionis Sancti, 
Sttoque exemplo condemnabunt te. 

Ipse Angélus Custos ex adverso stans tibi inclamabit: 
potuisses fieri sanctus, potuisses. Ipsa conscientia tua tibi 
dicet: imo et debuisses: perditio tua ex te*). Ipse dia- 
bolos tibi insultando ob oculos ponet geminas tiun fidei tum 
vitae tabulas, vociferando: en! haec credidisti, et haec 
fecistiz haec tua fides, et haec tua vita: hae tuae leges, 
et hi tui mores, 

Nil tune proficient lacrimae et preces; quia ibi non 
erit tempus miser endi^). Nil tune proderit dolor de prae- 
teritis et horror a futuris; quia tune correctionis tempus 
non erit amplius^), Nec dabitur tune perfugium ad Ma- 
riam; quia illa tenebrarum nocte luna non dahit lumen 
t^); sed feretur sententia irrevocabilis , inevitabills. 



1) Thom. a Kemp. 1. 1. c. 24. — «) Rom. 2,1. — ') Matth. 

11, 30. — *)Oge. 13, 9. — *)P8aliii. 101, 14 «) Apoc. 10, 6. — 

7) Angast med. cap. 39. 



186 Dies tertia. 

mox et quidem certo executioni mandanda, quae tuam sor- 
teni pro tota aeternitate decidet. Ojudiciiim! o seatentiani! 

Affectas. 

1. Confusionis. Vue mihi miser o, cum venerit dies 
judicii, et aperti fuerint libri conscientiarum ; cum dice- 

fur de me: Ecce homo, et opéra ejus. Quid faciam 
tune. Domine Deus meus, cum caeli retelabunt iniqui- 
totem meam, et adversum me terra consurget? Ecce 
nihil respondere potero; sed demisso capite prae con- 
fiisione coram te stabo trepidm et confusus^). 

2. Timoris. bora nietucada! nec tamen declinaDda, 
et fors brevi subeunda! O angustiaî hinc erunt accu- 
santia peccata, inde terrens Justitia, subtus patens horri- 
dam chaos inferni, desuper iruius Judex, intus urens 
conscientia. Heu! ubi latebo? ubi apparebo? latere erit 
impossibile, apparere intolerabile. Enimvero qui non 
tremit, et expergiscitur ad hanc vocem: Surgite mortui, 
venite ad judicium, is non dormit, sed mortuus est^^ 
Ah! timeo Domine, et expavescit aniina mea valde, lia 

. est; timoré ac tremore concutis omnia ossa mea, dtim 
intonas judicia tua super Twg^). 

3. Doloris. Heu! quid egi dum peccavi? Ah! îlluni 
ipsum lacessere fui ausus, à quo me de hoc ipso scelere 
judicandum credidi. Sed displicet, quod feci. Miserere 
mei Deus secundum magnam misericordiam tuam*^^ 
et esto propitius peccatis meis^^^ quae tactus dolore 
cor dis intrinsecus^^ suinme execror, et aversor propler 
te offensuin infinituin Bonum meuni cum firmissimo aoimi 
decreto, ea deinceps vitandi, atque eorum quoque radieem 
exstirpaudi, praecipue N. N. 

4. Agnitionis sui, demissionis et odii etc, Agnosco 

') Augost. loc. cit. — ^) S. Anselmas apnd S. Bonavent. Phar. 1. 
3. c. 49. -— ') Thom. a Kemp. 1. 3. c. 14. — *) Pealm. 50, 1. — - 
^) P«alm. 78, 9. — 6) Gen. 6, 6. 



Metkodus se parandi ad mortem. 187 

Domine, qtda h4}mo pecoatar sum '), venundatus sub pecca- 
to^^^ et cunctis vUiorum soreHbus inquinaiuM^), oppro- 
brium haminum et abjectio plebis^^, ipsum nihilum et 
peccatuiu, ipsa ioipotentia ad bonum, ipsa pronitas ad 
malum. Cujus iniquitates tupergressae sunt capillos 
capUis^y^ et cujus yirtiites vitîa sunt. Hinc me despicio, 
d abjicio in profundum vilitatis meae^). O quis mihi 
dtAit, apud hominei de vitiis digne humiliaril') 
maledicta caro, cujus amore Judicem tam tremendum toUes 
irritavi! At deinceps juratus tui hostis vîvaui. aureuui 
mentis ad omnem fortunae casum, ad omnem valetudinem, 
locum et munus aequilibrium! Te duce serviaoi posthac 
Deo, quo voluerit modo, ut aliquando a Judice Christo 
andire merear beatum illiid: Venite benedicti^y suprême 
Index, in tempore miserationum tuarum judica cansam 
meam. Domine ne in fur or e tuo arguas me, neque in 
vra tua corripias twc'). Hic ure, hic secU^ modo in 
aetemum par cas '^) : et illumina octdos meos, ne unquam 
obdormiam in mala morte; ne quando dicat inimicus 
meus: Praevalui adcersus cm»"). 

* Legatnr Thom. a KempÎB de imitât. Christi lib. 3. cap. 14 et 25. 



CONSIDKRATIO. 

METHODUS SE PARANDI AD MORTEM. 

Inter praecipuos, qui in sacra hac solitudine quaeri 
debent, fructus etiam numeratur fèlix illa mentis compa- 
ratio, qua quis semper paratus sit mori; ita quidem, ut 
nil amplius sit, quod animum angat, turbet aut remordeat', 

Lac. 5, 8. — ») Rom. T, 14. — ^) S. Bern. ep. ad Flori. — 

*) P<alai. 21, 7. — *) P*alm. 39, 18. — 6) xhom. a Kemp. I. 4. 

c. 2. — 7) s. Bero. — «) Matth. 25, 34. — ^) Piialm. 6, 1. — 
'») S. Angast. — ") Psalm. 12, 5. 



188 Dies terOa. 

quodve iiiam niigratîonem reddere inquieUm possit. Et 
certe qui in ipsis exercitiis ad obitum se non praeparat, 
quando tandem id faciet? Cui in bac eremo tenipus non 
sruppetit se ad illum fataiem transitum coiuparandi, quando 
tandem suppetet? Vere iuexcusabilis est, qui post hos dies 
saliitis e vivis excedere promptus non est. Id ergo ut 
simus, brevem synopsin subjungam illius methodi, quam in 
libro ChrUUanui pie moriens inscrîpto hune in finem 
tradjdi. Est autem faaec. 

I. Modus christiane eœcipiendi primum nuntium 
de inttanti morte. 

Flexis ad oratoriuni genibus et prehensa cruciGxi Dei- 
Hominis effigie finge, te ab Augelo Custode yicinae mords 
admoneri tibique inclamari : Haec dicit Dominus : Dispone 
domui tuae; quia morieris tu, et non vives ^^. Venit 
finis vitae super te^^. Ecce Judex ante januam assi- 
sta ^y Redde rationem villicationis iuae*), Moxqiie 
hilari mente cum Samuele exclama: Ecce ego! praesto 
<tfm^), o Domine! ego servus tuus^^ et opus manuum 
tuarum^^. In manibus tuis sortes meae^^. Laetatus 
sum in his^ quae dicta sunt niihii In domum Dondni 
ibimus^^, Proin etiuc de custodia corporîs animant 
^^ meam ad confitendum nomini tuo **^). His sequentes actus 
subjunges. 

suprême vitae ac mortis arbiter Deus, cujus immu- 
ttbili decreto statutum est hominibus semel mori^^^ in 
poenam peccati; en! submitto me huic tuae legi, dolenti 
animo admissa flagitia execrando, et mortem, quam rebellis 
peccator sum miUies meritus, promptissima voluntate lubens' 



») Isa. 38, 1. — «) Ezech. T, 2 et 3. — ') Jac. 5, 9.— *) Luc. 
16, 2. — 1. Reg. 3, 6 et 12, 2. — ^) Pialm. 116, 16.— v") Job. 
34, 19. — 8) Pialm. 30, 16. — «) Psalra. 121, 1. — i») Pgalm. 
141, 8. — ") Hebr. 9, 27. 



I 



Methodus se parandi ad mortetn. 189 

accepto in alîquam saltem lot noxamm expiationem, utque 
citius illuc peryeDiam, ubi peccare baud amplius potero. 

Idcirco moriar o Domine! quo loco, modo et tempore 
jusseris ad omnia plene indifferens. Si per diuturnos cru- 
ciatus summosque do]ores acerbam mihi mortem immiseris, 
exosculor paternam nianum tuam. Fiat vo]untas tua. Om- 
nia haec nondum sunt infernus. His saeviora mea meren- 
tur scelera. Moriar eac odio mei ipsius, ut tineae et 
Termes ultrici dente eam carnem corrodant, quae tôt crimi- 
num ministra fuit. Moriar ex motivo humilitatis, ut 
redigar in cineres et nihilum; et omnibus sim horrori, 
indignus, quem tellus ultra ferat. Ut orbis ab boc tam 
infami peccatore tandem purgetur, qui divini impatiens jugi 
sciens volens ab ultimo fine descivit. 

IL Examen transactae vitae ac praeseniis 
status animae. . 

Primum quod mortis periculum edoctis in memoriara 
redibit, erit imago actae bactenus vitae ac praesentis status 
animae, quae velut in tabula clare ac minutatim depicta 
exhibebitur. Hanc igitur praevio obtutu modo inspexisse 
utilissimum erit. Plurimum enim ad pleniorem sui cogni- 
tionem subsidii afferet. Sequentia proin puncta accuratiori 
mentis oculo discute. 

1. Quis praesens status animae tuae? Si nunc tibi 
ex bac vita migranduui foret ^ essesne paratus? . . . con* 
scientiam tuam cbmpello; edic: essesne paratus? Num- 
quid acceptam in baptismo innocentiae stolam, et quamdiu 
jïlaesam servasti? Yel si lethali noxa ejus jacturam fecisti, 
illamue denuo per sinceram exomologesin recuperasti? Num- 
nam omnia semper et rite confessus es ? Uno verbo : estne 
anima tua veste nuptiali induta, et gratia immanente or- 
uata? Vellesne vivis excedere in eo, cjvio hxmv^ «i^^ ^\s!Sîû^* 
Num dII est, quod animuni angal , \e\ wv^sÀMim Va ^>& 



190 Dies tertia. 

mortein reddet? . . . Quid haeres? . . . quid expallescis? Ah! 
quae faaec ergo temeritas est, vel uoico temporis puncto 
in eo statu vivere, in quo noUes mori? 

2. Quomodo viocUti? Quid tôt curis et defatigationibus 
quaesivisti? cui laborem tuuiii, vires et tempus impendisti? 
Utrum aeteruitati, aniinae, Deo? an vero vanitati, otio, 
daeiDoni? Ex tôt, quos vixisti, yitae annis numne vel 
unicum mensem? sed quid dico, mensem: nuinqnid vel 
unicum dieni sine veniali noxa transegisti? ecquid boram 
Numinis servitio integram sine aduiixto defectu conse- 
crasti? Quid egisti pro Christo, quid passus es pro cadoT 
heroicunme aliquando actum exercuisti? Quid speciatim 
commissum a te, vet omissum tune temporis, ubi in liniine 
aeternitatis positus animam jamjam âges, te anxium est 
habituruni? Quid divino Judici de hoc vel illo singillatim 
rationem petituro es responsurus? 

3. Quomodo tune viœisse, qua intentione et perfe- 
etione acliones quotidianas peregisse, quem statuin clegisse, 
vel in electo jam statu, quo modo Creatori serviisse opta- 
bis? Num te modo poeniteret, si vitam transactam respi- 
ciens , deprehenderes maxîmam partem pietati datam ? 
Ecquid probas eam, quam hactenus tenuisti vivendi ratio« 
nem? Quid prodest modo sensibus et corpori cuncta indui- 
sisse, omnibus vitae commodis abnndasse, ceteris excelluisse? 
... Et quid modo noceret, aegrotum , egentem , abjectuui 
latnisse? Ah! unus erit dolor in morte, tepidum vixisse. 
Unicum erit solatium, pro Deo et anima continuo laborasse, 
plurima tulisse. 

4. Quomodo morieris? lUaue tua inter bonum et 
malum, inter teporem et fervorem perpetuo alternans in- 
eonstantia perseverantiae finalis securam tibi spem facitT 
Mors est écho vitae ; qualis vita, mors ita ^), proin uiira- 
culum foret, si bene et sancte raoreretur ille, qui malc 

^) s. Ambroa. 



Methodus se parandi ad mortem. 191 

et iepide vixit. Habesne rationem sperandi, te superatu- 
ram ultimam tentationem illam, qua te styg^us alastor sub 
vitae finem in illnd ootum tibi peccatum praecipitare omni 
vi conabitur? An non timenduin, ne illa tibi dominans 
aSectio, ni eam exstirpes, daemoni instrunientum sit, quo 
exspiraturo tibi insidias strnat? Num aliquando sin^ilare 
aliquod opus bonuni patrasti, quod sperandae finalis gratiae 
et Gaelestis gloriae tibi fundamentum praebeat? Numnam 
per poenitentiae opéra contractum poenae reatum praevia 
satisfactione delevisti? Num purgantes flammas effîigies? 
His rite perpensis, singularia concipe proposita chartae in* 
scribenda: Heu, quanta insania est, exiguis et brevi 
y\ tempore duraturis delicih aeternos emere doloresl^^.. . 
quant felix et prudens est, qui talis nunc nititur esse 



m 



s: 



jt Ml vita, qualis optât inveniri in morte^). 

W. Spiriiualis susceptio viatici et eœlremae 
uncHonis. 



a 
io- 

7. 



Optima quidem, imo praecipua praeparatio ad mortem 
b acGurata animi expiatione consistit, nihilominus cum heri 
jam fiisius de ea egerim, uuUusque dubitem, eam ad men- 
tem S. Patris nostri sub finem hebdomadae primae ita 
fertctum iii, ut moribundis fundamentum sperandae salutis 
esse possit, ad alia gradum facio, Itaque finge, instautis 
te obitus jamjam admonitum in lecto lethaliter aegrotum 
decombere viatico propediem muniendum, ac sacro oleo 
bungendum. 

(?l ElicHis itaque majori cum fervore, breviter tamen, con- 

''ftMis virtutum actibus, sacram Synaxin instar viatici per 

^mmunionem spiritualem suscipies. Postea vero tange 

<|uinque sensus sacro oleo ungi solitos imagine penduli e 

bgno Cbristi, formando crucem, et dévote pronuntiando 



ï) s. Hieronym. — ^) Thom. a Kemp. 1. 1. c. 



23. 



192 Dies tertio. 

formulam cuiiîbet sensui, qui inungitar, propriam ia hune 
modum: Per istam sanctam unctioneui et suam piissimaa J 
misericordiam induigeat mihi Deus, quidquid per yisum ")- 1 
per auditum *[- per odoratum *[- per gustum et locutîonetai 1 
*}* per tactum et gressum -[- per lumborum delectationen || 
4" deliqui in nomine Patris et Fi]ii et Spiritus sancti. 
Amen. 

Simul tamen animo de peccatis per bos sensus admisab 
intense dolebis, et insuper placando Numini offeres doiorMj, ' 
(pios Christus in bis ipsis sensibus est perpessus. Démon 
' duplicem a Deo gratiam ferventer efflagitabis , pienaa 
nempe omnium culparum et poenarum veniam, nec nom 
perseverantiam finalem. j 

lY. SpiriiuaUs commendaiio et decessio animae. \ 

Finge te a medicis oinni jam spe dejecti!ùn agoni appro- I 
pinquare, et tibi ab adstante Confessario Grucifixi efSgiem 
uua cuju accenso cereo porrigi, simulque devoto moderatae 
vocis sono lente ac suaviter dici: Proficiscere, anima 
Christiana, de hoc mundo etc. etc. hodie adbuc habitatio 
tua erit in sancta Sion. Equidem illius necdum es secura; 
bine geminam inter aeternitatem felicem et infelicem con- 
stituta, ac futurae sortis ignara paves et trépidas. 

Verum quare tristis es^ anima mea, et quare contur- 
bas te? Spera in Deo^^y qui potest te, scit, et vult sal- 
vare; cum peccata tua utut magna, tamen semper minora 
sint miserationibus ejus. Pater est, qui infirmitatum fllio- 
rum miseretui*, qui novit figmentum nostrum, et ctgus 
miserationes sunt super omnia opéra ejus^y Et certe 
qui filium dédit, num caelum negabit? Ab! pupillam Dei 
laedit, de illius clementia qui dilBdit. 

Ad baec advocatum habes. apud Patrem Jesum Chri- 
stum Justum^^, Illius vulnera interpellant pro te, illius 



^) Psalm. 41, 6. -- «) P«ii\iii. lU, ^. - ^^ \. ^^«n* % V 



Methodus se "parandi ad mortem. 193 

mo tuus est sang^is Christi, tua sunt vulnera et mérita 
hristi. Haec Justitiae appeudendo plus solvîs, qiiam 
ibes. Ecce anior tuus erucifixus caput inclinât ad oscu- 
in, brachia extendit in amplexum, latus aperit in asylum. 
1 illo itaque spera. Dein defixo in Crucifixi effigiem ob- 
itu, quasi propedieui moriturus, subjunctos yirtntum actus 
lagno cordis affectu elice. 

Credo in te summe veridicuni. Hnmilio me ante te, 
QiD flim nihilum. Doleo propter te offensum summum 
lonum. Propono potius mon, quam foedari etiam veniali 
eceato. Spero a tua misericordia veniam, gratiam, gloriam. 
Imo te simime amabilem propter te' super omnia ex om- 
ibus viribus meîs. GruUas tibi ago summe bénéfice ob 
»t per vitae cursum collata mihi bénéficia. Desidero ad 
I ultimiun finem meuni. Nam creasti me ad te, et in- 
tietum est cor meum, donec requiescat tn te^y 

O sacrosancta Trinitas! da gratiam finalem. Gupio 
ssohri^ et esse cum Ghristo. gaudia vere infinita, quae 
■aeparavit Deus diligentîbus se! Deus meus et omnia! 
bhi absolvi sacramentaliter, et lucrari omnes indulgentias 
I morte lucrandas. Domine! in manus tuas commendo 
lirituni meimi. Jesu! Maria! Joseph! 

V. Sensa animae posé mortem. 

His virtutum actibus persolutis, finge cogitatione, te 
aspirasse, jamque relicto hoc mundo migrare te in domum 
etemitatis, judicio sisti, purgantibus flammis addici. Mox- 
ue Oexis adhuc ad oratorium genibus quam brevissime 
îquentia perpende. 

1. Quando anima corpore egressa, relictis tuis iilis 
im variis rébus, ex cubiculo vel domo tua in alterum 
rbem migrabit, quo tune oculo aspiciet tuas illas reculas, 



^) s. Aagast. lib. conf. 
Bf^llecii medulla. II. edit ^ 



r> 



194 Die» tertia. 

tuum illnd cadaver?.». Qnomodo tiinc hoc habuisse, iUis 
vero usam fuisse optabit? Quale tune de honoribus, de 
commendata haetenus indifferentia judicium feret? 

2. Quid sentiet sub primum in lustricum carcerem in- 
^ressnm de malitia peccati venialis, de voluntaria vitae 
asperitate, de virtutis perfectionisque stadio? Ag^e, quid 
prodest uunc, per vitae cursuni omnibus commodis, digni* 
tatibus, deliciis abundasse, et sic purgantes rogos auxisseî 
Contra vero, quid nocet miserum, pauperem, contemptum 
TÎxisse, et sic piacularis ergastnli poenas evasisse, yd 
saltem minuisse? 

3. Si mortuo tibi ad vitam redeundi copia fieret, si- 
mulque ab angeio custode praediceretur, te post mensem 
denuo fatis concessurum, quam yivendi rationem brevi hoc 
tempore inires? His aliquantum perpensis et renovatis, quae 
haetenus formaveras, propositis deincep^ te gère tanquam 
homo a morte rediyivus, et a judicio ac purgatorio redux, 
cui post unum circiter mensem denuo sît moriendum. Enim- 
vero beatus ille servus^ quem, cum venerit Dominus 
(^u$, invenerit sic facxentem, seque parantem. Amen dieo 
vobis, quoniam super omnia bona sua constituet etiiti^). 



MEDITATIO m. 

DE FILIO PRODIGO. 

Punctum ï. 

Considéra filium prodigum accepta siibstantia sua peregre 
proficiscentem in regionem longinquam^^ ^ ubi très cir- 
cumstantiae sunt perpendendae : 1. imde, 2. quo, 3. quare 
proficiscatur. Inprimis diseedit a patrum optimo, a quo 



Mattb. 24, 4T. — ^) Luc. \b, \^ tt \^. 



De filio prodigo. 195 

tenerrime amabatur: ex doino paterna, iibi omnibus abun- 
dabat: a domesticis et notis, a quibus summopere colebatur. 
2. £t inde concedit in regionem longinquam, sibi ignotam, 
a patria remotissimam , terrain tenebrosam et opertam 
mortis caligine, terram miseriue et tenebrarum ^). 3. Illuc- 
qae concedit ex mera petulantia, levltate, protervia; quia 
noiebat vivere in eo loco, munere et statu, in que eum 
pater degere volebat; nempe in domo paterna, in socie- 
tate morigeri fratris, in ter occupationes domesticas; ob 
cujus aequilibrii defectum postea incidit in tôt tantasque 
caiamitates. 

Hanc parabolam jam tibi applica, et historiani esse 
deprebendes. Nam onine peccatnm grave est discessus a 
Deo, separatio a Deo, desertio Dei. Quotiescunque ergo 
letbali noxa te obstrinxisti, Deum deseruisti, ah Deum! 
patrem tui amantissinjum, providentissimum, liberalissimum^ 
centrum omnis felicitatis et gloriae, fontem omnis quietis 
et laetitiae. 

Et abiisti, o te infelicem! ad statum peccati, que nihil 
tt;motius a caelo, ad fontem omnis inquietis ao perturba- 
tionis» ad centrum omnis miseriae et calamitatis. Idque 
fecisti propter . . . heu pudor resorbet vocem ! Item a tuo 
Creatore toties elongasil fugiens^)^ quoties a fervore in 
teporem prolapsus dereliquisti fontem aquae vivae, et 
fodisti tibi cisternas, cisternas dissipataSy quae cantinere 
non valent aquas^). Quoties ob defectum aureae illius 
indifferentiae etiam tu vitam Iransigere statuisti alio in 
loco, munere et statu, quam supremum Numen ab aeterno 
ordiuaverat. At vero o quot afBictionum ea tibi res in- 
felix scaturigo fuit! 

Pater raisericordiarum I equidem jure metuo, ne etiam 
me feriat illud fiilmen, quod Israelitis intentasti: Vos 



9 Job. 10, 21 et 22. — ^) Psalm. 54, 8. — ^) Ut. ^, V^. 



196 Dies tertia. 

reliquistis me, et ego relinquam vos ^). VeruiD, licet ego 
abjecerim, qiiod est filii; tu tanien non amisisti, quod est 
patris. Hinc miserere mei, et funiculis gratiae, vinculis 
cbaritatis fugientein reduc ad te. 

Punctum IL 

Considéra filium prodigum porcos pascentem*), et qui- 
dem 1. nudum et egenum: coepit egere. 2. famé morien-. 
tem: famé pereo. 3. derelictum ab iis ipsis, quibuscum j 
siibstantiam suam dissipaverat: adhaesit uni cimum. 4. ab ] 
illo ipso, cui servierat, domino criideliter habitum: misU 
illum in villam suam, ut pasceret porcos. En ! figuram 
animae, omniam Conditorem per lethalem noxam omnino 
deserentis, vel per veniales ciilpas a statu fervoris aJ 
statum teporis tanquam in regionem louginquam dedinantis: - 
Jussisti Domine et sic est, ut poena sua sit sibi omnis 
inordinatus animus^). Tribulatio et angustia in omnem 
animam hominis operantis malum^). 

Nam etiam talis anima dissipât substantiam suam, 
nempe gratiam, tempus, talenta, >îvendo si non luxuriose, 
saltem parum reUgiose. Quippe etiam illa 1. est nuda et 
egenai nuda; quia stola gratiae exuta : egena; quia divinis 
luminibus et auxiliis destituta, et a stygiis insuper latrooi- 
bus vulnerata. 2. Etiam illa famé périt. Nauseat enim 
cacii manna seu meditationem, fastidit panem angelorimi, 
sacram Eucharistiam, horret reliqira pietatis exercitia, queis 
animi vigor sustentatur; solis sib'quis, nempe sensualitati- 
bus, iilecebris, commoditatibus stulta insrhme inhiat. 

3. Etiam illa destituitur, ridetur, ac proditur ab illis 
ipsis, quorum amore Numen offenderat ; justa talionis poena, 
ut quae Creatorem ob res creatas deseruit, ab bis quoque 
pari perfidia deseratur. 4. Denique ab illis ipsis passioni- 



!> 2. Paraï. 12, 5. — 2) Luc. 15, \\ ^l %^% — ^^ ^.'A^uçust. 
fia. J^ coDf. cap. 12. — ^) Rom. % 9. 



Dé filio prodigo. 197 

bos prayisque appetitibiis, quibus caecam serviiutcni senît, 
nisere babetur et tractatiir. Illa ipsa superbia in sommas 
eam confusîones, ille ipse commodorum amor in maximas 
eandem molestias perducunt praecipitantque. Quin imo 
I sicut filius prodîgos cupiebai implere ventrem suum siH- 
I quU, qua$ porci manducabanty et nemo illidabat^^\ ita 
etiam tali homini iliae ipsae voluptates, quarum spe sum- 
mum Bonom dereliqiiit, vel negantur, vel subtrahuntur, vel 
per immissa taedia et conscieutiae morsus horrendiun in 
nodom amaricantur. vere miserum ac deplorandum talis 
animae statum! 

O quam bene interea hujus prodigi germano fratri 
apnd patrem fuerat! Longe majores miser hic transfuga 
expertus est difficdtates velificando appetitui, quam domi 
exantlare debuisset serviendo patri. Pari fato fervidi in 
via yirtutis longe minores sentiunt molestias obediendo 
gratiae, quam dissoluti cedendo natui*ae^ et viam teporis 
decurrendo. Nempe, qui timet pruinam, irruet super eum 
«iar'); et quifugit arma ferrea^ irruet in arcum aeretim ^). 

Punctum lU. 

Considéra filium prodigum ad patrem revertenteni^). 
Tria eum ad boc impulere ineitamenta, 1. recordatio feli- 
eitatis praeteritae et abundautiae domus patemae: mer- 
eenarii in domo patris mei abundant panibus. 2. con- 
templatio praesentis miseriae : ego hic famé pereo. 
3. consideratio misericordiae optimi patris : ibo ad patrem. 

Haec éadem motiva rite expensa etiam tibi persuade- 
bunt seriam mentis conversionem ad Deum celeremque 
reditum ad Gneni ultimum. Nempe 1. memoria felicitatis 
illorum annonun, quibus Creatori unice serviendo et viilu- 
tem generose sectando caelesti pace fruebaris. 2. corn- 



>) Luc. 15, 16. — 2) Job. 6, 16. — ^) ioV>. 'iV^ . '^. — 
*)Lac. JS, 17. 



198 Dies terOa. 

paratio miseriae praeseutis status teporis cum beatitate 
prions status fervoris, solus ubi Deus sapiebat. 3. t;ofi- 
sideratio Banitaiis divinae dissimulantU peccata propUr 
. poenitentiam^')\ quae peccatorem per avia et dévia erran- 
t teui bénigne revocat, tardantem patienter exspectat, et 
demuui redeuntem suavi amplexu et osculo, stola prima et 
annulo excipit, induit, ornât. 

Ipsa Cfaristi verba banc Patris divini benignitatem 
depraedicantis attulisse juvat ; cum sin^^lari virtute poileant, \ 
ream mentem ad veniae spem erigendi. Sunt autem haee: j 
Cum adhuc longe esset, accurrens pater (en! miserendi i 
promptitudinem) cecidit super collum ejus, et osculatut | 
est eum (en! affectus teneritudinem) et diœit: Cito pro- . 
ferte stolam primam, et induite illum, et date annulum \ 
in manum ejus (en! ^ratiae plenitndinem). Et occidik '> 
vitulum saginatum, et manducemus, et epulemur (en! 
gaudîi magnitudinem). Haee îpsa autem offensi patris tara 
prompte, tenere, plene et laetanter ignoscendi facilitus 
incitfimento sit ad eum poenitenti animo redeundi. 

Aff eetufl. 

Ëliciendi sunt ii ipsi, quos redux ad patreni degener 
filius elicuit, yideiicet 1. dolor de praetcritis, et quiden 
intensus ; Pater peccavi in caelum et eoram te. Enim- 
vero meruissem mille fulminibus in tartara praecipitari; et 
tu nihilominus non solum parois immerenti, sed ultro ad 
te, ut revertar, invitas. Tu primus in aniplexus mis pes- 
simi lilii optimus pater. Brachia expandis îid me recipien- 
dum, caput inclinas ad me osculandum, gratiae stola tav 
impie perdita me iterum vcstis, amoris anuulum tam per- 
fide abjectum denuo reddis; quin instructo etiam convivio 
pane angcloruni in sacra Synaxi languentem reficis. 

misericordiam vere infinitam! Ah! tantae bonitati 

») Sap. 11, 24. 



De fUio prodigo. 199 

et elementiae obluctari hand anipiius valeo. lîu! redeo ad 
te: reducem ac poenitentem non repelles ^ qui fngitiviim et 
peccaniem tain patienter tolerasti, tam anianter revocasti. 
Heu! ego te ofl^ndi! ah! fluite lacrimae! servus Dominum, 
homo Deum, filins patrem, et quidem talèm tantumque , 
patreni . . • post tôt bénéficia . . . per tam immanem con- 
temptum. ... quis ipibi det , ut sit magna velut mare 
contritio mea^), qna deileam meas a fine uliîmo aber- 
rationes! 

2. Horror a futuris et quidem efficax. Fixum est. 
etîam ego cum filio prodigo surgam, et ibo, Surgam stts 
e volMtabro luti"^), Rumpam vitiorum compedes. Ibo per 
viam mandatorum et semitam yirtutis: ibo ad patrem meum, 
revertar ad ultimum finem meum. Te$tes hodie invoco 
coelum et terram^\ quia juravi, et statut eustodire judû 
da justitiae tuae^)^ o Deus car dis meil^^ Ratum animo 
sedet: tibi postbac serviam eo prorsus, quo tu vohieris, 
modo eum plena ad quidvis indifferentia. 

3. Actus dejnissianis cum execratione superbiae. Jam 
non sum dignus vocari filius tuus. Ah! fjfuanam fronte 
attollam oculos ad vultum tam boni patris tam malus 
filiusl^} Heu! peccator sum non solum indignus omni 
honore et laude, omni bonorifico munere et loco; sed in- 
siiper dignus aeterno omnique possibili opprobrio. En! 
îgitur paratum me et indiiferentem ad omnes contemptus 
ac vilipensiones, ad omnem stationem et occupationem etiam 
famae et existimationi contrariam, ad omnem etiam vilem 
in Religione gradum. 

4. Actus odii sut ipsius cum detestatione sensnali- 
tatis et avaritiae. Fac me unum île mercenariis tuis. 
Exeéror amorem proprium, qui mihi auctor firit, ut relicto 
patrum optimo in regione longinqua dissiparem substan- 



') Thren. 2, 13. — ^) 2. Pctr. 2, 22. — ^) Dent 4, 26. — 
')P»aliD. 118, 106. — ^> Psalra. T2, 26.--6)Bern. serm. 16. iaCaiit. 



200 Dies tertio. De fUio prodigo. 

tiam meam vivendo luxuriose vel saltem tepide. Perfect 
odio odi me ipsum^^y qiii corporis blandimeuta et bon^ 
peritiira sectando, vertim et infinitum bonum amisi. Tan- 
dem sapias anima mea, quod tibi non sufficit, nisi qui U 
creavit Quidquid aliud petis, miserunt est, quia tiii 
solus potest iufficere, qui ad similitudinem suam te feeit^). 
Statutum ergo est, vindices a me ipso proprius ultor re- 
petam poenas. Hune in finem promptwn me offero ad 
subeunda quaevis opéra poenalia, ad exantlandos quosifis 
labores, ad tolerandas quasvis molestias^ ut laesae Justitiae 
fiât satis. Mihi abjecto carnis mancipio ac rebelli servo 
non nisi dura et aspera, non nisi adversa et aenuunae 
debentur. Virga et onus cwmo'). 

5. Cognitio sui ipshu. O Deus miser ationum!^) 
equidem in prodige hoc ac degeneri filio tanquam in spé- 
cule miserrimum animae nieae statum clare cognosco. Nam 
laceri illi ac semiputridi centones, porcoriun, quos redolent 
odor, confecta macie faciès, corruptus siliquis stomacbus, 
corpusque seminudum tristis figura sunt animae meae gratiis 
nudae, bonis operibus vacuae, peccatorum maculis sordidae, 
orci furno afflatae, horrendum foetentis, manna nauseantis, 
et cepas appetentis. Et hinc despicio me y ac projicio 
in profundum vilitatis meae^). 

* Legatur Thom. a Kemp. de imitât. Christi. iib. 4. cap. 2 et 9. 



Psalm. 138, 22. — 2) s. August. — ') Eccli. 33, 23. - 
^) 2. Eidr. 9, 31. — &) Thom, a Kemp. 1. 4. c. 2. 



ADMONITIO PRO DIE QUARTA. 

,,Peccati gravltate et 8uppliciis territi, atqae insaper novissimo- 
ram memoria permoti statuimus cum filio prodigo, relicta vitioroni> 
per quae ab ultime fine nostro aberravimus, semita, redire in viam 
galutifl, Deoque servire ea, qoa volaerit ratione; nempe in eo vitae 



AdmaniHo pro die qtuirta. 201 

itttB, aut in electo jam Btata, in eo perfectionis grado, qnem ille nos 
eligere, aut conscendere Btatnerit. 

Cam vero viam oesciamns, per qnam ambolemas , . et modum igno- 
remiis, quo id perficiamos; opns est nobis duce, quem seqaamar, et 
exemplarif qaod imitemor. De atroqne Diyinus Pater orbi bénigne 
providit, mittendo nobis filiom snam nnigenam Jesom Christom, nt 
lit nobis dux viae, per qnam gradiamnr, et exemplar v>itae, qnam 
expriaamns. 

Ad hnjns ergo imitationem seqnens meditatio generatim nos in- 
cltabit; dico: generatim; nam in qnibus, vel quomodo ^yigitfattm aemn- 
Itados sit, reliquae exercitationes docebnnt Fmctns igitnr ex prima 
bac praesentis diei commentatione colligendus, est firmnm animi de- 
cretnm, deinceps Deo serviendi imitando Christom; bnnc vero imitandi 
iUa, qna ei placnerit, methodo, qnamqae nobis in bis exercitiis indi- 
care dignabitnr.*' 



9^ 



DIES QUARTA. 

„Visitavit noa Oriess ex alto; ilIoiiiiDare hûr ^ 
qui iu tenebris et in ambra mortii sedent; 
ad dirigeDdoft pedei oostros in viam pacii*'* • 
Luc. 1. T9. 

MEDITATIO I. 

DE REGNO CHRISTI. 

Punctum I. 

l\os Ghristuiu sequi est aequum I. ob dominium^ qnod 
in nos habet. Nani ad eum pertinemus, illeque nostromn - 
Rex cordium est 1, jure belli; quia populus acquisituh 
nis sumus ^) ^ qiieni , everso daemonis imperio , cruenta 
quidem victrici tamen morte sibi acquisivit. 2. TUuh 
emptionis; émit enim nos Dominus^^, duni sui san- 
guinis lytro ex orci mancipatu nos exemit- 3. Tiiuh 
donationis et hereditatis; nani omnia dédit pater in 
manus ejus^\ eumqiie constituit heredem universorum*)» ' 
Titulo electionis, qua ille nos servos et clientes, nos 
vero illum regem et ducem ele^mus tum in baptisnio dac- 
moni, mundo et carni renunciaudo, tum in statu religioso 
solemnibus votis nos eidem obstringendo ; ita ut cuivis 
nostium dici possit, quod olim Moyses Israeli: Tu Dorni- 
num elegisti, ut amhules in viis ejus; et elegit te Do' 
minus, ut sis et populus peculiaris, populus sanctus'^)* 
Et bis perpensis dubii adbuc nutemus, num hujus Domini? 



») 1. Petr. 2, 9. — «) 2. Petr. 2, 1. — ') Joan. 3, 36. - 
Hehr. î, 2. — ^) Deut, 26, 17 et scq. 



De regno ChrUti. 203 

eui toi nomiaibus devincti vivimus, vestigiis iuhaererc veli- 
mus?;. . . Praeterc,a siib hoc Duce nos inilitare justum est 

n. ob conditioness quas ponit ; nam omuia belli îdcodi- 
moda illi nobiscum eruot communia, scilicet vietus et 
Yestitus, labores et vigiliae, vulnera.et aerumnae. Imo 
pericula ipse prior adibit, obstacula praevius ipse compta- 
nabit, pugnae impetum primus ipse sustinebit. Victoria 
erit certa, triumphus eminens, corona immortalis. Quid, 
qoaeso, aequius exi^, quid efficacius ad persuadendani ejns 
seqndam afferri possit? . . . Denique caelestem hune Re- 
gem nos imitari par est 

III. ob fineniy quem intendit, quique duplex est, 1 . glo- 
ria Numinis procuranda per vitii exterminium et virtutis 
exercitium ; tif glorificetur pater m filio ^). Quae g^loria, 
corn unica omnium operationum totius 88. Trinitatis meta 
existât, suae di§^itatis excellentia eminenter superat, quid- 
qdd Deus non est. 2. Beatitudo haminù; venit enim 
fUms hominis qtmerere et sahum facere, quod perierat^}. 
Qoae beatitas, cum objective eadem quoad substantiam cum 
iUa sit, qoa ipsiun Numen fniitur, scilicet infinita et aeterna^ 
iioomprehensi pariter pretii est. Unde patet, hoc fine 
praestantiorem nuUum, nullnm utiliorem excogitari posse. 
Qois ergo inficias ibit, nos Cbristum sequi ob très allatas 
rationes aequissimum esse? 

Est enimvero aequissimum: Proin vivit Dominui, et 
twit Dominus meus rex; quoniam in quocunque loco 
fueris. Domine mi rex y sive in morte , sive in mta, ibi 
erit servus tuus^y 

Punctum II. 

Cbristum sequi est nobis honorificum I. ob Ducis ex- 
cellentiam; est enim caput omnis principatus et potesta- 
tis*^y Rex gloriae^'), imago Dei^^, figura substantiae 



>) Joan. 14, 13. — *) Luc. 19, 10. — ^) 2. Reg. 15, 21. — 
^) ColoM. 2, 10. ~ ^) Psalm. 23, 10. - .6) 2. Cor. 4, 4. 



204 Dies qiiaHa. 

ejus^): in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scien- 
tiae abscotiditi^^ y cui inhabitat omnis plenitudo divinù < 
iatis corpor aliter ^) , cui data est omnis potesta^ in caelo ] 
et in terra ^), in cujus nomine omne genu flectitur cae- f 
lestium, terre strium et infernorum^^, £t hune Ducem \ 
tu seqiii horreas, cum rebellibus illîs civibiis exclaoïando: - 
Nolumus hune regnare super nos ? ^) Âbsit, o Jesu ! baec 
perfidia a me. Tu Dominus meus et Deus meus. Tf 
praeeunteni comitari uiihi suinmo hoaori est, etiani 

n. ob servitii eminentiam, Quippe tam excellenti Do- 
mino constanter servientes fiunt 1. re«^s; ei enim servirf 
regnare est. 2. Dii, secundum îllud regii Psaltis eifatum: 
Dixi: Dii estis''). 3. Amici, filii et heredes: Vos amki , 
mei estis^^, et filii excelsi omnes^^; vos heredes regni, 
quod repromisit Deus diligentibus se '^). Quid gloriosiiu 
dici possît? 

Et prof'ecto omnis principum hujus mundi et Regum 
majestas huie excelsae servituti comparata ipsa vilitas, ipsa 
abjectio et obscuritas est. Nempe gloria îiiagna est seqvA 
Dominum^^), mortales! aures, quaeso, arrigite, et cae- 
leste hoc oraculum adorate: Gloria magna est segui Do- 
minum, id ipsum Numen, ne ulhis dubio supersit locus, 
divina sua fallique nescia auctoritate asserit, et conGrmat 
Igitur ne inferamus crimen gloriae nostrae, ut fugiaaius 
a eruce^^), quae est vexillum Christi. 

Punctum ÏII. 
Christuui sequi facile est slc jucundum, 1. ob maw, 
qua praeit: 2. ob auxilium, quod concedit: 3. ob socios, 
quos adjungit. Nam ejus vestigia generose prementibiis 
in via virtutis mira metamorphosi sua sponte eunt prava 
in directa, et aspera in vias planas ^^^, Gaelesti gratia 

^) Hebr. 1, 3. — «^ Colos». 2, 3. — ^) Coloss. 2, 9. - ^) Matth. 
28, 18. — ^) Philipp. 2, 10. — «) Luc. 19, 14. — pgalm. 81, 
6. - ») Joan. 15, 14. — '^) Psalm. 81 , 6. — ^O) Jac. 2, 5. - 
>0 Eccli. 23, 38. — ^'^) 1. Mach. 9. 10. — ") Luc. 3. 5. 



De regno Chi^ii. 305 

iblevati per quaevis homda, quasi sensus experles, noo 
un ambulant quam yolânt. Sociorum exeniplis animati, 
) laeti eluctantur, quo pariter toi alios una tenderc 
îmunt. 

Experientia doeti sole clarius ngnoscunt, duriores esse 
las mnndi quam Christi, pluresque molestias occurrere in 
simta teporis quam fervoris. Gratiae balsamo tinctis ipsae 
pinae molles rosae videntur. Sola haec tessera: Potae- 
unt i$ti et istae, omnem rei arduitatem mitigat, ac toUit. 
fno verbo : viae ejus (nempe Christi) viae pulchrae sunt ') 
b virtutis amoenitatem : jugum ejus jugma suave est ob 
DCtionis suavitatem: onus efus onus levé est^^ ob corn- 
lilitonum societatem. Et banc tu viam premere, hoc tu 
igum subire, hoc onus tu ferre segnis récuses? et quidem 
I illa societate récuses, in qua tôt heroes Christum co- 
dtari facile ac jucundum esse fuso etiam sanguine identi- 
em testantur. Proh! degenerem animum ac Ghristiani 
omine indignuml 

Pone tibi ob oculos humanum regem (haec S. Ignatii 
[unparatio est) summis naturae et gratiae dotibus ornatum, 
6 divinitus electum, ut* regiones universas suae ditioni 
eiraeque fidei subjiciat; hune, inquam, imagiuare tibi sub- 
ites ad belli societatem amicissime invitare, conditiones 
eqnissimas, summe honorificas, uec non faciles ac jucun- 
as proponere, atque jurejurando promittere se cunctis, 
emper et in omnibus exemplo praeiturum, eodem cum iis 
ictu et vestitu usurum, easdem cum illis vigilias, eosdem 
ibores subiturum; edic jam, an non vilissimi fungi por- 
sntum foret ille omnium vituperio dignissimus, qui eideni 
ttmes ire detrectaret? 

Jam yero si terrenus Rex cum bellica sua evocatione 
ignus est, cui attentio et obsequium praestetur ^) : quanto 

Prov. 8, 17. — ''^) Matth. 11, 30. — '•^) S. Ignat. in contempl. 
i regno Chr. partis 2 pancto 1. 



206 Dies quarta. 

ma^s Christus id a nobis meretur ob dominium, quod in 
nos babet, ob conditiones, quas ponit, ob finem, quem m-> 
tendit. Quanto magis nos decet, divinum hune Ducem oo* 
mitari ob ejus personae excellentiain et servitii eminentîani, 
ob sequeiae facilitatem et viae jucunditatem, Certe S. Pa- 
ter jure concludit, nemmetn sanae mentis fore, qui non 
cupidissime Christo se totum offerat, ejus famulatm se 
ex asse addieat ^) , atque liberali mente erumpat in se- 
quentes. . 

Affectas. 

En! o Rex suprême ac Domine unioersorum, Uui 
ego, licet indignissimus, frétas tamen gratia et ope, me 
penitus offero, meaque omnia tuae subjicio voluntati: 
attestans coram infinita bonitate tua y nec non in con- 
spectu gloriosae Pîrginis Matris tuae totiusque curiae 
caelestisy hune esse animum meum, hoc desiderium, hoc 
.certissimum decretum, ut dummodo in major em lundis 
tuae et obsequii mei proventum cedat, quam possim, 
proxime te sequar, et imiter in ferendls injuriis et ad- 
versis omnibus cum vera tum spiritus tum etiam rerum 
paupertate; si inquam, sanctissimae tuae mafestati pla- 
ceat^ad taie me vitae institutum eligere atque recipere^. 

Et vero quid justius est, quam ut famuler tîbî, ad quem 
totus pertineo, a quo omnia habeo, timeo, et spero, sine 
quo nihil valeo? Quid gloriosius et jucniidius est, quam 
servire tibî, cujus servitium potius imperium ac dulcis pa- 
radisus est? Et tamen o quoties dixi: Non serviam. Quo- 
ties Domine ! jugumi tuum jugum $uaye> onns tuum onns 
levé rebellis et contumax sei-vus excussi. 

At fateor: Erravi sicut ovis^ quae periit^^. Jam 
autem en! sponte do manus in viucula, jugoque tuo cer- 
vieem suppono. Sequar te, quocunque ieris*). Abjiciam j 

Ibid. puncto 2. — ^) Ibîd. p\\ncto ^. — ^^ T^m^rsi. 118, 1T6. 
- ^J Mattb. 8, 19. 



De imitatiane Christi. 207 

9pera ienehrarttm^^ , sequens te mtelligentiae $olem-\ 
induam arma luch, miliXdLns siib tali duce^), mgpiciam, 
et faciam secundwn exemplar, qiiod mihi a te monstra- 
bitur ^). Solummodo tu doce me faeere voluntatem tuam ''), 
et notam fac mihi viam, in qua ambulem^); id est, edoce 
modnm, qno te iinitari me cupîs. En! promptiiui me et 
indifferentem ad omnia. 

pater aeterne! ego servus iuus sum et filins an^ 
cillae tieae^) matris Ecclesiae. Hinc serviam tibi Créa- 
ton meo, tendamque ad nltimum finem meum, determînate 
imitando Christnm, ejusqne vestigîa premcndo, et qnidem 
ea ratioiie, qua îd te yelle, in his exercilîis iateilexero. 
Fidelis Deus^ per quem vocaii tumus in Societatem 
fila efus Jesu Christi Domini nostri^); et ideo ^audio 
exultans, misericordias Domini in aeiemum cantaho^\ 
Beuedictus Dominus in aetemum!^^^ 
* Legatnr Tbom. a Kemp. de {mitât. Christi, Mb. 1. cap. 1, lib. 2. cnp. % 



L E C T I O 

DE IMITATIONE CHRISTI. 

1. Finis et scopus (Dîrectorii rerba suiit), qui ea^er- 
ciUis omnibus prrmae hehdomadae pruefixtis est, hic prae- 
dpne est, 1 . cognoscere, quod errammus ab ea vin, quae 
nos ducere debebat ad ultimum finem, cvjus causa creati 
sttmus: 2. et consequenter dolere de tali ac tanto errore: 
cl 3. concipere intensum desiderium, exstirpata malornm 



1) Rom. 13, 12. — 2) sap. 5, 6. — ^) Rom. 13, 12. — 
*) Eiod. 25, 40. — ^) Psalra. 142, 10. — ^) Psiilra. 142, 8. — 
') PMlm. 115, 16. — «) 1. Corinth. 1 , 9. ~ ^) Psalm. 88, 2. — 
'0) Ibid. 53. 



208 Dies quarta. 

radice, redeundi in illam viam, atque in ea semper pet- 
severandi ^). 

Omnia haec executioni niandare elapsis diebus conati 
suinus. Nam 1. per intiinam animi inspectionem uostri- 
que ipsius cognitionem proprias a fine ultimo aberrationes 
attoniti agnoviDius. 3. Has dolore de praeteritis, et Aor- 
rore a futuris tum expiare, tum cavere sategimus. 3. Quin 
'ipsas etiam malorum radiées pro viribus exstirpare con- 
tendimus; imo ad patrein cum filio prodigo poenitentes 
reipsa redivimiis, concepto adamantino decreto, deinceps 
Optimo Numini mmqiiam labefactanda constantia serviendi, 
et quidem, qui aureus commendati bactenus aequilibrii effectua 
est, eo, qwo ipse voluerit, modo. 

II. Porro hic modus haud alius est quam imitatio 
Christi. Vult quippe aeternus Pater, ut ei famulemur no- 
minatim imitando Gbristuin. Nam in hoc vocati tumus, ait 
Apostoloruin Princeps Petrus, ut non soluiu eum audiamns 
secuudum illud delapsum caelo oraculum: Hic est fiUut 
meus dilectus, ipsum audits^) \ sed etiam ut sequamur 
vestiffia ejus '). Et merito ; ipse est enim exemplar a 
Patte hominihus propositum, ut ejus imitations emen- 
demus, et componamus mores corrupios, et dirigamus 
pedes nostros in viam pacis*^. Adeoque in Christi imi- 
tatione consistit peculiaris ille modus, quo supremum Numen a 
nobis mortalibus coli cupit; uti ex sequentibus raagis elucescet. 

Nam vult Deus, ut ei deserviamus ea ratione, quae 
cujusvis conditioni propria et cuilibet ad salutem necessaria 
est. Id autem Ghristianis Christi imitatio est. Sicut enim 
servire Creatori est finis essentialis et proprius hominis ; sic 
imitari Ghristimi est finis essentialis et proprius Christiani. 
Nam S. Gregorio Nysseno Christianus est alter Chri* 
«ft«*), seu est homo vita et moribus referens Ghristum; 



C. 18. n. 1. — *) Matth. IT, 5. — ^) 1. Petr. 2, 21. — 
*) Direct, c. 18. n. 2. — ^) Serm. de perfecta forma homioir 
jCkHMtiaai. 



DeimitaUme Ckinsti. 209 

id autem fieri nequit sine e|us imitatlone. Ër^ nemo Cliri- 
stianus est, qui Christi îniitator non est. Ërgo Cbristiun 
imitari cuilibet Ghiîstiano essentiale ac proprium est. 

Quin et summe necessarium id est ad idtimum finem 
conseqQendum. Nam sicut nemo caelorum sedibus potietur, 
qui Deo non recte servierit; pari ratione nuUus aeternu 
beatitate donabitnr, qui Christum aemulatus non fuerit. Id 
ipse Servator docet, dicens: Nemo venit ad Patrem, 
seu in caeluni , nUi per me ') , id est interprète Gornelio, 
niti me imitando^). Solus enim ille est via, quae ducit 
ad vitofit'), quam qui optât, débet (en! necessitatem), 
admets sicut ipse ambulavit, et ipse ambulare*); id est, 
ut exponit Salnieron, débet illum sequi in Christianis 
actionihus et virtutum officus^). 

Praeterea, quos Deus praescivit, hos et praedestinavit 
conformes fieri imaginis filii sui^). Evgo nemo electis 
aonumerabitur, qui Christo conformis non fuerit; nemo 
autem conformis erit, qui ejiis vestigiis insistere abnueril. 
Ergo aliqua saltem ejus imitatio adultis necessaria est ad 
saluteni. Adeoque haec est ille modus, quo Deus nos sibi 
tunulari cupit. Proin sicut haec veritas: Serviendum est 
> Deo, erat veritas fundamentalis hebdomadis primae; ita 
et haec: Imitandus est Christus, est lapis an«^ularis 
[- hcinlomadis secundae. 

I III. Haec hebdomas secunda cum meditatione matutina 

[ iacepit, et respondet viae illuminativae , quia ejus finis 

I esf proponere sibi Christum Dominum ac Salcatorem 

\ nostrum ut veram viam; Christus autem est Sol justi- 

' tîae, qui illuminai omnem hominem venientem in hune, 

mtmdum; et ad hoc venit, ut illuminaret sedentes in 

tenebris et in umbra mortis ^), suarumque virtutum radiis 

iUustratos ad eas sectandas pelliceret, et incitaret. Sîve 

') Joao. 14, 6. — *) Cornel. a Lapide in hune locum. — 
i *) Hatth. 7, 14. — ^) 1 Joan. 2,6. — ^) Salmeron tom. 16. dUi^ 
' 13. in hanc locum. — ^) Rom. 8, 29. — ') Dir. c. 18. i&. % ^^f 



210 Dies quaria. 

Iiebdomas haec via Iiicis seu illuminativa dicitur ; quia imi- 
tandum proponit illum, qui de se ipso enanciat: JEgo svm 
t?ia*): ego sum lux muudi^^y quam qui sequituT , non 
awhulat in tenebris , sed habebit lumen vitae ^}. 

Quia vero peccata et pravae affectiones obtenebramt 
animam, eamque impediunt et retrahunt a Christi imi- 
tatione; ideo haec prius eradicanda ex corde etmd 
primis illis hebdomadis primae exercitiis et meditationir 
bus; ne huic, quam secunda haec hebdomas intendU, 
virtutum insitioni ac Servatoris imitationi obstaculo fo- ; 
rent*). Unde iteruni ordinatissiina conipages Ignatianae , 
Ascesis clucet, per priora ad sequentia animos aptissime 
comparantis. 

Quod itîdeni in prima hodiernae diei comineutatione prn- \ 
deiiti consilio observatur, ubi solum generatim ad Christum î 
Ducein sequendum incitamur, silendo adhuc de methodo, 
qua is a iiobis siDgillatim imitandus sit; ut nempe voiun- 
tas quasi per gradus ab universalibus ad singularia descen- 
dendo, per faciliora ad magis ardua leniori gressu perdu- 
catur. Et bine fructus ex dicta conteniplatione colligendus 
non erat nisi générale decretum deinceps Deo serviendi per 
imitationeni Christi, dissimulando adbue, quo in statu, qui- 
bus in rébus, quave ratioue ejus vestigia sectaremur. 

§• "• 

1. Porro dicta exercitatio inscribitur contemplath de 
regno Christi; quia Salvatorem exhibet instaurantein Pa- 
tris divini regnum per Adami praevaricationem devastatum, 
illudque redintegrantem vitia debellando, virtutibus i^raeln* 
eendo, suoque nos exemplo ad sui sequelam et amiomm 
societatem inyitando. 

Praeterea haec commentatio est quasi fundamentum 



Joan. 14, 6. — ^) Jonn. 8, 12. — 3) Joan. 8, 12. — ^ Dl- 
rectorinin c. 18. num. 2 et 3. 



De imitaHaHe Christi 211 

iam aut prooemium ^) omnium sequentium tiim me- 
inum , tum hebdomadum ; non secus ac illa yeritas de 
lominis ex mente S. Patris est principium ac fun- 
ntum, cui tota exercitiorum moles innititur'). Nam 

haec posterior contemplatio reliquum omi^e aedificium 
aale sustentai; cum illa quoque miro nexu influât in 
s subjungendas exercitationes, et praesertim in elecHo- 
methodi Christum sequendi, seu normae perfections 

deinceps ad ejus imitationem singillatim instituendae, 
•maximam partem bine dependet. Quomodo enim eli- 
aut determinabis modum, quo Christum veHs imitari, 
irius 'fixum tibi animo sedeat, quod eum velis aemulari. 
t bine primum hoc hebdomadis secundae exercitium 
^gno Christi eodem prorsus modo, quo illnd de fine 
lis, a S. P. Ignatio extra ordinem meditatianum 
ur , utpote pariter fundamentum quoddam omnium 
Min^). Nec computatur inter meditationes secundae 

hebdomadis; nam diei primae meditatio prima est 
icarnatione Domini *) ; sicuti exercitium primum heb- 
dis primae erat de lapsu angeiorum. Nec intra unius 
; angustias a 8. Fundatore coarctatur; uam integram 
quasi iiitercalarem etiam huie veritati, non secus at- 
lli de fundamento seu fine hominis exputandae S. P. 
lat; hoc ipso, quod nullam aUam praesenti bac luce 
lîam assignet, sed tantum his interdiu, mane scilicet 

hora prandium vel coenam praecedente hanc ean- 
repeti cupiat^y Quod vero id a nobis non obser- 
', octidui limites obstaculo sunt. Qui autem ad plures 
exercitia extendere statuunt, iis huic contemplationi 
ro die immorandum erit. 
îx his patet, quanto fervore et animi contentione huic 



Direct, c. 19. num. 1. — 2) Direct, c. 12 num. 1. — ^) Dier- 

1 notis ad hanc méditât, ad finem. — ^) Direct, cap. 19. num. 1. 

Lib. exercit. ad fin. hujiiA médit.; item Diertins in notis ad hune 



312 Dies quarta. 

exercitationi de regno Christi vacandiim sit; cum inde de- 
pendeat fructus onmis reliquainim functionuin, et praedpae 
felix successus bonae electionis seii emendationis ae te- 
formationh circa vitae statum faciendae ^). Quapropter 
crassissime errant illi, qui hanc eomnientationem , quae 
tameii ex priinariis una est ac siibstantia]ibus , ut aiant, 
vel oninino omittimt, ve] obiter peragunt. 

II. Accedit, quod ea triplici praeterea ex capite prae- 
stans omniao et excellens sit ]. oh materiam, quae in 
ea coutinetur: 2. ob modum, quo ea tractatur: 3. ob 
fructum, qui per eam intenditur. Ad ejus materiam quoi 
attinet, est ea quaedam summa ac compendium vitae ci 
operum Christi Domini in eo negotio, quod ei comnd' 
serai Paier^') '^ nempe in negotio augendae gloriae divinae» 
et reparandae salutis humanae, quarum altéra per pecca- 
tum imminuta fuerat, altéra penitus profligata.. 

Venit enim in hune mundum, ut restauret regnum Dei 
per Lucifcri et Adami rebellionem turhatum, rèducendo 
homines suo exemplo ad finem ultimum, ob quem creati 
sunt, eosque inducendo ad inferendum belhim amori pro- 
prio ejusque appetentiis, per quas hujus regni tranquillitas 
cumpriniis pessumdatur. Quo opère praestantius nihU, ni* 
hil sanctius excogitari potest. Id ergo cum hujus exerd- 
tîi materia sit, inde ejus excellentiam coiligas licet. 

Ad înodum quod spectat, est is militari genio S. P*t 
Ignatii accommodatus , cum desumatur ex similitudine rf-j 
gis terreni subditos suos evocantis ad bellum^)\ quiB: 
comparatio mira vi pollet ad persuadendam Christi seqae-. 
lam. Si enim ignavus audiret ille, qui Principem terre» 
num ejusmodi conditiones propouentem sequi recusaret;- 
quis sanae mentis eum esse dixerit, qui Ducem divinum 
similes oranino, imo laetiores adhuc pactiones offerentem 



Lib. exercit. ad finem hebd. 2. — ^) Direct, cap. 19. num. 1. 
— '*) Libellas exercit. hebd. 2. in titulo hujus exercitii. 



De imitaiime Chunstl 213 

negUgeret speriierelve? quo enim veritas adjunctorum 
aceessione illustrior evadit, eo potentîor ad convincenduin 
ezistit. Jure merito proîn ex prions ignavia posterions 
huaniam infeii; S. Pater, dicendo : non sanae mentis fore 
ilbm» qui non cupidissime, sed solum frigide, qui non 
perpetuo, sed solum ad tempns, qui non se totum, sed so- 
iominodo mutilum, et cum aliquarum reruin exceptione 
CkrisH servitio ac niilitiae devovet, addicitque^y Quod 
^rissimiun eisse eo clarius deprehendetnr, siquidem appli- 
catio hujus similitudinis, a rege terreno desumptae, debito 
ad Christum modo referatur; si nempe dotes dotibtis, vir- 
tutes virtiitibus, conditiones conditionibus comparentur. Sic 
ex utriusque ducis, cae]estis nempe et terrestris, 
Cilerentia et adjimctorum diversitate argumenti vis et gra- 
datio eo amplius elucescet. 

Et certe si comparatio, quam Urias inter se et Joabum 
institnît, tantae efBcaciae fuit, ut is coram Davide in haec 
verba eruperit: Dominus meus Joab, et servi Domini 
9ei super faciem terrae manent, et ego ingrediar domum 
mêamy ut comedam et biham, et dormiam cum uxore 
meal per salutem tuam, et per salutem animae tuae non 
fadam rem hanc^y Si, inquaui, instituta baec Uriam 
iiter et Joabum comparatio tantae efBcacitatis fuit, ut re- 
paulo ante verba priori expresserit; quanto magis 
principis bumani cum Rege Christo ad hujus nos 
itîonem incitabit, atque ad aemulandns ejusdem actio- 
animabit? haec aut similia etiam nobis sensu expri- 
ido: Jésus dux meus pauper, contemptus, dolores inter 
8t aenimnas ignotus delitescit ; et ego dives , honoratus, 
idieias inter et conunoda molles transigam dies? per sa- 
iUem tuam, et per salutem animae tuae non faciam rem 
hune. Ex his patet, modum, quo S. Pater ad Christi 



^) In libello exercit. in hujus contemplationif parte 2. piincto 2. 
») 2. Rcg. 11, 11. 



214 Dies guarta. \ 

sequelam nobis persuadendam utitur, selectum omnino aeî 
maxime obvium esse. 

DeDique fmctus, qui per banc contemplationcm iotent 
ditur, ia eo consistit, ut exdtetur in nobis ardens imk 
derium imitandi submissum huDC caelttus Ducem, eique idN 
defesse cooperandi in eo uegotio, quod dédit et JPaier^. 
ut faceret^)'^ quodque in eo positmn erat, ut clarificani 
Patrem super terram^ et manifestaret namen efui k^ 
minibus^) '^ mortales, expugnata camis, sensuum, amoHpr? 
que proprii ac mundani rebellione ^) , ad ultimum eonml 
Gnem, Dei scilicet cognitionem et amorem, reducendo. Hoe' 
autem scopo cum praestantior niillus, nullus nobis iitilioTi 
Numinique gratior designari possit, sequitur, banc coM| 
templationem non solum ob materiam, quae in ea contki 
netur, et modum, quo ea tractatur; sed etiam ob fruchmif^ 
qui per eam intenditur, nobilissimam omnino ac dignisai" 
mam esse, cui expendendae omni nos fervore impendamoii 
Praecipue cum S. P. Iguatius in bac exercitatione ipsBtt 
quodammodo Societatem suam pepererit, vel inchoarit; tA* 
pote in qua velut in radice aut semine iota Instituti per- 
î'ectio abdita continetur ^). 

Quid? quod ea iiisuper aptissima sit ad producendaa 
in nobis illam Christi aestimationem, nec non amorem, qui 
requiritur, ut ad illius imitationem rite auimemur. Nin^ 
enim persona, quae aeniulanda proponitur, aestiinetur ci 
anietur, ex empli vis omnis plurimum obtundetur. Hinc Si 
Pater noster prudenti cousilio in contemplatione de regno 
Christi nobis exhibet dotes, queis ille excellit, et conitt- 
tiones, quas nobis proponit, ut ex illarum excelientia et 
harum lenitate Ducis nostri excelsitatem ac bonitatem 
pouderare, et diligere discamus; sicque ad illius sequendi 
desiderium eo efBcacius inflammemur. 



') Joan. 17, 4. — ^) Ibidem 6. — ^) In libello exercit. in hnjni 
contemplât, partis 2. puncto 3. — ^) P. Gaudier cap. 16. 



De itaitatioiie Ckrtsti. 215 

§. m. 

1. Ceterum Servalor Doster vocal omnes homines in 
^oeietatem tanti et tant gloriosi operis ^) , neinpe ad in- 
Anrandum illud spirituale regnuni, quod dilatatur, proino- 
rendo ad imitationem Chrîsti gloriam Deî per studium pro- 
piae aut etiam alienae perfectionis. Vocat, inquam, om- 
u$y neoiine excepto; omnes enim nos posuit Deus in 
wcqmiitionem salutis per Dominum nostrum Jesum Chri- 
Étitm, ut cum illo, id est, sicut ille vivamus'^y^ sed tainen 
kmmquemque vocat juxta statum suum^^, 
' Vult enim, ut quilibet relicta a se vestîgia sectetiir iti 

tvotatione, in qua unusquisque vocatus est*)'^ id est, 
lo, qui convenu illi statui, ad quem quis a Deo electiis 
[ttt Alius quidem sic, alius vero «tc^), ut ait Aposto- 
1b8; iste in caelibatu, ille in conjugio, hic in Ordine eccle- 
liastico, alius in reb'gioso; omnibus tamen imitandus est 
Ghristus ratione cujusvis condition! ac vitae instituto con- 
fannl. 

II. Ex quo jam incipit apparere diversitas graduum 
in imitatione Christi, ut optime observât Directorium ^). 
Hoc ipso enim, quod dentur diversi status, et in quolibet 
jllatQ variî modî Salvatorem imitandi, perfectiores scilicet 
cl minus perfecti ; item hoc ipso , quod unusquisque fu- 
hrus sit particeps victoriae et felicitatis, prout lahorum 
itt molestiarum socius fuerit ^ : manifestum est , etiam 
fversos hujus imitationis gradus numerari, qui consistunt 
ni majori vel minori similitudine cum Ghristo, prout nempe 
ifhs aut minus quis laborum ejus in sacro hoc bello et 
Mnunnarnm socius et consors fuerit. 

Horum graduum aliquos ipse S. Pater enumerat puncto 
lertio partis secundae hujus ipsius contemplationis, qui pe- 

ï) Direct, cap. 19. num. 1. — 2) i. Thessal. 5, 9. — ^) Direct, 
ibid. loc. cit — ^) 1. Cor. 7, 20. — ^) 1. Cor. T, T. — ^) Direct, 
cap. 19. nom. 1. — ^* Ignatius in parte 1. pancto 2. contem- 
plationis de regno Christi. 



216 Dies qnarta. 

culîari attentione expendi merentur. Primas est expug^ 
rebellionis camit, sensuum, amorUque proprii et i 
dani. Secundus toletantia laborum. Tertiiis paupi 
spiritus. Quartiis paupertas rerum. Quintus forti 
in ferendis injuriis et adversis omnibus ^)« Et qui 
hi duo postremi gradus sunt majora et praeclariora 
munera, ad quae îi ex mente S. P. Ignatii sese offei 
qui se obsequiis illius prorsus duxerini esse mi 
pandos '). 

III. PoiTo ad Oléines hos gradus, non minus quim 
omnem vitae conditionem, munus et locum, indiffère 
nos esse oportet, ad solum Numinis imperium intei 
Nam seryiendum est Deo imitando Christum; Christus 
tem est imitandus in eo st^tu, aut in electo jam stati 
eo perfectionis gradu, in quo id se velle Deus in his e: 
citiis tempore electionis manifestant ; cum hac in re di 
voluntate nulla securior régula assignari possit. Et I 
est principalis hujus hebdomadis veritas ac praecipuus < 
dem fructus; proin iterato, ut altius animis haereat, 
culcanda. 

Sicut ergo serviendum est Numini, quo decrei 
modo, ut priori hebdomade rei veritate convicti clare aj 
vimus; ita quoque imitandus est Christus, qua aet< 
Patri placuerit ratione; nempe in illo statu, aut in el 
jam statu in eo perfectionis gradu, in quo et quon 
aeternus Pater Filii sui vestigia a uobis premi volu 
cum plena ad quidvis indifferentia , nihil excipie 
nullos gratiae limites ponendo, a nullo virtutis gradu 
horrendo, sed solum caeli nutum spectando. 

Unde liquet, aureum illud ad omnia aequilibrium, c 
S. P. N. primo exercitiorum die tam prolixe commen 
etiam hujus hebdomadis princeps fundamentum, animao 



^) s. Ignatins in parte 2. puncto 3. contempl. de regno Chi 
^) Ibidem. Item Diertins in explanatione citati pancti. 



De imitatione Chtisti. 217 

onditionem esse, sine qua speratiis inde fructus minime 
»btmebitur. Quid enim prodesset, viam scire, ducem ad 
nanus, exemplar ante oculos babere; si alia, quam tibi 
)raeit, via ta sequi, si alio, quam te docet, modo tu vi- 
rerc, si Cbristum in te alienis a prolotypo aut ejus volun- 
late ductibus effingere tentares? Et bine illa, quae mox 
primo «xercitiorum in^essu de beroica bac acquilibritate 
lisseruifflus, nunc vei maxime non solum animo recolenda, 
Bed etiam in opus deducenda sunt. 

IV. Quapropter laudata indifferentia ad recensita ibidem 
(nempe in Fundamenf^) quatuor puncta etiam bic denuo 
ttt applicanda; slo firmiter decernendum, nos Cbristum 
ieeatnros in paupertate vel abundantia, in contemptu vel 
Ikoobre, valetudine integris aut fractis aegritudine viribns, 
^gaeva aut decurtata iaboribus vita; abstinendo rébus 
icnatis, vel ils utendo, prout illa ad obsequium caelestis 
lojns Régis electique Ducis vel conferunt, vel obsunt; 
Lie proin non alio nos vicia ac vestitu usuros, quam illurn 
pmlem conspeœerimus ; in iisdem quoque Iaboribus, vigi- 
Xit et casibus perstituros , in quibus illum persistentem 
Uerimus '). Per baec enim verba a S. P. N. ad nomi- 
I prius quatuor puncta apte alluditur. 
Num tenuitate et asperitate mctus rerum paupertas, 
vestitu bonoris contemptus exprimitur; labores vero 
tîgiliae, quas Rex ille commémorât, ad corporis in- 
Munoda, morbos ac dolores, ceteri denique casus ad 
firieula , brevitatem vitae , et ipsam quoque mortem 
fpHendam pertinent^). Ad baec ergo omnia magno 
subeunda, si Ghristus in bis nos eum imitari vo- 
ient, non secus atque ad omnem lociun, munus et per- 
petionis gradum indifférentes nos atque promptos 'offerre 
^ortet. 



') s. IgnatiQA in contempl. de regno ChrUti part. 1. puncto 2. 
^ Diertini in explanatione citati puiicti. 
Bdledi medull». H. edit « IQ 



218 Dies guarta. . 

§. IV. 

I. Hoc tamen aequilibrio non obstante, ex mei 
Patris, ita animo couiparati esse debemus, ut non 
desideremus , sed etiam animo firmiter decernauius, 
stum, quam possumus^ proxime sequi^ atque in 
dummodo id in myorem laudis ipsius et obsequii 
proventum cerfcrt^); conando, ut perfecti in eo t 
mus statu, quem vel jam elegimus, vel quem h 
divina eligendum nobis suggessatit^^. Et uierîto: 
cum Christi vita sit perfectissima^ et ipsa idea v 
et sanctitatù, sequitur , ut quo vita nostra propi 
eam imitatione accesserit, ipsa quoque futura perf 
sit; quin imo eo propius illa accedet ad ultimum 
suum, ideoque eo etiam felicior erit^), 

Porro commendatum hoc majoris perfectionis desid 
tantum abest, ut illi, quam exigimus^ indifferentiae 
ut potius eandem plurimum promoveat et conservet. 
S. Pater per aureum hoc, quod suadet, mentis aequil 
non inteliigit iners quoddam animi frigus aut ioanimi 
quod otium, quo omnis ad perfectiora conatus sulfc 
sed talem animi indifferentiam cupit, quae contiuuo i 
liera nisu animata, mentem ad optatam aequabilitatc 
ducat; utpote a qua statim ea deficeret, nisi eji 
desideriis contra corruptae naturae torrentem in ad^ 
partem eluctari conaretur. 

Illa quoque animi comparatio, qua quis infime 
sanctimoniae in terris, et gloriae in caelis contentus, 
altioris desiderio tangitur, et vi cujus alicui perind 
num Caelitum primis, an vero ultimis, in sublimi t 
an humili scabello assideat; baec, inquam, mentis ( 
ratio non indiflèrentiae virtus, sed abjecti ac toi 



^) s. Ignat. in contempl. de regno Christi partis 2. punct< 
') Lîbell. exercit. paule ante diem qaartam hebd. 2. — ^) Di 
18. nom. 2. 



De imitatime ChnstL 319 

nimi indicinm est. Qaippe exceileDS illurf, quoi inculca- 
108, ad quidvis aeqiiilibriuin solani excludit omnem fritUh 
um ad terrena inclinatioDem ; non yero eiiain sanctam 
A meliora propensionem. Imo , teste Directorio , opthna 
nI banam* electionem diipositio est illa, ut qm$ non 
Modo non magU propendeat ad terrena retinenda, sed 
û potius, quoad fieri potest, voluntatem $uam semper 
kfieetere conetur ad id, quod perfectiuê e$t Nam lieet 
nipsa non id electurus sit, quia fortasse Deus eum non 
^œat ad talem statuai, aut in electo jam statu ad tant 
ribnw perfecHonis gradum; tamen nihil ei nocebity imo 
fkrimum proderit taie desiderium; ei hine in his exer- 
Mis semper proponitur via perfectior tanguant magis 
vftanda et a Deo petenda '). 

Ex his denuo elacet insi^is prndentia S. Auctoris nostri, 
Matalium mentes gradatim ad altiora perducentis. Nam 
B prima hd)domade solummodo nobis dissuasit omnem vu 
^am ad honores, illecebras et ope^ inclinationem, utpote 
pcr qnam penitus abstrahimur ab ilio aeqmlibrio, qaod ad 
knam electionem requiritur. In seeunda vero hebdomade 
Éerios progreditur, nobisque instiliat aliquam insuper pro- 
icnsionem ad paupertateni, contemptum et dotorem, ut mi- 
l^pto per eam barum rerum horrore eo expeditius adi- 
|iicaamr illam caeiestem indifferentiam, quae eonsistît in 
irompta et alacri yolnntate agendi aut Titandi omne id, 
fHid a nobis vitari, vel fieri Deum velle in his exereitiis 
cognoverimus. Jam autem, cum bac yoluntate optime con- 
juictun stat desiderium tendendi ad id, quod perfectius est, 
et Cbristom proximins sequendi; cum, ut paulo ante insi- 
navi, exeelleus illud, quod incidcamus, ad quidvis aequi- 
Ifeium solnm excludat omnem vitlosam ad res terrenas 
iadinationem ; minime vero eliam sanctam ad meliora pro- 
peosionem. 



1) Direct, c. 23. n. 4. 

10^ 



230 Dies qwuiiBL 

Quare disposiiio, quae requirîimr m anhma efut, qm 
faeit exercitia, docente Directorio, haec egi, ut quantum 
est ex sua parte, tendat in id, quod perfecthu est, si 
Dondnus dederit ffratiam et tires '). Cujus rei ratio 
haec est ; cum eaim homo oaturali pondei^e seiii))er ad ima 
mat, et ad sectanda seosibus grata ^itiato affectu usqœ 
propendeat, nunquam is illam, quae ad electionem reqoi- 
ritur, aequilibritatem obtinebit, nisi auiina, pîis ejusmodi 
votîs in oppositam partem înflexa, adversus maie pronam 
oorruptae naturae iuclinationem nitatur: non secus atque 
arbor inale incurva nunquam recta caelum versus assurget, 
nisi pius aversuui in latus incur^'etur. 

II. Dnde aperte coUigitur (Directorii verba sunt), 
ex hoc jam loco animant incipere praeparari ad 
electionem^). Dico: praeparari; nani hoc ipso, quod 
ex nna parte animus, deposito omni inordinato ad res 
creatas affectu, indiffèrens sit ad quid\îs agendum, quod 
Numini acceptius fore cognoverit ; ex altéra vero parte în- 
super ardenti desiderio feratnr in id, quod perfectius est, 
patet, animam incipi praeparari ad eligendum ilium sanctio- 
ris vitae gradum, in quo Deus eam sibi servire, Christus 
vero illam se imitari voluerit. 

Ut autem electio haec e voto cedat, requirit S. P. 
Ignatlas in iis, qui facturi sunt exercitia hujus hebdo- 
madis^ ut osiendant fervorem ac desiderium progrediendi 
ulterius ad deliberandum de vitae statu, aut in electo 
jam statu ad conscendendum altiorem in perfectione gradum'). 
Dixi : fervorem ac desiderium. Hoc enim negotium efus- 
modi est, ut nisi cum fervore spiritus suscipiatur, non 
possit habere bonum successum. Requirit enim magnum 
et fortem ac constantem animum, qui ex augmenta de- 
votionis proveniat "•). 



') Direct, cap. 19. num. 2. -— *) I^jUwù. — *> Direct, cap. 18. 
num. 4. Item libell. exercit. paulo auU d\^m \. ^^\>^,^, — ^"^^sâ^^i^ 



De nmtaOme CkrûH. 221 

Ex his constat, quantopere allacinentur ii, qui pntant 
Ht seconda hebdomade aliquid de spiritus ardore remitti 
passe. Licet enim ex sensu S. Patris in usu poenitentiae 
(f)ernm ita nos gerere deceat, prout exigere videtur my- 
lierU cantemplandi genus; cum nonnulla ex Us mysteriis 
poenitentiam reqmranty alia non tïeni^); et licet delur 
relaxatio in koris meditandiy omittique possii meditatio, 
juae fit média nocte, retentis reliquis quatuor Aorts'); 
(dhiiominus tamen de fervore et animi séria contentione nil 
onnino relaxari cupit. 

m. Qaod auteni omnium maxime felicem electionis suc- 
eessum, id est, emendationem seu reformationem circa vitae 
ftaium aut mores cuivis faciendam^) promovet, est sin- 
pdaris ilie nexus ac séries exercitationum hujus hebdoma- 
iis, quae arte plane miranda ita inter se connexae sibi- 
pe iniâcem subordinatae sunt, ut una ab alia lârtutem 
leeipiat, ac robur uniuscujusque augeant omnes. Postquam 
anm mirabili artificio Spiritus sancti in contemplatione 
le Règne Christi anima excitata fuit ad sectandam per- 
ioetionem per Christi imitationem generatim decretam^ mox 
iDa banc eandem perfectionem speciatim indagat in sequen- 
dbos meditationibus incarnationis, nativitatis et aliarum; 
Mute dispiciendo, qua ergo ratione, quibusye in rébus 
Christi yestigiis insistendum sit. Quo fit, ut perfectionis 
mdna^ quae in bac contemplatione de regno Christi spar- 
foitury deinde per conséquentes illas meditationes laten- 
ter crescant et promoveantur , donec tempore electionis 
nmm fructum ferant*). 

Et certe post conceptum hodie mane universale decre- 
tnm imitandi Cbristum, quo Deus voluerit modo, optimo 
ordine descenditur ad peculiaria Régis nostri exempia. 



') In Ub. exercit. in additione 3. item ad finem additionis 4. heb- 
kmadii 2. — ^) Direct, cap. 21. nnm. 1. — ') In lib. exercit. ad 
iMm hebd. 2. — ^) Direct, cap. 19. n. 2. 



222 Dies quarta. 

qiids ille orbi in sua inearnatione, natmtate, aliisque prae- 
cipuis vitae suae mysteriis praelaxit, ut nempe nobis con- 
stet, iu quibus virtutibus, qiiave methodo is a nobis sequeii- 
dus sit. Non enim sufficit generatim statuisse, quod di- 
TÎni hujus Ducis yestigia premere velîuius, uisi etîam sin- 
giliatiin determinemus , quomodo illuni aeoiulari conveniat 
Ad id ergo beue deceruenduui , cum subjungendîs com- 
mentatiouibus et clare instmamur , et potenter îndtemur, 
ad oculum patet, quam uiagnus haruin meditationum cum 
conteniplatione de regno Gbristi, nec non cum instiUienda 
electione nexus intercédât. 

IV. Porro cuDi praecipui hostes, qui regnuni Dei cre- 
briori strage dévastant, et Gbristi intentionibus ferodus 
obstant, sint très illae dominantes mortalibus affectiones, 
nempe concupiscentia camis, concupiscentia oculorum 
et superbia vUae; banc ob rem caelestis roiiitiae dux 
noster mox sub primum suum in orbem adyentum trifaud 
huic Cerbero bellum indixit, itlumque novo eoque inteme- 
cino armorum génère debellare constituit, videlieet aninû 
demissione, vitae asperitate rerumque penuria, ut nos suo 
exemplo ad pugnae societatem pertrabat, vincendique ar- 
tem edoceat. 

Licet enim priori hebdomade infelix hoc lolium tan- 
quam praecipuam lapsuum radicem omniumque nostrarum 
ab ultime fine aberrationum fertilem causam exstirpare 
conati simus; tamen sohimmodo vitiosum ad mundi bono- 
res, earnis illecebras et vitae commoda seu opes affeetum 
impugnavimus; quin insitum insuper contemptus, egesta- 
tis, laborum et dolorum horrorem aperto marte debella- 
verimus. 

Quia vero nisi etiam is mitigetur^ optatum illud aequi- 
librium ad divitias vel pauperiem, ad deÛcias vel aerumnas, 
ad ouinem locum ac munus, atque ad quemvis in virtute 
gradum obtinere nequimus ; ideo praesenti hebdomade etiam 
hune horrorem si non omnino tôlière, saltem lenire stude- 



De imliaHoM Christi. 333 

faarum. renim aettimationem y am&rem atque etiam 
irium animis nostm instillando. Quare sieut fructns 
; hebdomadis erat tilipensio, odium et fuga TÎtioai 
[8 ad divitiaâ, honores et illecebras carni's tanquam 
un omnium radicîs, per quem ab ultimo fine nostro 
mnr; sic panier secundae hujus hebdomadis scopus 
serenda mentibns aesixmaUo, amor ac denderwm 
iptus, paupertatis et aerumnanim; nt bac ratione ex 
irle a vitio abstracti, ex altéra vero parte ad Tirtu» 
iflexi illam caelestem indifferentiam obtineamns, quae 
lam electionem tantopere requiritur. 
antem ut elFectui detnr, adjumento nobis erit exem- 
Christi, quod ille nobis vita sna tum privata tum 
i dédit. Hodie ex mente S. Patris nostri solommodo 
ontemplandum assumemus , quod ex gemino incarna- 
ejus ac natimtatis mysterio elucet^). Ubi is non 
nos ambitionem, pbilautiam aurique cnpidinem sper* 
odisse et fugere, sed insnper iUos très individuos 
s snos, paupertatem scilicet, dolores et contemptus 
aestimare, amare et appetere docet. Fructus proin 
ibos bis meditationibus hodie adhuc coliigendus, est 

desiderium firmumque propositum imitandi Christnm 

nominatim virtutibus, quarum is in sna incarnatione 
ivitate tam insigne nobis spécimen praebuit, nempe 
ni demissione, lâtae asperitate nec non rerum aut 

spiritus paupertate. 

i fructus ut eo certius obtineatur, observanda enint 
tia. 1. Lectio spiritualis, si forte a me assignata 
fSceret, conformanda erit materîae meditationis paulo 
eractae, vel proxime perageudae. Ita S. P. Ignatius, 
baec sunt verba. tam in hac quam in quolibet se- 



n lîbell. exercit. post contemplationem de regno Cbristi, nbi 
bct: Primae diei meditatio prima erit de incarnatione , con- 
o secunda de nativitate, tertiae enim meditationia materia 
daanim repetitio est. 



224 Dies quarto. 

quente hebdamade nullum debeo légère vel cogitare aliud 
mysterium, nid quod eadem hora aut die consideran- 
dum sit; cum alioquin unum alteri obturbet^^. Idem 
commendat Directorium: potest, inquit, m hac hebâth- 
made et sequentibus legi aliquis liber de mgsteriiM 
Christi; non tamen eœpedit, ut ea legantur, de qulbug 
postea^ id est, sequentibus diebus faciendae sunt mtdi" 
taiiones, $ed de quibus jam faeiae sunt, vel quae €9 
die sunt faciendae ^). 

2. Quin ipsae etiam co^tationes, quae interdiu tem- 
poribus succisivis foventur, argumento meditationis paulo ante 
instîtutac, vel proxiine instituendae respondere debent, ita 
ut onines aliae etiam piae repellantur, quae eidem myste- 
rio minus congruunt. 

3. Longe aiia niethodo vitae Christi mysteria sunt cob- 
sideranda et expendeuda tempore exercitiorum quam extra 
iUud. Quamvis enim illorum quodlibet variorum dogma- 
tum feracissimnm sit, tamen in hac solitudine iila solum 
propositi mysterii adjuncta et veritates exputaudae, née 
non iili solum aiTectus eliciendi erunt, qui praefixo exer- 
citiorum scopo respondent, omissis aliis punctis, qnae 
licet utilia, intento tamen modo fini minus congrua sunt 

Accurata horum, uti et illorum, quae §. 4. introductionis 
ad sacram solitudinem commendavimus , punctorum obser- 
vatio plurimum conducet ad colligendum ex sequentibus 
meditationibus illum, quem optamus fructum, nempe aesti* 
mationem, amorem ac desiderium contemptus, paupertatis 
et aerumnarum, exemplo Dei c^nem induti, ac in sta^ 
bulo nati*. 



^) Libell. exercit. bebd. 1. die 1. Notando 1. ex quinque notaQ- 

lia 2\ T):p<,<«4- ^«n 91 nnm. 9. 



dis. — ^) Direct, cap. 21. niim. 2. 



De incarnatime. 235 

MBDITATIO n. 

DE INCARNATIONE. 

Panctum I. 

Secimda SS. Trinitatis Persona' carnem induta docet 
DOS aestimare, amare et appetere humilitatem seu con- 
temptas: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde '). 
\ Enimvero mysterium incarnationis est prodigium démissio- 
ns; idque triplicem ob caasam, 1. ratione unionis, quae 
Verbum inter humanamque naturam intercedit ^). Nam ob 
bme par commimicationein idioniatiun, ut Theologi loquun- 
tar, Dens immortalis, pati Descius, fortis, potens et glo- 
riae rex ') , modo audit mortalis^ patibilis, vir dolorum *) 
et abjectio plebis^y Item per eam primum Esse mira 
ipiatîone nostrum sibi nihilum aeterno nexu ita sociavit, 
XX idem subjectum , nempe Christus , sit homo et Deus. 
Jemiâsionem eo ampiius stupendam, quo infinitius a divina 
iissidet bumana conditio. mi Jesu! et aegre jam feram, 
à îgnobilis, indoctus, imprudens, lâtiosus ab aliis audiam; 



') Uatth. 11, 29. — ') Communicatio idiomatam in Christo, quae 
li fidem CathoUcam ipectat, qaaqoe perpetoo nsa est Ecclesia, ea 
ttt, qaa ntraque natora et ntriasque naturae proprietates sic enon- 
dantar de Christo, at qaae conYeniaiit homini, ea tribnantar Deo, et 
fiae conveniant Deo, de homine praedicentur. Fandamentam et causa 
proiima mataae hujas idiomatam commaaicationis est bypostatica dna- 
rui Datoraram iinio. Régula princeps in bac re et fundifimentalii baec 
eit, ut' quaecunque de naturis mutuo praedicantur , aut de Cbristo 
contraria profenintur, ea ad snppositum seu personam referantur, non 
aitem ad natnras seorsim sumptas; vei etiam, quod idem est, ut pro- 
prietates divinae et bumanae de se mutuo enunciari tantnm possint 
concretiSf non autem abstractis vocabulis. Cfr. Cl. J. Perrone S. J. 
Praelect. vol. IV. part. II. cap. IV. a §. 485 — 516. Tanti autem 
refert accuratissime et callere et retinere quae sunt bujus idiomatum 
coamunioeis , quanti interest illibatam custodire sinceram et rectam 
ucrosaBctae Incarnationis notionem. 

*) Psalm. 23, 8. — «) Isa. 53, 3. — ») Psalm. 21, T. 

10** 



226 Dies quarto, 

postquom Deus amore mei egenus, debilis, iiubeciilis, ver- 
mis audit et opprobrium hominum ^). 

2. Incarnationis inysteriuin est deinissionis prodigium 
ratione corporU, quod Verbum assuinpsit. Poterat emm- 
vero Ghristus, cum ejus anima primo statim creationis 
momeuto visione beatifica jam frueretiir, adeoque cum ejus 
carni par gloria Aierit débita, poterat, inquam, sibi uiiire 
corpus gloriosum, quatuor Beatorum dotibus ornatum, im- 
mortale, impatibiie, agile, nullis vulneribus pervium aut 
miseriis obuoxium. Poterat uti Adamo, ita et sibi circum- 
dare corpus robustum, virile, pei*fectum. Poterat sibi 
aptare apparens solum et fictitium corpus, velut olim Ra^ 
phaeli aptaverat et Gabrieli. Attamen, o miram demissio- 
nem! vestiit se carne omnibus aeriumûs subjecta, imbe- 
cilli , tenella , infantili , omnium ope indiga ; et quidem non 
formata ex aethere, sed sumpta ex matre eaque paupere. 
Nempe ut per omnia fratriàus assimilaretur^) , venit m 
similitudine camis peccati^^, renuncians juri, quod ad 
illa gloriae oruamenta aliasque praerogativas habebat, ideo 
solum, ut destrueret corpus superbiae tuae^) corpore 
kumilitatis suae*). Haec credis, et tamen superbis, terra 
et cinis?^) 

3. Denique mysterium incarnationis est prodigium de- 
missionis ratione 7oc{, in quo Ghristus delituit. Nam sa- 
pientissimus princeps quasi tenerrimus ligni vermicidus ^) 
latuit in sinu virgineo velut in cedro exaltata in Libano% 
aut quasi in oliva speciosa in campis^). Hic jam perpende, 
quis, ubi et quamdiu orbi incognitus delitescat? nempe im- 
mensus in obscuro uteri carcere delitescit, et quidem uovem 
mensium spatio; ubi se, veluti reus ergastulo inclusus, di- 
vinae Justitiae paratum offert ad infamem pro nobis mor- 
tem oppetendam. 

PMlm, 21, r. — *) Hebr. 2, IT. — ») Rom. 8, 3. — 
'y Eom, 6, 6. — *) PhiUpp.3, %\. — ^^ ILwVxAQ,^. — 7) % Reg. 
23, 8, — 8) Eccii. 24 , It. — ^) IbU. \^. 



De incomoHme. 237 

Et haec a^t (stapete o Angeli!), nt viles uos veroii- 

eulî ejus exemplo inducti innatum nobis eiuinendi pruritum 

Boderari, ac pari lubentîa in illo orbis angulo, in illo vili 

oiBcio abjectoque gradu latere discamus, in quo nostra ta- 

' lenta negli^ yidentur , nostraque existimatio pessumdari. 

yane! superbia est, quae tibi inclamat: Manifesta 
te ipsum mundo ^), ut quid perditio ista?^) Posses alio 
m statu, loco, munere, gradu plus boni praestare; ad 
id dotibus non cares. miser! stygii serpentis hic sibi- 
ha est. Ah! non perduntur, quae Numini litantur thura. 
Creatnfi es a Deo et pro Deo, ut ei famuleris, Christiun- 
fue imiteris, que cupierit modo. Si ergo Deus votuerit, 
Qt ei servias, Christumque sequaris in contemplu, deii- 
teseendo, solum vilia abjectaque tractando ; si is magis bo- 
Boratur tuorum talentorum neglectu, quam eorundem su- 
perbe usu, quis es tu, ut interrogare audeas: Quare sic 
faeii?^^ Numquid dicit figmentum ei, qui se finocit: 
Qmd me fecisti sic? an non habet potestatem figulus 
btU ex eadem massa facere aliud quidem vas in hono- 
rem, aliud tero in contumeliam?*^ 

Aff eetns. 

mi Deus! tu descendis in terram carnis nostrae hu- 
Biili amictu occultandus; et ego cum Lucifero in caeluvt 
tmscendo super astra Dei et altitudinem nubium, cu- 
pims similis esse altissimo *)» Tu Sanctus Sanctorum^) 
ippares in similitudine carnis peccati''^; et ego, qui in 
peccatis natus sum totus^), de pietate laudari volo. Tuy 
cvni in forma Dei esses, exinanimsti temetipsum, for- 
nom servi accipiens, in similitudinem hominum factus, 
rf habitu inventas ut homo ^; et ego terra et cinis '''), 
dbortivum^^), ac purgamentum hujus mundi, omniumque 

>) Joan. r, 4. — 2) Marc. 14, 4. — ^) Ecclae. 8, 4. — *) Rom. 
», 20 et 21. — *) I«a. 14, 13. — 6) Dan. 9, 24. — 7) Rom. 8, 3. 
-" •) Joan. 9, 34. — «) Philipp. 2, T. -- '«) Ecclae. 10, 9. — 
") 1. Cor. 15, 8. 



328 Dies guarta. 

peripsema^) extollo me îpsum, quasi aliqmd essem, cunt 
nihil $im *). 

Obstupescite caelil enl Deus factus est humilis, id 
tel sic superbia generis humani non dedignetur sequi 
vestigia Z>eî^); et tamen superbio. vos otim caelestes 
sed uunc ob superbiam avernales geniil vos ipsos rei ju- 
dices Yolo; edicite, an non intolerabilis impudentia sii, 
ut postquam se eœinanivit Majestas, vermiculus infletkf 
et intumescat? *^ Ad non detestanda res sit, ut videns 
Deum caeli parvulum factum, nihilominus ultra appanat 
hamo se magnificare super terram?^^ magne bumiH* 
tatis amatorDeusl da ut tandem et ego indifferens ad om- 
nem locum, munus et gradum quantumvis abjectum, serio 
aestimem, amem et appetam iliam virtutem, quae Yerbum 
diviuum in sinum Virginis attraxit; dum illud e caeiis re- 
spexit humilitatem ancillae suae potins, quam ejus fidem, 
charitatem aut puritatem ^). 

Punctum II. 

Yerbum caro factum docet nos aestimare, amare et 
appetere asperitatem et incommoda vitae seu mortificatio- 
nem : sum ego in laboribus a juvenhite mea '). Gondi- 
tio Ghristi carnem recens induti erat aerumnosa triplici 
ex capile: 1. ob varias uteri materni molestias: O pie- 
tas immensa , exclamât S. Ëucherius. O humilitas ineffa- 
bilis, o Sacramentum inenarrabile! Deus homo fit, ae- 
ternus temporalis, irnmensus localls, immortalis passi- 
bilis . . . Quis audivit unquam taie? Quis vidit huic 
simile?^^ Erubescat ergo terrena superbia, confundatur 
et obstupescat arrogantia redempti hominis, ubi mox 
erumpentibus radiis eseorti corruscat humilitas Redempto- 



^) h Cor, 4, 13. — ») Gai. 6, 3. — *) Augost. in Pialm. 33. — 
Bern, serm. 1. de nativîtate. — ^> U%m \W^. — *>1-slc, 1, 48. — 
PsHim. 87, 16. — ®) S. EacYienTif. 



De incamatione. 239 

rii^y Ama amorem iliius, qui amore fui amoris de-- 
\eendit in uterum Virginis, et tibi amorem suum amori 
)iio copulavit^ humiliando se, sMimando te, conjungendo 
hmen snae aeternitatis limo tuae aetemitatis^^ 

2. Ob plénum rationis usum immensum augebantur ')• 
Sane qui curn Nicodemo rite perpenderit, quam grave 
iceideret seni, intellectu et judicio praedito, in ventrem 
matris iterato introire*)'^ is etiam iutelliget, quanti con- 
siîterit Ghristo haec tôt inensium ibidem commoratio ; com 
ilie intellectus lurnine ac judicii perspicacia non solum omnes 
oollectim homiues, sed etiam angelos infinité superarit. In- 

') s. Petr. Dam. lib. 6. epist. cap. 14. ad Minard. — *) S. Aa- 
puU tom. 4. de catechiz. rndib. — ^) „SimaI atqtte Beata Virgo An- 
gdi verbis assentien»*', dixit: „Ecce ancilla Doraini, fiai mihi secnn* 
dam verbQin taam'*, Luc. 1, 38. ^statim BanctiBsimum Cbristi corpus 
formatam, eititte anima rationis compos conjuncta est; atque ita in 
ipso temporis articulo perfectas Deus et perfectus homo fîiit.** Cate- 
cbism. Rora« part. I. de art III. oam. 4. Javat et bic incamationis 
Verbi modum a S. Gregorio Papa polcbre expositum adjungere: „Me- 
diator quippe Dei atque hominum, homo Cbristus Jésus, non sicut iste 
btereticus desipit, alter in bumanitate, alter in deitate est. Non pu- 
nu homo conceptus atque editus, post per meritum, ut Deus esset, 
Rccepit; sed nunciante angelo, et adveniente spiritu, mox Verbnm in 
utero, mox intra uterum Verbum caro, et manente incommutabili es* 
sentia, quae ei est cum Pâtre et cum S. Spiritu coaeterna, assumpsit 
iotra virginea \iscera; unde et impassibilis pati et immortalis mori 
et aeternus ante saecula, temporalis posset esse in fine saecnlorum; 
tt per ineffabiie Sacramentum, conceptu sancto et partu Inviolabili^ 
lecUDdum veritatem ntriusque naturae, eadem Virgo et anciila Domini 
euet et Mater. Sic quippe ei ab Elisabeth dicitur : Unde hoc mibi, 
Ut veniat Mater Domini ad me? Et ipsa Virgo concipiens dixit: Ecce 
ancilla Domini, fiât mibi secundum Verbum tuum. Et quamTÎs ipse 
aiiod ex pâtre, aliud ex virgine, non tamen alius ex pâtre, alius 
ex virgine; sed et ipse est aeternus ex pâtre, ipse temporalis ex 
matre, ipse qui fecit, ipse qui factus est, ipse speciosus forma prae 
filiis hominum per divinitatem, et ipse de quo dictura est: Vidimus 
eom et non erat aspectus, et non est species ei^ neque décor, per 
homanitatem (Isai 53, 2). Ipse ante saecula de pâtre sine matre, ipse 
ia fine saecnlorum de matre sine pâtre. Ipse Conditoris templum, ipse 
conditor templi, ipse autor operis, ipse opus autoris, manens nous ex 
Qtraque et in utraque natura, nec naturarum copulaUoiv^ cqw^ws^%> "^r^ 
naturarum distJJic^/oiiegreiDioatus.'* Lib. XVIW. mot^A. c»l\^.^* Ti^\&.^^> 

9 JoaD. 3, 4. 



330 Dies qvaria. 

saper haec inoommoda patiebatur sine ullo levamine, quod 
▼el afferret B. Yirgo, quae ueqiiiît, yel conjuncta sibi Di- 
vinitas, quae noluit mederi; enm potius ing^nti mîraciiio 
iliain felicitatem suspendent, quae ei ob claram Dei yisio- 
nem debebatur, impediendo, ne quicquam inde commodi in 
animam aut corpus deflueret. Praeterea omnes hae aenimnae 
plurimum intendebantur 

3. Per dUtmctam futurorum noUtiam. Nam ne vel 
unicum temporis punctum eflQueret, quo amantissimus 8al- 
vator non cruciaretur, mox primo yitae suae momento re- 
praesentayit ei Pater aeteruus omnes afQictiones, suppHda, 
dolores, injurias, contemptus et tormenta ad mortem usque 
perfereuda; et quidem yivacissime, ac minutatim cum om- 
nibus adjunctis, cum omni eorum pondère, numéro et men- 
sura, quasi ea jam reipsa subiret. Quae tamen omnia 
Ghristus voluntate promptissima acceptavit, singillatim offe- 
rendo caput spinis, oculos lacrimis, gênas alapis, faciem 
injuriis, os felli et aceto, corpus plagis ac cruentae ned. 
vere nunquam saturandam patiendi aviditateui! o quan- 
topere molles nos Jesu socios hoc Ducis nostri exemplum 
reprehendit ac confundit! Quantum ruborem nobis elicit! 

Fructus ex bac meditatione colligendus est non solum 
fyilipensio honoris opumque et odium illecebrarum aut com- 
moditatum carnis; sed est insuper aestimatio et amor 
saltem oriens seu initialis contemptus, paupertatis ac mo- 
lestiarum, nec non desiderium saltem illius desiderii, quo 
ista ardenter appetamus, ac procuremus. 

Affeetus. 

mi Jesu! Suscipis umbram, daiurus lucem, suscû 
pU figuram, daturus veritatem ^); a partu virgineo effectus 
hostia^y Mox primo temporis puncto, quo venisti in 
mundum^ non solum stupenda tui abjectione demittebas te; 



') s, August. — *) Tcrtail. 



) 



De incamatione. 231 

sed etiam innocens corpusculaoi, materni uteri inolestias 
perferendo, sumhie afflig^ebas. Quin imo ut ortum inde 
crudatuiii ampliiis et acerbius sentires, formastitibi corpus 
fèrendo doiori aptnm, animae mox unitum, et ratioue prae- 
ditum; ue nempe orgaaoi*uin imperfectione, auimatioms 
dilatione, aut rationis defectu dolor obtunderetur , sicque 
minueretur; et ego pro pudor! petulantem hanc meam tot- 
que sceleribus contaoïinatam carnem tam blande habeo; a 
me, quidquid molestiaruiu est, sollicite arceo^ vel ipsum 
asperitatis noinen delicatus horreo. 

Tu sanctissimos sensus tuos ab omni actione cohibuisti, 
eisdem nil suave unquam , concessisti ; et ego mois omnem 
licentiam periuitto, freni impatiens ipsam quoque umbram 
mortiGcationis abhorreo. At pudet ac dolet, quod iilam 
virtutem tantopere fugiam, quae adeo tibi cordi fait, ut 
sine illa née momento vivere yolueris, eamque in ipso ma- 
tris utero jam comitem habueris. Accende proin in me odium 
mei ipsius; extingue amoris proprii flammas, ut divini eo 
purius ardeant. 

consubstantialis imago Dei^, tu ingrediens mun- 
dum dixisti Patri aeterno : Hostiam et oblationem no- 
luisti; corpus autem aptasti mihi; tune dixi: Ecce ve- 
nio: in capite lihri scriptum est de me, ut faciam, Deus, 
voluntatem tuam^, te bis verbis offerendo ad eidem ser- 
viendum omni, quo ille jusserit modo: per gloriam et 
ignoôilitaiem y per infamiam et bonam famam, in tribu- 
lationibus et angustiis, in plagis et carceribus, in labo- 
ribus et vigiliis ^). En ! hoc tuo exemplo animatus, etiam 
ego dîco : Ecce venio , ut faciam voluntatem tuam, in- 
differens ad omnem divini servitii tuaeque imitationis mo- 
dum. utinam sicut tu statim primo rationis momento 
eondem in actum erupissem, Deique famulatui me manci- 



A Cor. 4, 4. — ^ Hebr. 10, 5. — ^) %. Cot. ^, ^ ^V «'^^ 



332 Dies quarto. 

passem ad quidvis indifferentem I Sed quod ibi omissum, 
saltem nnnc fiai: Dixi^ nunc coepi^y 

„Hig Bubjungatur actes fidei de hoc myiterio, adorationû penonae 
Christ! , gratiaiUm actionis pro tam soblimi incarnationit nytterio et 
tam stopendae demissionis exemple» item petitionis odii ac denii- 
sionis tai.'* \ 

* Legatar Thom. a Kemp. de imitât. Christi, lib. 1. cap. 2 et 3. 



CONSIDËRATIO 

DE HUMILITATE. 

Scopus hodiernae diei est imitatio Christi in illis w« 
iutibus, qiiae praecipue eluxerunt ex n^emino Incaniatioiiis 
et Nativitatis mysterio, nempe in humiiitate, mortiGcatione 
et paupertate. Hi enim très illi comités sunt, qui yix 
natum in stabulo exceperunt, ac dein per totius yitae cor- 
sum ad morteui usque individuo nexu semper suiit comi- 
tati. Praesens consideratio de humilitate aget; crastinae 
argumentum mortiBcatio erit. Paupertatem iiltima hodie 
medîtatio commendabit. 

Porro ut humilitatem amplius aestimemus, tenerius 
amemus, et impensius appetamus; hi enim très illi gra- 
dus sunt, ad qnos nobis secunda bac bebdomade magno 
nisu eluctandum est; plurimum conducet rite perpensavir 
tutis bujus praestantia, utilitas, aequitas. 

I. Ad ejus excellentiam quod attinet, banc mire eX' 
tollunt SS. Patres. Si quaeris, ait Augustinus, quid iit 
primum in religione et disciplina Christi? respondeoi 
primum est humilitas: quid secundum? humilitas: quid 
tertium ? humilitas '). Tota enim et ver a Christianae 
tapientiae disciplina in vera ac voluntaria humilitùU 



') P«Blm. 6T, 11. — ») Angnst Epiit. 56. 



De kumilUate. 233 

. t9niUtit^). Quid, quacso, sublioiius dici, quid ad iustilian- 
bm nobis hujus virtutis aeslîmatioucni excellentius aptius- 
((ue alTerri possit? Et tamen ita sentit, atque enunciat 
magnum illnd Africae lumen S. Augustiuus, et quidem 
jare; nam 

1. Humilitas est fundamentum fidei; illa enim ratio- 
nem nostram, omuiaque naturalia lumina submittendo, ido- 
oeos reddit nos ad fidem recipieudam, in captivitatem r^ 
digens omnem intellectum ^). Ubi enim nuUa humilitas, 
ibi nec fides. Gum ergo fides sit lapis angularis totius 
Religionis, basis christianae disciplinae ac principium ae- 
ternae salutis; patet suouuum pariter bumilitatis, utpote 
quae fidei fundamentum est, pretium et excelleutiam esst. 

2. Qiiiu ea ceterarum quoque virtutum bonum quoddam 
ae ttabUe fundamentum •' est ^). Sicut initium omnU 
peccati superbia est*); ita radix omnis nirtutis humili- 
tas est^), Ipsa enim virtutes ceteras menti inserit, inser- 
tasque custodit. Ipsa mater et nutrix, columna et an- 
cara, fulcimentum et vinculum harum omnium est^y. 
Contra vero qui sine humiliiate virtutes congregat, quasi 
in ventum puherem portât^); et ubi ea nuiat, omnis 
virtutum congregatio non nisi ruina est^)^ omniaqut 
bona opéra nulla sunt, nisi humilitate condiantur ^)* 
Petit omne, quod agitur, si non humilitate custoditur ^°). 
TJbi fuerit superbia y ibi erit et contumelia; ubi autem 
est humilitas y ibi et sapientia '^). Vir obediens loque- 
iur victoriam^^y Rationem dat S. Augustinus: Videte, 
inquit, magnum miraculum: Altus est Deus: erigis tel 
et fugit a te; humilias te? et descendit ad te. Quare 
hoc? Quia excelsus doininus , et humilia respicit, 
ut attollat; alta, hoc est superba de longe cognoscit, 

') Aogost. ierm. 8. de Epiphan. — *) 2. Cor. 10, 5. — ') Bern. 
ée eoniider. — *) Eccli. 10, 15. — *) Bern. loc. cit. — ®) Chryn. 
koB, 30. in acta. — "") Greg. hom. T. in Joan. — ^"^ "^^ixi. ^^ «.^^- 



234 Dies qmi^ta. 

ni déprimai '). Unde illud : Depomiit potentes de sede^ 
et exaltavit humiles, esurientes implevit bonis y eft dim- 
tes dimisit inanes '): suscitans a terra inopem, et de 
stercore erigens pauperem *). 

3. Imo sine humilitate siimmae virtutes in vîiia dégé- 
nérant, hominique in perniciem cedunt. Nam sine hae 
maxima vitae asperitas foeda hypocrisis est, altissima con- 
teinplatio turpis illusio, extreuia paupertas inanis yanitas 
est. Sine illa Anachoretarum déserta, Confessorum poeni- 
tentiae, Martyrum tormenta, Apostolonim zelus non nisi 
vanissima oculorum et Orci ludibria sunt. Ubi vero ea 
praesens adftierit, ipsa etiani scelera suam nocendi vim 
amittunt, atque mira metamorphosi in materiam virtatnm 
eonvertuntur. Qui enim ob admisses defectus sub potenti 
manu Dei corde contrito proAmde se abjicit, yeniam ob- 
tinet, ac meritum auget; cwn plus Deo placent humiU- 
tas in malis factis quam super bia in bonis ^). 

4. Quin imo sine bumilitate ipsae etiam Dei gratiae 
nobis nocumento esse possunt. Nam, quae S. NiÙ com- 
paratio est, sicut yenti secundo flamine nayis yela inflan- 
tes hujus naufragium accélérant, quando ea in abditos 
fluctibus scopulos propeliitur^ ita etiam caelestium dononim 
electanimque gratianim afflnentia animam perdit, ubi ea se- 
cretam foyerit superbiam. Talem enioi animam Spiritos 
sancti lumina non illustrant, sed excaecant; eidem caeli 
charismata non prosunt, sed obsunt; eam rerum diyinarnm 
notitia potius inflat, quam emendat. Donum orationis, la- 
crimanim, prophetiae^ Knguarum atque curationum pesti- 
lens eidem toxicum sunt. Ex bis omnibus humilitatis ea- 
cellentiam aestimare discamus. 

II. Summa yero ejusdem utilitas illam insuper amœtt 
nos docebit; nam quod utile nobis ac proficuum est, ad 



1) s. Angait. senn. 175. de temp. — ^) Luc. 1, 52 et 58. — 
^) PMlm. 112 y 7. — S. Aagast. loqueni de Pablic. et Pbarii. 



De hamUiaie. 235 

ni quoque amorem potenier nos allicit. Porro primam, 
|uo hnmilitas nos beat, bonum proxima est cum Christo 
imiUtudo, Cum eniiu status abjectionis fuerit status pro- 
irius Christi in his terris, etiam anima in tali statu eon- 
itituta eoque contenta, est velut alter Christiis et genuinum 
llios ectypon. Ejus sensa et affectiones sunt omnino con- 
brmes sensis et affectionibus Christi, utpote qui pariter 
îontemptus et opprobria summe semper aestimayit, tener- 
îme amavit, nec aliud, quoad yixit, in votis habuit, quam 
dlipendi et contemni. Talis anima ex eodem ciun Christo 
laiice abjectionis absinthium bibit : eodem cum illo contem- 
itîonis pane cibatur, eadem eum illo confusionis diploide 
tperitur^): eodem, quo iUe, modo a Pâtre aeterno babe- 
or. Atque ut districtius dicam, laeta improperium ChrUH 
tortai ')^ majores illud diviUas aestimans tkesauro Ae- 
fjfptiormn ^). 

Jam autem quantum sit bonum, divini Servatoris linea- 
lenta ad vivum referre, iisdem cum eo vestibus indui et 
oloribus uti, idem cum eo sapere et velle, aestimare et 
pemere, amare et odisse, prensare et fngere, eodem spi- 
itn régi et eadem quasi anima animari, propter banc mo- 
nn cum eo simiiitudinem et sortis affinitatem eordis Jesu 
laudium, coronam et delicium esse, quis pro dignitate ex- 
ificabit? Quis ergo non amet humilitatem, quae.animam 
imilem reddit sociatque ei, qui est filius ille dilectus, in 
pto Pater aeternus sibi bene complaeuit*); et ideo sibi 
iomplacuit, quia exinanivit semetipsum formam servi 
lec^ens *). 

Altemm, quod humilitas parit, bonum est summa animi 
pax, qua humilis anima omnibus turbis superior innubes 
^t soles. Quemadmodum testatur dominus ipse: Discite 
9 me g quia mitis sum et humilis corde; et invenietis 
f^quiem animabus vesiris^). Hoc ipso enim quod bono- 

^ Pialm. 108, 29. — ») Hebr. 13, 13. -— ») Nom. 12, 12. — 
•)1. Pctr. 1, ir. — ») Philipp. 2, T. — •) MattVi. \\,». 



236 Dies quarto. 

rari et aestiinari nullatenus ambît, imo fugit, contemni vero 
ac vilipcndi adeo non horret, ut etiam appetat, primaria 
pertiirbationum , quae mcntem bumanam inquietare soient, 
scaturigo exsiccata arescit. 

Quid enim iilum perturbet, cui despectns et înjuriae in 
deliciis sunt? qui ridenti ore colapbos excipit, et cum cor- 
dis jubilo percutienti se alteram pronus niaxillani porrighT 
Quis taiem in caeli vestibulo degere et aemula Beatonmi 
tranquillitate praevia felicitate frui neget? Ad banc auteni 
anticipatam beatitudiuem cum, teste S. Climaco, bumiiitas 
nos perducat, inde illius utilitatem colligas licet. Quotia^ 
inquit ille, aliquem audierii vel videris, intra paucot 
annos attissimam tranqtdllitatem acquisivitse , noli hune 
aestimare, aliam, quant hanc beatam celer emque viam 
humilitatii pedibus ambulasse '). 

Tertiuin, quod bumiiitas aifert, bonum in eo consistit, 
qnod aureus hic abjectionis status sit oumiiim aptissimns 
ad acquirendam brevi tempore sublimen sanctimoniam. Nam - 
ejusmodi homineni, hoc ipso quod non nisi abjectas et vi- ^ 
les de eo ideas alii foveut, fugiunt socii, ejus consortinm '^ 
horrent, a suis eum conventiculis arcent. Quo fit, ut fîh | 
gatus a muudo etiam ille mundum fugiat, et ab eo repul- ^ 
sus eidem pariter repulsam det; secumque habitans, ac soi 
Deo in socra solitudine, quae sanctitatis mater est, ments 
collecta vacons^ auimum a variis naevis, quae inter homi* 
nés nuuquam non contrahuntur, purum et illimem serveL ^ 

Qua cordis puritate se insuper proxime habilem reddit - 
ad obtiuendum amorem divinum, in quo summa omnis per- ' 
fectiouis consistit. Id quod S. Joannes Ëvangelista S. Ma* 
riam Magdalenam de Pazzis in quadam ecstasi docuit, (6- 
cens: Anima ^ quae in se habebit humilitatis perfecHo- jr 
nem, facillime possidebit amorem absque eo, quod aUud P 
exercitium adhibeat ad eum obtinendum. Et nunquat^ . 

r 

^) L\ 2 et 3. grad. 25. \ 



De kumUUate. 237 

hi»mietur cor plénum kumilitate, quin tit plénum amore^ 
que anima perfecte Deo unitur^ et quo ea fit perfede 
umtm quid cum illo ^). Nam , quod beiie notanduin , ex 
diyino per humilitatem acquisito amore ulterius felici ger- 
mine enascitur 

Quartum, quo humilitas nos ditat, emoluinentnm, nempe 
intima conjunciio cmxt Deo. Cum enîm talis hominis cor 
ob omni honoris cupidine liberum sit, Deus iilud possidet 
sine socia ac rivali superbia, quae illius possessionem ei 
dobiam reddere ac mutilam queat. £t hiuc ad talem ani- 
mam yenire, apud eam mansionem facere ') , cum eadem 
conYersari, et amoris vinculo eidem intime uniri in deliciis 
habet. 

Ëxinde résultat arnica communicfitio caelestium thesau- 
ronim; cum euim ii in humili corde a tlnea vanae gloriae 
securi lateant, eos ibidem, praecipue septem dona Spiritus 
saneti beneficum Numeu prodiga manu recondere amat. 
Abditissimorum mysterîorum tam claram ei momento in- 
teiligentiam infundit, ut parem notitiam ne ipsa quidem 
prima litterarum luniina, coojunctis viribus et studiis lon- 
gissimi temporis, obtinere queant. Exemplo nobis sint S. 
Theresia, B. Nicolaus de Rupe, B. Rodericus, Cresceu- 
tia aliique innumeri, queis humilitas ad altissimam divina- 
rom rerum cognitionem aditum reseravit. Nempe, ut ipse 
Christuji enunciat, quae Pater aeternus abscondit a sapien- 
Ubus, ea révélai parvulis ^) in oculis suis. Ut nii dicani 
de coelesti illa promulside, qua ejusmodi animae etiamnum 
io yiyis iuundantur. 

Cumque eae illam, quae ex magnis operibus résultat, 
gloriam intègre in omnis boni auctorem refundant^ nilque 
ezinde furtiva laude sibi decerpaut; bine etiam Deus non 
idsi illis uti solet ad patranda misericordiae suae prodigia 
in reducendis ad frugem peccatoribus , aliisque altioris 



») ID vitaejusp. 4. c. 10. — «) Joan. 14, 23. — ')M«lU\v.W'I&, 



238 Diei quarto. 

notae facinoribus explendis. Ut proin vere huiniles ejii^ 
modi animae merito exclamare possint: Venerunt nuM i 
amnia bona pariter cum iUa *) humilitatis virtute. Atipe 
ut compendio dicam omnia, humilem Deus dUigit, etetm- 
solatur^ humili homini se inclinât, humili largitur g^r^r 
tiam magnam, humili sua sécréta révélai, et ad se dd- 
citer trahit et invitât^). Deus super bis resistit, hum 
libus autem dot gratiam '). 

Quîs ergo virtutem adeo nobis utilem non omet, utpote 
quae nos ducit ad proximaiu cum Christo similitudineii) 
summam anlmi pacem, sublimem sanctimoniam , intimaa 
cum Deo conjunctionem et caelestium thesaurorum commiH 
nicationem ; nosque aptissima efficit instrumenta promoveo- 
dae Dei gloriae, ac procurandae salutis alicnae? 

III. Ceterum ille non poterit non etiam appetere'ûlm 
virtutem, cujus excellentiam rite aestimat, atque uJUHèêt 
tem serio amat Praedpue si insuper expendat, 'quaa 
aequum sit, ut omni conatu desidereuius illa virtute potiri, 
propter quam veracitèr nos edocendam, is , qui sini 
aestimatione magnus est, usque ad passionem factus ed 
parvus*^; et cujus amore Deus humanam naturam assumpsit, 
ut nempe disceremus ab eo, esse humiies corde. Si con- 
sidérât, quod sanctissima Humanitas Christi, licet a piimo 
statim animationis momento peccati incapax, clara Dei 
visioue praedita, et iufinitis perfectionibus , gratiis et vir- 
tutibus ornata fuerit, quod, inquam, tamen illa sui illios ^ 
(quod ex se erat) nihili memor, continuo eoque nunquam 
interrupto summae demissionis actu a primo suae incarna* 
tionis momento usque ad ultimum vitae punctum se coram 
infinita Dei Majestate profnndissime demiserit. 

Profecto id ejus generis spectaculum est, quod non tan- | 
tum superbos Adae filios, sed ipsos etiam turgidos tartari 



») Sap. r, 11. — 2j De irait. Chr. I. 2. c. 2. — ^) Jacob. 4, 
6- — *) Bern. de Consid. 



Esamen Hrca eandem virtutem. 339 

gttiios posito fasiu se inh^a nibilum abjicere docet. Su- 
péri! Sanctus et justus^^, qui peccatum non fecit^^. 
Daminus dominaniium ^) , cui data est omnU potestas *) , 
Judeœ vivorum et mariuorum^^ ^ in cujus namine omne 
genu fieditur ^) , hic sui iliius , quod secunduoi uaturam 
hoBiaiiam est, nihili memor sese corain SS. Trinitate in 
isMUn abyssum profuudissime dejicit, hic se novissimum vi- 
Torwn^\ iino vermem esse et non hominem^j ultro pro- 
fitetor; idque agit continuato per omnem vitae cursum 
demissionis actu; et tu, qui non es nisi gutta raris an- 
ie&cof»'^), pulvis exiguiLS^^) et vapor ad modieum 
jMireits"), qui malitia, imbecillitas , abjectio et vilitas es, 
tu yane te extoUere, verbis jactare, aliisque praeferre 
ioaniter ausis? Ah! tandem aliquando ad Ghristi praesepe 
SBperbiae nostrae cristas abjiciamus, et humilitatis virtutem 
aeMttmare, amare et appetere discamus ab illo, cui ea 
tanto in pretio semper, amore ac desiderio fiiit. 



EXAMEN 

CIRCA EANDEM VIRTUTEM. 

1. Humilitas estvirtus, qua homo sibi ipsi vilescit^^) ^ 
et ab aliis quoque vilipendi amat, quaerit et gaudet. Du- 
plieem mellifluus Abbas distinguit humilitatem , nempe in- 
têUectus, qua quis cognoscit suum nihilupi, et voluntatis, 
qna quis etiam Yult tractari ut nibilum. Haec posterior 
solumniodo virtus est; illa prior non nisi praevia animi 
comparatio, et ad banc ultimani perveuiendi adjumentum 



1) Aetor. 3, 14. — ») 1. Petr. 2, 22. — ') Apoc. 19, 16. — 
*) llattb.28, 18. — ^) Actor.lO, 42. — 6) PbUlpp. 2, 10. — 7)lw. 
53, 3. — 8) Pialm. 21, T. - ^) Sap, 11, 23. — W) Isa. 40, 16. — 
'0 J^c. 4, 15. — ") Bern. do 12. grad. hum. 



240 Dies quarta. 

est. Inquire proin, qaaiis tua demissio sit, nnm solum 
speeulativa et intellectiis, an vero etiam practica et volun- 
tatis? Num sis humilis solnm ore, an etiam corde? Ecqnid 
non etiam tu numernni augeas iilorum, qui putant, se esse 
bumiles, eo quod cognoscant, se esse viles ? Aiiud est clara 
suae vilitatis cognitio ; aiiud séria sui ipsius vilipensio. lila 
etiam in superbis daemonibus repcritur; solum haec bumi- 
liom dos et proprietas est. 

Adjumenta obtinendae humilitatis praecipue suut dnb: 
Primum est frequens consideratio motiyonim se demittendî, ^ 
alterum est assidua exercitatio actuum demissionis. Illomm 
enim meditatio, horum vero exercitium sunt via ad humi- 
litatem, sicut lectio ad scientiam, et tolerantia ad patien- 
tiam. Si ergo virtutem appetis humilitatis, viam non 
réfugias humiliationis^}. Détermina proin, quoties et 
quando allata superiori consideratioiie motiva, nec non 
illa, quae in consideratione secundae diei proposita fuerunt, 
se abjiciendi incitamenta perpendeie, item quoles hujus 
viilutis actus, et quoties^ elicere velis. 

n. Porro cjusdem gradus praecipui sunt sequentes. 
1. De se ipso abjecte seutire, etiam loqui, seque ipsum 
abjecte habere; prout nempe traclari soient illi, quos vere 
et serio contemnimus. Vere humilis vult nesciri^^: nihil 
de se magni sentit, aut loquitur; sed omnium se ultimum 
judicat^), 2. Idem, si ab aliis quoque fiât, patienti silentio 
ferre. 3. Imo, ut fiât, optare, ac data insuper opéra 
etiam quaerere. 4. Sique voti damneumr, ex animo gau- 
dere, aç Deo grates referre. Examina modo, an, et 



Bern. super iniMas. Similia habet epist. 87 : „Huiniliàtio, inqoit, 
(exterior) via est ad hamilitatem, sicut patientia ad paceni, sicnt lectio 
ad scientiam. Quamobrem si virtutem appetis humilitatis, viam et exer- 
citia non. réfugias humiliationis. Nam si non potes humiliari, non 
poteris ad liojnilitatem provebi.*' 

S. BerD, super roissQs et S. TYiom. 2. ^. <v* t61. a. 6. c. et 
•»<' 3. — ') Cbrys, I. 2. de compnnct. cotà\*. 



Examen circa eandem virtutem. 241 

(ttilem ex his conscenderis graduai, et ad quem deinceps 
luflrasve mediis eluctari statuas. 

Praeterea humilitatis proprietaiet praecipue très nume- 
rantur. Prima est, ut nobis sit voluntaria, Nam inviti 
eliam latrones bumiliantur. Humilitas querula virtutis no- 
nne dJgna baud est. Secunda est, ut sit sincera, Nam 
nmulatio humilitatis major est super Ha ^^ Sunt enim, 
fKt nequiter humiliant f6^), qui de humilitate laudem 
htmilitatis appetunt^), qui corpus per abstinentiam 
tfpiffunt, et de ipsa sua abstinentia humanos favores 
et honores eœpetunt*), Larvalis humilitas baec, et vir- 
tutis paliio tecta ambitio est. Tertia proprietas est, ut 
A circumspecta , nempe ut sciatur, quaudo et quantum, 
id est, que in loco et officio, qua arte et modo, quo fine 
et moderatione quis abjicere se debeat; ne, dum Prae- 
kbu plus se^ quam decet, abficit, subditorum vitam sub 
Useiplinae vinculo continere non possit^\ 

Scrùtare proin 1, quam sponte ac patienter contemni 
te feras; an non etiam tu ad quemvis tui contemptiuu 
tristitia dejiciaris, in gemitus erumpas, lamentis domum et 
fonmi repleas? 2. Numne etiam tu illis annumerandus sis, 
fd honorari appetunt in ipsa schola humilitatis^^ ^ qui 
per soi abjectionem exaltari ac promoveri contendunt, et 
Aun se ipsos vitupérant, ab aUis propterea aestimari ac 
hndari optant? Enioivero gloriosa res sit humilitas opor- 
^, utpote qua ipsa quoque super bia palliare se appe- 
^^. 3. Inquire, uumquid etiam de te intelh'gi queant iila 
Eeclesiastici verba : Est, qui se nimium submittit a multa 
^militate^) , derogando suae auctoritati cum praejudicio 
injuncti officii? Yel annon ea etiam apud te degeneret in 
pusillanimitatem , aut abjectum timorem, qui nimis meti- 



*) Aogait. de irirgin. cap. 43. — ^) Eccli. 19, 23. — ')Ambros. 
^ 3, de officiii. — *) Greg. M. hom. 12. in Evang. — *> Gi«ç,.^, 
I ;* *) Bern. super missus, — ^) Bern. tract, de gtaàWiwm \isxm. — 
I 1) 2cdi. 19, 24. 

BHIetU medallm. Il edit \\ 



343 Dies quarto. 

culosum te ac rébus gerendis imparem reddat? Timere 
Deum, facit hominem fortem et ffenerosum; thnere ko- 
mines, reddit eum debilem et vilem^), 

Nemo generosior yere huDiili est; cuni enim sibi diii- 
dens soli Deo confidat, ad qiiidvis pro eo audendum acer 
et alacer est. De felici operis successu qui sibi aime 
timet, clai*e ostendit, metuere se, ne ab aliis eoutemnator. 1 
Vide proin^ quomodo circa ista te habeas. Ceterum qmml» , 
magnus es, humilia te in omnibus ^ et caram Deo t»- 
venies gratiam^^ Et si vis utiliter aliquid - scire et êih 
cere, ama nesciri et pro niliilo putari^). ' ' ^ 



MEDITATIO m. ; 

DE NÀllVITAl^ CHRISTI. 

P une tu m I. 

Christus iu sua nativitate docet nos aestimare, aman; 
et appetere paupertatem ; nam summa erat ejus in lucapr, 
recens editi egestas. 1. ratione loci. Quippe non soiui^ 
natus est extorris extra palatiuui , ^ licet fuerit filius Davil 
et regui Judaici hères: non solum peregrinus extra p*- 
triaiu, cum jussu Caesaris Âugusti debuerit migrare d$ 
civitate Nazareth in civitatem Bethlehem*): non solun^ 
exclusus patria, domo, sed etiaui alieno hospitio, quia nm ' 
erat eis locus in diversorio^) ^ quo tamen raro etia^ 
egentissiuii carent, et ut districtius dicam, natus fuit ii^ 
stabulo, eoque semidiruto, et positus in praesepio ^) eoqo^ ' 
vilissinio, a parentibus sanctissimis quidem^ sed tamen paun « 
perrimis, sine alio famulitio quani bove et asino, a nemioe 

^)£ccli. 34, 16 et Matth. lO, 28. — 2) Ecdi. 3, 30.— ')Tho»- 
a Kemp. de imit. Christ, lib. 1. cap. 2. — *) Luc. 2, 4. ~ ^)Liie.:« 
2, r. — 6) Luc. 2, 12. 



De nativitaie Ckristl 343 

aluUtus oisi ab egenis pastoribus. vere stupendum 
jctremae paupertatîs statum! Pater aeternel en! vulpes 
oveas habent, et nolucres caeli nidos; filius autem ho- 
nmis, qiiin Imo filius tuus, non habet, ubi caput recli- 
ut^'). Praeterea suninia erat Ghristi recens uati inopia 

3. ratione teffumenti. Nam pia Mater loco fasciaruin, 
jnae defuerant, pannU eum involvit^^^ non linteis, qiiibus 
jamen nec mendicabulorum infantiili destituuntiir; sed pan- 
ais, qui tenerrimis artubus ob lanae hirsutiam molesti ac- 
fiiderant, iisque (ut credibile est) alienis, et aliunde mutuo 
leceptis. Ad haec non mollibus ea stra^lis tenellum im- 
posnit: non plumea fri^entein culcitra texit; sed ob sum- 
nam rcruoi Qmniuni penuriam reclinavit eum in praesepio^\ 
it quidem duro ac uudo; nam etiam foeuuni aut stramen 
lefoisse probabile est; idque medio biemis tempore, quo 
lura gelu rigebat, venti tugurium perfiabant, et focus frige- 
>at. Has mîserias îndiyiduo nexu sequebantur duo pau- 
lertatis comités labor et dolor, qui gemini erant poli, circa 
pios omnis vita Christi perenni gyro ad mortem usque 
*atabatur; ita ut vere eum Propheta dicere potuerit divi- 
Ins infans: Ego pauper sum, et in laboribus a juven- 
"uU mea% 

mi Jesu! tibi sedes caelum est^^ et throni Cheru-' 
>ài£*); et hic jaces in stabulo, positus in praesepio"^^, 
h medio duorum animalium; pannis invohitur qui caeli 
tmbitu non continetur^^. Tu splendor es gloriae et 
îffwra $ub$tantiae Patris^)^ amictus lumine sicut vesti- 
iiento'"), dives in omnes^^}^ et abjectus sperneris, nudus 
irae frigore tremis, omniumque egens etiam hospitio ex- 
Inderis. Nempe eum esses dives , propter nos egenus 
'uctus es, ut tua inopia nos divites essemus^^)^ tuoque 



Luc. 9, 58. — ») Luc. 2, 7. — ^) Ibid. — *) Pi 
- ») Isa- 66, 1. — «) Isa. 37, 16. — 7^ l„c. 2, 16. - 
ikerios. — ') Hcbr. 1, 3. — ^O; Psalm. 103, 2. — ")1 



4) Psalm. 87, 16. 
6. — 8j s. Eu- 

, , , ")Roin. 10,12. 

^ '^ 2, Cor. 8, 9. 

11^ 



244 Dies quarto, 

exemplo animati, paupertatem aesthnare, amare et oppi- 
tere disceremiu. 

Punctum II. 

Et tamen o! quam locuples nostra atque commoda est 
paupertas tam rerum quam spiritus, tum quia supinrflo» 
abuudainus, tum quia uecessariis nimio cum affectu addieti 
vivimus. superi! quanta meam inter et Christi paope^ 
tatem diserepantia intercedit! Ille io pauperi stabulo, tgè 
in nitido cubiculo: ille in sumuio rerum omnium detçdâ 
gaudet, et ego etiam superflua déesse conqueror: ille boi- 
pitii, ciborum, tegumentorum penuria laborat, et ego IM 
nisi molliter yestiri, dapsîliter nutriri et nobiliter habitan 
desidero. caeli! quando tandem imitabor, quem adorot 
delicatule! audi sermonem Domini^): haec dîcit Ih- 
minus : Ecce ego .... et tu quaeris tibi grandia ^) ! Eg9 
in frigore et nuditate^)^ et tu quaeris carni moIUa. Ego 
in famé et siti*)^ et tu quaeris gustui sapida. Cuneti 
dies mei dolorîbus et aerumnis pleni sunt^)^ et tu quae- 
ris semper commoda. Quae haec differentia^) ! 



ï) Jer. 22, 29. — *) Jer. 45, 5. — *)2.Cor. 11, 2T. — ^)De«t 
•28, 48. — ^) Ecclae. 2, 23. — ^) Audiatur S. Bernard: „Nascitnr«i 
Dei filias, inquit, ... elegit qaod molestius est, pracsertim parvole et 
pauperis MatrU filio, qaae vix pannos haberet ad involvendum, pni* 
lepe ad reclinandum. ... Non est taie judicium mundi. Aat Chriittf 
fallitar, aut mandas errât. CbristoR utique, qui non fallitor, elegit qeo^ 
carni molestius est. Id ergo melius, id utilius, id potius cligendoBi 
et quisquis allud doceat vel suadeat, ab eo tanquam a sedactore caTM- 
dum. Jam vero etiam nocte vult nasci. Ubi sunt, qui tam impradeft- 
ter ostentare gestiunt semet ipsos? Christa.«t elegit, qnod salabrioi 
judicat; vos eligititf, qnod repcobat ille. Qai.H prudentior e daobiut 
cujus judicium justius? cnjos sententia sanior? Denique tacet Chrintiii'' 
non se extollit, non magnificat, non praedicat; et ecce annunciat eoij 
Angélus, laudat multitudo caelestis exercitus. £t tu ergo, qui Chrk-j 
tum sequeris, inventum absconde thesaurum: Ama nesciriy laudettt 
os aiienum, sUeat tuvm. 

Adbuc in stabulo nascitur Cbristus, et in praesepe reclinatnr.. "U 

aonne ipse est, qui dicit: Meus est orbis ten-ae et plenitudo ejoiJ 

^FSMla. 49, 12.) Quid ergo stabulum elegit? Plane ut reprobet fjfi- 



De naUmtate Christi. 245 

2. caelites! quîs non judicasset Regem reg^um ac 
Donnuum dominantium, qui in hune mundum eundem sal- 
vaturus adveuerat, primam luceui aspecturuui in Caesarum 
aulis, nutriendum a Principibus, fovendum a Rcginis, re- 
dinandum in puq)ura et bysso? Et en! aeternus Pater ei 
pro palatio stabnlum, pro aulicis bruta, pro ctinis praesepe 
et paleas assignat. Et sic diviuus Pater tractât Blium, et 
qnidem dilectissimum sibi sauctissimumque filium solum ideo, 
ut nos mundi vauitatem dedoctos paupertatis pretium aesti- 
fluure, et latentes in ea thesauros amare et appetere do- 
ceret; ut nobis quoque aliquem ad domicilia egena et in- 
commoda affectiun inderet. S. Bernardi haec opinio est, 
dicentis: Paupertatem Dei Filius concupiscens a rega- 
Sbus sedibus venit, ubi omnium affluentia suppetebat, ut 
€wm eligeret sibi, et nobis quoque sua aestimatione face- 
Ttt pretiosam^^. Jam clamât eœemplo, quod postea 
-praedicaturus est verbo. Clamât stabulum poenitentiam; 
damât praesepe, clamant lacrimae^ clamant panni^'). 

3. Accedit^ quod Ghristus bunc paupertatis statum cuin 
annexis ei miseriis libens eleg^erit, non obstante, quod is 
mae existimationi tanquam Messiae noxius suaeque vale- 
todini periculosus exstiterit. Et licet huic profectioni, tôt 
molestiarum origini, causaiu dederit sola vanitas Gaesaris, 
mrbem describiyolentis; nihilominus quoad omnia se prompte 
nbmisit solum ideo, ut Patri aeterno serviret, quo decre- 
Verat modo, nascendo scilicet in eo, quo Pater ab aeterno 
Tolnerat loco et statu cum plena ad quidvis indifferentia. 

Affectufl. 

Credo, Domine, cum verbo et exemple id assevera- 
Veris, beatos esse pauperes spiritu^ et horum esse regnum 

riam mnndi, damnet saecnli vanitatcm. Necdam loquitur lingua, et 
qvaecanqoe de eo sant, clamant praedicant, evangelizant. Ipsa qao- 
qoe infantilia membra non silent. In omnibas mnndi judiciom argnitnr, 
ubrertitor, confutatnr." (Serm. 3. in Natal. Dom.) 
') S. Bera. serm. in rigil. nativ. Christi.^ ^) S. Bern. seniL,5.d^^^lA^T&. 



246 Dies qnaria. 

caeiotum^y Credo, mundum sectantem divitias, honortï 
ne volwptates errare; cum Chrisius, Sapientia infiwita, 
qui nei; decipi potesi^ nec nos vuit decipere, us con- 
traria praetulerit^y 

paiiperriiiie Jesu, qunnto pro me vilior, tanto miU ; 
carior^y paiini tiii, praesepe et stabiilum niihi qiioqae, ,: 
uti olim pastoribiis Bethlehemiticis, indîcio sunt (hoc vobit 
sifpium)^ te esse Filium Dei, in quo inhabitat omnis pleidr 
tudo Divinitatis corpor aliter*^, Cum iîs igitur etiaa 
ego te, iufans egeDtissime ! siipplex adoro ut Dominiui 
meum et Deum ineiim, promitteiis tibi sequelam, memor 
mandat! tiii: Dicitiae si affluant, noliie cor apponere^)» i 

quam doleo, quod nimia niea, qua laboro, commo- 
doriini appcteiitia rerumqne terrestrium cupiditas tibi vil 
nato lacrimas expresscrint; dum primam vocem omnibw 
similem emisisti plorans ^) , meum buuc ad Diiiiidana affe^ 
tum et avidaoi nirais habendi cupidiiiem tenero gemito 
deflens. 

At eiTorem tuo cxcmplo dedoctiis abditas in egestate 
divitias jam nunc tandem aestimare, qnin et amare atqne 
etiam appeterc dîsco. Pretiosiores panni tui sunt omtd 
purpura, ditior paupertas tua est cunctis opibus cunc- 
tisque divitiis saeculi'), Promissum genuinis pauperibus 
centuplum in bac vita, regnnmque caeloruni in altéra sua- 
dent banc virtutem diligere ut matrem, fovere ut pupillam» 
tueri ut munun Rcligionis. 

Territus illo ferali tonitru: Vae vofns divltibus^) 
renovo emissum jam olini paupertatis votum. Toto corde 
abnego <îI ejiiio omnem pravum ad res terrenas afFectiin». 
Fixum est; nil, quod statum dedecet, ni! superfluum reli- 
nebo: nil etiam eorum, quae necessaria sunt, sine lieenlia 



') Matth. 5. 3. — 2) Bern. serm. 1. de nativ. — 3) S. Bern. — 
*) ColoM. 2, 9. — '") Psalm. 61, 11. - *) Sap. 7. 3. — ') Beru. 
■. 4. in vigilia Nativ. — ^) Luc. 6, 24. 



De nativUate Christi. 247 

.ccq)tabo, vel usurpabo, nec etiam iis, qiieis cnm facultate 
itor, nimio amore addictns viyaiu. 

Indiffèrent! animo semper ero ad quemvis locum et 
ictum utut iDCommodum , viiem et egenum; mihique gra- 
nlabor, quando aliquos paupertatis effectus patiar. Modo 
bi sim, ubi me degere tibique servire cupis, quodlibet 
ogorium mihi' palatium erit. Tu, o pauperrime Jesul tu 
hesaorus meus es, ubi deinceps cor meum erit. Nudus 
t ego nudum te sequi volo: tu enim centuplum meum et 
mnia. Domine, qui desiderium pauperum exaudii^)^ 
la, Ht omnium egens, te solo sim dives. 

* Legatnr Thom. a Kemp. de imitât. Christi. Lib. 2. cap. 2 et lib. 3. 
cap. 18. 



Pialm. 10, 17. 



DIES QUINTA. j 

i 

^,In capite libri dcriptnm est de me, it i 
facerem -volontatem tnam; Dem ■«■ 
-volai, et legem Toam io medio corAi 
mei.*' Ptalm. 39, 9. 

MEMTATIO I. 

DE CHRISTI FUGA IN AEGYPTUM. ^ 

Punctum I. 

Vyonsidera circumstantias, quae Christo banc profectio--^ 
nem summe difficilem reddere merîto poterant. Prima erû -^ 
locus tiuu deserenduSy nempe patria, ubi a cognatis et 
affinibus pauper haec familia plurimum subsidii ac solata 
sperare poterat; tum petendusy nempe Ae^ptus, cigas- 
incolae erant idololatrae, Judaeis uaturaliter infensi, ci 
quorum idioma parentes ignorabant. 

Secunda circumstantia erat tempus^ quo erat profietf-^ 
cendum ; nempe frigida hyeme et quidem intempestiva noetOi " 
per vias ignotas, asperas, torrentibus impeditas, plavni 
corruptas, iatrouibus infestas, innumeris periculis plenaSi 
omni commodo destitutas. 

Tertia circumstantia erat ratio duraque methodu^, qn» ' 
haec profectio imperabatui*; nempe non de die, sed nocto*^ 
interrupto ideo somno ; et quidem imperabatur statim ea ' 



De CkrisU fnga in Aegyptum. 349 

)sa hora executioni mandanda, quin relictum fiierit spa- 
um se ad iter tam long^quum ac difficile parandi, de 
ecessariis providendr^ amicis- valedicendi, de supelleciili 
isponendi; quin pauperi fainiliae provideatur de sufficienti 
iatico; quin definiatur tempus, quo ibi morandum sit. 
ato ibiy usque dum dicam tibi ^) , hoc erat omnis solatii 
)mpendiuni. Et reipsa erat ibi usque ad obitum He- 
9cf»'^), septem omnino annos. Certe omnes circum- 
antiae, quaecunque dispositionem aliquam localem difficilem 
iddere queunt, hic turmatim confluxisse videntur; cui si 
nnes nostrae, quaecunque nobis per vitae cursum evenire 
)ssnnt, comparentur, inane phantasma erunt. Pater 
iternel quo jure serrus ego et infamis peccator conqueri 
issum ; cum dure adeo Sanctum sanctonim eumque Filium 
um haberi a te videam. 

Punctum n. 

Considéra modum, quo uihilominus in re tam ardua 
hristus obedivit 1. prompte. 

Nam teste Matthaeo consurgèns nocte secessit in 
egyptum^). Imperium intellexissc , et mox iter ingres- 
im fuisse idem temporis momentum erat. 

2. Obedivit caece, mandatum non examinando, nii ob- 
lurmorando, vel improbando ; quamyis adfuerint gravissimae 
tiones replicaudi, et quamvis hoc jussum fuerit secundum 
pareotiam contrarium luminibus rectae rationis. Nam 
eum fugere^ et quidem iram hominis fugere, quae haec 
bilitas? Praeterea num ergo omnipotentem Sapientiam 
[a deficiunt média Herodis furorem mitigandi, ejus in- 
lias declinandi, aut impios conatus eludendi? Et si etiam 
);ien<)um, cur ad Aegyptios, quare non ad Magos? et 
r saltem tempus non iodicatur, quo ibi morandum sit? 
urum omnia haec surda aure praetereuntur; ad cuncta 



«) Matth. 2, 13. — ») Matth. 2, 15. — ») IWd. 14. 



250 Dies quinta. 

haec humanae raiionis luniina oculi pio niotu clanduniiir. 
Uno verbo: caece Cluîstus obediyit. 

3. Iino et laete, longe puisa omni tristitia ac taedio. 
NuUum ab aniicis solatium emendicando , nuUum a notû 
vîaticum corrogando; sed magno et alacri aniino sine 
omni subsidio, divinae yoluntatis nutiuii prompte pede se- 
quendo, impcratam in viani se dédit. Et haec idea per- 
fectae obedientiae est, a Jesu socio in aceeptanda quavis 
loeorum dispositione • generosa mente imitanda. quan* 
topere hoc Christi exemplum non confondit illas nostras 
inquietudines , sollicitudines , anxietates, querimonias^ ac 
perturbationes, quibus animus agitatur, et domns impletor, 
si forte ad loeum minus gratum a Superioribus destinemuri 
Nempe divinae Bonitati diffidimus, hinc paternae ejus Pro- 
videntiae nos committere timemus. 

Punctum III. 

Considéra incitamenta ad Christum bac in re sequen- 
diim nos impellenlia, quae licet in consideratione diei primae 
jam fuerint inenicata, tamen ob suam efScaciam hic denno 
breviter sunt repelenda. 1. Primum incitamentum in se- 
quenti veritate consistit: haec ordinatio Superiorit est 
voluntas Numinis, Licet Praelatus forte agat ex maia 
intellectus informationc, aut sinistra mentis affectione; 
tamen te nunc ad hune illumve locuni mitti, est voluntas 
Dei. Nam si testante S. Codice nec capillus de capite, 
nec passer de culmine cadit sine provido aeterni Senatus 
consilio, impium est negare, divinam Providentiam se pa- 
riter ad ea extendere, a quibus Religiosi perfectio et 
animae qu!es dependet^). 

Audiant proin, audiant pusillanimes ac diffidentes Deo 
animae, audiant communem et certam Theologorum sen- 
tentiam: omnia, excepte solo peccato, omnia fiunt, nobis^ 

!> Cfr, Mattb, 6, 26 et aeqq. \0, 30. Isa. 49, 16: „Ecce i» 
maoibus meis dexcripAÎ te.** 



De Chriiti fuga Ai Aegyptum. 251 

que accidimt modérante, ordinante ac volente orbis Mode- 
ratore Deo. Quin imo etiamsi sanctissimum Niunen peccatum 
sofannmodo permittat, tamen effectus de se iudifferentes ex 
peecato profluentes vult, ita est, etiam hos vult Deus. Sic 
diamsi noiuerit Josephi venditionem, tamen voluit ejus in 
Aegyptum profectionem ; etiamsi detestatus sit ejus falsam 
aecusatiouem , tamen decrevit illius captivitatem. Eodem 
modo etiamsi supremae Mentis Sanctitas nolit, imo aver- 
setm*, et pmiiat illam falsam delationem, malevolorum machi- 
Dttionem, Superioris nimiam credulitatem et etiam alie- 
nationem, ob quam forte ad banc illamve stationem destinaris; 
tammi bone! tamen vult Deus tuam illum in locum 
profectionem. Et boc certum est: Tbeologis et Ascetis 
iodubitatum est; et quidem eam Tult ob majus tuum bonum. 
Et hoc est 

2. Alterum nos plene submittendi incitamentum. Nempe 
baec tibi assignata per obedientiam statio est tibi tuoque 
bono omnium convenientissima. Nam Deus, hoc ipso quod 
wamiscius sit, certo scit, quis locus tuae saluti et sanitati, 
ammae et corpori, commodo et honori convenientior existât. 
Honcque Omnipotens tibi dare etiam potest. Ergo hune 
etiam dabit, hoc ipso quod tui amantissimus sit. Nam sacra 
lestante Pagina, Dominus soUicitus est tui: Pater est, et 
nemo tam Pater atque ipse, qui te portât in sinu suo, 
n'eut portare solet nutrix infantulum suum, charitate per- 
pétua diiigens te. Ergo tui amantissimus est. Ergo ille 
locos, quem modo providuui Numcn per obedientiam tibi 
destinât, est locus tibi convenientissimus, animae saluti ac 
perfectioni consequendac opportunissimus et melior omni 
ilio. Talis enim ni foret, tam amans tui tamque sollicitus 
Pater eum tibi minime daret. Universae viae Domini 
mUericordia et veritas^). Ah! pupillam Dei laedit, de 
illius bonitate ac paterno amore qui diflidit. 



Psalm. 24, 10. Cfr. totu» Psalm. 90, et Psalm. 36, 25: „jQnior 



352 Dies qmUa. 

Fructui ex hac meditatione coiyg^dus est effieax 
animi decretum, caeco se- nisu conjidendi in sinnin Pro* 
videntiae divinae, cum firmo proposito nallam stationen 
deprecandi, nuUam procurandi ; sed sanctam banc ad oimies j 
orbis proyincias, provinciae regiones, reg^onis domicilia, ^ 
domiciliorum incommoda, uno verbo: ad omnem locttm in* ^ 
differentiam veluti gemmam caelestem, et omni aoro 
pretiosiorem margaritam nostro in corde jugi conatu con- 
servandi. 

Haec insuper indifferentia extendere se etiam débet ad 
magis singularia, nempe 1. in taii domiciiio ad incommcH 
dum cubicuium, lectum, vestitum, potum, victum; 2. al * 
morosos, maledicos, litigiosos ibidem degentes socios ; 3. al 
indiscretos, ad maie nobis affectos Superiores in tali loeo 
gubernantes; 4. ad dîscipulos, subditos, vel aiios externos 
parum cultos, ingratos, malitiosos; 5. ad iter longinqnun, " 
arduum et molestum; summa: ad omnes moiestias, qaae ^ 
ratione talis loci vel incolarum ejus enasci possunt. 

Affeetus. 

Credo, quia tua Pater! Protidentia yubemat omnia^, 
pusillum et magnum ^) , et attingit a fine usque ad finem 
fortiter^ et disponit omnia suaviter^y Non est quk' 
quam absconditum ah oculis tuis^) et tihi cura est de 
omnibus^) ^ adeoque scis, quis locQS niihi aptior sit. Hune- 
que dare etiam potes, subest enim tibi, cum voluerit, 
posse^y Ergo eum eliam dabîs, nîsi bonitati tuae ob- 
stiterit malitia mea. Nam pater meus e5^), in commo- 
dum meum aeterno amore continenter intentus. Haec credo; - 

Et tamen ego, qui ipsa caecitas et iuibecillitas sninf ' 



fai, etenim senai, et non vidi juitnm derelictam, nec lemen ejas 
qoaerens panem.** 

Sap. 14, 3. — 2) Sap. 6, 8. — 3) Sap. 8, 1. — *) Eccli. 
39, 24. — 6) Sap. 12, 13. — «) Sap. 12, 18. — ^) Psalm. 88, 2T. 



De CkriM fnga in Aegj/ptum. 253 

go, qtd puer #«m^), neseiens introitufn et exitum 
teum ') : ego, inquam, ex paterno sinu tuo aufngere, ego, 
lae Providentiae me subdncere, ibique loconim degere 
olni, nbi id noxius et imprudens impetus suasit. Sed 
oenitet... Tîmeo o Deus! viDdicem manum tnam; nam 
orte îii ea, quam ambio, statione morbo me affligi, ten- 
ationibus agitari, aerumnis vexari graviterqiie labi per- 
mîtes, qui me in eo, quem aversor, loco ab bis omnibus 
inmunem servasses. Proin decerno meliora. 

Ecce! Pater dilecte, in manièus tuii sum ego. Tu 
\cU ornnia et singula: sine consilio tuo et providentia 
ùkU fit in terra^^. Tu scis, quid expedit ad profe- 
ingm meum. Fac ergo mecum desideratum beneplacitum 
liwm^); non enim potest esse nisi bonum^ quidquid de 
«e feceris; major est enim tua sollicitudo pro me, quam 
igo possum gérer e pro me^y 

Domine, tu scis, qualiter melius sit. Fac ergo mecum, 
tieut scis, et sicut magis tibi placuerit, et major honor 
bcttf fuerit. Pone nte, ubi vis, et libère âge mecum in 
fmmibus. In manu tua ego sum; gyra, et reversa me 
fer drcuitum. En! servus iuus ego, paratus ad omnia^)* 
&' me vis esse in tenebris , . et vili in loco degere , sis 
benedictus: si me vis esse in luce, seu statione commoda 
hn, sis iterum benedictus^^. Dominus es, quod bonum 
îst in oculis tuis, facias^^. Paratum cor meum Deus, 
paratum cor meum: paratum ad adversa, paratum ad 
prospéra^. 

Idque eo lubentius ago, quia tu Dominaior virtutis non 
lolum omnia in mensura, numéro et pondère disponis ^") : 
nd insuper cum magna rêver entia disponis nos"), cuncta 
id nostrum majus bonum dirigendo, ipsum malum in bonum 



ï) Jer. 1, 7. — 2) Isa. 37, 28. — 3) Thom. a Kempis de imit. 
airiati. lib. 3. c. 50. — *) ibid. — 6) ibid. c. 17. — 6)ibid.c. 15. 
-7) Ibid. c. 17. — 8) 1. Reg. 8, 18. -* «) Aagnst. în Pialm. 170, 
. i«) Sap. 11, ai. — »0 Sap. 12, 18, 



354 Dies gmUa. 

vertendo^) et faciendo cum ipsa tentatione proventum^), 
Igitur prodigo mei jactu me indifferentem ad omnia cod- 
jicio inter |>rachia tam paterna, dicendo ciim S. P. Ignatio 
de Loyola: Fac mecum, sicut scis et vis; nam scio, quod 
amator sis.t 

* Legatur Thom. a Kempii de imitât. Christi lib. 3. cap. 15. 



LKCTIO 

DE PRAEVIA ANIMI AD ELECTIONEM 
COMPARATIONE. 

§. I. 

I. Ut serviamiis Greatori, quo ille voluerit modo, imitan* 
dus nobis est Christus et quidem 1. ea ratione seu in eo 
perfectionis gradu, qiiera îUe nobis in bis exercîtiis desig- 
naverit: 2. cum plena ad quidvis indifferentia^ nil exei- 
piendo, nullos gratiae limites ponendo : 3. non solum omnem 
mtiosam ad terrena inclinationem excludendo; sed insuper 
sanctam ad meliora propensionem fovendo semperque ten- 
dendo ad id, quod perfectius est; uti constat ex hesternae 
diei sacra lectione^), cujus tria haec puncta praecipuum 
erant argumentum. 

Jam autem ab aurea bac mentis comparatione sex 
praecipue obstacula foniori nos abstrabunt nisu yidelicet 
1. mundi bonores, 2. carnis iliecebrae, 3. vitae ditioris 
eommoda^ 4. iinmoderatus amor erga patriam aut certum 
quempiam locum, 5. vana cupido eminendi in mundo sua» 
que talenta ostentaudi, 6. nimia affectio erga parentes, 
consanguineos vel aliam quampiam rem creatam, quae car^ 



^) ^en. 50, 20. — «) 1. Cor. 10, 13. — ») §. I. n. 2. item §. III- 
n. 3 et §. JV. n. 1. 



De animi (»d electionem comparât 355 

lem et sang^oem sapiat. Haec sunt illa sex emersa 
artaro monstra, quae nos potissiiuuin ab ultiiiio fine nostro, 
L commendato hactcnus aequilib];io, ab altiori virtutis gradu 
ibstrahunt abducuntque. 

n. Nempe Ghristo, moriales nos ad peifectionem evo- 
canti, iliud ipsuni non raro evenire solet, quod illi homini 
regij qui fecit coenam magnam, et rocavit multoi, con- 
tinsse Sacrae Paginae memorani. Nam etiam de nobis, 
quod de bis iuvitalis dici potest: lUi autem negleœerunt, 
et abierunt alius ad villam suam (en l superbiae fastum) ; 
«/ncs ad negotiationem suam (en! lucri cupiditatem) : 
aHus uœorem duxit (en! yoluptatuin appetenti'am) ^). Hic 
enim triplex ille bamus est, quo stygiiis bostis incautos 
nos a virtutis tramite, a Dei servitio, a Gbristi sequela, 
atque ultiuio fine nostro coaeva orbi fi*aude abducere eon- 
soevit. 

Praeter hos communes laqueos, queis orcus plurimam 
hominum partem irretit perditque, très alias improvidis 
pedicas subdole struit. eo magis periculosas, quo subtilior^ 
ex stupa confectae sunt ; et queis non paucos etiam iilorum 
captivos retinet, qui très primos compedes victrici jam 
^e calcarunt. 

Sont enim, qui etiam disrupto triplici illo satanae funi- 
ndo, nempe vitiosa bonorum, divitiarum ac voluptatum 
qipetentia, tamen adbuc patrie solo aut alii cuidam statiani 
ita affixi adhaerent, ut si etiam Deus sibi eos alibi ser- 
TÎre cupiat, ii inde raoveri vel omnino non, vel non nisi 
aegerrime queant. Id quod répugnât plenae illi, quae mox 
ezercitiorum^) initie commendabatur ad quemvis locum 
indifferentîae , vi cujus promptes nos esse oportet ad ser<- 
riendum Deo in ea, qua ipse voluerit, mundi plaga, aemu- 
lantes Rapbaëlem Arcbangelum, quem Tobias junior in- 



1) Mattb. 22, 2 et seq. Luc. 14, 20. 
^) Diei 1. médit 2. 



356 Dies quinta. 

venit stantem praecinctum et quati paraium ad ambU' 
landum^)^ quocunque vocaretur, vel mitteretur. 

Âlios reperire est, queis quidem aniuio fixum sedet 
servire Creatori, iinitando Servatorem ; sed tamen iis ^lom 
in muniis, quae faliaci splendore oculis illadnnt, atque iii- 
ani nominis fama stultas hominum aures attonaot. Sont hi 
ex numéro ilioruni, quibus ainor proprias illud ipsum iden- 
tidem suggerit, quod olim Apostoli Christo: scilicet mamr 
festa te ipsum mundo; nemo enim in abscondito qmi 
facity sed quaerit ipse in palam esse^^ Quin imo soi 
frivolo metu, ne forte et ipsi olim servi nequam adiré 
debeant, quasi et ipsi concredita sibi talenta defoderint ia 
terram, ea coram mundo ostentare ambiunt, obtentu g^oriie 
Dei propriam laudem tecta niolitione aucupantes. Quam 
longe hi ab aurea illa ad quodvis munus etiam vile et 
incommodum indifferentia, quam diei I. meditatione 2. eom- ' 
mendavimus, adeoque etiam a perfecto Dei servitio recé- 
dant, in propatulo est. 

Aliqui demum vincuio ex carne et sanguine contexto 
a virtutis studio et sanctiori Numinis famulatu abstrahi se 
sinunt, dum immodico erga parentes vcl consanguineof 
amore a Christo proximius sequendo praepediuntur, art 
alla minus ordinata ad personam aut rem quampiam, vd 
etiam ad se ipsos corporisque conimoda, ad proprium judi- 
cium vitaeque libertatem affectione ab illo perfectionis cnl- 
mine arcentur, ad quod conscendendum a caelo invitantnr,* 
recedentes bac ratione ab illo caelesti aequilibrio, quo in* 
différentes esse deberemus ad omnem ouinino virtutis grù- 
dum, ad quem nos eluctari Suprema Mens voluerit. Nan- 
quam enim orbis Afoderatori famulabimur, quo ipse cnpierit 
modo, nisi uostra indifferentia, ab hoc triplici vincnlo 
libéra, ad omnem insuper locum, munus virtutisque graduffl 



1) Tob. 5, 5. 
») Joan. T, 4, 



De anind ad deciianem comparât. 357 

le prompta extenderit; pront mox prima exercitionim die 
ndicavimns. 

nil Porro tollendis his omnibus obsiaculis exemplum 
Servatoris^ quod S. P. N. secunda' hac hebdomade nobis 
neditandum proponit, potens omnino et excelleos remcdiiim 
sst. Parum erai^ inquit S. Au^stinus, hortari nos verbo, 
ïïiii firmaret exemplo '). lUo enira animamur non soium- 
modo ad contemptum honorum, divitianim ac vohiptatum; 
sed insuper ad omnem qiioque locum, munus virtutisque 
padam perfecte aequilibres esse nionemur, ideoque et 
^mpti ad omne divini servitii genus, nec non ad omnem 
Christum imitandi modurriy quocunque in statu et quacnn- 
qoe ratione nos Deus id exequi voluerit. 

Nam ad primam quod attinet enumeratorum sex bostium 
triadem, nempe ad appetentiam dignitatum, iilecebranim et 
i^om, eisdem heri jam caelestis Ârchistrategus noster 
vietricia intulit arma, eosque debellare nos docuit animi 
demissione, vitae asperitate renunque penuria; quarum 
virUitnm insigne nobis speoimen praebuit in sua tum In- 
etmatione tum Nativitate; ut proin minime dubitem, mag- 
nun earum etiam nos aesthnationem, amorem^ quin et 
ûenderium coneepisse. 

Reliqui très tectioris malitiae Sinones, nempe ioordinati 
ad locum quempiam et munus, ad carnem ac sanguinem 
•feetus hodiè profligandi supersunt, et quideni divino pari- 
ter Cbristi exemplo, quo nobis ille praeluxit ]. sua in 
Aq;yptum fuga, 2. occulta tôt- annis vita, 3. suoque in 
templum ascensu, aut potius sua ibidem relictis parentibus 
per triduum mansione. Haec enim mysteria S. P. Ignatius 
hinc in finem provido ^electu contemplauda proponit'), ut 
Bonun adminiculo nimium ilium ad quempiam locum aut 
■anus, ad carnem aut sanguinem affectum exuamus, qui 



>) In PMlm. 63. 

>) In lib. exercit. pro die 2. hebd. 2. 



258 Dies quhUa. 

requisitae ad electionem indifferentiae impediinento esse 
posset; idque non absque Numine agit. 

ly. Primo eniin mysterio, neinpe Servatoris fuga in 
Aegyptum, expellitur iners illa ad eandem semper statio- 
nem affectio, ejusque loco instillatur agiiis indifferentia ad 
oumem regionem et locum, quo nos Déi famulatus ac 
natus evocat. Secundo mysterio, videiicet ejus occulta tôt 
annis vita, reprimitur insolens ille in mundo excellendi 
suasque dotes ostentandi pruritus; ac pro eo inducitur 
aequilibrîtas ad omne omnino vile molestumque munus* 

Tertio denique, Chiistus a suis parentîbus clam dis- 
cedendo, iisque relictis in templo solus subsistendo, ac im- 
morando iis, quae Patris ejus erant, docet nos omnem 
minus ordinatam erga parentes, consanguineos , aut alitu 
tes creatasy etiam ad »e ipgum propensionem deponere, 
ac promptos esse etiam ad amplectendam formam, ut lo- 
quitur S. Âuctor, secundi itaius perfectianem Evange- 
licam afferentis ^) , seu ad ingressum in Religionem \ 
siquidem Deum id a nobis exigere electionis tempore in* 
tellexerimus. Aut si nuncupatis pridem votis sacro cuidam 
Ordini jam adscripti vivimus, movet nos ad ejurandam 
sinistram motionem illam, quae progressum in virtute et 
gi'atiarum fluenta prae aliis hebetat, Caeloque in nobis 
singularitcr displicet; vel ad patraudum illum actum heroi- 
cum, ad quem exerceudum vehemeutius iuipellimur: aut ad 
sacrificandam illam rem creatam , quae cor nostnim cmn 
Numine dividit, nosque a perfectione potentius retrabit 
Qui proin scopus in tertia meditatione illa semper prae 
oculis est habeudus. 

Ex bis iteruin elucet mirabilis meditationum nexus ae 
providus materiarum selectus, ita ut supervàcaneum nihil, 
nihil sine consilio positum in toto exercitionun libello 



') In îib. exercit. ante conlem^X. d« n^iûUU in Hispano aoto- 
ffrapbo, quod a textu îpsiaR UbeWl dVtteit. 



De animi ad elecHonem comparât 259 

reperiatur, quod non recta ad praelixam sibi metam coi- 
lineet, quod non arcte cum jacto prima die fundamento 
cohaereat, quod non dextre ac dissioiulanter praecipua in- 
differentiae impedimenta e via submoveat, nosque disponat 
ad eligendum illiim vitae siatum, aut in ciccto jam statu 
ad eonscendendum iiiuui perfectionis gradum, in qiio Deus 
nos sibi sei*vire, Ghristumque imitari exoptat; et qiiidem 
id omne S. P. N. non nisi proposito divini Servatoris 
exemple efficere satagit. 

§11. 

I. Unde iterato mira ejusdem prudcntia emicat, semper 
aptiot-a consequendo fini média seligentis; nam aptius, qno 
liaetenus dicta eifectui dentnr, incitanientum hoc ipso Dei- 
Himinis exemplo excogitari non potest; boc cnim omni 
ratione clarius, omni eloquentia facundius, omni evidentia 
coiius inteilectnm de rei veritate convincit; yoluntatem 
'▼ero ad eandem amplectendam omni ariete fortius impellit. 
Quod nec argumenta evincere, nec praeccpta cflicere qneunt, 
id exempli hujus vis operatnr perficitque. Tantae illud 
eiBeaeiae est. 

Nec mirum ; si enim patrata ab aequalibus facinora tam 
poteuter ad imitandum nos incitant, quid non possit exem- 
phim Christi, cui personae dignitas, sequelae utilitas, se- 
qvendi nécessitas aliique tituli immensum pondus ac iH)bur 
addunt. Quis enim servus collum illi jugo snbdere tardet, 
quod caeli Dominum sibi imponentem videt? Quis miles 
domi otiosus delitescat, dum Regem suum in aciem pro- 
denutem cemit? Quis Cbristianus aspiciens in auctorem 
fidei et comummatorem Jesum, qui proposito sibi gau- 
dio sustinuit crucem^}, eandem aversari sustineat? Mul- 
tum enimvero confert ad incitamentum virtutum (Chry- 
sostomi sententia est), Maffistrum luctantem indesinenter 



Hebr. 12» 2. 



960 Dies quhUa. 

aspicere, nec cedentem^). Validior quippe operii 
oris est vox ^. Ex his proin praeclara tum me 
exempli efficaciias, tum S. P. Ignatii sapientia a 
per efficacîora semper média ad praestitutum sibi 
tendentis. 

Et profecto contemplari Verbum carnem faetum^ 
potentem ad statum infantis redactum, Immeosum 
matenii an^stiîs circumscriptum et miseriis afOictuin 
terraeque Dominmn in stabulo summam omnium pe; 
patientem; et tamen cristas attoUere, Guticulam 
paupertatem aversari; praeterea eundem in Aegypt 
gientem^ in officina fabrili lateïitem, in tempio Pat 
sequio se intègre mancipantem cernere et adora 
tamen viles ac molestas stationes et occupationes b 
vocantique ad perfectionem Evangelicam Numini 
aures occludere, et rei cujuspiam creatae turpe mat 
esse, id enimvero Marpesiae cautis indicium foret a< 
tem argueret omnis bumani aut saltem christiani 
expertem. 

Ex his ergo liquet, quantopere allucineutur ii, qi 
vitae Cbristi mysteria, tanquam feriis solum nataliti 
pria, minus apte hic poni autumant, aut solidiores ii 
tates substitueudas esse arbitrantur. Qui proptere 
aut illorum saltem aliqua vel omittunt, vel tantum 
percurrunt; cum tamen nuila ex assignatis médita 
quae non singularem cum rebquis connexionem 1 
nuUa quae non mira virtute ob Cbristi exemplum in 
influât, et illum, qui in bis exercitiis intenditur, f 
potenter promoveat. Accedit, earum quamlibet pe 
aliquod impedimentum auferre, quod commendatae \n 
indifferentiae adeoque et electioni obstat officitque. 
ipsum autem magno nobis incitamento t^st débet, bi 
mentationibus débita animi contentione vacandi. 



lo 2. Tim. 4. — ^) Lnur. Jast. lib. de conflicta interic 



De animi ad electionem comparât 383 

aed tantum feiix illius successus praeviis precibns ac votis 
ait efflagitandus ; praecogitari tamen, ac determinari jam 
poterimt singuiaria quaedam fiiturae electionis puncta, qiiae 
konc in finem iufra §. III. enumerabnntiir. 

Hanc ipsani ob causam motiones etiam intcrnae ad hoc 
vel illud eïigendum impellentes nec in bac nec in aliis me- 
ilitationibus sunt impedicDdae ; quamvis nec jiisto plus iisdeni 
tribuendum aiit immoranduni sit^). 

Porro praecipuus lerliae exercitalionis praesentis hiijus 
diei scopus est, ut extendauius commendataui hactenus in- 
differentiam etiam ad statum concilia Evangelica obier- 
VQHtem seu ad statuai religiosum , siquidem ejus eleetio 
oobis . etiaiunuin libéra sit. Secus eo dirigenda er it tertia 
hujus diei meditatio, ut in electo jam statu nos perficia-» 
nu»'), nominatiin ut oinnem affectum erga carnem et 
sanguinem y. g. erga certain personani, aut rem quampiam 
ereatam, vel etiam ad nos ipsos corporisque commoda stir- 
pitus exscindamus. Quo flet, ut terreuis omnibus vinculis 
liberi, eo expeditiores futuri simus ad magnum illud electio- 
nis negotium, quo omnia bactenus dicta velut ad centvum 
coUineant. 

Nam illa, quae bactenus de regno et AÎta Cbristi dicta 
saut, atque etiam deinccps de duobus vexillis ac variis 
bominum classibus tribusqîie buniilitatis gradibus dicentur, 
non ad illos duntaxat spectant, qui de eligendo vitae statu 
deliberaturi sunt, sed etiam ad eos, qui ceilo vitae geueri 
jam sunt adscripti. His enim ex mente S. Patris eniten- 
dum est, ut perfecti in eo, quem elegerunt, évadant statu. 
Illius haec sunt verba: ex meditationibus tum praeceden- 
tibus, tum sequentibus discemus etiam, qua iit nobis opus 
dispoiition'e , ut perfecti in eo cvadamus statu, quem- 
cunque Bonitas divina eïigendum nobis suggesserit^^. 

*) Videri potcst Diertins in notis ad notandum iecwii^xvsû. '^^^X. ^w».- 
terapUtionem de transita Jordanis. — *) DÀrect. c^^.ii.^. — "^^V^. 
eiercit, ad ûnem diei 2, hcbd. 2. 



364 Dies qwnta. 

Ex quibus patet, non solum allatas hactenu&.et afferen- 
das in posterum exercitationes, sed etiam uniyersam elecU- 
onis materiam aeque utilem ac necessariam esse iis, qni 
statum jam babent, quani ils, qui in illum inquirunt. Wa 
enim deliberandum est de mediis in electo jam statu se in 
dies perficiendi, eumque virtutis gradum conscendendi, ad 
quem eos eluctari volet Deus^). 

§. ni. 

I. Ceterum de ipsa electione tria sunt declaraDda, 

1. comparatio animi requisita ex parte eligentis, 2. modu 
bene eligendi, 3. materia seu puncta electionis. Ad con^ 
parationem animi quod attinet, ea secundum Directoriiuii^ 
tria complectitur, 1. plenain ad quidvis indifferentiav, 

2. extinctionem oninis inordinati affectus, 3. fortem «d 
perfectiora propensionem. Quam belle S. P. Ignatius per 
bas secundae bebdomadis exercitationes ad eligenda semper 
perfectiora nos inipellat, quam dextre nos omni sinistra 
affectione exspoliet, quam potenter laudatam aequilibrita- 
tem nobis instillet, adeoque quam apte nos ad magnom 
electionis negotium rite expediendum comparet; tum es 
bactenus jam dictis, tum ex adhuc diceudis abunde patet. 

Quam magna autem dictae dispositionis nécessitas sit, inde 
elucet, quod ex S. P. N. tota tractatio de modo eligenM 
omittenda sit, si quis ad commendatam hanc resignatiO' 
nem et indifferentiam per inculcatam hucusque ad sandt 
ora propensionem non provenerit, aut si mens mùms 
ordinato quodam affectu occupata fuerit. llle enim 
affectus a via perfectiori aversus et ad imperfectiorem 
conversus illum traheret ad excogitandas rationes taU 
affectui consentaneas ; facileque fieri posset, ut qtds 
existtmaret illam esse Dei voluntatem, quae est propria 



Direct, c. 19. n. 3. et c. 34. n. 3. — *) Direct, c. 33. n. 3 
et 4. IteiD c. 23. n. 3. 



De animi ad electicnem comparât. 365 

ipHui voluntas, Quo casUy intermi^so intérim electionis 
ezerritio, procedendum erit in sequentibus exercitiis, ui 
fors per ea animus ad majorem maturitatem perduca- 
har^), simulque iiiterea curandum, ut per assignatas a S. 
P. N. régulas affectioDis Titinm detegainus, detectumque 
per praescripta ab eodem média emeDdeinus. 

Porro regulae motiones bonas a malis, genuinas a 
spnriis dignoscendi sunt sequentes. 1. Scrutanda erit 
radix et causa appetitionis ejusmodi vel repugnautiae, an 
rseta proveniat ex amore Dei? 2. Considerandum erit, 
si quis alius , oui parem niecum perfectionis gradum opto, 
■e super hoc affèctu cousuleret, noune ei, ut iHuin cor- 
rigat, suasurus essem? 3. Cogitandum, quando uiors im- 
aioebit, an non aliam ab hoc affectu regulani me secutum 
bisse desiderabo? 4. Prospiciam, num hic affectus sit tam 
foras, ut in die judicii nihil yanitatis in eo reperiendum 
ot?^ Ad hune lapidem Lydium qui suos affectus serio 
teutamine iterato examinaverit, facili negotio discernet, ac 
9ipar(Ufit pretiosum a vili^^, 

Media vero sinistras motiones corrigendi sunt baec: 

!• Vitiosa ejusmodi affectio in oppositam partem impelli 

Jebet; ut si quis mentem ad mundi honores propendere 

wotiat, ad amorem contemptus eandem inflectat. 2. Per 

uâdnas orationes corporis castigationes aliaque pietatis 

exercitia propensio ad contrariam virtutem a Dei clementia 

ferventer est expetenda ; haec vel similia ad Deum suspiria 

iBterdiu ejaeulando: Domine, da v. g. humilitatis aesti- 

maUanem, patientiae amorem et laborum appetentiam. 

3. Animus ab omni minus recta appetitione liber suprême 

Nomini per diem saepius pura mente ad quidvis paratus 

est offerendus, protestando, nil jam se appetere aut aver- 

sari, nil velle aut nolie alio ex fine quam solius divini 



ï) Direct, c 23. n. 3. — *) S. Ignat. in lib. cxercit. de regulig 
D diitrlbnendig eleemosynis observandis. — ') Jer. 15, 19. 

Bellectt medulla, U. edit VI 



266 IHes qukUa. 

cnltus aut honoris ergo. His industriis levi braebio affect 
fluspectos disceroere et vitiosos eoiendare poterimiu 
nosque aptos reddere ad electionem bene instituendaj 
qnae haad raro ob inemoratae dispositionis defectum min 
féliciter succedit^). Haec de praevia aniini coinparatioi 
ad eligendum requisita breviter delibasse sufGciat. 

n. Ad ejus vero modum quod spectat, illius prax 
post erastinae diei considerationem explanabitur; circa qua 
notandum, S. P. Ignatinm triplex electionis tempu3 distîi 
^ere. Primum est illud, qnando homini adeo clare eoi 
stat de voluntate Dei, ut ne dubitari quidem de ea possi 
Ëxemplo sit vocatio SS. Matthaei et Pauli. Verum ho 
tempus rarum est, et bine ejus usus in hoc electionis exei 
citio locuni non babet; cum enim ejusmodi divinae vohu 
tatis nianifestatio sit g^ratia singularis et omuino spemlL 
atque a nostris viribus indepeudens, ea non eadit so 
regulaui ; ideoque nec petenda est a Dëo, nec exspectanè 
Proin teoierarium foret huic electionis modo immorar 
Secundum temjms est, quando aniraus interuis motiomln 
iisque tam efficacibus à^tur, ut sine uUo praevio aut fei 
nullo intellectus discursu ad aliquid eligendum feratu 
Tertium tempus est, quando intellectus raiiocinando , 
est, ratiônes pro una et altéra parte ponderando, lum( 
voluntati praefert, ut ea id demum eligai, quod onmibi 
perpensis melius fuerit judicatum^). 

Differunt haec tempora a se invicem sequentibus. 1 
primo tempore voluntas inipellitur ad aliquid eligendo 
claritate quadam ac certitudine prorsus singulari, quai 
dubitanter agnoscit, hanc impulsionem esse a Deo. 
secundo tempore voluntas interius mota fertur ad aliqv 
eligendum solum cum prohabili conjectura, hune impulsi 
essie a Deo. In tertio tempore intellectus, jperpensis pri 



1) Direct, c. 23. n. 4. Item c. 27. n. 6. et i. 30. n. 2. 
*> Direct, c. 26. 



De animi ad electianem comparât. 267 

in utramque partem rationibus, movet voluntatem ad ali* 

qnîd eUgendum. Itaque in primo et secuDdo tempore yo- 

luQtas. intellectum praecedit, et intellectus quasi tractus 

voluntatem sequitur; in tertio vero intellectus suo discursu 

praecedit, et voluntas ab eo mota sequitur'). Hi autem 

eiigeudi modi ideo a S. P. N. tempera vocantur, quia 

nempe> quando anima ejusmodi motiones sentit, quales ibi 

describuntur, tune aptum electioni et opportuuum est iempus. 

Ceterum bic notandum est 1. priora duo tempora seu 

digendi modos continere quidem viam excellentiorem et 

sQKKmiorem ; sed tamen viam tertii temporis planiorem esse 

ac tutiorem '). 2. Si secundo tempore electio facta non 

sit, transeundum esse ad tertium electionis modum seu 

tempus^). Quin imo, quamvis electio conclusa jam esset 

Meundo tempore seu elîgendi modo; tamen quia non est 

sitis ceiium, quod illa motio voluntatis, praeveniens in- 

tdlectum, sit a Deo, securius semper erit adbiberi etiam 

Bodum tertii temporis. Et sane signum est mali spiritus, 

unantis tenebras, quando subterftigit lumen examiuis tertii 

bojiis temporis seu modi^). 

ni. Denique ad puncta electionis quod pertinet, ea 
bodie sunt declaranda; quia S. P. N. hodie adhuc post 
aeditationem tertiam nos electionem auspicari vult, non 
qoidem ejus exercUium jam actu inchoando, sed solum 
fjus institueudae materiam determiuando. Porro sub electi- 
onem cadere potest primo status totius vitae. Hic autem 
doeente Directorio versatur circa duo, nempe sitne maneu- 
diun in praeceptis, an progrediendum ad consilia? Sique 
eonsilia sunt sequenda, num in religione, an extra eam? 
Si in religione> restât iuquirendum, quis ordo in particu- 
lari sit eligendus? quo tempore is, quove modo sit assu- 
mendus? 



^) Ibid. c. 27. n. 1. — 2^ Ibidem. — ') Ibid. c. 28. n. 1. — 
*) Ibid. n. 5. 6. 



268 Dies guinta. 

Ubi duo suQt iiotanda: 1. Gavendum, ne eligatur religio 
jam cornipta, veV in qua non viget observantia. 2. Atten^ 
dendum non solum ad vires et propensionem personae, sed 
etiam ad ejusdem dotes et talenta. 3. Quum eo tempore, 
quo divina vocatio executioni danda foret, infirmitas humana 
rem procrastinare soleat, quantum potest, amorisque pro- 
prii vafrities varias morarum causas excogitare consae- 
verit; optimum erit^ hanc ipsam difficultatem in exercitiis 
profligare^ et animo expendere illud S. Âmbrosii oraculam: 
Nescit tarda molimina Spiritus sancius gratia^y Haec 
Directorium cap. 25. 

Secundo. Âlterum electionis punctum sunt média, 
quibus in electo jam statu ad altiorem perfectionis gradom 
eluctari queamus, nosque in eo perficere'). Desumpta est 
haec doctrina ex ipso exercitiorum libro ejusque Directo- 
rio ') ; quam confirmât Suarez , dicens : Licet Religiosus 
jam non debeat de statu deUberare, potest tamen merito 
exerceri, ut in eo statu eliyat optimum proeedendi mo- 
dum^). Proin ii^ qui statum jam elegerunt, nequaquaœ 
debent factam ejus electionem denuo ad examen revocare; 
sed in id solum toto virium nisu incumbere, ut aptiora se 
in eo perficieudi selîgant média. 

Haec autem média sunt magna in actiouibus quotidianis 
accuratio, fervens quotidié oratio, assidua mentis coUectio. 
Sacramentorum frequens usurpatio, utriusque examinis tun 
generalis tum particularis constans usus, solers virtutuni 
exercitatio, praesertim demissionis, mortificationis, pauper- 
tatis, atque indifferentiae ad quodvis muuus et locum : iten 
motionis pravae animo dominantis exstirpatio, omnisqui 
inordinati affectus exstinctio, et quae bis similia sunt. 

Deliberandum idcirco erit, quibus industriis opéra quo 

') Lib. 2. Luc. cap. 1. — ^) \n lib. exercit. ad fin. diei 2. heb« 
2. Item Direct, c. 19. n. 3. et c. 34. n. 3. — ') I. I. c. c. Item i 
Ub. exercit. immédiate ante finem hebd. 2. — ^) Tom. 4. de Reli 
tnct. 10. lib, 9. cap. 7. n. 15. 



Be animi ad eleciionem comparât 269 

lis die recurrentia siiit amplius perficienda, et a eonsiietis 
defectibus expurganda? Nonne sauctior aliqua utiliorque 
methodus orandi, coufitendi, ad sacrain Synaxin accedendi 
ant celebrandi sît adhibenda? an voto teniporario se ob- 
stringere expédiât ad somnum ultra uecessitatem nunquam 
protrahenduni , ad quotidie saltem aliquo temporis spatio 
meditanduni , ad breveni animi coUectionera quovis mense 
instituendam, ad quotidianum leciionis spiritualis, nec non 
examinis etiani paiticularis exercitium? et quae bis afli- 
nia sunt. 

Praeterea expendi poterit, 1. quid circa paupei*tatem 
reformandiim sit? an depositae apud Superiorem pecimiae, 
superfluus cubiculi ornatus, potus peregrini usus, haec vel 
illa utensilia et commoda circa lectiun, vestitum et victuni 
sint abdicanda? Num quid a discipulis vel poenitentibus 
ât acceptandum? 2. Qua via altior humilitatis gradus sit 
eonscendendus? quaenani bumiliationes ulti^o quaerendac? 
qm bonores i'ugieudi? Num heroico silentio premere veli- 
mas injurias ab inferioribus illatas, detractiones , dicteria 
et calumnias ab aequalibus impactas^ vexatioues et poenas 
innocentîbus nobis a Superioribus inflictas, an subin inno- 
centia sit defendenda, laesus honor honeste tuendus, et 
secondum Sapieutis consilium') respondere oporteat stulto 
jaxta stultitiam suam, cum laude quidem arguti ingenii, sed 
tamen cum jactura majoris meriti? 

3. Quaenani mortificationis opéra deinceps stabili lege 
sint obeunda? qua ratione satisfacere velimus illi regulae, 
quae jubet, ut omnes in omnibus coutinuam sui ipsius morti- 
ficationem quaerant? Num extra tempora prandii vel coenae 
quippiam cibi aut potus sit admittendum? An merendae et 
conyivia sint frequentanda ? Quid in quotidiana corporis 
refectione circa alimentorum quautîtatem et qualitatém sit 
statuendum ? 

'J Prov. 26, 5. 



370 Dies qmuta. 

4. Nonne conveniat, se Superioribus indifferentem offeite 
ad omnia omnino ioca et munia, etiam illa, quae speciem 
poenitentiae refenint, a quibus men» plurimum abhorret, 
et quae alii tanqnam yaletudini aut propriae existimationi 
contraria amplius refbgiunt? Niim propositum aut omnino 
votum sit concipiendum contra nuUam Superiorum ordina- 
tionem seu dispositîoneiu unquam reponendi, nullujn ofBdmn 
secundarium recusandi? 

5. Qua ratione inordinatus ille ad consanguineos vel 
aliam rem creatam affectus, qua industria humanus ille 
respectus, quomodo illa animo dominans motio sit eliminanda? 

Tertium electionis punctum complectîtur res alias par- 
ticulares varias *), v. g. num hoc vel illud munus sit sos- 
cipiendum, an abdicandum? An huic dignitati, praebendae, 
aut societati sit renunciandum? Quid in hoc vel illo ue- 
gotio sit consulendum vel agendum? Num petendae sint 
missiones Indicae vel Ëuropaeae, an ofBcium operarii vel 
classium inferiorum professons? Quid in obeundo munere 
injuncto emendandum sit, ac perficiendum? Qua via salus 
animaruni majori zelo promoveri a nobis possit, aut debeat? 
Quomodo familiam gubemare, quibus eam verbis ei 
exemplis instruere, quantum de possessis facultatibus in 
usus proprios expendere, quantum pauperibus errogare 
vel piis operibus impend ère liceat et deceat^^. Uno 
verbo: solida emendatio (ut loquitur S. P. Ignatius) seu 
reformatio circa vitae statum cuivis facienda ') est prae- 
cipuum electionis instituendae argumentum. 

Quae tamen omnia non ita sunt intellîgenda, ac si 
cuncta haec pimcta debeant, et nuUa alia possint in de- 
liberationem venire; sed ista exempli solum gratia in mé- 
dium sunt allata, ut instar paradigmatis serviant illis, qui 



') Direct, c. 25. n. 9. Item S. P. in lib. exercit. in praelndio ad 
cJectionem faciendam» ubi baec verba expresse addit: ceterisque rébus 
omm'biis, — ^) In lîb. exercit. pau\o îitvU ftnem hebd. 2. — *) In 
lib, exercit. ad ûd, bebd. 2. 



De animi ad electUmem comparât. 371 

forte circa electionis materiam dubii haerent. Primariuni 
emm ejus argumentuiu/ ut supra memini, semper est solida 
emendatio seu reforrnaHo totius vitae stattu sîve morum 
posthac exécution] mandanda par média eflicaciora in his 
exercitiis determinanda. 

Ceterum qualecunque demum punctum pro materia electi- 
onis assumatur, semper curaudum erit, ut oculo puro ae 
timpUci spectemus, quorsum fuerimus creati, nimirum 
ad laudem Dei et salutem nostram; adeotjue ut nihil 
ê/iseiemus nec quaeramus, nisi quod honorem Dei et 
wbdem nostram praestet. Idcirco nihil movere nos 
(kbet ad mediit quibuscunque utendum aut superseden- 
ètmy nisi habita in primis tam dioinae laudis, quam 
nostrae salutis certa ratione^). Idque non solum ob- 
sertandum est in electione vitae status; sed etiam in 
mnUnts aUis: omnia metienda sunt ex solius Dei honore.. 
mJlo habita respecta ad proprias commodUates maxime 
tmporales; curandumque, ut intentio semper in Deum 
reeta sit, nec inflectatur ad aliquid terrenum^). 

IV. Si quaeras, quando laudatum electionis exercitium 
iostitai debeat, respondeo, tempore tranquillitatis eidem 
vacandiim esse^). Porro tranquilUtas (S. P. Iguatii verba 
suit) tu$ic adesse cognoscetur, quotiescunque anima non 
ûgUur variis spiritibus^). Ut ista rite intelligantur, 
ràendum est, animam posse agitari 1. a solo spiritu bono 
per varias consolationes, 2. a solo spiritu malo per deso- 
Ifttiones, 3. ab utroque spiritu simul, contrariîs tamen 
motionibus. 

His praemissis notandum est, tempore electiouis animam 
non debere agitari tertio modo uempe ab utroque simul 
spiritu, malo scilicet ac bono contrariis impulsibus; tune 
enim in anima tumultuatur tempesias quaedam et conflictus, 

') In lib. exercit. in praelud. ad electionem. Item ad finem hebd. 
2. — ^) Direct, c. 25. n. 9. — ^) Direct, c. 28. n. 2. — *) In lib. 
esercit. de tempore triplicis electionis ad tinem. 



372 mes quinia. 

adversans tranquillitati ad electionem requisitae. Sed neqoe 
secundo modo nempe a solo spiritu inalo impelli debere 
electunim, constat ex recula quinta de discernendis spiri- 
tibus; ubi dicitur, tempore desolationis nil deliberandam, 
praesertim vero nil concludendum esse. At yero primas 
modus, nempe quando quis a solo spiritu bono per varias 
oonsolationes movetur, is, inquam, modus adeo non im- 
pedit, ut potius juvet electionem in quovis tempore; ibi 
enim non est agitatio et conflictus vaiîorum spirituum, sed 
est suavis motio unius solum spiritus, qui tranquillitatea 
affert. Ulteriora autem, et a superius jam allatis distineU 
eos discernendi signa et média cras explicabuntur. Hodie 
haec pauca de animi ad electionem comparatione ejusque 
modo et punctis explanasse su£Bciat. 

Id unum adbuc inculcandum restât, hoc electionis exer- 
eitium, si res gravioris momenti defuerint, etiam in aliis 
levions notae negotiis adhibendum esse. Quin imo iUud 
ita familiare nobis esse débet, ut in obviis quibusconque 
rébus etiam extra exercitia facile ex illo agamus, et hoc 
medio Dei voluntatem investigemus. Quod si qtiis if»- 
provide nec sine obliquis affectionihus aliquando aliquU 
elegisset, tune si electio sit immutabilis, seu talis, quoM 
retractare non liceat, reliquum est, tit electionis door 
num probitate vitae et operum solertia studeat compen- 
sare: resilire autem nullo pacto decet. Si autem quî- 
modi inconsulta electio circa res mutahiles versetur, eam 
expedit corriger e, ut fructus uherior et Deo gratter 
produci possit^y 



^) In lib. excercit. in introdact. ad eligendarum rernm notitiam 
puncta 3 et 5. 



De vita Ckristi occulta. 273 

MKDITATIO II. 

DE VITA CHRISTI OCCULTA. 

Punctum I. 

Hujus mysterii subiitnitas, Vita Cbristi occulta my- 
sterium continet, quod humilibus summo solatio, superbis 
Yero smnmae confusioni est; et quo gravis quaedam ten- 
fado convellitur, qua magni etiaiii viri non rare înfestari 
eonsneverunt, vitiosa scilicet in niiindo eminendi appetentia 
et se snasqtie dotes ostentandi pruritus. 

Hic ergo adesto, quicunque hoc niorbo laboras, et in 
praesens spectaculum docilem obtutum defige. En! Homo- 
Deos, infinita Sapientia, iufiisa rerum omnium notitia, om- 
niain linguarum peritia eaque perfectissima praeditus, dono 
ekqnentiae iusigni , uionim suavitate ineffabili , animas lu- 
enmdi dexteritate incomparabili , modo conversandi divino 
instnictissimus ; imo Hex gloriae, caeli terraeque Domi- 
nus, cunctis naturae et gratiae dotibus eminenti gradu 
£talus; qui ideo in hune mundum venerat^ ut vitia debella- 
rct, errores depelleret, mores corrigeret, totumque orbem 
redderet sanctiorem: hic, quis non obstupescat! hic in vili 
oppidulo, in fabrili officina terraeque angïilo artem mecha- 
mcam exercendo, pauperem vitam tolérât; illae universi 
créatrices manus, illi omnipotentes digiti, ex quibus orbis 
terrarum pendnius haeret, illa carne vestita Divini Patris 
Sapientia, desideratus ille a tôt saeculis Messias humani- 
çue generis Hedemptor ac Heparator, is (mysterium ado- 
rate Seraphini!) scopis mundat domum, secat ligna, 
colligit segmenta, lavât scutellas. Ut paucis omnia com- 
)lectar, vitam ducit humilem, et in oculis hominum inuti- 
cm et otiosam; latet mundo incognitus, atque etiam ab 
is, quibus erat cognitus, tanquam pauperis fabri filius, 
lespectus et contemptus. 



274 Dies qumta. ' 

Et hoc agit ille, qui interea temporis potuisset in templo 
Solymaeo concionari, in Athenaeis severiores disciplinas 
tradere, in piincipum aulis regeudi formam praescribere : 
qui potuisset regiones, vicos et urbes percurreudo aegrotos 
sanarjB, sanos instruere, peccatores ad frugem reducere, et 
cunctos miraculorum potentia et exemplorum suada ad me- 
liora pei*ducere. Hic (stupete o Superi!), hic in orbis an- 
gulo, in vili tugurio, inter lignorum segmenta et fabrilia 
instrumenta incognitns, inglorius et abjectus latet; ibique- 
latet non sokun tribus, sex vel novem annis, sed triginta 
omnino anaorum spatio ; id est, per potissimam vitae par- 
tem, imo per omnem ejus cursum, si pauculos exdpias 
annos. stupendum demissionis prodigium! 

Hue jam adsint mendaces filii hominum in stateris^) 
seu judiciis suis, et tria haec attenti considèrent, 1. quis 
ille sit, qui ita latet, 2. ubi, et 3. quamdiu itâ delitescat^ 
et inde nimium illum in mundo eminendi suaque talenta 
ostentaudi appetitum moderari discant. Domine Jesa! 
vere tu es Deus ahcondiius^)^ ponens tenebras laiMmr 
lum tuum^^'^ da^ ut etiam mihi siut hae tenebrae iMM 
sicut meridies*^^ iibi vîdeam vanitatem^)^ quae honora- 
tioribus muniis Inest. 

Punctum II. 

Latens in eo veritas. Christus etiam sic latendo, niiûl 
in speciem agendo, sua talenta sepeliendo, et in omnium 
ohlivione neglectus yivendo, tamen vixit perfectissime: egit 
omnia, imo summa, suis talentis usus est utilissime. Haec 
illius vita, quae in oculis mundi erat otiosa, inutilis, ab- 
jecta, in oculis Divini Patris erat laboriosissima, utilissima, 
ac summe gloriosa; quia nempe yixit, ut Pater volait, 
fecit, quae Pater voluit, fuit, ubi Pater voluit; ita quidem, 



Psalm. 61, 10. — ^) Isa. 45, 15. — ') Psalro. 17, 12. — 
«) ha. 58, 10. — ^) Psalm. 118, 37. 



De vita ChrisH occulta, 375 

ut si Christus toto illo tf mpore aliiid ^[isset, aliter YÎxis- 

M, alibi fiiisset: maie fuisset, imperfecte vixisset, nihil 

egissf t ; quia sie Divini Patris volantatem non ijnpievisset. 

Si ita est, ergo perfectio nostra non consistit in eo, 

ut magna (nenipe opinione bominum magna) operemiir : ut 

eoncionibus urbes, scientiis academias, faetorum fania pa- 

triam illustremus; ut collegîa, provinciam, prineipuni con* 

seientias regamus: ut viri magni audiamus; minime, in- 

qoam, in hoc perfectio nostra consistit; sed in eo, nt 

^luntatem Dei faciamus, id est, ut in eo loco, munere et 

gradu perfeete vivanuis, in quo et ubi nos orbis Moderator 

mère vult. Et haec est magna illa sunmiique momenti 

Veritas, quam vestita came Sapientia triginta annonim 

spatio nos suo exemplo docnit. At oppones, ut qnid ergo 

eielum bas mihi dotes dédit, si ils me uti noiit? Re- 

spondeô, ut quid ergo Divinus Pater tôt in Christum talenta 

eoiitnlit, si eum bis triginta annis uti nohiit? Audi superbe, 

ijeo tibi caehmi baec naturae dona concessit, ut haberes, 

qoae ei saerificares. Nam illa non pereunt, qnae Nuniini 

litantar thura: illius talenta non latent otiosa, qui etiam 

oihil agendo, facit quod vult Deus. 

Si ergo Suprema Mens te velit inter scholarum in- 

feriorum pulveres, in gradu Coadjutoris formati, in vale- 

tudmario, aut aKo vili officio neglectum a Snperioribus, 

eoBtemptnni ab aequalibus, perpetuo abstnisura latere, quaeso 

te, sorte tua contentus yivas: illa lamenta procul a te 

anndar Srnn mutilis, sum pondus, ad nikil habilis, nil 

praeitare possum. Ab ! sat atmnde praestat, aetemi Patris 

valontatem qui complet. Aurea baee tessera: Hoc tult 

Oeuiy caetestis ille ciypens sit, quo armatus omnes super- 

biae, amoris ac propriae voinntatis assultiis retundas; quo 

omnes praesertim de officio, de loco, gradu, sanitate que- 

relas procul repelias. yoces sono tenues, sed sensu 

graves ! hoc vult Deus. magnum verbum ! sed amanti 

Deum, non se aut mimdum. 



276 Dies qmnta. 

Et baec est iUa veritas, quae fortiter elidit iilud mor- 
talium animis dominans desiderium excellendi in mundo, 
emiuendi supra alios, honoratioribus muniis aliorum aesti- 
mationem ac laudera captandi, qui pruritos ingentium tur- 
baruin infelix scaturigo est. lude enim, nisi Superiores 
buic appetentiae velificentur, oriuntur murmuratîones et 
querimoniae, quibus dispositionnm tempore domus et litterae 
complentur: inde oriuntiur aemulationes et invidiae, queis 
illos appetimus, quos nobis praelatos dolenms : inde snsor- 
rationes et detractiones, quibus boruni ipsorum famam et 
existiinationem imminuere satagimus. Hanc pestem qui ex 
animo excutit, o quam quiète vivit: enimvero ejusmodi 
animus caelesti pace fruitur. Quare sicut scopus matutinae 
meditationis erat indiffèrentia ad quemvis locum, ita prae- 
sentis fructus est aequilibritas ad omne officium utut vile 
et abjectum, nec non ad omnem gradum ac valetudineiD) 
quin imo eo insuper tendendum erit, ut aninii affectu potius 
ad humilia, aspera, sensibus et ainori proprio ingrata^ quam 
ad opposita propendeanius , aniuiati exemplo Christi, qui 
proposito sibi gaudio sustinuit crucem^ confusions con- 
tempta ^). 

Affectas. 

Jesu humillime! licet fueris lux mundi et lucerna 

ardens in domo Dei, tamen tanto tempore latuisti sob ^j 

modio, yili occupatione detentus; et ego, qui non ntn \ 

vapor sum ad modicum parens^^^ nibilum et peceatom, i 

ego in orbe lucere, magnifieri, et honoratioribus muniis 1 
^gi exoptem? Absit a me tam inconsulta vanitas. In 

conspectu totius curiae caelestis ejuro et execror illum ; 

inanem pruritum eminendi supra alios, sublimibus offidis j 

superbiendi acceptaque a caelo talenta vane jactandi. Post- j 

bac vilia munia erunt votorum meta; unice ambiam 1 



Hebr. 12, 2. — 2) Jac 4, 15. 



De mortificatione. 277 

delitescere, et cunctis ignotus vivere; voluntas tua. omniiun 
desideriorum erit régula. 

Testes invoco caelum et tertam ^) 9 1 • quia malo esse 
venniculus ex yoluntate Dei, quam sine illa sublimis Se- 
raphinus. 2. Malo cum vohmtate Dei obscuram et homi- 
mun opinione inertem agere vitam, quam sine illa vel totum 
ierrarum orbem ad fidem convertere. 3. Malo ex voluntate 

Dei iatere in vili angulo, quam sine illa splendere in caelo. 
1 Dommodo diyino satisfaciam beneplacito, sat magnus, dives 

et felix sum. 

,,Repetantnr hic afTectus méditation! matntinae sobjuncti quaeqae 
U dicantor de loco, hic officio applicentar. 

* Legatar Thom. a Kemp. de imitât. Christi, lib. 3. cap. 13. 



CONSIDERATIO 

DE MORTIFICATIONE. 

, MortificaUo est anima non solum omnis generatim 
uoitationis Cbristi, sed etiam commendatae hactenus in- 
differentiae ad omnem locum et munus, praesertim vero 
Cactus per ultimam bodie meditationem intenti. Sine bac 
(adm virtnte nec Cbristi sectatores, née ad quidvis indiffé- 
rentes erimus; multo minus, qui tamen vespertinae exer- 
eilationis scopus est, vitiosam affectionem illam ad con- 
singoineos yel etiam ad nosmet ipsos aut aliam rem creatam 
' e uiedio toUemus. Inde patet, quantae non solum utilitatis, 
! sed etiam necessitatis hoc loco hujus materiae tractatio 
; «it; cum arctissimus inter haec omnia nexus intercédât. 
^ Hanc ergo virtutem ut amplius aestimemus, tenerius ame- 
fims, et ardentius appetamus, incitamenta suggeram, in 
hac consideratione attentius expendenda. Primum post 

Dent. 4, 26. 



278 Dies guinta. 

Christt bac in re exempluin, hoc enim prae ociilis semper 
habendum, incitamentum est: 

1. Praestantia mortificationis , quae iode elucet, quod 
babeat magnum cum martyrîo similitudinem. Nam, docente 
S. Bernai*do, genus quoddam martyrii est, spiritu fada 
camU mortificare, horrore qtddetn mitiuSy sed dintumi- 
taie molestius^y Et profecto inter epulas esurire, appe- 
titiones reprimere, sensibus, quod appetunt» negare, qood 
fugiunt, obtrudere martyrlwm est sine sanguine*^ i esr- 
nificium est sine lictore^). 

Forte etiam tu ex numéro îllorum es, qui vitam 6deî 
causa ponere, ac sterilibus desideriis inter Turcas aut Indos 
cruentam neeem oppetere optant; at en! tibi ipsi pie cni- 
delis esto, carnem doma, appetitus frena, et martyr eris 
bumana aestimatione quideiu minor, sed fors merito supe- 
rior. Inde jam mortificationis excellentiam metîre. 

II. Alterum incitamentmn est nécessitas mortificaUonit* 
Nam ad eam exercendam tenemur 1. ut Christiani. Quando 
enim sacro fonte lustratî et Cbristiani nomine initiati fuimiis, 
per patrinos solemni pacto renuntiavimus carni et omnibus \ 
appetentiis ejus. Ërgo qui cuticulam foyet, violati bojus 1 
promissi se reum constituit, seque boc nomine indignun i 
reddit. Proin bujus virtutis exercitatio est summe neees- 
saria bomini Gbristiano. 

2. Âd exercendam mortificationem adstringiinur ut pecea- 
topes. Nam ])eccavimus: id testatur conscientia. Satis- 
faciendum ^ssi^ asserit aeterna Veritas; non enim iatrahii 
in eam (nempe caelestem patriam) aliquid coinquinatum^)» 
Per sacram exomologesin deletur quidem reatus culpae: 
sed restât adbuc delendus reatus poenae temporalis. Uujiis 
poenae reatus est macula: miUa macula intimât in caelum: 
ergo nec anima cum tali reatu. Ërgo is delendus est aut 



') Bern. serm. 30. in Cant. — ^) Bern. serm. de omnibus San- 
ctii. — ') AmbroR. I. 2. de Cain. c. 4. — Apoc. 21, 27. 



De martificaticne. 279 

hic per morUficationem, aut ibi per ignem. Âitenilrum 
certum est: ergo ibi ardere si nolis, hic per ultroiieas vitae 
aiiperitates aniicîpata soiutione débita expungas, necesse 
est. Ergo est uecessaria nobis ut peccatoribus ^). 

â. Nemini yero magis necessaria atque essentialis est 

mortificatio quam Religiosis. Qiiid enim aliud est status 

relîgiosus, quam perenpis sensuum caroificina, appetituuni 

mors, et concupiscentiae sepulchrum. Quid aliiid agere vi 

regalae Reiigiosos deeet, quam continao sibi vim inferre, 

soli Deo ^yere, sibi et mundo quotidie mori. Nempe 

ubiiine/ei sustine, duo sunt poli, circa quos caenohitica 

omnis vita rotatur. Seu ut strictim dicam, Religiosus est 

homo, qui mundo et cui mundus est crucifixus, id est, qui 

obverso eidem tergo ea solum aestimat, appétit et amat, 

qoae ille spernit, nauseat et odit: ciii desîpit, quod carni 

sapil; quique amorem proprium continenti odio persequitur. 

Haec dicti status conditio est. Ex his autem coliige, 

. (|Qanta Religiosis sese edomandi nécessitas incumbat. 

in, Tertium incitamentuin est rei aequitas. Nani 
1. aequum est, ut sûnit exhibuisti membra tua servire 
; imamaditiae et iniquitati ad miquitatem , ita nunc ex- 
' tikeas membra tua servire justitiae ad sanctifiàationem^) , 
Qt, tt6t abundavit delictum per sensualitatem, superabundet 
et graUa per mortificationem^). 2. Aequum est, ut, cuni 
eoqius fuerît complex patratae nequitiae, particeps quoque 
lit poenae ob eam promeritae. 3. Aequum est , ut, qui 
10 UUciia meminit commisUse, a quibusdam etiam licitis 
itudeat absiinere*}. 4. Aequum denique est, ut ilhmi 



') Safingatnr Apostolas CoIom. 3, ô: „Mortificate ergo membra 
TeitTR, qoae sont super terram/' — ^) Rom. 6, 19. — ^) Rom. 5, 20. 
— *) S. Greg. M. in Evang. Homil. 20. ante med.: ,,Tanto a se, 
liqiity licita débet abwindere, quanto se' meminit et iilicita perpe- 
triiMS. Neqiie enim par fructas boni operis esse debet^ ejas qui minus, 
et ^os qui amplins deliquit: aut ejns, qui in nnllis, et ejus qui in 
quibudam façiiioribag cecidit, et ejas qui in multis est lapsus. Per 
hoc ergo qood dicitur: Facite fnictus dignos poenitentiae (hnc^B^S^) 



280 Dies quinta. 

hostein, scilicet carneiu, implacabili odio averseris, ac dé- 
primas, quo ma^s infeusiim infestumque non habes. Qui 
délicate a pueritia nutrit servum suuîn, postea sentiet 
eum contumacem ^) ; et qui dominari nescit cupiditatibus y 
is quasi equus raptatur indomitus, volviiur , obteritur, 
laniatuTy affligitur^). 

At oppones : quomodo odisise possum, quod amare natura 
cogit? Vcrum percontor ego, quomodo amare queas latro- 
uem illum, qui toties te gratia spoliavit? tyrannum illum, 
qui toties te daemoui mancipavit? parricidam illum, qui* 
suis te blanditiis induxit, ut Ghristiun fratrem tuum denuo 
cruci affigeres, eumque tôt vulneribus, quot peccatis cnien- 
tares? hune edic, latronem, tyrannum et parricidam quo- 
modo amare, tueri, fovere tu queas? 

Perpende, quaeso, an aequiun sit, neglecta animae cura, 
omnes vitae labores et vigilias in id unum impendere, ut 
corpori tuo, huic abominando sordium acervo, ad brève 
tempus bene sit? Ipsus tu judica, aeqimmne sit, delicatiori 
cibo, largiori potu, prolixiori somno^ commodiori lecto, sub- 
tiliori vestimento hoc tinearum pabulimi cuita tanto spiritiis 
detrimento saginare et fovere: ab eo procul averruncare 
omne genus afQictationis, ut sunt jejunia, abstinentiae, ciiieia, 
flagra; et interea immortalem animam gratiis nudam, me- 
ritis vacuam, purgantibus flammis plures annos cxcrucian- 
dam addicere? putris argilla! audi sermonem Dominl 
Haec dicit exercituum Dominus^^: Sub te erit appeti- 
tus tuuSy et tu dominaberis illius'^). Haec audis, et taïuen 
indignam ei servitutem servis? quae haec aequitas? 

ly. Quartum iucitamentum est duplex, quae ex bac 
virtute in nos émanât, utilitas. 1. Nam, quod fidei dogma 



uniasenjasque conscientia convenitar, at tanto majora acquirat boDoroa 
operam lucra per poenitentiaro, quanto graviora gibi intnUt damna per^ 
calpam. ** 

^) Pror. 29, 21. — ^) S. Àiabro*. V\\i. a. de Virgin. — ^) Jer. 
82, 29. — 4) een. 4, T. 



De moriificatione. 281 

est, cuilibet supernaturali mortîficationis actui, posito ab 

homine justo, respondet gradus gratiae inimanentis , seu 

sanctificantLs : et cuilibet gradui talis gratiae coinpetit gra* 

dus gloriae in caelo aeternuin duraturae^). Ergo cum 

innomerae, imo continuae per diem sese vincendi, carniqae 

laegre faciendi occasiones recurrant, sequitur, ut ille, qui 

harnin nullam sibi patitur elabi, innumerabiles pariter 

gradus gratiae in bac vita, et dein gloriae in altéra quo- 

, tidie beata série sibi accuuiulet ; contra vero qui bis uti 

[ neg^git, innumeros quovis die gratiae et gloriae gradus 

[ improvidus perdat'). Haec credis, et tamen irapudenti risu 

; irreparabilem sumniae rei jacturam temerarius explodis. 

; prodiga caelestium anima! enl unica talis gratia est 

I p)retium sanguinis Christi: est radius quidam Divinitatis 

' ceatum mundis praeponendus ; et tamen harum aliquot 

f mUlia yecors contempsisti, et quidem propter tabidum hoc 

eiHrpus tuum. — Quilibet caelestis gloriae gradus in se con- 

L tinet gaudia plenitudine immensa, duratione aeterna; et 

• korum tam longam seriem perdidisti propter foetidum hoc 

ae purulentum corpus. — Minimus, quo sensus cohibes, 

aetus tanti res meriti est, ut excellentia sua superet ipsam 

ttortuorum exsuscitationem'); et horum tam ingentem nu- 

nerum neglexisti propter execrabile hoc corpus. — 

Si instar Adami propter levem gustus voluptatem in- 



*) Conc. Trid. ses». 6. can. 32. SI quU dixeriU . • • ipsum justi" 
fiettum bonis aperçus.,, non vere mereri avgmentum gratiae at- 
que etiam gloriae augmentum, anatliema sit. — ^) „Tantam gloriam 
omoi hora negligimns, qaanta bona intérim facere possemnR, si otiose 
en tnDsigimns.'' 1^. Bonavent. de perfect. relig. lib. 1. cap. 30. 
— Illad enim esset ex gratia gratum faciente, quae primario ad 
propriam recipientis salatem confertar, et vi cujus ipse recipiens si?e 
formaliter sive dispositive Deo gratns atque acceptus redditur; hoc 
utem eMet ex gratia gratis data, qaae primario ad alioram «aiutem 
^ commodam confertur , et etiam in peccatorc esse posset , et qua, 
qni eam habet, ex S. Aagnstino non soliun non uti, scd etiam maie 
«ti potest. Taiia dona ab Apostolo 1. Corinth. cap^ 12. novem na- 
■erantur. 



382 Dies qumta. 

aestimabili thesauro spoliatus fuisses, quid tibi nime animi 
foret? En! tôt caelestium thesaororum, toi felidum aeter^ 
nitatum, tôt infinitarum beatitudinum irreparabilem jacturam 
fecisti, quot propter piitridum hoc corpus tuum lui TÎncendi 
occasiones negiexisti. Tôt enim gratiae adeoque etiani tôt 
g^loriae gradus perdidîsti. Nunc quidem inaestimabiiem banc i 
et nunquàm reparandam tôt graduum gratiae et gloriae 
amissionem caeco risu exsibilas. At, o quam aliam in 
articulo luortis, quam diversam in judicio, praesertim in 
purgatorio de horuni irreparabili dispendio sententiam feres! 

2. Altéra, quae ex niortificatione redundat, utiUtas est, 
per eam exiingui, vel saltem imminui lustralU ergasUiU 
flammas. Cessai enim vindicta divina, uti nobis sponsor 
est S. Anseimus, si conversio et solutio praecurrat A» 
mana. Si ergo nunc adraissa expiare studueris, tune i 
/ supplicio liber eris. 

Jam auteui ibi erit una hora gravior in poena^ V^^'^\[ 
hic centum anni in gravissima poenitentia^). Item si 
nunc statim in bac adhuc vita contractum debitum expiare n 
sategeris, modico Deus, unico etiam talento contentus erit ^ 
At vero si solutionem in alteram différas, oninia omnino 
usque ad ultimum quadrantem in divinae Themidis mensa k 
adnumerare cogeris. Nonne ergo summa stultitia est, di- 
lata in illum carcerem satisfactione , malle ibi totum soi- 
vere divinae Justitiae, quam nunc modicum dependere 
divinae Misericordiae ? Si aes alienum quinque millinm 
aureorum unico, quem manibus tenes, teruntio dissolvere 
posses, an id facere vel momento tardares? En! potes nunc \ 
levi impendio, modica corporis castîgatioue immensam cul- j^ 
paruui debitionem redimere, et moraris? Quid, quaeso, 
causae subest, quod in aliis rébus Argi, non nisi Me 
noctuae simus? 



Thom. a Kemp. de imitât. Christi. I. 1. c. 24. et S. Tboa- 
p. 3. q. 46. a. 6. ad 3. 



l 



De martificaticne. 383 

y. At oppones: non possum coq)us inedia emaciare; 
»stat natorae constitutio. 1. Verum non inediaiu a te, sed 
nperantiam postulp. Crede mihi, plus borroris inesse 
stinentiae nomini, quam rei. Nam edic, cur ilias cibo- 
m Jautitias amore Dei fastidire nequeas, qiias satur 
spieis, quas aeger naoseas, imo horres? Cur inipossibile 

Virtuti, quod neeessarium saturitas et iniirmîtas facit? 
un belluae necessariis praecise alimentis iisque simpli- 
)ribas sint contentae, cur non et Christianus, Clericns, 
eligiosus? Quae major abùsio^ quam dominam (ratio- 
}m) ancillari, et andllam (carnem) dominari^)t Ad 
ine monstrosam inordinationem et inversum ordinem signi- 
Miduni, pulebre S. Augustinus: Qualis est, inquit, m 
iuUs fiominum, qui inversis pedibus ambulare mdetur, 
\Us est in oculis Dei et Angelorum, cui caro propria 
nmmatur^y Atque adeo paganus, sola rationis luce, 
eaeca banc foeditatem perspexit: Major sum, jnquit, et 
i majora genitus, quam ut mancipium sim mei corporis^), 

3. Dein cum alienae animae a peccati jugo non facile 
lerentar, nisi pro iisdeni tui ipsins mortificationis diyinae 
emesi offeras lytrum, adjuro te, o vir Apostolice! per 
jiguinem Christi, quem ille pro bis ipsis animabus tani 
piose profudit , noli , ab ! noli propter escam destruere 
ms Dei: noli cibo tuo perdere illum^ pro quo Christus 
9rtuus est^}, reddendo te ob ingluvieui indignum, quo 
eus velut instrumento utatur ad procurandam aliorum 
ihitem. 

3. Praeterea sicut jejuniuni fugat daemonem, ita satu- 
las Deum. Naui gulae mancipium fit ineptum^ ut a caelesti 
fonso ad divinam familiaritatem admittatur; cum surgentes 
ifto ex ventre yapores obnubilent animam, eamque divinî 
Uninis incapacem reddant. Atque bine tantumdem mentis 



1) s. Bern. lib. médit. — ^) S. August. serm. 30. ad fratr. in 
»«H. — ') Epist. 65. — *) Rom. 14, 15 et 20. 



284 Dies qtdiUa. 

semper depcrditur, quantum quis cibis afficitui*. Quid enim 
Deo et ventri? Uno verbo: qui hoc "ntium non emendat, 
is de perfectione desperet. Audiantur testes: Monstrum 
haberetur libido sine gula ^). Ebrietas quasi puteus in- 
femi, quoscunque susceperit, ita fortUer sibi vindicat, 
ut eosdem ipsos de inferni tenebroto puteo ad cq^aalii 
vel sobrictatis lucem redire non permittat '). Ubicunquê 
saturitas et ebrietas , ibi libido dominatur .... Semper 
saturitati juncta lascivia *). Jure ergo cum sapiente ro- 
gemus: Aufer a me ventris concupiscentias*). 

Contra vero tantum virtuti adjicies, quantum volupMt 
detraœeris ^\ iantumque proficies, quantum tibi hac tt 
re vim intuleris ^); nam quantum caro per inediam magis • 
atteritur, tanto spiritus amplius roboratur'^. Igitut 
vince gulam, et reliqua vitia facilius superabis. Certe liefil 
nulla orbe in altero timenda heluonibus foret poena, soU^ 
morbi in hac adhuc vita ob intemperantiain tolerandi nobâ 
abstineniiain persuadere, et mortificaiionis aestiinationm 
ac desideriuin iustillare deberent. Quomodo corpus, nudlu 
plénum potatione, sanum poterit exister e^)? Plurimas 
gula sua occldlt, nullum frugalitas; innumeris vina no- 
cuerunt^ nulli parsimonia^^,^ 

VI. At non possuni, ais, tcrguui ilagellis, luinbos cili* 
ciis, corpus duriori lecto ac breviori somno atterere. Venim 
si modicum hune ac moderatimi dolorem perferre nequisi 
quomodo ergo purgantes flammas sustinebis ? Sententia iatt 
est: peccatum puniri débet, aut a Deo vindicante, aut ak 
homine poenitente: aut satisfaciendum in hoc mundo, aut 
ardendum in purgatorio .... Quid eligis? .... Ergone ut 
corpori ad brève tempns hic bene sit, anima tamdiu iki 
crucietur? Ergo, ne corpus bruta voluptate careat, aut 
levem molestiam sentiat^ anima post mortem tamdiu visione 

ïertull. — 2j s. Angust. — =») s. Hicron. — *) EcclK 23, 6. 
— *) Seneca epist. 13. — - S) Thom. a Kemp. de irait. Chr. I. 1. c. 25. — 
Idem 1. 2. c. 12. — 8) s. Basil. — «) S. Ambros. 



De moriificaHùne. 285 

beatifica privetur, ac dein per totam aeternitatem Deum 
tôt gradibus minus clare vîdeat, ac minus intense diligat, 
quoi ocicasiones se vincendi neglexit? 

Finge, te fatis concessisse, et justo Dei judicio ad 
instralem iUum carcercm condemnatum fuisse, quid, quaeso, 
nb primum illius ergastuli ingressum senties de illis tuis 
ttDSUum iilecebris, ob quas modo tam horrenda in illo 
fiacalari rogo tormenta sustinere cogcris ? quod tune judi- 
dom de vitae asperitate, de corporîs afllietione et appctitus 
fioërcitione feres? Ah insanum te, si modo non agas, quod 
tune egisse optabis. 

Si damnatonun quispiam ex inferis liber emitteretur, o 
i^nibos quantisque cruciatibus suum ille corpus esset casti- 
gatorus, tum ne denuo ejus blanditiis seductus in orcuni 
detiiri>aretur , tum ut Justitiae vindicativae satisfaceret. 
Qnidni ergo tu idem modo facis, ne tartari ilammas pridem 
■eritus, eo tandem praecipiteris. Ergone minus benefîcium 
Bt, stygem meritum illuc non dejici, quam dejectum inde 
mrsam liberari? Ah! vere nos ipsos decipimus per inor- 
dmatum amorem, quem ad carnem habemus^). 

Haec chariias, ait Bernardus, qua corpori ita parci- 
WM$9 destruit charitatem, Talis misericordia crudelitate 
pkna est; quia videlicet ita corpori servitur, ut anima 
j^Êguletur, Qua lis enim misericordia est, ancillam refi- 
eere, et dominam interficere ? ^^ Itaque Apostoli monito 
toscultantes semper moriificationem Jesu incorpore nostro 
crrcumferamus y ut et vita Jesu manifestetur in corpori- 
hu nostris^^. Ad id nos incitet mortificationis praestantia, 
nécessitas, aequitas, utilitas; quae quadruplex erant hujus 
considerationis argumentum. 



ï) De imit. Chr. I. 1. c. 24. — ^) Apol. ad Gail. Abbat. — 
^) 2. Cor. 4, 10. 



286 tHes qvifUa. 

EXAMEN 

CIRCA EAJVDEM VIRTUTEM- 

Mortificatio est virtus moralis tum appetitus ioterO' 
animae, tuni sensus externos corporis nioderans seciin 
dictamen ratioiiis. Est ea quasi gladius ex utraque p 
acutus^), Apocalypsis 1. descriptus, pertingens usqui 
divisionem animae ac spiritus y ' compagum quoque 
meduUarum^); quia in spiritum aeque ac in corpus 



^) Omnis virtatis exercendae dif&cultas teste Arigtotele lib. T. I 
cap. 7. in refraenandis moderandisqne cupiditatibus et afTectioi 
gandiis nempe et tristitiig consistit. Epictetas quoque univenam 
loAopbiam ad duo haec capita monitaque reducit: Sustine et 
stine, qnod omnis virtutis excolendae difficnltas in duobus sitt 
1. in suscipiendis et tolerandis laboribus, deinde in abstinendo i 
luptatibuft et divitiis: quae probe complexus S. Job. 7, 1. mil 
estj inquit, vita hominis super terram; abnegatio nemp 
et sequela Christi, Matth. 16, 24. Cetenim mortificationis Christi 
virtus et urbanitas saecularis passira rootivis tantum inter se dlffe 
— Ad exercitinm quod attinet, eo 'usque contra vitium in speei 
micandum, donec ita debilitetur, ut siniul ac se exserit ac pi 
facili negotio id statira rationis ope retundere ac subjicere queas. 
bilitari enim vitia possnnt, pUne exstingni non possunt. Cogno. 
muSj inquit S. Ambrosius lib. de S. Josepb., San et os ipsos 
naturae praestantioris fuisse, sed obsert^antioris, 
nitia nesciissef sed emendasse; et adeo gentilis Seneca : ( 
tra vitia, inquit, pugnamvs, non ut penitus vincan 
sed ne vincamur, Nemo autem credat breviorem posse inv 
viam, ut quis impleatur Dec, quam si vacuetur semet ipso, juxta i 
Evacuarsi di se medesimo e riempiersi di Dio, 

Per mortiflcationera apte disponimur ad gratias recipiendas. 
enim gratiae opéra Deus operatur, ut naturae solet. At in natura 
videmus omnia operari secundum subjecti informandi dispositionei 
capacitatero. Ignis v. g. quam primum agit et accenditar in I 
arido; at in humido tardius, et pro ariditatis diversitate ac grar 
et ignis in ligno operatio. — Neque formae alicujus in subjectun 
troductio per se diffîcilis est, 8ed ipsa subjecti informandi dispo 
et praeparatio. Quapropter si illa dispositione caremus, bonorum 
rum exercitium et gratiae cooperatio nobis perdifficilis existit. 
A. Rodericii exerc. perfect. part. 2. tract. 1. cap. 1. et tract. 8. caj 
— ^) Apocnl 1, 16. — *) Hebr. 4, 12. 



Examen circa eandem rirtutem. 287 

est, uou minus in affectiones quain in sensus vim suam 

exserit, ac protendit. Et hinc dividitur in intemam et 

txtemam: illa appeteutias anîmae, haec moderatur corpo- 

. ris sensus. In hos autem duplici modo exercetur, altero 

I fiddem negativoy, periculosas carni voluptates interdicendô : 

\ ihero autem positivo, voluntarias illi asperitates imponendo^ 

Gom de moi*tificatione interna seu appetituum anîmae aiias 

jun egerimus, materia bujus examinis solum erit externa 

sensuum castigatio^ praecipue tactus et gustus* 

1. Haec ad tria revocari potest*). Nam 1. bujus vir- 
tntis vere studiosus carnis^ commoditatum , sensualitatis, 
praecipue gulae est osor acerrimus et implacabilis amoris 
proprii bostis. Hinc flagellis, ciliciis, duriori lecto, vigi« 
fis tantum in se sine uUa unquam conniventia saevit, quan- 
tan per obedientiam et discretionem licet. Ad alimenta 
taDquam ad medicamenta accedit: rejectis melioribus cibi^^ 



^) Ad tria baec puncta inortificationis externae actas passim revo- 
cÉri pOMant, qnoniiii alii negativo, alii positive modo exercentur, 
twtiomqne punctum eorum qaasi medimn et praesidium babetur. £xer 
~ m aotem mortificationis ipsum seu mortiticationis actus multipliées 
Icrfectloois gradns admittunt, ad quos quisque juxta gratiarnm nnme- 
i et mensoram eluctetur oportet. Proin etsi tiro non statim sum- 
1 soi mortificandi apicem ascendat, siquidem res ardua pedeten- 
Ihi et gradatim aggredienda, tamen animo nusquam despondeat necesse 
àt Nam qui dat încipere, dabit et perficere. Atque ut apposite ad- 
MMt S. Gregor. hom. 86. in Ëvangeliura: „Hoc distare.... inter 
tiidas corporis et cordis solet; quod corporales deliciac, cam non 
kabentar, grave in se desiderium accendunt, cum vero avide eduntur, 
wnedentem protinus in fastidium per satietatem vertunt. At contra 
ipiritoates deticiae, cum non habentur, in fastidio sunt; cum vero ha- 
Wrtor, in desiderio, tantoque a comedente aroplius esuriuntur, quanto 
et ab esuriente amplius comeduntur. In illis appetitus placet, expe- 
riatia dispticet: in istis appetitus vilis est, et experientia magis placet. 
Ib illis appetitus saturitatem, saturitas fastidium générât; in istis autem 
■ppetitas saturitatem, saturitas appetitum parit. Augent enim spirituale» 
^dae desiderium in mente, dum satiant; quia quanto magis earum 
■^r percipitar, eo amplius cognoscitur, quod avidius ametur, et id- 
cireo Doo habitae amari non possunt, quia earum sapor ignoratur. 
Qbis enim aaare valeat, quod ignorât? Proinde Psalmista nos admo- 
Ret, dicens: ^Gnstate et videte, quoniam suavis e&t DoifiÀT\\]k%/' 



388 Dies guinta. 

etiam ex viUoribiis praecise tantum sumit, quantnm cob-' 
seirandis ^nribus post multas preces necessariam esse î»- 
tellexerit. Extra prandii vel coenae tempora nil escae ant 
potus admittit. Ad merendulas, convivia simfliaqQe sy»- 
posia non accedit, nisi v.el obedientia, aut Christiana eaqM 
vere sancta prudentia omnino invitum cogat. 

2. In situ, "nctu, vestitu, habitatione, quantum per 
discretionem licet, semper eligit, et prensat, quod dorfan, 
vilios, molestius et amori proprio magîs contrarium est; 
Suos sensus semper et ubique et in omnibus, pra( 
pmritum ^îdendi^ audiendi, sciendi, narrandi nova et 
riosa severissime continet, grata eis negando, ingrata ^.^ 
trudendo: praeterea stando, sedendo, flectendo, cubaniil. 
molestiorem corporis situm constanter quaerit, nuUamqiil 
oecasioncm se in minimis et obviis quibusvis rébus mmr. 
ficandi et \ineendi negligit. Quare perpétua summaque cêkÉ 
iirigiiat, ne ullum temporis momentum elabatnr sine alifjÉJ 
sui Victoria ; ut sic per continuam sui ipsius mortificationoi^ 
perpetuum sui ipsius sacrifîcium et holocaustum divioiff 
Majestati litet atque ofFerat. 

3. Strenue et indefesse semper laborat: nunquam (9^ 
otiosus^), illamque satisfactionem ac delectationem, quan 
vacua curis ac laboribus mens ex bac quiète ac dulci 
coUectione percipit, Deo, siquidem obedientia id 
libenter sacrificat. Proinde quantum per vires et ordinatai 
sui charitatem Hcet, nullum, quod a Superioribus defertufi 
ofGciuni récusât; illa vero munia prae aliis libentius oU| 
quae utpote molesliora ac viliora alii refugiunt, vel quibw 
alias occupandi essent illius adversarii, oblocutores, mal^ 
voli. Et hi sunt très praecipui mortificationis extemae 



1) Otium initiom est perrersitatis et vitiorum; et qui illud st 
ctatur, stultissimus est Prov. 12, 11; et teste Seneça : Otiul^ 
mors est, vivi hominis sépulture. Apte proinde Sapieni ti- 

monet: Vade ad /ormicam, o ■piçex, et cots.«\dera ctiJ 

ejus, et disce ^apicntiam. YtoN. ft,^. 



Examen circa eandem virtutem. 289 

gradas. Nam de sacrificio illius rei creatae, quae princeps 
perfectionis nostrae obstaculum est, nosque a Deo prae 
: aliis pertinacius sejung^t, in meditatione vespertina agemus. 
Examina proin, an et qualem ex fais gradum hactenus 
conscenderis? quibusve mediis eos posthac conseensurus 
sis? Num etiam ta cum Apostolo dicere queas: Quotidie 
morwr?y 

n. Porro modus in ejiis exercîtio servandus débet esse 
1. eanstans, 2. prudens. Constantiam obtinebis sequen- 
tibiis mediis. 1. A facilioribus incipias, et patdatim ad 
■agis ardua progrediaris. 2. Pie te ipsum decipias, et 
hinc vel illam corporis castigationem in praeseus soliim ad 
nom vei alterum diein aut etiam horam contiouare decer- 
ai8, mentem a secnturo tempore abstrahendo. 3. Allata 
ia praeeedenti consideratione incitamenta, uti et inconstantiae 
inma crebro considéra ^) ; praecipue quod alias non solum 
jam exantlatus hac in re labor intento fructu sit 
andus; sed quod etiam restans adhuc et in posterum 
iipiendas in hujus virtutis exercitio conatus ob defectuni 
et unctionis divinae sit plurimmn intendendus. Ye- 
non solmnmodo constans, sed 
2. Praeterea e\iàm prudens esse débet sese castigandi 
Talis autem ut sit, sequentes regulae erunt obser- 
idae. I. Régula. Ex mente S. Thomae aliorumque 
, praesertim Hîeronymi illae mortificationes corporis 
int vitiosae^ quae vel suapte natura, vel ex peculiari ha- 
badine eas usurpantis vim habent mortis intra brève tem- 
pi8 illi accersendae, aut periculoso vel gravi morbo homi- 
am prosternendi, aut illius vires et valetudinem plus quam 
aediocriter labefactandi. Dico, plus quam mediocriter; 



î) 1. Cor. 15, 31. 

') Grandis labor, inquit S. August. ep. 143. ad Demetriad.; 
;|ld respice, quod promissum est Omne opus levé fieri 
èélet, cum ejus pretium cogitatur, et spes praemii so- 
Utium est laboris, 
BelIecU medoUa. H. edit \^ 



380 Dies quhUa. 

nam si suUtnui et grave corporis detrimentuiu absit, siq 
.asperins illud yiyendi genus -aliud noxae non afferat, qu4 
«piod vires paulatira aliquantum atterat, brevioremque à 
qnot annis vitam reddat, nequaquam ob lentum hoc vÊxq 
sensibile dispendium nimius ejusmodi rigor et impnide 
censeri débet; uti P. Alphonsus Rodriguez auctorital 
exemplis et ratione efficaciter probat m exercitio perfee 
onis part 3. tract 5. c. 17. 

Sectmda Régula. lUae quoque aCBictationes vitios 
sunt, quae reliquarum virtutum exercitio notabile inqpci 
uientum afferunt, nosque notabiliter minus habiles reddo 
obeundis functionibus iUis, quae vel propriae status nosl 
sunt, vel saltem quae utiliores sunt illa peculiari castig 
tiooe corporis, quae earundein exercitio officit. .Dixi:n 
tabile impedimentum. Nam si diiBciiiorem tantnm et min 
comniodam homini>operatioaem reddat^ nnlla taiis obstae 
habenda erit ratio.. Quare sedulo dispiciendum, nonne gv 
niodi difficultas ipso usu et consuetudine luitescat ; simolq 
cavendmn erit, ne sanitatis laedendae aut muneris meii 
exequendi obtentu amor proprius nobis illudat. 

Teriia Régula. Rigor ope^rum poenitentiae respondc 
débet viribus corporis, numéro et gravitati peccatom 
atque divino impulsui, qiio quis ad ea exercenda se ins 
gari sentit. Quam magna deliquimus, tara grandia e 
fleamus *). 

Gurandum tamen -seniper erit, ut doloris sensus in car 
tantum resideat, nec penetret ossa cum infirmitatis pericui 
Hinc ordinarie abstinendum ab iis erit, quae cruorem pi 
liciunt. Gumque vel per defectum, vel per excessum h 
in re facile peecetar, adhibendum erit consiiium conscie 
tiae arbitri. Ceterum débet homo habere corpus suii 
sicut aegrotumy cui etiam multum volenti inutilia ^ 
neganda^ utilia etiam nolenti injungenda ^). Indaga proi 



') s. Cyprian. — ^) Bern. Epist. ad Fratres de monte Dei. 



Esamen circa eandem virtutem. 291 

m et quoinodo assignata prius média hasqne régulas in 
jsnin deduxeris? Insuper statue, quoties quamque aeriter 
Ambosi cilieio, tergus flagello, camem duriori lecto macerare 
constituas. Détermina quantîtatem et qualitatem eibomm 
et potus deinceps admittendorum. Décerne, quantum somno 
letrahere velis. In exequendis autem conceptis a te secun- 
èun prudentiae régulas propositis constaus esto, memor 
illius eaelestis moniti: Non fatigetnini animis vesiris de- 
fieienies^); ne perdatis quae operati estU^ sed ut mer- 
eedem plénum accipiatis ^). 

ni. Ceterum circa haec omnia notandum 1., mortifi- 
tttionem extemam esse adhibcndam solum ut médium per- 
Tcoiendi ' ad iuternam , et solummodo tanquam subsidium 
sequirendi perfectionem ac sanctitatem veram, quae in in- 
teriori appetituum coërcitione consistit. 

Notandum 2. Gorporis asperitates, nisi eo, quo dictum 
eity tendant, et nisi sint cum spiritus mortificatione con- 
jlietae, neque magnum babere meritum, neque magnam 
ditatem; quiaimo gravissimis patere illusionihus, quarum 
periculosissima est superbia, qua quis propterea sanctiorem 
le atque aliis meliorem ac perfectiorem reputat; ac si in 
his qmnis sanctitas ac perfectio posita foret; cum tamen 
nn nisi via sint et adjumentum, qua ad sanctitatem per- 
vnitnr^). 

Natandum^ 3. Assuetas asperitates constanter quidem. 
Bon tamen ita pertinaciter esse usurpandas, ut illas nulla 
ntione adacti relinquamus vel intermittamus etiam tune, 



Hcbr. 12, 3. — 

^ 2. Joan. 8. — 

'3 Cfr. Matth. 10, 39 et Joan. 12, 25. quem locum expUcajM S. 
fifegor. hom. 32: „forta8se, inquit, laboriosum non est bomini, relin- 
fiere sua, sed valde laboriosom est relinquere se ipsam. Minus quippe 
*rt, abnegare qnod habet, valde aatem multuiii est, abnegare qaod 
«f* Ulnd piimum juxta S. Hieron. et Craies feeit Pbilosopbus, aiiil- 
ttqne alii; sed bpc alterum, seqnelam Cbristi continens, ^^proprium est 
âpostotorum atque credentinm. '* Lib. 3. in Matth. cap. 19, 2S. 



292 Dies quinta. 

quando chantas, obedientia, urbanitas agendi rai 
mutari jubent. 

Examina itaque: numne haec de externa moitific 
sensa animo alueris, an etiam tu uno vel altero eji 
catis erroribus fiieris iinbutus? Porro relatos très 
ficationis externae gradus qui constanter et pnu 
conscenderit, is cuin Apostolo gloriari poterit: Ego 
mata Jesu in corpore meo porto *), et adimpleo ea, 
desunt passionum Christi in carne mea '). 



MEDITATIO m. 

DE ASCE\SU CHMSTI IN TEMPLB 

nioiiitaiii. 

„Scopas hajus meditationis est, generoHo conata abri 
omnem minus ordinatam affectionem 1. erga parentes et < 
gnineos: 2. erga se ipsum carnisque commoda: 3. erga aliam 
qnamcunqne rem creatam, qaae commendatae hactenus aequil 
obstacnlo est, cniqne cor tenacius affixnm adhaeret. Ut sic o 
vinculis solnti, plene ad quid^is indifférentes simus, paratiqne 
gendnm id, qnod a nobis eligi volnerit Deus, ipsum etiam stat 
ligiosum; vel si uni illorum jam adstricti vivimus, ad conscenc 
in eu sublimiorem illum perfectionis gradum, ad quem divino Pn 
nos evocare placuerit, sacrificando ei illam minus ordinatam affec 
aut creaturam, cui mens vehementins adhaeret. Tria ad id nos 
lent motiva, 1. exemplnm Christi, 2. spes praemii, 3. timor po( 

Punctum I. 

Exemplum Christi. Certum est, sanctissiiiios C 
Parentes ob suminas tum gratiae tum naturae dotes 
omni amore dignissîmos. Certum est, Christum eos t 
rimo et intensissimo affectu complexuiii fuisse; ad 
etiam certum est, banc ab iis separationem in se dif 

>) Gai. 6, ir. — 2) Coloss. 1, 24. 



De ascensu Ckristi m templwm. 293 

uiBiD ac durissimam exstitisse. Et tamen obedientissimus 

Swvator, vix iiitellecta divini Palris voliintate, neglectis 

onnibus, quae doiuus paterua suppeditabat, commodis: spreto 

omni illo, quod notorum et aflfinium consuetudo afferebat, 

lohtio: denique insuper postbabito ingenti illo, quem ejus 

ibsentia carissimis parentibus creatura erat, dolore, eos- 

icm^ quin iis valediceret, deseruit: in templum, quo voca- 

batur, se promptum ad omnia contulit: ibique omnium egens, 

Patris servitio se totum quantum mancipavit: relicto nobis 

Uisigni documento, carissima qnaeque, rupta omni compede, 

aacrificanda esse omnium Greatori, quamprimum atque eum 

id velle constiterit. 

At, ingemisces, heu! nimis immites ulceri ungues im- 
mittimtur, dum hujus vel illius N. rei a me sacrificium 
petitur: plus quam dimidium mei exposcitiir. Verum in- 
tende oculos in Ghristum: et, si parva licet componere 
magnis, compara tuos consanguineos, aut illam, erga quam 
adeo afBceris, rem creatam cum Parentibus Ghrîsti. com- 
para tuas ista amandi rationes cum iis^ quas habuit Ghristus : 
eonfer vitiosum tumii, quo te ipsum tuasque commoditates 
amplecteris, affectum cum sanctissimo illo, quo Salvator 
erga se ipsum et débita Humanitati suae commoda fereba- 
tur, amorem. quanta inter haec multiplici ex capite 
discrepantia intercedit! Et tamen ille haec omnia mox ad 
primum Divini Patris nutum sacrificavit, et tibi grave acci- 
dat, vitiosam banc summeque noxiam tibi affectionem aeterno 
cun merito eidem victimam immolare? 

Ât oppones: utique parentum amor stare ctiam potest 
cnm divino? Equidem stare potest, sed non stabit saltem 
in anime ad sublimiora vocato; talis enim in poenam ne- 
glectae vocationis iucurret perîculuni lapsus gravions. 
Cbristus humanae reden)])tionis opus inchoaturus MatrI tam 
sanctae, tam carae valedîxit; et tu in sinu matris Pro- 
phetam et Apostolum agere cupis? Scias ^ u^sAmî^^ V^^ 
coDsiUuw esse, non gratine. Ahl immici IiomlnU» Ao- 



394 Dies quinta. 

meitici efug^^j hostes eo periculosiores, qno tlandiores, 
quorum consilia suum bonum, uon tuuni, se, non Deon 
spectant '). 

Praeterea cum Christus, ut vocanti aeterno Patri mo- 
rem gereret, etiam innocentissioia patriae domus commodi 
reliquerit; probrum foret ob periculosissiinas camîs taa 
putridae comqioditates, ob sui ipsius taui vitiosum amorem 
ab ejus perfection sequela retrahi et absterreri. Âbât i 
me, G Domine ! tam iniqua tecum agendi ratio. En iodK- 
ferentem me ad omnem statum, et in electo jam statn ai 
omnem perfectionis gradum. Fixum est: inordinatus iik, ^ 
qui meuin cor tecum dividit, affectus hodie adhue tiK 
hostia cadet: hujus N. rei creatae sacriiicium erit sanctio- j, 
ris vitae auspicium. 

Punctum n. 

Spes praemii in liac etiam vita per hoc sui holocaostuta 
obtinendi. Hoc consistit 1. in certa quadam animi pace, 
quae exsuper at omnem sensum^^^ et quae caelestis illius, 
qua Beati in caelis fruuntur, tranquillitatis praenuntia est 
Cum enini talis omnem turbationis fontem, amorem scilicet 
proprimn ejusque vitiosos affectus sustulerit, non potest 
non innubes vivere soles. 

2. Consistit in intima familiaritate et amica consueto- 
dine cum Deo ; cum euim sublatum sit iutermedium ilhid ^ 
obstaculum, scilicet res illa creata, quae hactenus cor ha- ^ 
manum a suo Creatore sejunxerat, et gratiarum fluenU ^ 
siccaverat ; Divinae très Personae ad illud venientes, ibiquc t 
mansionem facientes *), se suosque. thesauros summa libc- f 
ralitate tali animae communicant, eamque suavitatum tor- !- 
rente pleno alveo inundant. 1 

3. Consistit in singulari quadam providentia, qua be- 1 



Matth. 10, 36. — ») Cfr. Mattb. 10, 37. Qui amat ya- 
trern aut matrem plus quant Afc, non est Me dignus — 
=») Phil. 4, T. — *) Joan. 14, 23. 



De ascejisu Ckristi in templwn. 295 

nignnm Nnnieii ejasmodi mentes speeiatim foyet^ tutatur et 
rqiit, atqne curât, ut lis omnia coaperentut in bonum '). 
Gnm eniiii eae neglecta sui cura se totasCreatori commit*- 
tant, omnem soUicitudinem prodigo sui jactu projicientes 
in illnm; hoc ipso etiam Deus, qui nunquam se a créa- 
tara vinci permittit, singulari pariter oculo earum bono in- 
vigilat, faciens vei cum ipsa tentatione propentum ^), 

Une yerboe quod olim Dominus-Abrahamo Isaacum im- 
molaturo, idem etiam tali homini inclamat: nempe quia 
fediU hanc rem y et non pepercisti^) huic sinistrae af- 
betioni tuae, ideo te multiplici benedictione etiamnum bis 
in terris beatum reddam. Et profectQ caelestis quaedam 
piàdeutia, singulare quoddam orationis donum, heroica in 
' adyersis constantia, stupenda.in suHtis casibus animi prae- 
sentîa, multiplex animarum fructus, mira denique in vir- 
totum exercitio agilitas propria ejusmodi mentis charis- 
aata sunt. 

Jam autem compara haec omnia caeli doua cum iUa 
delectatione, quam a tuis consanguineis, ab ista re creata, 
aot illis cuticulae commodis subinde percipis; et edic, nonne 
omentia sit, ob vilem, tenuem et brevem ejusmodi gustum 
tôt tamque ingentibus summeque pretiosis. animae deliciis, 
dotibus et omaraentis nuncium remittere? Si enim insania 
est, malle arcam circumferré lapidibus quam auro plenam; 
si stuititia est, oblatam nolle gemmam accipere, ne clausum 
manibus vitrum abjicere cogaris; quid erit, nolle creaturam 
reiinquere, ut Creatorem possideas; et malle carere Deo, 
quam luto? Quid enim est illa appetitio et recula, cui cor 
tuum inordinato affectu adeo annexum adhaeret, nisi lutum 
et palea flaramis digna? 

Domine! confnsio cooperit' faeiem meam, dum hanc 
meam stultitiam cousidero. Ah! nugae nugarum fascinaruiit 
uientem meam, eamque miserae servituti manciparunt. Sed 

^)Bom. 8, 28.^ ^) J. Cor. 10, |3. — ^) 0^^. 'Kl^ \^. 



296 Dies quinUu 

deinceps meliora. Decerno hanc pravam aSectionem N. 
sacrificare tihi in hottiam laudis *). Spes bonorum per 
hoc .sacrificium meique victoriam in vivis adhuc consequen- 
dorum acri mihi stimulo sit. 

Punctum m. 

Poenae secus incurrendae. Hae sunt 1. jactura ma- 
gnarum et plurium gratiarum, quae rebellibus ejusmodi 
animabus sobtraheutur ^) : 2. tentationes gravissimae, q[oa- 
nim furori eae relinquentur : 3. inveteratus tepor, in qno 
usque ad mortem computrescere sinentur : 4. variae adTe^ 
sitates, queis exagitari perinittentur, armante Deo onmen 
creaturaui ad ultionem cnidae illius repulsae, qua illi hnjos 
vel ilKus N. reî sacrificinm denegatur. 

Praeterea supremuni Numen tali homine, qui divino 
inipulsui pertinaciter obluctatur, suumque cor Deum inter * 
et mundum partiri cupit, non utitur tanquam instnunento 



Psalm. 115, IT. 

^) Sermo hic est de abundantiori gratiae superoataralig auxilio. 
Si quis catholica de gratiarom distribotione principia concînne propo- 
8ita perlegere desiderat, eam ad Vol. V. Praelectionam Cl. P. J. Per- 
rone S. J. a. §. 370 — 46T remittimus. Hic nobis safficiat notaiie: 
QuQm ,,Deas omnes homines vult salvos fieri, et ad agnitionem Teri- 
tatis venire*' (1. Timotk. 2, 4.), voluntate séria et sincera, qaaDtmi 
ex ipso est, ,,patienterque agit propter nos, nolens aliqaos perire, led \r 
omnes ad poenitentiam reverti** (2. Pétri 3, 9.): et qoum Christ» |^ 
Jésus omnium Redemptor et Saivator venit in hanc mnndam, nt illft- 
minaret „om7iem hominem*' (Joan. 1, 9.) „qui dédit redemptioReS 
semetipsum pro omnibus^* (1. Timoth. 2, 6.); ergo Deos, quantia 
ex ipso est, etiam omnibus auxiiia gratiae vere sufficientith 
qnibus possint salvari, praestat: et „non deserit, si non deseratnr, nt 
pie semper et juste vivatur'* (S. August. lib. 1*. de nat. et grat 
cap. 2.); „imo vero et hic fovet, et hic adjuvat, et hic necessaria 
subministrat , et noxia resecat .... Dominus cnram habet toi , securoi 
esto. Nusquam tibi deest; tu illi noli déesse, tu tibi noli déesse'^ 
(Idem Enarr. in Psalm. 39. No. 27). Conclndamus ergo cnm S. Prosp< 
(Resp. ad 15 Object. Vincent,): „Nemini Dens correctionis adimit viaoi, 
nec quemquam boni possibilitate dispoliat.*' Qid proinde périt y sua 
culpa periU 



De ascensu Ckristi in templum. 297 

ai operandum aliorum salutem. Ejus vox damaniis . seu 
exhortantis non crit vox confrinyentis cedros ^) ; quia 
non est voœ virtutis ') , sed soliim aes sonans et cymha 
ban tinniens^). 

Âd haec talis sepulchrum erit dealbatum*^^ foris prae- 
ferens speciem boni Relig^osi, intus autem plénum pravis 
affectibus, a quibus veluti pila sursum deorsum omnemque 
in ^nim agitabitur. Ip$a oratio maie peracta et fiet in 
peccatum. Diabolus stahit a dextris ejus, in omnem no- 
cendi occasionem intentus. Fient dies ejus pauci, si non 
nomero annorum, saltem meiitorum. Episcopaium ejus 
aecipiet alter; id est, iila gloriae stoia, thronus et corona 
ddem in caelis parata, eo rejecto, nune alteri conferetur. 
Noluit benedicHonem huie sui ipsius victoriae annexam, 
ef elangabitur ah eo, dilexit maledictionem ejusmodi ou- 
tienlae mancipiis intentatam, et veniet e?^). 

Contemptiones et dolores erunipars haereditatis ejus^), 
eo quod recusaverit Niimini immolare illud punctulum ho- 
noris illasque illeccbras corporis, quanim tamen sacrificiuni 
ab eo Deus tôt impulsibus pctiit. Insuper niorbis in poe- 
oam gulae aiiarumque sensualitatum diu graviterque vexa- 
bitur. Consanguinci, quorum amore yocanti caelo restitit, 
cront îpsi oneri et probro. Ipsis benedictionibus ejus ma- 
ledicet Dominus, id est, ipsae etiam virtutes ejus Superis 
minus gratae erunt? quia in iis invenitur veluntas propria, 
ulpote quae exercitae extra illum, ad quem a Dec vocatus 
est, statum. lUud ferale fulmen: Vocavi te, et renuisti: 
extendi manum meam, et non aspexisti: . . . nunc et ego 
riieboy et subsannabo''^: hoc, inquam, fulmen perenni 
touitru reas circumstrepet aures, et irrequieto morsu con- 
scientiam fodicabit. 



Pialm. 28, 5. — «) Pgalm. 6T, 34. — ^) 1. Cor. 13, 1. — 
•»; Matth. 23, 2T. — *) Paalm. 108, 6 et »e(\. — ^^ lÎMÛm,\^, ^* — 
"!) Pror. 1, 24 et 26. 



208 Dies quinta. 

Affectas. 

Credo^ Domine Jesii^ quod ille, qui amat patrem tmt 
matrem plus quant te, non sit te dignus ^). Credo, quod 
nemo possU duobus dominis servir e, Deo et mammo- 
nae'), outiculae et gratiae. Credo, eum, qui non est 
tecum, contra te esse, et qui non congregat tecum, spar- 
gere^); adeoque te ab eo, qui tibi denegat cor totuin, nec 
dimidium accipere, et aversari illuin, qui claudicat in duos 
partes *) , et tentât conjungere Christum et Beiial, Arcam 
et Dagon. 

Et hinc o Domine! timeo poraas illis intentatas, qui 
tibi ad perfectiora vocanti surdi résistant: qui tuum exem- 
plam imitari, teque dueem propius sequi imbelies renuunt, 
et cor tecum partiri tenaces cupiunt. Vereor, ne etiam 
me attonent illa Sacrae Paginae fulmina: Moveho cande- 
labrum tuum de loeo suo^^; auferam a te regnum Dei, 
et dabo genti (socio) faeienti fructus ejus ^). Timeo, 
ne etiam ego aliquando ab Angelo custode audire cogar 
illud Samuelis: Pro eo ergo quod abjecisti sermonew 
Domini, ejus nutui repugnando, abjecit te Dominus ^, ne 
sis ex semine virorum illorum, per quos fiât salus tu 
Israël ^). Séries gratiarum tibi destinatarum alteri dabitiir 
meliori te. Haec, inquam, timeo, ne rainaci voce Angélus 
custos etiam mihi inclamet. Quod enim innumeris acciditf 
etiam mihi evenire posset. 

0! quis dolor oUm animum cruciabit, dum mihi mori- 
turo, yel judicando ob oeulos ponetur ingens ille gratiarum 
fayorumque caelestium numerus, quibus me Deus dotasse^ 
si eidem hujus vel illius N. rei sacrificium obtulissem; si 
vocanti obsecundassem , illa creatura me abdicassem, banc 
de me victoriam retulissem. maledicta affectio! tune in- 



ï) Matth. 10, 3T. — ») Mattb. 6, 24. — ^) Matth. 12, 30. - 
4) 1. Reg. 18, 21. — *) Apoc. 2, 5. — ^) Matth. 21 , 43. - 
7) 1. Reg. 15, 23. — *) 1. Mach. 5, 62. 



De ascensu Christi m templwÊu 399 

^emiscam, quae me Christo tam dissimilem reddîdit, tôt 
)rat9aûis spoliavit et insaper tôt poenis innodayit-. mî 
Fèsa! tu in templo Soiymeo exemplar fnisti mentis ad vocem 
livinam cereae, perfectae abnegationis soi animiqiie omni 
terrena appetitione vacui. quantopere aliqnando tiram 
lioc exemplum me confiindet! 

At vero nunc statuo te imitari: fixum est, per bujiis 
N. ereatnrae sacrificiom, per hanc N. mei victoriam, per 
tmoe N., qnem a me petis actmn heroicmn, sanction vitae 
iidtiam dabo. En me indifferentem ad omnia, ad quemyis 
statnm, aut in electo jam statu ad quemvis perfectionis 
pidum, quemcunque demum me eonscendere volueris. 
Solom notam fae raihi tolimtatem tuam. 

Admoniiio: ,yâd majorem prinae meditationis crastinae froctimi 
enrfierct phirimiim» si hodie adhnc legâtvr §. I. Lectionis spiritoalis 
pio die craatiiui SMignatae.^ 

Legatnr Thora. a Kemp. de imit. Christi lib. 3. cap. 32. 



DIES SEXTA. 

„Yenite ad me omnes, qoi laboratis et onenti 
estis, et Ego reficiam vos. 

Tollite jugam meam saper vos, et discite t 
me| quia mitis sum, et humilis corde; et 
invenietis reqniem animabos vestris. 

Jagam enim menm suave est, et onas neu 
levé.'' Matth. 11, 28—30. ^ 

MBDITATIO I. 

DE DUOBUS VBXILLIS CHRIST! ET 
LUCIPBRI- 

Punctum I. 

L/onsidera I. belli finem, quem Ducum iilerque hac sua 
expeditione intendit. Lucifer enim habens iram magnam % 
et assidue quaerens, quem devoret^), non venit, nisi vt 
mactety et perdat^^, nosque mittat in lacum irae Dei 
magnum ^y Quippe cuiu ille non possit esse particeps 
nostrae gloriae, vult nos habere socios suae poenae: cum 
ille ftierit caelo expuisus, ferre nequit nos luteos homines 
rebellium Ihronos occupare. Igilur aeternam totius generis 
humani ruinam immani rabie appétit, irrequieto conatu urget, 
omni possibili arte tum per se tum per suos promovet, 
nilque intentatum relinquit, ut nos caelestibus illis sedibus 
extorres tartari ignibus mancipemur. Idque agit duplici 
odio inilauimatus , inprimis Dei, quem debito honore sua- 

!> Àpoc. 12, 12. — ^) 1. YelT. &, ft. — 3>^ Joau. 10, 10. - j 
V Apoc. lé, 19. \ 



De duobus vesilUs Christi et Lucifei'i. 301 

mmque creaturarum obsequio privatuui cupit: dein et ho- 
wmis, in quo Creatoris ima^em odit et aversatur, ciiique 
felicein illam beatitatem invidet. 

Contra vero Cliristus gloriae divinae ac salutis hu- 
nïanae reparationem unice spectat; venit enim quaerere 
d salvum facere y quod perierat^): venit ^ ut mortales 
vitam habeant ^) : venit, dare animam suam redemptionem 
ffo multis^); imo non soluin multos, sed omnes homines 
fndt salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venir e *). 
Hnnc in finem maxima et pretiosa nobis promissa donavit, 
ut per haec efficiamur divinae consortes naturae ac fe- 
lidtatis: fugientes ejus, quae in mundo est, concupiscen- 
Uae corruptionem^^, Haec unica votorum ejus est meta: 
hic omnis labonim ejus atque aerumnarum est scopus^ nempe 
ianctificatio et redemptio nostra ^). Quo facto monemur, 
non solum perfectionem propriam, sed etiaui salutein alie- 
oam modo statui nostro conveoiente pro viribus procurare. 

Id enim suadet 1. Luciferi rabies, qua in mortalium 
perniciem omni conatu incumbit. Turpe enim foret, stygem 
ejusque asseclas plus agere ad perdeudas tôt animas, quam 
nos ad easdem salvandas. 2. Id a nobis poscit exemplum 
Christi j qui ut nos orco ereptos caelo insereret, triginta 
trium annorum spatio tôt miserias et calamitates, tôt inju- 
rias et supplicia eaque non minus infamia quam cruenta 
toleravit. Probrum quippe foret, nos illorum ruinam desi- 
des spectare, pro quibus Homo-Deus iufami Ugno affixus^ 
doos inter latrones médius, suum emisit spiritum. 3. Ter- 
tiam ad id nos impellens incitamentum est zeli animariun 
nunma eœcelsitas, et ingens utilitas; quae omoia fusius 
io assignata pro praesenti die spirituali lectione loco repe- 
^tionis alias instituendae declarabuntur. 

mi Jesu! tibi seryire, regnare est. Sicut jam olim 



Loc. 19, 10. — 2) joa„. 10, 10. — ^) ^ïiV.VXi- ^^^ ^». — 
!) J. Tim. 2, 4. — 9 2. Petr. 1, 4. — ^) 1. Cot, \, "î^^. 



303 Dies sexia. 

saero fonte lustrandus, ita nanc Herum renimcio saUinae 
et oipnibus pompis ejus. Renovo conceptiim in meditalione 
de Regno Christi propositnm. Fixum est : seqnar te, qao* 
conque ieris. Tuis sub signis merebor, et iaborabo sieut 
bonus miles Christi ^^ Non solum perfectioni propriae, 
sed etiam procurandae salnti alienae me sednio impendam^ 
indi£ferens ad omnem, qno id perficere me jusseris, modon, 
et quem mihi tempore electionis îndicare dignatos fîiem. 

Punctum II. 

Considéra armorum discrepantiamj qoeis Ducnm oter» 
que belhim hoc gerere eonsuevit. Nam inprimis sicot 
olim spnrinm illud natiirae monstrnm GoKath gladio, hast» 
et clypeo^ armatos in campum processerat; ita qaoqœ 
Lucifer triplici milite stipatus in aciem progreditur, nempe 
concupiscenUa eamis, concupiscentia oculorum et ttspef* 
hia vitae^). Avaros opibns, superbos bonoribus, deKcsMl 
sensuum illecebris allicit et invitât. Divitiae, dignitates et 
deliciae sunt illieia, queis incautos nos anccps stygios soM 
in casses pertrahit. Hae illae sunt compedes, qneis ore» 
mortales turmatim in tartara praecipites dat. Haec ilbi 
sunt arma, queis Satan caelum impugnat, animas perdit, 
Deique regnum tam foede depopulatur. 

Contra vero sicut olim David in funda et lapide il 
haculo praevaluit adversus Pkilisteum ^) ; ita qnoqae 
Christns paupertate, contemptu et aemmnis cinctus in are- 
nam descendit suos hostes profligatnms. His tribus admi- 
nicnlis utitur tanquam aptissimis debellando daemoni instro* 
mentis. Haec illius sunt arma, queis gloriam divini Patris 
reparare, hominumqoe satutem operari constituit. 

Quis ergo christianus non summo odio aversetnr terrae 
divitias, mundi honores, eamis iliecebras? eum sint ille 



2, Tim. 2, 3. — ^ 1. Re^ U, <V5. ~ ^^ t. Joao. 2, 16. 
i- Reg. ir, 40 et 50. 



De duobus vexillû Christi et Luciferi. 303 

harnus, venabulum et laqueus, quo Lucifer credulas mentes 
in pemidem trahit. E contrario qnis non aestimet, amet 
appetatque contemptiones , pauperiem et dolores; cum sint 
praestantissima procurandae beatitatis subsidia? 

Praeterea hi très Christi comités ejasdem cnm particnlis 
sanctae Crucis meriti, dignitatis ac pretii sunt ; cum etiam 
illi sanctissimo Servatoris attactu et nsu ad altiorem ordi- 
nem foerint elevati. 2. Quin imo majorem hi, quam illae 
nobis afferuut utilitatem ^ per eos enim a yitiis abstrahimur, 
mondi vanitatem dedocemnr, et Salvatori similes efficimur. 
3, Ingens insnper sub his iatet unctio et suavitas. Nam 
mentem summe tranquillant , animas super res creatas at- 
toUnnt, intellectum caelesti lumine comptent, voluntatem 
«ira dulcedine inundant. 

O mi Jesu! exime tandem aliquando mentibus humanis 
coaeyas eis opiniones, queis faiso sibi persuasum habent, 
ftnpertatem, contemptum ac tolerantiam esse magnas hujns 
vitae miserias. Potius ccmstantem nobis rerum illarum 
aestimatiouem insère, amorem instilla, ac desiderium inde, 
tanquam ad res a tua persona ad supemum ordinem 
tabUmatas. 

Punctuin m. 

Considéra morum diversitatem, queis Ducum uterque 
praeditns est. Lucifer fumanti et igneae insidens cathedrae^ 
^ieiiitey toryum tnens yocif(M*atur^ venite, impkamus domus 
noitras spoliis^), et gloriemur in multitudine divitia- 
rum^: coronemus nos ro$is: nullum $it pratum, quo 
non périr ansea luxuria nostra; uhique relinquamus signa 
laetiHae nostrae '). In caelum conscendamus , super 
agira Dei exaltemus solium nosfrum, ascendamus super 
aUitudinem nubium, similes simus Altissimo^). Ad ista 



Prov. 1, 12 et 13. — ^) Psalin. 48, T. — ^) ^î^\»- \, ^ ^V.*^.— 
*) IM. 24, 13, 



304 Dies sexta. 

diabolus suos seqiiaces exstimulat: superbia, cuticulae amor, 
commodorum appetentia^ habendi ciipiditas omniuin ejus 
instiuctuum infelix priucipiuin et finis sunt. Turbatio, 
anxietas, inquies, timbr et desperatio omnium ejusdem mo- 
tioniim pedissequi comités simt. Et ex his stygium ang^em 
in herba lateutem facile dignoscas licet. 

Contra vero cum Jesum nomino, hominem propono 
mitem et humilem corde, benignum, sohrium, castiÊMi 
mUericordem , omni denique sanctitate et honestate am- 
spicuum ^); qui calamum quassatum non conterit, et Unm 
fumigans non extinguit ^) ; qui non est trisUs neque Uar- 
bulentus^); non enim hahet amaritudinem conversait» 
illius y nec taediam convictus illius ^) , sed bonus et swt 
vis est ^) , creans laetitiam et gaudium ^)^ qui quasi btx 
splendens^^, in tenebris est lumen rectis^^y stillans su- 
per eos dulcedinem'^^y et faciens pacem^^^; cujus doclri- 
nae hoc compendium est: abnega temetipsum ^^^, relvnqM 
omnia '^) , renuncia omnibus y recumbe in novissimo 
loco ^^) : abstine , sustine. Animi demissio , sui castigatiO) 
paupertas rerum sunt ille scopus, quo immissi ab eo im- 
pulsus tcndunt, quas laetitia, quies, serenitas, fiducia et 
fervor individuo nexu comitantur. 

Proin sicut priora illa nigncantis genii signa exislimt, 
ita haec posteriora boni Angeli indicia sunt. Jam autcm 
haec spiritus discernendi ars in electionis negotio non minus 
utilis, quam necessaria est. Ipsa vero haec morum utrins- 
que Ducis diversitas magno nobis incitamento esse débet, 
abdicato satana Ghristi vexilla sequendi. 

Affectas. 

Credo, Domine Jesu! quod a Pâtre aeterno constitutus 



1) Bern. serm. 25. in Cant. — ^) Isa. 42, 3. — ^) Ibid. 4. - 

t> Sap. 8, 16. — S) Sap. 12, 1. — 6) Sap. 8, 16. — 7) prov. 4, 18.- : 

!> PssLlm. 111, 4. — ^) Amo8.9, \^. — ^^^ \«^. \^, T. — ") Luc j 

9, 23. — 12^ Matth. 19, 21 et ^1. — ^^^ Vxxc \^, \^. T 



De duobus vesillU Christi et Luciferi. 305 

r Rex super Sian^^, et duo: super Israël*)^ quod tu 
i filius iUe dilectus, quem nos ille audire, et cujus vestigia 
s sequi jubet. Credo , quod non sit in aliquo alio sa- 
f '), praeterquam in te, cui servire regnare est, et sub 

praeliari triumphare est. Tuam igitur militiam pro- 
eor y tibi nomen do, daemoni denuncio perpétuas ini- 
Icitias, renuncio omnibus illius pompis ac voluptatibus. 
bsUy ut vili mercèdula sollicitatus deficiam ad eum, a 
yus tyrannide tuo sanguine me redemisti*^. 

Credo, Domine, quia tu id aifirmasti, beatos esse pan- 
rres: beatos, quos oderint homines, et ejecerint tanquam 
alum *): beatos, quibus maledixerint alii, et quos per- 
cuti fuerint, et adver-sum quos diœerint omne malum 
entientes^). Beatos denique, qui sufferunt tentatio- 
rm^^; quoniam, quod est honoris, gloriae et virtutis 
H, super eos requiescit^^. 

Contra vero credo, vae fore divitibus: vae Us, qui 
turati sunt: vae, quibus benedixerint hominest vae, qui 
c habent consolationem suam; ibi enim esurient, et si- 
mt: lugebunt, et flebunt^y Haec iirmissimo assensn 
edo; quia tu, nescius falli et fallere, id dixisti. 

Et hinc vilipendo, aversor et fugio di\itias, honores 

1 sensuum illecebras tanquam illicia orco propria et tuis 
oribus summe contraria. Ë contrario autem aestimo, amo 

appeto paupertatem, contemptus et aerumoas tanquam 
edia perfection! obtinendae aptissima, a te sanctifîcata et 
l supernum quemdam ordinem elevata. Nam qiiid prod- 
it, divitera, honoratum, felicem in bis terris yixisse, si 
ic ratioue ultimo fine meo frustratus, a Christi vexillo 
ofugus, et Lucifero succeuturiàtus danmor? Contra vero 
lid nocet, coutemptum, pauperem àc miserum hic tabuisse, 



1) Psalm. 2, 6. — ^) 2. Reg. 5,2.-*) Act. 4, 12. — *) S. 
rprian. de duplicî martyrio ?id Fortunatam. — *) "L,\m:. ^, ^^ «\.*îîl. — 
Mattb. 5, IL — ') Jnc. 1, 12 —8) 1. Petr. 4, \^. — "^^ ^J*^^- 
24 et seq. 



306 Dies sexia. 

si hoc iiiedio tanquam bonus Christi miles eaelesti coroim 
beor? Ah! pudet me mei: summo pudore snffiuidory qood 
hactenus tm*pi errore deceptus, ea aestimarini,, dilexeris 
et prensarim, quae tu tantopere Tilipendts, odÎBti ac fiigÎB* 
Et vici^ssim , quod ea mihi in Jpretio et amoribus fiierint, 
quae odio tibi ac horrori erant. ' 

At propono posthac compeDsare neglecta. Cum ergo 
nec Deum amet, qui proximum non diligit, gnsqae sah- 
tem procurât; statuo non solum acquirendae perfectioni pio- 
priae, sed etiam saluti alienae memet pro vinbos impendere, 
et quidem etiam in statu vitam Apostolicam profitente; s- Z 
quidem hune me eligere supremum Nnmen voluerit; lA 
cum bunc statum jam elegerim, me tibi indifierentem offien 
ad qnemvis modum ntut arduum ac difBcilem, quo> me s»- 
luti animaruro vacare jusseris. Sive dein id eupias a se 
pei-fici per missiones Indicas yel Europaees: docendo pne^, 
ros, aut yisitando aegrotos: assistendo moribundis, ant 
inserviendo pestiferis: haerendo assidue in sacro tribunaB} 
aut catechesin tradendo juyentuti. Ad omnia aeqnilibri 
animo sum. Sohun tu doce me faeere voluntatem taam, 
et fac, ut sciam, quid me velis agere. Da, ut ex indicatis 
pimcto tei*tio signis diviuos instinctus a daemonis suggestio- 
nibus sedulo discernam. 

Denique petes per B, Virginem a Filio, postmoduM 
per Filium a Putré divino gratiam, ut recipi queas d 
manere sub vexillo Christi per paupertatem et ignot» 
niam *). Gloria magna est^ sequi Daminum^), 

* Legatur Thom. a Kemp. de imitât. Christi, lib. 3. cap. 36 et 54. 



1) In lib. exercit. ad finem tiujus med. — ^) Kccii. 23, 38. 



De scopo exercitoL praeséntis diei. 307 
L E C T I O 

DE SœPO EXËRGITATIONUM PRAE- 
SENTIS DIEI. 

§. I. 

I. Postquam S. P. Ignatiiis proposîto Christi exemplo 
sex praecipua aureae îlliiis indifferentiae obstacula e medio 
sastulit, nobisqne ostendit, serviendum esse Deo (Christuni 
imitando), etiam in contempla, aeriimnis et paupertate, si- 
qinidem ita ille decreverit: nec non in qnovis loco, munere 
et YÎrtutis gradu, in quocunque demum id ei placitum fiierit: 
item in quovis statu etiam relîgioso, si ad hune diyina 
Majestas nos yocaverit; his^ inquam, praemissis S. Pater 
ad altiora gressum promovet, et per meditationem de duo- 
boa vexillis nos etiam indifférentes reddit ad sectandum 
vitam Apostolicam, siquidem nos eam amplecti Supreuinm 
Namen yoluerit. 

Sient enim în hesterna meditatione de mansione Christi 
in templo, proroptos nos esse docuit ad famulandum Crea- 
tori etiam in statu consilia evangelica sequenti seu reiigioso, 
siquidem Dei voluntas id a uobis exigat; ita quoque in 
praesenti de duobus vexillis exercitatione nos aequilibres 
effici optât ad subeunda vitae etiam Apostolicae onera, po- 
aito, quod electionis tempore Numinis nutum id a nobis 
Qxposceré intellexerimus. Unde iterum ehicet catenatus 
etiam hnjus cum prioribus exercitiis nexus. Illi vero, qui 
hmc vitae generi nomen jam dederunt, debent NB. suam 
indifferentiam extendere ad eligenda illa adminicula^ per 
^ae Deus eos huic suae tam excelsae vocationi perfectius 
satisfacere voluerit. 

Est autem vita Apostolica status, cujus finis est non 
soium saluti et perfectioui propriac cum divina gratia v8lCqa^^\ 
sed cum eadem etîam hnpense în salulem e\. ççx^Çi^^Ào^^v^ 
proximorum inmmbere. Vt autem S. Palev aiA \v\wi^ ^^» 



308 Dies ^exta. 

plectenduin (posito, quod Superi ad illum uos voceat), vel 
si eundeiu jam ainpiexi sumus, ut ad sandius ejus obli* 
gationes, et quidem quo Deus yoiuerit modo implendas 
promptos DOS atque indifférentes reddat, tria suggerit ind- 
tamenta, quae licet una cum fnictu inde eruendo in medi- 
tatione prima jam attigerimus ; tamen hic denuo utilissime i 
(loco repetitionis alias, si per octidui angustias liceret, in- 
stituendae) fusius explicantur, et melius incolcantur. 

n. Primum incitamentum est rabies Satanae in anima- 
rum perniciem suramo nisu incumbentis. Hanc ut uohis 
S. P. Ignatius vivis coloribus depingat, ob ocalos p<ait 
Luciferum in Bahyloniae campo cathedrae igneae ac fit- 
manti insideniem, qui convocatos daemones innumerot 
per totum orbem spargit ad nocendurrt, nullis civiUUibus 
et locisy nullis personarum generibus relictis, et hahiU 
ad eos concione omnes instigantem, ut correptis injectit j 
que taquets et catenis homines in orci barathrum detur- 
bare conentur^), Nec mora: omues praecipiti furore mox 
cunctas in oras effusi, diu noctuque irrequieti orbem cir- 
cumeunt sicut leones famé rugientes, et diducto rictu assi- * 
due quaer entes, quem dévorent^), Qidn imo etiam ho- 
minum non paucos in hujus foederis societatem pertrahunt, 
quibus tanquam emissariis ac proditoribus utuutur ad deci- ! 
piendas co facilius mortalium mentes. 

Horrendum est videre, quam vaste dilatet infemnt [y 
animam suam^^ ad glutiendam immauem animarum muiti 
tudinem, quae nivium instar densata ruina ad inferos runnt l 
Lamentabile est intueri, quantam ad ëas perdendas solli- 
citudinem adhibeat orcus, qua alacritate et vigilantia, quels 
artibus et doiis, quam arduis laboribus auctorati tartaro j 
ministri stygium hoc opus urgeant. Terribile est cemere, \e, 
quam praefidenti jactantia Leviathan sibi felicem rei succes- 
sum promittat; dum, non contentus fluviis Damasoi et aquis 

la Jib. exercit. parte 1. \iv\iv\s mtà, — "^^ \. ^^\x. 5^ 8. — 
V Isa. 5, J4. 



De scopo exercitat praesenUs diei. 309 

:iirbidis Assyriorum , fiduciam habet, quod et Jordanis, 
)er quem mentes sanctae donotantur, influât in os ejus ^). 

£t nos tôt animas ad imaginem Nimiinis creatas, di- 
rino sanguine redemptas, templa Spiritus saneti, filios Dei 
;t heredes caeli tuimatim tartareis ignibus mancipari, im- 
nissis sacco manibus, quieti sinamus? Et hoc agant 
Clhristiani, qui sciunt, et credunt vel unius animae pretium 
)mnes mundi thesauros, regioneis et gemmas immensum 
sxcedere. Ah! ^pudor est, promptiores esse daemones ad 
jromoyendam generis humani perniciem, quam nos ad pro- 
snrandam ejus sahitem. Probrum est, plus agere et pati 
laereticos ad homines damnandos, quam nos ad eosdem 
lalyandos. Dedecus est, plus sudare et algere asseclas 
nnndi pro amplificando terreni Principis regno, quam nos 
)ro dilatando Christi imperio. Quid, quaeso, olim respon- 
kbimus Judici divino, banc nobis desidiam exprobraturo ? 

m. Alterum incitamentum est exemplar Christi ani- 
marum salutem summo conatu procurantis nosque ad labo- 
ris societatem suaviter invitantis. Inprimis quid Christus 
egerit, ut nos salvaret, quantumque perpessus sit, abunde 
loquuntur crux, clavi, lancea, Âmes, spinae et flagella; 
]uidqne etiamnum eundem ob finem facere ac tplerare para- 
tus sit, ipsemet S« Birgittae declaravit, dicens: O amici 
met! sic tenere diligo oves istas, ut si possibile esset, 
wdkuc mort vellem propter quamlibet ovem speciali illa 
morte 9 qualem in cruce semel pro omnibus passus sum ^). 
Idem repetit cap. 58. his verbis : Ego , si possibile esset, 
f^o unoquoque homine talem poenara exciperem, qualem 
semel in cruce pro omnibus recepi ad hoc, ut ad pro- 
missam hereditatem redirent ^). Haec Gbristus animarum 
causa agere et pati in horas paratus est; et bas ingenti 
Qumero perire sinamus, quin pigri vel digitum moveamus, 
aut pedem attollamus. 



Job. 40, 18. — ^j L. J. revel. c. 1. — ^) L.. \- tes A* «•• ^>»>* 



310 Dies sesta. ^ 

Praeterea quam potenti ipse quamque efficad siuL 
ad laboris hujus societatem nos invitet, S. P. Ignatîiuir^ 
ailata meditatione déclarât, dum eundem nobis propoidt:. 
amoeno juxta Hierosolymam campo valde spe0no9^ 
forma et aspectu amabilein^ electos Apoitolos et mmiÊt^^ 
alios per orbem tnittentem, ut omni hominum gett^*^ 
gtatui et conditioni doctrinam sacram et salutiferam 
pertianty ac quemlibet juvare siudeant^). Et cert 
iapidem induruisse oportet eum, cui hoc Ghriati ezem 
suavisque invitatio zelam animamm non persuadet. 

ly. Tertium incitamentum est Apostolicaç vitae 
limitas et utUitas. Ejus excellentia inde elucet^ 
anioiarnm zelotes sunt Dei adjutores teste Aposiolo: 
adjutores sumus^}. Suffragatur S. Dionysiua: D0I 
tores sunt, qui conantur homines ad' eum redmeer 
nareque sanctinumia. Jam autem, ut affirmât S. ( 
Borromaeus, in eo salutari officio Dei esse eooper 
nihil certe in terris illustrius, nobiliusve nihil exe 
potest. Cum enim Verbi Dei praedicatores eo fui 
immere, quo Christus ipse perfunctus est, nihU et 
Deo graUus neque homini gloriosius praestari po 
certo hiAernus. Ut proin merito S. Dionysius « 
omnium dvoinorum divinissitnum esse, cooperari 
salutem animarum, et nulUim (quae Gregorii Me 
tentia est) omnipotenti Deo taie esse sacrificha 
est xehis animaruvi. 

Ad tdilitatem vero ejus quod attinet, eam e 
esse ex Evangelio constat. Si enim liberalisfiîn 
boni munerator Deus pro scypho aquae, pro ha- 
dae pauperi datae tantam mercedem promittit ; qua 
dabit pro sanguine Ghristi per sacrameuta tôt 
propinato? Si extremo judicii die Deus bened 
turus est illos, qui captivos liberarunt, uudos 



'> Parte 2. med. de veiWW*. — ^^ \. ^^^. "i^^- 



De scopo exercUaU praesentis diei. 311 

esurientes dbarunt; qua^ quaeso., mercede remimerabitur 
illog, qui animas immortalea e captivitate daemonis, e vin- 
colis peccati, e rudentibos inferni extraxerunt, eas gratiae 
slola yestierunt, doctiinae cibo nutriverunt? Ënimvero 
fuigebunt hi sicut ttellae in perpétuas aetemitates '), 
aliis gloria longe superiores. 

§. n. 

I. £x hîs patet, quam aequiun sit, ut in aniinum in- 
ducamus etiam statmn yitae Apoistolicae amplecti, siipiidem 
Oemn id -veUe tempore electionis întellexerimus. Vel si 
haie vitae gcneri jam nomen dedimus, ut statuamus ejus 
<d>lîgationes expiere modo quodam perfectiori^ postea 
rieetionis tempore determinando; plene indifférentes ad eli- 
gendum ilhim perfectionis in vita Apostolica gradum, in 
que cognoverimus, suppemum Numen veile, nos in electo 
hôe statu Christum imitari sibique servîre. Et bic est 
fnustuum primus ex, bac meditatione colligendus. 

Ubi tamen notandum, S. Patrem nostrum per eam non 
sohun intendere, ut desertis inimici castris ad Cbristi 
vexillnm quomodoeunque seu extimo tantum pede transea* 
inus; id enim in meditatione de regno €hristi jam factum 
«upponitur; verum mens ejus «st, ut signis hujus summi 
«t optimi Imperatoris arctius adscripti, assiduo conatu ad 
«nictiora tendentes decernamus, dncem bunc nostrum per- 
fecHori modo afeniulari, ejus vesligia pressius sequi, eadem 
emn illo ppoelia generoshts proeliari, et quidem iisdem 
omnino, queis ille usus est, armis. Utque illius in restau- 
rando, quod orci fraudibus imminutum fuerat, Dei regno 
aelosi cooperatores effecti, omne hominum genus ad illius 
cognitionem et amorem adducere pro viribus studeamus. 

Quem finem S. P. hic distincte nos concipere, semper 
prae oculis babere et in sacra bac militia ad eum pro ra- 

'J Dan. 12, 8. 



312 Dies sexta. 

tioae vocationis irretoito vultu nunquam non coUineare 
cupit. £t hinc istam de duobus vexillis meditationea 
Sanctus Auctor nunquam vult omitti, omnibusque dari, 
etiam saecularibus, etiam vitam solitariam professis. Cuuetis 
enini non solum perfectio propria, sed etiam salus aliéna 
modo cuilibet statui congruo est procuranda. Et bit est 
fnictuum primus, ut supra jam insinuavi, ex bac exerci- 
tatione decerpendus, nempe firmum animi decretum no9 
solum propriam, sed etiam alienam salutem ae perfectionea ^ 
procurandi; et quidem eam excelleniiori quodam mocb 
procurandi, nempe ea, qua Deus voluerit, ratione, quamqoe 
ille nos tempore electionis edocere dignatus fuerit. 

n. Alter fructus est aucta magisque radicata aestimati^s 
amor et appetentia contemptus, paupertatis et aerumnanui; 
cujus propensiônis acquisitio et augmentum princeps eit| 
hujus hebdomadae scopus. Ad banc autem obtinendam afi 
solidandam quam efficacia praesens baec meditatio suppeditet 
adjumenta, ex sequentibus constabit. Nam hoc ipso quod 
daemon divitiis, lionoribus et sensuum illecebris tanquam 
illiciis utitur perdeudis bominîbus aptissiuiis ; ex altéra vero 
parte boc ipso quod Cbristus contrario armorum génère» 
scilicet paupertate, contemptu et vitae asperitate eos ab 
exitio eximere, ac caelis iuserere conatur; fieri nequit^ ut ^ 
salutis tum propriae tum alieuae studiosa mens non magnmi 
concipiat horrorem illarum rerum, quae praecipua Luciferi 
instrumenta sunt, damnandis mortalibus ab eodem inventa. 
E contrario non potest non suuunopere affici ad illa média, 
quae ipsa carne vestita Patris aeterni Sapientia elegit, 
tanquam subsidia salvandis bominîbus opportuniora. Exinde 
patet, quam dextre S. P. Ignatius per banc meditationeu 
nobis divitiarum, dignitatum et deliciarum horrorem, renui 
vero bis oppositarum amorem instiilet. 

Et certe non poterat Cbristus, destruendo Luciferi 

regno, his aptiora scligere arma^ cum enim daemon per 

concupiscentiam earnù et oculoTum, ac pet mpMîat» 



i 

i 



De scopo esei'citaL pi*aesentis diei, 313 

m') eos progressus fecerit, ut sub Christi adventum 
ndus totus in maligno positus fuerit^), et mortalium 
aes, panculis exceptis, hoc ipso triplici hamo stygios 

casses pertracti, sub ejus signis stipendia merueriot; 
ise^ùens erat, ut Gbristus sanctions inilitiae dux vexilla 
dllis, arma armis opponendo, bonorum, opum et illece- 
irtim appetentiam humiii, paupere et aspero vitae culUi 
lellare contenderet. 

Et profecto quam féliciter hoc belli genus eidem suc- 
rent, eventus docet; bac enim arte opéra diaboli de- 
uxit, regnum Dei restituit, ingentem orco stragem intulit, 
sque bas virtutes non solum aestimabiies sed etiam ama- 
5S ac desiderabiles reddidit. Quis enim militum Cbristi 
d armorum genus non summe aestimet, amet atque appe> 
, quo Salvatorem tam féliciter usum intelligit et laeta- 
? Hinc constat, quam efGcax baec meditatio incitamen- 
n suppeditet ad concipiendam illarum rerum aestimatio- 
n, aniorem et desiderium, quas munctus spernit, odit et 
Tet; ac proin, quod prono nexu consequitur, quam apte 
} disponat ad appetenda semper perfectiora, adeoque 
im blande nos inducat ad tertium humilitatis gradum 
» tempore conscendendum. 

m. Tertius deniqiie fructus ex bac exercitatione col- 
endus est proxima animi comparatio ad magnum electio- 

n^otium. Ad boc enim felicius expediendum necessaria 
. discretio spirituum, seu diversorum animi motuum no- 
ia, ut ea imbuti falsos a veris, malos a bonis discernere, 
stium fraudes eo certius detegere, eorumque strategeuiata 

caiitius eludere noscamus. Ad banc autem plenius ob- 
lendam meditatio baec lucidissimam facem praefert. Nam 
leîferi cathedra, ignis, fumus, tenebrae, torvitas, minae, 
Ues claro nobis indicio sunt, illas motiones internas, 
lae alta subsellia prensant, concupiscentiae igneni suhduul^ 



1. Joaa. 2, 16. — ^) 1. Joan. 5, 19. 
//«* meâallà. Il eâit. \4 



314 ' Dies sexta. 

vanitatis fuinum afflant, intellectiii tenebras offundimt, 
quietem turbant, pusillanimes, tiniidos, tristes nos et 
reddunt, orci genio suam genesiu debere. 

Contra vero amoena Chrisli modestia, ejus de 
animi, collectio mentis, suavitas oiîs, vultiis serenita 
disque tranquillitas« manifesto nobis indicio sunt, illos 
impulsus, qui nos modestes, humiles, collectos, s 
serenos atque tranquilios efficiunt, e caelo suam on 
trahere. 

Ubi insuper ad duo attendendum erit, ]. ad rei 
quam eligendam impellimur: 2. ad wodum, quo a( 
electionem incitamiur. Si nos instigari sentiamus i 
malas, vel indifférentes quidem sed tamen periculosa 
amori proprio valde gratas, cuticulae commodas, et 
biae blandientes: vel si quis iucitetur ad rem quidei 
fectam, simul tamen experientia doctus deprehendat, 
modi motionem animo turbationem afferre^ ieuU 
creare, anxietatem, diffidentiam, obscuritatem offui 
indicium sat e\idens. est, hos esse sibilos stygii serj 
cathedrae iili igneae insidentis. 

IV. Ad ista autem faeilius dîscernenda plurimun 
ducit notitia iliius ordinis, quem daemou in nobis impi 
dis observare cousuevit. Pierumque eniiii perdition! n 
înitium facit a cupiditate divitiarum tauquam a re pr 
conjuncta necessitati corporis, et obligatione susteni 
i'amiliae. Dein postquam mortales hoc obtentu seduct 
corraserunt, eos vafre inducit, ut bona, quae superl 
impendant procurandis honoribus, emendis dignitatibus 
plificando statui ^). Inde mox gradum facit ad supei 
eos invitando, ut status prioris oblîti se aliis prael 
altiun sapiaut, subiimia prensent, aliosque conten 
Ex hoc autem minus ordinato divitiarum, honoris e1 



^) ,,Sicut ex abundanti cibo «adeps, ita ex abundantia rernm 
bia enascitur, qnae impinguat mentem divitiis, dam elevatar 
^uDerbientiê, " S. Gregor. lib. 15. Moral, cap. 25. 



De scopo esercitat. praesentis diei. 315 

riae excellentiae appeiitu omnia reliqua oriuotur yitia prae- 
ipue seusualitatis seu appetentiae illecebrarum '). 

§. m. 

I. Ceterum faaec meditatio de duobiis vexillis est ima 
X praecipuis exercitioruui, nou secus atque illa de tribus 
ominum classibus; proin nunquam et neniini omittenda, 
le îllis quidem, qui de vitae statu jaiii deliberarunt *). 
latioDeiu subdit Directorium ita loquens: Haec enim licet 
ideo stricte necessaria istis non sint, sicut iîs , qui de 
oto vitae statu deliheraturi sunt; non potest tamen du- 
itariy quin valde utilia etiam illis sint, ut animentur 
d eam perfectionem, cujus ipsorum saltem status ac 
miditio capax est^), Inde patet, quantopere a mente 
i. P. N. aberrent ilH, qui banc niateriani vel penitus omit- 
unt, vel solum obiter peragunt. 

II. Praeterea discrimen, quod inter coutemplationem 
e regno Christi, et istam de duobus vexillis intercedit, 
1 sequeutibus consistit. I. In illa enim divinus Rex noster 
olnm sua nobis consilia de inferendo bostibus bello denun- 
iat:. tn anima est miki: conditioues iis, qui suis sub 
îgnis militare decernunt, non nisi summatim proponit: 
^ieunque igitur comitari me velit, paratus sit^^: de 
nimicis tantum generatim prouuntiat, omnes esse debellan- 
los; quin tamen eos speciatim desig^net, quin arma suppe- 
litet, ac doceat bellaudi modum. Paucis: ibi exercitus 



') De modo, qao tentatio peragitur, audiatar S. Gregor. M.: 
^kiendam, inquit, nobig est, qaia tribus modis tentatio agitur: sug- 
(Htione, delectatione et consensu. Et nos, cam tentamur, plerumque 
■ detectationem aut etiam in consençum labimar, quia de carnis pec- 
ato propagati, in nobis ipsis etiam gerimus, unde certamina toleramns.'^ 
iomil. 16. in Evangel. Adiudit S. Dr. ad femitem peccati vitiosasque 
loimi passiones, „contra quas pngnamus, non ut penitus vincamus, sed 
te Tîncamar. *' Seneca. — ^) Direct, c. 34. n. 3. — ') Ibid. — *) In 
led. de regno Christi. 

14* 



31G Dies sexta. 

necduiu educitur in cainpum, necduiii acies extenditu 
lumqiie ibi non tara geritur, quam paratur. In ha 
meditatione proditiir in arenam, explicantiir vexilla^ 
instriiitur, designantur faostes^ qùinain sint impug 
expediuntur arma, quels sint profligandi: desiguatur 
eos vincendi, ac de iis triumphaudi. 

2. Frucliis ex priori illa conteuiplatione coUij 
non erat nisi générale quoddain proposituni imitandi Chi 
dissimulando adhuc, quo in statu, quibus in rébus ^ 
ratione ejus vestigia sectarî velimus; cum generali q 
indifferentia ad oninem generatim niodum, quo id no 
qui Deus voluerit. In hac vero posteriori de duobus 
lis meditatione ad ipsum jam modum, quo illud ge 
proposituni executioni mandandum sit, singillatim des 
mus, et insuper statuimus, Deo servire Christumqu 
tari non tautum in primo statu solummodo praecep 
servante, nec etiam tantum in secundo statu consilia 
gelica adimplente: sed insuper in stalu vitam Apost 
profilente; siquidera tempore electîonis id a nobis supi 
Numen expetere agnoverimus, cum quodam auimi ( 
ac propensione ad pauperiem, contemptum, aerumi: 
labores huic vitae generi annexas, tanquam ad arma e 
hostibus vincendis aptiora. 

3. Illa prior exercitatio nos solum remote ad elect 
disponit; haeo autem proximius jam animum compai 
eiigendum illum slatum, aut in electo jam statu ad 
scendendum illum virtutis gradum, seu ad reformandi 
modo vitam, quo Creatorem id eupere intellexerimus 
tamen notandum, quod baec meditatio non jam sil 
electio, sed solum praeparatio ad electionem; quam 
quid eiigendum sit, nonnunquam animo médita ntis 
quasi objiciatur. Quae lumina, lieet iis impraesent 
diutius immorandum haud sit, negligenda tamen minime 

III. Porro in hoc exercitio Deus S. Palrem nos 
ut îpse postea relulit, et ejc ejus ore acceplum Adi 



De scopo exei'citat. praesentis dieL 317 

P. N. Everardus Mercurianiis Praepositus Gencralis \) 
narrare consuevit, iii hoc, inquam, exereilio Deus S. Ignatio 
detexit, ac delineavit totam ideam, înstiUitum ac finem 
Ordinis nostri, simulque euni edocuit nomen, quod eideni 
indere deberet, nenipe Societatis Jesu, id est, inilitum 
eoDtra Luciferum siib Ghristi vexîUo militantiuni '^). Ut 
froin haec duonim duciiin vexilloruraque similitudo non tani 
nt effectua cjiis geuii militaris, quam oslenti caelestîs, illuni 
per haoc allegoriam futura edocentis, caelique vohmtateni 
dedarantis; quae omnia cerle hujus exercitationis excel- 
Imtiam atque utilitatem abunde denipnstrant. Nihilominus 
non minoris momenti sequentem de tribus hominum nias- 
obus nieditationem esse , ex dicendis patebit. 

§. w. 

. I. Nam, postqitam generosum aniinî decretuui concc- 
l pimus Deo servieudi Ghristunique imitandi in eo vitae statu, 
qoem nos illc amplecti voluerît, et in electo jam statu ten- 
Jend! ad illum perfectiouis gradum, ad quem nos eluctari 
omnium Creator desiderarit : jacto, inquam, hoc fundaniento, 
superest, ut etiam statuaraus eligere média statulo huic 
exequendo et corrîgendis nioribus aptiora. Kaiu meinora- 
tum paulo ante propositum, post consideratas mature, quas 
hucusque attulimus, veritates, plurimi animo eiformant; at 
vero média genuina et efficacia ilhid exécution! mandandi 
pauci arripîunt. 

Et hoc est stygium illud sti'ategema , quo daemou sub- 
dole utitur ad evertendum omnem sacrae hujus solitudinis 
fructum. Sunt enim, qui se hoc ipso jam resipuisse putant, 
eo quod recipiscendi necessitateni agnoscunt, non dislin- 
guentes inter desiderium corrections vitae et ipsani moruni 
correctionem. Alii, nescio quam sanctos se jam esse ar- 

^) ElectoB 15T3, successit S. Francisco Borgiae, et ab v\nsv\ S. V. 
Ignatio magni aestimatas, 

9 Lad, de Pa/ma pag, 1 79, in praxi KxcrcUiOTWTSi. 



318 Dies sexia. 

bitrantiir, eo quod ma^am de sanctitate ideatn et aestima- 
tionem conceperint, confundeutes excelsam de perfectione 
ideam cuin constanti ejusdem praxi. Aliud enim est vir- 
tutis notitia, aliud exercitium. 

Huic malo ut medeatur S. P. Ignatius, divino promu 
coûsilio traditis hucus(iue exercitationibus hanc de trilna \i 
hominum classibus subjun^rit commentationem ; cujus finû h 
est nobis persuadere, ut non contenti illo generali decreto, 
sanctius posthac Deo serviendi, vitani reformandi, Ghristum- 
que imitandi perfection, quain haclenus, modo ; ut, inquam, 
hoc generali decreto minime contenti, indifferentiam nostranî 
insuper extendamus ad eligenda illa etiam média, quae 
exequendo huic proposito, et cousequendo illi, ad qoeffl 
vocamur, majoris perfectionis gradui aptiora et efBcaciora 
tuerint visa; quaeque a nobis adhiberi Deus vult. 

Non enim sufTicit indifférentes nos esse ad quemfibet 
vitae statum, et in electo jam statu ad quemlibet perfectio- 
nis gradum^ nisi insuper aequilibres pariter simus ad quae- 
yis etiam média ^ per quae Deus nos generalia haec pro- 
posita exequi, vitamque in melius mutare voiuerit. Quid 
enim juvat, si statuas tendere ad sanctitudinem, nisi etiam 
ineas viam, quae sola te illuc perducet? Frustra quis optât 
pervenire ad finem, si condueentia ad illum adminicula 
respuat. 

Scopus proiu hujus meditationis est firmum animi de- 
cretum eligendi illa quoque adminicula, per quae supremiun 
Numen nostram nos salutem ac perfectioncm operari deter- 
minate decreverit, cum plena ad quodvis eorum indifferentia, 
ita ut non tantum indifférentes simus ad ipsam rem perfi- 
ciendam, sed etiam ad rei perficiendae modùm et médium, 
qui ultimus est ac summus aureae illius, quam faucusque 
tanto conatu inculcaviqius, aequilibritatis gi^adus. Est autem 
secunda haec meditatio nondum ipsa jam horum mediorum 
electio, sed solum pracvia ad caiw auimi comparatio. 
//. Povio in dicta e.xerc\l^\\otiç, §». ^ . ^. \x^^ Vwevv 



De scopo exercitaL praesentis dieu 319 

nua. blasses distiuguit. Primi voliint qiiidem perfecU eva- 
lere', mores corrigere, vitaui in melius mutare, imo îd 
lonquani velle desiimnt; intérim tauieu idonea rei perfi- 
îiendae média adhibere vel omnino renuunt, vel noxia 
procrastinatione usque ad mortem differunt. Sunt ii quidem 
riri desideriorum, sed non opérum : magni sunt in ideîs seu 
intentione, sed uulli in praxi et executione; quia nulia 
adhibent adininicula propositis exequendis accommoda, vei 
saltem iis reipsa uti identidem procrastinant. Sic e. g. 
existunt, qui humilitatem quidem desiderant; sed tamen 
omnia, quae ad eam obtinendam juvare possunt, remédia 
rejiciuQt, loca vilia, abjecta muuia, infimos gradus, ultima 
sobsellia horrent et aversantur. 

Alius illo Evangelii effalo territus: Vae vobis diviti- 
bus ') ; item : Qui non renuntiat omnibus, quae possidet, 
non potest meus esse discipuhis ^), vellet quidem Christum 
io paupertate peifectiori modo imitari, ut autem illas suas 
reculas, commoda, pecunias, utensiiia aliaque vana et super- 
Bua a se abjiciaf, sibi imperare uequit. 

Tertius cognoscit equidem mortiGcationis suique refre- 
nandi necessitatem ; ut autem carni aegre faciat, gulae iioc 
Tel illud deneget, merendulis nuntium remittat, cuticulam 
lagello, cilicio, duriori lecto, breviori somno statis tempo- 
ribus constanter maceret; hoc, ut agat, amor proprius 
Tetat. Denique alius virtutis necessitate, praestantia, uti- 
litate captus eidem acquirendae se totum impendere statuit; 
onmino Tult lieri sanctus, et quidem magnus sanctus; sed 
tamen id exequi differt in fiuem studiorum, ad initium 
missionis, in tempus sacerdotii, aut ultimae probationis. 
Reperire tandem est nonnuUos, qui a Deo yocati statuni 
religiosum, aut vitam Apostolicam amplecti cum tempore 
quidem decernunt; hujus tamen propositi executionem ad 
calendas graeCas remittunt. 



^) Lnc. 6, 24. — ^) Luc. 14, 33. 



320 Dies sesta. 

Omnes bi simiies simt homini pigro, qui yult, et non 
vult: iniliti picto, qui striclo ense ininacem icUim semper 
intentât, quin tamen unquam feriat, viatori lasso, qui ifl 
montis apieem eluctari quidem cupit, nunquam tamen, ejiu- 
dem radici assidens, in pedes sese eri§^t. Contenti hi 
imaginariis nielioris vitae desideriis, atque inanibus sancti- 
uioniae ideis, nunquam manus operl admovent, optiint 
proponentes nihil exequuntur; sancti vere niirabiles, fii 
id esse cupiunt, quod fieri absque miraculo nequeunt, sci- 
licet perfecti sine labore et illata sibi vi. Nam, quicrtor 
vit te sine te, non salvabit te sine te '). 

ni. Secundae classis homines arripiunt quidem altqt» ^ 
consequendo fini média, sed non ea, quae deberent: grès- 
sum quidem aliquantum promovent, sed extra viam: sterili 
proposito faaud equidem contenti, aliquam quoque opeii 
admovent manuni ; at vero ut id agant omni eo, quo Deus 
id expetit, modo, nt indifférentes sint non solum ad omnem ' 
vitae statum^ et in electo jam statu ad omnem perfectionis 
yradum; sed ut insuper aequilibres sint ad quaevis média, 
queis illos Deus ad sanctimoniae culmeu deducere cupit, 
V. g. ad omnem locum et munus, quautumvis incommodun 
et vile, ad toleraudos quosvis contemptus et aerumnas etiam 
graves , ad experiendos omnes paupertatis effectus etiam i '= 
sanitati noxios, ad exuendum omnem ad consanguineos 
afTectum, ad sacrificandam banc vel illam rem creatani, ai 
patrandum hune vel iilum actum heroicum et quae bis si- 
milia sunt; enimvero boc opus, hic labor est: bic omnes 
infremunt sensus, bic tota natura borret, et rebellis ai 
arma conclamat. 

Cum autem nibil omnino agere, et omnia Deo negarc 
nimis rusticum foret, subdola vafritie cor partiri, compo- 
sitionem facere, et mediam inire viam decernunt, aliquid 
gratiae amorique divino, sed tamen etiam sibi amorique 



^) s. Augustin. 



De scopo exet'citat. praesentis diei. 321 

proprio aliq[iiid, imo potiorem partem concedendo. Hiuc 

aliqnos defectus emendare, quosdam virtutum actus exer- 

eere, in uno vel altero viiii sîbi facere, appetitiim domare, 

Toluntatem frangere, intellectum subjicere statitunt. L't 

iotem securîm ad radicem ponant: ut lilam, quam Niimen 

ezpetit, affectionem sacrificent, illudque doniinans vilium 

eutirpent: ut iu hoc vel illo se generosi vincant, seque 

(Evinae Majestati ad quidvis sine exceptione paratos ofie- 

'rant; hoc, inquam, ut agant, a se obtinere languidi neque- 

Innt: hic timidi gratiae limites ponunt: hucunque o mi 

[Deus! hucusque; sed non plus ultra, familiaris eisdeni 

tessera est. Uno yerbo : facere quidein aliqiiid statuunt, 

non tamen ea, quae fieri ab eis Caeluni cupit: progredî 

fddem in virtutîs seuiita satagunt, sed non per eam, quam 

Deus monstrat, viam. Et hinc etîam parum aut nihil pro- 

Idunt; quia non tam speetant effectum, quem haec admi- 

ttcula afférent, quam affectum, quo ipsi in ea feruntur. 

IV. Tertia classis est eorum, qui nulla respuunt mé- 
fia, nuliamque illorum dîlationem admittunt: qui ad prae- 
Sxum perfectionis gradum ehictari statuunt eo ipso et non 
•Ko, ac quo eorum Gonditor voluerit, modo; nempe per 
îila ipsa^ quae Deus designavcrit, média. Hinc omnem 
Cordis divisionem abhorrentes accurate observant additionom 
quintam ex viginti a S. P. Ignatio mox exercitiorum initi(» 
positam, dum videlicet magno ac liherali aniino totwn 
Hudium et arhitrium suum offerunt suo Creatori, ut de 
te suisque omnibus id statuât, in quo ipsi potissimmn 
tervire potsint juxta ejusdem beneplacitum, cum efficaci 
decreto nihil eidem negandi, nulles grntiae limites ponendi, 
nil excipiendi aut limitandi; sed omnia generose sacrilicandi, 
omnia agendi et vitandi, quaecunque sibi sacrificari, quae- 
cunque fieri, vel vitari supremum Numen voluerit, cum 
omnimoda indifferentia ad quodvis illuc conducens médium. 

Isti ergo hornine^ eorum ex numéro aegio\.QL\\\À\vBi ç^sçA-, 
7/// non solum serio sanari cupiimt, seà lusvvçw W3!^^^w 



322 Dies sesia. 

récusant pharmacuin, quo caelestis medicus eos uti voluerii: 
qui rejecta omni parlitioDe toti Deo vivere cupiuat, indif- 
férentes non solum ad oumem vitae statnui, et in eleeU 
jaoi statu ad omnem perfeclionis in eo gradum utut snbE- 
mem et arduum; sed etiam ad omnia prorsus média, per 
quae Deus illos ad propositum sibi scopum tendere statmoiL 

Atque ut omnia paucis complectar, prima et secwnéh 
classis inter se differunt per iioc^ quod utraque heAté 
(/uidem voluntatem guandam infirmam et remissam escit 
endi affectum ad hanc vel illam rem v. g, ad pecumaih f- 
honores, commoda, locum^ munu$, consauffuineos eU^ ^ 
sed prima classis nulla unquam adhibet média ^ nec C^ ^ 
ffitat de mediis, Secunda vero aliquid amplius fadt; 
quia adhibei quidem aliqua média, sed quae ipsi plor t 
cent, non autem juxta Dei voluntatem ac beneplacitm\ 
et ideo videtur sibi parata, omnia alia facere praeter 
illud, ut privetur re illa, quam amat, Tertia porto 
etiam ad hoc parata est, si Deo ita placeat, idque ^«m- 
tum inquirit, an placent? ^^ 

Horuin oiiiniiiin figura uobis est Naanian Syrus, cujos 
factuni saciae Paginae 4. Regum 5. referunt. VolcW 
is a iepra sanari; nam profectus est ad regem Israël, ^ 
stetit ad ostium domus Elisei ^) ; sed tamen praescripto 
a Propheta lavalionis luedio uti inilio noluit : putabaa^t ) 
quod egrederetur ad me, et stans invocaret Dominu», 
et tangeret locum leprae ^). Postmodum lavari quidea 
yoluit, sed in flumiuibus Damasci, non auteui in Jordane: 
numquid non meliores sunt fluvii Damasci omnibus aqws 
Israël? ^) Donec tandem a servis suis persuasus, assigna- 
tum ab Ëliseo adhibuit médium: descendit, et lavit w 
Jordane, et mundatus est^^\ relicto nobis exemplo, ne- 
minem voti damnandum, nisi illata sibi vi in tertiam se 
classem transferre conetur. 



'; Direct, c. 29. n. 5. — ^) ^. \^.^^^. ^o, b ^\ 'à. - ^^ UiW. 11. 
— *J Jbid. 12. — ^) Ibld. 14. ^ 



De scopo €se9*ciUU. pi^aesentis diei. SsSS 

Coiisideratis trilms his homlnum generibus sedulo |)er- 
yende, cuinam tu annumeraii luerearis, et aduiiniculo se- 
qnentis mejitationîs ad ultûuaiii eluctari contende ; simiiique 
mirare providam S. P. Ignatii pnideutiam, qui nos stupenda 
pporsus solertia pedetentim ad simimum . illum indifferentiae 
gradum perducît, qui ad felicem eiectionis successuui prae- 
lequiritur. Praeterea miram hujus ineditationis cuui 
pnoribus connexionem ac praecipue efficaciam obstupesce, 
ob quand uierito praecipuis ac nunquam omittendis accen- 
setur. Nam, ut testatur Directorium, toia haec medi- 
Éaiio eo tendît, ut ostendat animae, quam turpe et per- 
wersum sU, si non solum exuere nolit inordinatas cupi- 
diiaies, $ed si velit quidem eas exuere^ at eo tantum 
modo velit, quo ipsi libet, non quo Deo ^). 

• §.v. 

Quibus omnibus miro artificio ad electionem comparamur, 
Qtpcite ad quam rite instituendam praecipua haec conditio 
est, ui, qui inffreditur electionem, studeat esse liber ah 
mfumi affectu inordinato, et plane ad omnia indifferens; 
et ad hoc mclinaius, ut sanctum Dei beneplacitum se- 
fmatur, quodcunque illud esse cognoverit^). Quam apte 
autem aliatae hucusque exercitationes hue omnes coliinearint, 
in aprico est. 

Ut autem aurea haec indiiTerentia auimique comparatio 
iltiores iu mentibus nostris firmioresque radiées agat, vuit 
S. Pater, ut electurus non modo non magis propendeat 
md terrena retinenda; sed ut insuper, quoad fieri pot- 
est, voluntatem suam inflectere conetur ad id, quod per- 
fectku est, nempe iu eam partem, qim plurimum subtrabi- 
tur sensualitati et proprio amori^). Ratio est, quia sicut 
tirga incurva flectenda est in contrariam partent, ut 
deinde numens in medio fiât reeto^); ita et mens humana 

1) DIrecf. c. 29. n. 6. — ^) Direct, c, 23. i\. 3. — ^^ \V\^. Vi. ^. 
— *) Direct c, 30, d. 2, 



334 Dies sexto. 

vitioso pondère ad honores, delicias et opes inclinata, in 
adversam pailein nempe ad amorem contemptus^ pauperta^ 
tis et aerumnanim est inciirvanda, ut optatum inter et 
aeqnîlibriiim obtineat. 

Quin imo S. P. Ignatiiis in Notando méditation! de 
tribus hominum classibus subjuncto, suadet, ut, ubi affeeti» 
sentimus e. g. paupertati perfectae advenantem, et orf 
eUvitias magis inclinantem , ut, inquam, ad eum elidtnh 
dum petamus a Deo, renitente licet carne^ ut ad pauper- 
totem ejusmodi sectandam nos eligati servata tamen à^ 
terea desiderii nostri libertate, qua liceat convenienUotm 
elivino servitio viam inire. Tantum autem abest, ut per = 
îstam propensionem electionis libertas impedîatur, ut pothu 
plurimum perfieîatur, et voluntas expeditior reddatur ad 
aiupleciendum id^ quod Deuiu velle- intcllectus electionis 
tempore cognoverit. 

Et quainvis S. Auctor banc ad perfectiora inclinatioDem 
per onmes secundae hebdoniadis exercitationes , proposito 
Christi exeuiplo^ nobis insiillare ouiui vi contenderit ; tamea 
id nullibi efticacius et majori cum molimine a^it, quaui m 
exercitio de tribus Humilitatis Gradibus, quorum tertios 
in eo consisiit, ut quis, si etiam Dei laus par foret, ad 
major em tamen imitationem Christi, potius eligat cum j- 
eo paupere, spreto et illuso pauperiem , contemptum et 
insipientiae titulum amplecti^ quam opes, honores ei 
sapientiae aestimationem. Jam autem quam aptum baec 
consideratio médium sit ad banc animi ad perfectiora pro- r 
pensionem acquiieadam, quamque arctum ca cum prioribus 
babeat uexum, res ipsa sat aperie loquiiur: ut proin S. 
Pater per banc exercilationem requisitae ad electionem vi- 
taeque reformationem dispositioni ultinmm quasi maniun 
impouat. 

Ubi simul atteudeuda est mira periiissimi Auctoris in- 
dustria, qua nos ad pretiosum adeo perfectionis gradum 
sensim sine sensu et quasi aliud agendo perduxit. Si enim 



De scopo esercUat. praesenUs diei. 325 

grtiumhiinc Huuiilitatis Gradum statim initio proposuisset, 
i arduitate territi mox omnes tûnidum pedem retraxisse- 
08. Id ergo ne fieret, in meditationibus de regno et vita 
hristi, et de duobus vexillis aestimationem nobis, amorem 
que etiam appetentiam contemptus, paupertatis et dolorum 
îdetentim instillare, sicque ad sectanda perfectiora nos 
limare paulatim agg^essus est, ut nempe excelsis cogita- 
onibus filiorum Dei gradatim imbuti^ tandem promptiori 
iltu tertiuin hune sublimera adeo humiiitatis gradum con- 
senderemus , in quo absolutissima indifferentia , adeoque 

perfectissima aninii ad electionem comparatio coosistit. 
aec enim ad sanctiora propensio optatae' aequilibritati adeo 
)n officit, ut potius ad eam obtinendam summe conducat 
. prosit. Sicut dum virga incurva in oppositam partent 
flectitur, haec inflexio tantiun abest^ ut impediat aequi- 
irem virgae rectitudinem neutrum in latus propendentera, 
: potius eam plurimum promoveat. 

Porro circa hoc exercitinm notandum est 1. quod bi 
•es Humiiitatis Gradus non dentur pro certa hora ali- 
yus meditationùt ^) ; et bine etiam ego i]los solum pro 
laterîa considerationis assigno. Et quamvis ibidem dicatur, 
irtium hune Humiiitatis Gradum toto die mente revol- 
endum esse extra meditationem; tamen mox siibjungitur; 
Ham in meditatione opportune tempore eum expendi 
osse'). Propterea etiam in meditatione tertia dicti Gra- 
os excellentia per modum repetitionis aliquanto tempore 
enuo recolenda proponitur. 

2. Quamvis tribus hisce Gradibus tota vitae Cbristia- 
ae perfectio comprehendatur; illos tamen S. Pater noster 
otius nominavit Gradus Humiiitatis, quam alterius virtutis, 
un quia sumniam subjectionem quoad omnia Dei praecepta 
;quirunt; tum quia supremum mundi honorumque con- 



1) Direct, c. 29. n. 8. 
^) Direct, ibidem. 



326 Dies sexto. 

temptum supponont, et heroicam propensioiieni ad qnamvis 
infainiani ac vilipensioneni subeimdam exig;iuit. 

3. Ciim S. P. Ignatius cupiat, nos dictos tr€s Hu- 
mUitatis modos per totum dietn indentidem revokere, 
nec non colloquia ibi dicenda crebro agitare ^) ; bine 
hodiei*no die siibcisivis temporibus quam fieri potest sae- 
pissinie atque ardentissime ad tertium hune Gradum subt 
inarî petamus inprimis a B. Virgine, dein per hanc a Filio, 
et denium per hune a Pâtre aeterno, dicendo e. g.: 
Maria, hiunilitatis magistra! exora mihi tertium Huinilitatû 
Gradum. Jesu humillime! qui dixisti: Discite a me, 
fpiia miUi ium et humilis corde ^), éleva me ad tertinv 
Uumilitatis Gradum. Pater aeteme! amore Filii toi, 
qui exinanivit semetipsum, formam servi accipiens '), da 
mihi tertium Humiiitatis Gradum. 

4. Ultimus hic se humiliandi modus» seu Humiiitatis 
Gradus est centrum omnium exercitiorum et scopus omnis 
sacrae hujus solitudinis. Nam omnia cum eo^ veluti cum 
quadam basi cohaei*ent, et ilhic tauquam suum ad centrua 
tendunt. Onines enim pruecedentes meditatioues hebdonu- 
dis priiiiae et secundae ad hune Gradum eouseendendum 
nos disponunt et perducunt; sequfentes vero bebdomadis 
tertiae et quartae commentationes nos in eo conscenso con- 
firmare et stabilire satagunt« 

5. Praeterea haec exercitatio est quasi anacephalaeosis 
omnium considerationum praeteritarum, uti et propositomm 
ac conclusionum hactemis factarum, nec non compendinffl 
quoddam et summa omnis hactenus intenti fructits, uti ex 
pomeridiana consideratioqe (quae a prandio ob exercitinm 
electionis média hora citius incipienda est) clarius patebit. 
Ex his auteni concludere licet, quanto cum fervore hiiic 
de tribus Humiiitatis Gradibus exercitio nos impendere de- 



In lib. exercit. post roedit. de tt«iTk%\\.u\>^'«Â»V «d Jordanem no- 
tando tertio. — ») Matth. 11, 29. — ^> V\i\\. 'i,!. 



De tiibus fumdntan classibus. 327 

ett; et quantopere a mente S. P. Ignatii recédant iUi 
Loctores, qui de eo ne mentionem quidem faciunt. 



MBDITA.TIO U. 

DE TRIBUS HOMINUM CLASSIBUS. 

Punctum I. 

Considéra improbitatem hominuni primae classis, qui 
leno lumine illustrât!, qilid fapienduoi sibi sit, clare aguo- 
cunt, idque effectui a se dari etiam optant; verumtameu 
tt res executioni mandeiur, conatum adbibent nullum, nulla 
eligunt média, remque onmem de die in diem usque in 
loram mortis exequi difierunt. 

Jam autem quanta haec improbitas est? scire boua, 
iiae tibi sint agenda: nosse motiva, ob quae sint agenda: 
allere modum, quo sint perficienda: abundare medîis, queis 
unt in prasîn deducenda; utque perficiantur, etiam in yotis 
labere; et tamen nihil agere, residem et inertem steitere, 
»mnia pigmm neglîgere, atque instar lignei viarum indîcis 
sdem semper teporis luto iufixum haerere; id enimvero 
tBiBii haud parum maligni suique omnino socordis indicinm 
)ft. Quid enim? an non gravis in se ipsum impietatis 
ffgueretur aegrotus iile, qui sanari quidem enixe cuperet, 
mmem tamen medicinam respueret, vel eam smnere iden- 
idem procrastinaret? Talis autem quivis est, quicunque 
UL numéro primae classis est. 

Verumtamen vae houiini scienti et non fadenti; nam 
rrolixius judicmm erit illi ^). Si enim Christus non ve- 
tiitet, et in bis exercitiis locutus et non fuisset, minus 
^eceatum haSeret'^). At vero nunc post agnitas bas ve- 



1) Marc. 12, 40. — ^) Joan. 15, 22. 



328 Dies sexia. 

ritates aeternas, post detectam vlrtutis semitam, post tôt 
lumina et instinctus, tamen pristini torporis semitam de- 
currere, assuetis defectibus etiam deincejps addictuin vivere: 
etindem post exercitia, qui ante, nec hilo meliorem exi- 
stere; id enimvero ideui est ac illi terrae siniilem esse, 
quae supervenientem super se bihens gratiarum imbrem, 
tamen non nisi spinas et tribulos proferty et quae prop- 
terea maledicto proxima est^^. 

benignissime Jesu! magna enimvero perversitas est 
bas Evangelii veritates credere, et tamen îta vivere, ac - 
si de earum veritate prorsus dubitarem. Heu! quid olim 
respondebo Judici divine fulminant! voce mihi dictnro: De 
ore tuo te judico, serve nequam^^ En! baec scivisti, 
et baec fecisti: baec tua fides, et bi tui mores. aactor 
vitae! ne permittas, ut tôt kimina majoris mibi caeeî-' 
tatis, totque favores gravions damnationis causa et origo ' « 
existant. 

Pu ne tu m II. 

Considéra imprudentiam summe noxiam hominum se- ^ 
cundae classis, qui virtuti obtinendae illa solum adbibere 
vohmt média, quae ipsis, non quae Deo placent; quique 
ex eorum numéro aegrotantium sunt, qui illa tantum phar- 
maca admittunt, quae palato sapiunt, non quae sanaut et 
prosunt. Agnoscunt quidem corrections vitae necessitatem, 
execrantur ipsimet morum suorum a fide discrepantianit 
fixum est iis Deo servirc imitando Cbristum, bunc in finem 
statuunt etiam aliqua adbibere média; at solum illa, quae 
amor . proprius , non quae Dei voluntas eligenda suadet. 

Quam imprudens autem, imo quam noxia sit tenax 
ejusmodi et pervicax cum Creatore agendi ratio, patet ex 
damnis, quae inde emergunt. Nam 1. actum est de intento 
per baec exercitia fructii, actum de illo majoris, ad queiu 



^) Hebr. 6, 7 et seq. — -) Luc. 19, 22. 



De tribus hominum classibus* • 329 

eamur, perfectionis et annexo huic sublimions beatitn- 
lis gradu. Actum de tôt gratiis secus conferendis; de 
, animanuii' nianipulis alias per nos colligendis ; si divinae 
ci auscultantes apta ad id instnimenta evasisseinus. 

2. Taies in poenani hujus repugnantiae postea per- 
ttuntur labi in gravissimas tentationes, multipliées defectus, 
reteratum teporem; imo praesens non raro periculum 
mrrunt perdendae salutis. Exemplo nobis sit Adolescens 
;, qui a Servatore nostro ad magnum sanctitatis culmen 
i verbis invîtatus fuit : Si vis perfectus esse, vade, vende 
ae habes, et da pauperUms, et veni, sequere me*). 

Juvenis hic omnia mandata a juventute sua custo- 
erat; volebat Creatori perfectius servire: quid adhuc 
Ihi ileest? avebat scire Dei circa se voluntatem: Ma- 
fier, quid boni faciam? Nihilominus ut possessiones 
as reliuqueret, pecunias pauperibus distribueret , Chri- 
imque proximius sequeretur, id sibi imperare nequibat: 
Ht maerens. Et eu: non desunt Auctores, qui de ejus 
4) yaide timent, respicientes illud Christi efTatum : Quam 
fficile taies in regnum caeloruni iniroibunt: facilius 
t camelum per foramen acus transire. 

Proh Deum immortalem! primam innocentine stolani 
hue îUibatam servaverat : perfectus esse optaverat : Chri- 
icm eum intuiius etiam dilexerat; et tamen quia ad 
icelsiorem sanctimoniam vocatus vocationi obsequi renuît, 
âa ad altiorem perfectionis gradum eluctari uohiit, salu- 
mque suam alio, quam quo Deus decreverat, modo aliis- 
le mediis pro suo libitu eh'gendîs ' opéra ri vohiit, forsan 
temum periit, ac modo fortasse ardet in tartaro, qui 
tuisset inter primarios Ecclesiae Sanctos hicere in caelo. 
j haec quis non paveàt? 

3. Hac ratione non sohnu non evitatur, sed phirimum 
getur difficultas, qua taies territi vîrtutis tramitem de- 



ï) Matth. 19, 21 et seq. 



i 



330 Dies sesla. 

senint. Nain caelestis illa unctio, quae laborein leniisseU 
fug^atur: ^ratia, quae débiles portasse!, subtrahitur: praemii 
spes, quae ai'dua miti«^asset, pluriinum iiuiiiiouitur. Contra 
yero Deus, cuin ejusuiodi partitioneiii aversetur, et totum, 
non parteoi, habere cupiat, spargit, teste Augustino, ama- 
ritudines super illicitas cupiditates eorum, vias illomm L 
spinis sepit, eaque ipsa, quae fu^eruut, adversa ultor io- 
niittit, resque iia dispouit, ut longe pinra ipsis patiesdi 
occurrant in semita teporis, quam tolerare debuissent, gra- 
diendo per callem fervoris. quis ergo auras obturare 
ausit Numini ad perfectiora selectis ab aeterno mediisj^ 
vocanti ? 

Punctum III. 

Considéra felicitatem hominum tertîae classis, qui ea 
prompti adminicula seligunt, quae universorum Domians 
eos aniplecti cupit, et quae proin omnium efGcacissima sirnt 
ad obtinendum fînem intentum. Hi solum Numiuis ser^ 
vitium spectantes, cum plena ad quodm médium indiSe- 
rentia non nisi caeli uutum exspectant, quo vix intellecto, |r 
mox pleno cursu in ejus amplexum feruntur. Omaen 
cordis partitionem^ omnem naturam iuter et gratiam pactio- 
nem abhorrentes, in electo vitae statu toto nîsu ad iUuiD, 
quo vocautur, perfectionis gradum non per alia quam per 
assignata a Deo média eluctari conantur. 

Quanta vero haec félicitas sit, inde elucet, quod taies 
1. in hoc etiamnum mundo vivant béate ob charismata, 
quae modo quodam morali, anticipato munere, eorundem 
mentibus a caelo communicantur ^ quaeve quatuor glorio- 
sorum corporum dotes aemulantur, ncmpe claritas qiiao- 
dam intellectus in cognoscendis veritatibus aeternis : agilitas 
voluntatis in excrcendis opcribus bouis: subtilUas menio- 
riae in formandis caeiestibus ideis: et quaedam auiiui, 
ut ajunt, Impassibilitas , ex assidua appetituum refraena- 
tione orta. 



De tribus hominum classibus. 331 

3. Ejusmodi animae taiu copioso deliciarum torrente in 
lae adhuc lacrimarum valle inundantur, ut tôt tantisque 
'oloptatlbus ferendis jam impares, eisdein modiui) a caelo 
loni ardenter pétant; sancteque fateantur, omnes toleran* 
ils, labores et aerumnas in virtutis palaestra pluribns 
lutris ejLantlatas, unica ejusmodi guttula centuplici foenore 
(nnpensari. 

3. Denique taies singularis Providentia Nimiinis spe- 
iatim fovet, tutatur et re^^it. Providis Dei brachiis insertos 
ivinus AmoT in sinu suo portât ^) , quasi pupillam oculi 
lutodit^)^ yariosqiie eventus ita sapienter moderatur, ut 
psis omnia cooperentur in ùonum^^^ ipsi non raro lap- 
ns. O quam merito i^tiir beat! dicnntiir illi, qiiibus 
laec sunt! 

FiTictus ex bac meditatione colIi<^endus est firmuin aninii 
leeretum non soliim serviendi Deo, iinitando Ghristum in 
D, ad quem nos vocaverit, vitae statu: et in electo jam 
tatn non solum tendendi ad illud perfectionis eufanen, ad 
{uod nos ille invitant; sed etiam il lue eluctandi i>er illa 
leterminate média, per quae nos Deus illuc perducere 
"elnerit ; née non corrigendi mores in iis singillatiui punctîs, 
!t ea ipsa methodo, in quibus et qua supremum id jusserît 
^umen, nil excipiendo, nullam divino lumlni remoram po- 
lendo ; id quod perfectissima ad electionem hodie iustitueu* 
lam animi comparatio est. 

Affeetus. 

O Domine, terriùilis in consiliis super filios homimim!*) 
Timeo mihi a Jûdiciis tuis^)*^ quia sunt ahyssus multa^y 
leu! quid respondebo tihi, caelum et terram veluti testes 
ontra ine evocanti illîs Isaîae verbîs: Judicate inter me 
i vineam meam (banc animani): quid amplius début 



1) Num. 11, 12. — 2) Deot. 32, 10. — ^) Rom. 8, 28. — 
) Psalm. 65, 5. — ») Psalm. 118, 120. — ^) Psalm. 35, T. 



332 Dies testa. 

facere, et non feci^)l Vocavi eam ad sublimem pcrfectio- 
nis gradum, viam edocui, média siippedîtavi ; et renmt: 
debiiisset fieri sancta ob conditionis excelsitateiu : potuûset 
fieri sancta ob exercitioruin efficacitatem ; et en! exspee- 
tata^ ut faceret uvas, fecit labruMcas^. Ad haec quid 
respondebo tibi? 

Ah! merito pavore et tremore concutiuntur onmûi 
ossa mea, et expavescit anima mea vaUIe^), duni ex-, 
pendo tuum illiid cffatuni: Cui multum datum est^ m^km 
quaeretur ab eo, et cui commoelaverunt multum , pbu ^ 
pètent ab «o^). Heu me niiseriim! si hic ipse exerdtîo- ^ 
rum libellas, qui mihi debuisset esse clavis ad çaelun, 
fieret scala ad interitum? si mihi foret suspensa e çolb 
mola asinaria, quae me eo profundius in infernum Atmet- 
gat? O Deu$ salutis meae^^l tantum a me malum averte! 
da, ut posthac ad perfectionem per illa ipsa , queis tu vo- 
hieris, média tendam ; ne forte etiam me attonet tuum illad 
terribile fulmen: Ecce! ego eœtendam manum meam super 
te y et auferam a te jusiificationem tuam^). Auferetut 
a te regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejns^' ^. 

Id ergo ne fiât, execror improbitatem. hominum primaf 
classis, qui solo inani velle oontenti, nulla adhihent média. 
Aversor insu|)er imprudentiam hominum secuudae classis, 
qui cum Deo avare paciscentes aliqua quidem, non taïuen 
ea, quae deberent, a|)plicant média. Contra vero appeto'j, 
et ego felicitatem hominum tertiae classis, qui ad omnia 
aequilibres, ea sohun quae Deus expetit, seligunt medk- \ 
Itaque en ! etiam me paratum ad omnia praecipue ad haec N. r 

Teatis mihi sit Deus, et testis Christus ejus ®) ; qutt p 
seiTiam Creatori meo in eo, quo voluerit slatu: et i» 
electo jam statu tendam ad iUum, quem mihi designaverit 
perfectionis gradum; et quidem per illa ipsa, quae ipse 

1) Isa. 5, 4. — 2) Isa. 5, 2. — ^) De irait. Chr. I. 3. c. 14. - 
*) Luc. 12, 48. — i») Psalm. 17, 47. — ^) Ezech. 16, 2T. - 
7; Matth. 21, 43. — ^) 1. Reg. 12, 5. 



De tribus hnmilitatis gf*adibus. 333 

deteruiinaverit, média tendam. Nîhil excipio, nullos gratiae 
limites pouo; obluctetur licet caro, obmiiruiureiit licet sen- 
saSj, frustra sunt; quod tu volueris, fiet: solum doce me 
facere voluntatem tuam^). 

„Dein banc indifTcrentiae gratinm nnimique nd qaidvU promptita> 
dinem in triplici colloqnio petes 1. a. B. Virgine, 2. per banc a divino 
ejiis fiUo, 3. per hune ab aeterno illius P^tre. Quodsi in te aliqaaiu 
a perfecta paupertate, tui contenipta et aerumnin repugnantiam ; contra 
vero erga divitias, bonores, commoda propensionem senscri», multuiu 
eoaferet ad illam superandam, si in bis colloqoiis a Deo flagites, nt te 
Tocet et instîget, renitente licet carne, ad eligendom id, a quo maxime 
abhorren. Hac enim ratione, voluntatem gcilicet ad id, quod sensua- 
litati contrarinm est inclinando, ad auream illam, quae bic quaeritur, 
iadifiercDtiam , et ad connexum ei tertium Hamilitatis Gradum facilius 
pervcnies^)." 

* Legatur Tbom. a Kemp. de imitât. Cbristi, lib. 3. cap. 27 et 55. 



CONSIDERATIO 

DE TMBUS HUMILITATIS GRADIBUS. 

Cupit S. Pater, ut, antequam elecHonum materiam 
aggrediamur , prius ad capessendam fjermanam doctri- 
nam affectum nottnim disponamus, apprime consiilerando, 
ne per totum diem identidem revoivendo très sequentes 
modos Humilitatis^). Et uierito^ nam ad electiouem bene 
faiciendam requiritur purus ab omni non solum tjramter 
aut leviter vitiosa , sed eliam quomodocunque siuistra 
iSectione animus, cum plena ad quidvis iiidiffereutia : haec 
auteni ob corruptae naturae ad ima semper prouae vilium 
nuoquam obtiuebitur sine fort! ad altiora 'et perfeciioru 
inclinatione^). Ista ergo propeusio ut iu gradu subiimiori 

') Fsalm. 142, 10. — ^) Lib. exercit. in notando statim ad finem 
bajas raedit. Item Direct, c. 30. n. 2. — ^) In lib. exercit. notando 
tertio ante très Gradus Humilitatis. — ^) Direct, c. 23. n. 3 et 4. 



\^^n 



334 Dies sesta. 

acquiratur, iiujus considerationis est scopus, ia qua i 
ob finein praedicti ires modi attentius expendendi propo 

I. PrimvM iiumilitatii modus hic Bit, ut me j 
subilam (livînae lef/i observandae; utque ne mun 
dem totius oblato mihi domiuio, vel extremo vit 
crimine ahjecto, transyredlar ex deliberato mm 
ullum ditlnum aut humanum, qtiod f/uidem peccai 
talis vinculo nos oblifjeV)\ ita ut malini cum i 
contenipto, paupere et afllicto pariter conteniptuiu , 
rem et alUictum vivere, qiiam cum lethali noxa : 
divitiis, honoribiis et deliciis ^audere. £t hic gra« 
fructus ex prima exercitiorum hebdomade collectiis. 
ut coiiscendamus , incitamento nobis sunt 1. peccm 
vitns, quac summa est ob ofFensae foeditatem, offe 
viiiUitem, ofTeusi majestatem. 2. Poenae ob illud Li 
Protoparentibiis et Christo iuflictae atrocitas. 3. 
pliciorum proplerea in tartaro siibeimdonim dir^ 
aeternitas: quae omiiia mediiationmn secuudae die: 
iiieniiim erant. 

Accedit 1. roi aequitas; nam morUtlein justn 
subditum esse Deo^y 2. Obligationis inevitabili 
secuudum illud Ëcclesiastae efTatum: Deum time, c 
data pjus observa; hoc est enim omnis hotno^); 
ad hoc naturaliter seu essentialiter obligatur omnis 
3. Observationis utilitas; sicut enim peccaiores 
quitur malum; ita etjustis retribmmtur bona'^). 4. 
plum SS. Martifrum, qui ne peccarent, tentuti snm 
sunt, lapiditati sunt y in occisione f/ladii mortui i 
5. Denique sunmia est hujus gradus ad sahitem nea 
voluniarie enim peccantibus relinquitur terribil 
spectatio judicii et ignis aemulatio^)'^ ubi jiect 
accipient ilamnaUonem'^. 

^) S. Ignat, in lib. exerdt. — ^> 2. MacU, 9, 12. — ^) 
12, 13, — Prov. 13, 2\. — ^> \\v:^^v. \\, -î^t. — * 
JO, 26. — ') Luc. 20, 4T. 



De tribus humilUaiis gi^adibus. 335 

Joiii vero ecquid hune g^arlum conscendisti? esne para- 
I oinnîs potius famae, honorum, sanitaUi et vitae 
ijacturam subire, quain graviter peccare? Age, si mortifero 
aine suminam dignitateni^ ingénies divitias votoruinque 
Btam adipisci, si a diiiturna infîrmitate aiit propinquo 
iortis discrimine te liberare posses, an malles illis carere, 
tec vero tolerare, qnam lethali noxa divinam Majestateni 
hjheessere, et a commeudata hactenns indifferentia vel latum 
Iwkigueni recedere? . . . Aut si ita* comj)aratus animo es, 
^^edic, quam firmo pede Iiiiic gradui insistas? an non for- 
iatan illa tentatio inde te denno delurbabit? 

Pro certo habe, nisi quis implacabili eoque radicnto et 
f.3iuiquam cicurando mortiPerae labis odio flagret^ imo nisi, 
' ^8 ad solam occasionem peccandique periculiini simultaneo 
4errore percuLsus mox expallescat et velut ad subitnm 
daemonis conspectum contremiscat , actum est de sanction 
servitio Dei et propiori imitatione Christi: actum de in- 
cuicato hucusque aequilibrio et majori per iilud obtineuda 
perfectione: actum denique de omni intento per haec exer- 
dtia fructu. Ad banc igitur regulam tanquara ad lapidem 
Lydium tuam a gra\iori delicto aversionem examina, et 
apiissima qnaeque illi vitando média arripe. 

■ II. Secundus Jiumilitatis Gradus wajoris est per- 
fectianUy et in eo comistit, ut ubi aequalis est dicinae 
bmdis et saltdis meae occasio, aeque propensus sim ad 
divitias et paupertatem: ad honorera et ignominiam: ad 
Umgam vel brevet» vitam; ita quidem, ut nulla vel /tu- 
manae qumitaecunque felicitatis vel propriae mortls con- 
ditiane proposita, adducar unqtiam, ut culpam non solum 
letlialem nullam, sed nec venialem decemam admittere ^). 
Ut proiu malim cum Christo egenam, abjectam et aerum- 
nosam vitam ducere, quam per venialem noxam cunctis 
dignitatibus, opibus ac voluptatibus abundare. Haec animi 



la lib, exercithram. 



336 Dies sesta. 

coiuparatio fruçtus est primae exercitiomin diei pra 
illiiis nieditationis, quae a S. P. Ignatio fundamentu 
scribitiir, lit ex dicendis patebît. 

Porro motiva ad illum iuipellentia sunt ti*ia, qi 
tanien lectio iiunc est omittenda, ciiin coDsideratio 
lougior sit. 1. Secundum data in prima exercitatio 
fuiidamcnlo principia, debemus absque indifferentu 
habere circa te» creatas onines (S. Ignatii verba s 
ita ut quod in nobis est, non quaeramus sanitatem i 
quam aeffritudinem; neque divitias paupertati, hon 
contemptui, vitam longam brevi praeferamus. 
contra banc indifferentiam ageret ille, qui per levem n 
honorem contemptui, divitias egestati, sanitatem m 
vitani niorti auteponeret. Ergo nisi jactum mox 
citiorum initio fundamentum evertere, haustumque bac 
i'ructum perdere velimus, debemus secundum hune Hi 
tatis Gradum consccndere; id est, debemus malle cont 
aegrotare et mori, quam tenui piaculo mentem foedai 
per venialem naeyum ab inculcata hactenus indiflei 
deflectere. Secus actuiu est de praecipuo exerciti 
scopo. 

3. Illa, quae ibi (nempe in fundamento) enarr 
puncta, vîdelicet dicitiae et paupertas, honor et igi 
nia, br évitas et longitudo vitae solum sunt média a( 
tiuendum creationis finem; et quidem sunt^ média ea 
soluni utilia, quatenus conducunt ad dictum finem. 
média autem indifférentes nos esse oportere, et in c 
delectu et usu a solo creationis fine moveri nos de 
ipsa ratio dictât. Ergo aeque propensi esse debemi 
divitias ac paupertatem, ud bonorem atque ignominian 
longam ac brevem vilain. Jam autem qui leviter pc 
ut inopiam, contemptuni et morbos etfugiat; vel ut 
et bonores acquirat, aut sanitatem et vitam conserve 
r7 rcqiiisha ad electionem 5LCc\v\\\\V>\\VvyV^. vecedit, a suc 
vltimo saliem aliquatcnus AevuvV, vç>\\\\v\ ^viVwwsi:^^ \^ 



De tribus kumUitaiis gradibus, 337 

Lgît, et ex medio finem .constituit. Id igitiir agere qui 
lorret, ad secundum hune gradam eluctetur necesse est. 
• 3. Praeterea ad veniale universim fugiendum impellere 
los débet hujus culpae malitia, quae est enormis; 1. quia 
post mortale est malum in orbe maximum. 2. Quia Deus 
ineredibili illud odio aversatur. 3. Quia secundum proba- 
bilem Tbeologorum sententiam nulla creatura pura con- 
ligna illud satisfactione expiare potest. 4. Quia actus 
virtntum corrumpit, charitatis fervorem diminuit, ad letba- 
len noxara disponit. Accedit, quod ejus poenae sint gra- 
linmae tum in boc, tum in altero mundo. Ex bis legitimo 
leztt concluditur, avernale hoc monstrum cane pejus et 
ngne vitandum esse, et omni odio execraiidum; ita qtd- 
iem ut nulla tel humanae quantaecunque felicitatU tel 
frapriae morUs conditione proposiiay quù adduci se 
skusl, ut culpam licet venialem tantum décernai admittere. 
Jam vero scrutare Jérusalem in lucemis^)^ et vide, 
qnam magnus hujus naevi animum insideat borror? Per- 
amtare ex temetipso: quid si levi mendacio molestam 
puf eriem, gravem infamiam, lethalem morbum vel mortem 
^8am a me araoliid, aut honorificum quoddam munus, vel 
entun aureos aut longaevam valetudinem acquirere pos- 
Rm, nonne mentirer? An perinde est contemni atque 
^onorari, egere atque abundare, sanum vivere atque aegro- 
hB mon? Age, quid reponit conscientia? ... Et tamen 
Ue gradus non est nisi secundus primae hebdomadis fhictus. 
En! ad quam sublimem perfectionis gradum S. P. Ignatius 
per sua exercitia nos ducat, et quam mirabilis inter ea 
iexns intercédât. 

m. Tertius Humilitatis altissimae modus, qui reliquos 
DBnes sua pulchritudine et pretio absorbet, in eo consistit, 
lit etiamsi nullo superaddito laus Dei par foret, id est, 
etiamsi per honores et divitias aeque facile salvari, et 



') Sopb, 1, 12. 
Bellectt meduUa^ IL edit \b 



338 Dies sexta. 

creationis nieae finem obtinere possem, ac per paupi 
et contemptum , ut tamea potius eligam cum < 
pauperCy spreio et iUuso pauperiem, contemptum 
tipientiae tUulum tsmplecti, quant opes, honores 
pientiae aesUmationem; idque iolum ob inajore 
imitationetn^). Tertius hic gpradus est fructiis hebd 
secundae, praesertiin meditationum de regno Chi 
duobus vexiilis, ubi scilicct toti ad Servatorem pe 
imitandnm exarsimus ob majoris cum illo similitudi 
siderinm'). 

Motiva hune nobis gradum persuadentia sunt seq 
1. Exemplum Christi, qui nostri causa et amorc 
viam paupertatis, contemptus et dolorum, propotitofi 
gaudio iusHnuit crucem, confusione contempta* 
nempe ad parem erga illum araorem etiam nos i 
eundeni m bis ipsis rébus proximius seqm studeremu 



>) In Hb. Exercit de tribus grad. bamil. 
^) Tertias Hamilitatis gradu ex Suaresio de Relig. tom. 4 
c. 5. osteodit majorem aTtwrem et reverentiam ad Christum d 
Praeterea (lia via est securiûr ad merendum etc. Quare i 
satis pro rei neceMitate et praestantia gradas ille commendari 
qui, ait J. Diertius, castissinvum erga Jesum Christum amorei 
complectitur, Cetenim adnotat P. A. Gaudier Introd. ad solid. 
,,Sapp08itloaem B. P. Ignatii iotelligi debere, si aliquando 
(scilicet Dei laudem parem fore). Nam ubi est major Christi i 
ibi est consequeuter major Dei gloria; unde qnando est dubii 
sit major Dei gloria, in contemptu, an in honore, tatius omn 
pro régula sequi Christi exemplum, et crucem amplecti.*' £r| 
tertia bumilitas eligit actn paupertatem et opprobria, dummod 
Dei gloria non exigat, ut diiritias et honores retineas ve! a 
Qnod si autem major I^i gloria exigit, scn obedientia caritai 
commoda honoresque admittantur, scmper memores Christi crue 
ipsos honores, retineamus affectum sincerum imitationis Chr 
quantum ex parte nostra est, rejiciamus bona haec omnia cum p 
tione, quod non velleraus ea acceptarc, nisi esset evidentei 
Dei gloria. Sic poterimus et rooderate uti iis bonis, nec ab illi 
et proximo aediâcationi esse nostra illa modcstia et animi mode 
Consolatur P. A. Gaudier loco mox citato. Id unum tameo se 
monendam, ut qaisque sibi ca\e^t, ne amore proprio inord 
affectu scductns, declinet a coiitotTD\V.3tV.t î^^ CXvmVxsBv, ^\. ^^tdit 
^) Hebr. 12, 2. 



De tribus knmilitatU gradibus. 339 

tune, quando divitiàe et honores fini nostrae ereatio- 
ÎB adyersantur; sed etiam casu, quo îUi aeque ac inopia, 
ermnnae et despectus ad propositum finem conâequendum 
ondacerent, atque par in utrisque ad acquirendam per- 
scdonem momentum foret. 

Enimvero omnis humani sensus expers sit oportet, coi 
am mirabile Christi exemplum hujus gradus amorem non 
lersHadet. Quid enim? ergone Rex reguui et Sanctus 
lanetonim nostri causa factus sit vir dolorum^^^ oppro- 
whan Aomûitii»'), egenus et pauper^), non hahens, vbi 
mpid reelinet*); et homo peecator vilisque argilla ducat 
k bonis dies suos^) , et intumescat super bia^^^ . . . 

Qoae haec paradoxa? scire, honores, delicias et opes 
Dt esse venabula, queis mortales a daemone in orcum 
vaecipitantur; eontra vero contemptus, dolores et egesta* 
em illa esse adminicula, quihus ii caelis infenintur; credere, 
Qiristum ideo viiam pauperem^ asperam et humilein ele- 
{isfe, ut nobis despectus, egentiae et asperioris cultus 
leàierium instillaret; eontra vero Yoluptatum, divitiaruni 
M digutatum viiîpensionem inderet atque ingeneraret^ haec 
jHBÎt, incpiam, scire, imo et credere; et tamen spreto 
Qkristi exemplo mamnionae, mundo et earni addictiun vi- 
nrve: qnae ille amat, odisse, ac de eo in tertio Hiunilitatis 
pradu imitando ne cogitationem quidem admittere; idque 
heere Christianum, qui teste Gregorio Nysseno deberet 
68sé alter Christus; imo et Religiosum, qui vi suae Re- 
Egkmis deberet esse viva Cbristi crucifixi imago; haec 
oerte iam probrosa, infidelis, ingrata et discordans inter 
le fidei et vitae dissensio est, ut omnem excusationi locum 
idimat. Sola haec antithesis nostram socordiam ita con- 
hndit, ut, si vel guttula generosi sanguinis in venis fluat, 
id hujus prototypi imitationem inflammari nos oporteat. 



Isa. 63, 3. — ^) Psalm. 21, 7. — ^) PMi\m. 69, 6. — "^^Vn^^- 
38, ^ 6) Job. 21, 13. — ^) Dent 17, 13. 

15* 



340 Dies sesta. 

Quid enini? ergpne minns in nobis efficere possit exei 
Salvatoris qiiain in milite ducis? Finge aroatum 
ducem in hostiles niuros primum eluctari, inox oinnis 
citns praeeuntem pleno impetu sequetur; et solos Ch 
nos insequi Chnstum pigeât? Absit a nobis tam i 
ignavia. 

Igitur eja Fratres, pergamus simul, et generosa i 
eluctenmr in tertium Humilitatis gradum ; hune enit 
eonseensiiros promisimus generatim in contemplatioi 
regno Christi, ac dein speciatim in meditatione de d 
vexillis. Inceptum est, rétro ire non licet, nec i 
guère oportet, Macti proin animis! Jésus erit nobi 
Erit adjutor noster, qui est dux noster et praea 
En! rex noster ingreditur ante nos; hune ergo s 
mur viriliter^ nec inferamus crimen gloriae nostrê 
fugiamus a cruce^ seu a tertio humiliandi nos modo 

3. Qui ad hune tertium Humilitatis gradum non ei 
tur, ille nec secimdo, quin nec primo diu firmo 
insistet. Licet enim talis obfirmaverit animum, nulla ^ 
imo nec levi noxa saltem pleno cum sensu etiam 
opes et dignitates ac cuticulae commoditates se con 
naudi; tamen nemo est, qui non sole clarius yideat, 
cillimum esse mediis in divitiis, lionoribus corpor 
commodis ab ejusmodi defectibus saltem diu sibi ca 
Adeoque ad tertium eniti debere illum, qui secun( 
primo firmiter insistere cupit. 

Timeudum enim jure merito est, ne in poeuam negl 
hujus ad sanctiora vocationis divina nobis uberiora ai 
subtrahantur , gratiarum séries transferatur , provide 
specialis ûlum praesciudatur, periculosae tentatîones gr; 
que lapsus permittantur, et denique ne illud quoque fu 
iutentetur: Vocavi te ad tertium Humilitatis gradum 
renuisti; jam et ego ridebo^ quin et subsannabo. 



i) Tbom. a Kemp. l. 3. c. 56. 



De tribus humUitatis ffi'adïbus. 341 

iShi ids quod timebas, acciderit; cuin in te irruerit re- 
pemUna calamitas et interitus quasi tempestas ingruerit, 
ridebo, et subsannabo^). Id ergo ne fiât, Christum ad 
hune nos graduai vocanteni prooipti sequamur. 

3. Ex hoc ultimo se humiliaudi modo tanquam ex ra- 
diée universa Soeietatis nostrae forma ac pleraeque Con- 
stitutiones sunt eoatae, praesertim régula 11. Summarii, 
'qua jubemur, omnino et non ex parte abhorrere ab 
wmibus, quae mundus amat, et amplectitur, nempe ho- 
nores, famam, magni nominis aestimationem in terra: 
wc admittere^ et concupiscere totis viribus, quae Chri- 
itef Dominus noster amavit, et ampleœus est, nempe 
eowtumelias, falsa testimonial injurias. 

Quin imo in examine generali pro admittendis ad So- 
eietatem cap. 4. §. 44 et 45 vult S. Fundator candidatos 
. interrogari, an hujusmodi desideria in se sentiant? Et 
si quis propter humaham debilitatem et miseriam in se 
hujusmodi tam inflammata desideria non sentiret, inter- 
rogari talem cupit, an certe desiderium in se sentiat, 
ks^modi desideria in se sentiendi? Sique affirmando 
Tuponderit, înterrogari eum ulterius jubet, an decreverit, 
paratusque sit^ hujusmodi injurias, illusiones et oppro- 
iria, in Christi insignibus inclusa^ patienter cum Dei 
gratia ferre? Jam autem si haec Ignatius a candidatis et 
tîronibus exigit, quid non exspectabit a veteranis et pro- 
fessis? Quam monstrosa igitur res foret, eos de bac régula 
implenda ne cogitare quidem, imo vix illius notitiam ha- 
bere , eamque veluti piam tantum speculationem neglectui 
habere; cum tamen in ea consistât spiritus Soeietatis, ab 
eaque dependeat totius Ordinis vigor, félicitas incolumitasque. 

Ex bis omnibus abunde patet, quam merito tertius hic 
gradus dicatur thésaurus in exercitiorum agro absconditus, 
margarita quantovis pretio comparanda, medullaw^^^w- 



^ Prov. 1, 24 et seq. 



342 Dies sexta. 

minativae, compendium doctrinae Evangelicae, summa 
omiiis perfectionis et fons largissimis gratiarum fiueotîs 
exuberans; item mysterium, in qiio latet abscondita Dei 
Sapientia, de quo Christus ait: Confiteor Ubi, Pater, Do- 
mine caeli et terrae, quia abscondisti haec a sapienUbui 
et prtuientibus, et revelasti ea parvulis^). 

Haec certe efficacia omniûo incitamenta sunt tertium \ 
Humilitatis gradum generose conscendendi , et imponenfi 
bac ratione aptatam coronidem illi beroicae dispositiomy 
quae ad electionem requiritur, et quae cônsistit in plnt : 
ad quidvis indifferentia^ per banc ipsam ad perfectiora pro- 1 
pensionem cerlius obtinenda. Hac ergo iustructi magnaB | 
electionis negotium secundum subjectain praxin forti animo i 
aggrediamur , et quidein tempore considerationem inter et^ 
meditationem medio y. g. hora tertia vel média quarta. j 
Prius tameu huic considerationi subjungantur ea ipsa coUo- ; 
quia, quibus supra meditatio de vexillis, et illa de tribus 
hominum classibus terminatur. 

Porro puncta, quae in deliberationem venient, suppo- 
nuntur jam antea selecta fuisse ac praeparata. Plura para- 
digmatis instar in hesterna lectione §. III. n. 3. fuenmt 
assignata. Ubi tamen denuo notaudum (quod jam saepius 
inculcavi), primarium electionis argumentum esse solidam 
emendationem seu reformationem totius vitae status sive 
morum, postbac executioni mandandam per média efBca- 
ciora jam nunc determiuanda : nec non tertium Humilitatis 
gradum, determinando scilicet, quibus in rébus, quibusve 
medîis in praxin is sit deducendus. 



Matth. 11, 25. 



Esercitium elecUtmis practicum. 343^ 

EXERCITIUM ELECTIONIS PRACTICUM, 

MODUS INSTITUENDAE ELECTIONIS. 

Praeludium 1. Per vivuin fideî actum crede Deuin 
tibi intime praesentem, teque creatum esse ad illi servien- 
dam, et quidem eo, quo ille voluerit, modo. 

Praeludium 3. Re, circa quam dellberatur, in médium 
Qoram Deo prolata, pete gratiam ag^noscendi et adimplendi ejus 
bmiepiacitum circa iUam rem vel fadendam vel omittendam. 

Praeludium 3. Eliciatur actus indifferentiae ad utrum- 
libet, ad rem scilicet vel praestandam vel intermittendam ; 
nil spectando, nisi ultimum creationis finem, majorem Dei 
gloriam et executionem divinae yolimtatis. 

Cetenim eligens colligat se toium intra se, et toto 
(encore, quo durât haec delïberatio, claudat sensusy 
eloMtdat animum omnibus aliis rébus, nihilque velit audire 
vel vider e, quod non de sursum sit^). 

I. Exercitium voluntatis, quod a S. Pâtre vocatur 
secundum tempus. 

Anima cum profunda mentis demissione ferventique 
desiderio divinam voluntatem agnoscendi et exequendi, 
offerat se Deo diversis vicibus modo ad unam, modo ad 
aheram rem, dicendo: Domine, vis, ut hoc agam, aut 
eligam? ... vel visne^ ut illud alterum exequar, aut 
digam? ... imitando aulicum, qui praesentat principi suo 
genus aliquod cibi, ut exploret, an ei arrideat, observando 
intérim in secreto cordis intemos, quos quis ad alterutrum 
senserit, animi motus , suspenso hune in finem omni triiim 
animae facultatum (quoad licuerit) exercitio, ut durante 
hoc mentis silentio divina vox eo facilius percipiatur. 

Notandum 1. Si ad imam potius quam ad alteram 
partem interius impelli te senseris, examina hos motus ad 

ï) Direct, c. 23. n. 5. 



344 Dies sexta. 

regalas de motîbus animae discernendis, seu de pleniorc 
spiritmim discretione infra ponendas. 2. Si nullum omniiio 
motum internum senseris, imo licet aliquem senseris, pro- 
gredere ad 

II. Exercitium intellectus, quod S. Pater vocat 
tertium tempus. 

I. Hic perpende rationes tam pro una parte militantes, 
quam contra eam pugnantes , nempe tam commoda qaam 
incommoda, tam adminicula quam discrimina salutisque ob- 
stacula, quae ab altenitro speranda sunt vel timenda. Et 
hae rationes coram Deo pondère Sanctuarii, semoto omni 
terreno affectu, Ubrentur, ac SS. Trinitati vel approbandae 
yel rejiciendae oiTerantur. 

n. Post haec percontare ex temctipso, 1. quid circa 
rem propositam faciendum vel omittendum suaderem amieoT 
2. quid in articulo mortis, 3. quid in judicio, 4. quid per 
totam aeternitatem elegisse optabo ? His rite expensis ipsus 
fac, quod alteri consuleres, et quod fecisse olim ad extrema 
perductus desiderabis. 

III. Curandum tamen summopere erit, ut^ quidqwi 
affecHonis (sive multum sive parum sit) erga rem eli- 
gendam persentiscis , ex solius Dei amore et iniuitu 
proficiscatur^y Cavendum proin erit, ne ullas admittas 
rationes, quae non sint e caelo, id est, ne ullas admittat, 
quae sapiant camem et sanguinem, aut aliquid huma- 
num ac terrenum; quia omnia manare debent ex uM 
principio, quod est desiderium gloriae Dei et exequendae 
ejus voluntatis^)^ nec non majoris cum Christo similitu- 
dinis consequendae. 

Ad hoc autem plurimum conducet tertius Humilitatis 
gradus. Ponamus enim, quod in certa quadam materia 



') In Ub, Exercit. in modo ^o*.teT\oT\ \i^\v<i ^\%«,\i^\ x't.^^ \, — 
') Direct, c, 23. n. 5. 



Exet'citinm elecUonU practicum. 345 

KMt diligeotem rationtim discussionem par utrinque appareat 
id ultimum finem consequendum commoditas; tune enim- 
rero incertus animi haerebît is^ qui sapîentia tertii Humi- 
itatis gradus est destitutus. Et fortassis fucata ac vana 
iiyitiarum ac dignitatum species eum ad se alliciet. At is, 
]ui lumine illo vere divino tertii Humilitatis gradus est 
instnictus, statim amplectetur illani partem, qua Ghristo, 
optimo Imperatori suo, similior erit. Inde coilige, quan- 
topere hic gradus bonam elèctionem promoveat. 

Qtiod si tamen praeter amorem divinum, etiam moti- 
ncitt aliquod humanum accéder et, tpiod eodem animum 
kelinaret, si illud non repugnet legi Dei ac voluntati, 
H ex sua naiura bonum sit^ utputa consolaUo prapria 
Bt quies spiritualis, ratio valetudinis, aut aliquid ejus- 
modi, non propterea improhanda esset electio, Haec 
Utmen impellens humana ratio oportet semper esse minus 
fraeeqma, et etiam minus praedpue movere; debetque 
icec ipsa ad Dei amorem referri^). 

IV. Libratis ergo mature in utramque parteui rationi- 
bos, ac depurgato ab omni sinistra affectione mentis ocuio, 
lemum détermina, quid circa rem propositam agere vel 
unitlere, quidve eligerc vel rejicere vclis. Quo decreto 
Bat sequenti modo: 

III. Conclusio Electionis. 

I. In conspectu totius curiae caelestis , coram throno 
SS. Trinitatis totum electionis negotium concludes, di- 
seodo: quia judico, hoc N. esse Numinis voluntatem, idque 
^ere ad majorera ejus gloriam ob has et bas rationes 
ertii temporis, item ob hos impuisus secundi temporis, 
deo eligam, aut faciam hoc N. vel omittam. 2. Hoc animi 
lecretum B. Virgini et per eam Christo ofFeres confirman- 
ism et benedicendum, vocando eos in testes i^t\\ Y^^^^iv^* 



Direct c. 23, u. 5. 



346 Dies sexta. 

3. Sanctos CaeJites invitabis ad agenrdas tecuni bonorum 
omnium Fonti débitas grates pro manifestata iibi sua vo- 
luntate; eosque implorabis, ut tibi irapetrent gratiam pro 
eadem implenda necessariam, electo hune in finem spécial! 
Patrono. 

II. Fiat dein pro libitu oratio vel vocalis vel mentalis, 
sub qua attendes, num mens tua immissis motionibus et 
illustrationibus confirmetur in eleetione, an haec infirmetnr. 
Si prius, erit signum bonae electionis. Si secundum, tune 
videndum, num hae inotiones sint a bono an malo spirituT 
Si a malo, non est mutanda electio; sin autem a bono, 
deuuo electionis exercitium erit repetendum. Si vero snb 
oratione nihil notabile accideret, signum erit, Deum yeile, 
suam yoluntatem per solum intellectus discursum inveniri 
nobisque innotescere. 

ni. Quod si forte contingat, ut quis secundo tempore, 
id est, sub exercitio voluntatis in aliquam rem inclinetur, 
tertio vero tempore seu sub exercitio intellectus in alteram 
dissimilem vel contrariam rem impellatur; tune si rationes 
tertio tempore iutellectum moventes essent graves, iis erit 
standum : cum enim certum non sit, an motio illa, secundo 
tempore voluntatem impeliens, sit a Deo, securius erit sequi 
ductum intellectus gravi ratione moti. Contra vero si 
rationes, quae tertio tempore intellectum in oppositam par- 
tem movent, essent débiles ; motiones vero secundi temporis 
voluntatem in oppositum impellentes (postquam secundum 
régulas infra ponendas rite fuerunt examinatae) viderentor 
esse a Deo, electio secundi temporis posteriori praeferenda 
erit *). Ceterum inter pia opéra aliis praeferenda sunt illa, 
quae sunt majoris momenti, necessitatis, utilitatis, perfectio- 
nis: item ea, quae sunt diuturniora^ magis universalia, et 
cujusvis statui magis propria, quaeque minus dilationem patiun- 
tur. SequenXes regulae poterunt legi alio tempore commodo. 



') Direct, c. 28. n. 9. 



Exercithm electionii pt'acticum. 347 

IV. Regulae discernendi Spiritas. 

I. Si te ad unam potius quam ad alteram partem im- 
pelli senseris, vide, nuin hi motus te consolatioiie, laetitia, 
pace repleant, magisque te ad sectandam virtutem accen- 
iaot; an e contrario potins te distractionibus , turbatione, 
naosea, tae^o, tristitia obruant, prayas motiones excitent, 
teqoe in perfectionis stndio tepescere faciaut? Posterions 
notae impulsus daemoneoi habere auciorem in comperto 
est. 2. Attende, num sentias tibi ab Omnipotente pro- 
ndtti tantum pecuniae spiritualis seu virimn, quantom ad 
exeqnendum^ quod moliris opus, exigetur. Ejusmodi enim 
88perna poilicîtatio , opisque suffectnrae spes diyiuae yocis 
indiciam est. Observa, num hi instinctus persévèrent, per- 
gantque movere ad bonum semper et constanter? Nam 
iaconstantia signum mali est et levis spiritus. 

II. Praeterea (ut Auctor nobis S. P. Ignatius est) ob- 
lervabis quoque principium, médium et finem homm animi 
DOtnam. Ad eorum vnitium seu originem quod attinet, 
animadverte, num eosdem sentire incipias, quando fervore 
Bceensus, consolatione perfusus^ pace beatus, suavi mahtcia 
frueris ; an assurgant tempore amaritudinis, tristitiae, tepo* 
ris vel alterius pravae affectionis, quae rebelli tumnitu 
animi tranquillitatem turbet. Item num tempore non âno, 
wd impertinent! in animam irruant? dum nempe alio opère 
vd negotio, ab obedientia injuncto, occuparis, quqcum hae 
ourtiones non solum nuUam habeant connexioneui, sed nec 
oonjungi queant, ita ut ei rite exequendo, impedimento 
sint. Praeposterus ejusmodi impetus e caelo non est; cum 
nil caeleste iuordinatuai sit. 2. Dein medio tempore, quo 
taies impulsus durant, observa, num interiori quiète volun- 
tatem tranquillent, et intellectum superna claritate illustrent ; 
an potius hune tenebris obscurent, illam nwo V^^^vvi v^- 
}uieteiit? 3. Deniqiie sut eorum finem allewie, twssvtsv^^'^ 
lâxum relîaquant sabitarem stimulum, qyâ \x, \wç^^^ ^^ 



348 Dies sexta. 

perfectionis semitam alacrius decurreodam 9 ad actiones 
quotidianas perfectius peragendas, ad refraenàndos sensus, 
mentisque collectionem accuratius conservandam ; an te 
caelestium aausea, virtutis fastidio, tristique acedia afficiant, 
dissipent, afBigant, tepiduinque reddaut? Primum boni erit 
genii, alterum vero mali indicium. 4. Ad haec caelestes 
impulsus sacrae Paginae et Theologiae pladtis, receptis 
Ecclesiae moribus, familiae Religiosae usibus, status nostri 
obligationibus et niinisteriis consentanei sunt ac conformes, 
lidem quoque nostrae indoli et ingenio, naturae yiribus et 
habilitati^ née non condition!, officio, aetati semper accom- 
modati sunt et aptati. 

m. Pro faciliori hactenus dictorum intelligentia deda- 
randum superest, quid sit consolatio, et quid desolatio! 
Consolatio est spiritualis quaedam passio data supernito- * 
raliter, cujus natura est, ut cuni praesens est, facile exer- j 
ceantur actus virtutum^ imo cum delectatione et gustu ae j 
cum iuflammatione affectus. Contra vero facit, ut opéra 
carnis desipiant, et insuavia videantur. Ëjus effectué sunt 
pax et quies quaedam interior, gaudium spirituale, lumen 
et elarior cognitio rerum divinarum, lacrimae, mentis elatio 
in Deum, spes in Deo fixa, sensus rerum aeteruarum, con- 
versio ad caelestia, calor sancti amoris, quae omnia a 
Spiritu sancto sunt. Gavendum tamen hoc casu erit, ne tem- 
pore consolationis votum uUum emittatur. Desolatio contra 
est tristitia, perturbatio animi, spes in rébus vel personis^ 
amor rerum infimarum, ariditas^ depressio et evagatîo \ 
mentis in res hujus mundi, quae omnia a malo spiritu sunt. 
Direct, c. 27. n. 3. 

Admonitio. 

,,Cam secandam Directorii doctrinam tertius Humilitatig Gradm 
etiam in méditations opportvno tempore expendi pogsit I) , ut nempe j 



Direct, c. 29. n. 8. 



De praerogaL tertii gradus humilit 349 

ejDi praefltantia altius animo imprimatar, mensque ad illum expeten- 
dui eo vehementius inflammetur ; cumqae insnper electionis negotiom 
tnetari poMit, eUam dum guis versatur in meditationibus et oratio- 
iUbius consuetis^); eam ob causam in proxima meditatione praerogati- 
Taa tertii Homilitatis modi profandias rimandas propooo, ita tamen, ut 
•on niai média praescriptae horae pars iterato electionis exercitio 
ÎBpendatnr ; nt nempe eligens experiatur, utrum durent eaedem motio- 
Ket, an vero aUae contrariae succédante ^) Sic enim fiet, ut in lan- 
dato gradn necdom bene discassa melins penetrentnr: et in electionis 
legotio necdom rite stabilita solidius confirmentor/' 



MEDITATIO III. 

DE PRAEROGATIVIS TERTH GRADUS 
[ HUMILITATIS. 

I Punctum I. 

Efus generosa excelntas. Quid enim magis heroicuin, 
fiiam, eUamsi laus Dei par foret et aequale merituin, 
tamen malle cum Christo spreto, paupere et affltcto con- 
tenmi, egere et pati, quam deliciis, hoooribus et divitiis 
froi? 2. Quid generosios quam malle cingi corona spinea, 
«ureae praeferenda, solum ob majorem cum Christo simi- 
fitndinem? 3. Quid sublimius', quam horrere ac fugere, 

Éie mundus tam avide amat, et quaerit; contra vero amàre 
quaerere, quae ille tam sollicite fugit, tamque acriter 
arsatnr? Si enim vir bonus cum mala fortuna composi- 
dignum Deo spectaculum est, quid erit ille, qui rerum 
i^uriam, famae jacturam, corporis molestias non solum 
eoffl Jobo patienter tolérât^ sed cum Apostolo etiam pro- 
Tocat? Domine! da, ut non degenerem ab exeelsis cogi- 
^tatîonibus filiomm Dei. 



') Direct, c, 30. n. 6. — 2) jhj^JL „. 7. 



6<^^ teste S. Aiigustino^ honum pacis, ut in rebu^ 
nihU gratins soleat audiri, nihil delectahiliut con 
et nihil utilius possideri. 2. Est proxima centr 
felicitatis et gloriae, neinpe Christo; cum ei si 
eadeiu cum illo veste induatur, eodem atque ille cibc 
tur, eadem cuin illo sorte beetur, eodem atque ill 
a divine Pâtre habeatur^ 3. Est delicium cordis 
dulcis paradisus, ubi ille sub arbore crucis cum 
summa cum familiaritate stupendas inter delicias u 
gaudet. 4. Est aptissimum promovendae Dei glo 
strumentum; nam quae stulta et infirma sunt 
eligit Deus, ut confundat foriia^^. Quid auteu 
stultum aut magis inflrmum est in oculis mimdi 
tertins Humilitatis gradus? Jam vero quad stul 
Dei, sapieniius est hominibus; et quod infirmum 
(uti est sectator tertii Humilitatis gradus), foi 
hondnibus^^y seu aptius dilatandae Dei gloriae ins 
tum est. 0! quis tantam felicitatem non omnibi 
appetat? 

ï*unctum ni. 

I^us utilitas. Nam tertius hic gradus est seci 
salutem via; cum nos eximat inuumeris periculij 
nos honores, deliciae et opes obnoxios reddunt. 
aptior et brevior ad perfectionem semita ; cum omni 
affectu animam exuat« summis eam virtntibus orne 
ducat ad similitudinem cum Ghristo, in qua mon 
formitate vera omnis sanctitas consistit. 3. Den 



^) 1. Cor. 1, 2T. — *) 1. CoT, 1, 25. 



De praerogat tertii gvadus kumiHt. 351 

fnrtilissimus ad merendum campus tom ob continuam pa- 

tiendi materiam, quani paupertas, contemptus et aerumnae 

vberrima scaturigioe suppeditant; tnm ob perennem virtu- 

tua sublimissiDiarnm praxin, qiiibus exercendis hic status 

^tbirimam occasionem praebet. 4. Praeterea talis anima 

(a sînu divinae Providentiae laeta dormit: mundo superior 

«igelisque proxima caelestem in terris yitam ducit; cum- 

fue nil yelit, quam quae Deus, semper yotorum compos 

niiit, et iis ipsis charismatum praerogatiyis gandet, «pias 

|lenam ad quidvis indifferentiam indiyiduo nexu comitari 

alibi diximus. 5^ Demum fidenter exspectat adimpletionem 

idinni iliius promissi: Amen dico vobis, quod vos, qui 

rdiquUtis omnia^ et secuti estis m«, centuplum accipie- 

Si, et vitam aetemam posiidehitis^) \ cum enim tertium 

bonc gradum conscendendo, Christum perfectius sit secuta, 

jReora sperat, se centuplo in bac vita, ibi yero felicitate 

leterna fore beandam. 



-4' 



AffeetuB. 



u Credo, Domine, heatos esse pauperes spiritu: heatos, 

l^fMt persecutionem patiuntur pr opter fustitiam: heatos^ 

fiibus maledixerint homines, et dixerint omne malum 

mmtientes^). Haec omnia firmissimo assensu credo, quia 

tu infinité sapiens et verax id affirmasti. quam maguus 

|in tertio Humilitatis gradu thésaurus latet, quem abscon- 

lilsU a sapientibuSy et solum parvulis revelasti^^> 

Qtas tibi debeo grates, quod ejus mihi notitiam contuleris. 

Tenero affectu veueror et amplector contemptus, aeriun- 

^ nas et paupertatem tanquam particulas tuae crucis a te 

sanctificatas et mire sublimatas. quam sero eorundem 

pretium agnovi!.... Sed defleo caecitatem meam^ qua 

!^ bacusque nugas nugarum aestimavi, amavi et appetîi ; contra 



Matth. 19, 29. — 2) Matth. 5, 3 et seq. — ^^ ^«X.VV.W,'^. 



352 Dies sexta. 

vero iUa sprevi, odi et ftigi, quae sola tibi in au 
erant. 

At postfaac saniora. Non enim est discipulus 
ma^trum, nec servus supra dominum^. Cum e: 
Dominus et Magister in labore et aerumna^ in fc 
siti^ in frigore et nuditate^) a juventute tua y 
probnun foret, ab his me servum et dîscipulum abb( 
quae tibi ad mortem usque perpetui comités erant. 
mihi gloriari nisi in cruce Domini nostri Jesu Chri 
posthac paupertas summus mihi thésaurus, abjectio s 
dignitas, afflîctiones mibi posthac deliciae erunt. 
Sponsabo eus mihi*)^ labor et dolor, iuopia et conte 
ditissima mihi dos erunt. 

,,RepetatDr jam exercittom electionis eodem, qnem sapra te 
modo Tel saper esdem materia, vel super novis et distinctis a 
bas ponctis. Seqaens practerea actas tam sob meditatione tan 
alias saepias eliciatar : O Domine ! malo corn Christo contempto, ] 
et afHicto pariter contemptum, paaperem et afHictam viverc 
1. per lethale peccatum, 2. imo qoam etiam per venialem noi 
vitiis, honoribas et deliciis frai. 3. Quin idem malo, etiam 
peccato, et cnm pari merito Deiqae laade iisdem gaudere poss< 

* Legatur Thom. a Kemp. de imitât. Christi, lib. 2. cap. 
Matth. cap. 5.-7, 29. 



ï) Matth. 10, 24. — ^) 2. Cor. 11, 2T. — ^) Gai. 6, 
♦) Oseae. 2, 20. 



DIES SEPTIMA. 

,,Ipse aatem valneratos est propter ini- 

qnitates nostras, attritas est propter 

scelera nostra; disciplina pacis nostraè 

super eaio, et livore ejos sanati samas.*' 

Isai 53, 5. 

MEDITATIO I. 

nS, QUAE CHRISTUS PASSUS EST 
HONORE, NEC NON DE MODO, QUO 
BA EST PERPESSUS AD NOSTRAM IN- 
STRUCTIONEM. 

Admonltlo. 

^Mysteria patientisChristi ita sunt contempianda» 1. acsicruentae 
rlli tragoediae coram praesens adesses: 2. ac si Jésus pro te solo 
ae taatom, 3. et ob tua solummodo peccata a te singillatim com- 
hot cruciatns toleret; 4. eosque singulariter benevolo erga te 
divine Patri pro te nominatim offerat ^). Ceterum fnictus ex 
enti meditatione collfgendus est major firmitas in tertio Humili- 
'^htii gradu heri jam conscenso , seu est confirmatio propositî , posthac 
Mrriendi Deo potius contemptum quam honoratum solummodo majoris 
,<UiChristo similitudinis ergo. Cumque ea prolixior.sit, poterit pun- 
tai ejus primum pridie legi/' 



^) Cfr. Catechism. Rom. part. 1. cap. 5. de art. \. cvii^«.%X.. \^ 

«t 11. — AtUndat quisqae liabeatque sibi, qiiae»o, ^«T«\v'aA\%«ÀxK^> 

rnniarn praeâentisâimam atque praestantissimum reiAe^Voin. «t ^^^^v^^^ 

^otrs teatathaea ceterosqne aoimae morboa et pYisitmîic^iï^ ^*^ ^'^ 



luii inoiciuii. I. iiam cui coiapnus nie impacius esi 
virgiueus ille Servatoris yultus, in quem dedderant 
prospicere ') : fuit Homo-Deus, Rex regimi, Sanctus s 
rum, oimiiumque supremus Judex. 2. Dein qui col 
infregit, fuit homuucio viiissimus, satelles gregarius i 
liumque iogratissimus, nempe Malchus ^), cui Ghristuâ 
ante in horto abscissam a Petro auriculam salutifera 
denuo integram restituerat. 3. Denique colaphus il 
Christo impactus in faciem, et quidem manu eatapi 
in conspeetu principis Sacerdotuin et Seniornm popi 
datum responsum caelesti sapientia plénum. 

Merito bic mirantur SS. Patres, quod debiscens 
non subsiderit, sol obscuratus non fuerit, et caeloruoi 
eversi non corruerint ad tanti facinoris spectaculuii 
profecto diyinae lenitatis miraculum fuit, quod non 
arefacta sit, aut percussa letbali iepra sacriiega mam 

minicae Passionis meditationem. „Nihil, inqait S. Angastin. se 
ad fratr. in erem., tam salatiferam nobis est, qaam quotiéie c 
qaanta pro nobig pertalit Deus et Homo'*; et alibi: ^In omnil 
inveni tam effîcax remedinm, qaam vuinera Cbristi/* ^Quid tan 
inqait S. Bernard, serm. 62. in Cantic, ad curanda conscient 



De lis, quae Ckristus passus est etc. 355 

^empe, o mi Jesu! impune contemni voluisti, ut nos de- 
ipectom ainare doceres. 

Sectmdo, Christus fuit illmus. Hic tria sunt per- 
pendenda, 1. quis, 3. a quibus, 3. quomodo illudatur. 
Neinpe aeternus Dei Fiiius, gloria diviui Patris, delicium 
eaeli, qui non rapinam arbitratus est esse se aequalem 
Oeo^), bic illaditur non sôlum a vilissiina plèbe et rnor- 
talinm impudentissimis in domo Caipbae, et dein a faece 
ndlitum in atrio Pilati; veruui insuper ab Herode in sua 
r^a, quin et a scribis et sacerdotibuis in Calyariae ciivo, 
Ht seilicet jure is despici crederetur, oui potestas saecu- 
laris et ecdesiastica^ summi et infimi, doeti et indocti so'- 
«to contemptu insultarent; et quidem illuditur modo ejus 
■lajestati, innocentiae, sanctitati, sapientiae morumque gra- 
fitati summe contrario; nempe ei oculos velando, alapas 
imdo, fustes impingendo, crines evellendOy in faciem spuendo, 
nilleqne alias cum eo insolentias veluti cnm ludicro et 
theatrali rege exercendo. caelil en ille, in quo sunt 
ïïmnes thesauri sapientiae et scientiae Dei absconditi^) ^ 
is ut stultus deridetur, veste alba ut mente captus induitur, 
per plateas ut amens raptatur, catenis ut bestia vincitur, 
eoeno ut lixa sordidatur, sputis ut scurra oppletur. ad- 
lurandum demissionis simul et patientiae prodigium! 
ftantopere illud nostram impatientem nimis superbiam con- 
fanditl 

Tertio. Christus Barabbae fuit postpositus* Hic denuo 
tria occurrunt èxpendenda, videlicet quis, oui, et in quibus 
drcnmstantiis fuerit postpositus. Nempe infinita majestas 
rilissimo homuncioni, bonomm omnium largitor rapacissimo 
litroni) auctor vitae crudeli parricidae; et quidem fuit post- 
positus in re gravissimi momenti; ubi agebatur de infami 
morte in patibulo crucis subeunda; idque unauimi et pu- 
blica totius populi, totius nobilitatis, omnium legis doctorum, 



Phîlipp. 2, 6. — ^) Colois. 2, 3. 



Toile hunc^ et dimitte noOis JSarabbam'î') U m 
qnid hic amplius admirer, num hoiuiouni protervai 
crudelitatem, an vero tuam patientein adeo huniiiita 
Quarto. Ghristus inuoceos falsissimis fîiit en 
atrocissime diffamatus, nempe ut blasphemus, daeoK 
haereticus seu Samaritanus : ut potator vini, eversor 
seductor plebis: ut ainbitiosus, rebellis, seditiosus, 
regem diceret, vetaret dari tributa Gaesari, omnen 
lum cominoveret, geutem Judaicam subverteret. U 
derandae veniunt criminationum falsitas, crimii 
improbitas, testium malignitas, judicum iniquitas, 
tutum oppositanim ex Ghristo elucentium uotissin 
evidentia. Eniinvero si unquam alias, hic certe si 
apicem conscendit impudens caluraniandi libido ; oui 
ciora vulgari haud possint. Et haec sparguntur 
qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus 
ejui *) , imo qui bene omnia fecit^) , et pertransU 
faciendo et sanando omnes'^). mi Jesu! y ère es 
brium hominum^ abjectio plebis, peripsema muiidi e1 
simus virorum, imo vermis et non homo. Ut paucis 



De ii^, quae Christus passus est etc. 357 
Punctum n. 

Adinirare silentium, que ista passus est Christus. 
^m non putasset, a diyina Juslitia ultores angelos esse 
svocandos, fulmina intorquenda, omnemque creaturam 
tnnandam esse ad ultionem^) tam horrendi facinoris? 
VA ^altem quis non judicasset, Ghristum suam iunocentiam 
ttdesti eloquentîa, detectis aemulorum technis, orbi palam 
iemonstraturum? At pepercit, siluit, quievit et factus est 
ffetff homo non audiens, et sicut mutus non aperiens 
9$ situm, nec habens in ore suo redargutiones^. 

Yerum, o mi Jesu! en! adsunt gravissimae loquendi, 
ibtpe tuendi ratîones. Nam 1. evidens est accusationum 
Ushas; querebant enim fahum testimonium, et non in- 
penerunt^y 2. Aperta est testium discordia: non erat 
Wïïvenîens testimonium illorum*^. 3. Perspecta judici 
tua innocentia est: nihil invenio causae in hoc homine^). 
'L Manifesta eidem Judaeorum inyidia est: sciebat, quod 
fer invidiam tradidissent eum^). 5. Summa quoque illius 
te absolvent pronitas est: quaerebat Pilatus dimittere 
M»^. Nibilominus (o silentium prodigiosum I ) non re- 
ipondit ei ad ullum verbum^y 

Jam vero Christus innocentissimus accusabatiir de cri- 
■inibus atrocissimis, et accusabatur a principibus iisque 
iieerdotibus et in lege peritis, quorum erat de vero Messia 
jniicium ferre: et accusabatur coram judice ethnico in 
h^timo (ut videbatur) foro, praesente omni plèbe. Age- 
kitnr non tantum de sua, sed etiam de discipulorum totiu^- 
fie novellae Ecclesiae existimatione : agebatur de doctrina 
ib ipso hucusque tradita, et a discipulis in posterum prae- 
dieanda: agebatur de vita summos inter cruciatus amittenda. 
Periclitabatiu* non solum honor Christi ejusque divinae 



') Sap. 5, 18. — ^) Psalm. 37, 14 et 15. — ») Matth. 26, 59. 
- *) Marc. 14, 59. — ^) Lac. 23, 4. — «) Marc. 15, 10. — 
JoMi. 19, 12. — 8) Matth. 27, 14. 



358 Dies sepUma* 



^ 



il 

se 

ï 



'Matris, scd etiam, ut videri poterat, gloria aeterni Pains; 
et tamen siliiit: Jesut autem tacebut^^. Et siluit, Geet 
objectas accusationes tain facile diluere potuerit: siluit, licet 
accusatorum scelera, invidiam et odium in lucem protrahert 
tam evideuter potuerit: siluit, licet a Pilato mitem sett- 
tentiani merito sperare potuerit. Denique siluit etiam i> 
aula Herodis, licet ab eo, utpote illius videndi avido, et i^ 
ejus praesentia laeto omnia sibi fansta ominari potuerit 

Certe non videntur posse concurrere circumstantiae, ii 
quibus secuudiun humanae prudentiae réglas quis arctioi 
obligetur ad famam suam tuendam, quam istae fuerint^ et}] 
tamen siluit Christus ; ille autem tacebàt. Ut nempe soafi ir 
famae bonaeque existimationis, quae ipsi prae omnihi i 
creaturis in eminenti gradu summa et maxinia debebator, 
perfectum Deo sacrificium offerret: ut omuimoda sui quoai 
honorem annibilatione divini Patris gloriam amplins ex- 
tolleret augeretque, nosque ad sui imitationem pelliceret 
Silentium adoraudum! quod plures jam animas in ad- 
versis pariter pie elingues reddidit. Pone Domine, ah! 
pone cusiodiam ori meo , ut non declinet cor meum ai 
excusandas excusationes *). 

Punctum m. 

Execrare impatientent loquacitatem , qua nos simili» 
patinmr. Hic jam adeste, o quaeruli Adae filii, et defixo 
in hoc Ghristi exemplum obtutu linguam in adversis mo- 
derari discite. Agite, comparemus nostram innocentian 
cum innocentia Christi: objectas nobis accusationes cu0 
accusationibus Christo objectis: nostras nos excusandi et 
purgandi rationes cum bis, quas babuit Christus; confera- 
mus damna ex nostro silentio nobis timenda cum illis, quae 
silens subiit Christus; et lateamur, impatientem nostram 



^) Mattb. 26, 63. — ^) P^ïiAm. W>, '^. 



De iiSf quae ChrUtus passus est etc. 359 

oquacitatem nosque excusandi pruritum lieroico Ghristi 
ilentio ingenti rubore confundi. 

2. Dein expendamus, quantas gratias quamque singu- 
ares ejusmodi silentium nobis conferre soleat durante vita; 
juam magnum afferre solatium in morte; quantam creare 
Pelicitatem in caelo. Num nunc poenitet S. Joannem a 
cmce, S. Petrum Martyrem, S. Joannem Franciscum Régis, 
S. Magdalenam de Pazzis aliosque plurimos ad gravissimas 
impactas sibi calumnias siluisse? quam tenero affectu 
sno huie silentio nunc benedicuut! 

3. Quid quod saepe saepius nos excusando, famamque 
nostram tupndo, non solum eandem non salvemus, sed 
potius magis denigremus ; dum ob hanc ipsam impatientiam 
nostram ab aliis vilipendimur^ et virtutis opinionem, silentii 
meritum, anîmi pacem gloriaeque augmentum prodige per- 
dimus? Nempe justo Dei judicio qui timet pruinam, irruet 
super eum nia:; et quifugit arma ferrea, irruet in arcum 
aereum^), 

Punctum IV. 

Exhorresce superbam afnbitionem, qua honorari cupi- 
mus, tt contemni fugimus. caeli! quale boc monstrum! 
Jésus atrocissime in faciem caeditur, impudentissime ab 
hominum faece illuditur, omnium sceleratîssimo postponitur, 
et quidem cum discrimine vitae postponitur; et nos terrae 
vermiculi peccatique mancipia nec vocula laedi sustinemus, 
ad minimum quemque contemptum in iras et lamenta erum- 
pimus, aequalibus et sociis postponi in re nuUius momenti 
dolemus. Ab ! pudeat nos sub duce tam bumili adeo super- 
kos commilitones esse. Potius statuamus, tertio faumilitatis 
gradui, quem heri jam conscendimus , firmo ac constanti 
pede insistere : optemus baberi ut peripsema mundi : gaudea- 
nius rideri, ac viUpendi, omnibusque postbaberi prensemus. 



1> Job. cap, 6, 16,; item cap. 20, 24. 



eaiui pro me es vilior, tanto mihi es carior. O qui 
admiretur , quis diguo amore coinplectatur summaii 
Bonitatem, qua voluisti aunihilari, ut me elevares: 1 
servi accipere, ut filium Dei me faceres: esse oppr 
hominum, ut aeternae gloriae me participem redder 
quousque tuus erga me te impulit amor? 

Pater aeterne! mihi debetur omnis contemptî< 
peccavi, ego ille sum, qui superbia mea divinam Maj( 
tuam lacessivi. In me ergo irruant omnes contem 
injuiîae. Quid enim malt fecit istet *) Verum, m: 
tam indigna tu pateris, ut me mundi yanitateni dec 
deposito mentis fastu, humilia sapere doceres. 

Proin credo, vanitatem esse, honores ambire, 
altum statum se exiollere^y Credo, in omnibus 
honoribus vanitatem esse et afflictionem spiritus^^. 
beatos esse, quibus maledixerint homines, et di 
omne malum mentientes*^ ; mihique firmiter pen 
habeo, animam contemptam^ derisam et nihili habita 
in statu omnium felicissimo, quia tibi proximior ac £ 
redditur. 



De fructu exercitat. hndiei^iMe diei. 361 

({uod seetari oportnit, dicendo malum bonum, et btmum 
malum, ac ponendo tenebras lucem, ac lucem tenebras ^). 
At posthac meiiora. 

In posterum contemptus erit funiculus hereditatis 
meae^), et votonim. meta: patîenti silentio, imo et cum 
gandîo solemni perferam omnes despectus et iDJarias, omnes 
abjectîones et calumnias; sique demceps propositi immemor 
dcBuo superbia eiferri me permisero, contentus snm, ut 
induar pudore, et operiar sicut diploide confuiiane^^ 
in poeoam tam stultae appetentiae. 

Domine, vilior fiam, plus quant foetus sum, et ero 
humilis in oculis meis^). Da mihi propter te amare 
eontemni, et nesciri in hoc saecu/o^); quia elegi ab- 
jêcius esse in domo Dei mei^^. Pone, Domine, ostium 
drcumstantiae labiis meis^')^ ne impatient! loquaeitate me 
silentîi merito privem. Gratias tibi maximas rependo pro 
Offlnibns per vitae cursum immissis despectibus; quin imo 
etiam laetatus sum pro diebus, quibus me hurhiliasti^. 
0! Quis mihi det despici et annihilari pro te, qui amore 
mei te eœtnanivisti formam servi uccipiens , et habitu 
inventas ut homo^). 
* Legatnr Thom. a Kemp. de imit. Christ! » lib. 3. cap. 41. 



•ï; 
LECTIO 

DE FRUCTU EXERCITATIONUM 
HODIERNAE DUEL 

§1. 

I. In tertia Exercitiorum hebdomade, cui praesens haec 
£es impenditur, stabilitur et confirmatur electio vitae 



laa. 5, 20. — ^) Psalm. 104, 11. — ^) Psalm. 108, 2Ô. — 
2. Reg. 6, 22. — ^) Thom, a Kemp. \. S. c. \h. — ^^'^^aicwv. 
aar, n, — 9 P^im. 140, 3. — ») Psalm. 89, 15. — '^^ ^^V^*.'^>'^ 

Bellecii mednlla. il edit \^ 



362 Dies septima. 

melioris jam fada, et vohintas perfectius posthac «er- 
viendi Deo: proposito tanio ac tali exemph, quale est 
passio Domini et Salvatoris nostrV), Quibus Directorii 
verbîs d^laratur 1. fructus pcr hodiernas exercitationes 
iulentus : 2. médium, quod ad illuin obiinenduin a S. Pâtre 
adhibetur. Ille est stabilis ia peracta heri bona electicae 
coiLStaptia : istud consistit iu teuera Christi aerumnanui 
memoria; ambo sunt insigne S. P. Ignatii prudentiae àrga- 
mentum; cum née scopus utilior potuerit praefigi, née al* 
jumentum aptius illi consequendo ab eodem eligi. 

Quod scopus utilior haud potuerit praefigi, patet tnm 
ex arduitate rei electae, tum ex iustabili genio eligentU, 
qnae simul sumpta proximuin pariunt periculum , factan 
beri elcctionem inconstant! levitute denuo resdiidendi, con- 
ceptamque corrections vitae ideam nirsus oblitterandii 
adeoque omnem speratum per exercitia fructum pessiim- 
dandi, omuemque impensum hactenus laborem suo fine 
frustrandi. 

Cum enim ex una parte tertîus Huniilitatis gradus res 
valde ardua sit, et constantia in exequendis sanctioribus 
propositis martium requirat robur; ex altéra vero parte 
cum mutabilis nostra indoles semper ad ima feratur, et 
laboris assiduitate absterrita a coeptis desistere lassa cod- 
sueverit ; bine tenella adhunc in bono mens magno in dis- ^ 
crimine versatur, ne missas ad aratrum nianus denuo '^ 
retrahat, ac rétro respîciens, arreptam sanctitatis semitam 
transfuga deserat. 

Ingens quippe, S. Xaverio teste, intervallum intercedil i^ 
inter alFectum et effectum, inter desideria et opéra, inter 
boni inteutionem et rei propositae executionem. Aliud 
longe ex ejus mente est flexis ad oratorium genibus inter 
caelestes Favonios et gratiarum Zephyros sola imaginationf 
in Indias navigare; aliud conscensa uavi inter maris pro- 



1) Direct, c 35. n. 1. 



\ 



De fructn esereitat. hodiernae diei. 363 

t annexas navîgatîoni miserias illuc rdpsa proficisci. 
)si inter affluentes c caelo delicias ad omues con- 
et opprobria, ad omnes aerumnas et labores, ad 
inopiam sortisque aleain in medita^ione Deo se 
im offerre; aliud haec omnia actu perferre, rdpsa 
i, ipso facto tolerare. Ingens denique discrimen 
inter eos, qui rebns omnibus instructi, ant in 
3 et extra omne periculum positi, Deo confidunt, et 
)s, qui rébus etiam necessariis spoliati, et capitis 
ni expositi, ,Dei praesidio nituntur ^). 
im se id expeitum esse alibi fatetur magnus Indo- 
ostolus, Romani Societati in hune sensum scribeas: 
m omném in Deo tpem locatam habeo, eupioque, 
71 in me erit^ Christo Domino ohtemperare, ad- 
i: qui voluerit animam suam salvam facere, per- 
n. Quae quidem sententia ^ogitanti faeilis eit, 
mti non item, Ubi enim tempus incidU, cum vita 
da est, ut eam in Deo ingénias, cum mortis 
um intenditur, sic ut facile prospicias, si Deo 
, vitam esse amittendam; tum vero nescio, quo 
ît, ut, quod antea praeceptum dilucidum videba- 
credibili involvatur obscuritate. Nam ne doctts- 
%idem viri tam praeclarae sententiae vim conse- 
r; sed ii duntaxat, quos singulari bénéficie Deus 
terior Magister instituit Atque in ejusmodi rébus 
apparet, quanta tandem nostra Imbecillitas sit: 
'ragilis et infirma humanae naturae conditio sit^), 
propositi executionem venitur, et maniis cum hoste 
nda est. Tune enim rei exequendae difficultates, 
îus solum obscure, cumutatim, et quasi per opticam 
nria luce et variis involutae umbris depingebantur; 
un executio operis instat et urget, per interposita 
re proprio niicroscopia borrendum intenduntur, augen- 



irselinus lib. 3. epist. 4. — ') TarseVinuft V\\). %, «^\%\.. ^. 



364 Dies septitna. 

tur et aniplificantur; ita quidem, ut immanes cameli 
monstra quaedam filiorum Enac de génère giganteo 
nobis esse videantur, quae tamen non nisi mnscae sunt 
tenues locustae. 

Hujus rei triste nionumentum ipsi nobis Âpostoli e: 
stiterunt; licet enim afBrmarint cuni Petro: Etianui opo 
tuerit me mari tecum, non te negabo: et licet similiU 
omne$ dUcipuli dixerint^')\ tamen paulo post Peln 
Christum negavit, reliqui vero relicto eo omnes fiigerub 
Neuipe in coenaculo careerem, catenas, mortein solum optic 
contemplabantur; at vero ubi in horto ad rem ventum es 
ipsae etiam Ecclesiae columnae instabiles nutabant. Tant 
videlieet humanae indob's mutabilitas est. 

Pari levitate non raro etiam ii, qui in exercitiis sul 
lime perfectionis aediGcium moliri videbantur, paulo poi 
labili arenae levés inaedificasse deprehehduntur ; ita quiden 
ut obscur atum esse aurum, mutatum colorem optimun 
ac dispersos esse sanctuarii lapides ipsimet lamenta 
cogantur*); atque post aliquot menses conceptorum in sacr 
solitudine propositorum vix ulla amplius memoria exst< 
praeterquam in rejectis quibusdam cbartulis, quibus ea obitf 
inscripta fuerunt, tanquam in posthumis nostrae inconstantia 
monumentis. Adeo insolens nempe nostra in bono instî 
bilîtas est. 

Huic igitur tain noxio ac tristî malo, utpote quod ic 
tento per sacrum hune secessum fini adeo maligne advei 
satur, quodque instar illius vermis, qui percussit Jona 
hederam, et exaruit^)^ optimam corrections vitae spei 
in suo mox semine enecat, adurit et pessumdat; huic, ii 
quam, malo ut dexter occurrat Ignatius, per hodiemi 
exercitationes nos in sanctis, quae heri electionis tempoi 
coucepimus, animi decretis, praecipue in tertio Humilitat 

^) Num. 13, 34. — '^) ISUUVi. ^Q, 'à'b. — '^^ ^Wx^v.. \, \. 
V Jon. 4, 7. 



De fructu exercifoL /lodiemae dieL 365 

gradu tanquam in primario exercitiorum fructu atque om- 
nium functionum centro confirmare, ac stabilire coutendit; 
quo utiliorem scopum, ut ex dictis patet, praefigere is haud 
potuisset. Et quidem id efficere Ignatius satagit proposito 
Christi patientis exemple, quo elBcacius solidandae viiluti, 
firmandaeque in bene coeptis constantiae incitameutum ex- 
eogitari nequit. 

U. Nam avaritia, sensualitas et superbia sunt ille 

[ ko in via, et leaena in itineribu$^) ^ quibus potissimum 

\ ftbsterremur a prosequenda perfectionis semita; seu (quod 

L idem est) vitiosa opum, commodorum honorîsque appetentia 

[ est ille draco Inagnus et rufus*^, qui stygia ingluvie iu- 

^ sidiatnr bonis > quae anima electionis tempore conceperat, 

f propositis, ne executioni mandentur. Triplici autem huic 

: constantiae hosti penitus profligando, aptiora instrumenta 

! haud facile reperientur, quam Christi patientis arma seu 

assidua ejus egestatis, dolorum ac contemptuum meditatio, 

ut ex dicendis constabit. Et hinc S. Pater Ignatius sicut 

priori bebdomade ad meliora decernenda, atque ad cou- 

seendendum tertium Humilitatis gradum nos induxit con- 

stituto ante oculos exemplo vitae Christi privatae; ita nuuc 

quoque tertia hac bebdomade ad perseverantiam atque ad 

exequenda pie hactenus décréta nos animât, proposita 

Christi patientis historia, utpote in qua omnes ejus virtu- 

tes y praecipue paupertas, demissio et patieutia, nmlto in- 

tignius et excellentius elucent, multoque efficacius nos 

ad UUus imitationem, invictamque in bono constantiam 

invitant^^. 

Hic enim caelestis Dux noster reipsa nunc praestat, 
quod in meditatione de regno Christi facturum se promi- 
serat; nempe se semper primum in acie futurum, se in 
perferendis laboribus, vigiliis, contemptu, pauperie et aerum- 
ois semper antesignanum fore. Item bellum, quod in 



ProY. 26, 13. — ^) Apoc. 12, 3. — ^) D\r^cX. t. "^^. ^- "^^ 



366 Dies septima. 

meditatione de duobus vexiliis carni, mnndo et daemoni in- 
dixerat, mine in tertia bac bebdoniade summa vi infert, 
manus eum boste reîpsa consent, atque rebellis appetitiu, 
sensmim et amoris proprii dominatum in nobis victiicibus 
armis aetu expugnat. Praeterea se nobis praebet abso- 
lutissimum tertiae bomiuum classis exemplum, ciuii pau- 
pertatem et opprobria, dolores et aerumnas non tantum 
desideret, sed reipsa etiam amplectatur , eosqiie perpétues 
comités, ut 6t in tertio Humilitatis gradu, sibi stabili foedere 
societ. Quae omnia eo ordinantur, ut proposito tam po- 
tenti Dei-Hominis exemplo in nobis confirmetur spiritus 
tertii Humilitatis gradus, vi cujus ob majorem Christi 
imitationem desideremus cum eodem abjecto, panpere et 
afflicto pariter contempti, pauperes et afOicti constanter 
vivere, ne sub capite spinoso membra audiamns delicata. 

Quantae autem efficaciae tenera aerumnarum a Ser- 
vatore exantlataruni iiiemoria sit ad praedictum finem eon- 
sequcndum, quamque praesens insuper ea remedium existât 
contra incoustantiae vertiginem, inde patet, quod mira vi 
polleat tum difficultates nos absterrentes mitigandi^ tum 
neccssarios nobis ad eas animos suppeditandi. Quos enim 
a bono absterret arduitas laboris in colenda virtute subeundi, 
hi Dei-Hominis tolerantias meditando sugent mel de petra 
oleumque de saxo durissimo^^^ quo viae sanctions as- 
peritas plurimum lenietur. lis vulnera Christi eruut cavema 
maceriae et foramina petrae^), ubi eormn profunditatein 
et latitudinem metiendo ad firmitatem in virtute potenter 
excitabuntur. 

Et profecto vecordis ille animi sit oportet, qui con- 
sideratis , quas Christus in honore et fama ])assus est in- 
juriis^ tamen adhuc bonorari ambit, despici borret, et illi 
idoio: Quid dicent komines? tiniidum genu flectit, eique 
more Israelitarum, qui Ammonitarum deo Moloch suos filios 



9 Deat 32, 13. — *) ^ant. 2, 14 



De fructu exercitat. hodiemae diei. 387 

jogtdarunt, concepta hneosque pientioris vitae proposha 
vidimas immolât: qui perpensis, qnae amantil^sitDus Sal- 
yator in corpore pertulit, doloribus et aeromnis, «uticnlam 
bvet, sensibus bianditur, aegre carni facere timet, et ob 
enitas asperioris molestias ab altiori perfectionis gradu ab- 
sterreri se sinit. 

' Certe sola haec comparatio, cum fidei, ration! et aeqni- 
tati recta opponatur, pio nos rubore suffundet, illasque 
res, quas mundi genius amat et appétit ^ amplius odisse 
locebît, contra vero ardentius amare et prensare ea, quae 
ille aversatur et iiigit. Quae anirai dispositio plurimum 
)onducet, ut electo heri tertio Humititatis gradui stabili 
)ede insistainns, ac delineatam correctioris vitae îdeam in 
)raxin nunquam labefactanda firmitate reducamus. Itaque 
^ut concludit Dircetorium) magnus hic, nempe in tenera 
[Ihristi patientis memoria ejusque aerumnarum crebra cou- 
ûderatione, thésaurus reconditui latet. Unde videmus 
Sancios omnes in heu: potissimum patte te eûcercuiête, 
it apparet ex libris, quos scriptos reliquerunt^^'y cum 
lihil tum ad imitaudum Ghristum tum ad perseverandiun 
n bono nos fortius animet roboretque. 

in. Ex bis patet, S. P. N. nec scopum utiliorem 
[H)tuisse huic tertiae hebdoraadi praefigere, quam banc ipsani 
in electo heri altioris sanctimoniae gradu constantiam, nec 
médium id obtinendi efficacius eUgere, quam Cbristi pa- 
Jentis memoriam. Hune ob finem in prima hodiernae diei 
neditatione proponuutur injuriae a Çhristo in fama per- 
oessae, ut nempe ad omnes superbiae assultus immotî per- 
sistamus, et nullo minuendi honoris periculo nos ab.arrepto 
neliori tramite retroagi sinamus. Secunda autem eontem-' 
)Iatio considerandas exhibet aerumnas a Ghrista in sacer- 
'imo suo corpore nostra causa exantlatas, ne soilicet anior 
niticulae, sensuum illecebrae, et cura valetudiais, qui aller 



9 Direct, c. 35. n. i. 



368 Dies septima. 

constanUae scopuius est, pie décréta deDuo pessumdent, 
nosque in transversum agant. 

His omnibus ingens pondus addet tum consideratio po- 
meridiana, quae felicitatem animae contemptae et afflicUu 
ob oculos pouet: tum meditatio ultima, quae in Christo 
crncifixo trium ejusdem comitum, paupeilatis nempe, de- 
missionis, et abnegationis triumpbum proponet, ac teilium 
Humiiitatis gradum in throno crucis regnantem exhibebit; 
ubi victrix Servatoris constantia salutiferae trabi tribus 
clavis affixa instabilem mortalium mutabilitatem summo ru- 
bore suffundit. Unde elucet incomparabilis nexus, quetu 
pariter bodiernae exercitationes tum inter se, tum cuin 
praecedentibus , tum cum intento per exercitia scopo ac 
fine habent. 

§. II. 

I. Ut autem per bas meditationes optatus colligatar 
fructus, in singulis hisce mysteriis attendendum erit ad 
sequentia sex puncta, nempe ad personam, quae patitur, 
ad cruciatus, quos patitur, ad eos, a quibus et pro qui- 
bus patitur, denique ad causant, ob quam, et ad modum, 
quo amantissimus Salvator noster tam dura et acerba 
patitur. 

1. In persona Ghristi Domini, qui tôt aerumuas susti- 
nuit, consideranda est iuprimis summa ejusdem dignitas; 
est enim splendor gloriae Dei^ et figura substantiae 
ejus *) , aequalis Deo ') , princeps regum ') , Dominus 
angelorum ^), cui data est omnis potestas in caelo et in 
terra ^). Dein expendenda est innocentia illius ac sancU- 
tas infinita, qua utpote Sanctus sanctorum non solum nun- 
quam peccavit, sed nec peccare ob unionem hypostaticam 
potuit: qui bene omnia fecit, et surdos fecit audire, et 



') Hebr. 1,3.— *) P^Ww ^, ^- — ^^ -^^oc. 1,5,- 
1. Petr. 3, 22. — ^) Matt\i. î», \ft. 



De fructu ex€i*cUat. hodieiime dieu 369 

mLtos loqui ^) ; et quem mundus non nisi mira facientem 
ndit, ac mala patientem, fhnec suspenderetiir in ligno ''). 
Denique attendendi sunt tituli, ob qiios ille ad nos intime 
[lertinet. Est enim pater noster et redeinptor^ pastor et 
rex, frater et sponsus, doniinus et magister. Uno verbo: 
ttt oi ex ossibus nostris, et caro ex came nostra '^). 

Enimvero oui ad ista cor pio sensu non colliquescit, is 
Solymorum pétris durior est, quae scissae sunt ac commi- 
iQtae , quando passa est petra haec viva , Cbristus : petra 
\tdem erat Christus^). Quippe quo dignior et sanctior 
st persona, quae patitur, quoque proximius illa nos at- 
iig^t, eo intensior esse solet commiserationis affectus. 
[ueai er^o ista ad compatiendum non permovent, is humana 
ib forma tigridem alit. \ 

2. In cruciatibus^ quos pertulit Jésus, consideranda 
»t eorum multiiudo et atrocitas. Nam passus est in 
mnibus animae facultatibus, in omnibus corporis sensibus, 
i omnibus membrorum articulis, ossibus, nervulis; et in 
s passus est omnes, quorum tune capax erat, dolores, 
ftsqae acuiissimos summeque intensos tum ob instrumen- 
rum diritatem, tum ob tortorum ferocitatem , tum ob 
irnis teneritudinem. 

Praeterea passus est in omni génère boni, nempe in 
rrenis facultatibus, cum non solum vivus non habuerit, 
li caput reclinaret, sed née moriens, quo nuditatem te« 
5ret: in honore, cum fuerit saturatus opprobriis: in 
ima, cum fuerit diffamatus ut Samaritanus et seductor,' 

blasphemus et magus: in corpore, ciim non fuerit nisi 
ilnus, livor et plaga tumens: in sanitate, cum a planta 
idis usque ad verticem capitis non fuerit in eo sanitas: 

vita, cum suspensus in ligno damans voce magna emi- 
rit spiritum: denique in anima per agoniam in horto, 



Marc. T, 37. — ^) >4aga«t. in Pealm. 49. — ^"^ ^^^. "^^^l^- 
-*) 1. Cor. 10, 4. 

\6 



L * * 



'ô. Ad persecutores qnod. attmet, a quibus t«l 
paiitui', horuin praecipue expendeada est tuin copi 
ùrudeliiÊts. Nom ioprimis omnis conditionis et stai 
uiines coojurata rabie coati*a eum insuripmt; quippi 
Herodes eidein illudit, judex Pilatus eum condeinnat, 
et Caîphas suinnii sacer dotes r^robant, Scribae et 
risaei accusant, ches Barabbae postponunt, militet 
prehendunt et subsannant, camifices fiagellaut, spii 
ronaiit, atque in crucem agunt, plebs incondito e 
ad moi*tem exposcit, unus discipulorum prodit, al ter 
omnes desemnt. Ubi notandum, pturimos ex bis n 
lum generalibus beneficiis, sed etiam siojuiaribus gr 
Servatore fuisse affeetos. His accessit potestas tenel 
averualium seu daemonum, qui ornai quo eis iicuit 
in eundem saevierunt. Ipse Pater divinus in horto o 
non exaudivit, iii cruce moiîentem dereiiquit. 
Quid quod Cbnsti persecutores non tantum 
^ multi, sed etiam crudeles. Nam naUirah's eorum 
stygio raocore, odio et invidia potenter accendehati 
emersis ex orco furiis horrendum exstiuiulabatur, h 



De fructu eserdtat. hodiet^nae diei. Zlî 

npietas; sunt enim rebelles, qui legis divinae jug;iim pre- 
srve excutiunt : sunt ingrati, qui redemptionis tam copi(>sae 
Rèctom potissimam partem frnstrantiir: sunt impii, qui 
Hlium Dei sibimetipsis denuo crucifigentes, euDdem per 
.erata peccata ostentui habent '). Et taiiten Iiorum amore 
im milita et dira sustinet Christus, non pro perditis orci 
eniis, sed pro^vilibus homuncnKs sustinet, qiios hoc ipso 
UB iosigni favore in sui perniciem abusuros praeridit, et 
uidem eo ipso tempore sustinet, quo eornm îmmanitas 
idem funes, verbera, carceres, flagella, spinas, clavos et 
nicem parât: quo eorundem fui*or, crueifige, crticififfe, ex- 
lamat: quo eoriim rabies divinum cruorem shiens, erade- 
ter vociferatur: Scmguis ejus mptr nos^}. Certe hic 
mnia renim adjuncta confluxisse videntur, quae Hedeinpto- 
is magnanimitatem , redemptionis excelsitatem et redempti 
lalîgnitatew poterant exuggerare. 

5. Causa seu finis, ob quem tatia tantaque pro nobis 
ertulit Christus, post gloriani jpatris erat nostrum bomim, 
empe ut diyinae justitiae pro peccatis nostris satisfaceret, 
ijeeta nobis a daemone yincnla conFringeret, in lîbertatem 
lionim Dei nos assereret, genns humamim inmmieris vuU 
erîbus saucium suo sanguine sanaret, mediîs ad salntem 
ecessariis instrueret, ad caehun duceret,* gratiis ditaret^ 
xemplis instrueret, nosque divino Patri conciliatos^ renio- 
s, quae obstare poterant impedimentis, gloriae aeteraac 
articipes redderet. Id autem ut cfficeret, média elegil 
rorsiis stupenda; ut enim nos super astra cxtollerct, se 
isniu èxinaniTit: ut nos caelestibns douis cumnhtret, se 
isum terrenis omnibus spoliavit: u( nos avemalibus tor- 
teiFtis lifoeraret, se ipsum cmeiatibus subjecit. O Pefica- 
nm vere divinum î qui se ipsum Tuinerat, ut nos sanet: 
; sanguine privât, ut eo nos alat: se morti objicit, nobis 



^) Hehr, 6, 6. — -) Matth. 2T, 



372 Dies septima. 

at vitam tribuat; cui princeps patiendi causa homiuiini salus 
et commodum est. 

6. Denique modus, quo iiaec cruciamenta pertolit 
Christus, eininens prorsus fuit et perfectus. Nam passus jf 
est libenter, oblatus est, quia ipâe volùit ^) ; desideranUr^ ' 
baptismo habeo baptizari, et quomodo coarctor, usque dam ( 
perficiatur ^) ; silenterj ille autem tacebat "*) ; j^atienter, nam | 
corpus suuni dédit percutientibus, gênas velleutibus, faciem 
increpantibus et conspuentibus *). 

Praeterea ooines praecipuas hac occasione vîrtutes et 
quidem in gradu heroico exercuit, neuipe paupertatem 
spiritus, cuoi nudus in cruce fuerit moiluus: hundlitatem, 
cum amplexus sit oniue geniis opprobrioruui: mansueiudi^ 
nem, quia sicut agnus coram tondeute se obmutescens nec 
querebalur, nec resistebat, née indignabatur: fortitudinem, 
cum velut adainas permiserit peccatores supra dorsum snnni 
fabricare*): ohedientiam, ciuii sit factus obediens usque 
ad mortem^): charitatem, quia majoiem hac dilectionein 
nemo babet, quam ut animam suaui ponat quis pro amicis 
suis ') : deuique amorem inimicoruîn, dum morituriens pro 
ipsis oravit, dicens: Pater, dimitie illis^). 

Ut nil dicani de sunima ejus îtiisericordia, quam exer- 
cuit in coena praebens corpus suum in cibum, et sangui* 
nem in potum: item in horto restitucndo auriculam Malcho: 
deiu in cruce, promittendo Dismae paradisum; nil de ejus 
conêtantia, qua in cruce perseveravit , usque dum eniisit 
spiritum; licet Judaei clamariut: desceudat nunc de cruce, 
et credimus ei^): nil de ejus ingenti desiderio plura pa- 
tiendi, quod abunde maiiifestavit illa voce: sltio^'^. 

dulcissime Jesu! quis poterit comprehendere , quae 
sit latitudo et longitudo, sublimitas et profundum ^^) illa- 



') Isa. 53, r. — 2) Luc. \% &0. — ^^ NVî^^v:.. 14, 61. — *) Isa. 
ÔO, 6. — ôj Psalm. 128, 3. — ^) V\i\V\^)j. ^,^. — ^^ ^^^^.\^, 
13. — S) Luc. 23, 34. — ^) ^aU\i. ^1 , V^. - ^^^ ^^^^. V^ .^« 
— ^^) Epheê. 3. 18. 



De fructu éxercitat. hoéUet^ae diei. 373 

/■ 

virtutum a te passionis tempore exercitaruin. Vere 
fu$io operit faciem meam ^), cum meum patiendi mo- 

cum tuo confero. divine Magister, doce etiam me 
rte secundum extmplar, quod mihi a te, praesertim 
nante Calvariae monstratum est^). 
Ex his denuo ad oculuin patet ratio, ob quam S. Pa<- 
Ignatius hanc quoque hebdomadem viae iUumiuativae 
iimeret ; cum Ghristus in bac omnium maxime suis vir- 
ai radiis nos illuminet, suisque heroicis ac illustribus 
mplis ad proficiendum in spiritu animet. Praeterea do- 
s et mors eju£ sunt fons gratiarum ad acquirendam 
îectionem necessariarum , simulque incitamentum poten- 
mum ad eam altiori in gradu obtinendam. Hinc merito 
ia haec bebdomas ad statum proficientium viamque ilhi- 
ativam refertur. 

n. Ëx bis sex punctis, nempe quis, quid, a quibus, 
rrù quiùusy quare, et quomodo patiatur, ex bis,' in- 
m, sex^punctis in bodiernis meditationibus rite ponde- 
s suapte natora tanquam rivuli suo ex fonte emanabunt 
lentes affectus videlicet: 1. compassionis erga Cbristum 
ra adeo tormenta tanta cum cbaritate nostra causa to- 
atem: 2. odii atque horroris peccati, utpote quod 

nisi divino sanguine elui condigne potuit, et a caelesti 
re in ipso etiam Filio tani acerbe castigatum fuit: 
tdmirationis bonitatis ac sapientiae Dei, quae médium 
) aptum invenit^ Justitiam et Misericordiam tam miro 
u conciliandi, quo et illi plene satisfieret, et simul baec 
»ectu peccatorum perfecte triumpbaret, bominumque corda 
re sui inflammaret atque ad se alUceret. Qnid eniui 
îs commendat charitatem Dei erga nos, quam quod, 
'. adhuc peccatores essémus, Christus pro nobis mor- 
r sit^y 4. Spei sakitis consequendae ; si enim, cum 
lici essemus, reconciliaii sumus per mortem Filii 



) Psalm. 68, a — ^) Exod. 25, 40. — ^> Hom. Ç>, ^. 



374 Dles sepHma. 

qus; multo maffis nunc reconciliati, sahi erimus^ 
Nam sang^is Christi est nobis arrha tum divioae erga nos 
charitatis tum aeternae beatitndinis; qui eiiim dédit, qwA 
est plus, nempe Filium, dabit etiam, qnod est minus, yid^ 
licet caehim. 5. Amoris Dei sic diligentis mundum, irf 
Filium suum unigeniium daret^^^ et quidem in mort» 
tam cinientaui daret, et pro rebellibus mancipiis daret, hee 
ipso tam insig^i beneficio iugratissime abusuris. 6. ZeB 
animarum, iitpote quas Deu9 tanti aesUmamt, tanto eu» 
affecta amavit, et tam magno pretio emit^y 

Circa hos tamen aflectus duo sunt notanda , I . necei^ |é 
sarium haud esse, ut hodie in qnalibel meditatione onmet 
eliciantiu*, sed potenint modo hi, uiodo illi alternis yieibai ' 
pro re nata assuuii. 2. Non solis bis affectîbus nec dtM t 
immorandum esse. Debent enim, ut notât DirectorioD) 
simul etiam curari alii affectus, tjui sunt utiliores ai 
profedum nostrum spiritualem ^^ Qualcs sunt illi, qui 
tendunt ad solidam vitae correctioneni per constantem Christi 
imitationem in teilio llumiiitatis gradu. Hue enim toto 
conatu tendendum, bue voluutas toto nisu impellenda, et 
per cougruos atTectus omni vi inflectenda est. Per has 
enim affectiones seeiiris ad radiceni ponitur, per has stygio 
serpenti caput conteritur, anior viliosus expeHitur, spiritns ', 
numdi fugatur; contra vero spiritus Christi cordibus ins^ hj 
rîtur, et intentus per exercitia fructus obtinetiir. 

Et bine sex relatis supra afFectibus, compassionis, odn, j»^ 
admirationis etc. etc. amor proprius non adeo ayersatnr; 
quia etiam opum, bonorum ac voluptatum cupidae menti 
adeo difficile haud accidit Christo compati, de peccatis do* 
1ère, Dei bonitatem admirari, spem salutîs coneipere, b^ 
nignum adeo Niimen amare, alionimque salutem zelare; ai 
vero longe aliter res se habet cum illis affection ibus, quae 



Rom. 5, 10. — -) 3o»TV. :^, \^« ~ ''^ \y\vvAi\.> ^.^'i». ^.\^.-\ 
^J Cap. 35. n. 4w. 



De fructu exercUat. hodiemae diei. 375 

DOS ad Gbristum îd contemptQ, paiipertate et aerumnis 
imitandum animant, atque ad ijeilium Huniilitatis gradum 
snblevant Guni enim ejusmodi aifectius illi cuniculi et arietes 
siot, quae abditissima et fortissima amoris proprii, super- 
biae ac sensualitatîs claustra perrumpunt, subruunt atque 
evertunt; hinc cornipta natura ab bis praeprimis abborret, 
ab bis sibi prae aliis tidiet, çanimque \iui subdola eludit, 
et omni astu évitât. 

Verum ob hoc ipsum contra audentiiis obnitendum et 
in bodiernis meditationibus triplici illi affectui, nempe sui 
ipsius abjectioni et odio rerumqne terrenanim practico con- 
temptiii totis viribus ac potiori tempore erit inmiorandum. 
Ne yero pluribus intentus minor sit ad singula sensus, ju- 
vent in contemplatione prima praecipue actibus bumiiilatis, 
in secnnda ut plurimum actibus raortificationis suiqiie odio 
scse impendere, in tertia vero eorundem repctitioni potis- 
âmum tempus consecrare. 

m. Ut autem etiam exercitium intellectus optatum 
référât fructum, sequentes industriae erunt observandac: 
1. Oportet nobîs Christi tolerantias ita vivaciler proponere, 
^asi praesentes illi mysterio adstaremus, omniaqne corani 
agi cerneremus, quasi flagellonim ictus, Judaeorum clamo- 
tes, Servatoris aliorumque dicta et voces audiremus, ver- 
bemm plagas, coronae punctiones, clavonim immissionem 
sentiremus, potum felle et aceto mixtum gustaremus, rigo- 
rem et asperitatem funium et catenannn tangeremus, quasi 
leniqtie spntomm et carcerum foetorem odoraremns, squa- 
lorem videremus, molestias toleraremus. In summa, efR- 
ciendo, ut etiam nos sentiamus in nobîs , quod sensif 
Christus Jésus '); et optando, ut nostram quoque animam 
pertranseat gladius compassionis et doioris ') ; si enim 
compatimur, et conglorificabimur *). Certa enim atq^ie 



') PbilJpp, 2, 5. ^ ^) Luc. 2, 35. — *) Roia, », At' 



376 Dies septima, 

secura est eœspectatio promissae beatituéUnis , ubi est 
participatio dominicae passionis ^). / 

2. Debemus seniper ob oculos nobis ponere benevolmn 
illum Christi patientis erga nos aiTectiuii, quo ille sumims 
in cruciatibus quemlibet nostrum singillatini in auimo siU 
praeseuteoi habuit, quo pro quolibet nostrum speciatim suos 
dolores divino Patri obtulit, cum animi comparatione eoi 



pro nobis etiani solis perferendi, si nostra id salus posto- 
lasset. Gonsiderandae sunt er<^o aeruniuae Redeuiptoris 
ita, ac si eas pro quolibet nostrum peculiariter , unice et 
tantuni tolerasset, exemplo Apostoli dicentis: TradidU 
semetipsum pro me ^) ; nota : pro me, non pro nobis, sed 
pro me; non aliter ac si solus Paulus divinae Passionii 
objectum fuisset. Praeclare more suo id ipsum S. Chry- 
sostomus monet^). Hic est, inquit, affectus et sensui 
servi fidells, ut bénéficia Domini sui, quae communiter 
data sunt, quasi sibi soli praestita reputet, et quasi ipu 
sit omnium debitor, et pro omnibus ipse solus habeatuf 
obnoxius. Hoc fecit Apostolus, qui mortem Domini, 
quae universo impensa est mundo, sibi soli praestitatu 
dicit; quasi enim de se solo loquens ita scribit: Qui 
dilexit me, et tradidit semetipsum pro me. 

3. Praeterca identidem co«*;itandmn erît, Christimi haec 
passum esse propler nostra peccata, non solum Adami) 
sed nostra, a quolibet nostrum singillatini comniissa, se- 
cundum illud Isaiae 53 , 5. Vulneratus est pr opter ini- 
quitates nostras; attritus est pr opter scelera nostra; 
dicendo v. g. en! o infelix! hoc N. et istud N. nominatini 
patratum a te flagilium ei sudorem sanguineum expressit, 
flagellis discerpsit, spinis coronavit, in crucem egit, alios- 
que cruciatus inflixit. Ëjusmodi enim animadversiones 
ciendis affectibus aptissimae sunt, praescrtim doloris. Quando 



S. Léo L serra. 6. Quadra^. — ''^ V^î.\.^,^^ 
compnnct. co relis. 



. — ^^M^.V \ 



De fructu esercUaU kodiernae diei. 377 

ïnim filii Âdae pio iotuitu aspicient, quem ipsi suis sce- 
eribus confixerunt, plongent eum planctu quasi super 
\angenitamy et dolebunt, sicut doleri solet in marte pri- 
moffeniti ^). 

4. Praeterea tertius Humilitads gi*adus prae oculis 
lemper est habendus, et hodiernae meditationes applicandae 
enint ils determinate punctis, per quae et iu qoibiis 
Christum iu tertio hoc gradu iinitari electionis teuipore 
decrevimus. 

§. m. 

I. Universim denique pro meliori bujus bebdomadîs 
laecessu sequentes additiones eriint in praxin deducendae : 
1. Sancta quaedam mentis Cbristo conipatientis tristitia 
erit foyenda, arcendo omnes laetas quantumvis pias cogi- 
tttiones. Gum eniin ipsi qiioque Sei*vatori passionis suae 
Benoria in borto moerorem crearit, par est, nos qnoque 
qosdem cruciatus meditando cum ipso tristari, et tenerum 
compassionis affectum animo nutrire, proficiscentein tiim ex 
Uiore erga Christum, tum ex dolore de peccatis tauquam 
causa ejusdem mortis ; ne scilicet is etiam nobis exprobrare 
possit iiiud regii Vatis: Sustinui, et aspexi, qui simul 
^^ntristaretur ^ et non fuit^). Hune in finem vêla seu 
^rtinae fenestris eriuit obducendae, cum cubiculi obscuritas 
M id multum conducat. Quin imo nullae aliae per diem 
^ain tempoiîbus succisivis cogitationes erunt admittendae 
l^itieterquam de illo mysterio, de quo illo medio die vel 
cun meditati fuimus, vel adhuc meditaturi sumus. Et bine 
Ovabit in promptu habere aliquas sententias sacrae Scri- 
^lurae, aliasve ad Domini passionem et Matrem doloro- 
^um pertinentes, quas interdiu mente recelas^). V. g. 
Uud : Crucifixi fige plagas cordi meo valide ; . . . vel : 
^ae me tecum pie flere, crucifixo condolere, donec ego 



^) Zacb. 12, 10. — ^) Pm/jh. 68, 21. -- ^> Dw^tl. c.. "^^^ "^^^ 



378 Dies sepHma. 

TÎxero ; . . . vel : Pasiionis fac consortem et plagu 
reeolere *). 

2. Opéra poenitentiae erunt augenda atque întendeiidi/ 
Aequum enim est, ut dolores Cbristi contemplando eliitf' 
nos mortificationem Je$u in corpore nostro drcumferar - 
mus ') ; utque seciindnm Pétri seutentiam Chrîito fêttê ' 
in carne etiom nos eadem cogitaiione armemur ') ; Jofti' > 
tiae scîlicet divinae per nos irritatae satîsiacîendi. * ^ 

II. Hanc ob cansam ad finem hiijiis hebdomadis in KM ■ 
exercitionim traduntur regulae ad \ictum temperandinij * 
tuni quia tempera ntia iu cibo et potu praecipuuni est 
nitentiae externae objectum, tum quia veri Cbristi ioiU- 
tores esse non possumus, nîsi ejus exeinplo (a quadragiiH 
enim dierum jejunio praedicationem auspicatus est) 
nos capitale hoc vitium debellemus ^). Nam ut constat 
contemplatione de regno Cbristi, nemo potest SalvatoroÉ i^ 
rite sequi , nisi superata non tantum carnis , sed etm' * 
sensuum rebellione ; bos inter cum gustus seu gula postrs^ * 
mus baud sit, patet, siue bujus coërcitîone neminem gs' ^ 
nuinum Cbristi imitatorem fore. Porro ad id pluriima^ r 
conducunt sequentes regulae a S. P. Ignatio propositifj ^ 
quarum brève bîc compendium siibnecto. 

1. A pane minus abstinendum quani a reliquîs alimei^ ' 
tis. 2. Circa potum magis attendendxi est abstinentia (pxà i 
circa panem. 3. Circa pulmenta et edulia potissimuui ak^ 
stinentiae ratio versetur. Et hinc cibis ordinariis ves^^' 
dum, delicatis vero parce utendum. 4. Cavenduui, ne 



£l 



« 

') Eccles. in fcsto Matris doloro«ae. — ^) 2. Cor. 4, 10.-^ 
') 1 . Petr. 4, 1 . — 4) Egregle S. Athanas. Ilb. de Virginib. : ,vVîd«*« • 
inqait, quid faciat jejnnium? Morbos panat, di^tiliationcs corporis cSi , 
siccat, daemones fugat, pravas cogitation Cfi expeilit, mentem clariorei 
reddit, cor mundnin efficit, corpus sanctificat, denique ad thronum " 
hoDiinem sistit. Et ne putèn haec temere dici: habes hujas rei 
monium in Evangeliis a Salvatore prolatum. Cum enim quaesiviuetti 
discipuii, quonam modo immundi gpiritus ejicerentur, respondit Dom'i 
noê: Hoc ^enm non ejicitur nisi in oratione et jejnnio.'* 



De fructu exercUat, hoéUemae diei. 379 

Ddos cibos animus qaodammodo totus effundatur, et 
vide vescaumr aut festine; sed appetitiii semper do- 
utes, tum mensuram yictus, tam sumendi modum iina 
ereoiiis. 

}iedia ad tollendam cibi potusque immodicum nsum 
haec: 1. ut ante prandîum yel coenain et quacimqne 
un hora, ubi milla esuries sentitur, vietuni proxime 
ndnm defiDiamiis ad mensuram certam, quam deînde 
vel propria aviditate vel insiigatione inimici unquam 
damus; sed potius vincendi utriiisque causa de illa 
ihil etiam subducamus. 

S. Expedit ioter comedendum sibi fingere, quasi videa- 
Jesum Christum cum suis diseipulis vescentem, obser- 
0, quem teneat edendi et bibendi modum. Possunt 
1 varietatis gratia aliue adhiberi meditationes inter 
îndum, quarum praecipua est attentio ad sacram, siqua 
M!tionem^ ut sic abstracta mente cibus ipse et yescendi 
totio parum sentiatur. Ceterum quanto plus de con- 
mte victu sibi quis ademerit (vitalb intérim vaictudinis 
rsae gravi periculo), tanto celerius mensuram cibi et 
i justani reperiet. 

leiegenda insuper hodie sunt monita ipso exercitiorum 
ore observanda, quae babentur introductionis para- 
ho rV. Vel si tempus non suppeteret, saltem percur- 
> ejusdem §. IV. Numerus IV., ubi brève conipendium 
im additionum exhibetur, quae hodie pariter obseiTandae 
Ceterum sicut fructus praecedentis meditationis erat, 
s eum Christo spreto contemptum pariter quam bono- 
n vivere; ita quoque fructus ex sequenti exercitatione 
pendus est firmum animi decretum cum Christo afflicto 
s aerumnosam, quam miseriis ae doloribns vacuam 
idi vitam, et quidein etiamsi par utrinque meritum 
ne gloria foret, sohim ob majorem cum Christo simi- 
nem. Ex quo patet, universum hodiernae diei labo- 
praecipue eo tendere, ut Christi patienlis ^x.««v\\» 



38U Dies septima. 

animati, in electo heri tertio Huiiiilitatis gradu amplia 
stabiliainur et confirmemur. 

m. Porro S. Pater noster in tertia bac hebdi 
nullam amplius indilTerentiae hactenus inculcatae mentii 
facit ; cum enim haec solum necessaiîa fuerit ad electi( 
rite peragendani, bac peracta, niilla jam ejus denuo ii 
candae nécessitas est; proin solum in eiecta conv 
vitae idea, per tertium Humilitatis gradiim executioni 
danda, solidaniur. Quia vero ad perseverandum in dieti 
gradu uecessaria est magna aestimatio, amor et desideria | 
trinm illoruin Christi comitum, nempe paupertatis, efll ^ 
temptus et aerumnarum, bine etiam in tertia bac heM 
made ad ea magis aestimanda, amanda et desideranda p( 
exemplum Gbristi.patientis potenter incitamur, cujus ifl ^ 
tatio etiam in bis magis arduis rébus pidnceps bujus hebd| ^ 
madis fructus est. 

Postquam enim in meditatione de regno Cbristi gcM j 
ratira decrevinuis , eundem imitari , que Caelu^i volueril . 
modo; et postquam in meditatione de duobus vexillis stA^ . 
tuimus, eum sequi per vias etiam diiBciliores , id est, il 
sublimiori perfectionis gradu, siquidem ad taleni nos vocart 
Superis placuerit; denique postquam clectiouis teinpore^ 
cognovimus, Caelum velle nos Deo servire imitando Chfr^ 
stum in tertio Humilitatis gradu ; rerum nexus postulat, 4 , 
in facta electione per nova incitamenta confirmemur. Ss- 
bis cum omnium eiBcacissima Cbristi patientis historia suf" , 
peditet, ejus mysteria S. P. Iguatius divino consilio hodia 
meditanda proponit, ut eorum contemplatione très ChnsA 
comités magis aestimare, amplius amare et ardentius 1^ 
siderare discamus. Quam apta autem huic fini eonsequenib 
baec média sint, ipsa res abunde loquitur. 



De lis, quae Christns passus est etc. 381 



MEUITATIO II. 

S nS, QUAE CHRISTUS PASSUS EST 
I CORPOKE, NEC NON DE MODO; QUO 
A EST PASSUS AD NOSTRAM EVSTRU- 
CTIONEM. 

Punctum I. 

Considéra dolores, qiios Christus est passus in corpore. 
tm primo fuit flagellis crudelissinie discerptus. Crucia- 
Qn hune fuisse immaoem, coUigitur 1. ex teneritudine 
rparis ejus^), ntpote quod erat adeo subtilis ac delieati 
bsus, ut teste 8. Booaventura in Gbristo callosa alioquin 
dnm durities delicatior ac sensibilior exstiterit, quam apud 
»8 sit tenera oculorum ac pupillarum compages. Accedit, 
tod illius sacratissimum corpus ob praeviuni sudoreni san- 
lineum fuit magnopere debilitatum, per agoniam letbalem 
ilde fatigatuni, et per noctis illius vigilîas atque aerum- 
ts yiribus penitus exhaustum. 

2. Ex camificum furore, qui erant suopte ingénie 
udeles et elFeri, oblata a sacerdotibus pecunia ad fero- 
im aniuiati, orci furiis a daemouibus truculenter agitati, 

alii aliis seniper bini succedentes, ne scilicet tortonim 
^itudine doloruai acerbitas ieniretur. Triginta paria ta- 
on rabie efferatarum tigridum fuisse, S. Magdalenae de 
izzis revelatum legimus. 

3. Ex ftagellorum qualitate, quae erant virgae vi- 
les et spinosae: scuticae ex nervis bovum confectae: 
tennlae ferreae aculeis obarmatae, quibus cutis borren- 
m lacerabatur, carnes frustatim avellebantur, costarum 
sa inimaniter nudabantur. 

4. Ex verberum numéro, quorum ad sex millia fuisse 



') Cfr. Catcchism. Rom. part. 1. cap. 5. de art. 4. <\. lit. ^. V*''li 



382 Dies septima. 

inflicta S. Bernardus asserit ^) , ita ut nulla corporis 
a Yuluere imiuunis exstiterit. Ex his collige, quam 
cniciamentum senserit Chrûtus ex tôt tamque cnui 
flagellerum ictibus, tanta vi tantoque cum furore a 
tosis tortoribus tam delicato corpori inflictis. 

mi Jesu! Pilatus adeo atrociter flagellari te j 
ut Judaeos aditui commiserationem adduceret; ego U 
corpore saueium, et quidem pro me et ob mea p( 
saucium video, et tamen silice durior née lacrimulan 
copîoso saoguini, née suspîrium tam immenso amoi 
pendo; quin imo pellicidam adhuc euro, carni et aei 
blandior, licet hi tôt plagarum crudelis causa exstite 

Secundo, Spinis coronaius est» Âcerbissimum p 
boc tormeutum fuit I . ob spinarum acnleos, magoitud 
duritiem ae multîtudinem. Nam erant ita acutae, ut 
cranium penetrariot: ita durae, ut uuUi obstaculo cess 
ita copiosae, ut potius pileum seu tegumentum quai 
ronam constitueriut , et septuaginla plures vertici ii 
haeserint. 

2. Ob capitis sublilitatem , utpote quod inter < 
externas corporis partes memhrorum omnium delici 
mum est, in quo natura omnes quinque sensus velut 
in sede collocavit, et ubi quilibet etiam tenuis dol 
membranarum, nervulorum et fibrillarum teneritudinem 
tissime sentitur. 

3. Ob immanem carnificum robuslissimorum feril 
qui orani illas vi in caput adegerunt, impactis fustibus 
sime intruserunt, et inflictis cnidissime alapis ean 
cruciatum exasperarunt. 

4. Ob iteratam ac summe violentam vestium detr 
nem, qua vulnera in flagellatione accepta, et indui 
adhaerentia summo cum doiore refricata fuerimt. 



^) s. Birgitta Christi flagellati plagas 5475 numerat. S. G< 
flageiloriiiD 5466 ictus colligit. Non aspernamar ista, Fed nequ 
certa dadmuB, 



De Us, quae Ckristu» passus est etc. 383 

mi Jesu! spinis tu cingeris, et ego rosis coronari 
pteml tu super dolorem vulnerum tuorum*^ novuiii su- 
Braddi sinis; et ego quamyis molestiam a me amoliri sol- 
BÎte satagam! Absit SHb capite spinoso meuibrum me esse 
dieatum; etiam per dumeta praeeuntem te sequar. Non 
diim immissos a te morbi dolores patienter perferam, sed 
imm volimtariis cruciatibus castigabo corpus meum, et in 
srvitutem redigam. 

Tertio. Crucem suam ipsus bajulat. Hic quoque 
ibor Servatori aerumnosissimus fuit I. ob oneris ti^abalis 
nmane pondus: ,2. ob viae longitudinem et asperîtatem: 
• eb montis Galvarii accliyitatem : 4 ob virium debilitatem. 
ilrle quam magnus bic fuerit labor et dolor, iude affatim 
Ktel, quod nudos pedes' ingenti hoc trunco onustus ad ob- 
ios lapides identidem impegerit, plateas expresso ex vul- 
aribus sanguine ubertim rigaverit, huiueros maie dolatam 
tac trabem portando horrendum vulneraverit ; quod denique 
Huiibus aliis doloribus superior, solum buic ita succubuerit, 
t postquam saepius toto corporis et crucis pondère in 
Irram et genua procidit, tandem bajulum comitem admit- 
tre debueriu 

mi Jesul haec tu perfers amore meî, et ego laboris 
tgiens non nisi ignavam commodus prenso vitani, atque 
lyersorum impatiens non nisi molles duco dies. At pudet 
L€ mei. Posthac laboraho, quantum per vires licuerit; 
Itiar, qiûdquid tibi lubuerit. Mortificationis crucem tuo 
kemplo animatus etiam ego feram generose et constanter. 
ïêboT et dolor, agere et pati gemini erunt poli, cirea quos 
lea omnis yita deinceps circumrotabitur. 

Punctum II. 

Considéra modum^ quo hos tam immanes cruciatus 
lerat Cbristus, nempe 1. patienti cum silentio. Immeu- 

I) Psaim. 68, 27. 



384 Dies septima. 

sum excedebatur praescriptus per legem plagarum numei 
et lacet: milites eum spinis coronant ex mera insolen 
niilla ad id facta a Pilato potestate, et silet : ipsi soH e 
ferenda imponitur, non item aliis daobus, qui cum eo di 
bantiir nequam, nec tamen conqueritur. 

2. Patitur cum summa promptitudine ac desidt 
plura perferendi; nam eo ipso tempore, quo supra don 
eju$ fabricaverunt peccaiores , prolongaverunt inipt 
tem suam^), et dinumeraverunt omnia ossa ejus '), i 
Dayidis repetiit: Ego in flagella paratus swm*\ I 
dolorosissimae coronationis tempore exarsit ejus erga : 
amor sicut ignis in spinis ^) , qui nunquam dicit: & 
ficit^y Vix cnicem a longe conspexit, mox exclanur 
o beata crux! tantopere amata, toties expetita^ tan 
desiderata. 

3. Patitur cum amore summo erga divinum Patr 
cujus regnum haec tolerando restauravit: erga suos ini 
ces, quibus ex animo ignovit: erga nos peccatores, 
quibus suum cruoreni in lytrum obtulit ; erga te singillal 
quem sibi speciatim illo dolorum tempore menti praeseir 
habuit, benevolo obtutu respexit, et praeveniente oi 
meritum charitate ab innumeris discre\4t, et ante tôt a 
dilexit; licet praeviderit, te hoc ipso sanguinis balneo 
usurum, tanto ardori non nisi injurias repensurum, q 
imo gravissimis etiam sceleribus eundem offensurum; 
quidem eo amoris excessu te dilexit, ut sibi carneni I 
statim avelli, spinis caput perforari, crucis gravissii 
jugum imponi permiserit. Ferreus es, si divini bujus s 
guinis liquor adamantinum cor non emoUit ; si tanto Chi 
amore non incenderis ad odium tui, qui huic carniGci 
non parum causae dedisli. 



^) Psalm. 128, 3. — ^ Psalm. 21, 18. — ^) Psalm. 3T, 18 
t) Paalm. lir, 12. — S) Prov. 30, 16. 



De iisy quM Christus passtis est etc. 385 

Punctum m. 

Perpende fructum bine eriiendum. Hue ergo jam ad- 
înt illi proprii commodi aucupes, illa cuticulae mancipia, 
piavi illi laborum osores, illi denique delicati sanitatis 
iololatràe, qni hujns conservationem obtendentes, tam sol- 
«BÎtc avemiiîicant, quodcunque corpori aegre facît, et tam 
hidiose procurant, quidquid sensualitatein fovet, quibusque 
tioDi honoratum «st unica votoruin meta. Intueantur hi 
ucem suum flagellis immaniter discerptmn, spinis acerbis- 
ime cinctum, sub crucis pondère penitus fatiscentem ; aspi- 
iant Regem suum, sub cujus vexillo 'se carni bellum iila- 
ïros heri spoponderunt, bune, inquam, contemplentur toto 
orpore cruentatum^ viribus omnino exbaustum, doloribus 
aerissimis obrutum, proprio sanguini innatantem. Ah! si 
Siristus sua commoda, vitae quietem atque sanitatem eo, 
m' nos, modo attendisset, qno nostra nunc )oco salus 
tiret? nisi illius erga nos amor haec omnia nobis sacrifi- 
«sset, nostroqne bono posthabuisset, ubi nunc nostrae 
edemptionis abundantia esset? Si eadem aliis, qnae nobis 
niini sensa bac in re fuissent, nonne caeluni Sanctonim 
laximis vacuum, et Ecdesiae thesaurum ingentibus meriti$ 
rbatnm doleremus? 

E!t sane yidemus, poena talionis nullos pluribus mo- 
»tiis affligi, imo et raorbis cruciarî, quam hos ipsos sa- 
hatîs suae nimium studiosos cultures; contra vero nullos 
rmiori valetudine frui, quam illos, qui commodorum, sa- 
itatis et vitae incuriosi, se prodige Dei proximique ser- 
itio impenduut: qui aegrotos passim invisunt, diu noctuque 
idefessi laborant, et corpori continuo ac constanter aegre 
icere student. 

At oppones: bac ratione citius moriar. -Ergo moriaris; 
uni propterea caelum riret, aut Romanum Imperium ever- 
im' cadet? Ergone Religiosus phantasticum mîmiendae 
initatis, aut abbreviandae vitae periculum amore Ûe\ ^^sb\\^ 

Bellecii medalta. II. edit. VI 



386 Dies septima. 

timidus respuot, quod tamen praesens tôt milites pro râ 
lucello et auiore terrenî principis reipsa adeunt? AbjeeU 
haec suut et generosa mente indigna animi sensa. Ob 
remotum ejusmodi per studia vitae decurtandae periculin 
nec tu iisdem valedicis, cur ergo virtuti? Accedit, longe 
plures ob gulam quam inediam praecoci morte defongi. 

Proin 1. viudiei fervore corpus tuum per opéra poeoi- 
tentiae eorumque quotidianuni ac coustautem siue ullaeoi- 
niventia usum i» servitutem rédige. 2. Immissos niork*^ 
aliasque niolestias patienti silentio gaudens perfer. 3. Illdl 
solatium, quod ex dulei otio percipitur, caelo sacrifica, et 
quantum per vires licet, semper strenuus labora. NiU 
enim otio deterius est^ quod non solum non aeqiàrà 
nova, sed etiam paria consumit. Sanctae vitae ratiê 
processti gaudet et crescit, cesaatione torpescit et itfr 
cit ^). Facito aliquid operis , ut te semper diabolut m- 
veniat occupatum ^). 4. Nimiaiu illam servandae saoiUtis 
vitaeque prolougandae curam geuerosus abjicc, firmiterque 
tibi persuasum habe, iliud tuum dictamen: Vires future 
in tempora ad Dei cultum conservandas esse ; hoc, inquan» 
dictamen non nisi futile amoris proprii ludibrium esM. 
Nam sub hoc praetextu solidae virtutis exercitium ab ado- 
lescentia in juventam, a juventa in virilem aetatem, ak 
hac in senium rejicitur; quo fit, ut vitae curriculum pra^ 
tereat, quin unquaui aliquid grande pro Deo patreinr; 
sicque ob vanam spem praestandi in futuriun boni, prae- 
sentis occasio et meritum negligitur. 

Af f ectun. 

Compassionia. quem te video, amantissirae Redemptor! 
a planta pedis usque ad verticem non est in te sanitas: 
totus es vulnus et livor et plaga tumens ^) : non est spe- 



^) ha. 1, 6. 



De iisy quae ChrUius passus est etc. 387 

cies tibi neque décor *) : air et dolorum et sciens infir- 
ttUMem: quasi leprosus es et percussus a Deo, ac hu- 
mUiaius^. Haec cerno, nec tamen compatior. durum 
I9W meuni;! quomodo non miserescis innocentissimi Jesu, 
propter te et a te tani dira tolerantis? quomodo non totum 
tu lacrimas eolliquescis? 

Doloris. Heu! quid feci, dum peccavi; dnm bas carni 
îllecebras concessi? e^o te ila^ellis percussi, e^o capiti cra- 
Ides spinas impressi, ego te crucis pondère in terram 
|irostravi, ego laborare te feci in peccatis mets '). Nam 
tnslneratus es propter ha s N. iniquitates meas: attritus 
u propter haec N. scelera mea *) : hae N. iniquitates 
Wiêoe sicut onus grave gravatae sunt super te ^). Proin 
hite lacrimae, prorumpite gemitns, totum pectus jam oc- 
eapet dolor .... Ah ! poenitet peccasse .... male- 
dictnni peccatum, quod Jesum meum adeo crudeliter ha- 
Iniisii ! . . . . Aeterno te odio prosequar. 

Amoris. innocentissime SalvatorI et haec pateris 
DOD solujn a me, sed etiam pro me tam yili ac rebelli 
honnincione? .... In mediis cruciatibus tuis benevolo aiFectu 
ne ante alios complectebaris, prae oculis praesentem habe- 
bas, tuomm yulnerum sanguinem mihi applicabas, dolores 
tacs aeterno Patri pro me offèrebas, licet ingratissimum 

ne fore praevideres. Haec credo, nec tamen te redamol 

Ah! maledictum animi frigus! O Seraphini! diyini amoris 
flamma cor meum ita succendite, ut non prius amando 
quam vivendo linem faciam. 

Odii sui ipsius. Pater aeterne! vertatur, obsecro, 
ÎD me manus tua. Nam ego smn, qui deiiqui, ego inique 
cgi 5 agnus vero iste quid mali fecit ? Ah ! innocens, quae 
von rapuit, eœsolvit^). Proin parce insonti, et me reum 
picote. En ! ego in flagella paratus sum ^) : mihi tribu- 



») Isa. 53, 2. — ^) ha. 53, 3 et 4. — ^) ÎAa\^t\i. ^, Vt. — 
V Isa, ô:1 3. - '^; PM/m. 37, 5. — ^) Psalm. ftft, 5». — "*> ^«^^- 
dr, 18, 



388 Dies sepiima. 

lationuin spinae, inihi mille cnices debeatur. In me ergo 

imiant dolores et aerumnae Ah I sancto me ipsuin 

odio persequi doce. 

Quid enim, o mi Jesu! ergone hanc earnem meam 
odisse non possim, qiiae te tôt p]agis confecit, quot sibi 
illecebras induisit? quae te fratrem meum, Ducem ac Re- 
gem meiim animaeque sponsum, cujus deliciae sunt êsa 
cum filiis hominum *) , tam crudelem in mortem ddlL 
Superi! quae haec paradoxa? perennem in orco cmciatin 
meritus sum, et vel levi flagro rebellem cuticulara castigan, 
aut Icni cilicio impiam earnem arctare horreo. Âetent 
famé ac siti cruciandus essem, et adhuc lautitiis inhio, w 
corpus tôt vitiorum sentinam saginare sustineo. Ad tartan 
transtra aeternum ablegandus forem, et debitum Deo et 
proximo laborem desidiosus detrecto? Heu! rubore sof- 
fundor ! 

At in posterum meliora. Caelum testor, quia mab 
cum Christo afllicto et aerumnoso pariter doloribus, aerum- 
nis et laboribus confici, quam cum speranda aequali gloria 
licitis etiam gaudiis in hoc mundo diiïluere, solum majoris 
cum Christo similitudinis erga. Patiar proiu, quaecunqae 
volueris, eaque perferam patient! silentio, cum gaudio so- 
lemni, cum desiderio piura patiendi, cuui persuasione, nibil ^ 
esse, quae patior comparata doloribus Christ! , cruciatibus 
orci, gaudiis caeli; solum ut Christo, Duci et Régi nieo, 
simiiior fiam. 

,,Concipiantur hic, vel renoventor concepta jam proposita, ac de- 
termiiientar opéra poenitentiae deînceps exercenda. ** 

* Legator Thom. a Kempis de imitât. Christi lib. '^. cap. 19. 



') Prov H, :n. 



De felicitate et glaria antmoe etc. 389 

CONSIDERATIO 

>E FELICITATE ET GLOBIA ANIMÂE 
CONTEMPTAE ET AFPLICTAE. 

Cum ex iina parte scopus hodiernae diei sit, animam 

conscenso beri tertio Hiimilitatis gradu confirmare, ut 
npe ea malit, etiamsi par Dei obsequium foret, cum 
risto spreto et alflicto, contemptam pariter et aerum- 
(am ducere vitam, quam gaudiis et hoaoribus in hoc 
ado abundare solum majoris cum Ghristo similitudinis 
;o; ex altéra vero parte, cum contemni et pati, utpote 

summe ardua, nostrae fragili naturae perdiiBcile acci- 
, operae pretium erit, latentem sub afflictione et con- 
iptu felicitatem et gloriam ob oculos ponere, ut fructuum 
is allecti, laborum spioas mitius feramus. Quid enim 
)is contemptiones et aerumnas amabiliores reddere queat, 
im si ostendam, contemui non pudorem afferre, sed 
}Tiam: pati non miseriam esse, s^ feUcitatem? 

I. Gloria, quara adversa animae contemptae et af- 
tae adferunt, est summa et eminens. Eam quippe heroem 
le probant, Martyribus et Angetis aequant, Christo 
irissimam eique similem reddunt. 1. In primis talem 
îmam, siquidem patienti animo eadem perferat, heroem 
le probant. Exemplo nobis Aegypti Prorex Josephus 
., quem ex sententia Chrysostomi nil perinde clarum 

heroem reddîdit, atque illa in eum structa calumnia, 
am carcer et catena atque contracta inde aerumna. 
uamquam enim magna pariter ipsius pudiciUae virtus 
erit; tamen longe major em effècerunt ea, quae per- 
ssus est, nempe accusatio, calumnia, carcer et catena. 
v.m enim clarior et splendidior apparuit, quam cum 

Aegypti solio sedens, frumentum egentibus distribuit, 

famem depulit^), Nempe adversa virtutis cos sunt, 
lae quantus quis héros sit, ostendunl. 

^) Homîl 68, ad popul. 



390 Dies septima. 

Hanc veritatein ipsi GenUles agnoverunt, quorain unos 
sic loquitnr: Adversae re» sunt, quibus àeclaramur 
viri^)', aller vero itu scribit: Non est magni animi, se 
rébus prosperis fortem gérer e, ubi secundo cursu vita 
procetUt, nec gubernationis artem tranquillum mare et 
obsequens ventus ostendit Adtersi aliquid occurtit 
aportet, quod animum heroetn probet^^. 

Nempe eandem Deus rationem sequitur in bonis vins, 
quant in militibus duces, qui opUmos ad durissima nat- 
tunî. Etiam ille iis asperiora immittit, quos in patieih i 
tiae palaestra magis heroes novit, atque eos, qui sii * 
intentius et devotius obtempérant, veluti fortissimos atUs- 
tas gravioribus aerumnis exercet '). Dicaiit hî ergo, dnm 
adversa nipto aggere ingruunt: eja macti animis! iiffsi 
visi sumus Deo , in quibus experiretur, quantum humana 
notura capere, quid pati possit*^, Ingens cerle gloria 
ex hac animi comparatione in talem aainiani redundat. 

2. Adversa nos Martyribus et Angelis aequant. Prx- 
mum aftirmat S. Laurentius Justinianus: Patientia ho- 
minem Martyrem facit^^. SufFragatur S. Climaciis grado 
4. Beatus, ait, qui quotldîe pr opter Deum conviens et 
maledictis lacessitus sibi vim fecerit; rêvera talis anima 
nihil distat ab anima martyris. Accedit sensus et aucto-' 
ritas Ecclesiae, quae in officio divino de S. Mai'tino Tn- 
ronensium Episcopo ita cauit: O sanctissima anima^ \ 
quam etsi gladius persecutoris non abstullt, palmaf^ ^ 
tamen martyrii non amisit; quia gravissimas siiî canonici |- 
et doniestici Briccii, qui ejus miracula mordaci dente car- 
pebat, caluninias palienli charitate pertuHt. Proin ne pu- 
tetis gratis esse malos in hoc mundo, et nihil boni de 



r. 



') Epictetus apud Arianum I. 1. c. 24. — ^) Seneca lib. de consol. 
c. 6. — - ^) Chrysost. I. 1. de Provid. col. 16. — Seneca I. 1. de 
Provid. — ^) Lib. de patientia cap. 2. 



De felidtate et gloria animas etc. 391 

Mis agere Deum, OmnU malus aut ideo vivit, ut eor- 
îffotur: aut ideo vivit, ut per illum bonus exerceatur '). 

Alterum asserit S' Chiysostoinus , cujus haec sunt 
erba : Qui patientes sunt et mites^ et contumeliis affectif 
c percussi aequo animo ferunt, et taliter facientihus 
medicunt, caelestibus sunt similes Virtutibus, multam 
abentibus impassibilitatem'^^, iitpote qui aeqiie paruin 
tque An^li ejusiiiodi rébus moventur et turbantur. Si 
rgo^ concludit idem, angelos recte beatos dicimus, quia 
iossunt absque offensa ferre frigus, famem, sitim et 
imilia; quanto magis beatam et Ângelis similem oportet 
ocare animam, quae viriliter ac forcer omnes omnium 
wlestiarum ferre incursus potest^). Quid autem glo- 
ibsius, quam martyribus et augeUs aeqnari? 

3« Adversa nos Christo charissimos esse probant, 
iqae nos similes efficiunt. Constat id experientia. Nam 
emper observatum est, eoSj qui Christo Domino vici- 
\iores et chariores fuere, plu$ aliis quoque laboribus 
t adversis lancinatos fuisse ac divexatos ^). Cum qua- 
am die B. Angela de Fulginia quaesivisset ex Deo, qui- 
lam essent ei cbariores fitii? respondit Dominus: Illi, 
mos magis diligo, ad mensam meam mihi viciniores 
^medunt ex una scutella mecum panem tribulationis, 
i bibunt in una cupa mecum calicem passionis, Cha- 
iarihus enim filiis permittit Deus evenire multas tribu- 
ationes; et hoc facit eis pro speciali gratia'')* Proin 
[ni multa et yaria patiuntur, hi sunt yere filii Dei, adeo- 
[oe et fratres Jesu ; hi sunt proximi convivae Christi ejus- 
[ue familiares intimi atque ocelli charissimi. 

Imo sunt Christiformes eique quam simillimi. Nam 
juos Deus praescivit, etiam praedestmavit conformes 
îeri imaginis filii sui^^\ id est, ut cum Vasquez hune 

^) S. Âagiist. super Psalm. 54. — ^) S. Chrys. hom. 47. ad popnl. 
— *) Idem serm. de Resurrect. — ^) S. Theresia in M. S. I. T. 
;. 4. — 6) In ejus vita. — «) Rom. 8, 29. 



302 Dies septima. 

lo€uni explicat Cornélius a Lapide, quos Deus praesckU 
sibi amicos et dilectos per gratiam suam fore, hos eUam 
praedestinavit ad hoc, ut paterentur , et fièrent confor-y" 
mes filio sua in patientia, utpote qvi pro nobis tôt Ur 
bores et aerumnas sustinuit^). Uno verbo: vult, ut 
etiam ipsi fiant crucifîxi, ejusque iniagineni perfecte référant 

Jani autem o quoi scalpri ictibus qiiantoqiie artificio 
opus est, ut ex ebore ^enuina elaboretur Christi niorientis 
effigies, quae aiterias, nervulos, venas, cutis rugas et ii- 
neamenta omniaque membra accurate exprimat? Proiii 
quo pluribus anima et gravioribus aerumnis obruitur, eo 
perfectius is eam sibi Crucifîxo assi milan cupit. 

Porro magna certe gloria est esse imaginem Cruci&ô, 
atque eadein ex cruce cum Chiisto pendere. Sicut enim 
gloriosum est militi, fief erre arma régis; sic est etiam 
Christiano gloriosissimum , portare stigmata Christi^ 
Et tamen (quae mortaliuni caecitas est) illud vitamis 
omnibus modis, ne quando ad statum redigamur simik» 
illi, ad quem Christus in cruce fuit redactus *). Ter- 
tius Ilumilitatis gradus est ille ipse, qui non solum genti 
bus et Judaeis, sed eliam Cbristianorum non paucis scan- 
dalum et stultitia est. At vae illis, quibus latens haec 
sub contemptu et afilictioue tam eminens gloria illorum 
aestimationem , amoreni ac desiderium non indit; digni 
enimvero sunt, ut induantur pudore et operiantur con- 
fusione sicut diploide ^). 

II. Félicitas aniraae contemptae et aillictae est pariter 
ingens tum ob praerogativas, queis ejusmodi status gaudel, 
tum ob gratine raagnitudinem, quae in adversis latet. Ad 
praerogativas qitod attinet, adyersa sunt médium per- 
fectionis, sunt indicium divini erga nos amoris, sunt signuin 



^) Vasq. 1. p. q. 23. Corn, comment, in Epist. Rom. — ^) Laur. 
Jaêtin. de patient, c. 2. — ^) P."ÇtlTw«>Y?X>«t, v\\ \w e^us vita refert 
OrlandinuB. — *) Psalm. lOft, ^^. 



De felicitate et glaria animae etc. 393 

^raedestinationis. 1. Ea esse médium acquirendae sancti- 
ons affirmât S. Gi-egorios Magnus, dicens: Ego fidenter 
lico, quia minus pie vivis, si minus persecutionis per- 
uteris ^): nempe hic Sanctus ex copia afflictionis metiebatur 
nagnitudinem perfectionis. Consentit S. Laurentius Justi- 
lianos, ita scribens: Si adversum te mundus saeviat, 
atret invidus, diaholus rugiat, obloquatur malus , insi- 
Masque tendat elatus; esto confidens, quoniamperfecto- 
*um graderis semitas^). Ratio in promptu est; uam 
iontemptus, paupertas, dolores subtrahiint superbiae, golae 
it amori proprio fomenta, illicia et yires, adeoque feracem 
aalorum fontem obturant; contra vero animae ad elicien- 
los actos heroicos plurimam occa^onem et materiam sup- 
^editant, quo fit, ut eandem ad perfectionis apicem mire 
^royehant et extollant. 

2. Adversa insuper divini erga nos amoris indicium 
•unt Quem diligit Dominus^ castigat^): quem diligit 
Oominus, corripit*): quia acceptas eras Deo, necesse 
kî^, ut tentatio probaret te^^: sacrae Paginae oracuia 
unt. Ëadem quoque SS. Patinim sententia est: In justis, 
it S. Laurentius Justiniauus, tribulatio amoris indicium 
fl^). Imo quo quis arctius amatur, eo quoque durius 
n praesenti flagellatur ^). Electos Dei cernimus et pia 
igere, et crudelia pati, Gregorii Magni effatum est. 
consentit S. Theresia, dicens: Certissimum est, per 
^iam difficultatis ac laborum a Deo conduci eos^ quos 
nultum diligit: et quo magis aliquem diligit, eo etiam 
jpraviores illi difficultates immittit. 

Sunt praeterea optima probatio nostri vicissim erga 
)euui amoris, Sicut enim Christus suum erga nos amo-r 
em demonstravit moriendo; ita nos pariter nostrum erga 



Lib. 6. cpist. 27. — ^) De vita golitar. c. 12. — ^) H«.V\ç. 
2, 6. — 4) Prov. 3, 12. — ^) Tob. 12, 13. •— ^^ \><i «wX» ^^^- 
>ab!o, c. 6, col 2. — '') Idem fascicalo amom , c. Ô, 



394 Dies septima. 

iilum amoreui probabimus patiendo. Et bine quanta tuiU- 
netur amplius, tanto mayU dilecUonU noitrae tigmm 
ottendiUir ^). Nain vinculum indisruptum est tribulaUo^ 
et dilectionis evidens argumentum ^^ 

Quin imo nulla crux est judicium divinae erga nos 
irae. Nain Deus flagellât omnem filium^ quem recipit; 
ergo, qui non flagellatur, sine dvèio non est in numéro 
filiorurn^y Quocirca S. Xaverius dicere soiebat, videri 
sibi nostros nequaquam fideliter militare, si diu nuiSf 
insectationibus exercentur. Ipse Seneca ad aiuiconmi 
quempiaui scripsil: Miserum te judico, quia nunqum î 
fuisti miser, Jain vero si haec Gentilis, cui mysteriom 
crucis scandalum erat, quid Christianum , quid Religiosuoi 
sentire decet, mysleriis fidei imbutum? 

3. Denique ad versa sunt signum praedestinationis et 
electionis divinae. Id affirmât S. Aiivustinus: ConjecUm 
est, ait, cum te Deus immensis j)ersecutionibus corripit, 
te in electorum suorum numerum destinasse *). Siiffira- 
gatur Laurentiiis Justinianus, sic loquens: In justis tri- 
bulatîo est amoris indicium, futurae beatitudinis prae- 
sagium, et praedestinationis testimonium^). Idem alibi 
repetit: Flagelli eruditio cum patientia indubium prae- 
destinationis agnoscitur esse praesagium ^). Quis ergo 
neget, animam contemptam et afflictaih vere felicem esse, 
cum iis gaudeat praerogativis , qiiae siimmam pariimt 
felicitatem, nempe efficacissimo acqiiirendae perfectionis 
medio, minus ambiguo divini erga nos amoris indicio et 
probabilissimo praedestinationis signo. 

Nec minor est viagnitudo gratiae, quae sub adversis 
latet. 1. Est enirn gratia vere rnaxima, dignum censeri 
propter Christum aliquid pati. Est corona vere per- 

^) S. Catbar. Senens. dialog. c. 5. — ^) Chrys. hom. 66. ad pop> 
— ^) Idem hom. 29. in cp\&t. ad ^^Vit, — '^> ^'^Ut. ad Alippi. — 
^) Lih. de casto connub. c. 6. co\. ^. — ''^ Vc\^. '^^ Va. «^VL. 



De felicitate et gloria animae etc. 305 

ecia, et merces futura retributiane non minor ^). Imo 
tiamêi tes nullam hàberet mercedem, hoc Molum est 
Uigna merces et suffieiens remuneratio , gravia pati 
YTopter eum^ qui amatur. Sciunt, quod dicitur, qui 
\mant. Et profecto vinctum esse propter Christum est 
tajor gratia, quam sedere supra duodecim sedes, quant 
s$e Apostolum, quam esse Doctorem, quam esse Evan- 
jelistam. Si quis amat Christum, is novit, quod 
tieiiur'). 

2. Plus est pati, quam miracula patrare. Quando 
9eus dat alicui, ut mortuos suscitet, minus dat, quam 
wn dat donum patiendi ^) ; pro miraculis enim debitor 
um Deoy at pro patientia debitorem habeo Christum *). 
Iccedit^ quod miracula minime faciant hominem sanctum, 
«îïi possint esse communia electis et reprobis^), At 
^ero patientia in adversis certissinia est ad suinmain saucti- 
atem scala. Praeterea plus est pati, quain babere subli- 
oissimarum reium revelationes. Hiuc B. Baptista Yerana 
ut habetur ir^ 4. parte Chron. S. Francisci) exclaniare 
olebat: .0 Deus meus, si tu mihi revelares omnia se- 
reta tui sacratissimi cordis, tantum boni mihi non facis, 
nam dum afflictiones immittis. 

Ex bis colliges, inimicos, qui nos persequntur, in ami- 
onim numéro habendos esse beneque de nobis merentium. 
Srgo cognosce, te esse magis obligatum illi, qui tibi 
tahim facity quam et, qui bonum, lllae enim personae 
unts quae pur gant animam tuam, et pulchram faciunt, 
rratiosam et acceptant in conspeciu Dei^y Quid enim? 
rgone inimicum tu eum reputabis, qui tibi fiduciae fores 
*t gratiarum thesauros pandit, et facit, ut tibi peccato- 
'um fiât absumptio ?') 



') Chrys. hom. de S. Anna. — ^) Idem hoin. 8. in epist. ad Ephes. 
— ^) Idem in cap. 1. ad Ephes. — ■*) Idem ibid. — ^") \jksx.*W^^. 
fasc. amoris c. 5. c»l. 2, — ^) B. Bapt. \erîiivîi \tv «iy^* V\\a^. — 
l) Cbry/t. bom. 71. ad pop. 



3B6 Diei septima. 

Et bine concludlt S. Cbrysostomus , malle se vinctum 
^ue propter CAristum, quam habitare caelot. Si quis 
(pergit) me apud Superos collocaret cum Angelis ont 
cum Paulo vincto^ eligerem carcerem et vincula, NihU 
enim est tnelius, quam pati propter Chrisium. Non 
tam beatum existhno Paulum, quod raptus sit in tertiuM 
caelum, quam eum censeo beatum propter vincula. MHu 
est optabilius mata pati cum Christo, quam honorari 
pro Christo. Haec est gratta, quae omnia superat^)» 
Et haec siint Sanctoriim sensa de Gloria et Felicitati^ „ 
qaae in adversis latent, hae cogitationes filiorum Dei, a 
quibus caveaunis, ne degeueremiis. Certe ista rite expeiut 
non possiint non tertium Humilitatis gradum nobis summe 
aestiniabilem , amabilem ac desiderabilem reddere. 



EXAMEN 

CIRCA PATIENTIAM ET OBEDIENTIAM. 






Cum nenio tertium Humilitatis gradum sit conseensurns, 
vel in eo stabilis, permansurus , nisi ferrea patientia sit 
armatus; cumque insuper obedientia plurimam patiendi ma- 
teriam suppeditet, rerum nexus postulat, ut ntriusque 
virtutis objectum, gradus et incitamenta brenter oculis | 
subjiciam. De paupertate uulla nunc mentio fit, quia de | 
ea jam die quarta, Meditatione tertia fusius egimus. 

I. Patientia, servorum Dei victricia arma^)^ est 
vîrtus voluntatem inclinans ad quaevis adversa aequanimi- 
ter perferenda. Ejus objectum est jactura bonorum fortunae 
per iuopiam, honoris et famae per contemptus et injurias, 
sanitatis et vitae per dolores et mortem, internae quietis 
per scrupulos, taedia et afflictiones animi. 



^) Idem hom. 8. in epist. aà ^^Xit?.. — "^"i '^- ^^'iV^NÀ^. va?^, V. 



Examen circa patietUiam et obedientiam. 397 

'Haec omnia sunt perferenda 1. cum paUenti silentio, 
mnem dolocis sensuoi intra labia premendo, eum nemini 
[teri manifestaudo , nec secuin mente revolvendo, neque 
pad Deum de ejus acerbitate conquerendo; sed generosa 
bliyione rem totam sepeliendo ; 2. cum gaudio eucharisUco, 
un Apostolis non solum gaudeudo, qiiod digni habitî 
imus pro nomine Jesu aliquid pati; sed insuper etiam 
rates agendo divinae Bouitati tanquam pro collato primi 
•rdinis beneficio ; 3. cum desiderio plura patieniU, exemple 
!]!hristi, in cruce plus afflictionum sitientis, Pauli, omnia 
ribnlationum gênera provocantis, Xaverii^ laborum amplius, 
unplius aerumnarum postulantis ; 4. cum iirma persuasiane, 
lihil esse ea, qnae patimur, comparata aemmnis Christi, 
iniciatibus Martyrum, tormentis parricidarum , doloribus 
legrorum in xenodochiis, captivorum in carceribus, manci- 
pionim in triremibus, nihil respectu poenarum inferni aut 
purgatorii, quas sumus promeriti, nihil comparata gaudiis 
caeli, quorum unica stilla dulcoraret totum tartarum. 

Denique tolecanda sunt 1. ex motivo demissionis et 
agnitionis supremi in nos dominii Numinis aeterni, ut de 
nobis nostrisque rébus, quae ipsi placita fuerint, statuât; 
2. ex moiv/o justitiae vindicativae , ut ex bac nostra ca- 
stigatione illa magis ehicescat ad aliorum terrorem; 3. ex 
motivo poenitentiae , ut anticipata solutione pro peccatis 
jam hic satisfaciamus ; 4. ex amore Christi, ut bac cum 
eo qualicunque similitudine illum magis gloriiicemus, nostrum- 
que illi amorem testemur; 5. ex amore Dei, ut sic altio- 
rem in caelo gradum mereamur, quo ipsum per totam 
aeternitatem intensius amare possimus. 

Examina jam, ecquid tua patientia se extendat ad 
jacturam omnium relatarum supra rerum? Nunquam quippe 
sine dolore amittitur, nisi quod sine amore posside- 
tur^). 2. Num patiaris quadiTiplici illo, quem paulo ante 



9 s. Gregor. Mb, 1. mornf, cap. 3. n. 4. 



398 Dies septima. 

exposai, modo? 3. iiiiiii enarrata illa qiiinque motiya 
omnes tiios tolerautiae actus afBciant, et ad supernum ma- 
^sque ineritoriiim ordinein élèvent? Errata corrige. 

- II. Obedientitty quain S. Joau. Cliuiacus sepulcrum 
propriae voluntatis et excitaUonem humiliiatis dicit *), 
est virtus, qua qiiis in rébus licitis honiini obedit propter 
Deum. Virtus haec passioi in sacris litteris nobis incul- 
catur: e. g. Hebr. 13, 17. Ceteris praestat: Mayna 
quidein est, inquit Joannes Pap. XXII., paupertas, sed 
integritas majus bonum ett, sed obedienUa maximum, 
si custodiatur illaesa; nam prima rebus^ secunda eami, 
tertia vero menti dominatur et animo. Ëjus objectum 
est persona cui, et res in qua obeditur. Verus eniin 
obedieus/^rimo obedit omnibus omuiuo Superioribus ; 2. etiam 
talentis, virtute et scientia se multo inferioribus, prudentia 
et discretione destitutis, omnia turbide, ex. impetu et aniini 
intempérie praecipientibus; 3. etiam subordinatis v. g. me- 
diastino, famulo etc. nomiue Superiorîs aliquid nuntianti. 

Secundo obedit in omnibus, quae imperantur, etiam 
in iis, 1. quae jubentur cum periculo et jactura sanitatis 
et vitae ; 2. cum jactura honoris, existimationis, scientiae eto.; 
3. cum jactura, ut videtur, majoris virtutis, majoris in 
speciem gloriae Dei ; 4. etiam tune, quando partes, sinistrae 
affectiones, aut alia perversa animi motio in Superiore aperle 
dominatur: Subditi estote .... etiam dyscolis ^), seu pra- 
vis, non tamen in re aperte mala; siquidem tune valet 
illud : 52 justum est in conspectu Dei vos potius audire, 
quam Deum, judicate ^). In dubio autem praesumptio 
stat pro Superiore. 

Tertio obedit modo perfectissimo , 1. promptissiiua et 
accuratissima operis executioue^ ad primum horologii pul- 
sum, iittera etiam imperfecta relicta: 2. cum summa to- 
luntatis propriae cum voluntate Superioris confonnitate. 



î> Gradu 4. — ^j i. p^tr. 2, \ft. — ^> K.tiUi^. \,\^. 



Examen di'ca patieHiiam et obedientiam. 399 

unquani apud alios contra illuin murmuraDdo aut couque- 
sndo , Dec ejus jussa sugillando : 3. cum summa judicii 
roprii subjectione, Superîoris mandatum apud se et alios 
on tanlum ficte, sed serio ut prudens et aequum tuendo: 
escit enim judicare, quisquis perfecte didicerit obedire ; 
uia hoc tantum bonum putaty si praeceptis obediat ^). 
'^el si res imperata manifeste imprudens sit, aut adiuoduni 
ifliciiis et molesta accidat, aut si raodus imperandi aspe- 
ior sit ac violentior, quani patrem ac Religiosum deceat, 
ilet, Deo gralias agit, nactumque se occasionem gaudet, 
olimtatem et judicium Numini perfectius sacrifîcaudi. Et 
i ires sunt hujus virtutis gradus ^). 

Denique obediendum est 1. ex motivo fidei, ut osten- 
amus, nos credere Ghristo, dicenti: Qui vos audit, me 
fudit^); 2. ex molivo speiy confidendo nos per obedien- 
iam a di>îna Providentia gubernandos et salvandos esse; 
!. ex motivo ckaritatis, ut per obedientiam supremo Nu- 
lini, quae pretiosissima nobis charissimaque sunt, libéra- 
is immolemus, nempe voluutatem et judicium. Discute 
un conscientiam, quomodo circa ista te habeas? num om- 
libus, in omnibus, perfecte ex allatis motivis obedias? 

Hac patiendi et obediendi ratione illa, quae tertio Ilu- 
Aiiitatis gradui inest, arduitas plurimum mitescet. Cum 
ero eos, qui nobis in honore aut corpore aut in bonis 
ortunae patiendi, vel in rébus arduis ac difficilibus obe- 
Hendi materiam praebent, naturaliter aversari soleamus, 
lulc defectui meditatio tertia occurret, ubi nos pendulus e 



ï) s. Grcgor. M. f up. lib. 2. Reg. cap. 4. — '^) Cfr. epist. S. P. 
Ignatii de obedient. ad fratr. S. J. in Lusit. et P. A. Rodericii exercit. 
perfect. part. 3. tract. Y. a. cap. 3. Praeclare S. Bernard, germ. de 
obedientia: ^Fidelis obedient» nescit moras, fagit crastinum, ignorât 
tarditateiD, percipit praecipientem , parât oculos visui, aur«« «aàMxîà.. 
Hogoam voci, maoo« operiy ifineri pedcs: totum *« co\\\%\X. , ^V. V«»,^^- 
notia colligHt rolaatatem,** — *) Luc. 10, A6. 



DE MORTE CHmSTI IN CRUCE. 

Praemonitum. 

„Si Qnqaam aliaR, nanc certe omnes aniroac facultates on 
corporii vires sant intendendae. inysterinm amoris simal a 
ris, qnod nobis in Calvariae clivo exhibet aeqne jQgtam ac mit 
Namen. IIIuc igitar propere nos conferamus, ibique electam 
bebdômade Ducem nostrom ac Regein non «olum omnibas terra 
exatam, «ed ipsis etiam tegamentis spoliatam, tribus clavis 
affixom, duos inter latrones saspensum, caelos inter ac terram n 
parentales inter tenebras, tota fremente natora, summos inter ci 
ac contemptiones exspirantem flebili obtuto intueamur. 

Hic enimvero Christus abonde adimplet, qnod in meditati 
regno actornm se promisit, nempe se in laboribus, vigiliis cet 
casibus semper antesignanum fore. Hic actn ipso amplectitor, i 
sectandam in meditatione de dnobns vexillis nos hortabatar, 
panpertatem, contemptnm et aernmnas. Item reipsa bic exerce 
in meditatione de tribns hominnm classibns ngendum soasit, é 
eligit omninm aptissima sno fini média, videlicet ea ipsa, pe 
divinus Pater ipsnm voloit salutem nostram operari, ejusque 
reparare. Itaque defixis in divinum hoc exemplar oculis considérerai 
cipnas virtutes ab eodem in cruce in gradu somme heroico ad i 



De morte ChrisH in cruce. 401 

divitiis paupertatem, prae honoribus contemptum , prae de- 
liciîs aerumnas, prae sanitate et vita dolores et niortem 
eligit, et qiiidem in eo gradu eligit, cui addi nil possit. 
Adeo ut divinus Servator suo exeniplo iioo soliim indiffe- 
reiitiam nos doceat circa iila quatuor puncta in fundamento 
(seu hebdomadis priuiae lueditatione prima) jam enumerata ; 
sed etiam propensionem instillet ad posteriora prioribus 
praeferenda, atque prae aliis eligenda. 

Nam ejùs paupertas est tanta, qua major excogitari 
nequeat; cum omnino nudus îu aëre veluti terra extorris 
pendeat, et non solum non babeat^ ubi caput reclinet; sed 
etiam vilis lacernulae frustulo careat, qua corporis nudita- 
tem tegat: diviserunt sibi vestimenta mea^^ Con- 
temptus erat talis, qui crescere nullo gradu potuit, cum 
omnes iojuriae, irrisiones, calumniae et despicatus conju- 
rato quasi agmîne in eundem irruerint, ita ut jure illud 
Psalmi usurpare potuerit: Ego vermis et non homù, 
opprobrium hominum et abjëctio plebU^). 

Dolores et cruciatus erant tam crudeles, tam univer- 
«des et intensi, ut jure mari altissimo a Propheta com- 
parentur: Magna est velut mare contritio tua^^^ cujus 
nec latitudinem quis, née profunditatem metii:i queat. Et 
idnc mento Ghristus per Jeremiam mortalibus inclamat: 
Videte, si est dolor, sicut dolor meus*). Denique genus 
Bortis ejusmodi est, cui nec tormenti quicquam nec con- 
temptus addi posse yideatur, sive spectetur tempus, quo 
moritur^ nempe in flore aetatis, ipsa Paschatis solemnitate, 
pleno die: sive cruciatus, quo oQciditur, scilicet cruce, 
ciavis, felle^ siti et nervorum dolorosissima tensione: sive 
modus, quo exstinguitur, videlicet inter saunas Pbarisaeo- 
lïum: Vah! qui destruis templum Dei*); inter blasphe- 
•ias Scribarum: Praetereuntes blasphemabant eum^)'^ 



») Matth. 27, 35. — ^) Psalm. 21, T. — ^) T\\tfiYi. % \^. 
*> Jbid, h 12, — ^) Marc. 15, 29. — ^) MattYi. ^1, ^^. 



402 Dies septima. 

iater maledicta Latroiiuin: Idipsum et iatrones imprope- 
rabant ei *) ; ioter dicieiîu SeDiorum : Salca temetipsum^)\ 
sine ullo cuelesti solatio: Deusmeusl ut quid dereliqHuH 
me^); sine iilla inilitum commiseratione : Et dabant ei 
vinum bibere cum felle mistum*)^ sine uUo aniiconuD 
levainiue: Staùant omne» noti ejus a lonye^), £t sic 
Diorilur filins Dei, gloria Patris, salus uiundi, dereiictus a 
cunctis, flagellis discerptus, spinis coronatus, clavis tniri 
afiixus, oinnino nudns, l'erales inter tenebras, insultante 
innumera plèbe. Proin quid adhuc tua dornUtat affectio, • 
imo non dormitat, sed mortua est, si huic bénéficia non 
respondet. In dictis suis Dominus sustinuit contre- 
dictores, in factis observhtores , in tormentis iliusorês, 
in morte exprobratores , et nos omnes cupimus amieùs 
et laudatores!^^ 

Aspice itaque, o anima, in faciem Ckristi tui')^ sno 
te exemplo eoque tain potenti ad ainorein panpertatis, con- 
teuiptiis et dolorum, id est, ad tertiuin Humilitatis gradum 
invitantis. Kevoca in memoriam proposita in contempla- 
tione de duobiis vexillis concepta. En! vexilhim crucis 
erectiini hic proslat, opposituni vexillo a Lucifero erecto. 
Christiis cupit, ut etiain te socies tribus suis coiuitibns, 
nempe egestati, aerumnis et despicatui : Lucifer te hortatur 
ad quaerendos honores, vitae commoda ac delicias. ProiD 
hic jain iu Calvariae clivo ad crucis pedeni, hic, inquam, 
stans délibéra, et tandem prudens statue, num serio exe- 
qui velis, quod heri jam proposuisti, nempe Christum 
crucifixum per tertiuni Humilitatis gradum coustanter cl 
sedulo imitai'i. Décerne, num serio malis cum eo con- 
tempto, paupere et afBicto pariter contemptam, pauperem 
et afflictam ducere vitam, quam cum spe paris etiam beati- 
tudinis felicem, honoratum et divitem vivere? 



Miitth. 27, 44. — ^) \V\A. \0. — ^^^î\.V\i.*IX,4(5,— '•)Matth. 
2r, 34. — ^)Luc. 23, 49. -- ^>^.^<iTw.\w^i\^\..— ">i^«\\si.^A^' 



De morte Chrisii in crnce. 403 

, Vae illi, qui io ipso Calvariae elivo, ad ipsiiui crucis 
)edeiii, viso taiu efficaci exemplo, taoïeii adhuc tentât me- 
liam inire viaoi, Christum inter et daenionem, caeiuin inter 
et muaduni, inter amorein dîvinuni et proprinm, inter 
spiritum et carnem ! Vae iili, qui tertiuni Uuinilitatis i^radimi 
aversans, soluiu vuU subsistere in primo, vel ad summum 
eloctari ad secuudum, aut qui quidem statuit sequi Serva- 
torem etiam in tei'tio, sed modo suo^ nempe sensualitati, 
naturae et amori proprio couimodiori ac minus molesto, 
non autem ea, qua id fieri ratione Deus ab ipso petit. 

Vae, inquam, tali; ham in poenam hujus obluctationis, 
fua tertium Uumilitatis «>^radum conscendere renuit, neque 
ad seeundum perveniet, atque ipso etiam primo excidet 
£t certe Religiosus, qui post consideratam Christi Pas- 
sionem tamen adhuc promoveri et honorari ambit, qui 
vitae commoda^ lautiorem victum, commodiorem vestitum 
quaerit, qui contemptus et despicationes fugit, paupertatis 
eflectus bon et, mortifîcationis opéra et labores respuit; 
uno verbo, qui in tertio Humilitatis gradu firmus non per- 
sistit, dignus non est, qui socius Jesu, miles Christi et 
virtutis assecla audiat. Domine ! da, ut crucis tuae pedi 
ftffusus, illud agere nunc vivus statuam, quod statuisse sub 
mortem optabo^ ubi Crucifix! effigies unica oculorum meta 
et spei anchora erit. 

Punctum ïl. 

Praeterea in Christo e cruce pendulo insignis obedientia 
eiucet, dum est obediens usque ad mortem, mortem autem 
crucis^). Nam 1. obedit omnibus, non solum aeterno patri, 
sed etiam Caiphae, Pilato, militibus et lictoribus, licet bis 
m ipsum nuUa coropetat potestas. 2. Obedit in omnibus 
etiam diflieillimis rébus. Vestes ad nutum exuit, manus 
ad compedes porrigit, caput spinis induit, humeros cruci 



1> Pùi/ipp, 2, 8. 



4U4 Dies septima. 

subdit, eidem impositus se extendit, et ciavîs niembra tere- 
brari sinît, ipsaiu denique vitani ponit. 3. Idque agit modo 
perfectissimo , non contradiceodo , non obluctando, non ai 
altius tribunal provocando; sed caece quoad intellectnni» 
prompte quoad voluntateni, intègre qiioad executionem. 

Quae omnia très potissimuni circumstantiae plurimnoi 
aggravant^ nempc 1 . quod id nominis Propheta, qui passim 
Sanctus, Dei Filius et Messias hahehatur, publiée coram 
saecularibus , totaque numerosissima civitate tam probrosa 
ac doiorosa morte afficiatur. 2. Quod illa afficiatur post 
tôt in vita Apostolica exanllatos labores, habitas conciones, y 
sanatos débiles et aegrotos praestitaque aliis obsequia 
charitatis. 3. Et quideni ea afBciatnr triuinphantibus ini- y 
micis, publiée illi insultantibus aeuiulis, eumque a se oppres- 
suni esse gloriantibus ; 4. idque cum manifesto partina ■■ 
studio et cvidenti judicum injustitia. 

Quatuor hae circumstantiae sunt illae ipsae, quae R&- i 
ligiosorum cruces seu adversa immanem in modum augent 
et aggravant, nempe confundi coram saecularibus, post toi 
in Religione exuntlatos labores, obita munia et collecta 
mérita, tacite insultantibus aemulis falsisque delatoribus, 
et quidem a Siiperioribus de partium studio jure suspectîs, ^ 
vel alia sinistra alFectione in transversum actis. 

At neque hic cedendum aut a cruce fugîendum est, vel 
a tertio Humilitatis gradu deflectendum. Tria breviter 
suggero incitameuta : primum est patiendi nécessitas, quo- 
niant per multas tribulationes oportet nos introire m 
regnum Dei^). Nostra impatientia illatam nobis injuriam 
nec mitigat, nec avertit; potius molestiam auget, et meri- 
tum tollit. Secundum est occasio satisfaciendi pro pw- 
catis, quorum poena ejusmodi heroico actu uno quasi spongiae 
ductu si non omnino, saltem maximam partem deletur. 
Tertium est major similitudo cum Christo, nostra causa 

') Act. Uy 21. 



De morte Christi in cmce. 405 

OD solum paria, sed longe graviora tolérante; nec non 
ccasio nostrum pariter amorem eidi^ui probandi. Obe- 
ientissime Jesu! da, ut tuo exeuiplo aniniatus, ex allatis 
■ibus mçtivis semper, omnibus et in omnibus y etiam in 
ositis supra quatuor circumstantiis intègre, prompte et 
nece obediam. 

Punctum m. 

Denique in Christo e cruce suspenso insigni fulgore 
minet charitas inimicorum, quae virtns est eo pretîosior, 
uo difBcilior. Itaque breviter contemplemur , quales et 
momodo amet. Parcere 1. iis inimicis, quos prius etiam 
108 offendimus, 2. * iis, qui conceptum erga nos odium jam 
ieposuerunt, 3. qui yeniam a nobis supplices petunt, 4. de 
[uibus ultionem sumere ob impotentiam nequiuius, facillimum 
st. At vero ignoscere inimicis et amare hostes non solum 
umquam a nobis offensos, sed iusuper beneficiis auctos, 
ion solum nullaui a nobis yeniam petentes, sed etiamnum 
M» odio prosequentes, imo etiam actu insultantes; et qui- 
iem, eis ignoscere eo ipso tempore^ quo pro libitu et ad 
atîetatem yindicare nos possemus; quin eos insuper amare, 
iro eis yeniam rogare, imo et mori^ et quidem horrendos 
nter cruciatus et injurias mori ; hoc certe summum charitatis 
irodigium ac sublimissimae yirtutis apex est. 

Omnia haec Christum et quidem in gradu perfectissimo 
iraestitisse , palam est. Nam l. non solum hominum 
leminem ulla in re unquam offendit, sed potius innumeris 
ios beneficiis aùxit: pertransiit benefaciendo et sanundo 
mit^f^), 2. Judaei etiamnum immani contra eum odio 
lagrant, Barabbam praeferunt, ad mortem expetunt, cla- 
lando: Crucifige^ cruciflge'^). 3. Tantum abest, ut illi 
icti poenitentes ab eo yeniam pétant, ut etiam cruci affixo 
i moribundo, ac jam jam exspiranti, barbarum in modum. 



') Act 10^38. — ^) Luc. 23, 21. 



Liavia isaioinoDi, sic eiiain ipse aivmo suo jrain i 
siimendara relinquere. 

Et en! in bas voces erumpit, moduin ignosce 
docens: Pater, dimitte illis; non enim scinnt, q 
ciunt^), verba gemmis et aiiro digoa! Pater, 
illis. Duiii Christus pro se orat, Denm appellat: 
Detis meus, ut quid dereliquisti 7/ie^). Cum v 
iiiimicis supplicat, Patris tîtuhim allegat, qno e 
moveat: Pater. Dein non solum ipse eis ignosc 
etiam, ut Pater ignoscat, petit: Pater dimitte: n€ 
metus iniligendae ab eodeni poenae beneficii magni 
minuat. Quin et eorum maiitiam ignorantiae exci 
exténuât tegitque: Non enim sciunt, quid faei 
veniae spes facilior reddatnr. Imo etiain tormenta. 
melias, mortem, qnae ipsi millies fuerant merîti, ipsf 
loco subit, et quidem sponte, nemine cogente sub 
lotus est, quia ipse voluit*^*^ et iusuper pro et 
eadem dîvino Patri pro eorum sainte offerendo. 
ignoscendi vere divinuin! Gerainis bis pnnetis bei 
sideratis, scilicet qualibus ignoseat Christus et qt 



De marte Ckristi in crnce. 407 

ia sunt), bene facile his, qui odermnt vos^). Et quis 
41 pulvis et cinis, ut tam claro Mimînis praecepto ob- 
ari audeas? 3. Qai inimicuin odit, nec Deum amat. Si 
p dixerity quoniam diligo Deum, et fratrem suum 
rit, mendax est^^. Qui er^o Deum ainare cupit, etîam 
dmuin dilîgat oportet. Ut dîstrictius dicani, etiamsi 
; corpus flagellis discerpat, jejuniis extenuet, zelo aiiima- 
se consumât; nîhiiomînus si charitatem proximi uod 
jerit, si aversionum viperas in animo nidulari permî- 
t, DÎhil est, iUusus est. 

Quapropter conscientiam hic discutiamus, et inquiramus, 
ne' alienationes, odia, aut iuimicitias vel levis vindictae 
dilates mente foyeaums? Si ejus generis bestias in 
le nostro stabulari deprehenderimus, eas mox in apricum 
iractas in ara charitatis ad pedem erucis Christo pro suis 
licîs morienti' victimas immolemus, 1. de malevolis 
ris semper amice sentiendo; 2. semper honorifice de 
apud alios loquendo; 3. pro eis fréquenter orando; 
Fabili comitate praeyeniendo, bénéficia et officia deferendo. 

Affeetus. 

Aetus dilectionis inimicarum, vindex legislator 
a! insonat in auribus meis tuum illud magnum chari- 
I praeeeptum : 'Diligite inimicos vestros, benefacite his, 
oderunt vos, orate pro persequentibus vos^). Et 
cum amare te nequeam, nisi sioml et proximum dili- 
, toto corde amo omnes inimicos, malevolos, persecuto- 
et calumniatores meos tanquam filios Dei et fratres 
isti, quia tu sic vis, et jubés ; et quia amo te , hinc et 
ûraum meum praesertim hune N. N. diligo propter te. 
araore tui ignosco omnibus eo prorsus modo, quo a te 
. ignosci meaque peccata reniitti cupio; teque impense 
», ne ullas illis propter me poenas irroges. 



Luc, 6, 27. — ^) 1. Joan. 4, 20. — ^) MîAt^. Ç>, ^'^^ 



Tu Domine, da nobis fraternae charitatis aug^ent 
ia inutuo amore constantes, ilkic omnes peryeniomi 
nos aeternum in te diiigemus. 

yActus obedientiae. mi Jesu! cum tu fuèris o 
usque ad mortem, et quidem mortem crucis, tuo hoc e 
animatus, obediam et ego omnibus Superioribus, 
omnibus ... idque semper, intègre, prompte, cae< 
hoc agam etiam pro eo casu, quo illae quatuor < 
stantiae puncto hujus meditationis secundo superius 
sitae conciîrrerint; ut videlicet probem, me credi 
dicenti: Qui vos audit, me audit^y^ me. fidere ass 
Vir obediens loquetur victorias^^^ me amare te 
omnia, etiam supra meipsum, praecipuas animae fac 
inteilectum nempe ac voluntatem tihi generose p( 
dientiam sacrificando. 

Desiderium similitudinis cum Christo per i 
HumilitaUs gradum obtinendae. anima! res) 
faciem Christi tui in cruce tribus clavis suspensi. 
in auctorem fidei et consummatorem Jesum, qui 
Humilitatis gradum altissime conscendit, dum in fer 



De marie Chrûti in cruce. 409 

aerumnis vivere ac mori, quam felicem in his terris vitam 
ducere, idque propter me. 

Et ego te eadem in re imitari recnsem? ego illecebris 
inhiem? ego honores et yitae commoda preiisem? ego, 
foedissimus peccator, aeternos contemptus, dolores et mi- 
serias jam pridem promeritus. Ego, te Duce ac Rege 
meo, summos inter dolores et contemptus in cruce propter 
me exspirante, cuiicutam foveam, honorari, ac commode 
haberi appetam? Ab! vivit Deus, quia non faciam rem 
faanc. Gaelum testor, quia malo cum Jesu spreto, paupere 
et afBicto pariter contemptam, pauperem atque aerumnosam 
dacere vitam, quam bonoribus, commodis, ac divite fortuna 
.frui, licet par foret beatitudinis meaé spes; idque solum 
;ob majorem cum Ghristo similitudinem. 

„£Uci qooqae hic poterunt illi afTectas, qnos in hodiernae lectionis 
J. n. nam. 2. usnrpandos esse indicavi; ita tamen, ni plus semper 
tteporis tribuatur desiderio patiendi, seqoe abjiciendi ob majorem cam 
Christo similitadinem, ctiamsi par meritam foret etc. etc.** 

* Legatur Thom. a Kemp. de imitât. Christ!, lib. 2. cap. 12. 



Be/IecU medulla. //. edit. \% 



est UiiYCUiurac iiuuis ijcauiaud cA.ciupiar et jiiguus 

ea enim Apostolus variis in locis securos nos reddil 
ait : Fidelis sermo : si commortui fuerimus, et contit 
si sustinehimus , et conregnabimus ^) : si tamen eo\ 
mur, ut et conglorificemur^). Ita est: Jésus Cl 
reformabit corpus humilitatis nostrae, configuratuf 
pori claritatis suae^^. De hoc vel diibitare nefa 
uam fidelis sermo est: Deus proiuissis certo stabit, 
jeetam eis conditionem servaverimus ; scilicet si C 
commortui fuerimus ] si simul sustinebimus : si 
compatimuri tune certo etiani convivemus, certo com 
bimus. certo conglorîficabimur, Uno verbo: si 
plantati fuerimus shnilitudini mortis ejus, simul et 
rectionis erimus*), Quid certiiis sponderi, quid 
possit? 

Practerea meusura nostrae felicitatis respondebi 
fectioni, qua Christuin imitati fuerimus. Hujus denuo 
habeiuus gentium Doctorem Paulum, dicentem: Se 
quod sicut socii passionum estis, sic eritis et cons 
nis^y Neiiipe fidelissiuius Dux noster ad amussii 

niphît . mind nnhîfi în niprlîtntînnp Hp Rporrin Phrîct 



De remrrefctione Christi. 413 

Hinc gaude, o vocata ad societatem crucis animal nam 
}uo profundius iiudc contemptioiiis pondère deprimeris, eo 
iltius cuin tenipore snper omnes caelos elevaberis: quo 
phu'ibus nunc pauper indiges, eo uiajoribus divitiis tune 
ibnndabls: quo acrioribus nunc doloribus aflBigeris, eo 
■beriores erunt quatuor illae dotes, quibus corpus tuum 
itiquando redivivum ornabitur. Uno verbo: quo copiosius 
IDDC bibis ex calice passionis, eo largiori voluptatis tor* 
rente olim potaberis. Futurorum igitur bononim spe prae- 
Msntes miserias. solare; indeque contemptus, paupertateni 
Bt aeruuinas aestimare, amare ac desiderare disce^ utpote 
]oae aeternae gloriae, inunensarum opum ac caelestium 
Miciarum certa et perennis scaturigo sunt. Post certitu- 
imem, etiam 

Punctum III. 

Considéra speratae in caelo gloriae maffnitudinem^). 
hnprimis magna sunt caeli gaudia, quia sunt infinita tum 
ib infinitudinem malorum, quae excludunt, tum ob infinitu- 
Gnem bonorum, quae includunt. Caelestes Beatorum sedes 
ion solum excludunt omnes omnino dolores corporis et 
lermnnas animae; sed insuper complectuntur omnes pos- 
âbiles et excogitandas voluptates. Hoc ipsiun corpus tuum, 
lajiis modo appetitus domas, quodque mortificatione ma- 
;istra in semtutem redigis, elaritate solem, et agilitate 
^entos superabit^ subtilitate vero et impassibilitate angelos 
leqvabit. 

Anima autem tua etiam majoribus abundabit deliciis. 
) quibus tune gaudiis illa difiluet, dum sibi in memoriam 
isvocabit gratias, quibus conseusit, tentationes, quas vicit, 
«ricuia peccandi, quae vitavît, bona, quae praestitit, vir- 
Ates, quas exercuit, asperitates, quibus se afQixit carnem- 
[ue edomuit. superi! exclamabit tune beata in caelis 



') Cfr, Catecbism, Rom, p. 1. c. 13. q. 6 et T. 



414 Dies octava, 

anima, eqiiidem potuissem et ego daninari, potuissem ex- 
cidere bac felicitate mea. mi Detis! si ibi hnic N. 
tentationi succubiiissem, si hiiic impulsui reslitissera, si bas 
mihi concessas in illis exercitîis ^atias negiezissem, nU 
nunc essem? ah periissemi Sed per Dei ^atiam restiti, 
yici, consens!. En! illi socii olim ac familiares mei mdà 
snccubuenint et perierunt; nunc miseri ardent in inferiMy 
ardebuntque aeternum. Et ego beata sum, pariter futnra 
aeternum. sanctas afBictationes! o beatos contemptos! 
o felices aerumnasi o tertium Humilitatis gradnm! Sine 
vobis actum erat de me,' nec in primo Humilitatis grada 
firma substitissem. Sed nunc per vos beata sum, sahi 
sum, eroque aeternum. Félicitas! Et haec snnt ilb 
jubila, in quae erumpet praeteritoruni reminiscens anima. 

hitellectus vero illius intuebitur Deum non per speciet, 
non in aenigmute aut spécula , sed fade ad faciem^)y 
sicuti est^)'^ et quidem modo perfectissimo , visione da- 
rissima, intiiitu quasi couiprehensivo. Voluntas ejus amore \ 
fruitivo possidebit Deuui, et in Deo possidebit omne boniui. 
Nulium optabit gaudiuui, quo non statim potietur, nullam 
concipiet desiderium, quod non statim implebitur; imo non ; 
tantum habebit omnia, quae desiderat, sed tanta insaper i 
beatitudinis pienitudine satiabitiir, ut ni! ampiius supersit, 
quod desiderare queat. En ! ad quam felicitateni per tertiun ' 
Humilitatis graduoi subvehatur illius appetens anima. 

Secundo magna sunt caeli gaiidia, quia insuper sont | 
aeterna. voeem sono quidem tenuem , sed sensu gra- ' 
vem! caeli gaudia sunt aeterna. lia est: anima electa in 
caelo possidebit gaudia infinita, eaque possidebit aeternum 
sine uUo metu ea unquam perdendi. Id docet fides. quam 
suavis erit haec cogitatio : beatus sum, in caelo sum, eroque 
aeternum. Cor meum innatat mari purassimarum et per- 
fectissimarum deliciarum, eique innatabit aeterniun. Incom- j 



i. Cor. 13, 12. — ^) ^. ^o^^. •i,'i- 



De resurrectitme Christi. 415 

prehenfiam i«fiuitamque beatitateoi possideo, eamqae possidebo 
Mternum. O vere nec oeuhts vidit, nec aurÎM audimts 
MT in cor hommis ascendit, qnae praepttfanit Deus iU, 
fw diliguni illum^). Jbi quot cive^, tôt Ttgei^)» 

Si autem res ita se babet; ergo iiihii non ag^adum et 
patieDdum est, ut bac bonorum infinitate et aetemitate 
potiamur: ergo serviendnm est Deo, iuiitando Cbrisium in 
tirtio Hunilitatift gradu : ergo aceiirate executioni uiandanda 
Mat concepta bactenus corrections vitae proposita; nam 
non sunt condignae passiones hujus temparis ad futwam 
fbrtam^ quae revelahitur in noùis^). Ita est: non siint 
flondignae; id sHim^ quod in praesenti est momentanewan 
if ieve triàulationis , âupra modum in sublimitate aêter- 
num gleriae pondus operatuT in nobis*). 

Hoc autem si crediiniis, nonne ergo stultissimi sumus^ 
m pro futili honore, levi coinmodo, viii recula aut niomen- 
taaea sensualitate illum caelestis gloriae graduai negligimus, 
fuae boriim omniiun abnegationi respondet? Nonne nobis- 
jH%i ipsis ininiicissimi sumus, si vile officium, humile donii- 
dliniD respuinius, si illaiu nostri victoriani^ illumve actum 
heroicum omittinius, qui tantain nobis gloriani, tamque 
ianiensain felicitatem proniereri potuisset. Q quantnperr 
■Gqnando tertium Humilitatis gradum neglexisse dolebimua! 
qnam ardentibus votis iliuni olinr elegisse optabimus! 
Proiu jam nunc, ah! quomodo non sordet nobis terra 
brevi deserenda, cum caelum aspicimus aetemo daminio 
possidendum^), 

Affectus. 

Doloris, cenditor sidernm ! quid egi, dnm illi gratiae 
restiti, illnm virtutis actum omisi, illos eontemptns fngi, 
bas asperitatcs hornii? Ah! intégra aeternitate majoris 



i> 1. Cor. s, 9, — 2) s.Augost. — ^) Uom. », \%.-- '^^^.^:*^^• 
4, 17. — ^) S. Aaguêt, in sent. 270. 



416 Dies octava, 

felidtatis prodige me abdicavi. Ob metum levis et mo- 
juentaneae tribulationis aeternum gloriae pondus impnideiu 
abjeci. Occasionem perpetuo te, o amor pulcherrime! 
apertius intuendi et ardentius amandi temerarius neglexi; 
et (o fluite laorimae!) ob vilem gloriolam, leveni commo- 
ditateiii, brevem giistum neglexij 

PropositL Venim saniora animo nunc insident sensa. 
O Rex suprême ac Domine unitersorum! tua freim 
gratia et ope renovo concepta in contemplatione de Rc^ 
Christi propos! ta, attestons coram infinita bonitate im, i 
nec non m conspectu gloriosae Virginis Matris tuai, 
totiusque curiae caelestis, hune esse anhnum meum, hoe 
desiderium, hoc certissimum decretum^ ut quam possim 
proxime te sequar, et imiter in ferendis injuriis et ai- 
versis omnibus ^^'^ uno verbo, in tertio Humilitatis grado. 
Idque agam, ut etiam ego particeps effîciar prouiissionoffl 
et gloriae Christi, utque illi compatiens et commortimt, 
eidem in caelis pariter convivam et eonregnem. 1 

Spei. O Domine JesuJ sicut dixi&ti et promisisU, | 
sic utique fiet, mihique pr orner eri continget. En! in : 
meditatioue de duobiis vexillis suscepi crucem de manu j 
tua; portabo eam usque ad mortem , sicut imposuisti \ 
mihi; spe fretus, quod faciès me consedere iecum i» ] 
regno Patris tui"^)'^ quodque fuliiriis siin socius con- 
solationis, sicut fuero passionis^\ et particeps victoriae i 
ac felicitatis, prout laborum. et molestiarum tuarum socius j 
exstitero *). Reposita est haec spes mea in sinu meo^)» j 

Desiderium caelestis gloriae. O supernae civitatis 
mansio beatissima ! O dies aeternitatis clarissima, quam 
nox non obscur at, sed summa Veritas usque irradiai; 
quae semper laeta et secura nunquam statum muttu in 
contrarium. O quam magna est multitudo dulcedinis 

') In llh. exercit. ad ^nem \a<id. de regno Christi. — *) Thoin. 
il Kewp. I. 3. c. 56. — ^) ^. t«v, V, 1. — ''^XtiXxVi, ^^crdt. io 
'ContempL de regno CbrVati. — ^^ loV*- \^,^- 



Lèctio pt'o nllimo esetxUiorum die. 417 

tuae! O bone Jesu! quando stabo ad videndum te 
inortis victoreoi? quand» contemplabor gloriam regni tut 
tôt aerumuis comparatam? quando ero tecuni in regno 
tel, quod parasH ab aetemo dUectis tuis, tuis , inquaiu, 
in via cruois sequacibus? O quando veniet haec heata 
et desiderabilis hora, ubi mihi eris omnia in omnibus ^}. 
O F^ns vitae, vena aquarum viventium! quando 
veniam ad aquas dulcedinis tuae de terra hac déserta, 
■itma et inaquosa, ut videam virtutem et gloriam tuam^ 
qua a morte redivivus splendes, et satiem ex aquis miseri- 
tordiae tuae sitim meam. O quando veniam^ et appa- 
r^o ante faciem tuam, ut exosculer gloriosa lateris, 
manuum pedumqiie tuoruiu vulnera ! O dies praeclara, in 
qua audiam: intra in gaudium, intra in tlomum Domini 
ttd; ubi erii omne bonum sine omni malo; ubi erit, 
qmdquid voles, summa securitas, aeterna beatitudo. O 
gaudium super omne gaudium, quando intrabo in tet^) 
• Satiabor, cum appanierit gloria tiia^). 

* Legatnr Tbom. a Kemp. de imitât. Christit lib. 3. cap. 49. 



LECTIO 

PRO ULTIMO EXERCITIORUM DIE. 

§. I. 

I. Sicuti prima exercitioruin hebdomas ad vîam piirga- 
thram, secunda et terlia ad illuuiinativam, îta qiioque heb- 
domas quarta, cui ultima haec dies impenditur, ad unitivaiii 
pertinet; quia iu ilia per desiderium caeli, aiuoreni Christi 
et Dei, nec non per conformationem voluntatis nostrae cum 
diviiia iinimur ultimo Fini nostro, quem nobis S. P. Ignalius 

1) Thom. a E,emp. U 3. c. 48. -- *) S. \u%\x*t. \\i ^OC\Vi^« — 
^J Psalm. 16, 15. 



418 Dies ociava. 

jam in fiindamento seu in dieî primae exerdtatione print 
ideo contemplandum proposait, ut secundnm prudentiae 
régulas ultimum in executione esset quoque primum ia 
intentione; utqiie prospecta felicitate termini, ad quem 
ten^mus, eo facilius permoveremur ad relioquendam termi- 
num, a qno recedendum nobis est, scilicet peccaium, 

Quod ut eo certius perficeret sanctus Asceta, divinae 
offensae gravitate ac novissimorum memoria, nos cua 
Filio prodige ad noxae praesertim letbalis execratumm. 
et ipsanini etiam radicum ejus exstirpationem per nottri 
ipsius coffnitionem perduxit, et una in yiam salutis ae 
virtutis adduxit. Hanc autem ut tuto pede percurreremiu, 
in meditatione de Regno Christi Ducem nobis proposait 
Christum, in paupertate praesertim, contemptu et sui aflEUcUr 
tione imitanduin; ut sic contraria coutrariis opponendo, 
vitiosae illi opum, houorum et dcliciarum appetentiae, nt- 
pote malorum omnium fonti, eo efficacius occurreret. 

Praeterea in meditatione de duobus vexillis et tribus 
homiuum classibus insuper ad conscendenduni etiam terttvm 
Humilitatis gradum nos animavit, nobisque persuasit, ut 
sponte eb'geremus , potius cum Cbristo sprelo , paupere et 
afflicto coniemptam pariter, atque aerumnosam ducere vitam, 
etiamsi felices, divites et honora tos dies vivendo parem 
Deo laudem et aequale obsequium exhibere possemus, solnm 
majoris cimi Cbristo similitudinis ergo. In quo concepto 
animi decreto ut nos confiruiaret , altissimae asceseos Ma- 
gister Ignatius heri Christi patientis, bodie resurgentit 
bistoriam proponit, ut ejusdem partim exempio, partini 
gloria ad constantiam cxcitati, in conscenso pridie tertio 
Humilitatis gradu amplius solidaremur. 

Quam apte autem quarta baec bebdomas viae, ut aîunl. 
unitivae respondeat, ex ipsa tractandarum bodie rerum 
série constat. Nam praecîpua, quibus Deo unimur, >in- 
cula sunt amor Dei, desiderium caelestis patriae, con- 
/orinatio voluntatis nostrae cum divina, ardens meditatio. 



Leciio pi^o uUimo exercitiorvm die. 419 

assidua aniini collectîo, née non len«râ gloriosae hiimani- 
tati8 Christi et afiectu plena contemplatîo. Haee enim est 
ostium, per quod ad Divioitatem recta introducimur: hiec 
est YincuIuDi, quo omnium arctissime Numini umiuur : haec 
denique efficacissimum et faciliimum est médium eleraudi 
mentem ad Deum, et a creaturis ascendendi ad Creatorem, 
iiti citatis Patrum testimoniis fuse probat Suarez. Cum 
ergo ista omnia praesenti hac die in praxin deducautur, 
patet, eam jure optinio viae unitivae annumerari. 

n. Porro fructus praesenti die coUigendus multiplex 
«st. 1. ht hac hebdomade id sedulo agendum, ut magis 
tatigisque confirmemur in tertio Humilitatis gradii^), 
Qoippe bunc in finem praponutUur resurrectio Christi 
toque gaudia, quae etiam in hoc mundo eam consecuta 
nmVy Nempe ut exemplum Christi pauperis, contempti 
et afflieti eo lihentius imitemur, ostenditur nobis hodie idem 
ipse Dux noster, sub cujus vejuUo nos stipendia merituros 
promisimus, mutata jam scena, caelcstibus divitiis, gloria 
et deliciis triumphans, ut quos prier patieutis Servatoris 
conditio aiBixerat, posterîor haec resurgentis félicitas denuo 
erigeret, nosque ad cum etiam in statu suae annihilationis 
sequendum magis incitaret, atque insuper similis consur- 
l'ectionis spe ad persistendum in electo nuper tertio Hu- 
miUtatis gradu animaret. 

Accedit, quod sine hoc gradu ultimus exercitiorum 
scopus obtineri nequit; hic enim in eo consistit, ut duU 
dssimo charitatis vinculo cum Deo, qui ultimus noster, ob 
tpiem conditi sumus, finis est, intime conjungannir. Ad 
hoc autem requiritur, ut iila prius omnia removeantur im- 
pedimenta, quae huic amori et uuioni obesse possunt. (]!um 
ergo per tertium Ilumih'tatis gradum praecipua hujus con- 
junctionis obstucula, scilicet appetentia honoris, commodorum 



') Diertins in explanatione exercit. sub. init. Vie\>d. \. — '^>\i\\^v'X»- 
riam a 36. a» 1. 



citatio, quae charitatem , exercitioruin fineni et S( 
proxime excitant, fortins alunt, atque ainplius prom 
quales sunt ferveus quotidie meditatio, assidua ment 
lectio, voluutatis nostrae cnm divina conformation ai 
derium caelestis patriae. Geminae priores - conimen 
in examine status^ tertia virtus inculcatur in bo 
consideratione, ad quartaui inceudimur puncto tertio 
tationis primae. , 

3. Tertius fructus est clarior Chrisli Deique n 
et intensîor utriusque amor, quae propria est ac pi 
animae viam unitivam permeantis occupatio. Ad utr 
obtinendum insigni nobis adjumento est meditatio s( 
hodiernae diei et ultima, quarum illa Christi, baec 
Dei cognitionem et charitatem nobis instillât. Unde i 
patet, quam arcto omnia nexu inter se colligentur, 
selectis aptisque mediis ad praefixum linem perdue 
qnamque frustra nihil et supervacaneuiû in toto 
reperiatiu». Ut proin jure Suarez de S. P. Ignatio 
que exercitîorum libello enunciet: Nihil, quod in 
sultationem spiritualem ordinarie venire possit, int 



Lectio pro tûtimo exercitiorum die, 421 

udUationes addi poste '), tum ex nexu renun ; nil enini 
A aestimandum , amandum et appetendum tertiuui Humi- 
itatîs gradum, id est, contemptum, paupertatein et aeruni- 
las, potentius nos animât exemplo Ghristi; hujus auteni 
ixempli vis eo major erit, quo amplius et ardeutiiis per- 
lona imitanda aestimatur et amatur. Id erg^o ut fiât, 
ynsdem dotes ae siugolaris erga nos amor oonvenientis- 
rime praeseuti boe die proponuntur. 

Praeterea cum bactenus toti fuerimus iu meditanda 
[Ihristi vita, passione et gloria; ordo postulat, ut eiecti 
Dacis amori sequens exercitium impendatur, ut eo tam 
urduae imitationis asperitas ac corrections vitae rigor as- 
)erso quasi balsamo condiatur et raitigetur. Nani, ut 
testatur pius Asceta, amor Jesu nobilis solum levé facit 
imne onerosum, et fert aequaliter omne inaequale: onus 
tme onere portât ^ et omne amarum dulce ac sapidum 

in. Ut autem cnumeratus paulo ante triplex bodiernae 
Kei fnictus eo melius obtineatur, ex mente S. P. Ignatii 
sequentes additiones erunt obsei-vandae. 1. luterdiu cogi- 
tationibus non nisi laetis et glorioso illi, de quo paulo 
uite meditati fuimus, vel proxime meditaturi sumus, my- 
rtcrio respondeutibus immorandum erit. 2. Lucis et caeli 
Htendum erit commoditate, quae sese offeret, puta per 
tempns vemum, berbarum virentium et florum aspeetu, aut 
aprici loci amoenitate; per hieniem vel solis vel ignis oppor- 
Umo calore: et ita de ceteris corporis atque animi ob- 
lectationibns congruis, per quas Creatori et Redemptori 
Bostro congaudere queamus. 3. Mitigandus moriificationis 
wtemae rigor, isque conformandus erit illi, quo hebdomade 
secunda usi sumus. Nil iamen minuendum est de accurala 
<)bservatione ordiuis diurni, silentii aliarumque additiouiiin : 



ï> Direct, c. 36. n. 1. -^ 2) Thom. a Keinv- \. *à. <u ^- ^- 



422 Dies octava. 

praecipue vero ciirandum , ne quid legatur vel seribator, 
quod exercitîis non congrnat. 

Cavendiim praeterea est ab ea daeniouis fraude, qva 
iUe nohis persuadere nîtitur, remitti hodie aliqiiid posse ab 
illa aninni conientione, fervore et accuratione, qua hacteniu 
cxercitiis nos impendîmiis. Licet enîm spîrîtnali laetitiaie 
indulgendum sit, tamen interdiu de animi colleetione et 
praescrîpto spiritus ardore, praecipue siib ipsîs meditatio- ' 
nibus nihil omnîno diniinuendiim erit. Quin imo augenda 
haec potins omnia siint, tum ne tepidiori coronide priorem 
conatum corrumpamus : tum quia intima cum Deo per amorem 
conjunctio, quae ultimus hominis et primarius exercitioran 
finis est, intensiorem modo fervorem expétit. Proin si 
unquam alias, hodie profecto vires mentis sunt inteih 
dendae, et praescriptis exercitationibus summa diligendi 
est insistendum. 

IV. Geterum affectas, quos praesenti die potissimum 
elicere oportet, sunt varii, nempe: 1. gaudii^ quo gralu- 
lemur Ghristo tam insignem reiatum ab hostibus trium- 
phuro, et acceptam propterca gloriam; quae certe maxioia 
est tum ob nomiuis, quod inde accepit, sublimitatem ; nan 
Deus donavit ilU nomeriy quod est super omne nomen^): 
tum ob potestatis, quae ei concessa est, plenitudinem; 
quippe data est ei omnis potestas in caelo et in terra '). 

Ubi tamcn notandum, ita Servatoris felicitati congau- ' 
dcndum tssty ut etiam nos immensum ejus gaudium par- 
ticipemus *). Sicut enim heri tolerautiae Christi ita erant 
cxpendendae, quasi etiam nos flagellorum ictus et coronae ■ 
punctiones sentiremus, mistum felle vinum gustareuuis, et 
sputorum foetorem odoraremus ; ita pariter hodie eo gaudii 
génère pcrfundi nos decet, ac si etiam nos sentiamus in 
nobisy quae Christus redivivus sensit*), nempe eandem 



') Pbilip]). 2, 9. — ^) Malt\i. a^, \^« — ^^ A^ ^x^R:Vo.d. 3. med. 
i. bebd. 4. — *) PWUlvp. % 5 



Lectio pro ultimo exerdticrum die. 433 

ipso claritatem, gloriam et voluptatem. Et sicuti heri 
Bon qnaevis compassio sufficiebat, sed talis reqairebatur, 
qaae simul in nobis pareret odium carnis et amorem cni- 
cû; ita qaoque ejusmodi hodie gaudium est concipieDdum, 
qno simul exciteinur ad contemnenda terrena et caelestîa 
^etenda secuudum illud Apostoli: Si consurrexistis cum 
Ùkristo, quae sursum sunt quaerite: quae sursum sunt 
tapite, non quae super terram^)\ Dec non taie, que in- 
nper animemur ad commoriendum cum Ghristo per tertium 
Bnmilitatis gradum, ut pariter ciun eo consurgere mereamur. 

2. Alter affectus est actus spei ac desiderii obtinendae 
daûlis cum Ghristo beatitudinis. Hune in finem ex mente 
IHreetorii^) meditationis matutinae puncto* tertio actum fuit 
de magnitudîne caelestis gloriae, ut nempe illius conside- 
ntione meus eo ardentius in praedictos affectus erumpat. 
Ne vero hi stériles sint, identidem reflectendum erit ad 
ttnditionem, sub qua Cbristus eam nobis promisit, videlicet 
«i compassiy et commorUd fuerimus; si concepta propo- 
>tft servayerimus, et delineatam nudius tertius corrections 
^e ideam in opus deduxerimus. Frustra enim desiderat 
ttironari, qui refugit praeliari; incassiioi sperat extolli in 
cteiis, qui renuit abjici in terris. 

3. Tertius affectus, cui ut plurimum hoc die vacandum, 
M actus amoris erga Christum et Deum. Ubi tamen 
imprimis duo notanda sunt Prinrnm, quod amor ipse 
«6 operibus magis, quam a verbis pendeaL Secundum, 
quod consistât amor in mutua facultatum, rerum et 
êperum communicatione, puta scientiae, divitiarum, hono- 
ris et boni cujuscunque^). Queis indicatur, non suffi- 
être teneriorem^ quendam affectum, quem quis in se 
sentiat; neque eo contentum esse quemquam debere. 
Verum est enim, quod ait S, Gregorius, probutio amoris 



>) ColoM. 3, h — ^J Direct, c. 36, n. V. — ^) lu V\\i, «.^xt.^^ 
vit. coBtempL de tunore iipfrltaali. 



424 Dies odata. 

exhibitio est operU; et amor ubi est, magna aperatur; 
et ubi operari renuit, amor non est^^ Haec monita ut i 
eifectui dentiir, ingenti adjumento erit conteinplaiio ultÛH 
de amore spiritual], ciijus modo cum ceteris nexus est 
explicandus. 

§11. 

I. Creaius est hoino , ut Deum agnoscat et aniet; ii 
vidimus in diei priinae ineditatioue I. de Fundamento. 
Amor Dei fruitivus in caelo est suprenia félicitas hominis: 
amor Dei practicus in hoc miiudo est summa perfectio 
hominis, 2. Hic autem amor consistit in conforrmU/U 
voluntatis nostrae cum divina, vi cujus cum Deo idem 
veiimus vel nolimus, idem sapiamus et appetamus ; ubi enim 
mutua Yoluutatum consensio non est, ibi nec amor est. 

3. Haec conformitas supponit electionem ex Numinisnatn 
factam, vi cujus eligaraus Creatori servire in eo statu, et 
in electo jam statu in eo perfectionis gradu, etiam in tertio 
Humilitatis gradu, in quo is sibi nos servirez voluerit. 

4. Haec electio ut rite fiât, praerequirit indifferenUam 
nostrae voluntatis ad quatuor illa bonorum gênera a S. 
P. Ignatio in exercitatione de Fundamento relata, neinpe 
ad divitias vel paupertatem, ad honores vel contemptus, ad 
sanitatem vel aegritudinem, ad vitam vel mortem ; vi cujus 
ad solum Dei nutum alterutrum fugiamus vel vitemus; si 
enim quis eligere noUet^ quod tamen eum eligere Deos 
vellet, nuUa hic voluntatum consensio^ adeof^ue nec amor 
foret. Est ergo haec ad quidvis indîfferentia omnino ne* 
cessaria ad bonam electionem, et ad praedictam confor- 
mitatem, adeoque etiam ad Dei amorem, in quo hujus vitae 
perfectio et iutentus jam in fundamento exercitioruni scopus j 
consistit. 



^) D/rectorium c. 36. n. 3. — Et S. Grcgor. homil. 30. sup. 
Erangel.: y^Nonquara eat amor Y>^\, iiicçoM, qW^vw. 0(>eratar eol» 
jnagnRf si eut: si vero opcran TeuxxM, «ŒkW t^qh ^aV- 



Lectio pro uttimo esercitiomm die. 425 

Qaod iiuic divino amori omnium maxime adversatur, 
«st peccatum ; huic eliminando ejusquc fontibus exsiecandis 
primam hebdomadem impendimus. Cum autem concupis- 
centia carnis, concupiscentia oculorum et superbia vitae 
tanquam tristes effectus et poenae iabis originariae volmi- 
tatem nostram ad quaerendos honores, deiieias, opes vitae- 
que commoda natnrali quodam pondère nimium inclinent; 
feinc ut nostra yoluntas praedîctam indiflerentiam animique 
aequilibriuui aequireret, debuît illa, proposito Ghristi exemple, 
inflecti in oppositam partem, et per tertium Humilitatîs 
i;radum inclinari ad aestimanda, amanda et quaerenda, quae 
natura per lapsum ori^narium corrupta spernit, odit et 
fiig^it, nempe contemptum, pauperiem et aenimnas; id quod 
per reliquas bebdomades factum. Jam vero cum exemplum 
Christi unicum fuerit incitamentum , quo nos S. Pater ad 
soblimem adeo perfectionis gradum adduxit, cumque exempli 
râ eo elficacior sit, quo magis persona imitanda aestimatur 
et amatur; bine etiam meditatio de amore Christi hic 
inseritur, qua ad utrumque indtemur, nempe adaesti- 
mandas et amandas Christi dotes , praeeminentias et per- 
feetiones. ^ 

Superest proin id unum^ ut postquam mediante Christi 
exemplo delineatam in prima hebdomade indifferentiam , et 
per hanc, çieeto tertio Humiiitatis gradu, optatam confor- 
mitatem acquisivimus, nunc pro coronide exercitiorum nos 
amore practico etiam nostro fini ultimo, nempe Deo con- 
jmigamus. Huic itaque amoris exercitio vespertina medi- 
V Utio est consecranda; iibi omnibus animae facultatibus, 
•mnibus corporis viribns iaxandae erunt habenae, ut nunc 
saltem per unicam horam iili negotio vacemus, quo nos per 
totam aeternitatem occupandos speraoïus. Itaque si aliqua, 
certe praesens haec dîcs sumuio cum fervore inter cae- 
lestes amoris aestus «rit transigenda ; ciuuque S. P. unum 
Vcl plures dies huic oontemplationi velit \\ïi^^\!kS\^ w^^ ^"ï^- 
tem modicum hoc tempus dupUcalo aràote ix^^xsv ^«vvs»^- 



ad eam rite dispositi reperiantur; S. P. Ignabus 
sois exercitîis seiiiper et omnibus prodesse ciipial 
sab finem hebdomadis quartae explicat très orandi 
omnium genio et capacitati accommodatos. 

Primus non tam babet orationis formam quam 
citationîs cujusdam spiritualis, que 1. mandata D 
et Ecclesiae, 2. peccata capitalia, 3. operationes 
animae facultatum, et 4. quinque eorporis sensuu 
tam spéculative quam practice percurruntur , exan 
sciiicet, quomodo contra illa, aut per haec deliqn< 
bis ultimis vero usi, vel abusi fuerimus: tanto te 
spatio punctoruui cuilibet immorando, quo oratio d( 
ter recitari possit. Circa praecepta insuper expei 
terit^ 1. quam justa sint, 2. quam salubria, 3. quam 
Circa peccata non abs re erit considerare quam fio 
quamque noxia sint; contra vero quam pulchrae c 
existant oppositae illis virtutes. In facultatibus ani 
sensibus eorporis discatere convenit, quam nohiles s 
et utiles sint^ quemque in finem nobis a Greatore 
datae? Pro coronide hujus exercitii agantur Deo 



Lectto pro ultimo exerdUomm die. 427 

tempore immorandum est, cnjus praevaricatio rarior nobis 
aecidit; at eo diatius ilii, ubi lapsus fuerit tx assnetudine 
frequentior. 

Secundus oraodi modus est morosa meditatia signi- 

ficationis, qiiae latet in verbis et sensu alicujus orationis 

y, g. dominicae vel salutationis Angelicae, aut cujusdam 

Psalmi, vel alterius sacrae Paginae loci; tamdîu in qua* 

libet voce vel constructione nieditationis pedem figendo, 

quamdiu circa eam aliqnid runiinandum nobis occurrît. Differt 

a priiuo orandi modo 1. ratione materiae; nani ilie ut 

plnrimum versatur circa actus licitos vel illicitos, praeceptos 

aut vetitos; iste vero circa precationem aliquam, aut pium 

cpioddam effatum, vel sententiam gravem ponderandam 

oecnpatur. 2. Discrepat ratione finis; nam prioris modi 

usas non solum est speculativus sed etiam practicus; cum 

ex occasione etiam tendat ad correctionem morum; hujus 

yero modi scopus sit mère speculativus; cum principaliter 

spectet solam intelligentiam significationis. Quodsi nobis 

m una voce vel duabus meditatio afHueret cum interna si- 

mul delectatione, postponenda erit transcurrendi cura, licet 

tota sic hora praeteriret; qua elapsa reliquum orationis 

cursîm recitetur. 

Tertius orandi modus est ipsissimus secundus orandi 
modus, sed brevior et minori cum mora; nempe solum ad 
finam rèspirationem commensuratus, ita ut in considerandis 
vocibus singulis alicujus orationis non tamdiu haereamus, 
(piamdiu nobis quicquam significationis vel pii sensus circa 
eis incidit; sed ut tantuui praecise temporis insumamus, 
<|aantum communiter una respiratio soiet. Proin tertius 
iiic modus diifert a secundo solum per hoc, quod hic sit 
brevior, iuio brevissima meditatio significationis latentis in 
Verbis et sensu alicujus orationis, ille vero sit morosa et 
diutumior ejusdem significationis meditatio. Ut paucis ab- 
Mvam, primus habet plus examinalioms ^ secuudas ^>^^ 
iaeditatwnlsy tertius simplicior est , mÎTVws \\îùi««v^ ^^^ ^^"^ 



428 Dies octava. 



mînationis et meditationis. Plurimum tamen is oondadt 
et juvat, ut ajisiiescamus facere orationem vocalem dm 
attentione et devotione débita. Quapropter hoc exer-^ 
citium valde utile est iis, qui obligantur ad haras 
canonicas *). 

De cetero cum primuâ orandi modus ad sui cog^itionfn k 
et animi purgationem ntilissimus sit^ ejiisdem usus printe 
hebdoinadi ina^s proprie convenit, potestque etiam 
ribus tradi. Quod vero ad capaciores attinet et meditadi 
peritos, notât Directorium, sufiBcere iis, ut exercitiom 
tempore tripiicem hune oraudi modum addiscant, qao il 
posterum per auni decursum uti sciant. Proia in ipfl 
exercitîis ab ejusmodi capacioribus dicti niodi non fadh i 
erunt usurpandi. Dico: facile; addit enim Directorini i 
eos etiam octiduanae hujus solitudinis tempore adUben it- 
posse V. ^. tu?ic cum uliquis est fatigatus , tel mab 
habety vel minus bene Mspositus est ad longiorem m€- 
ditationem^). 

III. Ceterum illae regulae, quae a S. P. Ignatio in | 
fine libeili exercitiorum additae sunt, neuipe de distribwtur \ 
dis eleëmosyniSy scrupulis dignoscendis, ut cum EccUsk 
sentiamus, liae, inquam, regulae sohim tradendae sunt iis, 
quos illae concernuni, ucmpe locupietibus , scrupulosis et 
Verbum Dei tractantibus ; nec non iis, qui versantur inter 
heterodoxos. Quapropter eas fusius hic explicare super- 
sedeo ; cum ab illis, qui iis indigent, ex libro exercitiorum 
legi possint. 

Dein iicet quatuor illae, in quas exercitia dividuntiir, 
hebdoniades dicantur respoudere tribus viis, purgativae seili- 
cet, illuminativae atque unitivae, id tamen non ita aed- 
piendum est, ac si peracta hcbdomade prima, jam perfecte 
quis et pkne purgatus, fiuita autem secunda et tertia jan 
perfecte illuminatus esset, et denique absoluta etiam quarta 



^) Direct, c. 37. n. \î. — ^> V>\x<itV. «.. \Vt. ^. W '^x Vîi. 



Lectio pro ultimo exercitiorum die. 429 

quasi ad plenani quis unionem cum Deo jam penrenerit. 
Haec enim omnia indigent longiori tempore ac majori 
studio. 

Hae quatuor igitur hebdomades bis tribus viis respon- 
dere dicuntur, 1. quia materiae, quae in earum quaque 
tractantur, pertinent ad bas vias, 2. quia in eis jaciuntnr 
initia singularuni, quae deinde oportet prosequi, 3. quia 
discitur methodus, quam postea servare debenius in pro- 
sequenda unaquaque barum vianun. Quamdiu autem earum 
enilibet immorandum sit, non tam dependet ex spatio tem- 
poris, quo alicui vacavimus, quam ex mensura profectus, 
qnem in ea percurrenda fecimus. Imo bic gradus ad altio- 
rem yiam non tam ab electione nostra, voluntate ac conatu 
pendet, quam a directione Spiritus sancti^ cujus mos est, 
ascensiones istas in anima disponere, ut eat de virtute in 
virtuteni. 

Ceterum antequam aliquis exerceat se ex professo in 
TÎa unitiva, oportet, ut bene purgatus sit exercitiis viae 
porgativae, et deinde etiam bene profecerit in via illumi- 
nativa. Nam si quis omissis prioiîbus niox transvoiare 
yellet ad viam unitivam, res foret plena periculi et illusio- 
qjbus obnoxia. Proin gradatim progrediendum est, diuque 
et ordioarie sese continere convenit in via purgativa et 
illominativa , id est, potissimum vitae tempus consecrare 
decet tum exstirpandis vitiis, tum virtutibus acquirendis. 
Imo geminae hae viae plerumque suut comuiiscendae et 
conjungendae. Praeterea nihil impedit, ut dum aliquis ver- 
satur in una via, sentiat interdum aliquos affectas pertinen- 
tes ad aliam viam; modo ii non cxerceanlur ordinarie et 
«ate tempus*). Quin necessarium est, ut viae unitivae 
iatenti, ad purgativam et iliuminativam identidem redeant^ 
ita tamen ut ordinarie seu ut plurimum actîbus viae uni- 
tivae convenientibus sese impendant. 



V Direct, c. 39. n. J et seq. 



430 Dies octava. 

Porro generalia hausti in exercitîis fruetiis coa 
vandi uiedia sunt sequentia: 1. fervens quotîdie médit 

2. quotidiana conscientiae discussio ; 3. ocUduana codI 
et cofflmuiiio ; 4. stabilis confessarii electio, cui m 
quae ad animam pertinent, communicentur; 5. freqnei 
libri lectio, cum bonis conversatio, malonim iîiga, oi 
que occasionis peceandi solers evitatio; 6. anîflû coil 
ac solitudo. 

Multum praeterea ad constantîaui in bonb ami 
1. ut quis magni aestimet hoc principiuui et quasi fi 
mentum vitae bonae, quod per Dei gratiam jedt in i 
oitiis : 2. ut timorem ooucipiat, ne, si deinceps non m 
ut intellexerit esse vivendum, ^avius a Deo pnoi 

3. ut intelligat, se nil aliud adhue fecisse, nisi quod . 
bonum seuien in ejus anima seminaverit, quod nunc 
cura fovendum, coleudum et ad maturitatem perduœi 
sit^). Denique excellentissimum obtinendae c(msta 
médium «st amor Cbristi, cujus motiva sequens medi 
exponet, quae praecipue tria sunt, nempe 1. ejus hnn 
tatis décora: 2. ejus ob divinitatem excelientia: 3. eju 
erga nos amor. Gumque ea ob materiae vastitatem 
gior excurrat, poterit punctum ejus primum in tempus 
lectioui destînatum transferri. 



MEDITATIO H. 

DE AMORE CHRISTL 

Punctum I. 

Efus Humunitatis décora, I. Christi corpus est 
plum Dei, quia in ipso inhahitat onmis plenh 



^) Ibid. c. 40. 



, De amcre Ckristi. 431 

tatis corporatiter^)'^ non soluin per nebulam, ut 
«iomonis tanpore, ubi gloria Dommi impleverat 
I Dffmini^). Est opus abselutissimcim Spiritus san^ti; 
'rtus Attissimi obutnbravit M ariae ^), «x ejus puris- 
;anguinibus illud prodî^ôse efformando, ita ut corpus 
unqaam subtilks, exoellentius nullum in universo 
neque perfectius fuerit productum. Est officina in- 
im meritorum, nec non perpetuonun juxta atque 
um miraculorum. Est sanctuarium sanctitaiis *^ 
) animae Chrîsti impeccabilitatem , tum ob visionis 
ae et amoris fruitivi intensionem. Ita ut Christus 
catur Sanctus scmctorum ^), et magnifient in sanc- 
I; imo ipsa sanctitas in gradu prorsus emineuti. 
e est dignuni Verbi Divini habitaculum, in que per- 
) Pater suae Potentiae, Filins suae Sapientiae, 
s s. suae BeoeGcentiae tfaesauros plena manu effudit. 
n Deus in fabricanda foederis arca, si in exâtruendo 
»nis teiuplo, quae tamen non nisi nuda corporis 
. figura fuemnt, fecit potenUam in bradiio suo ^) ; 
ej^et SS. Trinitatem in exomando Verbi Divini 
ulo oiunes quasi suae ma^ificentiae thesauros pro- 

aeterea summa est corporis Chiîsti pulchritudo ex 
îssiuia partium proportione, ex daritate et împassi- 
, quas dotes tanquam caput corporis Ecclesiae 
lantis ei primogenïtus mortuorum^) in gradu emi- 
)ossidet. Ad haec si in terris degens adeo tenipe- 
caclesti comitate majestatem prae se tulit, ut multi, 
) , cibi potusque obliti , per plures euui dies secuti 
n tanta ejus pulchritudo in monte Taboraeo ex- 
ut discipulos in ecstasin rapuerit, quali quantaque 
in caelis formositate excellet, stola gloriae amictus? 

îoJos». 2, 9. — 2) 1. Reg. 8, 10 et 11. — *^ VAit. \,"«». — 
h. 45, 4. — ^) Dsui. 9, 24. — &) FAod. lî>, \\. — "^^ Vsic., 
- ^) ColoM. h 18. 



432 Dies octava. 

Certe pulcherrimum adeoque et amabîlissimum esse oporU 
illum, in cujus fadem desiderant Angeli prospicere, Gujn 
aeterno intuitu nec Serapbini satiantar, qni oÛm per totii 
aeternitatem sensuum nostronim beatitudinem constitue!, ii 
terris vero aeterno Patri objeetum summi amoris et corn 
piacentiae fuît, secundum illud Matthaei: JHic est film, 
meus dilectus, in quo mihi ôene eomptacui^^, 

IL Si autem tanta est pulchritudo corporis Chriiti 
quanta, quaeso, erit formositas ejusdem animae? Asserve 
eam lon/^e excedere omnium Angelorum ceterorumque Cie 
litum pulchritudiuem , quam ii tum a natura tuni a gniil 
babent, idem est, ac contendere, totum boc universum grau 
sinapis majus esse. Christi enim memoria est imago D$ 
invisibilis^} et spéculum vivum divinarum perfeoticmov 
eas perenni recordatione jugiter recolens et contemplani 
In intellectu ejus omnes thesauri sapientiae et leûmtiM 
Dei sunt absconditi^y^ nam a primo statim creatioM 
momento facie ad faciem'^y id est, cognitione intiritin 
eaque sublimissinia pervidebat divinam essentiani, née noi 
SS. Trinitatis mysteriura, cunctasque perfectiones divintt 
pernoscebat ^). In Deo tanquam in pellucida crystalk 



') Matth. 3, ir. — Coloss. 1, 15. — ^) Coloss. 2, 3. - 
'*) 1. Cor. 13, 12. — ^) De scientia Christi, ut hominis, juxta co» 
munem Theologorum Rententiam tenemus: 1) Christus ut homo btati 
Dei visione statim a conceptu potitus est, fuitque simul viator et co^ 
prehensor. Cfr. S. Tlioin. p. 3. q. 15. a. 10. Perrone Praelect. Tfll 
IV. Part. II. Cap. II. §. 291. „Ita attemperavit gaudiam, qood tf 
visioue beatifica prolluebat, ut non impedierit affectiones proprias b** 
manae naturae. Utrumque enim certum est, tum Christi animam viiioi* 
beatifica ab ejUwH creatione donatam esse, tnm humanis aifectioDibtf 
metus, tristitiae ac taedii obnoxiam fuisse , ut et Christi corpus doit' 
ribus afTectum ex naturali infirmitate et conditione." Cfr. £8tiai>> 
lib. 3. Sent. Dist. 15. §. 3. ubi rem explicat, et §. 4. ubî objectio- 
nés, quae ex visione Christi beata repetnntur, solide diluit: deled*- 
tionem scilicet contemplationis divinae, qua ab initio Christi aii** 
fraebatarf siogulari quadam dispensationc sic retentam fuisse in neat^ 
ut in partes inferiores animai tsim %^w%\\!vH9k«k ^^am alias non dériva 
retar: itaque nihil obstithse, ^uo m\iv\i% \^ \\V\% V^omdl^sî^^^ ^w** 



De OMore Ckrisii. 433 

clarissime distinguebat omnes res praeteritas, praesentes 
et faturas, et quaecunque sunt in potentia creaturae, non 
tamen, quaecuoque sunt în potentia Dei creantis '); ita ut 
omuis omnium angelorum scientia in unum collata huic 
sdentiae Christi comparari non possit^. Voluntas ejus 



Yd dolor sensibilis, vel qoaecanqae alia poeiuUU aflfectio. Quanta, 
quanta autem fuit vi»io beatifica animae Christi, omnium ceterorum 
beatornra longe clarior ac perfectior, semper tamen subjective finita 
ML — 2) Anima Christi fitatim a primo conceptionis instanti perfec- 
tiisima humana, eaque supernaturaliter infusa, rerom omnium scientia, 
nolli errori aut ignorantiae obnoxia, fuit donata, etiam ils naturalibus 
■dentiis, qnas faomines studio et indnstria acquinint; cfr. S. Thom. 1. 
C a. 3 : et Antoine edit. P. Offermann S. J. Tract, de incarnat. Part. 3. 
Cap. IL a. §. 133—140. — „Tgnorantiam, inqnit S. Angnst. lib. 2. de 
peccat. merit. cap. 29, „nnlIo modo crediderim foisse in infiuite illo, 
il qno Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis. *' — „Credimu8, 
ait S. Cyrill. Alex. lib. 3. contra Nestor. „ex ipso ventre uteroque 
Eamanuelem ipsum, qui Deus erat, hominem prodiisse plénum omnino 
sapientia et gratia, quae iUi naturaliter inerat. Quodnam igitar incre- 
■eitum caperet ille, in quo sunt omnes thesauri sapientiae? ** Quod 
li ergo Infans dicitur sapientia, aetate et gratia profecisse apud Deum 
et homines, hoc solummode de manifestatione sapientiae et gratiae 
eiterna intelligendnm : „Corpore aetate crescente, inquit S. Athanas. 
orat. 4, „in illo quoque crescebat major divinitatis explicatio, omni- 
busque ostendebatur templum Dei ipsum esse, et Deum esse in cor- 
pore." Similia et S. Cyrill. habet lib. 3. cont. Nestor. Quin imo 
S. Joan. Damascen. lib. 3. cap. 22. eum Christi profectum, qui pau- 
latim factus intelligitur per gratiae et Sapientiae accessionem, ad hae- 
resin Nestorianam rejicit; non quod necessario di?idat personas in 
Christo, sed quod olim haec Nestorii sententia tanquam scriptoris ad- 
Tersa, et a Catholico sensu aliéna et cum primaria ejus haeresi magis 
coDsentiens damnata est. Cfr. Estius lib. 3. Sent Dist. 13. §. 3. — 
Natnrae humnnae Christi proin nulla deneganda est perfectio, quae 
cnra statu merendi et fine Incarnationis consistit, et cujus est capax 
komanitas. Cfr. etiam Catechitim. Rom. part. 1. cap. IV. de art. 3. q. 
4. Nr. 4: „Ut primum conceptus est (Cbristus), illius anima uberri- 
fcum Spiritus Dei copiam atque omnem charismatum abundantiam acce- 
pit: neque enim, ut aliis hominibus, qui sanctitate et gratia ornantur, 
ipsi ad mensuram, ut testatur S. Joannes 3, 34, dat Deus spiritum; 
«ed omnem gratiam tam aflluenter in ejus animam infudit, ut de ple- 
nitudine ejus nos omnes acceperimus, Joan. 1, 16." — *) Cfr. S. 
Thom. p. 3. q. 10. a. 2. — ^) Scientia Christi animae indita, (\uaa- 
tom ad mnltitndinem cognitorum et scientiae ceTW\.>\^\ive.m , iblv\\a ^-"k- 
celJeatior fait quam Angelorum scientia; (\iiai\t.\im wa\.e.\a. ^^ \û»^xwsk. 
Bellecii medulla. //. edit. \^ 



quoque est gratia habituali, cujus iuteusionem et ex 
tiam Qullas intellectus creatus, nec Ângelicus compret 
potest. Si enim gratia iiuinaneiis B. Virgiui a 
tanta elc talis fnit, quanta non fiierit gi*atia Christo c 
Cujus Humanitas adeo sancta fuit sauctitate perse 
subst<uitiali Verbi, non quideui instar formae in n 
humanaui receptae, sed instar terniini substantialis, 
niun uaturam ultimo complentis. 

In fiumma: Cbristus, filius Dei naturalis, est ] 
gatiyarum, virtutum atque excellentiarum mare inc 
heosum. quod quo quis amplius scrutatur, eo plurei 
gratiarum abyssos detegit, quae nova sempcr et no^ 
peditant argumenta aiuoris. quis igitur jnibi ii 
coi-da, quot guttae sanguinis venas perfluunt, queis 
iltud objectum, cujus sola Humanitas ob tôt tautasqu 
infinito amore dignissima est! 

Punctum II. 

Christi ob Dimnitatem excellentia. Nihil sac 
mam Christi Humanitatem sic élevât ac Natura divins 



De amore Christi. 435 

divina unuai aii^uod totum eompooere; quo fadum est, at 
proprietatuni seu idiomaUim communicatione ea convMÎant 
homini praedicata, quae soli Deo competimt, et vicbaim 
Deo, quae homini; adeoque vi hujus unionis Deiu appellari 
poasit debilis, passus, inortaiis, mortuus; homo vero im- 
■eosns, omnipotens, omniscias. Quis non obatupescat 
Homaiiitatem Ghristi a Diviuitate multo aoiplius pervadi, 
ae penetrari quam ferrum caudens ab igné, aërein a luce, 
ciystallum a solaribus radiis. Qaauti ergo nos Christum 
iacere oportet, quantopere adamare et affici nos decet erga 
istud divinae Omnipotentiae prodigium, erga stupendimi 
adeo omnis excellentiae compendium, erga potentisaimuin 
hoc amoris iliicium? 

Dein Jésus est unigena Dei filius, figura subatantiae 
ejus, Sacerdos et Pontifex, ae piîmogenitus omnis erea- 
Uurae. Jésus sedet ad dexteram Patris: ipse est omnia, 
fer ipsum et in ipso sunt omnia, et sine ipso uihii sunt 
•mnia. Ille pacem composuit Deum inter et homines, re- 
eonciJians inia summis: Ille pro uobis in Justitiae tribu- 
aali advocatum egit: Ule delevit, quod adversum nos 
erat chirographum decreth quod erat contrarium nobis, 
affigens illud cruci ^). Haec cum ita sint, quis ergo non 
totis viribiis diligat illum, cujus tanta est tamque immensa 
ob uuitain sibi Divinitatem excellentia? Et tameu (obstn. 
pesciie caeli super hoc!)^) et tamen rarus est, qui hoc 
pulchiîtudinîs et excellentiae miraculum debito amore pro- 
sequatur ; qui illius pulehritudinem attente contenipletur, ac 
dotes serio expeudat. Superi! Jésus non amatur! ille 
Jésus, qui totus ardet amore nostri. 

Punctum ni. 

Christi erga nos amor. Hic expende, quis, quem, 
quove modo diligat? 1. homo! qui te amat, Filius Dei 

h Colons. 2, 14. - ^) Jer. 2, 12. 



436 Dies ociava. 

est, consubstantialisi Pairi, Rex gloriae, Dominas doim- 
nantium, beatitudo electonira, neminis indigus, infinité bea- 
tus, qui omiiia scit, et potest. 2. Quem vero is amal, 
est nihilum et peccatum, putredo et cinis, ingratum et re- 
belle monstniin, vitionim et orci mancipiiim , iteratis pee- 
catis denuo criicifigens sibimetipsi Filium Dei^ 3. Modm 
autem, quo te amat, est siue modo. Nam amor, qno 
Jésus te diligit, longe uiajor est illa dilectione, qua omnes 
Serapbini et Caelites SS. Trinitatem proseqmintur : qna 
omnes junctini creaturae te amare possunt: qua tu te 
ipsum dih'gis; imo etiain illa aliquatenus dilectione, qua 
Christus se ipsum complectitur ; ciun tibi omnia sua, omnia 
patriae commoda, omnes corporis delicias, ouinem famam 
et honorem, omnem denique sanitatem et vitam stupendo 
prorsus modo, summum conteniptum, pauperiem, crueiatum 
et niortem acerbissimam tolerando sacrificarit, animamqiie 
posueiit, non. pro delendis Ângelorum peccatis, sed tuis, 
o ingrate! in redemptionis negotio tuam humanani angelieae 
naturae praeferendo. Cerle si iiemo majorem dilectitmem 
habet, quam qui animant suam ponit pro amicis sui$% 
maxiuia Christum erga te flagrasse evidens est, cum etîam 
pro te inimico eaudeni posuerit. 

Praeterea Jésus te amat aniore continuo: m charitaU 
perpétua dilexit te ^) ; eoque constanti : cum dilexùsei 
suos, in finem dilexit eoj? ^) ; summe benevolo; nam, cwn 
adhuc peccaiores essemus, pro nobis mortuus est^)\ 
gratuito: licet praeviderit, huic suo amori non nisi offen- 
sas repensuui iri. Quin imo etiam alios quosvis amare te, 
tibique benefacere jubet, eiiamsi eorum inimicus existas, 
dicens: Diligite inimicos vestros: bcnefacite his, qui 
oderunt vos^)'^ idque mandat, interminando insuper eis 
niferorum poenas, ni niorem gesseriut. 



^) Joan. 15, 13. — ^) Jer. 31, 3. — ^) Joan. 13, 1. - 
*> Rom. 5, 8. — ^) Luc. 6, 2T. 



De amore CltrUti. 437 

Haec pi^ofecto manifeste demonstrant, Christi erga nos 
norein a niillo intellectu creato comprehendi sat posse; 
*Qecipue iiluin, qiiem uobis in Ëucharistia demonstrat; 
H non tantum noMs offert suam carnem in sacrificium, 
m^neni in lavacrum, se ipsuin in exemplum; sed iu- 
iper in cibuiu, potuin et medicamentuni ; ita quidem, ut 
on tantum uihil in eo sit, quod nobis non pleno jure 
esserit; sed née alius perfectior modus se nobis dicandi 
b Angelico intellectu excogitari possit. Ex bis couclude, 
uam nierito gentiuni Doctor Paulus exclamet: Si quis 
\on amat Dominum nostrum, Jesum Christum, sit ana- 
hernuy Maran Atha^). 

Affectus. 

Credo, Domine Jesu Christe, quia Deiis et homo es; 
9eus ex substantia Patris ante saecula genitus: et homo 
'■X substantia matris in tempore natus. Perfectus Deus, 
\tffectus homo ex anima raUonali et humana carne 
nbsistens: aequalis Patri secundum Divinitatem» minor 
Paire secundum humanitatem ') ; quem constituit Deus 
ïaeredem universorum, per quem fecit et saecula: qui, 
«m sis splendor gloriae et figura substantiae ejus, por- 
ans omnia verbo virtutis tuae^ et purgationem pecca- 
ûrum faciens, sedes ad dexteram Majestatis in exceU 
il*). Credo, tibi qua Deo conipetere omnes divinas 
lerfectiones,. qua homiui omnes gratias et virtutes, qua 
ialvatori omnes dotes et praerogativas. Haec omnia fir- 
nissima fide teneo, quia ista Veritas aeterna nobis cre- 
lenda proponit. 

Adoro te summa, qua possnm, demissione propter ex- 
iellentiam tuam inlinitam, o Rex regum et Domine do- 
ninantium ^) ! coram quo merito omne genu flectitur cae- 



ï) 1. Cor. 16, 22. -— 2) In symbole Athanaiii. — ') Hebr. 1^ 
S et leq. — *) Apoc. l'9, 16. Uno eodemque «i^temo latrlat «x\\». 



438 Dies ociatHU 

lêstium, terrestrium et infernorum ^). Ut bac rttione 
meam a te (ininimodain dependentiam, subjectionem acser- 
vitiiteui profiteDdo, snpremo tiio in me resqne omnes do- 
niinio debîtum homagiiim praesteiu. utinam facere pos- 
sim, ut omnis terra adoret te, et psallat tîbi*^. Saltem 
vos inecum adorate cum omnes Antjeli efus^^, 

Gaudeo ex animo, et ^ratulor tîbi, o Jesii! eam, qiu 
praeditus fulges, sapientiam, sanctitatem, potentiam, pulchri- 
tudinem et gloriam; etiani illnm, qiiae in te resnltat ex 
tôt gloi-iosis Afartyribiis, sanctis Confessoribus, Ângelonm ^ 
aemiilis Virginibus. utinam félicitât! tuae, te Duces :ii 
ac Regem ad tertium Huniililatis gradum sequendo, yd 
minimum aliquod inerementuni addere possem! ut omnes 
te agnoscant ut Deum, revereantur ut Dominum, ament 
ut Patrem, audiant ut Slagistrum, sequantur ut Ducem, 
et imitentur in aniore paupertatis, contemptus atque aenim- 
narum ! 

Spem meam oninem in te repono. Et quidni? nan 
mibi omnia in omnibus es. Si enim vulnus curare desi- 
dero, medicus es: si febribus aestuo, fons es: si gratar 
iniquitate^ justitia es: si auxilio indigeo, virtus es: si 
mortem timeo^ vita es: si caelum desidero, via et: » 
tenebras fugio, lux es: si cihum quaero, alimentum 
es *). Vere summum bonum et tota beatitudo niea es. 
Jésus meus et omnia. Ah! quando me adimplehis laetitia 
cum vultu tuo ? ^) quando videbo virtutem tuam et glo- 



f 



humana ChriKti natura adoranda est cum Verbo divino, quocum est 
bypostatice conjuncta; et hoc est de fide. Cfr. Perrone Praelect. vol. 
IV. tract, de incarn. part. II. cap. IV. §. 520. — Cultus Sanctis prop- 
ter Deiira deferendus bifariam dividitar, in simplicem nerape àidkt 
rultuiD, quo Sanctos, et hyperdidiae, quo B. Virginem spécial! ratione 
prae ceteris Sanctis, qnos illa meritis et dignitate longe antecellit. 

honornmus, — Cfr. Perrone Vra.«\ec,V. \^A,\S. VxîiçX» de cnltu Sanctor. 

cap. l §, 5. — ^) PWWpv». % IQ. — '^^ '?^\^' ^"^^ «^^ ~ ^N^«.V^ 



[JDe omore CkristL 439 

na iuam\? ^) O quis me liherabit de carpare meriiê 

jus?^) ut yideaitt te facie ad faciem, et exosculer glo* 
)sa viilnera tua. 

Amo te Jesu! ut Deum; quia es infinité amore dignus, 
dna saoctitate sanctus, aeterna bonitate bonus ; imo sum- 
im, aeternuQi, infinitum, unicumque Bonuni nostrum* 
ao te ut hominem; quia ex plenitudine gratiae et the- 
nia S^pientiae Dei habes dignitatem et bonitÀtem super 
me, quod est, vel esse potest; quia tu SS. Trinitatem 
igis, ab eaque Ticissim diligeris, et quidem amore aeterno, 
atinuo, perfecttssimo iatensissimoque. Denique ame te 

Salvatorem; quia tu es Caput nostrum, nos membra 
i: tu pater, bos filii: tu sponsus, nos tuae deliciae: tu 
minus, nos servi: tu pa&lor, nos oyes pascuaje tuae. 

Amo te, quia tu nos prier dilexisti, et quidem, cum 
littcf înimici essemus, dilexisti: id^pe usque in flnem, 
rore sempiternum continoando ; et ita dilexisti, ut formam 
rvi accipiehs , et habîtu inventas ut homo ^) , Uxeeris 
g a peceatiê nostris mnguine tuo *), factus obediens 
jue ad mortem, mortem autem crucis ^). Amo tandem, 
îa tuum nobis eorpns et sanguioem in Aharis Sacramenio 

amoris tesseram atque aeternaë felicitatis pignus reli- 
isii. Ex his omnibus motivis amo te ex totis viribus^ 
per emuia^ praesertim super omaem iilam dilBeultatem, 
ae in servandis concepiis Iioc octidno propositis occurret, 
crificando tibi per tertitnn Humilitatis gradum omnes 
nores, deiicJas et opes. 

O Domine Jesu Christe, qui dixisti: Petite^ et 
'Cipietis. quaerite, et invenietis: pulsate, et aperieiur 
ibis; quaesumus , da nobis petentibus divinissimi tui 



^) PsHim. 62, 3. — ^) Hom. 7, 24. — ^^ WkW^v- '^ « "^^ "" 
poc. J, ô. — ^) Pbilipp. 2, 8. 



440 Dies octava. 

amùrit affectum. Ut te toto corde, ore et opère dili^ 
tmu, et a tua nunquam laude cessemus '). 

* Legator Thom. a Kerop. de imitât. Christi , lib. 2. cap. 7 et 8. 



CONSIDERATIO 

DE CONFORMITATE VOLUNTATIS NO- 
STRAE CUM DIVINA. 



Ciini finis ultîmus hominis et exercitiorum scopns A 
unio anîmae cum Deo tanquam ciim primo et summo om- 
nium centro; haec aiitem in perfecto illius amore, iste 
yero in plena conformitate voluntatis nostrae cum divim 
consistât, rerum nexus postulat, ut nobis praesenti hae 
consideratione caelestis haec virtus commendetur , ejusqne ^■ 
1. excellentia, 2. aequîtas, 3. utilitas seu emolumenta ok 
oculos ponantur, ut horum meditatioue ad eaiii in prann 
deducendani incitemur. Est autem haec confor mitas habi- 
tualis quaedam dispositio animi seu habitus, quo quis praesto 
est ad perficienda et fereuda ea omnia, quae Deus ab ipso 
fieri et ferri cupit. 

I. Hujus virtutU excellentia, Prodîgium in orbe 
maximum, et quo majus Omnipotentia Niuninis operata 
haud legitur, est illa etîara Angelicis mentibus obstupescenda 
conjunctio Verbi divini cum natura humana Christi, quarn 
inDeo-Homine adoramus. Altenun est conjunctio mater- 
nitatis foecundissimae cum illibata yirginitate, quaiu in 
Deipara veneramur. Post gemina haec sapientiae, chari- 
tatis, et poteutiae miracula sublimius aliud opus, quod caelo 
gratius, nobisque sahibrius sit, haud invenio, quam con- 
junctionem vohmtatis nostrae cnm divina. Haec eniin est 



^> Angnnt, in Psalin. 17. 



De conformitale volantatis etc. 441 

entissimus iile victricis gratine triumphus, quem ea 
luiitate hiiniana, salva ejus libertate, gloriose repor- 
Haec est illa virtus, quae uientem nostram io suavis- 
i caeiesti Sponso hortuiu, iu gratissîiiium Deo teiii- 
et iutimius conclave convertit; ubi SS. Trinitas morari 
t et optât secundun) iilud Christi promissuin: Ad 
veniemus^ et mansionem apud eum facieinus ^y 

Haec conformitas est sacrificium oninino perfectis- 
1 simulque Niimini acceptissiinum ; quia homo per id 
16 Majestati iniinoiat, quod sibi charissimum est pre- 
dmiiinqne; cum ilie nil aegrius e:Kuat, qiiaui propriaiu 
tatem. Abjiciendo divitias, sperneudo honores , abdi- 

delicias offert homo sua; hic vero offert se. In aliis, 
Creatori sacriGcat, rébus consecrat ea, quae jaui 
pleno jure Nuniinis sunt; hic autein dedicat voluuta- 
cujus liberuni arbitriuiu iu hominis est potestate. Kt 
ejusdem cura divina conformatio est perfectissimus 
ultus, excellentissiraum cordis sacrificium et suavissi- 
totius horainis holocaustum; cum per hanc etiani illud 
mbjiciatur, quod solum nostra malitia vi liberi arbitrii 

subtrahere potest. Quo fit, ut ad amussim salisfiat 
vinae pétition!: Praebe, fili^ cor tuum mihi'^y 

profecto sublimissimam \îrtutis hujus excellentiam 
e demonstrant. 

Hujus exercitii studiosus intimo quodam coguationis 

irentelae vinculo cum Servatore nostro conjungîtur 

dum illud ejus effatum: Quicunque fecerit volunta- 

Patris met, qui in cnelis est, ipse meus frater , et 

et mater mea est^), Quid autem excellentius, 

a Christo fratris ac matris loco haberi, imo iisdem 
lodo eliam praeponi? uti ex allegato contextu colli- 
est, ubi Christus dicenti sibi: Ecce mater tua et 
?s tut foris stanty quaer entes loqui tibi; respondit. 



Joan. 14, 23 — 2) Prov. 23, 26. — *) Mïill)^. Vi, Vi* 



442 Dies ociara. 

Quae fit maier mea, et qui snni fralrti mei? et exta- 
dendo mannm in discipttlos dixit: Eece mater mea et 
fratres fnfî'), spiritiialem hanc eo^ationeiii , in adimple- 
tioiie di^îiiae voliintatis ruiiitatain, illi carnali ac nalunli 
longe praeferendo. 

Praeterea fjusmodi homo est velut alter Christns; nui 
împrimis eodem, qiio ipse, vescidir cibo: Meus cibvt t^t 
fatetiir ipsemet, facere voiuntatem ejus, qui misit me, it 
perficiam opus ejus '). Er<ro, qui Jesiini in hoc imitatir, 
eodem , quo ille , cibo vesci cognoscitur. Dein facere \o- 
luntateni Dei, est quasi essenliale et propi-ium Cbrislo; 
cum ipsc de se dicat : In capite libri scriptum est in 
me, ut facerem, Deus, roluntatem tuam^'). Qui er^ 
paria cum eo sensa animo fovet, illum perfecte referi, ae 
prom est velut alter Christus. 

Imo sic affici, teste Bernardo, tleificari est Nan 
velle, quod Deus rult, hoc jam est, esse similem Deo; 
non j)osse vellc, nisi quod Deus vult, hoc est etiam eut, 
quod Deus est *). Sîeut enim si duae junctini cerae I^qu^ 
fiant, unum quid evadunt; ita pariter homo per hanc vo- 
hintatuni conformitatem quodainniodo idem quîd cum Deo 
cfficilur. Et hinc Sponsa in Canticis ait: Anima Uque- 
facta est^), tanquam cera in omneni fonnani duclilb. 
Quae verba conimentatur Laurentius Justinianus, dicens: 
Liquefacta est per incendiwn charitatis, jmrata videlicd 
instar metalli liqucfacti deeurrerc in omnes modules 
divinae voluntatis^y Quid autem hoc ah'ud, ac tleificarl 
est? Accedit, quod talis anima participai duo praedicata. 
soli J)eo propria, nempe impeccabilitateni et inrailibiiitateoi. 
Nam faciendo voluntatem Numinis, sequitur duelum divinaf 
Sapieniiae: er<^o nequit falli. lusuper agit secundum re- 



ï) Matth. 12, 47. — ^) Joan. 4, 34. — ^) Psalm. 39, 9. - 
*) Be rot tr act, de dUigendo Deo cap. 10. — •'') Cant. 6, 6. - 



*' " I. 4 -'-* ^---^A, B. N 



De ctmfùrmitaie tiolwntatis etc. 443 

^iiiam infinitae sanctîtaiis : ergo neqnit peccare. Qiiid hoc 
liud suo modo est, quam esse, quod Deus est? 

4. Praeterea sola couformitas voliintatis uostrae ciiui 
ivina est vii-tus omniiiai temporum oiuniumque statuuni, 
) est, talis, cujus exercilatio omnibus convenit, et aeteruum 
urabit. Nam paupertas rerum, vilitas vestium, asperitas 
itae non semper nec omnibus quadrant; humilitas, patien- 
ia, mortificatio , ipsa etiam fides et spes cum vita nostra 
unm quoque fînem babebunt. Ât vero votuntatem Dei 
erficere, omni tempori omnibusque conditionum generibus 
onvenit; nemo enim unus est, qui non semper et ubique 
rbitrio divino se submittere queat. Quid quod caeieste 
iOC exercitium a Beatis per totam aeternitatem sit conti- 
iiiandum; ut proin ejusmodi hominis occupatio in terris 
it ea ipsa, quae est et erit Angelorum Sanctoruuique 
a caelis. 

Ad haec excellens hoc couformitatis studium omnes 
lias viilutes complectitur; inibi enim nostra uitet fides, 
redendo, uii accidere citra nutum Numinis: inibi confi- 
entiam nostram testamur, permittendo nos ductui providae 
lonitatis: inibi patientiam, hnmilitatem, poeniteutiam, i'or- 
itudinem exercemus, submittendo nos divinae Justitiae 
iagellis. Insuper est devotio omnium tutissima, cum uuUis, 
it ah'ae virtutes, illusionibus aut orci fraudibus obnoxia 
it. His autem quid subh'mius dici possit? Ex his facile 
irtntis hujus excellcntiam coHiges. 

IL l^'us aequitas, Ipsa ratio dictât, aequum esse, 
it quod rectum est, regat id, quod distortum est; et quod 
Q se ipso est immutabile nullique vitio obnoxium, corri- 
;at id, quod labile est ac viliosum. Jam véro Dei volun- 
as recta est, immutabilis et essentialiter saucta; tua yero 
Dcurva est, inconstans et prava: illa est infinité sapiens 
it justa; tua est ipsa caecitas et iniquitas. Uno verbo: 
lia est prima morum régula et falli nescia recti norma; 
lua non est nisi error et peccatum. Etr;;o ^«^^Y^^nnsiv ^*^^ 



444 Dies octata. 

coududit Aiigiistiiius , ut coluntas tua corriyatur ad eo- 
luntatem Dei, non voluntas Dei detorqueatur ad tuam; 
prava enim est tua^ régula est illa; ttet et go regulaj 
et quod pravum est^ ad regulam corrigatur '); id eoim 
exigit aequilus. 

2. Voluntas J)ei est yoluutas dominans; iiaiu omnia 
subjecta sunt ei^). Ërgo aequiim est, ut oninis buioana 
eidem sit subjecta. Sicut eiiini, quia Esse divinum est 
Ens primuni ac suiiimum, eidem omnia entia creata neces- 
sario subdi debeut: i(a etiain, quia voluntas diyiiia est 
omnium prima et summa, eidem omnis voluntas creata ^ 
necessario conformari débet. Sicut solis regibus competit 
usus coronae; sic etiam soli Deo competit facere volnn- 
tatem suam. Ergo iniqua rebeliio est, divinae humanaa [^ 
praeferre: illa rejecta, propriam sequi, eamquè nostrae 
aptari velle. Et tamen plenimque, ut déplorât Augustinns, 
haec est in hominibtift magna et usitata perversitas, ut, 
cum debeant ipsl vicere secundum voluntatem Dei^ ipn 
Deum velint vivere secundum voluntatem suam; et cuai 
ipsi nolint corrigi, illum velint depravari^). Quae hacc 
iniquitas! Et quam sapiens proin illud S. P. Ignatii effa» 
tum: Volo et Nolo non habitant in nostra domo. 

3. Voluntas Dei non minus est sancta et aequa, quam 
verax et sapiens est ejusdem Numinis intellectus, Eijco 
cuui fidei loquentis niox caecum deferamus assensum, cur 
non etiam sanctitati et aequituti jubentis, seu aliquid co- 
lentis subditum praestemus obsequium? An non aequuin 
est, ut suam voluntatem filius, discipulus, servus, vasallus 
voluntati Patris, Magistri, Doniini et Régis prompte siib- 
mittat? Priores ergo tituli cum homini conveuiant, poste- 
riores autem Deo ; nonne justissimum est^ humanam divinae 



^) AugDBt. in Psalm. 31. — ^^ 1. Cor. 15, 27. — ^> Aaguj«t. ii: 



De confcrmUale voluntaiis etc. 445 

iibdi vohmtatem? £n! quanta hiijus viriiitis aequîtas sit. 
•umma est insuper 

m. ejusdem utilitas; quia nobis etiamnuni in his ter- 
3 degentibus duo insignia coufert emolunienta , nempe 
erfectain sanctitatem et completam felicitntem. Ad pri- 
lum quod attinet, certum est, uostram perfectionem in 
y positam esse, ut voluntateiu Dei acciu*ate adimpleanius, 
)que nos sauctiores fore, quo magis eidem coufornips 
nmus. Constat id ex triplici ratione. 1 . Naui imprimis 
3 qiiis sancUor est, quo conforniior existit normae oninis 
inetitatis. Haec ergo nornia cum sanctissiina Dei volun- 
18 sit, evidens est, nostrani perfectionem ex nostrae cum 
la conformitate colligendam esse; adeoque eo perfectiorem 
uemvis fore, quo niagis se eidem conformaverit. 

2*. Dein eo sanctiores erimus, quo Cbristo, qui oninis 
uictitatis absolutissimum exemplar est, similiores exsti- 
irimas. Cum ergo omnis ejusdem sanctitas posita fuerit 
I omnimoda conformitate humanae suae voiuntatis cum 
ivina; sequitur, etiam nos tantum eidem simiies, adeoque 
t perfectos fore, quantum eundem in bac conformatione 
DÎtati fuerimus. 

3. Denique perfectio et sanctitas nostra in charitate 
ïnsistunt ; nam plenitudo legis est dilectio ^). Charitas 
Item in adimpletione divinae voiuntatis sita est secundum 
[ud Joannis effatum: Qui habet mandata mea, et ser- 
rit ea, ille est, qui diligit me^). Ergo etiam nostra 
inctitas et perfectio in bac ipsa divinae voiuntatis exeou- 
one consistit; haec est enim voluntas Dei, sanctificatio 
ostra^), Proin manifestum est, eo nos sanctiores fore, 
ao magis eidem conformes exstiterimus; adeoque banc 
irtutein nobis maximum in bis terris bonum, nenipe per- 
sctissimam sanctitatem adferre ; quae priinum est commen- 
atae virtutis cmobmientum. Ut omittam ingentia mérita, 



>) Rom. 13, 10. — 2; Joan. 14, 21. — ^^ \. TV^w. \, '^^ 



446 Dies octava. 

quae ilie sibi colligit, qui nd Dei voluntatem se proms 
conformât. Coronat adeo Deus voluntatem, ubi nmi 
invenit facultatem '). 

Alterum est compléta, qua ejusdem studios! etiamnoii 
viyi benntur, félicitas. Nam 1. bac in vita ut felices i' 
mus, requiritur imniunitas ab omni malo. Jam antem solu ! 
ille, Gujus voluntas divinae prorsus est conformata, extra 
jactum est malorum, tum eorum, quae moralia vocantir, 
scilicet pcceatorum: tum eorum, quae naturalia dieuotnr, 
iiempe calamilatum. Peceatum enim non est uliud, qiuak 
nostrac contra divinam voluntatem rebellio. Liquet antoii i 
ibi millam ejusmodi posse dari rebellionem, ubi perfeeli j 
re^at .utriusque consensio; erg^ nec peceatum. Cetoi ^ 
mala nobis mala non sunt, nisi quatenus voluntati nostne 
adversantur; statim enim atque aliqnid volumns, desinit 
id esse malum, nobisque fit bonum teste Chrysostomo: 
Passus es aUquid mali ? si velis, non est malum : ^afîff k 
Deo âge, et mutatur walum in bonum. Itaque si etiam ^^ 
nos voïuerimus, quidquid Deus vult, cei-tissime eriuius ab ^ 
omni malorum non solum moralium, sed etiain naturaliuiQ 
«j^cnerc immunes; hoc ipso enim, quod nihil aemmDftrum 
accidere nobis qneat, quod sit divinae voluntati contrariurOf 
etiam nihil evenirc poterit, quod sit nostrac voluntati, priori ^ 
conjunctac, oppositum. Ër«[o si ilii semper conformes ^ 
vixerimus, in his etianinum terris beati erimus. Ces%^ 
propria voluntas, et adeo in f émus non erit^^. 

2. Praeter immunitatcm a malo ad gcnuinam felicita- 
tem iusuper requiritur talis satietas votorum, ut nihil sit, 
quod quis cupere amplius possit. Hic autem est status 
eoruui, qui contenti probant, quidquid ordinat Deus. Cm 
enim ii ni) aliud cupiant, quam ut voluntas Dei semper 
fiat; haec autem nccessario, absoluta si sit, adimpicri de- 
beat; sequitur, ea semper (îeri, quae evenirc taies cupiunt: 



'^ 8, yliigast. — *^) S. ttcri\. *wm. ^. A<t H.^*urr, 



De confarmUaie voluntatis etc. Ail 

leoque et votî eos semper compotes vivere. Deus ciim 
s, et ii ciim Deo plene contenti yiviint omnimoda votonim 
tietate beati. 

3. Yiilgatissima mortalium opinio est, iilum esse feli- 
m, cui nil accidit contra voliintatem. Id autein evenit 
i, qui divino se nutui în omnibus subjicit; nibil enim 
itest accidere contra Dei voluntatem; cum ergo talis ho^ 
inis voluntas cum divina conjunctissima sit, sequitnr, etiam 
I accidere contra ejus voluntatem posse. Cnmque omnia, 
lae accidunt, excepto solo peccato, Numinis jirovido nulu 
Ht, etiam ille eademapprobat, grataque habet. Aegri- 
dines, bonorum jacturas, calamitates unico hoc armatns 
fpeoi Hoc vult Deut, hilari vnltu excipit: tanquam 
aealto^ in medio maris, insidens scopulo, gaudet farentes 
trae iilidi fluctus, eosque immobilis ridet. Hinc proficis- 
UT tranquillitas illa mentis, pax et perpétua serenitas 
is ingeniumque sibi semper constans, quod in yeris Dèi 
rvis deprehendimus, quodque auticipatum bis in terris 
radisum constitnit. 

4. Denique plénum appetentiaioim domiiiium est magna 
icitas in bis terris. Jani vero per banc nostrae vohin- 
:is cum divina conformationem fidelis suorum afTectuum 
rfecte domiuus evadit; cum enim ex solo Numinis nutu 
ndens, perinde babeat ad bonores evebi atque infra alios 
jici, nulla is tentatnr ambitioue, nullam ipsi aliéna sub- 
litas créât invidiam, nullum abjectio parit moerorem. 
mi indifferenti affecta in fortimae bona feratur, iis neo 
ui mctuit, nec ditari cupit. Solummodo illud amat et 
rret, quod Deus; in cujus provido sinu, omni abjecta 
i cura, felix quicscit. Id quod profecto compléta bis in 
TÎs félicitas est, quam una cum pcrfecta sanctitaie baec 
luntatis nostrae cum divina conjunctio ejusdem studio- 
! affert. 

IV. Porro ad rationem implendae voluntatis divinae 
od spectat, attendendum erit ad rem, (\u«Le &\.^ ^^ xno- 



448 Dies oclava. 

tivum, (;x qiio vv.s ptTagîliir, et deniquc ad modum, qua 
aliquid perficitiir. Nempo facienda sunt omnia, quae Dem 
vult, ob id solum, quia \iilt, eoque modo, quo is vult. 
Ut a^ainus, quae Deus vult, opus est, ut imposita status 
nosti'I munera pcrfecte adimpleamus ; praecepta, régulas et 
vota accurate observeinus, ac concepta in his exercitiis 
proposita ad effectiiin coustanter deducamus. Ut débita 
ex motivo liaec oinnia peragniitur, requiritiir, ut reiuota 
omni sinistra inlentione sohim ideo ea executioiii uianden- 
tur, quia Deus a nobis illa fieri cuj)it. Denique perfedo 
quoque modo oniiiia perficienlur, si intègre et euni pnideoti 
virium contentione ad finem peitlucantur. 

Ceterum voluntatem suani Deus nobis manifestât 1. per 
mandata, 2. per consilia, 3. per Superiorum jussa, 4. per 
internos instinctus, 5. per varios caelestis Providentiae 
casus. Adjumenta vero promptius exequendae voluntatis 
divinae praecipue sunt duo: primum est, ut crebris ad 
caelum suspiriis in illius notitiam venire optemus, cum regio 
Vate ac gentiuni Doclore fréquenter ingemiscendo : Do- 
mine, doce me facere voluntatem tuam *) ! Domine, quid 
me vis facere ? '^) Alterum est, ut saepius quasi e mentis 
spécula provideanuis , quid adversi nobis accidere posait? 
dîcendo e. g. quid si Deus hune mihi niorbum, illam infa- 
niiam, istam attlictionem iuimitteret? si hune mihi amicuiu, 
haec bona, hoc of6cium eriperet, quid mihi animi foret? 
moxque ejus voluntati plene conformes exciamemus: P^ 
ratum cor meum, Deus! paratum cor meum^), 

Nam teste S. Augustino quidquid hic accidit contra 
Doluntaiem nostram, sciendum est, non accidere, nisi de 
Doluntate Dei, de ordine ipsius, de legiùus ipsius*)» 
Summa autem prudentia est divinae voluntatis ac pro- 
videntiae decrctis acquiescere *) ; cum certum sit, ac pro 



^) PsRlm. 142, 10. — ^) \tl. ^,^. — ^^ ^%^\«.. \W . 'L. - l^ 



Examen circa imtMt coUectionem et orat. 449 

mi ratione sit, apud summam Ulàtn Rationem nihil 
ri sine ratione^). Proin vide, quomodo circa ista te 
béas? Quippe tamdiu nostra voluntas bona, perfecta 
beata non erit, quamdiu suo Creatori perfecte subjecta 
n fuerit ^) ; cum totum hominis bonum in eo consistât, 
se conformet divinae voluntati^y 



EXAMEN 

CIRCA ANIMI COLLECTIONEM ET 
ORATIONEM. 

Circa amoreni spiritualem, ciii ultima contemplalio con- 
;ratur, tria potissimiim sunt notanda, Dem|ie 1 . genuimiin 
orem non tain verbis quam operibus probari; cumpro- 
Ho amoris sit exhibitio operis, Id fecimus tertium Hu- 
itatis gradum conscendendo. 2. Yerum amoreni con- 
tere in luutua coniuiunicatione bonorum; quantum enim 
eri de bonis nostris communicamus , tantum et amamus. 
paulo ante egimus per conformationem voluntatis nostrae 
u divina; per banc enim partem nostri optimam, imo 
3 totos Dilecto consecravimns. 3. Solidum amoreni 
igere, ut amans amatum sibi semper praesentem cupiat, 
ue colloqui ac uniri optet. Id quod obtinebitur per 
le^tionem animi, ncc non per studium orationis; per 
BC enim Deo semper praesentes erimus, eique intimins 
iemur. Quomodo ergo circa ista duo, nempe circa animi 
lectionem et orationem nos babeamus , breviter exanii- 
binius. 
I. Collectio animi est habituale exercitium intellectus 
voluntatis, quo quis Deum sibi continuo praesentem 



^) Greg, NaziRD. or&L 5. — ^) Bern. tract, de Vft». 'w\ÀXx\<i. 
S, Tbom. ia conc. Dom. iflfra Octav. KplpUan. 



450 Die$ octava» 

crédit et amat Ejus obtinendae adjamenta praecipue ml 
duo. Primum est cura silentii per cuftodiam ctcAienlu 
Vide proÎD, qiiani assiduus posterions înoola, quaiupe 
rifridus prions custos sis? Conclayi non exeunduni, nui 
vel nécessitas vcl charitas vel obedientia id exigat. Miiffl 
id observas? An non etiam ta extra eellam per domns 
ambulacra aut urbis plateas fréquenter circiimcursando te ^ ^ 
vehit aquam totum in externa effundis, raro tibi, rarini 
Deo praesens? Talis si es, paruin in virtute profides; 
qui enim intendit ad interiora et spiritualia pervemti 
oportet eum cum Jesu a turba declinare *). 

Circa locutionem ad tria est attendendum , nempe il 
tempus, materiam et modum; ni nempe loquaris, quando 
licet, quae licent et prout licet ac convenit. Stuttus verhê 
multiplicat^^ '^ et lingua imprudentîs subversio est tprâi"). 
Itaque examina, num sileas, quando est tempus silenHÎ^ 
an ineptas et inanes fabulas devitesV) an verba, anti- 
quant ea enuncies, prius veniant bis ad lunam, qua» 
semel ad Unguam ? ^) An non etiam tu illorum ex numéro 
sis, qui omnia scire cupiunt, et novitatum ac nunciorum 
ridiculi aucupes sunt? Num observas istam regulam: 
Priusquam audias, ne respondeas verbum, et in medio 
sermonum ne adjicias loqui ^). Igitur rectos ori hto 
frenos pone^)^ ut loquarîs, quando, quae et quomodo de- 
cet. Hune in finem verbls tuis facito stateram '), in qua 
prius ponderentur, quam proferautur. Religiosus enim non 
refrenans Unguam suam , hujus vana est religio ^'') et 
nulla animi coilectio. 

Alterum adjumentum acquirendae et conservandae hnjns 
internae solitudiuis est frequens exercîlium praesentiae Dei, 
quod in eo consistit, ut de die saepius eliciamus tum actuin 



^) Thom. aKeinp. I. 1. c. 20. — ^) Ecclae. 10, 14. — ^) Kccli. 
.5, 15. — -*) Kcclae. 3, 7. — ^) 1. Tira. 4, 7. — «) Bern. in spe- 
cnlo Monach. — '^) Kccli. 11, a — ^^ Kcdi. 28, 29. — ») Ibid. - 
"* " 1, 26. 



Examen circa animi cotteciionem et wat 451 

afet , quo credamus, aeternam Mentem illam nobis intime 
"aesentem adesse: tum amoris, quo eam in nobis habi- 
mtfsni tenere ameinus, nosqiie eidem ardenti affectu unia- 
vs. Id qiiod fit per frequentia interdiu ejaculanda suspiria. 
Circa quae observanda sunt sequentia. 1. Missiles hi 
ïtbs sint brèves, et partus non tam ingenii qiiam cordis, 
in tam stiidii quam fervoris ; 2. ii tamen non sînt nimis 
nlti ae diversi, ne mentem aiit obruant aut distrabant; 
dirigantur ad Deum non tanquam in caeli throno resi- 
mtera, sed ut circa nos et intra animi penetralia commo- 
Lntem. Itaque considéra semitas domus tuae '), et vide, 
un haec observas? Expende sedulo, qiia posthac solertin 
: usum ea deducere velis? Ne vero qnid remisshis agas, 
tcnm exputa, sine animi coilectione te baustum hoc octi- 
xo fervorem minime conservatumm , concepta bactenus 
nc^osita nequaqnam executurum, ad amoris perfectioneni 
nUatenus perventurum. 

n. Ad orationem quod attinet tum mentalem tuin vo- 
^Ufn, utpote quae caeleste iilud flabellum est, quo divini 
uoris flammae accenduntur, et triplex ille.fuuiculus, quo 
lima caelesti Sponso iutimius unitur, inquire, 1 • debitamne 
ientali precationi praeparationem semper praemittas? 
• Num niediteris intègre, definito temporis spatio, rêve- 
^nteTy modesto corporis situ, ardenter, debito animi fer- 
ftre? 3. An non plus temporis tribuas exgrcitio intellectus, 
tum voluntatis? 4. An semper concipias taie propositum, 
ttod sit particulare, practiciun et praesenti animae neces- 
itatî aceommodatum? 5. Numquid meditationî finitae brève 
emper subjungas examen? Errata corrige. Nam nihil 
9; his, quae per hanc vitam in pretio sunt, ofationi 
^aestat^^i bac enim neglecta, nullum faciès in virtute 
l'ogressum, nullum réfères de proximo fructum, imo peri- 



') Prov. 31 , 27. — ^) Gregor. N^-ggen. de oral. Dotù. 



452 Dies octata. 

ctiluin valde propinquum incurres excideudi gratia etyoei- 
tione reiîgiosa. 

Cîrca orationein vocalem praesertim horas Canonieu 
sedulo iiidaga, 1. iitniin eas recites loco decenti, 2. teo- 
pore coDgnio, 3. situ modesto, 4. voce distincta, 5. mente 
attenta, 6. jiixta Rubricas, 7. sen^ato ordine praescriptoT 
Defectus emenda. Nam immutabili Dei effato maledidn 
eêt, qui facit opus Dei negligenter *). Cum ergo horae, ^ 
Canonicae vere et proprie siiit opus Dei, utpote Psalim i: 
Spiritu s. dictati, merito maledictus erit, qui majori coB) \ 
attentione legit novellas qiiani horas canouicas. Quid Mt» 
allud est voce psallere, mente autem ffomum et fi 
circumire, nisi homines f aller e et Deum irridere?*) 

Haec circa orationein tam nientaleui quam vocalM ' 
observasse, obtinendae per eam perfectae unioni diviDoqittr ^ 
amori ingenti subsidio erit; oui inflaminando efScacia se- 
qiicns meditatio suppeditat incitamenta, cujus puncta sont 
haec: Deus meretur amari 1. ob amorem, quo ille noi 
amut: 2. où rnodum, quo nos amat: 3. ob perfectiones^ 
queis abundat. 



MEDIT\TIO III. 

I>E AMORE DEI. 

Deus meretur amari ob amorem, quo ille nos amé» 
(]haritas Dei erga nos continet in gradu excellenli très 
illas dotes, ](er quas 8. P. Ignatio teste genuinus aoior a 
spurio discernitur. Nain l. magna operatur: 2. ouinia sui 
amato liberaliler comiminicat : 3. ei semper pcrfectissimc 
praesens adest. 



'-îr. 48, 10. — ^^ Coivc. Tt^nât. U. 



De amare DeL 453 

Primo, Amor Dei erga te, o homo ! magna operatur, 
Nam ipse te ex abysso nihlli prae tôt aliis eductum ad 
iiuagiiiein suain forniavit : ipse te tribus aniinae facultatibus, 
pleno sensuiiin usu, iute<^ris sanisque membris instruxit, 
et insignibus naturae dotibus ornavit. Ille tui amore bo- 
dieduni bunc orbem conservât, tuos ad usus aniiualia niul- 
tiplicat, arbores végétât, plantas producit, herbis prata, 
frugibus agros vestit et ditat. Ule te soie illuminât, stellis 
recréât, cibis uutrit, aqua humectât, igné fovet, aëre ré- 
frigérât, terra sustentât. Ille continuo ad omnes tuas actio- 
nes pro tuo libltu concurrendo, usque modo operatur 
omnia in te '). 

His adde magnum illud opus Redemptionis humanae; 
dam non Angelot apprehendit , sed semen Abrahae ap- 
prehendit ^) : nec non missionem Spiritus saneti, qui sancti- 
tcaret muudum, doceretque omnem veritatem ^) : item ad- 
optionem tui in filium Dei, fratrem Christi, et heredem 
Caeli, denique coliatam tibi gratiam baptismi, bonae educa- 
tionis et vocationis ad veram fidem, statum religiosum et 
dignitatem sacerdotaleni. Enimvero fecit tibi magna, qui 
f^otens est*y Nempe amor magna operatur, ubi est. 

Secundo. Praeterea Deus omnia sua bona, quin et 
Se ipsum intègre donavit, dum tibi dédit praecipua bonorum 
g-enera, quae potens ejus bracbium procreavit, sciiicet res 
Corporeas ad usum (singula minutatim expcnde), Angelos 
(^d custodiam, gratiam ad meritum, caelum in praemium; 
dum tibi dédit (]hristum in magistrum, ejus vitam in exem- 
plmn, animam et corpus in redemptionis pretium, carnem 
in cibum, sanguinem in potum;'dum denique omnes divitias 
9ui amoris per Ëucbaristiam in te quasi elTudit; ita ut nec 
^mniscius sciât, nec dare quid melius omnipotens possit. 
Insuper maxima et pretiosa tibi promissa donavit. 



M 1. Cor. 12. 6. — *) Hebr. 2, 16. — ^> ^ûwi. \^, V^- — 
^; Lac. /, 4». 



rita. Cfr. Trident. Ses». 6. cap. 4. — 2. Per eam pe 
remitti, ibidem less. 6. in decreto de peccato origio. d. 5; 
qna jastificamor, iotriosecam nobis et inhaerentem eue, il 
6. can. 10 et 11. Atque haec quoad essentinm justificatioi 
de ftde. — Hujus justificationis causac sont juxta Trident. 1 
^Jinalis qaidem, glorla Dei et Cbristi ac vita acterna; ef/i> 
misericors Deus; meritoria autem, D. N. Jésus ChristuBj ittsi 
item Sacramentum Baptisini ; demum unica fofmalis causa 
Dei, non qua ipse justos est, sed qoa nos justos facit. ** — 

3. In praeseoti statu oulium datur médium ioter Dei < 
et ejus odium, quod générât peccatum, impediendo dilectioi 
efTectum. Hinc snblato peccato, necessario reTiviscit effecl 
lectionia, quae non supponit bonitatem in snbjecto, sed effii 
ducit. Non potest proinde concipi remissio peccati , quin ( 
infusio gratiae, per quam homo interius renovetur, et ex o 
fiât objet^nm amoris «t dilcctionls. Cfr. cl. P. J. Perrone 
V. Praeiectionun part. 2. cap. 2. art. 1. §. 504; et S. T1 
q. 113. a. 2) qui ibid. a. 8. ejus modum describens: ,.Justi; 
est successiva, sed ordine naturae unum eorum est prias 
inter ea naturali ordine primum est gratiae iafusio, secanij 
liberi arbitrii in Deum, tertiura est motus liberi arbitrii in 
quartum est remissio culpae.*' 

4. Quod sj^ectat ad justificationiB dispositiones reqQisits 
tis, eae apparent ex processu ipsius jostificationis proposito 
Sess. 6. cap. 5, 6 et 7 5 unde tum harum nécessitas, de qi 
ibid. claret, tum etiam apparet, praeter fidem, quae initinm 
fnndamentum onnis jostificationis, firmus est assensus ad 
nitus revelata, eas esse timorem, spem, contritionem, seu sa 



De amcre DeL 455 

unicat. Et profecto, duin Deu$ sic dilexit mundum, 
ium suum unigenitum daret ') ; dumque proprio filio 
oepercii, sed pro te tradidit illum, quomodo non 
\ cum illo omnia Ubi donavit?^) Certe in hoc vel 
iic apparuit charitas Dei^^ erga te. 
'ertio. Deniqae Deus suudi tibi ainorein etiaiu iilo 
t, quod tibi intime praesens seiuper adsit per suam 
tîani, potentiam ao provideotiam ; 1. per esteniiam 
dum îUud Apostoli in ipso vivimus, movemur, et 
s ^) anipiius Deo quaiu aëre circuindati, penetrati, in- 
; 2. per potentiam, uam ille in te vivit^ végétât, 
;, videt, audit, cogitât, reminiscitnr , discnrrit, dum 
oones bas actioues coucurrit; 3. per providenUam, 
te velut filium sinu gerit, tutatur, fovet; mala a te 
ido, boua tibi providendo, ac faciendo cum ipsa etiam 
tione proventum *). Uno verbo : Deus tuo in cor- 



it. can. 24. ibid.; est autem amissibilis per subsequens peccatum 
\, can. 23 ibid. ; et de ejus existentia nonoisi conjecturalem qui& 
otest habere certitadinen , ibid. cap. 9. — Cfr. Perrone I. c. 

Tandem de meriti existentia, objecto et conditionibus requisi- 
limadvertimaft , justos vere mereri augmentom gratiae, vitam 
a», et augmentum gloriae, haacque mereadi virtotem inniti Dei 
cordiae et meritis Cbristi, atque omnia mérita nostra Dei esse 

Baec sont de fide. — Cfr. Trid. sets. 6. cap. 16, et can. 26 
, -^ Ad meriti de coadigno coiiditionei quod pertinet, ex parte 
itis necesse est, is sit viator et justos; ex parte operis, illud sit 
m a necessitate, bonum et bonestom, atque sit snpernatorale tum 
entîtatem seu essentiam, tum quoad motÎTom. Opus autem bo- 
it kwnestiim illud oensetur, quod taie est ex parte objecti, finis 
comstantiarum omnium, juxta tritum illud axioma: Bonum ex 
a causa, malum ex quocunqiie defectu. Demum ex parte Dei 
lentis reqniritur repromissio. — Ad meritum de congruo fkilibiti 
. recensitae conditiones requiruntur, praeter statom gratiae et 
ssionem ex parte Dei. Cfr. J. Perrone 1. c. part. 3. de merito. 
620 — 672, ubi etiam cap. 4. recensentur, quae sub meritum 
adunt. 

Joaa. 3, 16. — 2) Rom. 8. 32. — ») 1. Joan. 4, 9. — 
t. IT, 28. — *) 1. Cor. 10, 13. — Pracclare S. Tliom. p. 1. 
a. 3: „Deus est in omnibus per potentiam, \u «\\i«LU\.^iBiL 



456 Dies oclata. 

pore et anima suo velut in leiuplo intime praesens semper 
adest, ut suuin tibi amorein testetur. Nempe amans i 
tum perpetuo sibi sociatum cupit. 

Ergo cum par pari reddendum esse ipsa ratio dieted' 
sequitur 1. etiam tibi magnum aliquid pro Deo praestandim 
esse, concepta in bis exercitiis proposita accurate servando; 
2. etiam te et tua eidem offerenda esse^ praecipue tumi 
honorem, vitae commoda, sanitatem et vitam, in tertio 
Humilitatis gradu constanter perseverando ; 3. etiam te 
supremo Numini semper praesentem a'c conjunctum eaw 
debere per auimi collectionem, attentam orationem et exer- 
c^ium praesentiae Dei. Seraphini! motu alarum vestn- 
rum vel scintillulam caeiestis illius amoris in me susdtate. 
qui Sanctis usum horum trium punctorum adeo suami 
reddidit facilemque. 

Punctum II. 

Deus merelur amari ob modiim, que te amat. Nam 
]. amat te amore aeterno, Illius erga te amor eidem hii 
coaevns et tam antiquus, ut uunquam ad ejus principium 
sis perventurus ; cum is non prius se quam te amare ince- 
perit, et suos illos misericordiae ocuios, queis te prae tôt 
alîis ei melius servituris ex iila tui nihili abysso extraxit, 
ab aeterno iu te coujecerit; ita ut jure per Jeremiam tiki 
dicat: In charitate perpétua dilexi te, et attraxi U 
miser ans *). 

2. Amat te amore gratuite, sine ullo tuo merito, ut 
suo emolumento. Nam, ut ait S. Joannes, in hoc appam^ 

charitas Dei in nabis , non quasi nos dilexervM 

Deum, sicque mutuum ejus amorem praevia dilectione pi** 
meriti fuissemus; sed quoniam ipse prior dilexit nos^\ 



ejaê potestati subdantur; est per praesentiam in omnibus, in qstftf* 
ownia jiuda sont et aperta oc\i\\% eyoA; est in omnibus per esieotitf*!, 

in quantum ad est omnlbas, \it cbami twci^^x.'''' — ^^ Ux, 31, ^ "l 

^) 1. Joan. 4, 9 et 10. 



De amore Dei. 457 

quidem dilexit nos, cum adhuc inimici essemus^)^ ac 
aura filii irae ^) ; et dileani nos spontanée '), a neniine 
ductus, jussus vel coactus, sine ulia ex sua parte nostri 
digentia, aut ulla sua utilitate vel lucro; quoniam bono- 
tm nostrorum non eget*'). 

Accedit, quod aeteraa illius scientia et futuroruni notitia 
il in nobis repererit nisi nibîlum et peccatum, quod potius 
ritamen odii, quam illicium dilectionis fuit. In summa: 
le, nullius indigens Deus seque solo beatus, prior te pec- 
atorem dilexit, sine uilo tuo merito, aut suo commodo; 
no praevisis etiam tôt tuis tamque gravibus noxis ta- 
len dilexit. 

3. Amat te amore infinito ; nempe eo ipso quoad entî- 
Item spectato, quo immeosuni illud Munien se ipsum, 
IS. Trinitatem, Cbristum et Beatos diligit, diligendo te, 
• anima! toto se, omnique naturae suae infinitute; ita ut 
lulla in Divinitate perfectio, nuUa in Trinitate Persona 
Aveniatur, quae te eadem cbaritatis infinitudine non com- 
lectatur. 

4. Denique amat te amore tenerrimo, portons te in 
umeris suis ^) et in sinu suo, sicut portare solet nutrix 
tfantulum suum ^) , custodiens te quasi pupillam oculi 
Kt ^, describens te in manibus suis ^), numeratos habens 
wmes capillos capitis iui^)j et semper existens memor 
n, ut benefaciat tibi ^°) ; non secus ac si solus esses in 
mnde et unicum immensi cjus amoris objectum. 

Aequum proin est, o Amor divine! ut et ego diligam 
a dilectione 1. gratuita, non solum ex metu poenae vel 
memii spe, sed etiam gratis propter te: 2 efficaci, non 
^erbo tantum et lingua diligendoy sed opère et veri- 



>) Rom. 5, 10. — *) Ephcs. 2, 3. — ^) 0«ce 14, S. — ^^ ^m^xsl. 
.5^ a. — 5) Dent. 32, 11. — «) Nom. 11, 12. — "«^ DcoX.. "Sa, \^. 
- ') Ita. 49, 16. — »; Lnc. 12, 7. — ^<>) ZacVi. ^, \^. 
BeMedi medu/U. Il edit ^^ 



458 Dies octava. 

tate^)i 3. constanti, cum «^cntiuni Doctore exclamando: 
Quis me separahit a c/iaritate? tribulatio? an anffudkf 
an famés? an nuflitas? an periculum? mn pertecuUo? a 

ffladius? Certus sum enim, quia neque mors, nefu 

viia, neque Anfjeli, neque printipatus, neque VirMet^ 
neque instaniia, neque fuiura, neque fortitudo, neque 
altitudo, neque profundum^ neque creatura alia poterU 
me separare a Charitate Dei^y 

Punctum m. 

Deus meretur amari ob perfectiones, queis abunid. ^^ 
Tauta est enim ejus amabilitas^ ut si caelum vel ad dm- 
luentum aperiretur, omnes or ci spiritus a sumnio illo, qM 
eum prosequuntur odio puncto temporis in summum illni 
amoreui suavi vioientia raperentur. Tanta est ejus pJr ^ 
chrUudOy ut damuati libenter plures iu iofinitum multî|A- 
catas ^ehennas passuri cssent, si vel unico instanti illan 
intueri posseut. Tanta est denique ejus bonitatis dulceJOi 
ut si vel unica ejus ^uttula in tartaruin deflueret, is mo- 
inento citius in caelum conmuitaretur. Illius sanctiias est 
udeo excellcns, ut nausea, quam vel de le\î labecula coa- 
cipit, major sit omui gaudio, quod ex omnium Sanctorun 
heroicis actibus haurit. Sapientia ejus est tam immensa, 
ut nil obliviscatur praetentorum , nil nesciat praeseutium, 
futura vero sic pro\îdeat, quasi coram omnia in speculo 
intueretur. !\il occultum est, tam abstrusum uihii, quod 
i<çnorel. Potentia vero est tam stupeuda, ut illius posse ^ 
adaequol velle. Illius tempus est aeternitas, illius cursu* . 
immutafftlitas . illius locus immens itu s , illius mensura 
infinitas. 

Prat*l(»rea est taiu dives, ut ihesaurorum ejus non sit 
finis ^y Est lani proridus, ut omnia in mensura. nu- 
méro et pondère disponat *). Est tam constans, ut apud 

î. Joan. 3, 1». — '^^ Ww». ^, ^v> ^x *^vv ~ ^n Ua. 21, 7. - 
t> Sap. 11, 21. 



s 



De amore DM. 450 

vm non sit transmuUdio , née vicissitudinis obumbra- 
7 '). Est tam fortis, ut appendat tribus digitis molem 
rrae, et libret in pondère montes, ac colles in sta- 
va ') ; estque tam excelstis m fortitudine sua, ut nul- 
le ei sit similis^^. 

Tandem excelsior eaelo est,.., profundior infemo,... 
mffior terra,,., et htior mari est^^. Ejus ocuUs om- 
ia nuda et aperta sunt ^). In ejus manu anima omnis 
voenUs est% Efus irae nemo potest resistere'^. Sub 
9 cumantur^ qui portant orbem^). Insuper milita mil- 
um Angelorv,m ministrant ei, et decies millies centena 
tiUia assistant et^). 

Verum quis suffieiet enarrare opéra illius? quis in- 
Bêiiffabit magnalia ejus? virtutem magnitudinis ejus quis 
fsarrabitî^^y Nempe lucem inhabitat inaccess^ilem ^^'). 
^raestat proin totis viribus amare, quod nequimus capere. 
ft autem non solum verbo et lingua diligamus, sed 
père et veritate ^^), exerdtiorum finis sit initium vitae 
mctioris per actum heroicum auspieandae; eum Deus a 
)bi8 etiam practice amari mereatur: 1. ob amorem, quo 
le nos amat: 2. ob modum, quo nos amat: 3. ob per- 
iciùmes, queis abundat. 

AffecÉufl. 

O miperi! ergone eo pervenit hominum tepiditas, ut 
iam coaeervatis undique incitameiftis compelli debeat ad 
nandnm summum Bonum? anima! Deus amore tui 
lamqae in commodum tanta est operatus: in te contdit 
eneficia numéro plurima, utilitate maxima, pretio infinita: 
oa essentia, potentia ac providentia semper Ubi praesens 



ï) Jac. 1, ir. — «) IM. 40, 12. — 3) Job. 36, 22. — «^ l^^Vk, 
1, 8 et 9. — ^) Hcbr. 4, 13. — ^) Job. 12» 10. — ^> l^\i. ^ A^- 
- 8) Job. p, 13, — ^) Dan. T, 10. — ^O) E.cc\\. \%, ^ «X. *^^- — 
5 i. TJm. 6, 16. — "; 1. Joan. 3, 18. 



460 Dies octava. 

adest; et ei rependere g^atum amorem respuas7 Quio 
potius ad creaturas te ■ convertis ? Tanto autem quis a 
superno anwre disjunffitur, quanto infemU delectaiur^)» 

Ah infelix! Deus te amat; Deus .... te ... . ille siki 
soli sufOciens et nullius indigens Deùs .... te pugiUoB 
ciiieris et conflatum ex vitiis nibilum amat; ac sioe ollo 
tuo . merito , etiam praevisis tôt tuis sceieribus amat, el 
quidem prae tôt aliis te melioribus eique ferventius serri- 
turis. Insuper modo prorsiis stupendo te amat, nempe 
amore aetemo, ila ut se nec citius dilexerit, nec dhitios 
dilecturus sit quam te; eoque infinito, scilicet illo ipso 
amorc, quo se ipsum diligit, diligeudo te toto se omniqne 
essentiae suae infinitatc; mereque gratuito, sine uUa tm 
indigentia aut propria sua utiÛtate; simulque tenerrim^ 
Et tamen hune tantopere te amantem, adeo beneficutti ergi 
te tamquet perfectuiu in se et amabilem Deum redarmre 
tardes, eique mutuum amorem sanction vita per actnm 
quendam cxiniiae virtutis inchoanda testari renuas? 

ingrate! amas hominem te diligentem, quin imo 
blandientem tibi canem amas, et benefacientem tibi Deom 
summeque diligcntem non amas. Ut hominem amore pro- 
sequaris, sufGcIt, ut tibi blandiatur. En! stringit, fo^Tt 
amat te Deus, et innumerîs beneficiis obruit; nec tamen 
redamas, quin imo lelhali frigore torpes. Mundum créât, 
mortem subit, Eucharistiam iiistituit, et miracula miraeulis 
cumulât, ut mutuum a te amorem emendicet, nec tamen 
redamas. Exhaurit quasi onmem potentiam et benevolen- 
tiam suant, ut suum tibi amorem quam maximum testetur, 
et tamen ingrato tepore langues. 

superi! Deus amat hominem, et homo non amat 
Deuni! Sumina illa Majestas et sibi soli sufOoicns Di^ini- 
las: ille se solo beatus ac millius indigens Deus amat ho- 
ininem, inquam, sacculum sordium, escam vcrmium, cinerem 



s. (tH;-. bora. "^O. ^vxv^v Vaawç,o\. 



De oMwe Dei. 4SI 

et ' nihilum ; et tamen homo non redainat Deum. nior- 
tales! ubi, qnaeso, est ratio, ubi isensus nosterl Ergone 
fluinnium Bonum amabit nojstruin nihilum ; et nostrum nibi- 
lam non amabit summum Bonum? 

Ergone tu, o Deus ! ab aeterno amabilissimos immensae 
eharitatis-tuae.oculps in me deGxeris; et ego tui nec me- 
minisse digner! Tu non nisi bénéficia in me contuleris; 
et ego in te non nisi malefioia congeramf Tu amore mei 
as mortuus; et ego tibi sanctius vivere renuam! ah, execror 
immane hoc animifrigus! 

beneficentissime cordium * amator Deus! agnosco in- 
^atitudinem meaiii. Pudore confundor coram te. Ah, 
Amorem non amavi! tam beneficum erga me meque infinité 
amantem Deum, et ob infinitudinem suarum perfectionum 
îmmenso amore dignissimum non redamavi, quin et offendi ! 
Tôt beneficiis non nisi malefacta, tanto amori non nisi 
4)dium rependi! Sed poenitet. Dolore confixus abominor 
dnritiem meam. Tandem victas do manus. Vicisti, o 
Amor! vicisti! tibi debetur cor meum; meos tibi consecro 
amores. Deinceps amabo te, o mi Deus! et eo intensius 
amabo, quo tardius te amare incipio. 

Amo te, ah! amo te, o Amabilitatem, Bonitatem et 
Pulchritudinem infinitam. Amo te; idque propter te; quia 
summum Bonum es et infinito amore dignissimus. Et amo 
te ex toto corde, ex tota anima, ex totis yiribus: te appre- 
tiando super omnia ; super omnes delicias, honores, divitias 
ac commoda prosperae et longioris vitae. Serviam tibi in 
eo mutiere, loco, gradu et conditione, in quo volueris. 
Imitabor Christum in tertio Humilitatis gradu, et quidem 
plene, ardenter et totis viribus. Observabo concepta hoc 
octiduo proposita, praesertim ista N. Fixum est, sanctio- 
rem vitam per actum virtutis eximiae auspicabor, voluntati 
divinae me semper et in omnibus conformando. 

pulcbrîtiido inSnità l o quam sero le am^\\\ «^^ \^^ 
catum satls est! utin<ini oranimoda me\ cçvci^^ wkw 



4Bli Diei octava. 

annihilatione vel nnicimi gradum taae glbriae eztrinsecae 
addere possemi Si scirem yd gattam sangainis niihi in 
venis fluere, quae te non amet, hoc illam momento elice- 
rem, et projieerem abs me. Domine! cum peccando 
vixerim, da saltem amando mori. 

* Legatnr Thom. a Kemp. de imitât. Ghristî, lib. 8. cap. 34. 



CONSOENTIAE EXAMEN 

fuod in ter gacra exercitia et reliquo amU tempore 
a clericis utiliter insiituitur. 

„ In tribonal mentis tnae ascende contra 
te, et te ream conititne ante te: 
Boli te ponerQ peit te, we Deis ponat 
te ante te." S. jixtgustin. 



fmnium summi momenti negotium virtutis semitam sectan- 



PROOËMIUM. 

0. 

tibus illud procul dubio est, quod conscientiae examen 
vocaraus; quo quisque seipsum saosque mores investigat, 
seque ream citât ad tribunal mentis suae, ut non soium 
peecata, a quibus abhorrere , naevos quos corrigere, errata 
quae expiare, sed etiam virtutcs, quas exerccre débet, rite 
cognoscat. Errati enim cognitio est vitae corrigendae 
mitium; et „qiiem poenitet peceasse, paene est innocens**^)^ 
Dominât autem peccatum, quem delicti non pudet"*). Vir- 
iQtis studiosi ad hocce examen ut praesentissimum sancti- 
■noniae praesidium, adeo naturae luce impellebantur. Sic 
^« g. Pythagoraeis olim quotidianus fiiit usus: „quid quo- 
ÎUe die dixeris, audiveris, egeris, vespere commemorare.'' 

Et ille vir bonus apud Ausonium *) : 

,,Jadex ipse sui, totum se explorât ad ongoem, 

... et justo tnitinae se examine pendit. 



^) Senec. Agam. 243. — 2) p„hi «5,^,., _ ^>^ ^^^\\\?k. \^. 



464 Contcientiae Examen. 

„Non prios ia dnicem déclinât Iimina ■omnam, 

„Omnia qnam longi rq>ataYerit acta diei. 

,,Qaae praetergreuos ? qoid gestom in tempore? qnid non? 

„Car isti facto decns ablîiit, ant ratio illi? 

t.Quid mihi praeteritomf Car haec sententia sedit? 

„QQam melins mntare fait? miseratu egentem, 

„Car aliqnem fracta persenii mente dolorem? 

M Qnid Yolni, qnod nolle bonnm foret? utile honeato 

„Car malus antetuli? Num dicto, aut denique vulta 

„Perstrictus quisquam? Car me natura magis, quam 

^Diiciplina trahit? Sic dicta et facta per omnia 

yylngredieni, ortoque a yespere cuocta revolvens, 

>, Offensas pravis, dat palmam et praemia rectis. 

Et Seneca: „Initiuin salatis, inquit, notitia peccati..> 
Nam qui peccare se nescit, corrige non vult. Deprehendas 
te oportet, antequam emendes .... Quantum potes, te ipse 
coargue; inquire in te: accusatoris primum partîbus fou- 
gère, deinde jndicis, novissime deprecatoris : aliquando te 
offendeO". 

Et alibi: „Utor hac potestate, et quotidie apud me 
causam dico. Guni sublatum e conspectu lumen est, et 
conticuit uxor, moris mei jani conscia, totum diem mecuin 
scrutor, facta ac dicta mea remetior. Nihil mihi ipse 
abscondo, nihil transeo. Quare enim quidquam ex erro- 
ribus nieis timeam, cum possim dicere: Vide, ne istud 
amplius facias; nunc tibi ignosco')". Quod si paganus, 
Christiana flde destitutus, solius lumine rationis ductus, 
dietim adhibet, quantopere Christianus — Clericus — Sa- 
cerdos erubescat oportet, qui eo socordiae, proh! vix sin- 
gulis hebdomadis, yel adeo mensibus illud instituit. Eos 
cum S. Bernardo obsecramus, rogamus atque oramus etiaui 
atque eliam : „ ut unusquisque iutret in cubiculuni suum, 
scopet conscientiam suam, se querat in angulis cordis, 
circumeat latebras mentis*)". 



') Epiât. 28. — *) Ub. a. àft Vcîi^ ç«^. ^^. — ^^ ^^x\b.,'^.\^ 
Coena, Doio. 



Conscientiae Examen. 465 

„SiDgulîs diebiis, inquit S. Chrysost., vesperi ab anima 
rationem exige ^). Id si qiiotidie diligenter feceris, terri- 
bili fîituri Judicis tribuuali laetus assistes'^)"; juxta illud 
Apostoii : „Quodsi nosiiieii|)SOS dijudicaremiis, non utiqiie 
îudicaremur^)^^ „Taiito enim securius quis Domimioi ex- 
peclat, quanto qaotidie vitam suaiu suspectius examinât ^) '^ 

Jure raerito proin inter exercitia spiritualia conscientiae 
examen, quod duplex particulare et générale, S. P. Igna- 
tius summopere exigit et înculcat*), haud exiguas sibi 
^indicat partes. 

Ne autem mens iners seu torpescat, seu exiex diva- 
getur, tironibiisque bac in re ardua succurratur, Examinis 
objecta punctaque, quantum satis, ob oculos enucleate ali- 
{uatenus ponenda esse censuimus, ut OfBciorum argumenta, 
Conciliorum décréta, Synodorum statuta, Superiorum ordi- 
lationes et instructioiies in memoriam revocentur, nec non 
:otus bomo ac sacri ministerii functiones juxta banc eccle- 
dasticam regulam componantur. Spiritus sancti eloquia et 
iS. Patrum sensa passim inserta, adjunctis Sapientium 
ffatis, qui mirum quantum in veritatis testimonium con- 
ipirant, bujusmodi Examen ariditate nativa exuent, et 
laud parum luminis piaeque motionis excitabunt ^). 



>) Homil. in Pgalm. 4. — ^) Homil. 43. ia cap. 12. Mattb. -- 
) 1. Corinth. 11, 31. — *) S. Gregor. 1. — ^) In libro Exertit. 
lebd. 1. post fandament. — ^) Cfr. Examen Cleri Bruxellis 1838. 






466 Ccnsdentiae Examen. 



EXAMEN. 

,,Recogitabo Tibi omnei annot meoi U 
amaritadine animae meae*'. 

Isai. 38, 15. 

VOCATIO. 

„Ele^it uos . . . ante mundi constitutionem, ut essemus 
sancti et immaculati ^) '^ 

Numquid saepe animo volvis vocationem tuam esse a 
Deo? „Non vos Me elegistis; sedE^ elegî vos, et posui 
vos, ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester 
maneat^)". „Sicut misit Me Pater, et Ego mitto vos')^ 

Hanecine Dei vocationem et electionem certain facere 
conaris per bona opéra; et identidem gratiam Dei, quae 
est in te per impositionem manuum, resuscitas ?*) ^^ 

An maximi facis vocationem banc sanctissimam , et pro 
illius singulari beneficio grates Deo rependis? 

„Gratias Deo super inenarrabili dono ejus*)". „Ingra- 
titudo ventus urens, siccans sibi fontem pietatis, rorem 
misericordiae, iluenta gratiae^)". 

„Memor ergo semper sis vocationis tuae, eoque nomioe 
saepe Deo gratias agas, conerisque maxime vitam, ul 
ministmm Ghristi decet, instituerez cum tam multae utili- 
tates ex bona^ tôt detrimenta ex mala vita sacerdotis 
proficîscantur ') '', 

EXEMPLUM BONUM. j 

„Ëxemplum esto fidelium in verbo, in conversatione, 
in charitale, in fide, in castilale®)". 



î) Ephes. 1,4. — 2) joan. 15, 16. — ^) Joan. 20, 21. - 
9 2. Tint. 1, 6. — ^) 2. ContvlVi. 9, IS. — ^) S. Bern. gerœ. 1» 
Cant. — 7) S. Carolus Bottoiq. — S ^ • '^'^^^- "^^ ^"^^ 



( 



Ccnscientiae Examen. 467 

„Si virtutibus splendere caremns, ad nos trahemus 
omnes, qui venire elegerînt ad salutem. Ouini tuba do- 
cumenta operum clariora sunt, vitaque munda îpsa lace 
fulgentior est, nec obscurari potest, etiamsi mille fuerint 
obloquentes. Si mansneti, miséricordes, paciGci, bumiles 
<âc muudo corde fuerimus, non minus efficaciter, quam per 
îpsa miracula spectatores uostros ad veritatem trahemus ^)*'. 

Ecquid ergo considéras, „formam gregis ex anîmo" 
te esse debere*), „et spéculum, in quod reliqui oculos 
conjiciunt, et ex te sumunt, quod imitentur; levia delicta 
in te maxima esse, actionesqne tuas cunctîs venerationem 
afferre debere*)". „Nugae in ore saecularis, nugae sunt; 
in ore sacerdotis blasphemiae *y^. Sciscitare proin : 

An ,,in omnibus teipsum praebeas exemplum bonorum 
operum; in doctrina, in integritate, in gravitate^)"; atque 
mémento, ,,librum laicorum esse vitam clericorum^)^^ 
„Nihil est, quod alios magis ad pietatem et Dei cultum 
assidue instruat, quam eorum vita et exemplum, qui se 
divino ministerio dedicarunt ')'S 

Ast ex alia parte: ^Vae mundo a scandalîs! . . . Vae 
homiui illi, per quem scandalum venit^)^^ „Nullum, in- 
quit S. Gregor.^), puto, fratres carissimi, ab aliis majus 
praejndicium , quam a Sacerdotibus tolérât Deus : quando 
eos, quos ad aliorum correctionem posuit, dare de se 
exempla pravitatis cernit: quando ipsi peccamus, qui com- 
pescere peccata debuimus, uulla animarum lucra qnaerimus, 
ad nostra quotidie studia vacamus, terrena concupiscimus, 
hnmanam gloriam intenta mente captamus. Et qm'a eo 
ipso, quo ceteris praelati sumus, ad agenda quaelibet 
majorem licentiam habemus, susceptae benedictionis mini- 



s. ChryBost. Homil. 15 in Matth. cap. 5. — «) 1. Petr. 5, 3. — 
') Concil. Trident. Scsi. 22. Cap. 1. de Réf. — *) S. Bern. lib. 2. 
de Consid. c. 13. — *) Tit. 2, 7. — ^)Synod. Touron. an. 1537.— 
7) Concil. Trident. Se»«. 22. Cap. 1. Ae Ret. — *"> ^-^VOsi. AA> '^ « — 
y Homil. 27 in Luc, 10. 



468 Ctmscientiae Examen. 

steriuui yertimiis ad ambiiioiiis argumentiim, Dei caiisam 
relinquimiis, ad terreiia ne^otia vacamus, locuin sanctiutis 
accipimus, et terreiiis actibus implicamur^^ 

Ergo miDUtatim interroges vitam tuaiu, eamque aequa 
lance peosites, nuiii sis „sal terrae, lux mundi*)", et 
„Ghristi bonus odor')". 

SPIRÏTUS BCCLESIASTICUS. 

Quis te spiritus animât? Utrum Dei, an mundi? „Pro- 
bate spiritus, si ex Deo sunt^)'^ „Si quis autem Spiri- 
tum Ghristi non hubet, hic non est Ejiis^)^^ 99QUÎ dieit, 
se in Ipso uianere, débet, sicut Ille ambulavit, et ipse 
anibniare*)". 

iNum hune Jesu Ghristi Spiritum trequenti recursu ad 
Jesum, et séria meditatione de ejus vita in te Fovere et 
firmare studes? ' 

Numquid ut justus ex fide judicas, loqueris, operaris, 
vivis ? 

An saepe rénovas bonani iuientionem , ut omnes ai 
Jesum sensus dirif/antur et actus^), 

Âfficerisne rébus spiritualibus, solidanique „pietatem ad 
omnia utilem *' exerces ^) ? 

ORDO VITAE. 

„Gustodite ordinem, ut ordo vos custodiat '')•'. „Cano- 
nem ununi rétine^)". 

An aliqueni vitae ordinem tibi praescripsisti? „Mens 
mutabilitatis suae pondère ad aliud seniper iu]|ieUitur, qiiaiu 
est, et nisi in statu suo arcta custodiae disciplina teneatius 
semper in détériora dilabitur ''^) ". 

An fixuni vitae ordinem in rébus spiritualibus, in 

M Matth. 5, 13 et 14. — 2) 2. Corinth. 2, 15. — ^) 1. Joan.4,1. 
— *j Rom. 8, 9. — *) 1. Joan. 2, 6. — ^) S. Bernard, serin. 13. 
in Caot. — '^) l. Tim. ^, ft. — ^^ ^. Tîi^t'çftx^. — ^) S. Ephrem. - 
'9 S. Gregor. M. 



Ckmtcientiae Examen. 469 

ludiîs, in functionibiis sacris ipsisqiic rébus domesticis se- 
ule observas? 

^Illiim tantuni dieiii >îxisse te computa, quem sine ulla 
igulae transgressione duxisti')". 

MEDITATIO. 

„ Omnibus diebus vitae tuae in menle habeto Deuui^)'*. 

Meditarisne quotidie sicut oportet? „Beatiis vir, qui in 
ige Domini meditatur die ac nocte^)^^ „lntellectus eniui 
Dgitabundus est principiuui omnis boni^)^^ „Seniper illa 
îa houiini meditanda : quomodo bene sapiat , bene dicat, 
cnc agat*)". 

Serione perpendis, „profectum tuum spiiîtualeni ex 
leditatione procedere*) " ? 

An te ad meditationeni rite praeparas, antea légende 
eterminandove puncta, fructus, proposita, tesseras ... ? 

„Consideratio régit affectiis, dirîgit actus, corrigit ex- 
essus^)". 

„Lectio sine meditatione arida est, meditatio sine lec- 
ione erronea, oratio sine meditatione tepida^)". 

„Nil in hac vita dulcius sentitur, nil a>idius sumitur, 
lil ita mentem ab aniore nuindi séparât, nil sic animam 
ontra tentationes roborat, nil hominem ita excitât et ad- 
uvat ad omne opus boniim et omnem laborem, quam gratia 
ontemplationis*)". 

LKCTIO PIA. 

An quotidie lectioni piae incumbis? „ Attende lectioni *") " ; 
mpriniis sacrae Scripturae, quae a S. Ambrosio liber Sa- 



') S. Eochcr. Hom. 9. ad Rellg. — ^) Tob. 4, 6. — ^) Psalm. 
1 2. — ■») S. August. — *) Ladow. de VivU introd. ad ver. Sapient. 
- *) RQff..in Psalm. — ^) S. Bernard, de consid. U V. w^.^« 1- — 
J S. Bernard, epist, ad fratr. de monit. De». — ^^ ^. "ftwti, V\i. ^^ 
^BJio. cap. T. — "'J L Tim, 4, 13. 



/ 
470 Conscientiae Exam^. 

cerdotalis noiiiinatur. „Sine legendi studio iieminem ad 
Deum intentuin videas*)". 

„Diviiias scriptiiras saepius lege; iino nunquam de 
nianibus sacra lectio deponatur . . . Tenenti codicem som- 
iius obrepat, et cadentem faciem pagina saiicta suscipiat^^ 

„Post scripturas sanctas doctonim bominuin tractatus 
lege, eoruiu duutaxat, quorum fides nota est')^^ „Ineptais 
autem et aniles fabulas deYita^)^^ 

„ Lectio docet quid facias, discernit qnid caveas, osten- 
dit quo tendas : multum proficis, cum legis, si tamen faeis 
ea, quae legis*)". 

„ Lectio multorum auctorum et omnis generis volnmi- 
nuin liabet aliquid yagum et instabile. Certis ingeniis 
immorari et innutriri oportet, si velis aliquid trahere, quod 
in animo Gdeliter sedeat. Nusquam est, qui ubique est^Y'- 

Quos libros legis? queni inde capis virtutum progrès- 
suin et Christi Sanctorumque iniitandorum affectioneiu? — j 

„ Omnis profectus ex lectioue et meditatione procedit: 
quae enim nescimus, lectione discimus, quae didieimus. 
meditatione conservamus^)". 

Quomodo legis? 

Qui obiter, l'estinanter, sine consideratione et medita- 
tione legit, tempus terit, et virtutum emolunienta in damna 
sibi vertit. 

EXAMEN CONSCIENTUE QUOTIDIANUM. 

Num fîrma lege examinis conscientiae quotidianam pra- 
xin habes, vitium aliquod particulare, praesertim dominans, 
extirpandum, aut virtutem aliquam, imprimis utilem, acqui- 
rendam tibi proponendo, discurrendoque dies tuos et nocles? 

„ Hoc niihi satis est, inquit adeo Seneca , quotidie ab- 
quid ex vitiis mois demere, et errores meos objurgare^)"- 



^) s. Athan. — ^) S. Hîeron. — ^) S. Hieron. ep. ad Furiam.- 
^) 1. Tira. 4, 7. — '^) S. Tiwivw<\. — ^^ ^«w^wc *».^j, 2. — 7) S. Isidor. 
Ub. 3. de sum. bono. — *> \>^ ^^^. ^^^'^^ ^"^^^ ^"^ • 



CtmMcienliae Examen. 471 

„Diebus sîogulis, vesperi et mane dih'genter considéra, 
|uo pacto sese habeat negotiado tna ac mercimonii ratio; 
(t vespere quidem ingressus cubiculum cordis tui, examina 
eipsum ac dicito : Putasne hodie Deum in aliquo exacer- 
»ayi? Nuin in re aliqua fratrem irritavi? nam alicujns 
amam detractionibus laceravi? . . . deprehensis noxis gemi- 
nm, dolorem et lacrimas jubé superfundi')'^ 

„Quo pacto per singiilos dies nos ipsos purgare, et 
)ropemodiim expiare debeamus exactissime, docueriint ma- 
orcs et Patres nostri. Neuipe ut vesperi sedulo quisque 
)erqnirat et investiget, quomodo pertransierit dîeni illum. 
[larsus mane examinet, quomodo exegerit noctem illam, et 
loenitentiam agat ac resipiscat coram Deo, si quo pacto, 
it fieri potest, peccatum aliquod admiserit*)'^ 

,,Quae quotidie feceris opéra, vesperi tecum commé- 
mora, et cum iis quae fecisti pridie, conferto*)", 

„Si per singulos dies hoc feceris, cum fiducia stabis 
ante tremendum illud tribunal ^)^^ 

E contrario ex neglectu examinis quotidiani ingentiu 
letrimenta orinntur^ „Desolatione desolata est terra, quia 
nullus est, qui recogitet corde*)". 

„Neglectis urenda filix innascitur agris^)". 

Quam methodum tenes in examine? num 1. petîs lu- 
men? 2. discutis mentem? 3. doles? 4. proponis? 5. gratias 
agis Deo cum humilitate^ 

„Si omni anno ununi vitium extirparemus , cito viri 
perfecti efficeremur^)". 

ORATIO. 

„Boni Sacerdotis arma lectîo et oratio®)". 
„Orationi instale, vigilantes in eaingratîarumactione^)". 



^) s. Ephrem. — *) Doroth. serm. 11. — ') S. Basil, serra, comm. 
«^d Monach. — 4) s. Chrysost. in C. 1. Gen. — ^) Jerem. 12, 11. 
^ *) Horat. senn. lib. 1. sat. 3, 3T. — Cfr. Yt^iN, 'i'^, "î»^. — 
"'J Oe irait Cbristi lib. 1. cap. 11. — ^) S. A\iç,\ist. — '^^ C^X^^t.. ^^'i. 



472 Ccnideniiac Examen. 

„Oratio jiisti clavis est coeli. Asceodit precalio, et 
descendît Dei miseraiio. Licet altum sit eoelum, audit 
tamen Deiis honiînis linguain, si mundaiii babeat con- 
seientiam *) ". 

„ Si Propheta dicit : Septies in die laiulem dixi Ubi; 
qui regiii necessitatibus erat occiipatus, quid nos facere 
oportet, qui leginuis: Vigilaie et Orate, ne intreUs ûi 
tentationem. Certe solemnes oratioues cum gratiarun 
actione sunt deferendae, cum a somno surgimus, cum 
prodimus, cum iter aggredimur, cum cibum paramus 
sumere^ cum sumpserimus, ethora incensi, cum deniqne 
cubitum pergimus. Sed etiam in ipso cubili volo Psalmos 
cum oratione dominica fréquenter coutextos esse, vel cuo 
e^îgilaverîs , vel antequam corpus sopor irrigét, ut te ii 
ipso quietis exordio, reruui saecularium ciu'a lîberum, di- 
vina meditantem somuus inveniat^)'^ 

Num haec pia justaque monita sedulo impies? Audias •' 
etiam S. Chrysostomum: „Oportet, inquit, et stratis relictis, 
divino cultu praevenire solis e^ortum, et cum ad niensam 
accedimus, et cum nos ad nocturnam quietem recipinuis. 
Quin et omni hora Deo orationem aliquam offerre oportet. 
ut orandi cursus diei cursum acquêt. Ceterum hiberno j 
tempore decct etiam noctis maximam partem precibus iin- 
pendere, ac flexis genibus multo cum tremore instare de- 
precationi^ hoc ipso nos beatos existimantes , quod Dei 
cultiii vacamus^)". 

An oratio tua est fervens, fiducia plena, ex iotimo ; 
cordis afTectu, indefessa, in ariditate mentis constans, io 
consolatione humilis? j 

HORAE CANONICAE. 

„Ad oaiioniras horas recitandas se suh peccati mor- j 
talis reatu onuiino adstrictos scire debent, quicunque bcDe- j 

^) S. August. serm. ^5 «Sie 'îçm^. — "^^ ^. \mbro«. Hb. 3. àt I 
Virgin. — -^j Lib. 1. de oraiv^o \>^vi. V 



ConscicKliae Examen. 473 

ficiati, et omnes in sacris ordinibus constituii ^) ^^ : et haec 
est omnium Theologoi-uin orthodoxorum doctrina unanimis. 
Numquid Breviarii recitationem considéras • ut magnant 
strictissimamque Sacerdotis obligationem : ut oratiouem 
Eicclesiae, quae ejus nomiue per Sacerdotem Deo oifer- 
tiir pro fidelibus yivis et defunctis, et impriniis pro 
ipso Sacerdote, cujus est praesentissimuni praesidium et 
omamentum ? 

„Pro universo terrarum orbe legatus intercedit apud 
Beum')". 

Num reverenter, accurate, intègre, digne, attente ac 
dévote banc recitas orationem in unione illius divinae inten- 
tionis, qua ipse Cbristus Dominus in terris Deo laudes 
persolvit ? 

^,Si Psahnus orat, orate; si gémit, gemite; si sperat, 
sperate')". 

Annon nimis festinanter et decurtanter recitas, utcun- 
que permùrmurando ? 

„0 ingens perversitas! inquit Kugler de Spiritu Eccl. 
„Producitur somnus, producitur mensa, producuntiir re- 
creationes, producuntur confabulationes, lusus,. nugae nuga- 
mm; solius supremae Majestàtis cuitus summa qua potest 
celeritate deproperatur". 

Nonne distractionibus ansani praebes, pensunive in somni 
tempora differs? 
,,Qaomodo te audire postulas, cum te ipsum non audias^)^^ 
Benedictus XIV. de Sacrif. Missae Comment. Sect. 2. 
§. 102. perdifBcile excusari posse censet a peccato veniali, 
qui sine rationabili causa célébrât, non rccitatis Matutino 
et Laudibus; imo vix a mortali, qui nulla causa urgente, 
id perpetuo faceret, ut videretur quasi statuisse animo, 



*) Synod. Pragens. an. 1605. Cfr. ConcW. \A\.«.tî^w. ç*^«MiùL«i« "«^içk 
lanoc. m. — ^) S. Cbryaoêt. de Sacerd. ca^- ^- — ^"^ ^* kvi^v^. vç. 
PméWs 30. — ^) S, C^'prian. serin, de oral, dovtt» 



474 Ckmtcientiae Examen. 

illud Bunqaaiii servare: quam senteotiam amplectitur S. 
Alphons. Liguori. lib. 6. n. 347. 

Attende: BeneGciatus, qui cintra sex ab obtento bene- 
fieîo menses divinum officiuiu, cessante omni legitimo im- 
pedimento, non dixerit, beneficii fructus non faciat sooi 
pro rata omissionis et temporis; sed ilios tanquam injuste 
acceptos, vel in fabricas beneficii» vel in panpenim elceno- 
synas erogare teneatur')". 

CONFESSIO FREQUENS. 

Quoties confiteris? „Saepias ad confessionem accédas, 
singulis hebdomadis, aot saltem quindenis')^^ 

Quomodo confiteris? Nuni vera cam sinceritate, et eoo- 
tritione emeudationisque firmo proposito? 

„Quando homo detegit, Dens tegit: quando homô celat, 
Deus révélât')". 

„Omnia iu confessione lavantur, conscientia mundatur, 
ainaritudo tollitur, peccatum fugatur, tranquilUtas redit, 
spes reviviscit, anima hilarescit; post Baptismiini nullum 
aliud nobis constitutum est remediuni, quam confessionis 
refugium *) ". 

Ast „si negligenter agiinus, ipsa nobis medicameota 
convertuntur in vulnera, et inde habebimus judicium, nnde 
poteramus habere remediuni *) ". Et inde fit, ut „qui in 
sordibus est, sordescat adhuc^)". 

Quaerisne confessarium tibi facilioreni, qui ueque inter- 



Conc. Lateran. V. sub Leone X. Sess. 9. §. „Statuimas**. Cfr. 
Balla S. Pii V., qoae incipit ,,£x proximo**, obi Sanctissimas Pontifes: 
,,Is etiam, ait, (qoi. omittit Breviarii recitationem) praeter fractaon 
et distribationum amissionem ,t grave peccatum intelligat se admisisse*'. 
— Cfr. etiam Propos. 20 et 33. inter damnât, ab Alexandre VU. — 
2) S. Carol. Borrom. — Jaxta décret. Clem. XHI. die 9. Dec. 1T63, 
901 singalis hebdomadis confiteri soient, quascunque indulgentias, ex- 
cepte JabJiaei, iucrarl et conftecvoi ^q%«»w\. %v&^ VL<&\\y^Vv confessione, dom- 

modo disposai sunt. — ^) S. kwç,T!i%\.. — ^^ ^. '&%x\cax^. >Jîç^. \s».^\v 

cap. 37. — •') S. Angust. — ^> \vo*î.^\- ^^^ ^^* 



Conscientiae Examen. 475 

roget, neque stimulet, arguatve, neqae dirigat, et forte 
sodem ac tu vitîo laboret? 

„Summa vigilantia acerrimaque in omnes partes cir- 
Burnspectione operam dato, ut aliquem tibi virum învenias, 
{uem in omnibus delectae vitae studiis certissimum ducem 
Mquaris^)^^ 

An in quayis confessione sednio tibi proponis vitandum, 
?. g. illud levé peccatum voluntarium, quod aliorum fons 
et origo est? „Qui spernit modica, paulatim decidet^)'^ 

SACRIFICIUM MISSAE. 

An SS. Missae sacrificium cum ea ofiers, qua par 
est puritate, devotione et circumstantium aedificatione ? 
Audi S. J. Chrysostomum : „QuQm sacerdos et spiri- 
tnm sanctum inyocaverit, sacrificiumque illnd horrore ac 
reverentia plenîssimum perfecerit, communi omnium Domino 
■anibus assidue pertractato, quaero ex te, quorum illum 
in ordine collocabimus? Quantam vero ab eo integritatem 
czigemus? Quantam religionem? Considéra enîm, quales 
Banus haec administrantes esse oporteat? Qualem iinguam? 
(^ae verba illa effundat? Qua denique re non puriorem 
stnctioremve esse conveniat animam, quae tantum illum, 
tamque dignum spiritum receperit? Per id tempus et Angeli 
lacerdoti adstant, et caelestium potestatum universus ordo 
damores excitât, et locus altari vicinus in illius honorem, 
Jài immolatur, Angelorum choris plenus est^)^^ 

„ Accédât sacerdos ad Altaris tribunal ut Cbristus, 
issistat ut angélus, ministret ut sanctus, offerat vota popu- 
orum ut pontifex, interpellât pro pace ut mediator, pro 
se autem exoret ut homo^)'^ 

An celebraturus tria inteudis, scilicet: „Deum colère, 
Christi mortem memorare, et totam Ëcclesiam juvare*)*'? 



^) s. Basil, sena. de abn. rer. — ^) EccU. 19, 1. — ^ ^^- 5** 
eSacerd, c. 3, — ^) S. Lsiurent. Ju«t. — ^) S. Bonav. de ^y^a^^p-^^^^**- 



476 Cmscientiae Examen. 

Num iinquam célébras sine convenieuti praeparatione, 
cong^ruave gratiarum actione? An cum quadam indiffe- 
rentia, ex consuetudine , an cum irreverentia , „quae ab 
impietate vix sejiiucta esse potest^)"? 

Num accurate obseiTas Rubricas, easque idenlidem i^ 
legis? „Coniniunis omnium sententia docet, Rubricas esse 
leges praeceptivas , quae obligant sub mortali ex genen 
suo^y^ nisi nempe excuset invincibilis imprudentia, ant 
parvitas materiae. Non ergo erubescas addiscere, quan- 
vis aetate provectus. „ Ad discendum quod opus est, nuDa 
mihi aetas sera videri potest, quia etsi senes magis deeeit 
docere, quam discere; magis tamen decet discere, quaa 
ignorare *) ". 

„Ut sanctissimum Missae sacrificium ea, qua decet cor- 
dis munditia , puritate atque exterioris devotionis ac pie- 
tatis specie peragatur, Sacerdotes in iis, quae sont ai 
Deûm, ut ofTerant Dona et Sacrificia pro peccatis con- ^ 
Mitutos, considerare attentius oportet, quam grave et 
tremenduni sit munus, ipsis bac in re commissum; médh 
tentur proiude mysterii, quod traCtaturi sunt, altitudinem 
atque excellentiam, propriamque miseriam, vilitatem, atque 
in diligendo : Deum torporem ; atque non tam ex consue- 
tudine aut necessitate, sed maxiuia cum attentione, devo- 
tione, sedatè, tranquiiliter, leniterqiie Sacrum peragant, ut 
spirituaiein rem agi omnes qui intersunt^ facile cognoscant. 
Praeterea cum ad divini cul tus spléndorem dignitatèmve 
augendam plurimum faciat accurata sacrorum rituum et 
caerimoniarum observantia, tum ipsis cum etiani eorum in 
Missa soiemni ministris sedulam earum relectiouem ac 
studium, inter ea vero, quae de praeparatione Sacerdolis 
celebraturi in Missalibus Romano et Monasteriensi, Missam 
nimirum antequam Sacerdos se sacris vestibus indiiat, in 



') Trident. Sesa. 22. in décret. — '') Bcnedict. XIV. de «icrif. 
Uhê. Sect. 2. §. 102. — *) S. August. epist. 166. 



N Conscientiae Examen. 477> 

[issali esse perquirendam , relegendam, ac signacula suis 
ïàs aptanda, unifonuiter praescribuntnr, ut accuratius exe- 
oantur, mandamus, ne uti saepissime contiDgere solet, in 
Jtari existentes niminm temporis in evolvendo Missali cum 
istidio et scandalo audientium insumere teneantur ^) '^ 

An „sic vivis, ut qiiotidie merearis accipere')"? 
Statuit atque déclarât ipsa sancta Synodus illis, quos con- 
ùentia peecati mortalis gi*avat, quantumcunque etiam se 
intritos existiment, habita copia confessons, necessario 
raemittendam esse Gonfessionem sacramentalem^)'^ 

An lubens Altare accedis et sedulo satagis, sacrosancta 
[ysteria frequentare? „Cum Sacerdos absque uUo impe- 
îmento est, nec ullum in anima peccatum babet, multis se 
aud dubie bonis privât, et alios gratii», si non ex reve- 
;ntia, sed ex negligentia celebrare omittit; tum quantum 
i ipso est, privât Trinitatem lande et gloria, Angelos 
etitia, peccatores venia, justos subsidio et gratia, eos qui 
mt ih purgatorio consolatione , Ecclesiam beneScio spiri- 
lali, seipsum medicina^ et vero remedio adversus peccata 
i infirmitates ordinarias ^) '^ 

Numquid in oelebrando debitum temporis spatium impendis? 

„Ex unanimi Scriptorum opinione ad tertiani horae 
irtem saltem débet Missa pertingere, nec longior débet 
}se dimidia hora*)". 

„ Dicimus difBculter posse excusari a mortali, qui infra 
ladrantem Missam absolveret, etiamsi Missa sit ex bre- 
ioribus, vel de S. Maria in Sabbato^)". 

PRAXES DEVOTIONIS SOLIDAE. 

Nimiquid tibi curae sunt devotionis praxes, quibus te 
1 pietatem excitare, et ad fervorem sanctimoniaë in- 
ammare valeas? 



») Décret. Synod. Monaster. die 28. Febr. 1785. — 2) S. August. 
înn. 28. de verb. Dom. — ^) Trident. Sess. 13. Can. 11; item ibid. 
ap. 7. — *) S. Bonavent. de praepar. ad Mis». — *) Beaedict. XIV. 
iotif. 34. n. 30. — *) S. A. Liguori. Tract, de Euch. Nro. 400. : ■ 



478 Ctmsdentiae Examen. 

Sciscitanti tifci, quales sint, commendantar : 

Visitaiîo devota et frequens SS. Sacramenti pro nu- 
triendo teoero auiore erga Jesum in Eucharistia. ^Venite 
ad me omnes, qui laboratis et ouerati estis, et ego refi- 
ciam vos')"* 

Meditatio aliqualis quotidiana de Jesu Christi Passione. 
,iln omnibus non inveni tam efficax remedium, quam vol- 
nera Christi*)". 

Se suaque omnia recondere in Sacratissimo corde Jesa 
per manus amantissimae Matris Mariae. 

Quotidie proficere in devotione erga Beatissimam \^ 
ginem, e. g. per Rosarii recitationem aliasque pias prazes. 

Hanc devotionem bonus Sacerdos inculcet populo e 
cathedra et in confessionali , née quiescat, donec îllt in 
parochia vigeat. 

Erga S. Angelum custodem habeas „reverentiani pro 
praesentia, devotionem pro benevolentia, fiduciam pro 
custodia')". 

Saepe recurras ad Spiritum sanctuui, ut divina sua 
unetione te doceat et confirmet. 

Praecipuo quoque cultu honores et âmes S. Josephum. 
patronum vitae spiritualis. 

Apostolici viri est, multum affici erga SS. Apostolos 
eosque Sanctos, qui in patria, dioecesique sudore et san- 
guine suc fidem foecundarunt. 

Summopere reverearis cultu et obsequio Summum Pon- 
tificeni, „cujus Sedis dignitatem toto Orbe venerabilem*)" 
„Ad quam propter potentiorem principalitatem necesse est 
omnem Ecclesiam convenire, hoc est eos, qui suut undique 
fidèles')". 

Attendas, ut indulgentias a Summis Poutificibus con- 
cessas lucreris, et defunctorum animabus pie applices. 

^) Matth. 11, 28. — 2) s, Auçust. in manuali c. 32. — ') S. 
Ben. ienn. in Psalm. „Qui ViabvliiX.". — '^"^ ^.^^\i^^. — »^ S. IreB. 
Ub, 3. baeres. cap. 3. 



Consdentiae Esamen. 479 

Alagoi habeas Gongr^ationes et Sodalitates in spiri- 
4uJe fidelium emolumentum ab Ecclesia erectas et appro- 
latas. 

Denique domus et cubiculum tuum pietatem spiret, ubi- 
nmque oculi incidant. 

STUDIUM SCIENTIAE SÂCRAE. 

„ Ad vos mandatum hoc, o Sacerdotes. • . Labia enim 
Saoerdotis custodient scientiam, et leg^em requirent ex ore 
5)05, quia Angélus Domini exereituum est^)'^ 

^Ignorantia in Sacerdotibus mater est omnium errorum, 
pd in Ecclesia Dei oriuntur')'^ 

„8i quis Ignorât) ignorabitur ^) '^ 

„Quia tu sdentiam repulisti, et ego repellam te, ne 
sacerdotio fiingaris mifai^)^^ 

,,8icut vita, ita doctrina débet clarere (Sacerdos); nam 
sicut doctrina sine vita arrogantem reddit, ita vite sine 
loctrina inutilem^)'^ 

„ Discite! ennt anni more fluentis aquae^)^^ 

Num quotidie, juxta praescriptum vitae ordinem aliquod 
lempoiîs spatium studio scientiae sacrae impendis? 

Identidem repetenda est Theologia moralis, item Ru- 
bricae, ne e memoria excidant. 

y,Quo ordine, quo oonatu, quo fine studiis incumbis^)^^ 

An studes primom necessariis, dein utilibus, reservans 
curiosa^ licet honesta, in recreationis tempus? 

Numquid a peccato excusari potest, qui curiosis inani- 
busqué inhiat, necessaria et utilia fastidiens? 

„Sunt qui sdre volnnt eo fine tantum, ut sciant, et 
torpis curiositas est: sunt qui scire volunt, ut sciantur 
■psi, et turpis vanitas est : sunt qui scire volunt, ut scien- 
liam suam vendant, et turpis quaestus est; sed sunt quo- 

») Malach. 2, 1 et T. — *) Concil. ToU 4. — *> \. Ç,w«î^x. 
14, 88. — V Oaee 4, 6. — ^) Concil. Ac\tt\»çTaii. «s. ^. Và^^x. — 
»/ Ovid. — 9 S. Bern. «erm. 36. in Cant. 



. 480 ConscieiUiae Examen. 

que, qui scire voluDt, ut aedificent, et chaiitas est : et ite» 
sunt qui scire volunt, ut aedificentur, et pnidentia est. 
Horum omnium soli ultimi duo non inveniuntur in abusione 
scientiae, quippe ad hoc volunt intelligere, ut bene faciant ') ^. 

Ut bono cum successu scientiae sacrae operam naves, 
pura oportet procédas intentione, vitiis non deditus. ^^Quo- 
niam in malevolam apimam non introibit Sapientia, nec 
habitabit in corpore subdito peccatis ^) ^^. 

,,Serio (yos),.ac paterne commonemus, ut per pias 
lectiones et studia sacra continuo excolatis sdentiui 
vcstram')". 

,,Omnes enim teneutur scire ea, quae ad eorum statua 
vel officium spectant. . . . Manifestum est autem, quod qui- 
cunque negligit habere vel facere id^ quod tenetur habm 
vel facere, peccato peccat omissionis, unde propter ni^- 
gentiam ignorantia eorum, quae aliquis scire tenetur, est 
peccatum *) ". 

Ceterum, quanto major es, quanto doctior, „ humilia te j 
in omnibus, et coram Deo iuvenies gratiam*)". „Si vis | 
utiiiter aliquid scire et discere : ama nesciri et pro nihilo i 
reputari*)". 

SUPERBIA. 

Num serio perpendis ,,superbiam esse initium omnis 
peccatVy'j „Deo odibilem et hominibus^)". 

„Sequitur superbos ultor a tergo Deus*)". 

Laborasne sedulo, ut hoc vitium in te extirpes? ,,Qui 
se humiliaverit, exaltabitur'*^)". 

Superhiae est, talenta velle ostendere, aliis noUe cre- 
dere, consilia non petere, sed sibi soli sapere ; item blandiri 



1) s. Bern. scrm. 36. in Cant. n. 3. — ^) Sap. 1, 4. -J 
') Décret. Synod. Dioces. Monaster. die 16. Octobr. 182T. — ^)S.J 
Thom. 1, 2. q. T6. a. 2. — ») Eccli. 3, 20. — ^) De imit. Chrirfil 

lib, I. cap. 2. — 7) EccU. 10, \^. — *> \\A^, T.— «> Senec. Heitl 

385. — '0) Mattb. 23, 5. 



I 



CùHscientiae Examen. 481 

divitibus, contemnere pauperes, respectu humano ducî, 
ataimum despondere, tristari, irasci etc. „feriuntque sum- 
mos fulmina montes *)^^ 

„Noii phaleratam aliquando proavonim lineam texere, ut 
de vana te velis alieni uominis generositate jactare. Piaue 
qui haeres Dei et cobaeres est Christi, omnem terreni 
stemmatis prosapiam superat. Venimtamen esse Cbristia- 
nuffl, magnum est , non videri vel dici : et ille plus saepe 
placet mundo, qui displicet Deo')". 

Multum caveat Sacerdos oportet, ne contrabat arro- 
gantiam et animae duritiem : ,,Abominatio Domini est 
omnis arrogans')^^; ex ista enim saepe dissidia oriuntur, 
qnae sancta simplicitate evitari potuissent. ,,Nihil tain 
dnrnm et arduum, quod non amoris' igné vincatur^)^^ 
r Econtra „ExItio multis fastiis et ira fuit^)^^ 

,, Nibil tam inglorium, quam gloriae cupidum deprebendi^) '' 
_ ,9 Contemne divitias, et eris locuples ; contemne gloriam, 
et eris gloriosus; contemne supplicia inimicorum, tunc eos 
mperabis ; contemne remissionem et quietem , et tunc eam 
Tecipies^)^^ ,, Facile contemnit omnia, qui ad contemptum 
m venit: vis ergo babere omnia, contemne omnia^)^^ 

IRACUNDIA. 

9, Ne sis vel6x ad irasceudum, quia ira in sinu stùlti 

-'requiescitO". 

„Ira impotens furor est, suique poena atrox^*^)^^. 
9, Nibil foedius, nibil damnosius, nibil levius, nibil tur- 
pQs in pastore, fùriositate ") ^^ 
il „ Nibil ab irato fortîter fieri potest")". 

)î^' " ,,Gandida pax bomines, trux decet ii'a feras")". 




hellecll medulla, IL edît. 



482 Comcieutiae Examen. 

Niimquid hosce natarae motus in te sedulo coerces? 

,, Efficacissimum irae coercendae remedium est dilatio 
viadictae, vel operis in ira concepti')". 

5, Ut fragilis glacies, interit ira mora')*^ 

Athenodoriis philosophus Caesari Augiisto nltiroum hoc 
nionitum pro Vale dédit: „Iratus nii dicas, nil facias, 
priusquam Alphabetum integruiu recitaveris')^^. 

AMBITIO. 

jNuuine ,,anias primos reciibitus in coenis, primas 
cathedras in syna^^gis, et salutationes in foro, et vocari 
ab hominibus: Rabbi*)"? 

,,Qiioties hominibus praeesse desidero, inqiiit S. Ber- 
nardus, toties Deum meum praeire contendo, et tum Tere 
non sapio, quae Dei sunt*)". 

,, Ambitio subtile malum, secretum mus, pestis occulta, 
doli artifex, mater hypocrisis, livoris parens, vitionim orio^o, 
criminuni fomes, virtutum acrugo, tiuea sanctitatis, excae- 
catrix cordiuni, ex remediis morbos creans, geuerans ex 
medicina languorem. . . . Quantos hoc negotium pcrauibo- 
lans in tenebris trudi fecit in tenebras exteriores, veste 
spolians uuptiali, et virtutum exercitia fructu pietatis eva- 
cuans? Quantos pestis haec nequiter supplantâtes turpiter 
quoque dejecit, ut ceteri quoque, quos latuit occultiis efibs- 
sor, subitam expavescerent ad ruinam*^)?" Ambitionis 
usus brevis, iînis ignotus. . . „0 Ambitio^ ambientium 
crux! quomodo omnes torquens, omnibus places? Nil acer- 
bius cruciat, nil molestius inquiétât, nil tamen apud miseros 
mortalcs crebrius negotiis ejus')". Quam pauci evadunt. 
quibus non dominandi libido dominetur. 

,,Saepe, quos nulla vitia délectant, quos nuUa potuit 

1) Senec. Ub. 3. de Ira. Cap. 1. — ^) Ovid. — ^) Plutarch. in 
vite Aogunti. — *) Matt\\. ^, ^. — ^> HomU. 2. eiiper „Miwus 
ent**. — ^) S. Bern. Rwm. 6. \w V*ïVrv» ^. — "^ X^'wa.. V\Vi. 3. <le 
Consiiii, c. J. 



ConsçietUiae Examen.- 483 

niovere luxuria, nulta avaritia snbvertere, facit ambitio 
crîminosos^)". 

HYPOCRISIS. 

,,Hypocrisis est odiuni, ainicitiae habitu velatuin, est 
iavidia dilectionis stylam imitans, est justitîae simulatio, 
quae sola conservatiir apparentia, quae astute mores colo- 
rât, et pravani auimi affectionem t^t apparente pietatis 
habitu')". 

„Vae yobis, ... hypocritae *) " ! „Non venietîs in 
conspectu Dei*)". 

Inquire in te, num sis ,,dupiici corde ^), et habitatio 
tua in uiedio doH^)^. 

,,Nuila simulatio diuturna^)^^ ,, Mores latentes tem- 
pus educit foras ^". „ Quidquid in occulto est, in apricum 
proferet aetas')". 

INVIDIA. 

,,Invidia diaboli mors introivit in orbem terranun; 
imitantur autem illum, qui sunt ex parte illius^^)". 

^ylnvidia malorum princeps, mortis mater, prima peccati 
janua, vitiomm radix, doloris initium, calamitatis parens, 
înobedientiae causa, ignominiae principium^ mortifer stimu- 
lus, mucro reconditus, n&turae morbus, bilis veneuosa, 
tabès sponte adhibita, telum amarum, figens animam clavus, 
flanuna cordis, intestinorum ignis. Hanc qui habet, non 
suis malis, sed alienis bonis infelix est")". 

,, Virus est, quo alios spargitis, vos ipsos necatis^')". 

,,IScut aerugo ferrum, ita invidia illam ipsam animam, 
in qua est, interimit et consumit")". 



1) s. Âmbro». in cap. 4. Luc. — ^) S. Maxim. Cent. 3. Oecon 
cap. 67. — ») Matth. 23. — *) Job. 13, 16. ~ '^) Eccli. 1^ 36.— 
•) Jerem. 9, 6. — ') Lndow. Viv. — ») Am». — ^> T^or\X.. fi\î\%\..\> 
e, 94. — '^) Sup. 2, 24. — ") S. Gregor. I^^m. \ti V\\.«. ^o^^\%- — 
'^ Anaae. — '^ S. AagusU serm. 83. de temp. 



484 ' Comcieidiac Examen. 

,,Livor edax hominuiû vivorum encomia cai*pit, 
Ut defimctorum corpus verrais edit')". 
«.Jnvidus alterius macrescit rébus opimis; 
Invidia Siculi non invenere Tyranni 
Tormentum majus')". .. 
Et quae est causa hujus sceleris? „NuUa penilus. 
respondit S. Chrysostomus, nisi tantum intensa nequitia^)". 
Inquire in te, num tu liber sis ab isto vitio, illudque 
cane pejus et angue fuge, cum sit diaboli inventum, omnium 
morbus gravissimus, Deo maxime odibilis^ „de cujus adeo 
auribus invidi oratio soieat propulsari^)^*. 
Quod si autem tibi invidetur, gaude ; uam : 
„Miserrima est fortuna, quae invidia caret*)". 
•,NuIla nobis nocebit adversitas, si nuilu nobis domiJl^ 
tur iniquitas". 

CONTENTIO. 

..Abstine te a lite, et miuues peccata; homo enim 
iracundus inceudit litem, et vir peccator turbabit amicos, 
et in medio paeem habentium immittet inimicitiara^)**. 

„Nimium altercando veritas amittitur")". 

„ Contentiones a prineipio quidem exiles esse soient, et 
facile curantur; at procedente tempore auetae insanabiies 
omnino evadunt®)". 

,,Gum pare contendere anceps est, cum inferiore sor- 
didum, cmn superiore furiosum^)". 

5. Cède répugnant!, cedeudo viclor abibis^")'-. 

^jPlena Victoria est, ad clamantem tacere, et non re- 
spondere provocant! ") ". ., In caput enim conviciantis dicta 
recidunl ". 



1) Owen. — ^) Horat. lib. 1. epist. 2, 57. — ^) lïomil. 44. ad 
popuL — ^) S. AugURt. RWift. ^î»&. d<i temç, — ^) Publ. S>r. — 
^> JBcc/i. 28, 10 et 11. — "^ ^vAA. ^^^. - ^^ ^. ^v«:\\, ^x^l. 9. - 
'^) Senec. de Ira. c. 34. — ^^"i 0\\^. — '^'^'^ '^^ N^VxX^x^, Vv.^^.'^« 



' I C(m8cientiae Ktamen. 485 

.,Infelix Victoria est, qna siiperans homineni, succum- 
bis vitîo*)". 

.,AIeIior est biiccella sicca cum gaudio, quain doniiis 
piena victimis cum jurgîo*)". 

Ergo ,,iite abstiue, naiii vincens niulta aniiseris ^) '* ; 
et „si cesseris, dum viceris, bis viceris*)^'. 

Investiga vitam tuain, qualem te bac in re hucusque 
gesseris. In posterum : ^^Dissensio ab alio incipiat , a te 
reconciliatio*)". 

AVARITIA. 

„Cavete ab omni avaritia^)". 

„Conturbat enim domum suain, qui sectatur avaritiani ; 
qiii autem odit munera, vivct')". 

,,Avaniin irritât, non satiat pecunia®)". 

Quapropter cum regio Psaite sedulo ora: ,, Inclina cor 
meum (Deus) in testimonia tua, et non in avaritiam^) '\ 

„Ignominia Sacerdotis est, propriis studere divitiis^**)*'. 

Divitiae et vestimentum in usum tantum; usum autem 
non adjuvant immeusae opes, sed opprimunt, ut navem 
iogentia onera.^^ 

3,Auruffl si non utare, a caeno non differt, nisi quod 
magis angit ejus custodia ") **. £rgo : 

,,Despice divitias, si vis animo esse beatus. 
Quas qui suspiciunt, mendicant semper avari**)". 
• Perscrutare proin, numne nimio studio terrena et ca- 
duca quaeras, tenacius retineas, damna impatienter aegriusve 
feras; an libenter eleemosynas distribuas, detrimentaque 
aequo animo patiaris. 



») s. Bern. — *) Prov. 17, 1. — ') Anis. — *) Idem. — ^) S. 
Martin, lent. ad Miton. — «) Luc. 12, 16. — 7) Prov. 16, 27. — 
«) Pobl. Syr. — ») PiaJm. 118, ^6. — ^^> ^, ^\«t«^, v^^^^« ^^ 
j9epot — J'; Ladow, de Viv. — ^») Cal. à\%l. \\\i, *ii. 



486 Conicientiae Esaaneiu 

,,Monstro fiimilÎA est avaritia senam; quid enîm stul- 
tius est, quam yia déficiente viaticuiu augere')'^? 
^,Qui possidet se, non qui opes, dives est'}^^. 

OTIUM. 

Lex lata est omni homini : „ Si qnis non vult operari, 
nec raanducet*)". 

„ Nil sine magno 

Vita labore dédit mortalibus*)^^; 

„ . . . lugît iiTeparabile tempiis*)", 

„ . . Nec nasci bis posse datur^)^^. 

„Jactura uulla gravior est quam temporis ^) ^*. 

Num otium vitas, ut malorum omnium et imprimis im- 
puritatis seminarium? 

,,MuItam euim malitiam docuit otiositas^)^\ 

„ Omnium tentationum et cogitationum malarum colin- 
vies est otium, summa mentis malitia, malorum omnium 
sentina, mors animae^)". 

„ Quemadmodum ex temperato labore carnis incendia 
cohibentur, sic ex otio foveutur et crescunt *'*)•'. 

„Sicut aqua, quae caret decursu, ac jacet in foveis, 
putrescit, ita corpus, otii tabe confectum, concupiscentiarmn 
ac voluptatum carnalium parit ac nutrit insaniam ") ". 

Idem et Poeta canît : 

„ Cernis, ut ignavum corrumpant otia corpus : 

Ut capiant vitium, ni moveantur aquae^*)'*. 

„ Otium et reges sîmul, et beatas perdidit urbes")*'. 

Otium adeo execrandum est, ut potius supervacanews 
labor placeat, quam nullus. Ergo : 



ï) s. Martin. Bracar. — ^) Anis. — ^) 2. Thess. 3, 10. — *) Horat. 
lib. 1. sat. 9, 60. — ^) Virgil. lib. 3. Georg. — ^) Idem lib. 10. 
Aeneid. — ^) Anis. — ^) Eccli. 33, 29. — ^) S. Bern. epist. ad 
fratr, de mont, Dei. — ^^) S. Lawtwiit.. ln&t, Ub. de ligno vit, cap. 3- 

— '^> Idem. lib. de Perfect. gc^<\. «.«iv» ^- — ^"^^^nv^^^^xA., 1.5,5. 

— ^^) Catull. ad I.esb. 



Canscienttae Examen. 487 

,,Se^tiem fagito, quae vitae ig^avia fertur: 

..,Nani cum animus langiiet, consumit iuertia corpus ^)*'^. 

Yitâm proin tuam miDutatim ioterroga, num sine ordine 
tua facias negotia, num ea dilTeras, peragasve oscitanter, 
propere, levi brachio, aut perfunctorie. luquiras etiam, an 
somno, quantum licet, subirahas. Sapientinm judicio septem 
horarum spatium liberaiis est somni meusura; quod ex- 
eedit, et superflnum et damnosum est, quantnmcunque sit 
gratum. 

„Pius quam labor, desidia corpus conficit*)". 

CASTITAS. 

,,Mundaminî, qui fertis vasa Domini*)^^ 
,,Quo non oportet esse purîorem, tali frucntem sacri- 
ficio! Quo solari radio non splendidiorem manuni, carnem 
banc dividentem! Os, quod igni spirituali repletur, linguam, 
qnae tremendo nimis sanguine rubescit! Cogita, qnnli sis 
insignitus honore, quaK mensa fruaris^)^^. 

Quomodo affectus es erga banc virtutem? Eamne magui 
babes? Adeo pagaui incastos ab aris arcebant; audi Poetam: 
„Vos quoque abesse procul jubeo; discedite ab aris, 

Queis tulit hestema gaudia nocte Venus. 
,,Casta placent superis; pura cum veste venite, 
„Et manibus puris sumite fontis aquam^)^^ 
Pro conscientiae pace et hilaritate, pro independentia 
et vîgore înteriore, pro intima cum Christo conservanda 
familiaritate et fovenda, pi*o Sacerdotii gloria et populi 
Hedificatione, „te ipsum castum custodi^)'', et pro ea, 
quae te decet, et tibi stricte incumbit, sacèrdotali gravitate 
vel minimam incontineutiae suspicionem devita. 

Adveile, sufficere qualecunque ,,peccatum externuin 



ï) Cat. Dut. lib. 3. — ^) Ani». — ') Jwâ. Ça, \\. — ''^ ^• 
^r>-8cwt. HomU. 60. ad popul. Antioch. — ^) T\V>u\\. \\>i. "^^ ^^^^. ^^ 
JJ^J4. — 9 7. Timotb, 5, 22. 



488 \ CçnscietUiae Esamen. 

grave contra sextum praeceptum, licet sit solus tactus sive 
coiloquium ^S ^ sacerdos potestate careat, ab eo complU 
cem suum absolvendi, et incurrat excommunicationem pa- 
palera, si absolyat'). 

PRO CASTITATE 8ERVANDA. 

Vigilasne semper super te, orasque Deum, et in ten- 
tatione ad ipsum mox fiducialiter recurris? 

,,Ut scivi, quoniam aliter non posseni esse coutioens, 
nisi Deus det, et hoc ipsuui erat sapientiae, scire, cujus 
esset hoc donum, adii Dominiun, et deprecatus sum illuni')^^. 

„Ciiin me puisât aliqua turpis cogitation recurro ad ' 
vulnera Christi. Tuta requies in vulneribus Salvatoris')". 

An humilitatem colis? ,,Ut castitas detur, humilitas 
ineretur *) ". 

Cnstodisne oculos, aures, linguam, omnesqiie sensas, 
simulque cordi et menti tuae invigilas, haud nescius, etiam 
turpia libère desideraatein cogitantemve supplicia aeterna 
mereri : ,, Momentaneum quod delectat, aeternum qood 
cruciat^)^^ „Heu! quanta insania est, exiguis et brevi 
tempore duraluris deliciis aeternos emere dolores^)"! 

Fugisue occasioûes aiisasque tentationum et lapsuum? 
,, Contra libidinis impetum appréhende fugam, si vis ob- 
tinere victoriam^)". 

,, Cum femina semper esse, et non peccare cum femina, 
nonne plus est, quam mortuum suscitare ^) " ? 

„Omni homini noli intendere in specie, et in medio 
mulierum noli commorari; de vestimentis eniui procedii 
tinea, et a muliere iniquitas viri^)". 



^) s. Alphonsus de Lig. lib. 6. Th. Mor. Tract. 4. Cap. 2. Nro.554. 
— ^) Slip, 8, 21. — ^) S. ^\^ç«l%l. médit. — *) S. Bern. — *) S. j^ 
Gregor. — ^) S. Hieron. — "^^ ^. kwç,>3i%\.. \tk> %^t\si«^^)^. ^<^ tAraq. — 
^J S. Bern. serra. 65. \u Cîvt\\.\cî\. tv. \, — '^^i^^OCx. \%\^ ^v.\^. 



Ccnscienttae Examen» 489 

Numc[uid omnem familiaritatem cum sexu altero, et 
evitatem cane pejiis et angue abhorres et fugis? 

,,Periculose tibi ministrat, cujus vultuni fréquenter 
ittendis ^) ". 

,,Non raro sob praetextu pietatis latet viscus libidinis^) ''. 

^^Sermo brevis et rigidns cum bis muUeribus habendus 
;st; qno enim sanctiores fuerint^ eo magis ailiciimt^)^-. 

Num cum domestica aliisve ambulas, vel ad convivia 
;t dedicationes vadis? 

,^Caveto omnes suspiciones, et quidquid probabiliter 
ingi potest, ne fingatur, ante devita*)^^ 

Neque dicas, tibi sufficere tuam conscientiani , et flocci 
lendere, quid homines ogganiant. Etenim ,,duae res sunt 
!onscientia et fama; conscientia necessaria tibi, fama pro- 
dmo tuo^)^^. — ,,Proyidemus enim bona non solum coram 
DeOy sed etiam coram hominibus^)^^. 

Ut autem sacerdos, cui gravissima incumbit obligatio, 
lonum praebere virtutum exemplar, bona pi*ovideat coram 
Dec, oportet sane, et suspicionis ansam omnem e medio 
oUat. Quod qui negligit et ^^spernit modieu, pauiatim 
lecidet^^^ Hinc iUae lacrimae, hinc foedissiini ilii lapsus, 
pii parvis saepe ab initiis, non raro per omnium malorum 
summum, per apostasiam a fide desinunt. Utinam Con- 
'essarii saltem officio suo, pro data sibi divinitus potestate, 
Qtrepide fungerentur! Utinam omnes servarent, quod Fr. 
Conradus Ëpiscopus Constantiensis an. 1767 sapientissime 
praescripsit : „Confessarii non solum levitates quascunque, 
quas fornicationum initia esse sapienter non nemo dixit, in 
clericis et puellis, illis deservientibus^ acriter reprehendant, 
sed separutionis remedium ceu ititissimum mature sua- 
ileant et injungant, memores, quod seeus, et si in hac re 



ï> S. Hieron. — ^) S. Augustin. — ») S. lL«^wt\Ti.\^^*^«^!?^-^*^- 
"9 S. Hieron, epht ad Nepot. — ^^ Sen«c. — ^> ^.Cot\çiV>i.^,*^^- 
Ecc/t\ 19, 1. 



490 CcMicienliae Esamen. 

milius agaul, non soluui subsequentium graviorum peccato- 
rum, verum etiam prostitutionifi , in totum venerabilem 
Clerum ex paucorum lapsibus, si bi pnblici fiant, redun- 
dantis, gravissiinam Deo reddiluri sint rationem*)". 

„ Periciitatur castitas in delidis, Hiunilitas in divitiis, 
Pieias in negotiis, Veritas in multJloquio, Cbaritas in hoc 
neqiiam saeculo'')". 

SOLITUDO. 

„In silentio et spe crit fortitudo vestra')". 

„Qiii vult féliciter vivere, stndeat nec videre multa oec 
aiidire *) ". 

„Qi]id tibi vitandum praecipue existiuiem qnaeris? 
Turbain . . . Ego certe confiteor imbecillitatem meam. Nan- 
quam mores > quos extuli, refera. Aliquid ex eo, quod 
composul, tiirbatur; aliquid ex bis, quae fugavi, redit... 
Iniinica niultorum est conversatio. Nenio non aliquod no- 
bis vitium aut commendat aiit imprimit, aut nescientibos 
allinit^). .. . Sic est, non muto sententiam : fuge multitu- 
dinem, fiige paucitatem, fuge etiain unum . . . Non invenio, 
cum quo te nialim esse, quam tecum. Recède in te ipsum, 
quantum potes ^) ; . • . ut extra bellum oculorum , auriom 
et linguae vivas^)". 

„0 Solitudo beata! o ereme, mors vitiorum, vila vir- 
tutum! Te lex et Prophetae mirantur, et quicunque ad 
perfectionem venerunt, per te in te paradisum introierunt — 
Ipse Dei Filius Salvator et Magister noster exempluin de- 
dit nobis, fugiens in desertum, et mansit in solitudine^)'*- 

Examina te sincère, num inter istos pertineas, q"i 
„garruli et vagi, quietis impatientes, non valent in doinn 



^) Cfr, Examen ad viawm C\ciT\. ¥La.t,Ubonae et Cothenii 1844. pag- 
<il.f opuscuium egregivim et a^^nmft toTûaiwv^îoçi^wai. — ""-^ ^ Bern.— 
'; JsaL 30, 15. — *) î«»t. cv\*X.. îw^ T-wv. ^x. ^^x^^v, — -> ^^^-t^. \ 



CoHscieiUiae Examen. 491 

consistere pedibus suis, nunc foris, nuDC in plateis cur- 
sitantes ^) ". 

Inquire in te, an non cubiculuin solitarium oderis, et 
potius convivia anheles, caiiponas et venationes? 

„0 miseram sacerdotum vitaoi! qui dum hicrandls 
fidelibus debent insistere, yenandis feris incuinbunt: qui 
dum inortibus student animalium, vitam suaruni perdunt 
animarum'')". 

Vitae vagae dedîti et dissipatae muitis se implieant 
naevis, et nonnisi magnis luctis et pugnis foitiler exant- 
latis resipiscunt. Ërgo : 
„Principiis obsta! sero medicina paratur, 
Cum mala per longas convaluere moras')". 
„Vince te ipsum! haec optima omnium AÎctoria est^)^*. 

CUSTODIA SKNSUUM. 

,,Ad custodiendam cordis munditiem exteriorum seu- 
saum mundities seryanda est. Mors per fenestras ascendit, 
et domum ingreditur*)". 

„Oculis, yoiuptatis ministris, impera^)". 
,,Lingua mali pars pessima seryi")^'; ^^ti in muitis 
sermonibus inyenietur stuititia ^) ^^ 

,,Difficilem oportet aurem habere ad crimina^)". 
99 Qui custodit os suum et linguam suaiu, custodit ab 
ingustiis animam suam^")". 

Inquire in te, num sedulo compescas sensus tuos? 
,,Virtutem primam esse puta, compescere linguam: 
Proximus ille Deo est, qui scit ratione tacere")'^ 
,,Quodsemel emissum est, yolat irreyocîibilc yerbum*^)". 
„ Contra yerbosos iiolî contenderc yerbis : 
Senno datur cunclis, animi sapientia paiicis")*'. 

1) Prov. 7, 11, — 2) Nicoi, 1^ epîst. ad Alvin. — ^} Ovid. — 
<) Anis. — û) s. Gregor. cap. 31. 3ob. — ^^ km*. — "^ ViN«««ai.. 
Sat. 9, 120. — «) Ecdae. 5, 2. — ^) l?\\b\. ?Si>,t. — ^^^ Vxw.'iX.^; 
- J'jCatdist.lih. 7.— '2; ÏJonit. qûst. ^,lft,HA .— ^^NCvnX.^x'^AxX^^ 



492 CfiMtcientiae Examen. 

MODËSTIA. 

^Bfodestia vcstra nota sit omnibus homiuibus ')^*. 

„Sic decet omnino Clericos . . . vitam moresque suos 
omnes componere, ut habitu, [j^estu, incessu, sermooe, 
aliisque omnibus rébus nihil nisi grave, moderatum ac re- 
ligione plénum prae se ferant*)". 

,,In omnibus motibus yestris nibil fiât, quod oujusquam 
offendat adspectum^ sed quod vestram deceat sanctitatem')^. 

Modestia eluceat oportet in lingua, vultu, incessu, victo 
atque vestitu, in domus supelIectiU, et conversatione. 
,,Modestus esto aeque in jocis ac seriis*)'^ 
„Intcr convivas fac sis sermone modestus: 
Ne dicare loquax, dum vis urbauus haberi*)". 

„ Cum sederis, ne in latus pigrorum instar reclinaveris, 
pedes ne longius coram aliis protendas. Ëxterior eniffl 
incompositio corporis est indicium indevotae mentis*)". 

Examina singula tua: Sermonem, adspectum, vultuoi, 
incessum, gestum, habitum. . . . An non foede cachinnes, 
inconsiderate garrias, oculis circumvageris , petulantîus in- 
cedas, cursites per nundinas et compila? 

,,Sunt Glerici, qui scurras in conviviis agunt, qui digni 
non sunt, ut Clerici appellentur. Sunt curiosî et leviciili, 
qui in foi^s, in compitis, in plateis, in vicis obambulant 
vagis oculis, efTreni Jingua, pétulante fluidoque incessiu 
quos aversamur')". 

SUPELLEX. 

„ Noiite declinare post vana, quae non prodei tint vobis, 
neque eruent vos, quia vana sunt**)". 

Num uteris modesta supellectili, an justo elegantioii 
nimiumve saeculari et fastosa? 



^) P]î\l\i^\K 4,5. — ^ Tn^cttl. Stw. 22. Cap. 1. de Réf. - 
^) S. Augustin, in Regxil. — *^ km*. — ^^ C«x.. ^\%v. \\\., 3. - 
*> S. Booav. de trip. »tat. TeWç, ^^tl, \. «».^, 'ift. — "^^j ^^s^'s^V 
Colon, an. 1536. — *) ^. ^«^- \^> ^\. 



Coiucientiaè Esamen. 

^Contemne omnia^ quae supervacuus labor Vehit or- 
lainentuin ac decus ponit. Cogita in te pmeter animum 
lihil esse mirabile, cui magno uihil magnum est^)'^. 

Heu! quam multi oggannîant huic Senecae judicio, qui 
latem non e sapientiae schola prodiisse censendi, sed ex 
Uiteratae plebis taberna, quae noctes dîesque sudat pro 
ranitate. 

„Sàcerdotes modesta supeliectili ac mensa, ac frugaii 
rictu contenii sint*^". 

An propter snpellectiiis comparandae suinptus cogeris 
lebita coiitrahere, et solyenda diffeiTe? 

HABITUS. 

,,Amictus corporis et risus dentium et ingressus homi- 
Dis enuntiaut de iiio')^^. ' 

j,Iu yestitu ne glorieris unquam^)". 

99 Oportet . . . clerîcos vestes proprio cougruentes ordini 
semper déferre, ut per decentiam habîtus extrinseci morum 
honestatem întriusecam ostendant : tanta autem hodie aii- 
qaonim inolevit temeritas, religionisque contemtus, ut pro- 
prlam dignitatem et honorem ciericalem parvi peudentes, 
restes etiam deferaut pubiice laicales, pedes in diversis 
louentes, unum in divinis, alterum in carnalibus ^ ^^ 

Habetne vestis tua forinam elegantiorem „ deformitatis 
Dentis et morum indicium^)". 

„Vanum cor vanitatis uotam îngerit corpori. . . Mollia 
adumenta animi moilitiem indicant ^) ''. 

Cernitur in nonnutiis sacerdotibus yestiuni cultus pluri- 
fîus, virtutum autem nnllus, aut exiguus*)". 



1) Senec. epist. 8. — *) Dist. 41. Cap. Epîscopus et Trident, 
esf». 26. Cap. 1. de Réf. — ») Eccli. 19, 2T. -- *>lLtOCv\\,^, 
- »> Trident Sesê. 14. cap, 6. de Réf. — ^>S.^«ivwt^. ^^ Ç.^\a\^. 
b. 3, cap. 6, — 7) s. Bern. Apol. ad G\iU- c ,^ — *^ \^«»^. 
Ut 42. 



494 CoMcieiUiae Esamm* 

,,Oriiatus et sordes pari modo fugiendae; quia altenun 
delicias, alterum ^loriara redolet^)'^ 

,,In vestitu vaiiitas ac levitas omnino vitetur: vestes 
sint, quantum fieri potest, nîgri coloris, et maximae sim- 
plicitatis, et ut mundanus vestem mutaadi modus cleruiii 
minime afficiat, valde optamus, ut uniformis sit sacerdotum 
vestitus, nec non in hune finem vestem, quam vocant syn- 
odaiem , omnibus commendanius. Deinde volumus et stricte 
mandamus, ut tonsura clericalis, istud insigne dignitatis el 
humilitatis, quae décent Sacerdotem Christianum, memo- 
riale et character a vobis omnibus sine discrimine porte- 
tur, et saepius renovetur^)". 

,,Nos Sacerdotes in coronam attondeniur, ut semper 
memores simus Christi infandi cruciatus et ignominiae^)**. 

Quomodo hisce obtempéras? . . . 

CONVERSATIO. 

Num in mansuetudinc, 9, in simplicitatc cordîs, sinceri- 
tate ... et gratia Dei ^) " conversamiui cum proximo, sine 
querela, morositate et levitate: „Nemini danles uUam offeu- 
sionem, ut non vituperetur ministerium nostruni^)". 

„Mansueti autem haereditabunt terram, et delectabun- 
lur in multitudine pacis^)". 

,, Statuit Synodus, ut quae alias ... de Clericoruiu vita, 
honestate, cuitu, doctrinaque retinenda, ac simul de luxu, 
commessationibus , choreis, aieis, lusibus ac ((uibusciinque 
criminibus, nec non saecularibiis negotiis fugiendis copiose 
et salubriter sancita fuerunt, eadem in posteruni iisdem 
poenis vel niajoribus arbitrio Ordinavii imponendis obser- 
ventiir')". 

55 Vestitu insuper decenti tam in Ecclesia, quam extra- 



^) S. Hieron. ad Nevol. — -)\>viç,Ttl, ^^wv^^.^^vi^^x.. «\^ \Q,Martii 
1844 3v Y Beda ~ "^^ ^. CoûtvlV, A, ^'l» — '^> ^.Ç,w\v{0^.^: 



\ 



CkmscieiUiae Examen. 495 

^ assidue utaDtur ^ ab illicitûque venationibiis , aucupiis, 
choreis, tabernis lusibusque abstineaiit^)^^ 

Voce iinaniiui synodales canones et dioecesana statuta, 
U nova et yetera, tabernarum frequeAtatione edendi, bibeadi 

— vel ludeadi causa « poenis severis clericos prohibent , ex- 
^ cepto itiaeris vel necessitatis casu: ^vilescit enim pluri- 

i mum ex ea turpi et iudecora consuetudiue Ecciesiastici 

- ministerii dignitas ^) ^^ ; et adeo Poet^: 

^ y,Improba corrumpunt rectos consortia mores ^^ 

KBRIETAS. 

^^Vae, qui potentes estis ad bibenduni vinuui, et viri 
fortes ad miscendam ebrietatem ^) '^ 

,,yinum menioriae mors*)". 

Au lauta mensa et abundantiori potu foveas libidinem? 

jjVinura et mulieres apostatare faciunt sapientes*)". 

Nonne sacerdotalem deificamque professionem tuam. 
ebrietatis sordibus contaminas? ^^Quanto melior asinus 
f ebrioso est, quauto canis praestantior est! Omnes certe 
^ animantes, quae ratiouis expertes sunt, cum bibunt et 
'^. eoiiiedunt, ultra quam satis est, etiamsi mille homines co- 
si gèrent, nunquam biberent: pejores igitur irrationabilibus 

vos estis, qui inebriamini^)". 
r Quid boni praestabit heluo, vino aut cerevisia madens? 

l Ad quod vitium non disponitur et incHnatur? ^^Ubi ebrie- 
« Us, ibi ecrto certiiis luxuria est^)". — „ Nunquam ego 
.t ebrium caxtum putabo")"? 



Trident. Sess. 24. cap. 12. de Réf. -— *; Synod. Constant, et 
Camerac. — Item Can. Apost. 53. — Adversns iliog Sacerdotes, qai 

• Popinas freqnentare non verentur, jaxta decreturo Cleraentis Augusti, 
^piscopi monasteriensis, de dato 5ta Octobris 1750, ac iliud de 30ma 
Octobris 1761 constitnta est muleta scx imperialium a quovis semel 
«^ODtraveDiente exigenda. Cfr. décret. Synod. Moivîv«\w. \^. "^tocNav 
IBOO. — ^) Jêù. 5, 11 et 22, — «) l^^^ >^V\\ — '^^ ^«.«î^. ^^> "^^ 
^ 9 3. CbrjTMogt bom. 50 in Mattb. — ^) S. KtoVwo*. \^ «^V* ^-^ 

^fi Epbeâ. — 9 S, Hîeron, in cap. 1. ad Tit. 



496 Ccmcientiae Examen. 

Qiiod autem maxime horrendum est, et nos stimnlet 
oportet contra istud yitium, ut piîncipiis viriliter obstemus, 
diffieultas sane est, ex gulae sordibus et spurcitiis exsur- 
«^ndi. Audi S. Basilium et disce tibi timere: ,, Multos, 
inquit, ego animadverti saepe, qui cum aiterius cujusris 
generis vitiis laborarent, ad sanitatem tamen postea redif- 
lînt; qui tamen guiae vitio teneretur, neminem ex om- 
nibus vidi unquam, qui convaluerit ^) ". Ergo: 
„Princîpiis obsta! sero medicina paratur, 
Cum mata per Ibngas convaluere moras^)^^. 

MORTIFICATIO. 

„Si quis vult post me yeuire, abneget semet ipsiim, 
^et tollat ci*ucem suam, et sequatur me')". 

Num tibi persuasa est mortificationis praestantia, n^ 
cessitas, utilitas et aequitas? 

„Non est ad aslra mollis e terris via*)". 

Omne virtutis exercendae compendium, teste velcre 
philosophia, exprimitur tribus voculis: ,,Sustine, abstint 
âge ". 

„Est virlus, placitis abstinuisse bonis*)". 

„ Toile superflua, et salubria surgunt. Utilitati accedit. 
quidquid cupiditati demis '^^)". 

Num serio perpendis, sine mortifîcatione te non posse 
virtutes acquirerc, obtentasque conservare? 

„Castimoniam nunquam assequeris, nisi te carnis ma- 
ceratione afflictaveris, sensus omnes compresseris^)". 

Quomodo eam exerces in cibo , potu , corporis situ et 
motibus naturae? An unquam desiuis, et naturae indulges? 

„Nitimur in vetitum semper, cupimusque negata*)"; 

Ergo et semper contra nitendum est et pugnandum. 



Serm, de abdlc. saecnX. — "^^^ C>V\^. — "^^ \\»!eC«i. \^, W. - 
^) Senec. Herc. fur. 43î. — ^> On\^. ^«. VI, ^%. -~ vn^^,\.«^A 
— S. Carol. Borr. — ^> Ov\A. 



Camcientiae Examen, 497 

JEJUNIUM. 

,, Bona est oratio cum jejunio ^) ; Deus enim corporali 
Luio vitia comprimit, mentem eievat, yirtutem lar^tur 
praemia^)". 

Num jejunii legem et abstinentiae ab esu caruium rite 
ervas, vespere modica coUatiuncula contentus? 
Synodus Salisburg:. an. 1569. praecipit, ut Clericus 
mii legem DegUgens, ,, omnibus beueficiis privetur, et 
carcere, triduo quidem ia hebdomada solo pane et aqua 
iceraudus, tanto tempore detineatur, quo usque firmis- 
am verae poenitentiae significationem dederit')^^ 
Habesne perspectam jejunii praestantiam, aequitatem, 
itateni et necessitatem? 

9,Jejunium purgat mentem, sublevat sensum, carnem 
*itui subjicit, cor facit contritum et bumiliatum, con- 
iscentiàe pravae nebulam dispellit, libidinis fomitem ex- 
iguit, castitatis spiendorem et pudoris radios emittit*)**. 
Adeo corporis sanitati prodest jejunium : ,,In multis 
m escis erit infirmitas. . . . Propter crapuiam multi obie- 
it; qui autem abstinens est, adjiciet vitam*)". Ergo: 
,Si vis incolumem^ si vis te reddere sanum. 
Parce mero, coenato parum". 

SOBR[ETAS. 

„Sobrius esto®)". 

Auhelasne mensas lautas et convivia? ^^Convivia yeluti 
Lsdam catenas fugias voluptatum ^ '^ „ Facile contem- 
ir Clericus, qui saepe vocatus ad prandium, ire non 
usat^)". 

,,Tantum cibi et potionis adhibendum est, ut refician- 

vires, non opprimantur^)". 



J) Tob. 12, 8. — ■ *) Eccles. in Praef. — ^^ Coti*\:\\- ^. — 
3. Âvguêt, Sera, de Je/oii. ■— *) Eccli. 37,^» etM.--^^^•'^\^^^- 
;. — 9 Hieroa. — »; Idem epist. ad î^epot. — ^> CiiX- iû»\. 



498 CamdMiiae Enmeiu 

,,Hoc me docuîsti, ut quemadmodum inedicamenta, sic 
alimenta siimpturus accedam. In his ergo tentationibns 
positus certo quotidie adversus concupiscentiam manducandi 
et bibendiO". 

Quin imo sobrietate morbi corpoiis sanantur: ^^Legi- 
mns enim, quosdam articulari morbo et podagrae humo- 
rîbus laborantes, proscriptioue bonorum ad simplicem men- 
sam et pauperes cibos redactos, convaluisse*)". 

OBBDIENTIA. 

„Obedite praepositis vestris, et subjacete eis^)'^. 

„Sola obedientia tenet palmam, sola inobedientia in- 
venît poenam*)". 

Num magni aestimas Superiorum mandata et prae- 
scripta, eisque humillter, prompte et laete acquiescis, y. g. 
decisionibus Summi Pontificis, tui Episcopi mandatis^ etc. 
eaque sincère in praxim deducis ? An internum iis praestas 
obsequium, sine miirmuratione ? — „Vir obediens loquelur 
victoriam*)", 

55NidIam prorsus inobedientiam dico parvi diicendam^)". 

PAUPERTAS SPIRITUS. 

„Beati paiiperes spiritu')". 

^Divitiac si affluant, nolile cor apponere^); habenles 
autem alimenta, et quibus tegamur, his contenti simus^)'*- 

,,Gontemne vivens, quae post mortem habere non po- 
teris'^)"; et omnia, quae morte amittes, jam nunc amissa 
duxeris. 

Serione perpendis, sine spiritus paupertate te non posse 
salvum fieri? 



^) s. Augustin, lib. 10. Confess. cap. 31. — ^^ S. Hieron. Dist. 
ô. de consec. c. Legimus, — ^) Hebr. 13, 17. — *) S. August. in 
Psalm. 70, — *) Prov. 21, 2ft. — ^"^ S, Beru. de praecep. et disp. 

cap. 9. — 7) Matth. 5, 3. — *> Y&îAm ^\. \\.— '^^j \/\m^t.li. 6. 8. 

— '^) S, JBern. serm. 53. de modo \>«iivt V\\e\xà:\. 



CkMideniiae Examen. 480 

Anuon immoderate terreois caducisque inhias, jura tua 
l ultiinuDi assem exigendo, ditiora bénéficia yeuando, quo 
ter eos pertîneas, ,,quos Salvator mercenarios appellat, . . . 
met ipsos, non oves pascentes, quorum turpîtndo et ira- 
obitas • . • efficit, ut ipsi nihil amplius ex sacerdotio con- 
luantur, quam Judas ex Apostolatus munere, quod illi 
npiternuni exitium attulit^)". 

,9 Quaestus et lucri causa ad altare accedere^ maximum 
Drilegium est')^^ 

,9 Boni Pastoris est, non quaerere quae sua sunt, sed 
pendere')". 

Cui thesaurizas? Interdictum plane beneficiatis : ,9 ne ex 
ditibus Ecclesiae consanguineos familiaresye suos augere 
jdeant*)". 

Utrum, ut ditescas, bénéficia tibi cumulare studes? An 
DÎo confectus, et oneri ferendo impar^ ad evitandos sum- 
lis auxilia récusas? ^^Omnia vitia senescunt, senescente 
(mine, sola avaritia non senesdt^)^^. 

ELKEMOSYNA. 

,,Ex substantia tua fac eleemosynam, et noii avertere 
ciem tuam ab ullo paupere^ ita enim fiet, ut nec a te 
ertatur faciès Doraîni^)". 

„Panem tuum cum esurientibus et egenis comede, et 
: vestimentis tuis nudos tege^)^^ 

,,Si multum tibi fuerit, abundauter tribue; si exiguum 
:>i fîierit, etiam exiguum libenter impertiri stude^)^^ 

„Praemium enim bonum tibi thesaurizas in die neces- 
tatis^)^S 99quoniam eleemosyna ab omni peccato et a 
orte libérât, et non patietur animam ire in tenebras ^**) ". 



>) Catech. Rom. p. 2. c. 7. q. 4. n. 4. — ^) Catcch. Rom. p. 2. 
7. q. 4. n. 3. — ^) S. Bern. lib. 4. de Conaid. c. 2. — *) Tri- 
iit. Seg». 25. cap, 1. de Réf. — *) S. Gregot. ^ai?\, Wa, AS»^ 
II. 11. — 9 Tob. 4, 7. — Ibid. 17. — *) \bVà. 9. — ^'^ ^^^• 

— 'V Ibid. 11. 



500 Cknudentiae Esamen. 

Numqiiid haec Tobiae monita rite observas, et lubens 
de tuis dîstribuis? ,,Hilarein datorem dilig^t Deus^'^* 

,,Si panera dederis tristis, et paiiem et meritoi 
perdidisti *) ". 

Num attendis, beneficiatos teneri reditus beneficialfs, 
eongruae sustentation! superflues, pauperibus piisve camii 
erogare ? 

„Quidquid praeter necessarium victum et yestitum sifli- 
plicem de al tari rétines, tuum non est, rapina est, saeii- 
iegium est')". 

„Caye, ne intra loculos tuos includas salutem inopuD, 
et tanquaui in tumulis sepelias vitam paupeioim ^) ". 

„Qui obturât aurem suam ad clamorem pauperis, et 
ipse clamabit, et non exaudietur*)". 

„Saepe tecum in animo revolvas, tibi, oui cura aninia- 
rum commissa est, praecepto divino mandatum, . . . paupe- 
rum alianimque miserabilium personarum curam patentai 
gerere^)", et „oninino interdictum, ne ex reditibus Ecde- 
siae consanguineos fainiliaresve tuos augere studeas')**. 

Annon sumptuose et prodige vivendo te impareiu reddis 
pauperibus subievandis? 

5,Negandi causa avaro nunquam déficit^)". 

CHARITAS ET HOSPITALITAS. 

„ Charitas fraternitatis inaneat in nobis : et hospitaUta- 
tem nolite oblivisci')". 

„Ante omnia autem mutuani in vobisniet ipsis ebarita- 
tem continuam habentes, quia charitas operit muititudine» 
peccatorum : hospitales invicem sine murmuratione*^)*^ 



-j 



û 



») 2. Cor. 9, T. — 2) s^ August. in Psalm. 42 et 45. — ') S- 
Bern. ep. 2. — ^) S. Ambr. in Psalm. 119. — ^) Prov. 21, 13. - 
^) Trident, Sess. 23. cvip. \. ^Sl^^ ^tt. — '^ Trident. Seas. 25. capJ* 

de Réf. — ^) Pnb\. S^t. — ^^ W^V. A^, \ ^\.%. — ^^^ \. Petr. 

4, 8 et 9, \ 



Comcientiae Examen. 501 

Nuni cuui coUegis vicinis charitate conjunctus es in 
ificationem gregis, ,,et a detractione parcis Upguae^)^^. 
,, Odit Dominus . . . eum, qui semiDat inter fratres 
îordias')". 

,,Detrahere, aut detrahentem audire, quid horum dam- 
ilius sit, Dou facile dixerim^)^^ 
5, Ad poenitendam properat^, cito qiii judicat*)". 
Colisne hospîtalitatem? ^^Hospitalem Sacerdoteni esse 
rtet, oe sit de numéro eoruni, quibus in judicio dicetur: 
spes fui et non suscepUUs me^^''. 
9, Excipite hospites; at illis excipiendis intra parsimo- 
e fines vos continete, ita ut frugalitatis, non sumptuosi 
ivivii testes iUos habeatis*)". 

TEPOR. 

Tepor seu acedia importât juxta S. Thomam^) quod- 
n taedium bene operandi, et est torpor mentis bona 
l^ligentis, et tristitia aggrayans retrahensque a bene 
;rando. 

Signa, quibus hoc lolium dignoscas, enumerat S. Ber- 
*dus, dum tepidos depingit: ,,Est invenire, inquit, . . . 
nînes pusillanimes et remissos, déficientes sub onere, 
ga et caicaribus indigentes ob pigritiam; quorum brevis 
rara collectio et compunctio spiritus; quorum animalis 
sensualis cogitatio, immodesta et scandalosa conyersatio ; 
3rum obedientia sine devotioue, sermo sine circum- 
îctione, oratio sine débita attentione, lectio sine sui con- 
eratione; quos vix gehennae metus inhibet, vix pudor 
îibet, vix fraenat ratio, vix disciplina coercet®)". 

Vitium hoc est ,,abommatio desolationis in loco sancto^)^^ 
it oratio ejus fiât in peccalum ^") " , terribilem trahens 



1) Sap. 1, 11. — 2) prov. 6, 19. — ^) S. Bern. de Consid. 

2. cap. 13. — *) Publ. Syr. — *) Grat. à\sl. VI. t. \. — ^^ ^. 
roi. Borr. in coac, McdioL IV. cap. 3. c. T. — " ) ^. "^^ ^. ^^* ^• 
?. — ^J SeriD. ad fratres.--^) Mattb.24,15. — ^^^^*'^^-'^^^'»'^ " 



502 dmidentiae Examen. 

secum niinani : Qnia tepidus es, incipiam te evomere ei 
ore iiieo*)". 

,, Longe plus nocet faisus Catfaolicus, quam venis ha^ 
reticus*)". Quantum autem nocehît tepidus Sacerdos? 

Aequa lance proin vitam pensites tuam, indagesque, 
utruiu tu, quod Deus averruncet, illa sis sterilis ficulnea% \ 
ille arescens palmes*)^ succidi et foras mitti jam pridei 
meritus? Utrum ,,facias opus Dei fraudulenter*)"? étant ], 
sine devotione orationes tuae, sine morum correctione ioK 
confessiones? ... An adeo tibi fingas effugia ,,ad excusan- 
das excusationes in peccatîs*)". 

„Unusquisque clericus illud apud se repetere débet jSrpn 
non ad inertiam et ignaviam, sed ad spiritualis et eccle-|ti: 
siasticae miiitiae labores vocatum esse^". 

Ceterum „ sicut ad succensam oliam niuseae non appn>- ^ 
pinquant; si vero tepida fuerit, insident in ea, et faciunt 
vernies : ita et animam , divini amoris igné succensam rt 
fei'ventem fugiunt daeinones ; tepidam vero illuduul et in- 
sequuntur®)". 



^) Apoc. 3, 16. — *)S. Bern. serm. 65. in Cantica n. 4. -- ') L"f- " 
13^ r. -_ 4) joan. 15, 6. — ^) Jerem. 48, 10. — ^) Psalra. 140, 4. 
— Sic V. g. tepidus beneficiatus, omittcns culpabilitcr Breviarian. 
inanes sibi finget excosationes ; ast aquas e pumiee petit. Atteodat 
constit. S. Pîi V. ,,Ex proximo**, in qua expresse ita babetar: „Nw 
huic rei evidentius atque expressius provider^ volentes, stataimos, it 
qui Horas omnes Canonicas uno vel pluribus diebus intcrmiserit, ot- 
nes beneticii seo beneficioruja froctus, qui iili vel illis diebus respon- 
derent, si quotidie dividerentur : qui vero Matutinum tantum, dimidian- 
qui ceteras alias boras, aliam dimidiam: qui boram singnlam, «estai 
partem fructuum ejns diei amittat; tametsi aliquis Choro addictus ooi 
recitans omnibus Horis Canonicis cum aliis praesens adsit, froctiu(|De 
et distributiones forte niitcr assignatas, sola praesentia, juxta statoti> 
consuetudincm vel alias sibi lucrifecisse praetendat; is etiam pnieter 
fructuum et distributionum amissionem, f/rave peccaUim intelligat »« 
ndmisisBe**, Cfr. etiam Pto^o*.^Q. ^1^^ /volve damnât ab Alexandre \1'' 

— ^) S. Carol. Borr. \u Coivt. U<t^\Q\. \N. — ^^ VMv^.Vm^^. tç- 

Jtamn. iib. 3. n. 204. 



\ 



CoMcieitUiae Examen. 503 

ZELUS ANIMARUM. 

,,Oiuiiiuin divinorum divinissimum est, cooperari in sa- 
Bin anîmarum ^) ". 

5,Regia, crede mihî, res est succurrerç lapsis". 

„Etsi iinmensas pecunias pauperibus eroges, plus tamen 
;eeris, si uuam converteris animam')^^ 

Nuiii zelo ardes, et ^^laboras sicut bonus miles Christi 
;u')"? 

,,Sufficit iinus homo zelo succensus totum corrigere 
mluni*)". 

,)Zelum tuum inflammet charitas, informet scientia, fir- 
t constantia, sit fervidus, sit circunispectus, sit invictus : 
; teporem habeat, nec careat discretione, née timidus 
^)^^ 9,Zelus absque scientia dum prodesse festinat^ in- 
lîtur obesse'*)". 

Estne zelus tuus purus, simplex, universalis, generosus, 
idens, fortis, indefessus et invictus? 

,9 Zelus certissimum argumentum est tui erga Jesum 
oris^". 

^In repreheudendis vitiis ita se gérant, ut pietatis et 
iritatis studio adductos, non hominum, sed peccatorum 
o id facere omnes intelligant^". 

9,Diligite homines, interficite errores^)^^ 

Utrum rogatus ad Sacrameuti administrationem ire 
das? an obmurinuras? ,,Mira res!... Cadit asina, et 
, qui sublevet; périt anima, et nemo est, qui reputet*^)". 

Nonne sine causa muttiplicas absentias cum animarum 
iculo ? 

Quid de deviis in fide? num ad eos zelus tuus exten- 
jr? ,,Manus eis porrigamus, magnaque eis mansuetudine 

^) s. Dionys. de caclcst. hierar. c. 3. — *) S. Chrysost. homil. 
n 1. Cor. — ») 2. Tim. 2, 3. — «) S. Hicron. — ^) S. Bem. 
n. 20. in Cant. — *) Idem de convere. aA C\ct. iv. ^« — "^ ^- 
ynoKt. — ^) S. CmoU Bott. Conc. Mcdiol. \. — **> ^. K^^^*N.-- 
S. Bem. de consid. Ub. 4. c. 6. 



504 OnucieiUiae Examen. 

loquaiiiur. Nain magna nobiâ opus est mansuetudîne et 
longanimitate , ut possimus eos eripere et edùcere ex la- 
queîs diabolP). 

Absit taïuen, ut dicamur ,, canes niuti, non valantes 
latrare^)^^; sed fortiter exciibemus pro grege domiui, „ in- 
stantes opportune, importune; arguentes, obsecrantes, iu- 
erepantes in orani patientia et (doctrina')^^ 

ÏNSTRUCTIO PUERORUM. 

Annon in te cadunt lamenta : ,, Parvuli petierunt panea^ 
et non erat, qui frangeret eis*)". 

3Iaxîmine facis puerorum instructioneni? ,,Quid majus, 
quam animis moderari, quam adolescentulorum fingere mo- 
res? Omni certe pictore^ omni certe statuario, ceterisqne 
hujusmodi omnibus excellentiorem hune dico , qui juvenui 
aninios fingere non îgnoret*)". 

„Qui munere parochi fungnntur, iis mandatum^ singu- 
lis octo diebus, qiioad fieri potest, scholum parocliialem ac 
scholus secundarias subindc invisendi, quam severissime 
exequendiim in jungimus ^) ". 

Num scholam rite visitas, pueros instruis, praesertim 
pro prima communîone, atque eorum moribus invigilas? 

Nunquam aiiquid boni duraluri in parochia etficies, nisi ^ 
a parvulis inceperis : 

55 Si vis amari,'ama')". 

An malos libros schola arces, parentes sedulo admone*:. 
nt proies ad scholas divinaque officia rite mittanlur? 

Dasne operam, ut pueri mature et rite coufileanUH' 
atque dimissi Sacramenta fréquentent, ut augeatur, quan- 
tum in le esl, cum annis eorum devotio? 

An omni, qua potes ratioue prohibes, ne acalholicoruni 

^) s. Clirysoat. iii c. 1. Gcnes. homil. 8. — -) Uni. 56, 10. -* 
^) 2. Tim. 4, 2. — *) TYvTttv. \, \. ^ &) s. Chrytost. in c. IH. ^ 
Mûttb, bomil. 60. — ^*) Dctvel. ^^^. ^\viVi^\.w. VI. Vi7<x\:\\ VMW. - 
') Senec. ep. 9 



Canscieûtiae Examen. 505 

holas pueri fréquentent? ^^ Prohibemus, ne ulla de causa 
•eros aut domesticos suos permittant, cujusquam scholam 
iam trivialem frequentare aeatholicorum ^) ^^ 

CATfiCHESIS. 

9, Qui autem docti fueriot, fuigebunt quasi spiendor iir- 
unenti; et qui ad justitiani erudiunt niultos^ quasi steilac 

peq)etuas aetemitates*)". 

9,Saltem dominicis et aliis festivis diebus pueros in sin- 
ilis parocbiis fldei rudimenta et obedientiam erga Deum 

parentes diligenter ab ils, ad quos spectabit, doceri 
rabunt')"- 

,,Saepius et solide juventntem pro Catechesi instituant; 
ebro scholas visitent, dicta in templo répétant, denuoque 
oulcent; audiant magistros catechizantes, errantes cor- 
jrant, ignaros imbuant, fiantque omnibus sua catecbizandi 
tione r^ula et exemplum^)^^ 

^,Pneri, qui praescripta ex igemoria prompte recita- 
trint, aut ad interrogata apte responderint, eos,laudet 
Rtecbeta, et praemiolis afficiat, alios suavi potins ac pâ- 
ma, quam severiore objurgatione castîget*)". 

Num sedulo saiutaria ista monita observas, diligenter- 
le pro Catechesi, etiam pro adultis alliciendis te prae- 
iras, et cum simplicitate et composite loquerïs, ut ab 
nnibus intelligaris? ^^Facti sumus parvuli in medio ve> 
mm, tanquam si nutrix foveat filios suos^)^^. 

CONCIO. 

,,Qui élucidant me, vitam aeternam habebunt^)^^ 
„ Clama! ne cesses; quasi tuba exalta vocem tuam, et 
muntia populo meo scelera eorum^) ^'. 



») Synod. Colon, an. 1662. — ^) Dan. 12, 3. — ») Trident. 
sss. 24. cap. 4. de Réf.— *) Décret. Syn. Monaatw. at.^^Vi^.Vl^^. 
- 6) Synod. AugUBt an. 1610. — ^) 1. TViewa\. %%. — ^^ ^«a^\. 
: 31. — »; ImL 58, 1. 
elledi mednll». U. edit. ^^ 



') Trident. Ses». 5. ca^. ^. <i^ "R^^. — "^^Xi^^xv^x. %>jvvQd. Monafter. 
30, Maitil 1802. — ^) »• VWvitow. e\.. ^^ ^^^qV. 



506 CoHScientiae Esameiu 

^^Diebus saltem dominicis et festivis solemuibus piebes 
sibi commissas pro sua et earuoi capadtate pascent sais- J 
taribus verbis; docendo, quae scire omnibus necessarinm | 
est ad salutem, aununtiandoque eis cum brevitate et faci-j 
litate sermoiiis vitia, quae eos declinare, et virtutes, qaa$|;i 
sectari oporteat; ut poenam aeternam evadei*e, et caelesteo L 
«(loriaiii consequi valeant*)". ' 

,,Ex sacris litteris, ex sanctorum Patrum et scripto- 
rum ecclesiastieorum libris hauriant sibi solidam doetrioain, 
moduin item loquendi, ac verba, quibus utantur; ab lis, et 
ab iis solis discent, quomodo verbum Dei digne ac gn- 
viter proponatur. Incalescat illo auimus eorum ac repleatur: 
quaeque ex ea eordis plenitudine loquuntur, in cor audientis 
ea transibunt*)". 

Num ex puris istis fontibus, et non ex spureis eister- 
nis conciones tuas haurb ? . . . noonisi praeparatus catlifr' 
dram ascendis, exponisque scitu magis necessaria 6éÀ 
et morum, et ea speciatim, quibus auditores eumprimis 
indigent ? 

Num eum effectum, quem producere speras, ipse antea 
non solum noscis et aestimas, sed et praesentis, ne cod- 
cio sit declamatio vaga absque fine proposito? 

,,Nolo te declamatoreoi esse, et rabulam, garrulumque 
sine ratione, sed mysteriorum peritum et SacramentoruiB 
Dei tui eruditissimum. Verba voivere, et celeritate dicendi 
apud imperitum yulgus admirationeni sui facere, indocloriuB 
honiinum est^)". 

Sliidesne freqiientationi Sacramentorum inducendae et 
devolioni augendae? 

An débita ratione errores et vitia perstringis, abusus 
tollis, ita tamen, ut bonus in omnibus maneat usus, neque 
tnticuin eruncetur? 



CkmscieHtiae Esamen* 507 

Fînita concione, in te animo deprimis, conferens fructom 
quantulumcunque cnm longe uberiori, si non obstarent 
peccata tua? 

An non considéras, qnantopere praedîcatione erangèlica 
te obstrinxeris , ut eadem, ad quae alios adhortatus es, 
ipsus rite impleas? Nam ,,bene yivendo et bene docendo 
populum instruis^ quomodo debeat yivere; bene autem do- 
cendo et maie vivendo Deum instruis, quonMMlo te debeat 
condemnare *) ". 

^lila vox lubentius auditorum corda pénétrât, quani 
dicentis vita commendat ; quia tune, quod loquendo imperat, 
ostendendo adjuvat, ut fiat^)^^ 

LIBRI MALI. 

„Multi autem ex eis, qui fuerant curiosa sectati, con- 
tulerunt libros, et combusserunt coram omnibus ^)^^ En! 
resipiscentiae solidae exemplum! 

Nonne ipse rétines aut iegis sine licentia libros pro- 
hibitos, aut pro posse alios ab iis arces? 

Libros malos arma diaboli ad eversionem Ecclesiae 
Yocat S. Chrysostomus *) . 

Quasnam ephemerides lectitare soles? 

Annon probro foret maximo, ex haereticorum officina 



s. Chrygogt. bomil. 23. in Matth. — ^) S. Gregor. de Past. 
Cur. p. 2. c. 3. edit. noitr. pag. 27. — ') Actor. 19, 19. — *) Ho- 
mil. 32. in ep. ad Rom. ,,LaudabiIi Romanorum PontiAcam zelo 

ac vigilantia, inqoit Benedict. pap. XIV. in Brevi: »Qiae ad Catho- 
Iicae((, die 23. Decemb. 1757, provisum et cautam fait, ne nllam prop- 
ter pravos, exitiogogqae libroi, quibai fideg et pietag labefactari ple- 
rnmque golent, Cbrigtifideliam animabns pmejadldoin ac detrimentnm 
irrogaretor '*. — Attendag bac in re praetertin oportet, qnae in 2da 
et lOma Régula Indicis babentnr: „ Haereticorum libri, qui de Re- 
ligione qoidem ex profeggo tractant, omnino damnantur*^ 

y, Quod gi qnig librog Haereticoram , vel cujugvig autorig gcripta ob 
haeregim , Tel ob faUi dogmatig suspidoneoi èuii»»X.<ai ^ vX^^ ^\^^>^^ 
legen sive babuerit, gtatim in'EiLi&QmmQX^^'iiÙLfiV^^ 



506 Comcieutiae Examen. 

Cttm pecuDÎae, temporis et animae detrimento coiijeèta in 
nos mendacia et calumnias propriis nuiumiâ comparare? 
Deniqae : 
„Eloquar invitus: Teneros ne tange poetas^Y'. 

ZELUS DOMUS DEL 

Potesne in veritate quotidie in Altari dicere : ,, Domine, 
dilexi decorem domus tnae, et locnm habitationis gloriae 
tuae')'^ „Zelas domus tuae comedit me')^'? 

An invi^las, ut Ecclesia sit munda et nitida, niteatqiie 
Altare? 

Ut vasa sacra sint polita, interiusque deaurata? 

Ut linteamina ex solo lino vel cannabi sint intégra et 
munda, item in statu decenti cetera paramenta? 

Ut SS. Sacramentum tute custodiatur lampasque ardeat? 

Ut praescripto tempore Ciborium purificetur, et sacrae 
species renoventur? 

Ut in Sacristia omnia sint in suo ordine seposita, item 
in Caemeterio Crux sit erecta? 

Vigilasne, ut Sacro inservientes sint compositi, devoti, 
reverenter se gérant in Ecclesia, silentium custodiant, ris- 
que bonum praestes exemplum? 

„Pavete ad Sanctuarium meum^)*M 

ADMINISTRATIO SACRAMENTORUM. 

„Non obiter et praecipitanter, sed cum débita gravi- 
tate, reverentia ac pietate, sine gesticulationihus et caere- 
moniis non consuetis, cum stola et superpeiliceo Sacramenla 
administrentur, ut populus, cum viderit sancta sancte ac 
religiose tractari, similiter ad sancte et religiose Sacra- 
menta suscipienda moveatur^)". 



ï) Ovid. — ') Vwlm. ^, ft. — *^ VmJLui, 68, 10. — *) Levit. 
26, 2. — ^) Synod. Conatsint. «iiv A^S». 



Ctmtdentiaê Examen. 509 

An proin graviter et revcrenter te habes, praevia 
oratione piraeparatus, ut adstantes aedifices, te ipsrum antem 
ad pietatem promoveas, non oculis vagis, non animo dis- 
sipato, non motùs vel verbomm praecipitatione et impîa 
festinatione? „MaIedictiu, qui facit opus Dei fraudulenter^)^^ 

Num nunquam, quod Deus avertat, peccati mortalîs 
tibi conscius ad sacramenta administlranda sacrilège acce* 
dis? Sancta sancte sunt tractanda; et „ impure et indigne 
ea ministrantes aeternae mortis reatum incurrunt^)'^ 

An uteris lingua latina, et acciurate servas omnes ritus 
praescriptasque preces sine ullo additamento et oinissione? 

„Si quis dixerit, receptos et approbatos Ecclesiae 
Catholicae ritus, in solemni Sacramentorum administratione 
adhiberi consuetos, aut contemni, aut sine peccato a mi- 
nistris pro libito omitti, aut in novos alios per quemeun- 
que Ecclesiarum Pastorem mutari posse; anatbèma sit^)'^ 

Num verba sacramentalia reverenter, distincte et dévote 
pronuntias, atque conjungis cum materiae applicatione? 

BAPTISMUS. 

An Baptismum dévote et attente juxta Rituale Dioe- 
cesanum cum adstantium aedificatione confers, et summo- 
pere curas de conjungenda vera lotione cum exacta formae 
pronuntiatione? 

An audes praescriptos in baptismate Exorcismos negli- 
gère, et adeo violare, quae per Promissionem fideî spo* 
pondisti: te receptos et approbatos Ecclesiae ritus in 
omnium Sacramentorum solemni administratione recipere 
et admittere? 

Gurasne, ut patrini tantum Catbolici admittantur? ut 
notanda statim in libro baptizatorum (idem valeat de libro 



5 Jerem. 48, 10, — *) Ritaal. Rom. — *) Tt\^€ii\. «>^^. t . ^^ 
13, de Sncrament 



51Ô ComcieiUiae Examen, 

defîiDCtoruin et Matrimonii) aDOOteotur, non autem in 
chartula volatili cum perdendi periculo? 

„Parochos qiioque monemus. ut juxta praescripta B^ 
nedicti pap, XIV. in Inst, eccles. Inst. 8. obstetrices exacte 
edoctas ease <nirent, exaiuien instituant, quomodo, yîU 
neohatorutti périclitante, sacramentuin Baptisuiî in eo casu 
necessitatis eisdem eonferri debeat: ad id examen ha- 
bendum assignamus tertiam post festum Paschatis dien 
Domijiîeam ^) ^^ 

CONFIRMATIO. 

4 

lastruisne parochianos opportuna occasione de hujus 
Sacramenti praestantia et multiplici utilitate, serioque ad- 
mones, ne illud suscipere nimis différant, yel onmino 
negUgant? 

Num rite praeparas confirmandos praevia instracdone 
et confessione? 

Consultum est, confirmatorum et patrinorura nomina 
conservare. 

S. S. EUCHARISTIA. 

Num inaximam deyotionem et reverentiam ipse foves, 
et populo inspiras erga venerabile hoe Sacramentum, „qao 
nihil dignius, nibil sanctius et adinirabilius habet Ecde- 
sia Dei')". 

„ Si ergo Pater ego sum , ubi est honor meus ? et si 
Dominus ego sum, ubi est timor meus^)^^? 

An qua decet gravitate, modestia et devotione, horaqae 
populo opportuna hoc Sacramentum distribuis, eavendo, ne 
uUa particula perdatur? Yae sacrilegis manibus, vae im- 
mundis pectoribus inunundorum sacerdotum, a quibus tam 
insolenter quotidie tangitur et suscipitur*)". 



Décret. Synod. Moua^Ut. "ÔQ. U%tV:\\ \^iWl, -^ '>^^^\j»L. Roœ. 
3) Afaiacb. 1,6. *^ ^. 'V\vt>m, ^ç^NWVwi. ^wv"t, '^. \^i;^^^w. 



Ctmicieiitiae Examen» 511 

„ Suiiiunt boni, sumunt mali : 
, Sorte tamen înaequali, 
,Vitae vel interitus *) ". 

An unquain praesumis commiinicatiirum alium aiit te 
lin dispensare a le^e ecclesiastica sub mortali obligante 
jejunîum naturale? Nulla sane et irrita foret talis dis- 
satio. 9, In fractione hujus jejunii non datur parvitas 
;eriae. Ita omnes doctores*)". 

An Processiones SS, Sacramenti pro posse splendidas 
solemnes reddis? 

VIATICUM. — EXTREMA UNCTIO. 

Numqiiid populura sedulo et opportune instruis ae uiul- 

ici horura sacramentorum virtute et efScacia? „Ideo 

pe nullura solamen in morbo obtinetur, ^ quia nimis 

jrtur')". 

Nonne oculis vagis, animo dissipato, corpore parum 

ente viaticum defersî 

An vocatus ad infirmum sine omni mora statim accedis? 

O! si per culpam tuam una tantum anima sine gratia 

etificante discederet, „qualis ultio te maneret! In saecula 

culorum malediceret tibi perdita anima ^)". 

Gerisne sedulam et speciaiem curam de infirmis pueris, 

1 malitia in iis saepe suppléât aetatem? 

„Haud enim leviter delinquere (parochos) credimus, qui 

ros etiam duodennes, et perspicacis ingenii (ut cibum 

m caelestem et supernum a commun! et materiali dis- 

lant), sinunt ex bac yita migrare sine viatico, banc 

m ob causam, quia scilicet nunquam antea, parocho- 

i certe incuria et oscitantia, Eucbaristicum panem 

ustarunt*)". 



^) Hymn. „Lauda Sion." — *) S. AlphoM. Ae \A%, TVt^\. '^«^^^ 
6. Tracta, N, 278. — ») Bellarmin. — *^ ^tmw\»\. V\\.. ^^«^«^ « 
I. — *; Benedkt. XIV. de S}nod. Diocceft, \v\i. 1. ^. ^"^^ 



512 CfmscieiUiae Examen. 

INFIRMORUM VISITATIO. 

„Non te pîgeat visita re infirmum, ex his enîm in di- 
lectione firinaberis*)". 

,, Parochus cum primum uoverit, quempiam ex fidelibus 
curae suae commissis aegrotare, non exspectabit, ut ad eom 
vpcetur: sed ultro ad illuin accédât, idqiie non semel tan- 
tiim , $ed saepius , quatenus opus fuerit. . . . Eorum yen 
praecipuam ciiram geret, qui humanis auxiliis destitoti 
benigni ac providi Pastoris charitatem et operam requi- 
niut. — Accédât autem ad aegrotum ite paratus , ut in 
promptu habeat argumenta ad persuadendnui apta, ac prae- 
sertim Sanctonini exempla, quae plurimum valent, quibos 
euin in Domino consoletur, excitet et recreet')". 

Nonne haec salutaria monita exsequeris atque prospids, 
ut post primam viatici sumptionem perdurante infirinitate 
in praesidium contra ingruentes tentationes Communio itemin 
ac tertio administretur , atque aegroti ad piara mortem 
ampliiis disponantur? 

„Potest et débet sanctissimum viaticum in eadeni ifl- 
iirmitate iteruui ac tertio administrari, praesertim si ip^- 
met aegrolantes iteriim caelestem illum paneni esuriunl')"- 

MATRIMONIUM. 

Nmuquid leges Ecclesiae atque statuta circa matrimo- 
nium et matrimonii praesertim impedimenta, circa vagoset 
ignotos sponsos exacte memoria tenes et observas, inqui- 
rendaque inq^iiris? 

Num matrimonio jungendos convenienti modo examinas 
circa doctrinam christianam etc.; eosque, quantum opus 
est, edoces, quoniodo caste et sancte conjugium inire, in 
eoque christiane degere, se suosque sanctificare debeant? 



Eccli. T, 39. — '^) K\Vwîc\. ^wsi. — ^^^'«v^^x^v TIV. de 
Synod, Djoec. lib. 7. c A2. \ 



ContdeiUiae Examen. 513 

An eos adbortaris, ut Sacramenta fréquentent, dies 
dominicos et festivos rite sanctîficent, atque piae domestî- 
eorum vitae eonsulant? 

Haèc plana est via ad Caeli benedictiones , etiam tem- 
porales promerendas. Praedici possunt omnis generis 
miseriae, nisi Deus in familia ametur, et Religio exer- 
ceatur: „Tribulatio et ang^tia in omnem animam bominis 
operantis malum^) ^^ 

„Parochis praeterea id iterum iterumque inculcamus, 
ne ad Sacramentnm matrimonii contrabendum eos admittant, 
qui non satis in doctrina reI%ionis et morum instituti 
sunt»)". 

An fidèles tuae curae commissos a oonnubiis mixtis, ex 
quibus tôt tantaque in Ecciesiae et animarum perniciem 
mala, indifferentismus cumprimis religiosus, omnium pestis 
maxima, dimanant, avertere bactenus allaborasti, atque 
etiamnum, et postbac ailaboras, „borum deinde laborum 
copiosam inr caelis mercedem accepturus''? 

„ Maxime opportunum erit eandem (sponsam Catholi- 
cam} adbortari, ut meminerit firmissimum illud nostrae 
Religionis dogma, quod: extra veram Catholicam fidetn 
nemo salvus esse potest; proindeque agnoscat, se in filios, 
quos a Deo exspectat, jam nunc crudelissime acturam, si 
taies contraxerit nuptias, in quibus sciât eorum educatio- 
nem in viiî acatholici arbitrio fîituram')'^ 

POENITENTIA — CONFESSIONÂLE. 

„ Ars artium est regimen animarum^)''; et nullibi perî- 
culosius erratur. 

Verissimum S. Pii V. eflatum : „Dentur idonei con- 
fessarii, ecce omnium Ghristianorum plena reformatio^^ 



>) Rom. 2, 9. — «) Décret. Syn. Monaster. 80. Mart. 1802. - 
*) Pioi pap. VIII. In Brevl 25. Mart. leSO. „l.\\\«\k ^W-^t^'*^. 
«) S. Gregor. Pa»t, p. 1. c. 1. 



514 CtmMciemiiae Examen. 

Nonne ex fide et amore in Jesum Christum et proxi- 
mom multum afliceris erga niunus confessarii? 

„Oportet, ut magno affectu Curatus quisque ad eoD- 
fessiones excipiendas feratar. Proinde crebro perpendeiH 
dmn, quod audire poenitentes sit actns Tmlde Aerotcwi 
siimmopere placens Deo: cum immédiate sic cooperemir 
Deo ad reducendas animas, pretioso Christi saii^ne redn- 
ptas; quod sit insig^is actus misericordiae spiritualis, din 
docentur ignorantes, corriguntur errantes, et spiritoaliter 
eaptivi ac incarcerati solvuntur. Quod sit actus sumime 
ekaritatisy quae teste Jacobo Apostolo et animam proxini 
salvat, et propriorum cooperit multitudinem peceatorum')". 

„Sacerdotes ad confessiones audîendas vocati, abrom- 
pant omnem moram, «t prompti eant, que vocati sont, 
pleni desiderio jovandi animas')". 

An parochianos in spiritu charilatis allicis ad freqnei* 
tem Sacramentorum usum, te qnoque ipsum sponte fréquen- 
ter offerendo ad confessiones audîendas? 

„Nulla res fidelibus (ergo et confessariis) adeo curae 
esse débet, quani ut frequenti peccatorum confessione 
animam studeant expiare')". 

Utrum assiduus indefessusque es sacrae Poenitentiie 
minister, ut cum Apostolo dicere queas : „Ego antem 
libentissime impendam et superimpendar ipse pro animahis 
vestris, licet plus vos dih'gens, minus dfligar*)"? 

An nonnisi solemnioribus festis confessiones audis, fre- 
quenterque confessuros impie arecs? 

„yae . . . quia clauditis regnum cadorum ante homîiies: 
vos enim non intratis, nec introeuntes sinitîs intrare*)"- 

Sit Sacerdos Pater, Medicus, Doctor, Judex. 



*) Ritaal. MonasUr.— *) S^\iod, Auçwt. an. 1610. — ^)C'atecb. 
Rom. Part. 2. c. 5. ^, 4.6. — =^^ ^. Ç.^t\v>!LV. Vi. Vo. — *) Mattfc. 
23 J3 



\ 



CkmieteiUiae Esamen. 515 

' „IIabendiiiii pro ocqGs 8. Franeisci Salesii monitum: 
^onsiderate, quod poenitentes tos Patres vocant: er^o 
laténinm illis affectam exbibete')^'. 

An nt Pater, libenter et ctim charitate graudi et b'e- 
lignitate juxta Cbristi exemplum peccatores etiam niagnos 
ecipis? 

„ Induite vos, sieut electi Dei, sancti et dilecti, vi- 
eera misericordiae, benignîtatem, bnmilHatem, modestîam, 
atientiam')'^ 

„Primordia conversornm blandîs refovenda snnt modis, 
le ab asperitate incipiant, exterriti ad priores lapsus re- 
urrant. Qui enim conversum sine benignitate erndit, ex- 
sperare potius, quant corrigere novit')". 

„yos non quasi jndices eriminum ad pereiitiendum 
ositi estis, sed quasi judices morborum ad sanandum^)'^ 

„Quamvis odio habeam peceatum, ipsum tamen dili<^am 
eccatorem^)". 

An quasi Samaritanus Evangelicus pro ratione niali 
leum et vinum sauciati vulneribus infundis, ita tamen, 
ut amor sit, sed non emolliens; ut rigor sît, sed non 
xasperans; ut zelus sit, sed non immoderate saeviens; ut 
ietas sit, sed non plus, quam expédiât, pareens*^)'^? 

Num tibi persuasum: „ex imparatis ad absolutionem 
aratos saepe fieri posse^ si eonfessarius sciât studiose, 
lansuete et patienter cum ipsis agere^)''? 

„Qnoniam Sacerdoti maxime verendum, ne semel di^ 
lissi amplius non redeant^)*'; nonne proin ita indispo- 
itam dimittis, ut eordi ejus desiderium inhaereat, redeundi 
d Palrem? 

Num ut medicus alligas vulnera poenitentis, cante exa- 



») Ritual. MoDMter. — *) Coloss. », 12. — ^) S. bldor. Hi»p. 
b. 2. sent c. 8. — *) Hogo a S. Vîct. — *) GodtT\4. »k\i. ^y^%^. 
5. — •) 8. Gregor, Cor. Pa»t p. 2. c. 6. eàU. noifcc. ^%%. ^^- — 
) Léo psp. XIL in Enc}el Jubil. — «) KUuaV. ^Lom. 



516 CoHicientiae Exëmau 

mioando, priidenter et discrète interrogaudo, non Dimiiu 
festînando, et patientem te habendo? 

„Medico spirituali necessarimn est vinum fervidi id 
cum oleo mansuetudinîs *) '^ \ uti videre est in medicis eor- 
poris, qui licet maie habeantur ab aegrotis, minime ira* 
sciintur. 

„Siiscepti muneris partes non implent Sacerdotes, imo 
vero gravions criminis rei sunt ii omnes confessarii, qui 
nulla tacti sollicitudine, poenitentes tantum audiunt, non 
moueut, non interrogant; sed expleta criminum enmnert- 
tione, absolutiouis formam illico proférant')''. 

Nimi applicas remédia salutaria et convenientia pro 
natura morbi, qualitate personae, sexus, status, conditionis, 
et dispositionis, considerato simul peccatoram numéro et 
gi^ayitate, „distinguendo inter lepram et lepram^)''; inter 
fragiles peccatores et malitiosos, consuetudinarios , recidi- 
vos, eosque instruis? 

An non eadem fere adhoitatiuncula omnes dimittis, vel 
lougiori fatigas? 

Num adhibes, quando necesse est, confessionem gene- 
ralem^ remédia suggeris vitandi peccata, quae sunt e. %> 
occasionum fuga, sacramentorum frequentia, oratio, morti- 
fîcatio, pia lectio, meditatio passionis Ghristi nec non do- 
vissimorum, atque imprimis invocatio dulcissimi Nominis 
Jesu et Mariae? 

Num ipse, quantum satis, instractus es in Théologie 
Morali, praesertim in materia de Sacramentis, de justitii 
et restitutione, de occasione proxima, recidivis et cou- 
suetudinariis , nec non de casibus reservatis et censuris; 
Saepîssime haec reiegas oportet^). 



*) s. Bern. lîcrm. 44. in Cant. — *) Benedict. pap. XIV. in Encycl 
Jubil, — ^) Deut. IT, ft. — *^ Oççortane hic referuntar non satii 
expeadenda yerba \\r\ aeqiie «aslcXV ia ^q^\> ^. K^\^^^\ de Ligor 
TbeoL Moral, lib. 6. Tract, ^. tîiv-^. \i. ^'ia'. ,,^^v«^ibi,\^^v ^ 



Ccmcientiae ExametL 517 

An ut judex meministi, te „noii hominis exercere 
i judicium, sed Domiui; et quodcunque judicaveris, in te 
■ rednndare ^) '^ 

„Noli quaerere fieri judex, nisi valeas virtute imim- 
père iniquitates, ne forte extimescas faeiem potentis, et 
ponas scandalum in aequitate tua')'^ 

An justo tutoque adhaeres medio, née déclinas ad dex- 
teram noxii rigoris, neque ad sinistram perversae laxitatis? 

,,Cavenda est conscientia nimis larga et nioiis stricta; 
nam prima générât praesumptionem, secunda desperationem. 
Prima saepe salvat damnandum; secunda contra damnât 
salvandum')^^ 

Cave, ne sis in examinandis poenitentibus nimius, ne 
inquiras complicem, iisque utaris verbis, pudorem laedentibus. 

,,Gum pueris adhibere débet confessarius omnem cari- 
tatem et modos suaviores, quantum fieri potest^)'^ 



ad hoc monns excipiendi Confesgiones inhiant, non facile sibi inadeant, 
qnod latis idoneoi ad tantum miinui se reddere possint Kine diutorno 
stadio ■cientiae moralis, pro qua certe non laf&cit aliquam percnrrere 
Snmmolam earam, quae circumferQntnr , nec satis est generalia prin- 
dpia hnjns facnltatis scire, ot qaidam, qoi, casaistas contemnentes, 
LUteratoram arrogant sibi nomen, antumant. Moraiis enim scientia 
BOB solum yalde necessaria est Cliristianae Reipublicae, cnm ex ea de- 
pendeat bonnm regimen animarum, sed etiam est summopere dlfficilis; 
tiim qnia ipsa generalem notitiam reqairit omnium aliarom scientiarom^ 
offlciomm et artiam ; tam quia tôt diversas complectitur materias inter 
M dinitas; tam qoia in magna parte constat tôt legibns positivis, qoae 
BOBfliii apnd casuistas aliatae inveniantar ; . . . demnm difficillima eva- 
dit propter innameras casuom circnmstantias , ex qnibns resolntionam 
pendet variatio. Nam ex circamstantiarum diversitate diversa appli- 
canda sunt princlpia, et in hoc difficaltas consistit, cum neqneat id 
fieri sine magna discussione vel plarium accnrata lectione librorum, 
qoi res examinant et diiucidant **. Ita iste vir sanctas et doctus. Quot 
tamen bodie inveniantur, qoi Theologia morali vix summis (abris de- 
gustata, tremendum Dei Judicium tota vita exercent, qoin amplias de 
acqoirenda sibi idonea doctrina cogitent, atque se innnmerabilesqne 
animas propter snam ignorantiam pericolo salatis exponant? 

2. Parai. 19, 6. — *) Eccll. T, 6. — ') S. Bonav, Cqtojbs.. 
TheoU de verit. lib. 2, c. 32. — *) S. Mv'^o^. ^^ \À^ ^\«:n% ^^^- 
feâM. B, 90. 



518 Comcienliae Examen. 

Attendisne diligenter, qiiando et qmbus conferenda, si 
neganda, vel differenda sit absolutio? 

„Quaiido agitur de occasione proœima, fortiter se gent 
in differenda absolatione, quousqae poenitens oceasionem 
remoyeat, quando actu existit; et si occasio est neco- 
saria, saltem quousque e proxima fecerit remotam, adbi* 
bendo média sibi assignata ') ^S 

An oras ante confessiones excipiendas, et in difficulbh 
tibus pravisque cogitationibus, atque ocalos severe custodis? 

Numquid sigillum rigorose servas, et nonquam inter 
confessiones excipiendas altiori voce, Tel tono increpantis 
loqueris, cuin periculo frangendi sigilli, et poenitentes a 
sincera confessione deterrelidi? 

■ „ Inter exdpiendum confessiones sedulo caveat confes- 
sarius, ne quae signa edat admirationis , suspiret, manu 
genua palset etc. , . . . cum sic facile coram aliis fraDga- 
tur sigillum*)". 

Haud unquam, ne leviter quidem, de confessionibos ia 
génère, de conscientiae casibus, de loquendi poeniteDdum 
modo, aut eorum stupiditate, praesertim coram laicis loqua- 
ris. Alto silentio sepeliantui* ea omuia, quae respeetu 
confessionis accepisti. 

Quum a bono confessario totius parochiae bonum dé- 
pende!, „erit sicut populus sic sacerdos ^) '' ; exerceas ergo 
oportet maxirao quo potueris zelo hoc munus angelicis for- 
midandum humeris, et scrutare yitam tuam, quomodo hoc 
munus hactenus exercueris ? an sine omni respeetu humano, 
ioterrogando, dirigendo ad perfectionem, stimulando? 

Ceterum in omui bac re ante oculos habeamus oportet 
illud Prophetae : 

„Vae pastoribus Israël" . . . 

„ . . . Quod iniirmum fuit non consolidastis , et quod 



^) S. Alphona, de Ug. Yt«lx\% CotvU%,%. — "^^ ^\\x«\» ^^^-au&ter. — 
^) Osée 4, 9. 



ComcieiUiae Examen. 519 

legrotum non sanastis, quod confractum est non alligastis, 
;t quod abjectum est non redoxistis, et qnod perierat non 
[Daesivistis ; sed cum aasteritate imperabatis eîs et cum 
lotentia, et dispersae sunt oves Dieae^)'^ 



>) Ezcchiel. 34, 2—5. 



SYNOPSIS/) 



DE SERYANDIS EV STATU CLERICALL 



MONITUM PRIMUM. 

Saneti erunt Deo suo, et non polluent nomen ejus; incensvm 
enim DominU et panes Dei sui off erunt , et ideo saneti enint^). 

ILevitate, 
Avaritia, 
Ambitiooe ; 



iVocante Deo, 
Perfectione status allicientet 
Zelo tuae proximiqae salatig impellente. 

Gravi, 

Inced€ ) Modesto, , ^ - . ^ 

5« i,«k;*„ ^ Indues sanctts vestibusn. 

in habitu ) Mundo, ^ 

Canonico, 



^) Jaxt» exemplar Komaiixim. — "^^ \.«n\v. ^\ , ^, — ^) Exod. 
40, 13. 



SgnopHs, 



53t 



;8to 

scopo 
:ao 



euge 



Obediens in 



Pruceptif, 

Decretit, 

Ifoniti*. 



I Corde, 
Verbo, 
Opère. 

Domas suspectas, Consortinm mniiemm, Lndoi, 
Choreas, Theatra» Venationes perstrepentes. 



ContemptQs, ] 
Sasarrationes, | 
TamaltQs, ] 



in 



Episcopam, 
Saperiorem, 
Qnemcanque. 



Viles famaiatas ex turpi oeconomia^ 

IEx mnnenîm acceptione, 
Ex importanis exactionibns. 
Ex rei alienae administrationibas. 



E SEHVANDIS IN STATU CLERICALI. 

MOMTUM SECUNDUM. 

Perfectus eris et ahsque macula 0- 



nplnm 




/ Divina, 


sto 


Scientia 


) Ecclesiastica, 


nm in 


► 


( Civili. 

Quia tu. scientiamgrepulistiy repeUam te, 
ne sacerdotio fungarîs '). 


Tim, 
12. 


Prudentia 
in 


Consiliis, 
Jadiciis, 
Imperiis. 
Dux indigens prudentia muUos opprimet '). 



) Veut. 18, 13. — 3) Os. 4, 6. — ^) ProN. »> \^- 



-5'- 



vi^'-. 



. ModéstU 
/ et KimTitate 

in 

AmUtuê eofpoHs et riau» deuttum « 
gfeMMf homMê enuRciont <ie tfie 

UbetiUtate i ^•'^•«"^***^ 
< Paipereiy 

\ iTeiiplm.' ' 

Quo modo potuefii; ita egto miseria 

^« 1 Te-pe^irtl. j ;*^*«^^ 

te < V Soktiif. 

.^^tfeiwKte «rtem ooUr, ne graoentur < 
1. TIfii. I . Mftni II» cfropuia et e^rietote et 

4, 12. I knjm mtae'). 

iDeo, 
HoBiinibiui, 
Te ip«o. 
Ouiodi igUur teKMiipsum et animam 
wUicite *). ^ 

Obedientia, / Sanctam Ecclesiam, 
Obseqnio, < Sommuin Pontificen, 
Amore erga ( Ejasqae décréta. 

Qui sequitur me, non ïonbulat in tenebris^),- 

Qui vos audit, me audit: qui vas spemit, me spernit% 



ï) Eccli. 19, 2T. — *») Tob. 4, 8. — ^) Luc. 21, 34.-0 
4, 9. — ^) Joan. 8, 12 ^) Luc. 10, 16. 



Sunapsii. 533 

B SËRVANDIS A SACEBBOTIBUS. 

MONITUM TERTIUM. 

damini y qvi fertis vasa sacra Domtnt^). Sacerdotes tui 
ir justHiam^y 

i Angelicis humerii formidandtm, 
Dignitatem { Regia celsitadine excelsiorem, 
\ Omnibus venerabiiem. 



Admirandam 
potestatem 



In corpns et sanguinem Filii Dei, 

In remissionem peccatoruin, 

In aëreos atque tartareoR spiritOK. 



Strictam i Angelicae pnritati, 
obligationem < Seraphico rervori, 
stadendi ( Incesianti progressai in virtntibas. 

Interpres et legatus Dei, aeterna décréta promalgans, 
Sacerdos in aeternnm, immolans et ofTerens Fîliam aeterni 
)d ^ Patris in victimain, 

Mediator inter Denm et bomines per obiationem sacri- 

ficii pacis precumque fiddinm, 
Dispensator mysteriomm coelestiam. 

Sacroram contemptor, 

Snmmi Pontificis aactoritati parnm obseqnens, 
Pericnlosae aut dobiae doctrinae sectator, 
Rigidns et asper, aot remissns in poeaitentes, 
Avarus, Immnndas, Impudicns, Vinolentos, Turpis Incri 
cupidns *).' 



( Pins, 
I tor 



Innocens, Sobrias, Impollntas, Segregatas a pecca- 
toribtts, Exceltior coelis &etns^). 



'^ mihi sancHy quia sanctus mm ego DominvSf et separavi 
?teris populis, ut esseiis met*). 



a. 52, 11. — 2) PsaJm. 131, 9. — *) 1. T\m. 'i. ^ÀX\V^« 
jbr, r, 26. — ^) Levit. 20, 26. 



534 Sgnopriê. 

DE RATIONE SANCTIPICANDI STAT 

MONITUM QUARTUM. 

Obsecro itaque vos, ut digne ambuietis vocatione, qua vocati-et 
Timor 



Media : < 



Amor 
Castodia 

Sancta 
occupatio 



Assidna 
freqnentia 



Devotio 
erga 

Caotela 

et Moderatio 

in 

Fideiitas 
in 



Orationis 



DeL 

CordiK, 
SensQom. 

' Memoriae» 

, Inteliectns» 

Voluntatis. 

Coiiationis cmn confessario, 
Lectionis spiritoalis, 

vocalis, 

mentalis, 
Examinis conscientiae, 
Sacramentoram. 

Deum, 

S. Virginem, 

Sanctos. 

Negotiis, 

Conversationibns, 

Soiatiis. 

Servanda temporis occonomia, 
Sanctificandis diebus festis, 
Obenndis qnotidianis pietatis exei 



Hoc facy et vives ^), 

AD MAJOREM DEI GLORIAM 
DËIPARAËQUE HONOKEM. 



') Ephe», 4, 1. — ») Lac. 10, 28. 



rt ">" 



lage von I. H. Deiters in Munster ertcheint nâcbsten : 

Pétri Ballerinii 

Presb. YeroD. 

e Potestate Ecclesiastîca 

summorum Pontificum 

et 

Concilioram generalium 
Liber, 
cum vindiciis auctoritatis Pontificiae contra opus 
Justini Febronii. 



Textum recognovit et edidit 

B. W. Westhoff, 

Parodias, SS. Theol. Dr. 

er den vielen Schriften, die Gber den Primat des romischen 

verfasst sind, haben die Abbandlangen des çelehrten P. Baïleri- 
,De Vi ac Ratione Primatos** nnd „ De Potestate ecdesiastica 
in der katbolischen Literafnr l&ngst eine besondere Wûrdigung 
n und fortwâhrend bebanptet, und bleiben immer im Gebraache. 
ache, weshalb dièse Abbandlungen fortwâbrend gesuebt und ge- 

werden, iiegt darin, weii die Irrtbûmer, weicbe Bailefinias 
ft, gieich dem vieilcôpfigen Drachen des Hericoles, immer wieder 
reten, ond bôchstens die ânsserliche Form derselben nnd An- 
g einen Wechsel leidet. — Die Geschickiichkeit des Verfassers, 
vegenstand in strengwissenschaftlicher Weise mit seltcner GrSnd- 

and Tiefe and Aliseitigkeit zu behandeln; die feine Dialektik, 
len mit dogmatischer Prâcision und logischer Scbârfe, und end- 
î bewandemngswûrdige Kenntniss des Verfassers in der kircb- 
'radition oder Patristik haben diesen Schriften einen bleibenden 

gesicbert, dieseiben lângst nnter die klassiscben Werke der 
schen Literatur gereihet nnd ihnen eine doctrinelie oder wissen- 
îhe Auctoritât verschafft: denn die a\i*geze,\ç\Mv^\»X.«i^ "^^^^^t 
isers Jahrbanderta weisen in ihren theologificVeiv ^tw^ Y\t^^'«^- 
fe/i Werkep auf den Ballerinius hln. 



Das Werk: „De Vi ac Rntione Primatns etc.*', welches 8icb zor 
eigenen Aafgabe macht, den Primat zu begrunden, seioe PrârogatÎTe 
za bezeichnen and nachzaweises, ist bereita in vorigen Jahre ia mtt 
neoen tchônen Aungabe in meinem Verlage ericbienen. Dièses zweite 
Werk : „ De potestate eecleslasticâ sammoroa pontificnm et conciliorin 
generalinm . . . " scbliesst sicb âberall dem çrsten an, verfolgt coi- 
seqoent die Principien, steigt mit logischer Klarheit und Bestionntheit 
hinab zn den Folgemngen, Licht nnd Aufklâmng zwischen den Mis- 
verstândnissen der Gegner verbreitend. 

Der Verfasser erôrtert die Theilnahme der Biscbôfe an dem ai- 
fehibaren Lehramte der Kirche, bespricht deren Verbâltniss znm Kirchet* 
oberhanpte in den Coneilien, die Kireben-Gewalt des Papstes nnd der 
Concilien in Glanbens- nnd Disciplin-Sachen, und sucht ailenthalbei, 
den positiven Boden der Rirche mit bândiger Rlarheit yerfoigen^ 
richtige and die fur das Kircbenrecht wesentlichsten GmndsâtKC zi 
bebaapten. — Wichtig nnd intéressant tind die Besprechangen âbcr 
die grosse Rirchenspaitang^ die Synoden zn Pisa and Konstanz nad 
die Pseado-Isidoriscben Decretalen. 

Die anterzeicbnete Bochbandlang findet sicb demnach yersDlaHt, 
aoch dièses echt wissenschaftliche Werlc, in gleicb scbôner Aasstattaig. 
in denseiben Typen, Format and Papier, wie die bereits erschienene 
schône Ausgabe: De Vi ac Ratioae Priraatos etc., recbt bald foigei 
za lassen, und hofft dadarch dem gelehrten Pablicnm um so nehr 
einen angenebmen Dienst zu erweisen, als die BeschafTenheit dieMi 
Werkes , welcbes gerade diejenigen Gegenstânde behandelt , welche ii 
jûngster Zeit so vielfach wieder in Anregung gekommen sind, sckwieri- 
ger geworden. 

Das Ganze wird keine 300 Seiten in gr. 8. fûUen und soll der 
Preis 1 Tblr. nicht iibersteigen. 

Munster, im Jnli 1846. 

J. H. Deiters. 



i-l u 



B X Â I s N 



AD USUH 

C L E R I, 

CUM ORDINE DIURNO ET MONITIS 
PRO EXERCITIIS SPIRITUALIBUS, * 

ET BREVI MEDITANDI METHODO. 



,,(lnid prosnnt leeta et intellecta, niii 
temetipsnni leg«s et intelligail Da ergo 
opérant internae lectioni, Ht legas, inspi- 
cias et oognotcat te iprani." 

(S. Bernard, médit, c. 17.) 



BATISBONÀE ET €OTHENII. 
1844. 



ï» .V 



'■^^ 






^t^* ^i 



ITHE ^' : » v = >^>. 



- « -A 40 



Index libella 



Examen. 

Pagina 

Quae tua Vocatio? 1 

QaaetuaVita? . 3 

/. Qualit ratione Deif •••••• 4 

1. Fides. — 

Spes 7 

Charitas • 8 

2. Oratio 9 

Sacrifîciam Missae 10 

Officia divina '.15 

Horae GaDonicae. 18 

Meditatio 21 

Examen coDScientiae 23 

Confessio freqaens 24 

Lectiopia. 25 

Praxes devotionis soltdae. 26 

//. Qualit ratione Tut ipshit ? 28 

1. Castltas — 

Sobrietas. . 34 

Modestia et decor clericalis 36 

Bonus usus temporis 39 

2. Spiritus paupertatis 43 

3. Humilitas. 48 



TIII 



///. Quaiii ratione Proximiî 

1. Erga Superiores. 

2. Erga Aeqoales. . 

3. Erga Inferiores. 
IV. quaKiPaUor? , 

Zelas animarum. 

1. iDstructio. 
Catechesis - Schola. 
Concio. 

2. Administratio Sacramentoram 
Baptismas et Confîrmatio. 
S. S. Eocharistia. . . 
Poenitentia. • 
Extrema UdcUo — Cara Infirmorum et Eiequiaram. 
Matrimonlum. 

3. Caetera Munia Parochi et Decani 



Oratio Poenitentis ad Christam. 
Alia oratio. .... 

Oratio ad B. Y. Mariam. 
Oratio Clerici renovantis Proposita. 

Pro Exercitiis spirituallbiu* 

Ordo diurnus 

Monita 

De animi disposilione ad exercitia. 

De variis spiritibus digDoscendis. 

De commendaDdis ei^ qui absolvit exercitia. 

Brevis meditandi Methodus* 



Pafiat 

. 50 



5Î 
54 
57 

64 
65 
68 
75 
76 
77 
7f 
96 
94 
97 

100 
101 

m 



104 
106 
lOT 
108 
lii 

m 



EXAMEN 

AD CI9CM CKiSlRI. 



Aoîmo snrsum elevato, coram Deo, supremo Judice, tesiste, 
iieut tnorti» reus quitpiam^ ait S. Ignatius (lib. exercit.) , /er- 
rèt'f lieatui eompedibus , duei ad tribunal tolet^ humiliterque gra- 
tiam postula , at omnia tua peccata cognbscere ac detestari valeas. 
Beiode singula hujus Examinis puncta attente percurrens, sincère 
de unoquoque ab anima tua rationem exige. Cum vero omnem 
miseriam tuam ob oculos tuos posueris , dolenter coram immensa 
Dei bonitate te accusa, emendationem ex animo polllcere , divi- 
Dumque auxilium instanter efilagita *), 

ttuae tua Tocatiof 

Quid censés de statu sacerdotali, quena S. Ambrosius nominal 
deificam professionem^ (de dignit. sacerd. c. 2.) quem S. Au- 



*) Quodsi hoc libello pro meditatione nti, «c idcirco singniis pnnctii 
dintini cogitatione inhaerere volneris, poteris insnper coniiderare , 1) 
qnam mala «int peccata ea , qnae in qnovis fere puncto hujus Examinit 
designantnr, et f\nMn jutte prohihita; quem in finem perpendes textuf 
appogitos e Conciliii et sanetis Patribus : 2) quantum no ceant, sinon 
fagiantur: 3) quaenam salutii viae ineundae, ut omue deinceps pocca- 
tum fugias. Insistendnoi vero est in hujnsmodi exercitio non taoi aridae 
perscrutationi quam affectibus. Ingemisce, luge, pro peccatis expavesce 
et deprecare. confitere te vilissimum peccatorem, indignnm pane , qno 
▼eseeris, aëre, quem respiras. Spem tamen aoli abjicere, sed iidenter 
«âJesnm, cruci afiixnm , te couverte, divino sanguine te immerge, vul- 
neribns absconde, ad Matrem misericordiae supplex confuge, omnef 
deniqne eoeli incolas propitios tibi redde. Curre per tingufos, inquît S. 
Bernardns, (Méditât, c. 4.) tuppUca iinguHt, et iitnul omnibus clama 
et die: Miser emini met, miser emini mei^ saltem vos amicimei. Reci- 
pite fugitivum vestrum, sed fratruelem , sed consanguineum in san- 
guinti liedemptoris. 



&USTINVS admîraos exclamât: O veneranda Saeerdotum dignitat, 
in quorum manibus velut in utero Virginis FiliuêDeiincarnaturll 
(Conc.2. inPs. 37.) 

Ad saepe mente revoI?is Sacerdotis oflScia et dignitatem, et 
quae ab eo bona aut mala proyeniant? — Hoe enim omnibus fert 
seculit compertum fuit^ pro tacerdoium vita benedictionem aut 
maledietionem a Deo inpopulumprocedere, (Synodus OsNABRU- 
GBNs. anDÎ 16128). 

Quibus rationibus permotus statnm sacerdotalem elegisti? an 
studio divinae gloriae fratramque salatis, ao potius ex ambltione, 
cupiditate, spe commodioris vitae , aut inordioata affectione erga 
consanguineos? 

Anne caeco impetu , sine praevia inquisitione utnim a Deo 
Tocatus, utrum par sis ferendo oneri, necne, ad sacros ordines 
traosiliisti? — AntejuxtaconiiliumSalvatorissedisiedebueraty 
an t e aet limasse opuSj metiri vires ^ pondérasse sapientiam ^ m«- 
rita comparasse^ sumtus computasse virtutum, (S. Bernasb. 
1. 2. de coDsider. c. 6.) 

Quae fuit tua ad sacerdotiumpraeparatio? qualestudiumextir- 
pandi vitiosos habitus et acquirendi idoneam virtulem ac doctri- 
nam? — Fae tninistris infidelibus^ qui necdum reconciliati re- 
concilia tionis aiienae negotia adprehendunt ! Vaefiliis irae! Vae, 
qui ambulantes in carne, Deo placere non possunt, et placare 
velle praesumunt I (S. Bernard, de convers. ad cleric. c. 19.) 

An mundo saltem corde, nulli censurae lethalique culpaeob- 
Doxius, sacros ordines suscepisti? An prioris vitae maculas cou- 
digna poenitentia elueras? Tune forsitan unus illorum , quos dé- 
notât S. Bernadus: Ingrediuntur cum hac macula tabemaculum 
Dei vioenlis ; inhabitant cum hac macula templum^ sanctum 
Dominipolluentesf (loc. cit. e. 20.) 

An solemnia primae tdae Missae non profanasti comessationi- 
bus, choreis, lusibus aut alio strepitoso apparatu? — Extathac 
de rc canon synodi Ratisbonensis an. 1512, obsoletus quidem 
sed testîs pristinae disciplinae. Eo vetatur ,,districtissime, io 
,,virtute obedientiae et sub poena suspensionis mulctaque yigioti 
,^florenorum , ne occasione primae Missae neosacerdos , cujos- 
„cumque status, conditionis aut dignitatis existai, ultra decem 
,,personas viriUs sexus d\\xiU\^X (\\i\.^t <\aQs sibi etiam ad altare 



, ymmistrantescomprehendantar) io prandioet in coena secnm ha- 
,,beat invitatas , neque choreas daci aut canere cantilenas permit- 
„tat.^' — Idem habetSyDodusBAMBBRG.aDni 1491. 

An aestimas Yocationem sanctissimam , et pro illins singniari 
beneficiogratesDeo rependis? — AuditejfiliiLevi: numparum 
vobii est y quod teparavit vos Veut ab omni populo , etjunxit sibi, 
utêervireliteiin eultu Tabernaeulif (Num. 16, 8. 9.) 

Si fors in clericatum irrepsisti non yocatus ; an serio stndes 
praeteritam culpam poenitentia diluere, et eo ferrentius omnia 
salatis subsidia adhibere? — Sinon es vocatu» ^ fae ut voeeris, 

%uae tua vitat 

Qnalem hncnsque duxisti ritam? an ambulastf digne Yocatione 
tua ad 80 sancta? An exemplum fuisti fidelium in verbo, in con^ 
versatione, ineharitate^ infide, incaititatef (l.Tim. 4, 12.) 

Quis te spiritus animavit? Christine spiri tus, an spiritus hn- 
jus naundi? — Si guis autem spiritum Christi non habet\ hic non 
eu ejut, (Rom. 8, 9.) Quicumque volùerit amicut esse secuH 
Aujus, inimicus Dei constituitur, (Jac. 4, 4.) 

Quorumnam exemplo Titam moresque tuos conformasti? pio- 
rumne sacerdotum, quorum eonversatio in coelisest? anpotius 
tepidorum atque mundanorum, qui ambulant yiam spatiosam 
perditionis? 

Annonvitamtraxistimollem, otiosam, inertem, alegeevan- 
gelica reprobatam? .Tel an desudasti quidem sed stulto labore, 
unice honori plausibusque humanis inhians, ut te feriat illud 
Prophetae: Seminastimultum^ etintulistiparum , ,,; etquimer-^ 
cèdes eoitgregavtt , misit eas in sacculum pertusumf (Agg. 1, 6.) 

Si, nticoepisti, rivere pergas; poterisne quondam cum S. 
Paulo laetabundus dicere: Bonum certamen certavi, cursum 
eoHSummavi . . • t'n reliquo reposita ht mihi eorona justitiaef 
(2.Tim.4, 7.) 

Qualem hactenus egisti poenitentiam? an saltem serio de ea 
eogîtasti — voluisti — coepisti?^ Tota enim christiana vita, asse- 
rente S. Synodo Tridbntina, perpétua poenitentia esse débet. 
(Sess. 14. de extrem. unct.) 

Inprimis disquire, quales fuerint tuae sàcramentales peccato- 
mm confessiones, et guem ex iisfructunxieVoVms. k.\i\^^^ 



tibi comparasti divitias jastitiae? an potias, quodDeus avertat! 
teeundum duriiiam tuam etimpoenitent cor thesaurizasti tUniram 
in die irae et revelah'onisjustijudieiiDeif (Rom. !2, 5). 

Yideigilur^ utrum semper omnia candide et aperte confessas 
sis. An fors leviora diligentius endtnerans, praeleriîsti omnino, 
ant obiter duntaxat altigisti pravissimas consuetudines , sacrilegia, 
damnabiles tni muneris negligentias? — Opoenitenteg^ nonpoe- 
mientes 8edf illusoresJ excolantei cttiieemj cameium autem glu^ 
Uentetl (S.AueusT.) 

An omni confessioni sinceram animi dolorem ac emendationis 
propositumpraemisisti? annon tempus, quod fenrentiori praepa- 
rationi et gratiaram actioni impendendum erat, inanibus coofa- 
bulationibus fors compotationibas consumsisti? 

« 

Scrutare jam accuratius intimas cordis latebras. Redoc io 
mentem annos pristinos : Recogitaho tibi omneg annos meot i* 
amaritudine animae meae, (Isai* 38, 15.) — Considéra, quae 
sint obligationes tuae ergaZ>etf»t, erga teipsum, er%SL proximum^ 
et quaenam specialim Pastoris animarum. — Inquire in omnia 
tua opéra, verba, cogitationes et omissiones — qui fueris — qui 
sis — qualis deinceps esse velis. — 

Quodsi te reum inveneris; geme, luge, ad poenitentiae la- 
vacrum confestim accurre : 

Exitus aquarum deducant oculi mei. — Operiat confusio 
faciem meam. — Deficiat in dolore vita tneoy et anni mei in 
- gemitibus, 

T. Q,nali» ratione Dei? 

Examina, qua fidelitate observes ea, quae spectant ad Dei 
servitium. 1) Quae tua fides , spes, cbaritas? 2) Quaratiooe 
opéra pietatis, sacrificium Missae , recitationem breviarii , medi- 
talionem, lectionem etc. obire soles? 

1. Fides. 

An Deo saepe gratias agis pro inaestimabili dono fidei? 

An in captîcitatem redigis tuum intellectum in obseqniam 
fidei , firmissimc et absque uUa haesitatione credendo , quaecam- 
que per Ecclesiam credeixà^^ïQV^wjLtAxyt^ 



. Dico enim per gratiam, quae data ett mihiy omnibus qui 
suntinCer vot: non plut sapere quam oportetsapere, sedtapere 
ad sobrietaUm, (Rom. 112, 3.) 

An Ecclesiam , optimam Matrem/, filiali pietate ac reverentia 
prosequeris? zelas illius honorem? servas praecepta? damnas 
quod illa damnât? *) — Credamus, fratret, quantum quisque 
amat Ecclesiam C/tristi, tantum habet Spiritum ganetum, (S. 
AuGusT. tract. 32 in Joan.) 

An debitam summoPontificivenerationem et omnimodam obe- 
dientiam, sine qua religio catholica stare nequit, in te fores, at- 
qne aliis sedulo inspirare soles? — Nunquam Romanac sedi no- 
mine Romanae curiae detrahis? — An orta fors controversia^ cum 
S. HiEROï^TMO clamitas : &i quis cat?iedfae Pétri jungitur, meus 
est? (Epist. 16. ad Damas.) 

An damnare ve! carpere audes , quae sancta Mater Ecclesia 
probat sua praxi , aut Romana sedes suo judicio confirmât, ex gr. : 
pias congregationes et sodalitates -^ consuetas totiEcclesiae devô- 
tiones , peregrinationes , et benedictiones — usum numismatum^ 
rosariomm etc., quibus Pontifex indulgentiasapplicaresolet, et 
reliqua bujusmodi pietatis ac devotionis nostrae adminicula? — 
Si quid universa per or bem fréquentât Ecclesia , quin ita facien- 
dumsit, disputare, inlolerantissimae insaniae est. (S.August. 
ep. 54.) — Ecclesia Dei multa tolçrat^ et tamen quae sunt contra 
fidem vel bonam vitam^ non approbat^ nec tacet, nec facit, 
(Idem ep. 55, alias 119.) — Oportet nos tanquam membra inhae- 
rere capiti nostro ^ Romano Pontijici^ et tàrono apostolico ; ex 
que nostrum est quaerere ^ quid credendum ^ quid sentiendum y et 
quid tenendum sit, (S. CYRiLLUs Alexandr. in thesauris 1. 1. c. 21. 
n. 4.) 



*) Inter régulas, qn«s S. Ignatins in anreo libelle Exercitlorum ser- 
vandai tradit, ut semper cnm Ecclesia orthodoxa sentiamus, décima ter- 
tii ita efifertur: ,,Deniqae ut ipsi Ecclesiae catholicae omnino unani- 
„mes conformesque simus, si quid, quod oculis nostris apparet album, 
„nigram illa esse definierit, debemus itidem quod nigrum sit, pronun- 
„ tiare. Indnbitate namqne credendum est, eundem esse Domini nostri 
„JeBQ Christ! , et Ecclesiae orthodoxae, sponsae ejus, spiritum, per 
nqnem gnbernamur ac dirigimur ad salut em: neque alium esse^Deum, 
„qui olim tradidit Decalogi praecepta, et qui. nunc tc:iiiv^iv'& <» %v&^\»x&. 
uUOBtram Matrem, EccleBÎ&m instruit atq^ue xe^it.^*^ 



Annonfovesopioiones suspectas 9 temerarias, maie sonantes, 
qnae potios perniciosom geniam hojas seculi , quam Ecclesiae 
sensum et spiritum redoleol? — O Timothee^ deposHum custodt) 
devitant profanât voeum noviiates, (i. Tim. G, 20.) Doetrinit 
van'it et peregrinit noh'te abduei, (Hebr. 13, 90*) 

An vitas lectionem librorum , haereseos aut impietatis veneno 
iofectorum, quosEcclesiaadeosemperabhorruit, utDuIIonontem- 
pore saeverissimis poenis ioterdixerit? Quia tanta ouoe esteoram 
copia ; credisoe , minus esse periculum perversioois ? — Haec 
meatublimiorinteriorquephilosophia^ scireJesum^ et ÂuneerU' 
eifixum. (S. Bernard, serm. 43. in canlic.) — Quodsi facnita- 
tem habeas libros prohibitos retinendi; an praecaves, ne post 
toum obilum publica venditione vel alla ratione ad eos deYeniant, 
qui iis abuti vel perverti possint? 

An caves a colloquiis, consortio et ab omni consuetadlne, qua 
fides tua amitti aut minui , aut qua scandalum apud fidèles oriri 
potest? — Synodus Pragens. an. 1605 hortatur suae aelatiscle- 
ricos, ,,ne cum hareticis et praesertim cum haereticorum mi- 
„nistris, qui praedicantes dicuntur, frequentem consuetudioem 



•) Recole nonnnnquam Constitntîonem Pîi VI. Auctorem fidei contra 
Synodum Pistoriensem, qua damnantnr plures propositiones, quas ta- 
men liodie nonnulli recinere audent, non attendentes, se ita contradi- 
cere toti Ecclesiae, quae Pontificis Constitutionem reverenter accepit. 
Damnatur inter alias Propositio 40. asserens, indulgentiani aliud non 
esse y tluam remissionem partis ejiis poenitentiae^ quae per canones 
statuta erat peccanti; item Prop. 42. et 43., quibiis invehitur in thesaw- 
rum meritorum Christi et Sanctorinn, unde Papa dut indulgentiaty et 
in tahellas indulgentiarumy ullaria prioilegiata etc. Damnatur quoque 
Prop. 62. et 63., quibus devotio erga sacratissimum corJesu rej'icitur.— 
Prop. 65. , qua sjnrilualia exercitia vel missiones exploduntur. — Prop. 
66., quaagitur de usu vulgaris linguae in liturgtcas preces inducendae— 
Prop. 64. , qua ut superstitiosus notatur Ecclesiae mos recitandi deter- 
minatum numerutn precum et piarum salutatio7ium. — Prop. 76., qaa 
rejiciuntur in doctrinam scholasticam privatorum vitiu, qui uhuti ta 
potuervnt, aut ubusi sunt, — Eadem Constitutione pontificia niale 
etiam notantur, qui Ecclesiae disciplinam, reservationem casuum, fre- 
quentem peccatorum venialium confessionem, statum regularem vel mo- 
nasticum etc. reprehendunt et calumnîantur. — Yideant quoque qui lec- 
tionem S. Scripturae laïcis sine discrimine commeudandam, et vix non 
obtrudendam existimant , VTov^^'^^v^^^^Qt. et in démentis XI. Con> 
atitutione Unigenitui Pïoço%\tvowft%1^.\3L%^^^^'ïfe» 



,,habeant, neve cum eis cibumsumant: bojosmodi enim familia- 
„ritates laïcis praesertim rudioribus absque scandalo esse noa 
,,possaiitw" 

Annon ignave taces, annois Tel arrides, ubi oblatrantes no- 
yatores intrépide redarguere deberes? Qui me erubuerit et meos 
sermonet, huneFiiius hominit erubescetf cumveneritinmajeutate 
tua, (Luc. 9, :ï6.) 

Estne fides tua viva, an mortua? Quidproderit, fratret mei\ 
tifidem guis dicat se habere^ opéra autem non habeat f ... Et- 
daemones eredunt, et contremiscunt, (Jac. ^, 14. 19.) Quid 
respondebis cum in divino judicio tibi dicetur: En haec credidistt\ 
et tamen sic vixistii 

Justusmeusexjldevivit, (Hebr. 10, 38.) Vivisne vita fîdei? 
Estne fides norm^ tuarum aclionum et consiliorum , lux in dubiis 
et perplexitatibus? — Judicasne de rébus secundum lumina fîdei, 
an secundum dictamina mundi? Quid censés de contemtu mundi, 
fuga honoris, de pauperlate, persecutionibus , abnegatione sui 
etc.? Potesne dicere cum Apostolo : Infide vivo FUii Dei? (Ga- 
lat.2, 20.) 

Domine y adauge nobis fidem» (Luc. 17, 3.) 

Quaenam est spes tua? 

Confidisne unice in Deo? an contra in hominibus, in sapien- 
tia mundana, bonis fluxis? Clamasne in angustiis et tribulationi- 
bus : Mihi autem adhaerere Deo bonum est; ponere in Domino 
Deospemmeam? (Ps. 72, 28.) 

Estne spes tua fortis, magnanima, inconcussa? Gredisne, 
omnia te posse in eo qui te confortât? — Nil omnipotenliam 
Verbi clariorem reddit, guam guod omnipotentes facitomnes^ gui 
in se sperant, ( S. Bernard, in cantic. serm. 85. n. 5. ) 

An, si labor tuus non illico fructificat, mox abjecto animo, 
omnia deserîs? — Tanto plus sperandum in Deo^ guanto res ma^ 
gis videntur desperatae: ubi defleiunt humana, ibi praesto sunt 
auxilia divina, (S. Ignat. scintil. sive apophtegm. sacr.) 

An, ut molestiis et vexationibus te sublrahas, taces, ubi lo- 
qui, cedis, ubireniti oporteret? — Qui multum metuit Aomintz^ 
grande aUguid pro Deo Hunquam eonficisU (^^. l&ïkKï .Vsiç.% è^^l 



g 

An conscius pravitatis tuae et insitae tibi fragilitutis vix Donde- 
aperas, te posse Yitam docere puram et sanctam? — Ergo tu non 
poterie guodistiet istae? An vero Uti et istae in semetipHs poi- 
suntf ac non in Domino Deo suoî Projice te in eum , noK metuerej 
non se tubtraAet, ut codas, Projice te secuntS, earcipiet te, et sa- 
nabit te, (S. August. confess. 1.8.) 

Ad etiam aliis misericordiam Domini praedicas? neqae alli 
unqoam peccatori qaantomvis perverse , spem adîmis? 

An yero falsa spe delusas, abuteris Dei misericordia, donec 
veneris in profundam , et non sit, qui eripiat? — Sperant utpee- 
rent, . . Dinumerari non possunt ^ quantos haec inanis speiumbra 
deceperit, (S. August.) 

An in omnibus , quae tibi agenda sunt, sequerisauream regn- 

I /'lam S. Ignatii (loc. cit.): Sic Deo ^de^ quasi rerum suceenut 

> '7 ^* ) omnis a te , nihil a Deo penderet; ita tamen iis operam omnem 

iadmove, quasi tu nihil ^ Deus ot/tnia soins sit facturus} Id esl: 

Spes non minuat tuam diligentiam, neque diligentia spem. 

Charltas. 

Amasne vere Deum? amasne toto corde? — Proba corluura 
— interroga opéra tua. — Vide , num respondere possis : Etiam^ 
Domine^ tu sais quia amo te} (Joan. 21, 16.) Sine charilale 
Sacerdos dici potes; esse non potes, (Pktr. Blessens. tracl.de 
charit. c. 1.) 

Fugisne sollicite, quaecumque Deo displicent? née modo gra- 
via, nec modo quae in oculos hominumincurrunt; sedeliamle- 
via , et quorum Deus solus testis esl? — Qui timet (quanto magis, 
qui amat^ Deum , niàil negligit, (Eccl . 7 , 19.) 

An ad Deum collimant afTectus lui et desideria tua ? Deumne in 
singulis luis actionibus honorare et laudare intendis, ac ideo sae- 
pius per diem rénovas bonam intcnlionem? 

An adversa, injurias, et opprobria patienter imo libenter su- 
stines ex amore Domini pro te cruciOxi? — Sihil suavius est^ 
quam amare Deum^ sed ita y ut ex amore iUius multa patiaris. 
(S. Ignat. scint. sive apophtegm.) 

An amor divious te stimulât, ut grandia pro Deo indesinenter 
et opereris et patiaris , non ^tJ^oxiwv?» sxsA^^^xs^ ^\. ^wîAx^dictiones? 



9 

>— Amor operatur magna ^ et reputàt parva ; opéra tur Multa, et 
reputat brève, , (ap. S. Thom. Aquio.) 

An cnras servîre et placere diyioae Booitatî propter seipsam et 
propter charitatem et eximia bénéficia , quibus praevenit nos , po- 
tins quam ob timorem poenarum Yel spem praemiorum , quamyis 
hinc etiam juvari debeas ? 

An contendis te exnere , quantum fieripotest, amore omnium 
creatnrarum , ut affectum universum in ipsarum Creatorem confé- 
ras , eum in omnibus creaturis amando , et omnes in eo , juxta 
sanctissimam ac divinam ipsius voluntatem? — Domine! minus 
te amaty gui aliud praeter te amaty guod propter te non amat. 
(S. AuGusT. confess. 10. c. 29.) 

Sero te amavi f pulc/tritudo tam antigua et iam nova y sera 
te amaviJ vae temporiilli^ guando non amavi tel (IdemSolil.) 

9. Oratio. 

Quale tibi studium orationis? An libenter, dévote — assidue 
cum Deo conversaris? — An contra orationem negligis , vilipen- 
dis? eos, qui orationi dediti sunt, maie sugiilas? — Am'mafis 
homo non percipit ea guae sunt spirilus Dei: stultitia enim est 
illi, et non potest intelligere, ( 1 . Cor. 2 , 14. ) 

Audi S. BoNAYENTURAM, qui profecto sensum Dei habet: 
,,Cum videro quempiam non amantem orandi studium , nec hu- 
,Jns rei fervida vehementique cura teneri, continuo mihi pa- 
,,lam est, eum nihil egregiae dotis possidere. Et quisquis 
„non orat Deum^ nec divino colloquio cupit assidue frui, is 
„mortuus est, et vita carens, expersque sanae mentis; npm 
,,hoc ipsum est evidentissimum argumentum amentiae, non 
„ intelligere magnitudlnem hujus honoris, nec amare depre- 
,, candi studium. *' (De sex alis.) 

An oratio tua est humilis, fervens, fîducia plena, ex intimo 
cordis affectu, et indefessa? — VuU enim Déus rogari^ vult eogi, 
vuit guadam importunitate vinci. Esto igitur in precibus impor» 
tunus. (S. Gregorius.) 

Annon ob ariditatem despondes animum? annon ob consola- 
tionem superbis? — NonnuUi se periisse putant ^ quccndo ten%\- 
hili eonsoïatione pricantur; et rursum se aanctos Dcoque acce-^* 



10 

iissimos este eredunt^ quando iUam acdpiunl: sedfaliuniur et 
errant. (Lud. Blosius in titut. spirit.) 

An ad exemplum omnium Sanctorum tibi familiaris est creber 
Dei intuitus, creber ad Deum recursus, crebra amoris jacola? 
File béate vivit, gui quoad fieripotetty et in Deo mentem^ et 
Deum in mente versât assidue, (S. Ignat. scintil.) — Ubieutt' 
que ergo fnerit intra temetipsum ora^ aut aiiquid talutarein 
animo tuo versa. (S. Bernard, médit, c. 6.) 

An contra tolos effusus es ad exteriora? non te colligis, non 
redis ad cor? non tibi invigilas? Num mens taa similis molendim^ 
quod velodter volvitur y et niàil respuit , ted quidquid imponitur^ 
moiit? (Ibid.c.9.) 

Ut fias homo orationîs , ama solitudinem , etmortifîcaioor- 
dinatas passiones. (Vide Imitât. Cbrisli 1. 1. c. 11 et^O.) 

Sacrifieiuiii Missae. 

„ Quodsi necessario fatemur , nuUam aliud opus adeo sanctom 
,,ac divinum a Christi fidelibus tractari posse, quam hocipsam 
,,tremendum mysleriam . ..; satis etiamapparet, omnemope- 
„ ram ac diligentiam in eo ponendam esse , nt quanta maiima fleri 
„potest, interiori cordis munditiaetpuritate, atque eiteriori de- 
„ votionis et pietatis specie peragatur. ** (Concil. Tridekt. sess. 
%%. de sacrif. Missae. 

Quae tua in celebrando cordis munditia et puritas? an mundus 
es ab omni peccato, non solum mortali, scd etiam, ut par est, 
veniali deiibcralo, atque ab onmi aiTeclu erga peccatum quale- 
cumque? 

Quo non oportet esse puriorem talifruentem sacrijicio ? quo 

soîari radio non splendtdiorem manum carnem /lanc dicideniemf 

os y gitod igné spiriluali repletur? linguam, quae tremendo 

nimis sanguine rubescit? (S. Chrtsost. hom. 60. ad pop. 

Antioch.) 

An quia contritus tibi videris, ncgligis fortasse confessioDcm 

peccali eliara lelhalis, non attendens verba Concilii Trideçt.: 

,, Nulius sibi conscius mortalis peccali , quanlumvis sibi contrilas 

,,videatur, absque praemissa sacramentali confessione ad sacram 

,f Eucharistiam accédât. Quod etîam ab iis sacerdotibas , quibos 

„ ex officio incubucril cçiVt\ixw^ , W^^ ^w\^\^ %\aAdus perpetao 



i 



11 

^fServandam esse decrevit, modo non desit copia confessons.'* 
( Sess. 13. de Euchar. cap. 7.) 

ProvincialisSynodusSALiSBURG. an. 1569 decernit, nt ,,sa- 
„cerdos, qui repertus fuerit, mortaliter Deom offendisse et 
„proximum scandalizasse, et nihilominus absque sacramen- 
„ tali confessione Missam célébrasse, tanquam haereticus om^ 
,, nibus spoliatus beneficiis , si quae habet , acerrime puoiatur : 
,,naai qui taie scelus audeotperpetrare, profecto ab infectione 
„haeresis alieni esse non possunt: praesertim qui in eodem 
,, scelere Aon erobescunt perseverare. *^ 

O Sacerdot, gui debes offerre! noli priut temetiptum ma- 
iigno spiritui victimam imtnolare, (S. PuTR . Damian. ) 

Quodsi necessitate urgente, post commissum lethale pecca- 
tum, absque praevia confessione celebraveris , an saltempostea 
guatn primum confessus es , quemadmodum Synodus Trident. 
ibidem stricte praecipit? — Yide bac de re propos. 38. et 39. ab 
Alexandro TH. damnatas. 

Accedisne ad allare ex motivo saltem pio et supernaturali? — 
non ex arida et insipida consuetudine? non quaestus causa? — 
„Quamyis enim, ex Apostoli seotentia (1. Cor. 9.) natura et di- 
„Tina lex jubeat, ut, qui altari servit, ex altari vivat; tamen 
,, quaestus et lucri causa ad altareaccedere, maximum sacrilegium 
„est.** (Catech. Rom. p. % c. 7. q. 4.) 

An ad SS. Missae sacriGcium, per aliquod temporis spatium, 
ferventer te praeparas, in tam alli mysterii meditatione toto animo 
defixus? — „Cum celebrandî tempus immioet, colligant se sa~ 
„cerdotes ab omni animi distractione, et gratiam tremendumil- 
„Iudmysterium digne peragendi a Beo implorent, curentque, ut 
»,ex precibus canonicis saltem Matutinum cum Laudibus absol- 
,,?erint, quemadmodum etiam rubricaeMîssalis romani praescri- 
„bunf (Synod. Augustana an. 1610.) 

Cum sacerdos fuerit totus altéra tus et divinus effectuSj ita 
nt nihil videat nisi Deum , tune accédât, ( S . Bon AVKiiT. ) 
An induens sacra paramenta dévote recitas praescriptas prê- 
tes? an ideo curas, silentium insacristiaservari? — ,,Dumsa- 
„cerdos Sacrum facturus in sacrario induilur, nemo ibi confabu- 
„Iari praesumat, unde ipsius devotio interturbetur. ** (Synod. 
Trbyirens. tit. ùeJâlssà m^ 1549.) 



12 

Extat ne eliam in sacristia pelvis cum aqua et imago Cnicifiii, 
ut celebratarus manus laves ^ et priusquam ad altare egrediaris, 
calicem maou tenens, profandam facias cruei reverentiam? 

Ad ad altare procedis et ab eo recedis, quemadmodam rnbri- 
cae Missalis praescribuDt , oculit demissiSy incessu gravi ^ erecte 
corporef 

An fortasse supra calicem defers birretum^ stropbiolum ant 
perspicillumetc, quod non decet? 

Quae tua est pietas etdevotio? An nunquam célébras Missam 
cum quadam negligentia aut irreverentia? -^ Nescis, maledietum 
in sacris iilteris eum voeari, gui facit opus Dei negligenterf 
Nescis irreverentiam in 5. Mitsa ab impietate vix sejunctam ew 
passe f (Tridbi^t. sess. 2%^ de celebr. Missac.) 

An omnem motum et actionem ita moderaris , ut non minas 
aliorum aedificationi quam proprîae deyotioni seryiat? 

An Yitas omnem indeeorum et absurdum capitiSy oris etreUpà 
corporismolum? (Synod. August. an. 1610.) 

An accurate facis genuflexiones et signa crucis, necpraecipi- 
tanter, necafTectate?*) 

An singula verba distincte pronuntîas , alia voce elata , non 
tamenita, utcaeleri, eodem tempère célébrantes, perturbentor, 
alia secrète? — An ita lente, ut non pergas, nîsi Gnita amini- 
stranle tota phrasi; et vicissim an curas, ut hic non iucipiat, nisi 
finitatua? — „IIIud certissimum est, non déesse, qui Sacrum 
„negligentissime faciunt, verba cum feslinalione proferentes, in- 
,,tempestive quae agenda sont properantcs. « . . Ad altare tam 
„exiguo lempore, adeoque tam incomposite detinentur, utnol- 
,,Iam animo religionem, nullam verbis acprecibus, quae ad sa- 
,,crificium pertinent, attentionem habere procul dubîo videantur. 
„Sacerdotibus ejusmodi illud aptissime convenire potest, quod 
,,olim Tertuliianus, cum diversam rem pertractaret, postulavit: 
,, iS«cri/?cfff, an insultai? ^'^ (Benedict. XIV. de sacrif. Missae.) 

Tel anMissam dicis adeo lente, ut semihoram m ultum excédas, 
cum taedio audientium? 



*) Genuflexiones fieri debent Dsqne ad terram, recto tamen corpoit 
et recto capite et non Clim\&«Q. 0^ AV^^llvwf^ec mauuaie rituumX. !• 
cl §.2.) 



13 

An verba consecrationis profers interruptim^ vel tono nimis 
ilo? 

An praescriptas in Mtssaii romano eaeremonias ad ttnguem 
ervas^ negueui/as alias adhibeu? (Synod. AueusT. an. 1610.) 
kn ea de causa rubricas interdum legis, adhibito etiam , siopns 
it, auctore interprète? *) 

An orationes, ad incensum sob Missa praescriptas , memoria 
enes et recitas? 

Annon uteris solo yino in seconda ablutione, qai mes in ali- 
[uibus locis per abusum irrepsit? **) 

An etiam pro rei gravitate attendis, ntTinom In sacrifîcio Mis- 
iae sit purum et genuinum? — MonetSynodus August. an. 1610. 
10» expedire illud expublids cauponis afferri^ ob pericolam cor- 
uptionis. 

An nunqnam célébras sine veste clericali, veste saltem nigra 
!t longa? an semper serras colorem quem rubricae praescri- 
mnt? **♦) 

An dicta Missa, mox divino hospiti dorsnm obvertenis, disce- 
lis, peqae curas cum eo paulisper conversari? — Nullum cert€ 
neiatis tensum habere convincitur ^ gui non libenter cum Deo ma- 
let, (Cardin. Boi^A de sacrif. Missae c. 6.) 



*) S. Pins y. in bnlla, qnae posita est in principio MisBalis, ait; 
Glandantes et ^stricte praecipientes in virtute sanctae obedientiae, ut 
Hissam juxta ritum, modum et normam, quae per Missale hoc a nobis 
ntnc tradituTf décantent ac legant, ,,Unde commnni» omnium senten- 
ia docet , inqnit Benedictns XIV. , (de sacrif. Missae Sect. 2. §. 102.) 
ubricas Missae esse leges praeceptivas, quae obligant snb mortali, nisi 
ixcuset inTincibilis imprndentia ant parvitas materiae." — Non te pu- 
leat addiscere, qnanqnam proTectioris forte sis aetatis. Ad ditcendum 
luod opui estf scribit S. Augustin, ep. 166., nuNa mihi aetas sera vi» 
leri potett: quia etsi tenet magis deceat docere, quam discere; magis 
amen decet discere , quam ignorare, 

**3 ,,Tino solo in digitis ablnendis uti non licet absque induite Pon- 
ificis, non obstante quacunque contraria consuetudine, quam abutnm 
mae patet , quia contra mandatum Rubricae." (Hoeflinger manuale 
it. Tit. 1. c. §. 6.) 

"■■) „ Récitantes ofiicium de Martyre, et célébrantes in Ecclesiis, nbi 
licitur de Coufessnre, petitur, utrum debeant se conformare in colore 
illis Ecclesiis, etiamsi nuUa ibi sit solemnitasi — Respondetur: 0/- 
fàmatioe, etiam quoad Missam, quae non poterit cele^t^tv ^« ^^"b^^^^- 
lore , si color faerît rubeaa." (S. Congreg. Hituum 1 >{Vav *^^* Vl^^ 



14 

Tarn cito fastidis Deam? O probram! o dedecns Sacerdotis 
christiani! — Ingratitudo ventus urens, ticcant stbi fontem 
pietatis, rorem misericordiae etfluenta gratiae, (S. Bernard. 
6e rm. M. io coot.) 

An memor accepti beneficif curas per diem , piis affectibas cro- 
brisque aspirationibus divino Salyatori te unire? — Esse sineJetu 
gravis est. infemus ; esse cum Jesu^ dulcis paradisus. (ImiUt. 
Christi 1. %. c. 8.) 

Jesu ml dulcissime Qnocnnqne loco faero, 

Spes suipirantia animae, Mecnm Jesum desidero: 

Te quaemnt piae lacrymaei Qnam laetns cnm invenero ! 

Et clamor mentit intimae. Quam felix cnm tennero! 

(S. Beraard.) ') 

Ad unqnam ausns.es Missam dicere, non stricte serrato a 
média nocte jejunio? 

Addou vereris ioter dmna mysteria Tabaeum sumere, aol 
ansam dare, ut sacrum corporale eo pulvere indecenter consper- 
gatar, aut guttis foede maculetur? — Notanda hic yeniantyerba 
Synodi Eichstettet^s. an. 1700.: ,, Indigna prorsus res est, et 
,,sacerdotem deturpans tam frequens haustus tabaci e fislala, 
,, uode talcs ita immoderate huic potui vacantes , stomachose foe- 
,,tent, ut honesti viri, eu m talibussacerdotibus tractantes, me- 
,,rito inde horrorem concipiant; nedum quod sacra parameota 
,, foetore suo repleant et contaminent.** Examina te ergo, utrom 
non etiam immodice et intempestive tabaco utaris? 

An audes sine légitima dispensatione bis aut, quod mnltoio- 
tolerabilius est, ter in die celebrare? — Romana sedes facnltatem 
bis in die celebrandi non solet dare ipsis missionariis, nisi appo- 
sita conditione , ut facuîtate hac nuUatenus uti h'ceat, nisi raris- 
sime et ex gravissimis et urgentissimis causis , in quo graviter tam 
Superiorum quam ipsorum missionariorum conscientia oneratur. 



*) Javat hic ex. gr. hnjuiinodi aspirationes aliqnas notare e libello 
Card. Bona de sacrif. Missae: ,,Bnne Jesu! quandonam mihi totiqae 
mundo mortuus ero, ut in te solo vivam, et tu rivas in mef — si sem- 
per te amarem, te seniper possiderem! a te nunquam discederem, int« 
prorsus converterer! — t^aid mihi est in coelo, et a te quid volui super 
terrami — Refice, Domine, e^utlentem animam meam, accende frigidi- 
tatem meam igné amotU tuV.*^ eU, 



15 

Si parochus es, an diebus dominicis et festis Missam parochia- 
DÎs applicas? — Proderit etiam hac de repopulum aliquoties ad- 
monere , quo ferventius Missae parochiali assistât. 

An Missas, ex juslltia celebrandas, ultra licitum tempus non 
dififers, aut plane omitlis? *) 

An tabellam sive librum habes, ubi omnes hae Missae accurate 
notatae cernuntur, ne memoria excidant? 

An juxta Superiorum praescripta aut dfoeceseos statnta curas, 
ut peregrinus Tel ignotus sacerdos, nonnisi litteris débite exhibitis, 
Sacrum celebret? 

Officia dÎTina. 

An Ecclesiam ingrederis modeste acreverenter, non concita- 
tiori gressu, non circumvagando oculis , aut garriendo? — Cum 
ad orandum sive psallendum Ecclesiam intraveris, fluctuantium 
cogitationum tumultus exterius relingue ^ curamque erteriorum 
pemtus obliviscerey ut soli Deopossis vacare, (S. Bernard, mé- 
dit, c. 6.) 

An officia divina eadem semperj'f.ra hora, et populo commoda, 
inchoas? 

An in sacris offîcils , in administratione Sacramentorum , in 
processionibus, in exequiis, in vesperîs etc. pie, reverenter ac re- 
ligiose te geris? Non ades oscîtans aut incompositus, nonoculis 
vagis, animo dissipato? Yerba et ceremonias non indecenter 
praecipitas? — Denique an nnllam das ansam , ut fides in populo 
minuatur per tnam vel aliorum , qui Ecclesiae deseryiunt, irreve- 
rentiam? — Pavete ad Sànctuarium tneum. Ego Dominus. 
(Levit. SI6.) 

An pro officii ratione sedes , stas , genua flectis , caput aperis et 
ioclinas? accurate demum omnia observas, quae praescripta 
sviDt? an nihil pro libitu addis vel ommittis? non sequeris pro le- 
gitimo nsn abusum? 



■) Censent plerique Theolngî, eue graviter illicîtum, Miitafi, ex 
jastitia celeLrandas, differre ultra dnoa menses, nisi id fieret de con- 
lensu stipendium dantis, aut etiam, ai Misia ait dicenda pro defuncto, 
differre per integmm mensem, aut, si ait prn urgente nécessitâtes diC- 
ferre, donec caasa sive nécessitas non ampliut «xittat. 



16 

Quae in sacra scriptiura levitis et sacerdotibns V. T. praeci- 
pîuotor, etiam ea, quae levia videripossDDt, fere semper sub 
poena mortis intimaDtar: adeo nihil contemnendum, qaod per- 
tineUd Dei cultum. 

An oras janctis dévote manibns ante pectas, idque etiam alios 
praesertim pueros doces? An orando non pigrius sedes, Yel cabitis 
nixus cubas , protenso in scamnum indecenter corpore? 

. An quoties ante SS. Sacramentum transis, reverenter decenti- 
que modo usque ad pavimentum genuflexionem facis? *) 

Quomodo curas recitari a populo rosarium vel alias preces? 
An omnes graviter recitant, et distincte, et quasi una vocecam 
decenti pausa? nemo caeteris citius aut lentius? 

An in Missis solemnibus cantum partim omittis propria aac- 
toritate? 

An festinanter vel truncando cantas, idque a cantoribas fieri 
sinis? An vocis modulatio potius vanitatem quam devotionem re- 
dolet? — „Psalmi in Ecclesia non cursim et excelsis atque inordi- 
,,natis seu intemperatis vocibus, sed plane et dilucide et cam 
„compunctione cordis recitentur: ut et recitantium mentes illo- 
^,rum dulcedine pascantur, etaudientium aures illorum pronan- 
,,ciatione demulceantur." (Conc. Aquisgran. an. 816.) 

^An dum ore psallis , laudas Deum corde et opère? — FratreSy 
inquit S. Augustin. , non tantum ad sonum attendue , cum lau- 
datis; Sed totum Deum toti laudate, cantet voxy cantet vita^ 
content facta. 

An cantus et musica est gravis, devota, et religionis sanctitate 
ac majestate digna? — Monet synodus August. an. 1610. ,,nt 
„ vitetur qnaevis levis modulatio, et quidquid pietati eicitandae et 
„fovendae non conducit.'* Etiam synodus Monasterikî^s. an. 
1655. et Yratislavibns. an. 1446. et plures aliae proscribunt 
„ omnes melodias, quae sapiunt levitatem vel nugas seculares." 
— Proscribit quoque synodus August., ut in Missa tempore 
elevationis non cantelur, sed ,,altum ab omnibus servetur sileo- 



■) Utroque genu sunt faclendae genuflexiones a transeuntihas ante 
Sanctlssimum patenter exvo%\t.ut(\t etlauisi in pixiile »ive clborio expo* 
situm ait. (S. Cottgreg. nV.'j 



17 

y,tiimi; elevatoaulem calice, simasîcecantaDdamsit, iddcYote 
„ et submissa voce fîaf 

An in omnibnà aacrisfnnctionibastalari, uti decet, Testées 
indatns? 

An officia célébras, non temporal! emolamentoinduclus, sed 
charitate religionisque caltu? — Voluntarie sacrificaho tibi^ et 
confilebornomini tuo ^ Domine^ quoniam bonum est. (Ps. 53.) 

Est ne tibi etiam cnrae, ut quiconque in Ecclesia vel ad aram 
ministrant, sint reverentes, decenter vestiti, atque beoe inslructi, 
ne Terba sacra detruncent, aut devotionem Gdelium tarbent? 

An pro viribusimpedisYanacolloquia, deambulationes, gar- 
ritum et omnem irreverentiam in Ecclesia, atque etiam strepitum 
et clamores circa Ecclesiam? ut Domus Dei vere domut oraU'onis 
esse videatur ac dicipossit, (Trident, sess. %%.) 

AuTcnditores, lusores, animaliaetalia, quae locum sacrum 
dedecent, a coemeterio conaris arcere? An in eo Grax erecta con- 
spicitur? 

An pro Tiribns pirohibes, ne quis canem seeum in Ecclesiam 
introdncat? 

An sollicite curas mnnditiem , nitorem et omatum domus Dei, 

ut yere dicerepossis; „ Domine, dilexi decorem domus tuae?'' 

Noverat hoc apprime Nepotianus, de qub scribit S.Hie* 

ROMTM. (ep. ad Heliodor.): „Eratsollicitos, si niteret altare, 

„si parietes absque fnligine, si pavimenta tersa ... si Sacra- 

y^rinm mundum , si Yasa Inculenta, et in omnes caeremonias 

,,pia solicitudo disposita. Non minus, non majus negligebat 

„officium. «Ubicunque eum quaereres, in Ecclesia invenires. 

,,Basilicas Ecclesiae diversis floribus et arborum comis Titium- 

, , que pampinis adumbravit ; ut, qutdquid placebat in Ecclesia, 

y,tam dispositione quam yIsu, presbyteri laborcm et studium 

,,testaretur.*' 

An suo tempore Ecclesia verritur, lavatur, dealbatur, omalur? 

an omnia in ea rite ordinata? — AY^tV magis ornât Ecclesiam 

gnam rerum omnium ordo, ( Conc. Rothomag. an. 1 581 . ) 

An débite curas^ ut ornamenta non sint lacera ; illnvie et cras> 
sitie sordida? — ut altarium canones non sint cerae maculis et in- 
decoro pulvere oppJeti et Jongo conlactu soidxd^xVl — uX\A^\iXv^<k 



18 

imagines, Dimia vetutlate aut sordibus deletae, restaurentor, pa- 
rum décentes removeantor? 

An attendis, ut diebus fealivis altare splendidios niteat, et 
solemniori pompa divinam officium celebretur? — Maxime saeer- 
doti hoc convenit^ omare Dei templum decove eongruo ^ uteliam 
hoc cultu aula Domini resplendeat» (S. Ambros. I. 2* offic. c. 
21.) 

Horae Canoiiicae* 

An Breviarii recitationem considéras ut orationem Ecclesiae, 
quam ejus nomine pro toto christiano orbe facere debes? — Pro 
umiverso terramm orbe iegatus intereedit apud Deum Saeerdos, 
(S. Ghrtsost. de sacerd. c. 6.) — „Presbyteroruiii officium io 
„orando Deum pro totiasEcclesiae et populi christiani prosperitate 
„situmest.*' (Synod. Colon.) — Ut Clerici horas canonicas ré- 
citèrent „ religiosissimi legumlatores suis suaserunt sanctionibas 
„ dicentes', Glericos ea re maxime constitui, ut suis precibusbe- 
^nevolentiam Dei clementissimiRebuspublicis acquirant.'* (Pror. 
Synod. Salisbur&. an. 1569.) 

An Breviarii recitationem considéras quoque ut praeceptom 
Eoclesiae, quod sub peccato mortali te obligat? — ,,Districte 
,,praecipientes in virtute obedientiae, ut divinum officium dior- 
,,nura pariteretnocturnum, quantum eisDeusdederit, studiose 
,, célèbrent et dévote. (CoucLateran. oecumen. sub Innoc.IU.) 
— „Ad canonicas horas recitandas se snbpeccati morlalis realu 
,,omnino adstrictos scire debent quicumque beneficiati et omnes 
,, in sacris ordinibus constiluti. " (Synod Pragbxs. an. 1605.) — 
,,Districte sub eicommunicationis poena'* prae^epit Synodos 
Bamberg. an. 1491. breviarium recitare „non transcurrendo, 
,,syncophando sed rite et dévoie. ** — Synod. Prov. Salisbcrg. 
an. i569.eum, qui breviarium recitare negligit, ,,Yult primo ad- 
,,monitione privata pcr suum corripi Superiorem: ad quam si se 
,, non emendaverit, publiée perpetuae suspensionis poena populo 
„ denuntietur. Qaam contemnens, si ab ipsa publicatione intra 
,, raensis spatium ad cor non redierit, exinde contra talem ad per- 
,,petuam suspensionem ministerii sacerdotalis sententialiter et 
,, summarie procedatur. " — Synodus Constant, an. 1609. inter 
alia sic babet : ,,PaTOcYvv ^\. a\\vC\^ù^\^^^%\AXiV\Am ob negotia ve- 



19 

,y Dientes , diligenter examinentar de modo ac ratione horaniin ca- 
,,iiomcaroiii et aa de praesenti bretiarium secum habeant: et si 
,,qii0S deprehenderint, qui ?el Bre?iarium secum non sumpse- 
,,nint, Tel horas secandum rubricas Breviarii recîtare non pos- 
, , sunt , eos severissime muleta pecuniaria , piis locîs applicanda , 
'„ carcere aut privatione pro qualitate delicti puniant. 

Cui haec non sufficiunt^ adeat ipse décréta et canones Con- 

ciliorum tum veterum tum recentium: nullum cerle reperiet, 

quod Clericis, in majori ordine constitutis, potestatem faciat 

Breviarium pro libitu yel commoditate recitandi, certe nullum, 

quod recitationem solummodo consulat, non vero praecipiat. *) 

An omisisti recitationem brcTiarii ob nauseam et ariditatem 

spiritus, ut licitum nonnulli putant per gravissimum sane erro- 

rem? — Si aridus es, accende in te ignem orationis. — 

An omisisti praetexens, te alia longe utiliora recitare aut medi- 
tari? — Stulte egitti . , . MeHor est enim ohedientia^ qiiam vfcti- 
mae.,. Quoniam quasi peccatum ariolandi est ^ repugnare: et 
quasi scelus idohlatriae noUe aequiescere, (1. Reg. 13. 13 et 
15, 22.) 

An omisisti ob aliam leyem causam? — ,,GIerici itinérantes 

,, aut il, qui levi aliquo morbo corripiuntur, non aestîment se ab 

faorarum recilatione immunes. ** (Synod. Constatst. an. 1609.) 

Vide, annon tenearis ob brcTiarii omissipnem ad restitutio- 

ncm? — ,, Quilibet habens beneficium cum cura vel sine cura, si 



*) Qnod si negarl nnllo modo potest, omnes Clerîcos, lenefîciatos, 
aut majoribna ordinibna insignitos, jam ab antiquisiimo aevo per nniver- 
aam Ëccleaiam hpramm canonicamm lege obstrictos ease ; ai qnidem in- 
numeri canones id invicte teatantur, ac de Oriente etiam Benedict. 
XIV. in Conatit. ad misaionar. apud Copbtas §. 43. Tom. 1. ejua Bullar: 
qnis sine inaigni temeritate eam legem contemnere ant irritam dicere 
andeati Qaam nobia legitimam citabunt auctoritatem , qnae legem hanc 
abrogavit! An contrariam forsltan consnetadinem! — Aliqnorum ergo 
praeTaricatio TÎm babebit convellendi legem! Annon consuetudo ^ quae 
ca$unUcit obviât mttitutit , nullius débet esse momentif (Innoc.IlI. c. 3. 
de conanet.) Annon jnxta effatnm S. T h o ma e : Si adhuc maneat ratio 
eadem, propter quant prima îex utilit erat , non consuetudo legem, sert 
Itx eontuetudinem vineit.**^ (1. 2» quaeat. 97. art. 3.) <^niaTero dicet, 
nnn amplîna atare rationem , prnpter quam hnrae canonicae recîtentnrl 
cesaasf e hodie necesaitatem orandi pro totina Eoclesiae et ^o^vlU ^Vi^V- 
itiani proaperitate? 



20 

„ iDtra tex ab obtento beneficio menses dmnam offieîam, cessante 
y,omni légitime impedimento, non dixerit, beneGcii fraclasnoo 
^fticiat siios pro rata omissionis et temporis; sed iUos tamquam 
„ injuste aceeptos, ?el in fabricas beneficii, Tel in paupemm 
, , eleemosynas erogare teneatur. < ' (Conc. L atbr. Y. snb Leone X. 
vide etiam bullam Pii Y. *) 

An recitas Breviaria m loco et tempore congruo't annonomnia 
simul et semel, quo citias te expédias? non sab noctem somno 
jam gravis? annon absque légitima causa differsMatatinnm et Lan- 
des nsque post Missam ? **) 

An recitas reverenter — decenti corporis sita — non leviterin- 
termmpendo — non deproperanter? Yel an snfficit Ubi, prêtes 
bas borarias atcnmque permurmnrasse? — ,,OiDgensperyersi- 
„tas mnltorum Clericorum! Producitur somnns» prodncitnr 
„mensa, producuntur recreationes, prodncontur confabnlatio- 
,,ne8, lusus, nugae nngarum : solius supremae H ajestatis eol- 
,,tussumma, quapotest, ceieritate deproperatar, laride absol- 
„?itnr. *' (KuGLBR de spiritu Eccl.) 

An recitas af/en^tf/ — ,,Quidenimest, Tocepsallere, mente 
,f autem domum aul fomm circumire , nisi hominesfallereelDenm 
,,irridere? ** • (Synod. Trkvir.) 

An recitas dévote F — St'orat psalmus, orate; si gémit, ge- 
mite; si gratulatur, gaudete; ti speraty sperate; si tiviet, timete. 
(S. AuGUST. in Ps. 30O 

Ante orationem praepara animant tuam , ne sig, çuasi/tomo 
tentons Deum, (Eccli. 18 , 23.) Proderit ante quamlibet bo- 
ram, iterum mentem colligere, sibiqae cogitatione praefigere 
peculiarem intentionem sut aliqnam impetrandam gratiam. -^ 
Post orationem autem, inquit S. Carolus Borrom. (Concil. 
Mediol. IT.) ,, si quid aut negligentia aut alia culpa commiseris, 



*) Attendendum tamen in statuenda restltntlone , ntmin reditm be- 
neHcii sint piogues an tenues, utrnm alia onera ei annexa sint multa et 
gravia necne , utrum mala an bona iide omiisio facta ait. 

*') Benedictna XIV. censet, perdiflicile poste ezcnsarS apeccato 
veniali, qui sine légitima causa célébrât, non recitatis Matutinis et Lan* 
dibnsj imo vix a mortali, qui, nnlla causa urgente, id perpetuo fa* 
ceret, quasi animo statuisset, illud uunquam tervare. (De Sacrif. Mis- 
sae Comment. S. 2. §. IQH.^ 



SI 

„ panlalam colligens te, veniam a Beo pete/* Monet qooqiie 
idem S. Carolus , ut quisqae sacerdos in psalmoram', cantico- 
ram et hymnorum intelligentiam opportune tempore studiose 
incumbat; atqueita, facile intelli gens ^ quod récitât, devotias 
orabit. 

Méditation 

„ Qaomodo dilexi legem tnam Domine f 
tota die meditatio meft est." Pt. 118. 

An qnotidie mane aliquod tempus piae meditationi impendis? 

An in ea diligenter observas annotationes pro meditatione bene 
)erficienda? Ejusmodi sunt. praelegere meditationem vespere; 
nane surgendo mox meditationis materiam in mentem revocare; 
iraeinittere meditationi orationem praeparatoriam et praeludia; 
loncludere per affectaosa colloquia cum divino Salratore, B. Yir- 
ine etc. 

An in CFtrittum^ praeeipue eontiderationii obiuiui/ighy mo- 
'eg eJMi obtervaif eloquia medîtariif (S. Laur. lust.) — S* 
fRAKciscus Xayer. singulis mensibus vitam lesu Christ! in medi- 
atione percurrebat. 

Aut an speras , te posse , quod nullns unquam Sanctomm po- 
nit, assequi perfectionem, quin mediteris? — Yerissimum est 
iffatum spiritualis magistri Gbrsonii: Abiçuê meêitationii ex» 
'reitio^ nutluty »eclu9o miraeulo Dei ipeeiali^ ad reciitiimam re» 
fgiom'i ehrittianae normam pertingit, Nam haee ett^ ait S. 
{brnard., guae mentem purifieat, regitaffeetuiy dirigit actuty 
wrigit exeettui, eomponit more$^ vitam honettat et ordinat, 
deConsider. 1. l.c. 7.) 

Qnodsi in negotio salutis lentum, socordem et fastidiosnm te 
entis; si quoties surgis , iterumcadis: annon exinde, quod me- 
litationem negligis? — Utinam nec pejns quid tibi contingat! — 
Icisne, ajebat S. BBRiiARDadEu&BKiUMPapam, quopaulatim 
entarus'sis, si meditandi studium remittas? Eo, quo tu non 
4$, Quaerity quof Ad cor dur um^ quod iemetipium non ex^ 
Mirrety quia née ientit, quod née eompunetione teinditur^ née 
ietate moUitur^ nec movetur preeibut y minii non cedity flageffig 
^uratur, ...En quo trahere te habent hat occttpattoiie% maU* 



22 

dictae: ti iamenpergiiy ut eoépiitiy ita darti te totumiilis, nil 
tui tibi relinqnenê, (Ibid. C. 7>>) 

An serio perpendis, ab omnibas Tîris sanctis praescribi Sacer- 
dotibus quotidiannm meditationis pensam? (Vide ex. g. S. Gre- 
eoRii M. reg. past. P. % c. 11. — Monitiones S. Caroli Borrom. 
ad Clcr. et Sacerd. — S. Àlphons. de Ligorio etc.) 

P. Mag. ÀYiLA; vir sanctitate et eraditione clarns, sacer- 

dolio haudidoneumducebat, qui meditationi deditus non erat. 

— Eo9 tantum et re et nomime Clerico» reputamus^ guilegem 

Ûei die noctuque meditantur^ ae vilam agunt tacerdotio tb'g- 

nam. ( Synod. Colon, an. 1 536. ) 
Putasne forsitan, te meditaodo tempns perderé? — Imo, re- 
spondet S. Bbrnardds , tam pio tamque utili otio nuUam in vite 
eperam dare^ n&nne vitam perdere ett^ (Ibid. c. 8.) 

An nescire te diees meditandi artem? — Ergo meditaodo disee. 
Fabricando fahrifimut. CoQsuIe artis peritos. Pete a Dec gra- 
tiam. Si melius non potes ; saltem pinm librum sume, lege, sio- 
gulis sententlis legendo inbaere^ tibiapplica, ingemisce, facpro- 
positam et postula gratiam. Quod tuum est fac , reliqua spera a 
Deo. *) 

Neque te eximas a meditatione ob defectum temporis. Nam 
fft le zuhtraxeris a superfluis locutionibus et otiosis circuitionibut, 
nec non a novitalibus et rumoribus audiendts, inventes tempus suf- 
Jiciens et aptumpro bonit, ' médita lionibus insts tendit, (de Imitât. 
Christi lib. I. c. 22.) 



') Meditationis libri praeter scriptnram sacram tibi esse possantex. 
gr. Cfericus instructus^ August. Vindel. an. 17G1. — Del Monte, Worte 
Jean an das 'Herz des Priesters, Sulzbach bei Seidel. — Betrachhingen 
des heîl. Liguori^ Regensburg bei Manz. — Betrachtungen \on Ludtcig 
de Ponte y S. J. daselbst. — Betrachtungen iiber das Leben nnd die Ge- 
heimnisse Jesu Christi nach der Anweisung des hl. Ignatius, Einsiedela 
bei Kuriger Se Comp. — Leben und Lehre nnsers Herrn Jesu Christi von 
Avanzin, Augsburg bei Bolling. — Der Christ in der Einsamkeit von 
Joh. Cratset, S. J., Wien. — Wegweîser zum Himmel von Francisa» 
Nepveu, S. J. , Wien bei Grand. — Betrachtungen iiber das bl. Etangc- 
lium Jesu Christi anf aile Tage des Kirchenjahrcs von Anton Boisiku^ 
S. J. MiiRchen bei Lentner. — Das betrachtete EoangeUutn, Gratzbei 
Kîenreich, — Neuer Monat Mariae Ton L, Debiissi, Aachen bei Cre- 
mer. etc. 



23 

Firmiter tecam statue, te n«D solam qnotidie per brève sal- 
tem tempus velle meditationi incumbere, sed quolibet etiam 
mense diem aliqaam seligere intemae recollectionis aut ad mor- 
tem praeparationis, et quolibet aune per aliquotdfcs spiritua- 
libus exercitiis in pio secessu vacare. — ,,0 dies piae solitudi- 
nis nunquam satisaestimaDdi, qulbus promisit Spiritus Sanc- 
tus se ad cor Gdelis animae locuturum ! dies totius vitae die- 
bus praestantiores et commendabiliores, ad salutem operandam 
effîcaciores, quosque totius vitae tuae fuisse dies forte aliquando 
exoptabis. In illa pia solitudine confessioni extraordinariao 
operam da et ordinatum vitae genus aut snscipe, aut suâceptum 
renova.*' (ex ord. vitae sacerdotO 

Slxamen conscientiae* 

,,ÀDimus quotidie ad rationem reddendam estyocandus. — 
Utor potestate bac, et quotidie apud me causam dico. — Totum 
diem mecum scrutor, facta et dicta mea remetior, nihil mihi ab- 
seondo, nibil transeo *' Ita Seneca (1. 3. de ira) : quid tu Sacer- 
dos Dei altissimi? An quotidie id non obiter sed diligenter prae- 
stas? 

Qaam methodum tenes in examine? an 1) gralias agis Deo? 
2)petislumen? 3) discùtismentem? 4) doles? 5)proponis? 

Num etiam quotidie , uti consulunt asceseos magistri, examen 
particulare de uno aliquo vitio aut virtute instituis, ut ilJud ex- 
tirpes^ banc acquiras? Quodnam est illnd vitium , quaevirtus? 
— Si omni anno unum vitium extirparemui , cito viri perfecli ef- 
fieeremur, (Imit. Christi L. 1. c. 11.) 

Extirpandum est inprirais ilhid vitium Tel illedefectus, qui 
prae aliis te infestât, id est, a que tanquam radice alii progermi- 
nant, et qui tibi frequentiorem confessionis sacramentalis mate- 
riampraebet, etiam ille, qui proximos notabilius offendit, eisque 
damno aut scandalo est. 

Ad eum scopum praxis est utilissima : mane firmum animi ptD- 
posUiim concipere, vitium illud particulare per totum diem sedulo 
vitiodi ; dein sub meridiem et vesperi sese examinare, propositum 
tenoyare, lapsuumque numerum in peculiari libelle notare ; deni- 
que comparare interdum diem cnm die, hebdomadam cum heb- 
domada, ut yideatur num ille numeras mmioial\n vavo^^^^vaxN 



24 

atqae etiam, si lapras freqaentiores faerint, sibi ipsi poenitentiam 
injangere. — Disqaire, num haec omnia hactenus obseiraris, et 
quomodo ea deioceps observare velis. 

Quales facis preces vespertinas et qaas a tois domesticis fieri 
caras? 

De S. Francisco Sal. legitar in ejas vita: ^Yespere pencti 
lectione spiritaali , conyeniebant domesUci , ut litanianiro re- 
cita lioni intéressent, tum instituebatur examen cooscientiie, 
quo primus ipse palam defangebatar.** 

Confessio frequens» 

Quoties peccata tua confîteris? — S. Carolus Borrom. Si- 
cerdotibus sequentem regulam dabal: „Singulis saltem hebdo- 
„madis, atque adeo saepius, et omnino semper, cnm peccali 
,,niortalis consciiestis, confiteamini.'* (v. Côncil. lY. Mbdioi. 
P. 3.) Ipse S. Carolus qnotidie confessione sacramentali ad Sa- 
crum faciendum se parabat. — Concilia atque Statata dioeeesasa 
Oermaniae fréquenter Sacerdotes bortantur, ut regulariter octaro 
quoque die peccata confîteantur, nunquam vero ultra quindenam 
difTerant. lia Constitutiones et Décréta Ratisbon. an. 1588.: 
„ Sacerdotes quo purius ad divinam rem faciendam accédant, sith- 
„gulis bebdomadis, ubi copiam confessa rii habere poterunt, vel 
,, saltem et ad minimum decimo quinto die peccata sua confiteaD- 
„tur, nisi eos ob mortalis peccati culpam frequentius id facere 
,,oportuerit.'* 

An saltem confîteris^ quoties praescribunt constitutiones tuae 
dioeceseos? 

Quomodo confîteris? an obiter, sine sensu, sine emendalione, 
ex mera consuetudine? — ,,Si negligenter agimus, ipsa nobis 
,,medicamenta convertuntur in vulnera; etindehabebimusjadi- 
„ cium , unde poteraraus habere remedium. *' (S. August.) 

Si peccatum mortaleconfîtendumhabes, dicisne etiam, quo- 
tie9 in peccato Missam celebraris, confîtentes audieris, vel alla 
Sacramenta confeceris? Dicisne quam diu ei tua culpa confessio- 
nem distuleris, cumTRiDETaTnavM praectpiatj ut si quis^ neces- 
sitate urgente, sine praevia confessione celebraverit, guampntfntm 
confîteatur. (v. supra de sacrif. Missae pag. 10.) 

An in spiritu ùde\ couI^&swvtbv^ \i\.\«s»\»&.\^%um^ adisî 



Î5 

An serio te praeparas ad absolntionis gratiam recipiendam? — 
an confessione peracta, aliqnandia remanes in gratiamm actione, 
Tel an mox cam confessario sennonem misces? — Qnomodo poe- 
Dîtenliam a confessario kgunctam persolvis? 

An in sioguHs confessionibns ferventer proponis yitare pecca- 
tomillud, etiamsi veniale nonexcederet, quod alioram peçcato- 
mm fons est et origo? — 

Annon quaeris confessarium libi nimis facilem , qni nec inter- 
Togat, nec stimalat, nec dirigit? fortassis talem, qui eodem 
morbo ac tu laborat, qui proin ulcus tangere non audet? De bis 
ait divinus magister: Caecut^ si eaeeo ducatum prae$tet ^ ambo 
ùtfoveam eadunt, (Mattb. 15.) 

„ Summa vigllantia acerrimaque in omnes partes circumspe- 
,, ctione operam dato, ut aliquem tibi yirum invenias, qnem in 
, , omnibus deinceps delectae vitae studiis certissimum ducem se* 
„quaris.** (S. Basil, senn. de abn. rer.) Hune ergo, nbt 
inveneris, in directorem spiritualem tibi adscisce, eum in om- 
nibus, quae spectant ad animam tuam, candide consule, ei- 
que bumiliter obedi, ut effugias insidias satanae transfiguran- 
ts se in angelum lucis. 

lieetlo pia» 

Omnii profectai ex lectione et médita» 
tione procedit. 

(S. Itidor. 1. 3. de inmmo bon. c. 8.) 

An soles quotidie lectionem ex piolibroinstituere, inprimisa 
S. Scriptura, quae a S. Ambrosio liber saeerdotaiis nominatnr? 

An in legendis libris piis utilitatem quaeris , non dictionis ele* 
gantiam? — An ita Ubenter devotot et timplieei iibros iegii ^ H^ 
eut aUoi etprofundoi? (Imit. Christi 1. 1. c. 5.) 

An avidus ab uno ad alterum volas , quin tumines, quin ad to 
reOectas, et pios affectus concipias? — Hahent in epuUt ntitet 
animi quandam luxuriem^ ti ulira modum in eat^ et voraeiter 
irruant. (S. Au&ust. de beata vita. n. 1.) 

An tibi familiaris est pins libellns de imitatione Chritti^ quem 
ob omni aero yiri sanclissimi in deliciis babuere? 

An sedolo curas , e libris asceticis acquirere 8cleatlam.«axiS.tA- 



86 

mm , tam tibi tam tliis maxime necessariam? — Absqae ea e^e- 
rae seientiae pleramqne non aedificant sed inflant. 

Qnales tibi aseetas in lectfonem selisfsT — Praestat sane in- 
choare non ab illis , qai altiora et recondita specolantnr, tam t 
maltis ea perperam intelligantar, sed potins ab fis, qoi liam 
perfectionis docent intellecta flicilem, omnibns penriam , iDoio- 
nibus minus obnoxiam. *) 

An afficeris erga Tîtas Sancforam , qnae ad rirtatem adipîscen- 
damtantosanimosaddnnt? — Lege inprimis actapraedarasa»- 
etoram sacerdotnm: S. Caroli Borrom., S. Francisci Salesil, & 
YincentiiaPanlo, S. Francisci Xayerii, B. Pétri Forer, etc. **) 

An etiam legis libros de sacerdotalis Titae rationibas et offidÎB, 
ex. gr. 5. Chry909tomi Lib. de sacerdotio, — S. GregorH M. rega- 
lam pastoris. — Hemoriale Titae Sacerdotalis. — Tbesaonun Sa- 
cerdotnm et Clericornm. — Regnlam Cleri. — Kugier^ (der Piie- 
ster nach dem Geiste der Itatholiscben Kirche). — 5. Ligor, (toU- 
kommner Weltpriester). — Sevoy — Abetty etc. ac inprimis Cofr- 
stitutiones ecclesiasticas tnae dioecesis? 

Praxes deTotionls soUdae. 

Ad, ut mooet ,, Imitât. Christi** 1. 4. c. 15, deyotionîs gra- 
tiam iostanter quaeris, dcsideranter petis, patienter et fiducialiter 
cipectas, gratanter recipis, humiliter conservas, studiose cum 
ea opéra ris 7 

Quivis sacerdos sibi dictnm existimet, verbum illud prae- 
clari viri Bartholom. a Martyr.: Vaeiibi, Episcope, st'fom 
devottom's in te siccatutfuertt! 



') Eo nomine inprimis veninnt: Scupuli pugna ipirituftlii. — Opu- 
culnm hoc magni faciebat S. Franc. Sales. — Alph. Rodriguez, S. J., 
Uebung der Yollkommenheit, Wien, Mechitaristen. — Opns eximinn, 
quod deberet esse lectionis qnotidianae ad acqnirendam solidan etpnc- 
ticam scientiam asceseos. — Opéra S. Afph. de Ligorio. — S. FrancUci 
Salesiif maxime Philôthea. — Lud. Blosii, — Lud. GranatensU inpri- 
mis: Die Lenkerin der Siinder, Aachen. — Satnt-Jiire, von der Er- 
kenntniss und Liebe Jesu Cliristi, Landshnt. — Directoribus ipiritnali' 
bns utilissima monita suggérant: ScarameUi de perfeetione, et JPiiia- 
monti de direct, spirit., qni ex idiomate italico in latinum Terti exstant 
"«) Multas instrnctiones praeclaras pro Clero continet vita: Der M, 
Vincentiui von Faul^ dargestelCt tn ttinem Leben und Wirien, Wien 
1835. 



An adhibes saltem aliqnas piartoi prtxfiim , qnibndifirisaiiett 
deyotionem in corde suo ^excitare et alere soient? i— Q^^crisne, 
loalés'? 

Num fréquenter visitas diviDum Hospitem , tecam snb eodem 
tere tecto In SS. Eucharistlae Sacramento habitanteni? An qala 
more tni ab^eonêitu» ett vultut eju$ . . .; imde née reputat eumf 
[Isaj. 35.) 

Quid probibet qnominus illam in tabemacnlo solnm et deser- 
tnm snb yesperam visites, adores, veniamtibialîis€[nepetas, et 
hmiliariter cnm eo converseris? Kon em'm lutbet amaritudinem 
tûnverêalio t'iliut, nec taedium eonvietus ilHu»^ $ed laetitiam et 
Xaudium, (Sap. 8. 16.) 

An saepe cam melIiflaoBERNARDO, recnrrisad Corduieiui^ 
mum Jesuf — O guam bonum et quam jucundum hàbitare in Corde 
hoel . . . Ad hoc enim perforatum etty ut nobts pateseat introi" 
tu9. (Serm. 3. de pass. Dom.) 

An sednlo mente revolvis acerbissimam JesnChristi passionem 
et mortem? r— Ecce moritur Ju^tu» et non eit, gui reeogilet in 
eerde tuo. (Isaj. 57.) — An in illias bonorem interdom Snstitnîs 
devotionem, quae dicitar Via Crueisi 

An siDgularem corde fcves yenerationem et amorem erga sanc- 
lissimam Deiparam? — Totis medullit eordiumy totis praeeor' 
diorum affeetibut et votie omnibus Mariam veneremur, quia haee 
Bit voluntas ejus , gui totum nos habere voluit per Mariam. (S. 
Bera.) — An eam honoras honorariqne curas per Rosarii redta- 
Uonem et alias pias praxes ac iuprimis per imitationem virtutum? 

Annon es ex illis, qui contiuuo lamentantur deexcessibus et 
abusibus in cuUu Beatae Yirginis , cum nihil sit lamentabilius, 
quam quod plurimorum corda adeo frigeant? — Tabescat haeresis, 
DOS Hatrem amemus et amari nitamur. 

An etiam saepe commendas Cordi Matris clementissimae non 
solam te sed miserrimos peccatores , infidèles et haereticos? An 
Fors ignoras, quanta prodigia per invocationem sacratissimi illius 
Cordis diviua booitas hodie operetur? An salutas B. Y. Hariam 
ad pulsum campanae mane , meridie et yespere ; atque tam piam 
praxin aliis commendas? 

An erga S. Angelum castodem foyes recerenUawpro prœ^em- 



28 

Héif fidueiam jpro emiiodiay de^otUmmm pr^ èeme99iemHàt (S. 

BlEHAR]).) 

Aq praecipno etiam ctflta honoras S. Josepham, natritiiim 
Jesii, sponsam castissimiim B. Y. Mariae, patronom Tltae fnte- 
rioris? — Apostolici qaoqae Tiri est, mnltam affici erga S. 8. 
Apostolos et erga illos Yiros sanctos, qui fidem in patria et in dloe- 
cesi sadore et sanguine foecnndamnt. 

An attendis, nt indalgentias, a snmmis Pontificibns conces- 
sas , Increris, et defànctornm qnoqne animabus pie appUeesT 

An congregationes et sodalitates, in spiritnale enaolmnentimi 
fidelinm ab Ecclesia erectas et approbatas, in pretiô habes, atqoe 
ex illis fmctus percipere curas? 

An tota denique domus tua pietatem spirat, ut qnoeumqoe 
ocnli incidant, animus ad deTotionem incitetur? AdestneCrox, 
aqua benedicta? Adsuntne piae imagines , piiqne libeUi? etc. 

m. ^aalto ratione Toi Ipsliuf 

Inspice jam interiores animl tui recessus ; qualis sis in ocoBs 
Bei; an, ut decet esse pontiBcem , sanetuty innoeem^ imp^U»- 
tut, tegregatut a peccatoribusf (Hebr. 7. 26.) an non régnât in 
té pec^aminosa coocupiscentia , omnis mali radixetfomes, cod- 
cupiscentia carnis et concapiscentia ocnlorum et superbia vitae? 
(1 Joan. 12. 16.) Exercesne studiose virtutes triplici concnpisceo- 
tiae oppositas : 1) Castilitatem , sobrietatem ac modestiam etc.? 
%) Spiritum panpertatis? 3) Hamilitatem? — Admove gpeeulum: 
foedut se in eo vultus agnoseat . . , . OmniaiUidetunty gmniitiii 
deeste putat. ( S. Bernard . de consid. 1 . 12. c. 7. ) 

1» Castitas. 

Qaomodo affectus es erga virtutem banc, qnae angelum de ho- 
mme f ad t^ an summi aestimas? sincère diligis? — Qui tuusser- 
mo de coelibatus praecepto? 

Quomodo virtutem banc exerces, oppositumque vitinm fîigisî 
— an — et quomodo peccasti cogitatione • . • • yerbo • . . . aut 
opère . . . r?? *) 



') Juvftt hîc canones «LUtvuQt çoenitentialei e Jnre canonico citare, at 
ex poeoa yitu eluceat VY«^^umV\xta>À%\ ^^^«A»t^^^A%%viufo^iicatio•ii 



29 

Pro conscientiae ptce et sereDitale, pro libertate et yigore 
ioteriori , pro intima cam Christo familiaritate conservanda et 
foyenda, pro gloria sacerdotii, proaedifîcatioDepopull, teip» 
Mum eastum eu»todi{\.. Hm. 5.), et sacerdotali gravitate yel mi- 
nimam iocontinentiae snspicionem deyita. — Parce, frater^ 
parce animae tuae, parce tanguini gui pro te effusus est, Hor- 
rendum cave periculum, ignem gui para tut ett, déclina, (S* 
Bbrnard. de conyers. ad clericos e,%ï.) 



,,l«qaenm ceciderint, et crimiiûi mamfettuSf live ottentut faerit actni, 
^sacerdotii non pounnt habere honorem, «ecundum canonicae initita- 
„tionit anctoritatem. (Can. 38. Ditt. 50. ) — Pr«s1>7ter, si fernîcationem 
yyfeeerit, qnanqnam lecandnm canonet Apostolomm debeatdeponi; ta- 
,,men si in vitio non perdoraveiit , sed tua ipontê eonfetsus ait, decem 
„ annit in hanc modam poeniteat : tribut qnidem mentibas a caeterit re- 
9, motus pane etaqna aveipera inYeiperamutatnr, lacco indutut hnmi 
,,adhaereat, die ac nocte jugiter misericordiam Dei omnipotentii im- 
„ ploret. Pottea unam annam et dinidiam in pane et aqaa expleat; qno 
,,finit0a corporis et languinis Domini, ne indureicat, particept fiât, 
„ paalmoi in choro nltimut canat, minora gerat officia. Deinde Tero us- 
,,qne ad impletionem septimi anni, très légitimas ferias in unaqnaqne 
„ hebdomade in pane et aqua jejunet. Quo «xpleto Episcopus in pristi- 
y.Btim honorem revocare poterit. Sed nsque ad finem decimi anni sex- 
,y tAm feriam (nnlla interveniente redemptione) observet in paneetaqna. 
„ (Can. 5. Dist. 82. ) — Si Presbyter cognoTityS/mm tuant tpirihtafem^ 
„qiuun scilieet baptizavit, Yel in baptismo vel in confirmatione tenuit, 
^▼«1 qnae sibi confessa fuit, débet poenitentiam agere duodecim annis: 
„ et etiam débet deponi, si crimen sit manifestom, et peregrinando qnin* 
„ fiecim annis poeniteat, et postea monasterinm intret, tota vita sua mo- 
„Tatnms ibidem. Ipsa vero mnlier débet omnia relinqnere et res snas 
„ panperibus dare , et conversa usqne ad mortem in monasterio Dec ter* 
,,vire." (CanonPoenit. 2.) 

Animadverte , sufficere qnalecnnqae peccatnm contra YI. Praecep- 
tnm , qnod tnm exteriori acta tnm interiori consensn grave sit, ut sacer» 
doa careat poteitate ab eo eomplieem suum absolvendi, et incurrat ex- 
commnnicationem Papalem, si abiolvat. — Pariter, ut quis incurrat poe- 
iian in SolUcitantet statutas, snfficit qualiscunque soUicitatio ad pecca- 
tnm aliqnod grave contra YI. Praeceptum ( imo illicitus solum et inho- 
nentus sermo , quin expresse soUicitetnr , snfficit) vel in actu sacram'en- 
talis confessionis , vel ante , vel immédiate post confessionem, vel occa- 
sione et praetextu confeisionis, vel etiam extra occasionem confessionis 
in confessionali sive in alio loco ad audiendas confessiones destinato ant 
electo cnm simulatione audiendi ibidem confessionem. (Tide Benedict. 
XIV. Constitue, bac de re anni 1741 et 1745. et Theoloe, mot«\. S. éLV^Vk. 
d# Lisorio L. 6» Tr, 4» c. 2. d. 2. et c. 3. appen^.") 



90 



Fagisne velut aDgaem mnbram qaoqae impndicitîae? Yitas, 
quidqaid puritatis candorem vel minime iniicere potest? — Hic 
Yel maxime valet illud: Qui tpernit modiea^ pauIaHm deddet, 
(Eccl.19.1.) 

An bene custodis oculos, aures, linguam, omnes deniqae sen- 
sus? An sollicite invigilas cordi ac menti taae, haud ignoraos, 
etiam turpia ant desiderantem aut cogitantem supplicia aeterni 
promereri? 

An sollicite fngis occasiones tentationum et lapsuum? — Cm* 
trn libidinit impetnm appréhende fitgam^ si vis obtinere vietoriam, 
(S. AuGusT. serm. de temp.) 

An in conversatione cum altero sexu semper observas religio- 
samgravitatem? anabestomnisanimilevitas, jocus, cachiooos, 
sermo scurriiis aut mollis? — Multae amicitiae spiritu eoepernnt^ 
et carne detierunt, 

Annon es familiarior cum tua ancilla? cum illa mensaenoD 
assidcs vel in eodem vcrsaris conclavi, vel ad dedicationes ant 
nundinas vadis? — „ Ancillas suas nunquara secum ad convivia, 
,,nundinas, peregrinationes deducant, mullo minus scias ioili- 
„nere comités habeant^ ** (Syn, Trevir. an. 1678.) — ,,Caveant 
„summopere, ne cohabitent (cum ancillis) in eadem contigna- 
„tione, nec ejusmodi personas commensales sibi adsocient, 
,,muUo autem minus una cum iis hue vel illuc curru vchi praesa- 
,,mant/* (Compen. Gonstitut. eccles. Ratisb.) 

An contra synodorum statnta et Superiorum ordînationes non 
babcsancillam juniorem, cullu elegantiorem , vanam, garrolam, 
domiaatriccm , petulantem aut non optimae famae? — YetatS. 
Synod. Trident, gravibus poenis ,, dorai habere mulierem, de 
„qua possit haberi suspicio.*' (Sess. 25. c. 14. de réf.) — „Ut 
,,non ci-imen modo scd omnis incontinentiae suspicio evitetur in 
,,Clcro, id strictissime observandum edicimus, ut nuUi Presby- 
jjtcrorum cum quavis muliere cohabitare liceat, praeterquam cum 
,,matre, avia, amila, malertera, sorore, ncpte, fratris uxore, 
^,aut alia, quae ad minimum quadragesimum quintum annam 
„cicesserit ctq.uaen\in<\>iwxis\x%.^^<i\.^^N\v^^V\sA^^^ ^Constitul. 



31 

et Décréta. Ratisb. 1588.) — Nihil freqneDtlas Synodi in- 
eulcant. *) 

Perieulote t^mtmistrat, cuju$ vuUum fréquenter attendit. 
(S. Hier, ad Nepot. clerie.) 

Anitaagiscdmea, qnae tibi famnlatar, etiam sorore, nepte, 
matertera etc. , ut mmqaam oriatur nlmia facilitas, quae contem* 
tom et alia mala pariât? An nihil îpsis vel aliis communicas de 
parochiae administratiDne , ex quo saepe dissensio in clero, oblo- 
quia et scandala in popolo oriuntur? 

An omne ,,suspectan]m'' mulieram consortium cautissime 
vitas? — „ Suspectarum femiDarum famillaritates, senritutes, cot-> 
, , loqnia Yelut pestem fugiant.'* (Synodi Salisburg. an. 1616.) — 
Concilium Tridei^t. (loco cit.) grayes infligit poenas non modo 
€]ericis , qui in »ua domo, sed etiam qui extra domum eontuetu» 
dhtem /tabere audeant eum tnulieribut^ de quibun pottit habere 
tntpicto. Suspicioni autem locum dare potest non solum ante- 
actae vitae macula, sed junior quoque aetas, elegantia, forma, 
procacitas etc. ^ Nec dicas , tibi suffîcere tuam conscientiam , te 



*) Notnm omnibus est, antiqaos Ecclesîae canones hac in re mnlto 
severiores esse hodiernis ordinationibns. Ast qnantumvis indulgentes, 
necdnm salis attendi aut débite urgeri soient. Hine illae lacrymae; 
hinc profecto turpissimi illilapsns, qui deifico sacerdotio not^im inn-' 
mnt foedissimam , nec raro per malomm omnium summum , per aposta. 
siam a fide, desinunt. Utinam Confessarii saltem officio %xlo, pro data 
sibi divinitus potestate, intrepidi fungerentur! utinam omnes servarent, 
qnod Fr. Conrad us, Episcopns Constantiens. an. 1767. sapientissime 
prâescripsit: „ Confessarii non solum levitates quascunque , quai forni- 
cationum initia esse sapienter non nemo dixit, in Clericis etpnellis, 
illis deserrientibus, acriter reprehendant, sed separationis remedium 
ceu tutissimnm mature suadeaut et injungant, memores, qnod secus, et 
ai in hac re mitins agant, non solum subsequentjum graviorum peccato- 
mm , Terum etiam prostituiionis , in totum venerabilem Clerum ex pan- 
coram lapgibns, sibi publici fiant, redundantis, gravissîmam Deo reddi- 
tnri BTint rationem." — Non noverant S. S. Patres crudelem illam molli- 
tiera, quae connivet, ut périmât. S. BasiliusM. Archiepiscopus nnllo 
modo tulit, ut Presbyter quidam septuagenarins secum haberet mulie- 
rem sibi inservientem , non quod senis lapsum sed scandalnm metuebat. 
„Ejiee eam de dorao tua," scribit ipse, „ et viri tibi senriant: ne noraen 
Dei per vos blasphemetur." Nec veritus est, repugnanii poenam per- 
petuae suspensionis atque excommunicationis minari. (Y. in operib. S. 
Basilii epist. ad Gregor. presbyt.) 



parnm curare, qaid hom