Skip to main content

Full text of "Mignoun ar vugale"

See other formats


MIGNOUN 

AR VUGALE 

A. E. THOUDE. 

KKNTA DARN. 



Doue, mar kar, a Iakai da sevel 
ein peiiii eur menoz mad-bennak 
hag a Iakai anexho da dalvezoïu 
enn ho louez , bugale. 



BREST, 

IMI'HIMIUY .1.-15. LEl'OtJUNlEK HEi\A , 

Hù Y ni s, n- su. 

1855. 



"7, 



MIGNOUN 

AR VÜGALE 

A. E. TROUDE. 

KENTA DARN. 



Doue, mar kar, a lakai da sevel 
ein penn eur menoz mad-bennak 
hag a lakai anezho da dalvezout 
enn lio touez , bngale. 



BREST, 

IMPRIMIRY J.-B. LEFOURNIER HENA , 

Rù Vras, n" 86. 



4855. 



(. 



APPROBATION EPISCOPALE. 



Permis d'imprimer. 

Quimper, le 7 Février 1855. 



KERAÜDY, 

Vicaire général capitulairc 



AVIS. 

Avec l'aide du Dictionnaire breton- 
français de Le Gonidec, il sera facile à 
chacun de traduire ces petites histoires. 
On a pris soin de donner dans des notes le 
sens des celticismes. 






MIGNOÜN AR VÜGALE. 



AR VAMM HAG AR BUGEL KLAN. 

Silvestik a oa klan gantann dersien. Evit 
he lemel digant-han , al louzaouer en doa 
gourc'hemennet d'he vamm hel lakaat da 
eva eul louzou gwall c'houero. Silvestik a 
oa pennek-braz , eur bugel kollet e oa em 
gwirionez. Tanva a reaz ar braoued gant 
begik he deod (1) ha ne falvezaz ket d'ez- 
han he eva enn eul lavaret d'he vamm e 
doa c'hoant hel lakaat da vervel. 

E-keit-se ar c'hlenved a greske hag ar 
vamm a oa gvvall c'hlac'haret. Evit digas da 
vad (2) he map klan, chetu ar pez a reaz ar 
vamm vad-man. Lakaat a reaz al louzou 
c'houero e mesk toaz ha viou hag ho lekeaz 
da boaza evel pa vije bet eur wastel. Pa ce 

(4) Du bout des lèvres. 
(2) Pour rendre à la santé, 



_ 4 - 

poaz awâlc'h, ar vamm o teurel sukr war- 
n-ezhi a dostaaz ouz he map hag a lavaraz 
d'ezhan : sell, va map, chetu ama eur was- 
tei sukret mad. N'eo ket falvezet d'id eva al 
iouzou, me gred ne falvezo ket d'id ive di- 
bri ar wastel-man. 

Ar bugel ervad o welet ar wastel a la- 
varaz d'he vamm : eo^ va mamm, eme-z- 
han, enn eur ober he vitonik, mar d-eo 
red e tebrinn anezhi na pa ne ve nemet 
evit senti ouz-hoc'h. 

He dibri a reaz hep heug ebed ; antronoz 
e tebraz eunn ail hag ann deiz warlerc'h 
ive hag e tistroaz e iec'hed (i). 

Peger mad e oa mamm Silvestik 1 va 
bugale. Me a garfe ober diouz he skouer 
vad (2). Rak-se, ec'hiz ma reaz eur wastel 
sukret evit lakaat he map da gemeret eut 
louzou iec'heduz, e livirinn d'e-hoc'h ive 
kenteliou bihan (3) evit lemel ho techoui- 

(4) Il recouvra la santé. 

(2) Je veux essayer de l'imiter. 

(3) Des petites histoiroa. 



gou digan-e-hoc'h hep komps trcnk na 
c'houero ebed , hep na oufac'h , kouls 
1 avare t, 



ANN TAD MAD. 

Bez'e oa eunn den en doa eur garg diez- 
braz. Pevar bloaz oa edo o choum e Kem- 
per, pell diouz he dud keaz, 

Ar bloaz nevez o tostaat, e kasaz d'he 
vugale eur voestlad madigou hag eur c'hoa- 
riel-bennak hag e skrivaz d'ezho evelhen : 
va bugale, bezit mad, sentit atao ouz ho 
skolaer ha me ho lakai da zont d'am c'hi- 
chen pa vezo deuet ann amzer. En em 
laouenait, va bugale, rei a rinn d'e-hoc'h 
traou bravoc'h c'hoaz pa viot deuet d'ann 
ti am euz kempennet evid - hoc'h ; eul 
leac'h dudiuz eo dreist kement tra zo. 

Peger mad eo hon tad , eme ar vugale , 
peger braz eo he garantez evid-omp. Ni 
ive, ni her c'har a greiz hor c'haloun evit- 
ban da veza pell diouz-omp ; ni her c'har 



— 6 — 

petra-bennak ma bon euz ankouneet he 
zremm (1). Levenez a raimp d'ezhan enn 
eur ober kemend en deuz gourc'hemennet 
d'e-omp. va Doue ! pegonn euruz e ve- 
zimp welet bon tad ker mad, ker karan- 
tezuz. 

Va bugale geaz, eme ar vamm, ann Douer 
mad pehini a zo enn envou a ra bemdez 
e-kenver ann dud ar pez en deuz great bo 
tad enn bo kenver. N'ber gwelomp ket, 
digant-ban koulskoude e teu bemdez d'e- 
omp mad-oberiou paot. Ann beol, al loar, 
ar stered , ar bleun , ann boU frouez, pep 
tra azeu digant Doue (2). Roet en deuz 
d'e-omp ar Skrituriou sakr (3) evit ma ana- 
vezimp he ioul. Euruz e vezo ann bini a 
beuHo gourc'bemennou Doue , bennez a 
ielo d'ann envou, rak Doue a seveno be 
c'ber. Eno en devezo madou dreist pep mad 
ba dudiou kals dreist dudion ar bed-man. 



(4) Quoique nous ne nous rappelions plus son 
visage. 
(2J Tout vient de Dieu. 
(i) Les saintes Ecritures. 



Va bugale, karit Doue a greiz ho kaloun, 
sentit atao out-han hag her gwelot dremm- 
<DUc'h-dremm enn envou. 



AR PLAC'H BALC'H. 

Eur plac'h iaouank a ioa o choum enn 
eur marier kaer-meurbed. Genovefa a read 
anezhill). Blezou, paotrez ar saout a zeuaz 
eunn deiz d'he c'havout hag a lavaraz 
d'ezhi : va zad pehini a zo klanv fall (2) a 
c'hoanta abars mervel lavaret d'e-hoc'h 
traou a bouez braz (3). — Mont ebars da 
loc'hikmogeduz, me Genovefa, nerinnket, 
€me-z-hi ; ke kuit, kenta gwella (4[. 

A-benn eur pennadik goude-ze, Blezou 
a zeuaz enn dro(5) o redek dialan : vamezel, 
eme-z-hi, diredit affo, ne zaleit ket, me ho 



(\) On l'appelait Geneviève. 

(2) Très-malade. 

(3) Des choses très-importantes. 

(*) Va-t-en, le plus tôt sera le mieux. 
(5) Blaize revint. 



ped. E amzer ar brezel ho mamm e deuz 
kuzet enn douar kalz a aour hag a arc'hant. 
Goiirc'hemennet e doa d'am zad ma vije 
kement-se kiizet ken na vijec'h deuet da 
ugent vloaz. Allaz ! va zad ne hell ket tevel 
pelloc'h gant ar maro o tostaat (1) ; eat eo 
va mamm da glask ann nouen. 

Genovefa enn eur redek a ieaz timad da 
di ar paotr saout ker leal-ze. Re zivezad e 
oa, ar c'heaz-Doue (2) a oa o paouez mer- 
vel (3). 

Pa zistroaz d'ar gear, Genovefa a lavare : 
Ma ne vijenn ket bet ker balc'h, pinvidik- 
braz e vijenn breman. 



AR BREUR HAG AR C'HOAR. 

Eunn deiz pa edont ho-unanik er gear 
(4), Baskik gant-han eur pikol pez bara enn 
he zourn a lavaraz d'he c'hoar : deuz, 

(i) Il est à l'article de la mort. 

(2) Le pauvre malheureux. 

(3) Venait de mourir. 

(i) Un jour qu'ils étaient tout seuls au logis.. 



— 9 — 

Annahik, deuzda lipouza, me a oar ann tu. 
— Eo,eme arverc'hik, gantna vezimp ket 
gwelet gantden (i). — Deuz'ta, vac'hoarik, 
ni a ielo e kampr vihan al leaz ; deuz da 
lounka dien mad endra ema el Hors hon 
tad.— Ne rinn ket, (2) eme Annahik, me a 
wel eur gopr devezour o faouta keuneud 
ekreiz ar ru, hen a welfe ac'hanomp hep 
mar ebed. — Gwir eo kement-se , eme 
Baskik; deuz war va lerc'h, va c'hoarik, 
deomp d'ar gegin, mel c'houek a zo eno, 
ni a zebro eunn tamm bara ha mel. Neb 
aoun, Annahik (3). — Tra, tra, Baskik, me 
a wel Mac'harit bleo ruz (4) o neza kanab 
war dreuzou he dor, heb arvar e welfe 
ac'hanomp. — Deomp'ta d'ar c'hao da zibri 
avalou, eme Baskik, den ne hello hor gwe- 
iet eno. 

va breur, eme ar verc'hik, poan a rez 
d'in em c'haloun o klevet da gompsion (o). 

(\) Pourvu que personne uenous voie. 
(2) Je ne le ferai pas, je ne veux pas. 
(3> Ne crains rien. 
(4) Marguerite aux cheveux rouge. 
fS) Je suis peinée de t'eniendre parler ainsi. 

1' 



— 10 — 

Ha te gred ne hellfe den hor gwelet ? Az 
pez koun euz ann hini a wel enn amc'hou- 
lou a-dreuz d'armogeriou. 

Pa glevaz kement-se, Baskik a oe mezek- 
braz : ar wirionez a zo gan-ez, eme-z-han. 
Doue a zo e pep leac'h hag a anavez bon 
oberiou ar re guzeta. Breman ne garfenn 
ket ober ar pez a vennenn ober bremaik, 
gwel e ve gan-en dib?i boed seac'h (I). 



AR MAP MAD. 

Eunn den pinvidik o veza eunn nebeut 
klan, a c'halvaz hedud; hogen ne zeuaz 
den ebed. Neuze e tigoraz ann or hag e 
welaz he vcvel pehini a oa azezet enn eur 
gador-vreac'h (2). Kousket mik e oa hag 
enn he gichen ki bian ann aoutrounez 
kousket evel-t-han ; ho daou e tiroc'hent 
gwell-pe-well. Tostaat a rea ouz ar mevel 

(0 Du pain sec. 
(3) Dans un fauteuil. 



«vit hezihuna, pa welaz eunn tamm paper 
€-tal he dreid hag e savaz anezhan diwar 
ann douar. Eul lizer e oa aberz he vamm 
(1). Arvamm baour-ze a drugarekae he map 
evit ann arc'hant en doa digaset d'ezh'i di- 
war he goumananchou (2). 

Ann aotrou goude beza lennet al lizer a 
dennaz eur skoed-bennak euz he c'hodel 
hag ho lekeaz e hini ar mevel hag ez- eaz 
kuit goustadik hep nep trouz. 

Pa oe en em dennet enn he gampr, ann 
aotrou a c'halvaz a nevez he vevel gant eur 
vouez ker kre, ken a zihunaz enn eunn 
taol. — Gwall bell oud bet kousket, eme-z- 
han. — Ar mevel enn eur zigarezi a lekeaz 
he zourn enn he c'hode! hep taol evez (3). 
Raktal e teuaz kcr glaz hag ar maro ha 
choum a reaz mud. — Petra a c'hoarvez 
gan-ez ? eme ann aotrou. — va aoutrou 
mad, eme ann den iaouank, oc'h en em 
deurel d'anndaouhn, tud zo hag ho ôeixi 

(i) C'était une lettre de sa mère. 

(2) Sur ses gages. 

(3) Sons y penser. 



— i2 - 

c'hoant d'am c'holl, rak a beleac'h e leu ann 
arc'hant-man e m'ounn o paouezkaout (1) 
em godel ? n'ouzoun doare. — Va mignon, 
eme ann aotrou, ne ouel ket : digant Doue 
e teu d'e-omp pep mad, gant-han eo oud 
bet paeet (2). Dre-ze e c'hourc'hemennann 
d'id kas ann arc'hant-man d'az mamm, 
enn eur ober va gourc'hemennou d'ezhi. 
Ouc'hpenn-ze lavar d'ezhi ekarann he mad 
ha da-hini (3). 

Ann den iaouank a drugarekeaz he vestr 
madhagez eazermeaz.Brazeoahelevenez. 



DOUE. 

Eur bugel a zoujans Doue a lavare aliez 
d'eunn den divadez : n'euz nemet eunn 
Doue hepken ; hen eo en deuz krouet ann 
env hag ann douar, hen eo a laka ann heol 
da sevel, hen eo a laka ar glaoda goueza 

(1) Que je viens de trouver. 

(2) Tn as été récompensé. 

C3) Je veux lui faire du bien et ft toi aussi, 



— 13 — 

war ann douar. Doue a anavez hon holl 
oberiou, hon holl venosiou ar re guzeta ; 
hen a selaou hor pedennou. Gant-han e 
vezimp kastizet pe paeet{1). Ann idolou- 
man a azeulitne d-intnem et douar ; dre-ze 
ne hellont hor gwelet nag hor c'hlevet, ne 
hellont ober d'e-omp na drouk na vad. 

E-keit-searpagana zistroe he ziskouarn 
diwar ar wirionez. 

Eunn deiz ar bugel a dorraz ann idolou 
holl nemet unan, ar brasa e oa. Pa zistroaz 
d'ar gear, ar pagan o welet kement-se a 
savazwar he ellou : penaoz oud-teken die- 
vez, eme-z-han, da derri va Doueed. — 
Ne d-eo ket me eo, eme ar bugel, annidol 
braz eo en deuz torret ann idolou ail biha- 
noc h evit-han. — Eur gaou a lèverez, eme 
ann den divadez, o lammout gant ar bugel, 
biskoaz n'her gweliz o flacha, fallakr m'az 
oud ! te eo ec'h euz torret va Doueed, me 
as lakaidavervel a daoliou baz enn abek 
d'az fallagriez, — Komzit hep tana (2), me 

(i) Châties ou récompensés. 
(2) Ne vous emportez pas. 



— 14 — 

ho ped, eme ar bugel. Dic'halloudek eo 
hoc'h idol, war a welann, ma ne hell ober 
ar pez am euz great, me bugel diners. 
Penaoz eta en divije-hen krouet ann env 
hag ann douar? 

Ar pagan o klevet kement-se a dorraz 
ann idol a choume enn he za hag a lava- 
raz d'ar bugel : ar wirioneza zotreac'hd'in, 
eme-z-han enn eur stoui d'ann daoulin 
evitmeuli ar gwir Doue; m'henansav bre- 
man, n'euz nemet eunn Doue hepken , 
Doue holl-c'halloudek pehini en deuz krouet 
ann env hag ann douar. 



AR GLAO 

Eur marc'hadour o tont diouz ar foar(1), 
gant-han eur ialc'had vad a arc'hant, en em 
glemme penaoz Doue a gase glao stank. 
Glao a rea a c'hoari gaer, evit gwir, gleb 
dour, e oahe zillad (2). 

(1) Quijevenait de la foire. 

(2) Sas vêtements étaient traversés par la pluie. 



Pa oe deut war lez ar c'hoat, e oe tost 
d'ezhan mervel gant ann aoun pa welaz eul 
laer war benn ann hent, he fuzil enn he 
zourn. Al laer-ze afalvezaz d'ezhan leuskel 
eunn tenn fuzil evit laza ar marc'hadour. 
AbersDoue n'her greazket:ker gleb e oaar 
poultr ken a davaz ar fuzil (1) hag ar 
marc'hadour enn eur gentraoui he varc'h 
a choumaz beo. 

Pa oe distroet d'ar gear, ar marc'hadour 
a lavaraz d'he vugale : perak en em glemm 
euz a Zoue dre ann abek ma kas glao stank; 
ma vize bet kaer ann amzer, e oa breman 
greatac'hanoun, maro ienevijennbreman. 



AR WEZEN DERO. 

Eunn deiz daou zen iaouank a zeuaz 
dirak ar barner. Unan anezho a oa hanvet 
Jann Habask hag egile Paol Toulek. 

Aotrou, eme Jann, enn eur drei ouz ar 

(i) Le fusil rata, le coup ne partit pas. 



harner (1), chetu me deut d'ober klemm. 
Pliget gan-e-hoc'h, me ho ped, goulenn 
digant Paol e peleac'h e ma ar bizou a zo 
bet fiziet enn-han abaoue tri bloaz zo (2) 
pa'z iz d'ann Naounet. Breman e tinac'h 
he asrei d'in (3). — Biskoaz, aotrou, m'hen 
tou, a lavaraz Paol d'ar barner, biskoaz 
n'am boe netra digant-han. Trelatet eo, 
diouc'h a welann, va mignon. Ne dleann 
tra d'ezhan. — Jann, eme ar barner,. gal- 
vit eur re da dest (4). — Allazl aotrou, a 
lavaraz Jann d'ar barner , n'her grinn 
ket (5), rak ne oa den war bon tro pa gui- 
taiz va mignon, ne oa nemet eur wezen 
dero e kreiz ar park. — M'hen tou war va 
ene, n'ouzoun petra a lavar he-man, eme 
Paol, rak ne anavezann ket ar wezen dero 
nag he vizou kennebeut. — E gaou ec'h 
euz touet er c'hiz-ze, eme Jann Habask, 
m'hel lavaro da neb a garo. 

(i) En se tournant vers le jugo. 

(2j II y a trois ans. 

(3) Me le rendre. 

(à) Appelez vos témoins, 

(.■S) Je ne puis faire cela. 



Neuze ar barner o sevel diwar he gador 
a lavaraz evelhen : Jann, ke d'ar park- 
hont, ke da gerc'hat eur vranken euz ar 
wezen dero,me her gourc'hemenn d'id.Evid 
oud-te, Paol, choum aman ken na vezo 
distroet Jann. 

Jann o veza eat enn hent (1), ar barner 
a lavaraz da Baol abars nemeur goude : 
Petra ra Jann eta ma taie keit da zont? 
Paol, ke da welet ma ne zeu ket enn 
dro (2). — Heb estlamm , aotrou , eme 
Paol, ac'hann da bell amzer ne zeuio ket 
enn dro, bez'ez omp diou leo diouz ar we- 
zen dero (3) . 

Den fallakr hep feiz (4) ma'z oud ! eme 
ar barner ; eiir fais ledouet ec'h euz great, 
o veza ma anavezez ar wezen dero. M'her 
gwel ervad breman, ar bizou a zo bet fiziet 
enn oud. 

Paol enn eur ouela a zistolaz ar bizou. 

(\) S'étant mis en route. 

(2) S'il ne revient pas. 

(3) Nous sommes à deux lieues du chèno. 
(i) Homme méchant et sans foi que tu es* 



Evit he gastiza- ar barner a stagaz anez- 
han epad diou heurvez ouz eur wezen dero 
e kreiz al leur-ger hag a-uz he benn e le- 
keaz eur skritel braz war behini e lenned 
ar geriou-man : ann den-ze zo eul laer. 



ANNAHIK MERCH DA EUR CHERE 
PAOUR. 

Eur soudard mac'hagnet , nemet koz 
, dilad fall war he dro (1 ), a oa dalc'het gant 
eur bar klenved. Ne oa mui evit mont pel- 
loc'h enn he hent (2) hag e renkaz mont da 
gousket e solier ann ti kenta a gavaz. 

Annahik merc'h euz ann ti a iea bemdez 
d'he welet hag a roe d'ezhan eur gwennek 
pe zaou. Eunn deiz ar soudard koz a lava- 
raz d'ezhi : me am euz klevet, va merc'hik, 
penaoz da dud a zo dizanvez , lavar 
d'in eta a be leac'h e teu ann arc'hant- 
man, rak gwell e ve gan-en mervel gant 

0) Couvert de haillons. 

/2) Il no pouvait plus continuer sa route. 



ann naoun evit kaout eur pez arc'hant ma 
savche rebech enn-oun (1). — Neb aoun, 
eme Annahik, va arc'hant a zo leal, kredit 
se. Diwar sav ar skol (2), bemdez e tastu- 
mann sivi pere a werzann d'ann aotrou'r 
person, deii mad meurbed. Ac'hano e teu 
va arc'hant. Va zad her goar ervad ; da eo 
gant-han va gwelet oc'h ober kement-se 
hag a lavar aliez d'in : kalz a dud a zo 
izommekoc'h evid omp, dre-ze e tleomp 
ober vad d'ezho muia ma hellomp. 
- Ar soudard koz enn eur ouela gant levencz 
a lavaraz d'ar verc'hik : Annahik, bennoz 
Doue gan-ez ! Plijet gant Doue hen talve- 
zout d'id ha d'az tud ive. 

Rei d'arpaour aluzen aliez 

Ne ziverreaz biskoaz ann danvez. 



(i) Si ma conscience devait me le reprocher, 
(2) Quand l'école est finie. 



— 20 — 

ANN TAD KOZ HAG HE VERCH-VIHAN. 

Eunn deiz, n'euz ket pell, pa edoun o 
vale war ann hent braz kichen Gwipavaz, e 
weliz eunn den hir-hoajet (1) gant-haneur 
verc'hik goant wardro daouzek vloaz; Ma- 
c'haridikhe hano. — Enn hoc'h eaz, tad 
koz , eme-z-hi , likit ho tourn war va 
skoaz (2). Gwall skuiz oc'h hirio, greomp 
eunn diskuizik ma hoc h euz c'hoant , 
abars nebeud e vizimp arruet. — Gwir eo 
se, Mac'haridik, eme ann tad koz, ne vezo 
ket pell e vezimp arruct (3) . Allaz ! va Doue, 
paneved-te, va merc'hik, ne rafenn ket (4). 
Te eo a zo va skoazel em gozni (3) ; bemdez 
e teuez gan-en endra e ma da dad gant he 
labour enn he bark, te eo a zigas boed 
d'in pa ounn dalc'het war va gwele. Gant 
Doue e vezi paeet, Mac'haridik, eur galoun 



(\) Très-agé. 

(2) Appuyez-vous sur moi. 

(?.) Nous arriverons avant peu. 

(h) Je ne pourrais le faire sans toi. 

(5) Tu es mon bôton de vjeillesso. 



— 21 — 

vad ec'h euz. Doue a gar ar vugale a enor 
ar re goz. 

Eur pennadik goude-ze, ann tad kôz o 
veza diskuizet a ieaz d'ar gear he zourn 
war skoaz Mac'haridik. 

Kerkent ha ma oent gwelet , ann 
ozac'h (I) a lavaraz d'ezho : chetu ni oc'h 
ho kortoz, vazad, deomp da zibri horpred- 
boed, mar kirit. — A galoun vad, eme ann 
den koz, deomp da zibri hor pred-boed. 
C'hoantek her grinn (2) rak ne d-ounn ket 
divlaz, a drugare Doue. Mac'haridik, deuz 
da azeza em c'hichen. Sell, va map, eme- 
z-han, enn eur drei ouz ann ozac'h, ar 
verc'hik-man a dal va eal mad (3). Dre-z- 
hi va poaniou a zo bihan dra, dre-z-hi va 
c'hlenvejou a zo skanvoc'h. Doue a bedinn 
evit ma tistolo war-n-ezhi ar mad e deuz 
great d'in. 

Neuze kemend hini a ioa eno a lavaraz 
enn eur vouez : tad koz , pedit ive evid 

(1) Le mari, le chef de la famille. 
(2j Je le ferai volontiers. 
(3; Est mon ange gardien. 



omp, rak bennoz eunn den koz ne noaz 
morse. 

Pa ho doe debret ho gwalc'h (1), Ma- 
c'haridik a falvezaz d'ezhi kas he zad koz 
d'he gampr enn tu ail d'ar porz. Mont a 
rejont ho daou breac'h-ha-breac'h enn eur 
divisa gwell-pe-well ken euruz e oant. — 
Noz vad, tad koz, eme Mac'haridik, hag e 
pokaz d'ezhan a raok mont da gousket. 



KROG EVIT KROG (2). 

Eur bugel dek pe zaouzek vloaz, hen 
gwall fall, edo o choum war ar meaz gant 
he dad, enn he vaner ; brava maner a oa 
er vro. Eunn deiz evel na wie petra da 
ober evit diverraatann amzer, e lekeaz enn 
he benn dastum ar vugale tro-war-dro, 
Goude kant ha kant tro fall (3), pa oe 
goullo he sac'had bourd , e vennaz hc* 

(1) Quand ils eurent assez mangé. 

(2) A bon chat, bon rat, 

(3) Malices. 



— 23 — 

lakaat ouz eur c'harr bihaii evid he 
c'harrea evel pa vijent bet kezek. 

Evel ne garent ket ar c'hoariou er c'hiz- 
ze, ar vugale avoudaz etre-z-ho. Ar blener 
bihan o veza klevet kement-se a roaz tao- 
liou fouet d'ezho enn eul lavaret : kerzit'ta, 
va c'hezek daou-droadek. Ar vugale baour 
a garme hag a ouele ; kement-se ne dale 
netra d'ezho (1), rak ar blener didruez a 
c'hoarze a boez-penn hag a skoe gant-ho 
gwell-pe-well. 

Goude kement a zrougiez ann aotrou 
bihan ne choumaz ket digastiz a drugarez 
Doue. Antronoz ar vugale en em zastumaz 
evit he lakaat he-unan ouz ar c'harr ; ar 
pez a rejont. Ann hini kreva, ar fouet enn 
he zourn a lavaraz d'ezhan : pep-hini d'he 
dro, aotrou bihan, krog evit krog. Kerz'ta, 
marc'h daou-droadek pe me dapo ar vaz 
gan-ez (2). Kaer en doa gouela, ar vugale a 
reagoapanezhan. 

(0 Cela ne leur servait à rien. 

(i; Ou bien je te donnerai du bôloo. 



— 24 — 

Pa oe distaget, ar bugel a ieaz da gavôut 
hedad d'ober klemm (1). War gement-se 
ann tad a c'halvaz ami holl vugale hag a 
c'houlennaz digant-ho petra oa bet etre-z- 
ho. Hogen unananezho a lavaraz evelhen : 
aotrou, bemdez omp kannet gant ho map; 
great bon euz d'ezhan egiz ma rea d'e- 
omp. — Bevez eo, eme ann tad, enn eur 
zistrei ouz he vap ; ar re fall, az pcz koun, 
ar re fall a zo kastizet abred pe zivezad. 
Mar fell d'id beza euruz, bez fur ha mad 
diwar-vreman. 

War gement-se ami tad a c'hourc'he- 
mennaz d'he vap mont da gousket. 



AR C'HI RED HAG AR MASTIN. 

Eur c'hi red o vont d'argearhagant-han 
eur banerad kik être he zent, a gavaz eur 
mastin treut-eskern (2) o klask boed. -^ 

(i) Pour le plaindre. 

(S) Maigre jusqu'aux os. ) 



Penaoz'ta, eme ar mastin , ha te zo klan? 
war iun e m'oud gant dabanerad kik? eleal 
me n'ounn ket ken diot se (1), p'am euz 
peadra me a ra fest. Kof braz a rafenn ma 
venn enn da leac'h. Gra evel-se; p'as pezo 
debret da walc'h (2), me a zebro eunn tamm 
ive. — Petra a leverez-te? eme ar c'hi red, 
kuzuliou er c'hiz-ze a zo mad evit da gen- 
seurded ; etre-z-hoc'h c'houi ar re wella ne 
dalont netra. — War gement-se ar mastin 
enn eur ober gwall sellou a lavaraz d'ar c'hi 
red : tao, lanchore bras, tao evit ar gwella. 
— Da c'hourdrouzou n'am spountont ket, 
sac'had eskern (3), eme ar c'hi. Evit oun- 
me, me a fell d'in bcza féal, eme-z-han 
skrignet he zent gant-han ; difenn a rinn 
ann dra a zo bet fiziet enn oun. 

Pa oe distroet d'ar gear, ar mestr a zor- 
lotaz he gi féal hag a roaz d'ezhan eunn 
tamm mad-bennak. Dleet e oa kement-se 
d'ezhan. 

(i) Je ne suij> pas si sol que cela. 
(2) Quand tu seras rassasié. 

CS) Injure, grand cfTlanqué : mot b mot .- sac rem 
:.'li d'os 

1'" 



ANN AVALOU-ORANJEZ. 

Bez'e oa gwechall eur marc'hadour pehini 
en doa eur map wardro pevarzek vloaz; 
habask ha diantek e oa dreist ann oll vugale. 
He vignoned ervad aoa dishevel bras. Ann 
tad welet kement-se a c'halvaz ar bugel 
hag a roaz d'ezhan eur c'huzul mad-bennak 
gant aoun na zeufe he vignoned da zaotra 
he galoun. Diskouez skler a reaz d'ezhan 
peger fall eo darempredi bugale fallakr hag 
hen aliaz da zilezel he vignoned. 

Perak e fell d'e-hoc'h-hu , va zad, va 
îakaat da zilezel va mignoned, eme ar bugel? 
Perak ne rit-hu ket stad anezho? rak fur 
int pe ne vezo den. A-hend-all, ma ne vent 
ket, me a oufe ho Iakaat da vont war 
wellaat (1 ) enn eur rei d'ezho skouer vad, 
eme-z-han hep distro, ker frank e oa a 
galoun. 

Ann tad pehini a oa glac'haret o kleve^ 

(♦) Je saurais les rendre meilleurs. 



— 27 — 

he vap komps evel-se, ne lavaraz ger 
evit rei d'ezhan dagredi ez oa dizoan (1). 

Eur suivez ar bugel o veza eat da bour- 
men gant he vamm , ann tad a lekeaz enn 
he gampr vihan eur banerad avalou-oranjez 
hag enn ho mesk daou pe dri aval-oranjez 
brein. Ar bugel o welet kement-se a dru- 
garekeaz he dad hag a lavaraz d'ezhan : 
penaoz'ta, va zad, e mesk ann avalou- 
oranjez kaer-man hoc'h euz lekeat re ail 
brein. — Neb aoun, va map, ar re vad a 
wellai ar re a zo eat da fall (2). — Ne venn- 
ann ket evel-se, eme ar bugel , ar re vrein , 
war va menoz , a lakai ar re vad da vont da 
fall evel-d-ho. — Neb aoun, va map, neb 
aoun , va selaou , n'ouan ket die houzvez ; 
pelloc'h e wellimp mar-d-e ma ar wirionez 
gan-en. Da c'hortoz (3), e lakaimp ar ba- 
nerad avalou-oranjez ebarz ann armeler. 

Abenn pemp pe c'houec'h dervez goude- 
ze, ar bugel a zirczaz ar banerad avalou- 

(1) Qu'il étail sans inquiétude sur son compte. 

(2) Celle» qui sont gâtées. 

(3) En aiiendant. 



oranjez. Pebezglac'har! ann avalou-oranjez 
hoU a oa eat da fall.— M'iier wie ervad, eme 
ar bugel , ar re vrein ho deuz lekeat ar re 
vad da vreina evel-d-ho. 

Selaou, va map, eme ann tad, n'oimn 
bet souezet gant se. Me am euz he c'hreat 
evit ma teufez da boella ar pez am euz iava- 
ret d'id diwarbenn da vignoned. Dalc'h 
mad ar geriou-man : neb a zarempred ar re 
fall a zeuio abars nemeur da veza fali evel-d- 
ho. Bez fur diwar-vreman , tec'h diouz ann 
darempredou fali gant aoun na zeufent da 
zaotra da galoun. 

Ar bugel a lekeaz ar c'helen-ze da dalve- 
zout, rak dilezel a reaz he vignoned. 

Evid hoc'h eo, bugale, am euz savet ar 
c'helou-man (1). Likit al lavar-man doun 
en ho penn : dibaot eo ma weleur [2) ar re 
fall o vont da wellaat etouez ar re vad ; 
hogen ar re vad en em goll mar teuont da 
zarempredi ar re fall. 

Chetu aman warlerc'h evit diskouez (3) , 

(i) Ce conte. 

(2) On voit rarement. 

{^) Eu voici un exemple ci-après. 



ANN DAOU VREUR. 

Daou vreur a oa o choum e Lanniliz, e 
Breiz-izel , merourien e oant. Unan anezho 
a oa hanvet Euzen hag egile Maze ; peb a 
c'hrek ho doa (1). Ne oant ket pinvidik , 
pell aze. Ho aotroii pehini a gare ann dud 
diwar ar meaz , a roaz kant skoed d'ezho 
war zistol evit ho lakaat da brena teil ha 
traou ail. Pep tra a iea da vad , ken a roaz 
d'ezho ho aotrou evit ho c'hentraoui eul 
lizer-merket evit triouec'h bloaz. 

Abenn tri bloaz e weled ann daeu vreur o 
-tont e ti ho aotrou , etro goel Mikcal ha 
gant-ho arc'hant d'he baea. Gvvellaat ho 
doa great ho douarou o tigeri lanneier, o 
tisec'ha prajeier dourek, o vaga saout ha 
moc'h, o prena teil, o planta gwez. Kas & 
reant ho bugale d'ar skol. Pep tra a iea evit 
ar gwella; euruz e oant. 

Daou pe dri bloaz goude-ze, Euzen a 
ankounekeaz he laboriou hag ann aotrou a 

(i) Tous doux ôlaiont mariés. 



c'halvaz anezhan d'he gavont evithe densa. 
Euzen mezek holl a roaz he c'her e kuitafe 
he wall vuez. Allaz 1 ar paour keaz , o veza 
ma taremprede tud fall, a zeuaz da vf za fall 
evel-d-ho. War zigarez mont da welet tud 
tlan , rak eunn tammik louzaoïier e oa (i ), 
Euzen a rede tu-ma tu-hont oc'h eva gwin , 
ha guin ardantken klenvel (2). Pa zistroe 
d'ar gear kalarek holl he zilad , Euzen a 
ganne he vugale , a groze he c'hrek hag he 
vreur pa reant kelen d'ezhan. 

Maze a oa mantret gant se, rak ne oa ket 
evit ober (3) ail labouriou holl. Tri bloaz 
oa n'ho doa ket paeet ho dleou ha douarou 
ho ziegez à iea da fall. 

Goude kant ha kant kelen , pep tra o 
choum er c'hiz-ze, ann aotrou a gasaz ar 
barner gant gourchemenn evit ho c'has-kuit. 
Ar pez a reaz. 



(0 Car il était un peu médecin. 
(2j Jusqu'à se rendre malade- 
(3) Car il ne pouvait faire tout seul les travaux do 
la ferme. 



AR VALAFEN HAG HE RE VIHAN <). 

Etro ann abardaez, eur valafen o tournija 
tu-ma tu-hont ha gant-hi he re vihan war 
he lerc'h, a lavare d'ezho : ne dostait 
ket ouz ar flamm a sav a-hont ; bemdez e 
weleur balafennou o vervel dre ne daolont 
evez. Likit'ta evez mad , tec'hit out-han 
pella ma hellot. — Ar balafennouigou a 
a roaz ho ger d'ho mamm e sentfent 
out-hi. 

Eunn deiz pa edo ar vamm o tiskuiza e 
-mesk ar bleun, eur valafen iaouank a zeuaz 
da iavaret (2) : pe evit tra ma e deuz va 
mamm ^ourc'hemennet d'in tec'het pell 
diouz ar flamm-hont. Peger kaer eo ! Skcdi 
a ra evel ann heol. Ar re goz, evit gwir, a 
zo re aounik,lammoutareontrakho skeud 
hag aliez-braz e krenont gant traou dister 
ha bihan. Enn eur ho c'hredi war ho 

(i) Et ses petits. 
■H2) Se dit à lui-même. 



— 32 — 

c'hompz (i) , e ve red d'e-omp choum hep 
lînval hed ann deiz. Deomp'ta da welet. 

War gement-se ar valafennik dievez a 
dosta ouz ar flamm enn eur ober he c'han- 
fardez. Mad! eme-z-hi, gant gwir abek e 
lavarenn ez oa re aounik ar re goz. Tomder 
ar flamm a ra vad d'in. Deomp tostoc'h. 

Dre-ze enn eur ober he fenn , e tosteaz 
mui-oc'h-vui ken a gouezaz e kreiz ar 
iîamm hag e oe rostet. 



GWILHERM PAOTR ANN DENVED 
HAG AR BLEIZ. 

Eur weach e oa eur paotr-denved pehini 
a gare ober bourdon d'ann dud diwar ar 
meaz; Gwilherm oa he hano. Eunn deiz e 
lekeaz enn he benn spounta he amezeien. 
Chetu hen'ta o krial a-boez-penn : sicour! 
sicour (2) ! ar bleiz war ar saout (3) I 

(i) A les en, croire. 

(2j Au secours i 

(3) Au loup ' ^ ^' 



— 33: — 

Pa he glevcliont o krial evel-se, ann dud 
a zilezaz ho labour hag a laoskaz ho chas 
er-meaz; pep-hini a redaz gant-han he 
forch enn he zourn, — Peleac'h e ma ar 
bleiz? eme-z-ha. — Hogen Gwiiherm a 
lavaraz d'ezho : eunn huvre hoc'h euz bet, 
va Eud, eme-z-han enn eur c'hoarzin a- 
boez-penn. Unan etouez ann dud vad-man 
a vuanekeazha Gwilherm alavaraz d'ezhan : 
den fall ma'z oud! penaoz! ha red eo d'id- 
te buanekaat pa lavarann ne-d-eo ket en 
em ziskouezet ar bieiz. Ha te garfe mi- 
chans (1) he welet e toiiez ann denved? 
Evid oun-me ne vennann ket evel-d-oud, 
pell a ze (2) ; breman e m'ounn o c'hoarzin 
pa ouzoun ez eo ar bleiz pell ac'hann. 

Ar geriou-man a lekeaz ann dud da 
c'hoarzin hag ann holl a ieaz d'ar gear enn 
eul lavaret: bourdet kaer omp bet gant-han 
evit ar weach genta ; diwar-vrenian ne ve- 
zimp ket ken diot se (3). 

(<j Tu aimerais mieux, peut-être. 

(2; Il s'en faut. 

(Z-) Nous ue serons pas si Bots. 



— 34 — 

Abenn eur miz-bennak goude-ze , Gwil- 
herm gant he zenved etal ar c'hoat a welaz 
ar bleizo tont d'ann traoun. Enn eunn taol 
al loen kriz a lamma« gant eunn oann hag 
he ziskolpaz gant he zent lemm. Neuze 
Gwilherm da grial a-vad : sikour ! sikour I 
ar bleiz war arsaout! — Kaer en doa krial, 
ne zeuaz den ebed hag he breiz a ieaz gant 
ar bleiz (1), 

Gwilherm glac'haret a zistroaz d'ar gear. 
Pep-hini oc'h he welet a lavare d'ezhan : 
petra zo c'hoarvezet gan-ez, Gwilherm, 
ker glaz oud hag ar maro? — Peger kalet 
eokaloun ann dud, eme-z-han; ar bleiz zo 
deut ha me am euz ho kalvet a-boez-penn, 
hogen n'oc'h ket diredet. — Va mignon , 
eme unan anezho , c'hoarvezet eo bet ke- 
ment-se dre da giriegez : bourdet omp bet 
gan-ez , n'etiz ket pell , ankounac'heet ec'h 
euz kement-se? Ann dra-ze a ziskouez skier 



H) Le loup emporta 6a proie. 



— 35 — 

d'id penaoz eur gaouiad , ha pa lavarfe ar 
wirionez, ne vezo ket kredet gant den ebet. 

Bez'ez euz eul lavar koz evelhen : 

Liez a iveach e îap he fall 
Neb a gustum bourd'ar re ail. 



AR WENANEN HAG AR VALAFEN. 

Eun tad en doa daou vap. Unan anczho 
a oa hanvet lann , den iaouank aketuz d'he 
labour. Egile ervad , Per a read euz a he- 
man (1), ne gare nemet c'hoari.Eunn deiz, 
goude lein , pa edont ho zri o vale war ar 
meaz, adreuz dre ar prajeier goloet a vleun, 
e welchont eur wenanen hag eur valafen. 
— Deuz aman, Per, eme ann tad; lavar 
d'in , penaoz e c'halveur ann daou ampre- 
van askellek-ze? Hag int-hi hevel ann eil 
ouz egile? — Pell a ze, eme ar bugel, 
dishevel-braz int. Ar wenanen ne skuiz 

(i) On l'appelait Pierre. 



— 36 — 

morse o labourât , poania a ra bepred ha 
rei a ra d'e-omp mel mad ha c'houek. Ar 
valafen ervad a zo skanv ha didalvez ha ne 
oar nemct braga ha skournija. Mad evel- 
se (1), eme ann tad. Pehini eo'ta ar wella? 

— Ar wenanen eo, war ar menoz, n'euz 
heveledigez ebet etro-z-ho , eme ar bugel. 

— Da eo gan-en, va map, oc'h da glevet o 
komps evel-se (2). Ar wenanen eo ar wella 
anezho ho dîou, ann dra zo skier hag anat, 
evei a lèverez. Dre-ze, gant gwir abek, e 
rez muioe'h a stad (3) euz ar wenanen eget 
euz ar valafen. Lavard'in, perak'ta e rez-te 
diouz ar valafen (4)? Ne garez evel-t-hi 
hemet c'hoari , ken oud bet leshanvet Per- 
valafen (5). 

Bez furoc'h hag aketusoc'h diwar-vre- 
man. Enn eur ober diouz ar wenanen , /? 
teui da veza prizet evel-t-hi. 

(1J Voilà qui est hieii parlé. 

(2) Je suis aise de l'ciilcndrc parler ainsi. 

(3) Tu fais plus do cas. 

(4) Pourquoi fais-tu comme le papillon. 

(5) Pii'rro-p.-ipillon , étourdi comme un papillon. 



AR BUGEL CHOULEN TRUGAREZ 
DIGANT IIE VAMM. 

Eur bugel oc'h ebata enn eur verjez, a 
welaz avalou hag a falvezaz d'ezhan dibri 
anezho. He vamm ne aotreaz ket kement- 
se veza ne oant ket dare awalch, Neuze 
ar bugel o teari (1) hag o tripa gant ar 
vuanegcz a lavaraz d'he vamni kompsiou 
seac h ha chouero, ken ne oe evit miret 
da ouela (2). Ann dud holl a ioa eno a oe 
glacharet enn eur weletkcment-se. 

Eur pennadik goude-ze, pa oent distro 
d'ar gear, ar bugel a zastumaz ann holl 
amezeien hag o veza en em daolet d'ann 
daoulin dira-z-ho, e c'houlennaz irugarez 
digant c vamm. Pep den a hell fazia, eme-z- 
han , ann daelou enn he zaoulagad; hogen 
al lezen gristen a ziskouez d'e-omp penaoz 
e tleomp en em wenna. Dre-ze eo am euz 
dastumet ac'hanoc'h, evit diskouez d'e- 

(<) Se ineilaiU en cok'^ro. 
(2) Qu'elle no put s'empôcher de pleurer. 
2 



- 38 — 



hoc'h petra eo va glac'har hag evit ma 
teufach d'ober trugarez d'in. Neuze e pokaz 
d'he vamm hag evit en em v^^enna a-grenn, 
e reaz eur binigen rust ha kalet. 



AL LEON ANAOUDEK. 

Bez'e oa gwechall enn Afrika eur sklaf , 
Androklez he hano, a dec'haz diouc'h ti he 
vestr; kriz ha digar e oa he-man. Ar mestr 
a c'hourc'hemennaz d'he dud redek war he 
lerc'h evit kregi enn-han hag hel lakaat da 
verveL Evit diwall diouz ann dud-ze, An- 
droklez en em dennaz enn eur c'havarn 
e kreiz eur c'hoat. Abaoue daou zervez n'en 
doa debret tamm. Ar skaf skuiz-braz a 
azezaz war ann douar da ziskuiza. Ne oa 
ket c'hoaz peur-azezet (1 ) pa welaz eul leon 
o tont a-eeun d'ezhan. Androklez a falvezaz 
d'ezhan tec'het; n'en doe ners dasevel hag 
e kouezaz a-c'houen he gorf. 

(i) A peine était-il assis. 



AI leon kammik-kamm a dosteaz out-han 
enn eur ziskouez d'eztian he droad goloet 
a oad. Ar sklaf karantezuz goude beza 
gwalc'het ar gouli a welaz eunn tamm spern 
enn hedrqad haghedennaz er-meaz. Neuze 
al leon enn he gourvez (1 ) a gouskaz mik e 
kichen he vad-oberour. 

Eno e vevchont ho daou a hed tri bloa_ 
vez hep nep droukrans. Al leon a iea bem- 
dez da glask boed hag Androklez a rea aï 
lodennou. Eunn deiz pa edo eat al leon da 
breiza, Androklez a dec'haz kuit; skuiz e oa 
o veva er c'hiz-ze. Ar sklaf paour a redaz 
tu-ma tu-hont epad daou zervez hep gou- 
zout a be du trei. Neuze archerien a welaz 
anezhan hag a grogaz enn-han. He gas a 
rajont da gear. Eno ar sklaf paour a oe 
anavezet gant he vestr pehini a c'hourc'he- 
mennaz he deurel d'al loened gwez da 
zibri (2). 

D'ann deiz merket , Androklez a oe kaset 
d'eur c'hloz braz e pehini e oa kals a loened 

(1) Etendu do son long. 

(2) De 1« jeter en pûlure aux botes sauvages. 



gvvez ha fero hag cnn ho zouez eui leon 
braz-meurbed. Enn eur welet al loen kriz, 
pep-hini a grene gant ar spount ; he zaou- 
lagad a lugerne evel glaou tan , trouz he 
vouez (i) a oa euzuz. Gwa da neti a gredfe 
tostaat ouz he skilfou. 

Peger souezet e oent pa welchont al leon 
o tostaat goustadik ouz ar sklaf enn eur 
hija he lost hir Iiag eniieur lipa he zaouarn 
evit diskouez he levenez. Enn eur welet 
kement-se pep-hini a oe abafet hag ann 
holl enn eur vouez a c'houlennaz buez 
Androklez (2). Pennou ar vro o veza klevet 
ar pez a oa c'hoarvezet a c'halvaz Androklez 
dira-z-ho hag a c'houlennaz digant-han 
petra e oa kement-se. Goude m'ho doe 
klevet he vuez, e rejont trugarez d'ezhan. 
Ouc'hpenn-ze , rei a rejont d'ezhan al leon 
hag e denna a rejont euz a sklavercz. 

Enn eur welet Androklez o tremen hag 
al leon d'he heul , peb-unan a lavare : 
chetu al leon en deuz digemeret ann den , 
chetu ann den en deuz pareet al leon klan. 

(1) Lolbruit de sa voix, ses rugissements. 

(2) Demand»>renl la grâce, la vio d'Androklès. 



_. 41 — 

AR VAMM A ZOUJANS DOUE 
HAG HE MIPIEN. 

Eunn intanvez goz , klanv ha diners ne 
oa mui evit mont (1) d'ann iliz da selaou 
ann oferen. Eunn deiz e lavaraz d'he mi- 
pien : da ve gan-en ma hellfenn mont hirio 
d'ann iliz. Allaz ! pell ac'hann eo ar vourc'h. 
Allaz! klanv ha diners ne hellann mont 
beteg eno. 

He mipien gwir gristenien evit diskouez 
ho c'harantez d'ho mamm , en em guzuliaz 
etre-z-ho hag o veza staget daoubann-kravaz 
ouz eur gador-vourel, e tougjont ho mamm 
d'ann iliz. 

Ann dud a dremene (2) a oa souezet braz 
gant se; oc'h ho gwelet o tremen, pep-hini 
a skigne bleun war ann hent enn eul lava- 
ret : pegenn deol eo ar vamm-ze ! Peg^r 
mad eo he mipien ! 

Doue a skulaz he vennoz war ann dud 
vad-man. 

(0 Ne pouvait plus aller. 
(2) Les passants. 

r 



AR VOESTL. 

Enn amzer a zo tremenet Soizik goz a 
ieaz da gavout eul lean a oa o choum enn 
eur c'hoat tost ac'hano. Chetu me deut 
aman, eme-z-hi, roit d'in eur c'huzul. 
Gwall fall ez a ar bed gan-en , gwasaat a ra 
va zra ha va danvez a ia da goU (1). Petra 
rinn-me (2) ? Me ho ped. 

Al lean a reaz eur goulenn-bennak out- 
hi. Goude-ze e roaz d'ezhi eur voestl vihan 
serret kloz : red e vezo d'e-hoc'h , eme-z- 
han, teir gweach bemdez, teir gweach 
bemnoz , mont enn ho kegin , enn ho kao 
hag enn ho marchosi, gan-e-hoc'h ar 
voestl-man enn ho tourn. Grit evel-se e 
kement korn a zo enn ti (3), maram c'hre- 
dit ; ne zaleit ket. Abenn eurbloazac'hann, 
e tigasot ar voestl-man d'in. 

Soizik goz a reaz ar pez a oa bet gourc'he- 

0) Mes affaires vont très-mal, mon bien dépérit et 
ma forluua s'anéantit. 

(2) Que dols-je faire? 

(3) Dans tous les coins de la maison. 



— 43 — 

mennet d'ezhi. Antronoz, lunedou koz war 
he fri , ez eaz ebarz ar c'hao. Peger souezet 
e oe pa welaz ar mevel oc'h eva sistr (i ) be- 
teg ar moug.Wardro ann hanter-noz ez eaz 
ebarz ar gegin. Eno e kavaz he matez oc'h 
ober fest gant eur plac'h ail mignounez 
d'ezhi. Kof braz ho doa great goude pilat 
boed a c'hoari gaer. Er c'hraou , er mar- 
chosi pep tra a oa mesk e mesk. Gwall 
gouziet e oa ar c'hraou dindan ar saout (2), 
ar c'hezek a oa gwall skrivellet , paotrik ar 
marchosi a oa meo mik. 

Enn eur ober evel-se , Soizik a zeuaz da 
anaout hep dale pep gwall voaz. 

Abenn eur bloaz e tistroaz d'al lean koz 
enn eur zigas ar voestl d'ezhan : me a garfe 
he derc'hel pelloc'h, eme-z-hi ; eul louzou 
mad a zo enn-hi. Al lean o c'hoarzin a la- 
varaz d'ezhi : evit ar voestl-man n'ho pezo 
ket pelloc'h ; rei a rinn d'e-hoc'h ar pez a 
zo enn-hi. veza'ta digoret ar voestl (ne oa 

(0 Buvant du cidre. 

(2; Los bestiaux manquaient de litière. 



enn-hi nemet eunn tammik paper), al lean 
al lennaz evelhen : lagad ar mestr a larda 
ar marc h. 



AR FURLUKIN. 

Eunn tremeniad, hen brao gwisket , a 
zeuaz eunn deiz ebars ti eunn tavarnier 
diwar ar meaz , tostik d'ar marc'hallac'h e 
oa. Ne oa ket c'hoaz peur-azezet (1), pa 
savaz diwar he skabel , ann drouk dent a 
oa gant-han. Ann dud holl a ioaeno,a 
zeuaz enn dro d'ezhan oc'h he glemma a 
galoun vad. 

E keit-se eur furlukin o tont ebars ann 
ti , a c'houlennaz petra e oa se, Pa glevaz 
penaoz ann tremeniad o oa klanv gant ann 
drouk dent, ar furlukin oc'h hija he benn, 
a zigoraz eur voestl hag a lavaraz d'ann den 
klanv : aotrou, chetu aman eur poultr 
dreist ar re ail ; e berr amzer e viot gwell. 
Awalc'h e vezo bel lakaat gant penn ho piz 

(O A peino était-il assis. 



— 48 — 

war ho dant a boaz (1). M'her gwerz daou 
real. 

Ann tremeniad o veza great ar pez a oa 
bet gourc'hemennet d'ezhan a lavaraz 
raktal : o va Doue , ann drouk a zo eat 
digan-en. Goude-ze e roaz eur pez arc'hant 
d'îfr furlukin oc'h he bidi da zont da zibri 
eunn tamm boed gant-han. 

Kemend hini a ioa eno a zeuaz hep dale 
da brena ar poultrken nerzuz-ze; daou real 
a dale. 

Pa glevaz ann taol , louzaouer ar barrez , 
enn eur ober goap anezho aziskleriaz skler 
d'ann oll penaoz ar poultr gwenn-ze ne oa 
nemet kreiz brevet. Evit an daou dreme- 
niad, eme-z-han, a-unan e oant (2) evit 
gounidhoc'h arc'hant. M'her gwel breman: 
maro eo lann al leue, hogen kals a hered 
en deux. 



(<) Sur la dent qui vous fait mal. 

(2) Ils s'étalent ontondus, ils êtatenl d'accord. 



AR GAOLEN VRAZ. 

Daou vicherour iaouank , Paol ha Gwil- 
herm edo o vale breac'h ha breac'h war ar 
meaz ; eur zulvez vintin e oa. — Peger braz 
eo ar gaolen-ze, eme Paol enn eur he 
diskouez gant ar biz. — Ann dra-ze as 
laka souezet, eme Gwilherm, evid oun-me 
ne-d-ounn ket souezet o veza ma am euz 
gweleteur gaolen kerbraz ha ti annaotrou 
person a welez a-hont — Badet ounn oc'h 
da glevet o komps evel-se, eme Paol. 
Koulskoude e teu da goun d'in penaoz am 
euz great, enn deiz-man penn blizen (i), 
eur gaoter a ioa ker braz hag hon iliz parrez. 
— Lavar d'in , me as ped , da betra e oa 
mad ar gaoter ker braz-ze. — He great am 
boa da lakaat da gaolen da baredi enn-hi. 

Gwilherm mezek - braz a lavaraz d'he 
vignon : m'her gwel breman ; a-ratoz ec'h 
euz lavaret kement-se evid ober goap 
ac'hanoun enn abek dam gaou. 

(I) 11 y a un an aujourd'hui 



— 47 - 

AR ZAE NEVEZ GREAT. 

Goel ar mabik Jezuz o tostaat (1), ann 
itroun Koatmor e doa roet d'he merc'h eur 
zae seiz glaz. Derc'hent Nedelek , wardro 
ann noz digor, ar c'hemener a zeuaz da 
c'houzout hag hi a oa bet great hervez ar 
c'hiz, 

Enn eur baea he labour d'ar c'hemener, 
ann itroun a lavaraz d'he merc'hik : ien eo 
ann amzer hirio, va merc'h, ke da gerc'hat 
eur voutalad win ma kemero ar c'hemener 
eur banne da eva. Enaou ar goulou , rak 
noz eo. 

Abenn nemeur goude-ze , Luiza a zeuaz 
enn dro (2) war dastoun , gant-hi eur vou- 
talad enn he dourn. Neuze e tiskargaz eur 
banne d'ar c'hemener. — Pegen trenk eo 
ho kwin , eme ar c'hemener, o tislounka 
ar braoued hag o stlapa ar werennad d'ann 
douar. 

(4) La fête de Noôl approchant. 
(2) Louise revint. 



— 48 — 

Chetu aman ann abek euz a gement-se. 
Luiza ne doa ket great ar pez, a oa bet 
gourc'hemennet d'ezhi gant ho mamm; 
dre-ze e tigasaz eur voutalad Hou du e 
leac'h eur voutalad win. Beo lie goulou(i), 
ne vije ket faziet, He zae gaer a oe saotret 
penn-da-benn gant al liou du o strinka. 
Ken drant e oa da genta he levenez , ker 
braz eo breman he glac'har ! 

Ar paour kezik a ouele dourek, hogen hc 
mamm a lavaraz d'ezhi : bevez eo (2), va 
merc'h, e c'hoarvez bepred evel-se gant ar 
vugale dizent. Te a wisko da zae goz da vont 
warc'hoaz d'ann iliz. 



ANN TENSOR. 

Daou zen diwar ar meaz , lann ha Stevan , 
a zeuaz eunn deiz da gavout ar barner. 
Unan anezho a lavaraz evelhen : prenet am 
euz eur pcz douar digant va amezek. Enn 

{{) Si la chandcllo avail élc allumée. 
(2; C'est bien fait. 



— 49 — 

eur zigeri ann douar koz-ze , e kiviz eunn 
tensor. Chetu me dira-z-hoc'h , aotrou , 
da c'houzout mar tleann he viret. Hervez 
ar gwir ne dleann ket , o veza n'am euz 
prenet nemet ar pez douar hep-mui-ken. 

Hogen egile a lavaraz : evid ann aour-ze 
n'her c'hemerinn ket, kalounad am befe (1 ). 
Ma vije bet douaret gan-en , ne lavarann 
ket (2). Ouc'hpenn-ze, aotrou, va selaouit, 
me ho ped. Me am euz gwerzet ar pez 
douar-ze ha kemend a oa enn-han , hep 
diviz ail ebed. Trouc'hit'ta ar c'houlm, 
renkithon dra-ni (3), barner fur, ma ana- 
vezimp perc'hen ann tensor. 

War ma lavareur, lann , eme ar barner, 
ho map pennher a gar merc'h Stevan; 
c'hoanteg int ho daou da zimizi.— Kement- 
se a zo gwir a lavaraz ann daou dad. — Pep 
tra veza e c'hiz-ze , tud vad ha leal , eme 
ar barner, chetu va menoz : dilezit ann 
tensor gant ho pugale evit ho lakaat da 
brena arrebeuri kaer. 

(O J'en aurais des remords. 

(2) Ce serait tout difTérent. 

(3) Arrangez notre différend. 2'* 



Ann daou zen mad, laouen meurbed , a 
ieaz timad d'ar gear da gas ar c'helou-man 
d'ho bugale. 



AR PABAOUR. 

Va mamm, eme Herried, me a garfe 
kaout eur pabaour d'he lakaat em chaoued 
gaer. Me a lakai eur zeizen ruz enn dro 
d'he c'houzouk. — C'hoantek her grinn (1), 
eme ar vamm , m'ar fell d'id beza sentuz 
hag aketuz. — Me a rai diouz ho c'hoant , 
va mamm , kredit-se. 

Eunn deiz ar vamm a lavaraz d'he merc'h : 
mont a rinn d'ann iliz d'ober va feden , 
bremaik e vezin distroet. Arabad eo d'id 
digeri ar voestl-man a zo war ann daol. 
Mir na ri kement-se (2) o tremen va ursou, 
kalounad as pefe (3). — Hag hi enn hent. 

Pa oe eat ar vamm er-meaz euz ann ti , 
Herried a savaz ar voestl hag a lavaraz : 

CO Je lo forai volontiers. 

(2) Garilo-loi do lo foire. 

(3) Tu t'en repentirais. 



— 51 — 

peger skan eo ar voestl-man , petra zo enn 
hi? He c'houzout a garfenn. Hag e sellas 
être touU ann alc'houez (1 ) : ne welann 
gour, eme-z-hi , me welo ar pez a zo er 
voestl. Petra virfe (2) ? 

Eat 8 oa he ger gant ann avel. 

Kerkent great ha lavaret (3). Herried a 
zigoraz ar voestl a-enep gourc'hemenn he 
mamm. Peger glac'haret e oe ar paour 
kezik , ann daelou enn he daoulagad , pa 
welaz eur pabaour koant o sevel diouz ar 
voestl hag o nija d'ann neac'h gant ka- 
naouennou (4). 

Pa oe deuet war he c'hiz , ar vamm a 
skandalaz he merc'h hag a lavaraz d'ezhi : 
merc'h dievez ha dizent ma'z oud ! dougen 
a rez da boan. Evid ar weach-man n'as 
tamallinn ket pelloc'h. Hogen az pez koun 
euz ar geriou-man : Doue a wel hag a oar 

(O S'étaat mise à regarder par le trou de la gerruro 
do la porte. 

(2) Pourquoi pas. 

(3) Aussitôt dit, aussitôt fait. 

(4) Prenant son vol en chantant, 

2*" 



pep tra hag ive hon oberiou ar re guzota. 
Gant-han eo oud bet kastizet, rak ne garket 
ar vugale dizent. Bete warc'hoaz ne rinn 
pok ebed d'id. 



AR C'HI BIHAN. 

Pep mad-ober, Doue hen talvezo d'e- 
hoc'h(l) abred pezivezad, Choui hergwelo 
aman warlerc'h. 

Eunn deiz eur plac'h iaouank hanvet 
Agata awelazbugale o veiizi eurc'hi bihan. 
E kentel e teuaz Agata; paket e oa al loen 
paour. Dre druez out-han Agata he brenaz 
hag her c'hasaz enn he zi. 

Ar c'hi bihan a gare stard he vestrez nevez 
hag e pep tro e talc'he mad d'ezhi (2). Eunn 
riozvez pa edo Agata gant he fedennou (3), 
abars mont da gousket, chetu ar c'hi féal 
oc'h harzal. Agata gant he goulou a reaz 

(1) Dieu vous la rendra. 

(2) II no la quittait jamais d'un ijas. 

(3) Pendant qu'Agathe disait ses prières. 



- «3 — 

enklask hag a welaz eul laer a oa souchet 
dindan he gwele. Raktal e c'halvaztud ann 
ti hag al laer a oe dalc'het gant-ho ; hel 
akaat a rejont ctre daouarn ar barner. All 
laer-ze , diouc'h ma ansavaz , en doa lekeat 
enn he benn laza ar plach iaouank ha laera 
kement tra a oa enn he c'hampr. 

Agata a drugarekeaz Doue hag a lavaraz 
d'he amezeieii : chetu eur c'hi bihan am 
euz prenet he vuez d'ezhan (1 ) n'euz ket pell; 
paneved han e vijenn maro breman. 



AR RAN HAG AR WESKLE. 

Eur ran o vale war eunn hent nevez 
savet, a welaz eur weskle gourvezet enn 
heol, tal dor he zouU. Tra souezuz! va 
mignounez, eme-z-hi, kement a skiant 
ec'h euz, perak e vevez-te aman? rak ann 
tremenidi as friko hep mar ebed. Tec'h 
alesse , deuz gan-en , va c'hred. Enn eur 

(I) A qui j'ai sauvé la vie. 



— 54 — 

c'hoarzin goap war he mignounez (1), ar 
vveskle a lavaraz d'ezhi : tao gant da gomp- 
siou! biskoaz ne c'hoarvezaz drouk ebed 
gant va mamm ; aman e vevinn hag e var- 
vinn evel-t-hi. 

Pegenn dall oud ! eme ar ran , aliez e 
c'hoarvez traou digiz-braz. 

War gement-se eur m'arc'h o redek a 
flastraz ar baourez keaz. Meur a hini a ra 
evel-se. Distrei a reont ho diskouarn diouz 
arc'huzuliou mad hag e vevont, e c'hizar 
weskle, hervez ar c'hizou koz (2). 

0) En se moquant de son araie. 
(2) Ils vivent dans la routine. 



PEDEIOU D'EUS AR iliNTIN. 



En ha no an Tad , ar Map ac ar 
Speret-Santel. 

Me oc'h ador, va Doué , dre an oll uctoii 
à adoracion a zo dieët d'ho majestés divin, 
ac ho Irugareca eus a greis va c'haîoun da 
veza roët din eun êne capabl d'oc'h anaout, 
d'ho caret, d'ho servicha ha d'ho possedi 
eternelament. Me ho trugareca, va Jésus, 
d'am beza prenet dre ar pris eus ho coad 
precius ac eus ho pues, evel ive d'am beza 
conservet è pad va bues ha parlicuHèra- 
mant an nos tremenet. Va Doué me a 
c'houlenn pardoun diganeoc'h eus ar fau- 
tou am'eus coumetet a-ba-ouë deac'h da 
nos, ac è pad va bues. 

Considerit ènparticulier ar c'hraçz oc'/i 
eus bet digant Doué, & rei an dervez-mdn 
dcoc'h exil gounit hiny an éternité. Con- 
siderit ive en deus roët an dervez-mdn 
deoc'h evit labourât d'ho silvidiguez, ha 
marteze ê vezo an diveza eus ho puez. 

Soiingitneuze er faut ou en père ê quezit 
Dcur lyessa, ha quemerit ar resolucion 
f'erni da dec'het diout-ho, ha latarit : 

Va Doué , chetu aman ar galoun-se, pe- 
hini, dre hocraçz, ê d'eus quemeret ar 



— S6 — 

resolucionou ferm da évita ar pec'het , o 
frezanti a ran deoc'h evit ma ho bennigoc'h, 
ha ma ho grign cvit ho prassa gloar. Grit 
din ar c'hraçz , ô va Jésus , da anaoiït ho 
polontez santel , m'ea-ém gonformin dizi , 
ha disposit à grenn eus va hiny : oftV a ran 
deoc'h va Doué, va oU gomzou, va oll 
soungezounou, ha va oll acciounou. Ya, va 
Salver, protesti a ran impligea va oll gallout 
en ho servich. Deoch eo tout, tout a deiï 
diganeoc'h, ha tout ê lacan dindan ho 
providanç santel, ô va Jésus : goulen a ran 
hepquen ho Garantes ac ar c'hraçz da vervel 
quent evit oc'h offanci. 

Ar Bâter. 

Hon Tad pehini a zo en Ee , oc'h hano 
bezet santifiet : ho rouan telès, deuët deomp: 
ho polontez bezet great var an douar evel 
en Eé : roit deomp hiryo hon bara pemde- 
ziec : ha pardounit deomp hon offançzou , 
evel ma pardounomp d'ar re père ho d'eus 
hon offancet : ha na bermetit quet ê ques- 
semp è tentation : mœs hon delivrit dious 
an droug. Evel-ze bezet great. 

Ar Salutation Angeliq. 

Me ho salud , Mari , leun à c'haçz , an 
Autrou Doué a zo ganeoch, beniguet ouc'h 
dreist an oll graguez , ha beniguet eo ar 
frouezeus hocorf, Jésus. Santés Mari, Mam 
da Zoué, pedit evidomp-ni , pec'herien 
brema ac en heur hor maro. Evel-ze bezet 
great. 



Syrnholen an Ebestel. 

Me a gred è Doué an Tad oll galloudec , 
crouër an Eê ac an Dour, ac è Jesus-Christ 
ê Vap unie hon Autrou, pehini a zo bet 
concevet eus ar Speret-Santel , ganet gant 
arVerc'hès glorius Vari. En d'eus gouzanvet 
dindan Ponç-Pilat, a zo bet crucifiet, maro 
ha sebeliet ; a zo bet disquennet d'an ifer- 
nou , ha reçuscitet an trede deiz à varo da 
veo. A zo bet pignet en Evou, ac azezet en 
tu deou da Zoué an Tad oll galloudec. 
Ac'hano ê teni da varn ar re veo ac ar re varo . 

Me a gred èr Speret-Santel, an Ilis santel 
catholic, communion ar zœnt, remission 
ar pec'hejou, resurreccion ar c'hicq, ac ar 
vuëz éternel. Evel-ze bezet great. 

Coveçzion ar pec'hejou. 

Me govez ouc'h Doué oU-galloudec , ous 
ar Verc'hès glorius Vari , ous sant Mikeal 
arc'hel , ous sant Yan-Vadezour, ous an 
ebestel eürus sant Pêr ha sant Paol, ous an 
oll Zœnt, ac ouzoc'h, va zad, abalamour 
m'am'eus pec'het bras , dre gompz ha dre 
œuvr : dre va faot, dre va faot, dre va 
brassa faot. Rac-ze ê pedan ar Verc'hès 
glorius Vari, sant Mikeal arc'hel, sant Yan- 
Vadezour, an ebestel eürus sant Pér ha sant 
Paol, an oll Zceent, ha c'hui va zaddabedi 
Doué evidon. 



— 88 — 

Gourc'hemennoîi Doué. 

Un Doué hep quen a adori , 
Ha dreist peb tra oll a gari. 

E veanê hano ne doui quet, 
Nac ive netra ail ebet. 

Ar suliou santel a viri, 
E servich Doué, ous ê veuli. 

Da dad , da vam a enori , 
Evit pell amzer ma vevi. 

Dioual n'a lazi dén ebet , 
Nac à zezir nac à effet. 

Lubric ne vezi quet ivez , 
Nac à gorf nac à volontez. 

Laërez na miret madou den , 
E couziègues ne ri biquen. 

A henep dén falz testeni , 
Na gaoü ebet ne lavari. 

Na c'hoanta dre luxur pec'hi, 
Nac ê sounch vil n'èn-em lèzi. 

Na souhet madou da hentez, 
Evit ho c'haout dre falsentez. 

Goure' hemennou an Ilis. 

Ar gouëliou berz a zantifii , 
Neuze peb labour a lèzi. 

Ha cleo dévot pen da ben , 
Sul ha gouël berz an Ofèren. 

Ur veach er bloas da viana 
E covessaï hep nac'h netra. 

Ha da grouër a recevi, 
Da basq devota ma c'helli 



Yun a ri an daouezec deziou, 
Ar c'horeiz hac ar vigilou. 

Qic nemet da zeis nedelec , 
Guëner ha sadorn na zèbri quet. 
Peden d'an Eal Gardien. 

Eal Doué, pa zouc'h din gardien, deputet 
dre ar Brovidanç divin , d'am c'haz d'an 
eüriisdet, scierait va speret, dioüallit va 
c'halloun, ha cuntunuit bepret ho sourci 
ac'hanon. Evel-ze bezet great. 

Misereatur nostrî omnipotens Deus, et 
dimissis peccatis nostris , perducat nos ad 
vitam œternam. Amen. 

Indulgentiam, absolutionem etremissio- 
nem omnium peccatorum tribuat nobis 
omnipotens et misericors Dominus. Amen. 

In manus tuas , Domine , commendo 
spiritum meum; redemisti me, Domine, 
Deus veritatis. 

Pedomp. 

va Autrou Doué , oll-galloudus , c'hui 
pehini oc'h eus roët din ar c'hraçz da her- 
ruoiit è commançamant an dervez-mân, 
conservit ac'hanon hiryo dre ho puissanç, 
ha grit no gommelin pec'het obet è padan 
dervez-màn, ha ma vezo va oll gomzou, va 
oll soungezounou ha va oll àccionou evit 
heuiî er-vad ho courc'hemennou. 

Dre Jesus-Christ bon Autrou , pehini a 
vev ac a rezn ganeoc'h à bep amzer ac è 
pad an éternité. Evel-ze bezet great. 



— 60 — 

Peden d'ar Verc'hès. 
Guerc'hès santel, pedit ma plich ganeoc'h, 
hon Autrou Jesiis-Christ evidon , evit ma 
vezo agreabl dezan va oll soungezounou, 
va oll goumzou , ha va oll accionou eus an 
derves-mân , ac eus ar rest eus va bues. 
Evel-ze bezet great. 

Peden ail d'an Aial Gardien. 
Va iEal-mad, ispirit din ar volontés à 
Zoué è quement a rign è pad an derves- 
mân , ha cunduit ac'hanon en hent eus va 
silvidigues. Evel-ze bzet 5reat. 

An Angélus. 

Angélus Domini nuntiavit Maria?, et con- 
cepit de Spiritu-Sancto. Ave, Maria, etc. 

Eccèancilla Domini, fiatmihi secundîmi 
verbum tuum. Ave, Maria, etc. 

Et verbum caro factum est; et habitavit 
in nobis. Ave, Maria, etc.. 

OREMUS. 

Gratiam tuam , qua^sumus , Domine , 
mentibus nostris infunde , ut qui , Angelo 
nuntiante, Cliristi Filii tui incarnationem 
cognovimusperpassionemejus et crucem, 
ad resurrectionis gloriam perducamur. 
Per eumdem Christum Dominum nostrum 
qui vivit et régnât in sa^cula sa^culorum. 
Amen. 



— 61 — 

Ad à Feiz , à Esperanç, à Garantes 
ac à Gontriiion. 

Va Doué, me a gred quement a gred an 
Ilis catholic , créait va feiz ; me am'eus 
lackeat va esperanç ennoe'h ha ne vezin 
quet troumplet, me ho car à greis va c'ha- 
loun : detesti a ran ar pechet, abalamour 
deoc'h, va Doué, ac e c'houlennan ouzoc'h 
ar c'hraçz ne guezin quet ennàn è pad an 
derves-mân. 

Act emî renoiiveli ar bramessaou 
eus ar vadichant. 

Renonç a ran da satan , d'ê oU bompou 
ha d'ê oll œuvrou , ac ên-em roân deoc'h 
antièramant, ô va Jésus ! me a lell din beva 
en guir gristen ; renouveli a ran deoc'h ar 
bromessaou père am'eus great deoc'h êm 
badichanî, ac êm diveza coveçzion ha 
communion, ac è pad va bues; goulen a 
ran ouzoc'h ar c'hraçz d'en-êm brep?ri à 
vremân da eur goveçzion ha da eur gom- 
munion ail , père a reparo an defautou eus 
ar re am'eus great à ziaguent, ac am rente 
fermoc'h en ho craçz santel. 

Meulet ac adoret ra vezo da jamais ho 
c'hano sacr, ô va Jésus. 



— 62 — 

PEDEIOU D'EUS AN NOZ. 



t In nomine Patris , et Filii, et Spiritûs. 
Sancti. Amen. 

En-ein lackeomp ènpresançDouc, adoromp 
anezàn, ac en trugarccaomp eus à gue- 
mcnt mad hon eus recevet aigantân, ac 
ispicial en dervèz-îndn. 
Pater noster, qui es in cœlis, sanctifice- 
tur iiomen tuum : adveniat regnum tuiim; . 
tïat voluntas tua sicut in cœlo et in terra : 
pmem nostrum quotidianum da nobis ho- 
diè : et dimitte nobis débita nostra , sicut 
e nos dimittimus debitoribus nostris : et 
ne nos indueas in tentationem , sed libéra 
nos à malo. Amen. 

Ave , Maria , gratià plena , Dominus te- 
cum : benedicta tu in mulieribus, et bene- 
dictus fructus ventris tui, Jésus. 

Santa Maria, Mater Dei , ora pro nobis 
peccatoribus , nunc et in horâ mortis 
nostrae. Amen. 

Symbolen an Ebcstel. 

Credo in Deum patrem omnipotentem, 

creatorem cœli et terra», et in Jesum Chris- 

tum FiHum ejus unicum Dominum nostrum 

qui conceptus est de Spiritu-Sancto, natus 



— 63 — 

ex Maria Virgine, passiis sub Pontio- 
Piliito, crucifixus, mortuiis et sepiiltus, 
descendit ad inferos, tertiâ die resiuTexità 
mortuis, ascendit ad cœlos sedet ad dexte- 
ram DeiPatrisomnipotentis, indè venturus 
est judicare vivos et mortuos. 

Credo in Spiritum-Sanctum , sanctam 
Ecclesiam catholicam, sanctorum commu- 
nionem, remissionem peccatorum, carnis 
resurrectionem, vitam œternam. Amen. 

Va Doué , me ho trugareca d'am beza 
crouët, d'am beza preservet ; da veza great 
mervel ho map santel var ar groas dre ga- 
rantes evidon, da veza pardounetdin quen 
aliès à veach va fec'hejou; ac en gênerai 
eus an oU graçou a zo pliget ganeoc'h ac- 
cordi din hiryo. 

En-em arretomp aman eun neubcut emt 
soungeal er mad-oberou particulier 
hon eus recevet digant Doué en dervez 
hiryo. 

Jesus-Christ , va Salver, me oc'h ador 
evel va barner, ên-êm steüleur a ran d'ho 
treid evel eur c'hriminal. Roït din m'ar 
plich ganeoc'h ar c'hraçz da anavezout va 
fec'hejou, evel ma reoc'h din ho anaoüt 
pa deuoc'h d'am barn en heur eus va maro. 
3* 



En-em arretomp eunneubeut da soungeal 
er pec'hcjou hon eus commetet , drc 
gompz , dre sounch , drc accion ac 
omission. 

Va Doué, goulon a ran humblamant par- 
douii diganeoc'h dre veritou hon Autrou 
Jesus-Christ, d'eus an oïl pec'hejou a velit 
am'eus eommetet hiryo, ac è pad va bues, 
k henep ho majestés divin, eurc'heus bras 
am'eus d'ho peza offancet , abalamour ma 
tisplich ar pec'het deoc'h, ha ma'z ouc*h 
meurbet dîn da veza caret. Gant ho craçz, 
va Doué, ez-eo guel ganên mervel evit dont 
d'ho c'hoftanci quen. 

Greomp honpossuhl d'ên-êm lackat er stad 
en pehini ê carrcmp beza cavet en heur 
eus hon maro. 

va Doué ! ô Barncr souveren, rac pehini 
hon eus leac'h da gaout quement à spount! 
Evel n'é d'oun quet sur pe me a varvo en 
nôs-mân pe ne rign quet, ha m'az eo certen 
gouscoude er stad m'ên-êm gavin ê vezin 
barnet evit eun éternité, pliget ganeoc'h , 
va Doué, ma lackin va c'haloun , va c'horf 
ha va ene être ho taouarn , ha ma teuin 
aman da nevezi an actou am'eus great, ous 
ho c'hadori, ous ho trugarecâat, hac o re- 
greti va fec'hejou, ous ho supplia humbla- 
mant d'àm preservi en nôs-mân ac è pad 
va bues, diouc'h peb goal accidant, evit ma 



— 6b — 

vevin, ma varvin ha ma reposin hennoc'h, 
va Autrou, abalamour d'à behini epardou- 
nan eus à greis va c'haloun d'à guement o 
d'eus va offancet , evel ma c'houlennan 
pardoun ous ar re am'eus ive offancet. 

Lavarit aman ar Gonfiteor a^ ar pez 
a zo qoude. 



Confiteor Deo omnipotenti, beatae Mariae 
semper Yirgini, beato Michaëli archangelo, 
beato Joanni-Baptistaî , sanctis apostolis 
-Petro et Paulo , omnibus Sanctis, et tibi 
Pater, quiapeccavi nimis cogitatione, verbo 
et opère; meà culpâ, meâ culpâ, meâ 
maximâ culpâ. Ideô precorbeatam Mariam 
semper Virginem , beatum Michaëlem ar- 
changelum , beatum Joannem^Baptistam , 
sanctosapostolosPetrumetPaulum,omnes 
Sanctos, et te, Pater, orare pro me ad Do- 
minum Deum nostrum. Amen. 

Misereatur nostri omnipotens Deus et 
dimissis peccatis nostris , perducat nos ad 
vitam œternam. Amen. 

Indulgentiam , absolutionem et remis- 
sionem omnium peccatorum nostrorum 
tribuat nobis omnipotens et misericors 
Dominus. Amen. 

t. Dignare, Domine, nocte istâ. ^. Sine 
peccato nos custodire. 

t. Miserere nostrî, Domine. ^. Miserere 
noslrî. 



— 66 — 

^, Fiat misericordia tua, Domine, super 
nos. i^. Quemadmodùm speravimus in te. 

if. Domine, exaudi orationem meam. r. 
Et clamor meus ad te veniat. 

OREMUS. 

Visita, qua^sumus. Domine, habitationem 
istam et omnes insidias inimici ab eâ longe 
repelle : Angeli tui sancti habitent in eâ 
qui nos in pace custodiant ; et benedictio 
tua sit super nos semper. 

Respice , qua3sumus , Domine , super 
hanc familiam tuam pro quà Dominus nos- 
ter Jesus-Christus non dubitavit manibus 
tradi nocentium, et crucis subire tormen- 
tum. Qui tecum vivit et régnât in Scecula 
saeculorum. Amen. 

En-êm recommandomp d'ar Verc'hès san- 
tel, d'hon Eal mad ha d'hon sant pa- 
ir oum, ha patrounès. 
Guerc'hès Vari , Mam Doué , va Mam ha 
va Patronnés , m'én-ém lacka dindan ho 
proteccion, ac én-êm staolan gant confianç 
être ho tivrac'h à visericord ; bezet ô Mam 
à vadélez, va refuch èm izomou, va c'hon- 
solaeion ém poanïiiou , ha va advocades è 
quichen ho mab adorabl , hiryo, é pad va 
bues , ha particuliéramant en heur eus va 
maro. 

Eal eus an Eê, va gardien fidel ha caran- 
tezus, obtenit din ar c'hraçz da heuil oc'h 



— 67 — 

inspirationou , ha da regli quen mad va 
bues, ne deuin jamœs d'ên-êm ecarti d'eus 
an hent eus à c'hourc'hemennou va Doué. 

Sant bras, eus à behini ê tougan an hano, 
protegit ac'hanon , pedit evidon , evit ma 
hellin servicha Doué evel d'oc'h var an 
douar, ac è c'hlorifia eternellamant ga- 
neoc'h en Eé. Evel-ze bezet great. 

Lavaromp eun De profundis evit an eneou 
eus ar Purgator. 

De profundis clamavi ad te, Domine: 
Domine exaudi vocem meam. 

Fiant aures tuœ intendentes : in vocem 
deprecationis meœ. 

Si iniquitates observaveris , Domine : 
Domine quis sustinebit? 

Quia apud te propitiatio est : et propter 
legem tuam sustinui te Domine. 

Sustinuit anima mea in verbo ejus : spe- 
ravit anima mea in Domino. 

A custodiâ matutinâ usque ad noctem : 
speret Israël in Domino. 

Quia apud Dominum misericordia : et 
copiosa apud eum redemptio. 

Et ipse redimet Israël : ex omnibus ini- 
quitatibus ejus. 

Requiem œternam dona eis Domine : et 
lux perpétua luceat eis. 

Requiescant in pace. Amen. 



— -68 — 
OREMUS. 

Fidelium , Deus , omnium condilor et 
redemptor, animabus famulorum famiila- 
rumque tuarum remissionem cunctorum 
tribue peccatormn, ut indulgentiam quam 
semper optaverunt piis supplicationibus 
consequantur. Qui vivis et régnas in saecula 
sseculorum. Amen. 

En-êm recommandomp da Zoué , d'ar 
Verc'hès glorlus Vari, ha d'ar Zent. 

Benniguit, ô va Doué, ar repos a c'han 
da guemeret evit repari va nerz evit gallout 
ho servicha guelloc'h aze , ac en-em ac- 
quitta er vad eus an deveriou eus va stad. 

Guerc'hès santel, mam eus va Doué, ha 
goude en , va oU esperanç , va eal mad ha 
va zant patroun pedit evidon , protegit 
ac'hanon è pad an nôs-màn, è pad va bues, 
ac en heur eus va maro. Evel-ze bezet great. 

Pedomp evit ar re veo ac evit an eneou 
fidel a zouffr cr Purgator. 
Scuillit, ô va Doué, ho penediccionou 
var va oll guerent, va mad-oberourien, va 
mignounet ha va inimiet. Protegit quement 
oc'h eus roët din evit mestr er bed-mân , 
quen spirituel^ quen temporel. Sicourit ar 
beoryen, ar brisounèryen, ar re affliget, ar 
beajourien quen var vor, quen var dour, 
an dûd chàn ac ar re a zo en ho angouni. 



Convertiscit an heritiquet ha roit ho 
sclerigen d'an infidelet. 

Doué à vadèlez ac à visericord , o pezet 
ivo truez eus an eneou fidel , à zouffr èr 
purgator evit peurbaéa d'ho c'hustiç divin. 
Dilivrit anezo eus ho foanniou, ha roït, 
d'ar re, evit père houn obligetdabedi, ar 
repos ac ar sclerigen éternel. Evel-ze. 

Goulennomp pardoun ous Doué. 

Doué oU galloudus grit deomp miseri- 
cord, pardounit deomp hon pec'hejou ha 
cunduit ac'hanomp d'ar vues éternel. 

Tad éternel, Doué oll-buissant ha leunn 
à visericord, roït deomp indulgeanç , an 
absolven ac ar remission eus hon oll 
pec'hejou. Evel-ze bezet great. 

In nomine Patris, et Filii, et Spiritûs- 
Sancti. Amen. 



PEDENN ARAOG AR REPAS. 

va Jésus , hon mestr guiryon ! 
Roït deomp ho penediccion , bis. 
Ha d'ar repas a guemerimp, 
Evit bepret m'ho servichimp. bis. 

En hano an Tad ac ar Map, ac ar Speret- 
Santel. Amen. 



GRAÇOU GOUDE AR REPAS. 

Ra vezo meulet hon Autrou 
Eus é vouét ac ê oll vadou; 
Peoc'h ha graçz Doué d'ar re veo, 
Ha repos mad d'ar re varo. bis. 
Evel-ze bezet great. 

t. va Doué oll-galloudus, Eternel ha 
trugarezus, Ni a rent deoc'h eta graçzou, 
Evit oc'h oll mad-oberou. r. Evellen bezet 
great. 

t. Ra viot ganeomp oll meulet, Trugare- 
queat ha benniguet, Eus a guement graçz 
ha faver, A rit bepret en hon c'hénver. 
i^'. Evel-ze bezet great. 

t. Ni ho ped trugares, Da zellet ive a 
drues. Ous an oll anaoun fidel , Ma zaint 
d'ar repos éternel, p/. Evel-ze bezet great. 

t. Ha ni, grit ma vezimp en peoc'h, Gant 
hon nessacoulz à ganeoc'h, Evitmazaïmp 
d'ho parados, Er peoc'h éternel da repos. 
R. Evel-ze bezet great. 

t. Eürus eo an antraillou dîn, Eus ar 
Verc'hès ar Vam divin. Ho d'eus douguet 
ar map santel A Zoué an Tad éternel. 

ft. Eiirus eo c'hoas ar poul calon, Ha mil 
gueich eiirus an divron, Ho d'eus roët eul 
leaz an dina D'hon Autrou Jésus da zenâ. 



AN OFERN. 



Pa vêler ar bmlec o tond oc'h an autcr. 

Accordât dign ar c'hraç, ô va Doué,da 
entren en dispositionou e pere e clean beza 
evit offr deocli, evel ma zeo glet, dre 
zaouarnar bœlec, arsacrifiçadorable pohini 
e zan da assista. En offr a ran deoc'h, ô va 
Doue, en intantionou Jesus-Christ e eunan 
ac e Ilis; en offr a ran deoc'h evit renta 
deoc'h an honimach souveren a zo glet d'ho 
Majesté divin; en offr a ran deoc'h evit ho 
trugareqat euz hoc'h oll mad-oberou ; en 
offr a ran deoc'h evit goulen ouzoch, gant 
eur galon glacharet, ar pardon ac ar ré- 
mission euz va phec'hejou ; en offr a ran 
deoc'h evit obton digant ho madelez an oll 
graçou a bere cm beuz ezom evit va c'horf 
ha va ene ; en offr a ran deoc'h evit quement 
hini ma zon obliget da bedi evito, quen beo, 
quen maro. Esperout a ran, ô va Doué, ec'h 
accordât dign an oll graçou-ze, dre ar me- 
riton a Jesus-Christ, ho Mab, pehini a blich 
ganlan beza e eunan , ac ar bœlec principal 
ac ar victim euz ar sacrifie santel-mà. 

D'ar Gonfitcor. 

Petra benac; ô va Doué, n'hoeh euz ezom 
ebet euz va c'honfession evit anaout va 
phechejou, pa ze guir penaos e lennit pis 
em c'halon ac en oll blegou euz va c'hous- 



— 72 — 

tîanç, c'hoves a ran ouzoc'h gouscoiide e 
faç an Eê ac an douar ; anzao a ran eni beuz 
hoc'h offaneet, ha dre va c'homzou, ha dre 
va actionou, dresongeou, desirou ac oniis- 
sionou. Va phec'hejou a zo bras nieurbet, 
inses ho niisericord, ô va Doué, a zo infinit. 
Ho pet truez ouzign, ho pet sonch ez hon ho 
eraouadur, an ouvrach euz ho taouarn,ar 
pris euz ho coad. 

Guerc'hès santel, iElez euz an Eê, Saent 
ha Sœntezet euz ar barados, pedit evidomp; 
ac e queit a m'ac'h hirvoudomp en draouïen- 
niâ a viser ac a zaelou, intercedit evidomp, 
ac obtenit deomp ar pardon euz hor 
pec'hejou. 

D'an Introït. 

Doué oll-galloudec, c'hui pehini hoc'h euz 
inspiret d'ar Batriarchet ha d'ar Brophetet 
desirou quen ardant da velet ho Mab unie o 
tisquen euz an Eê var an douar, roit dime 
ive eul lodennic euz an ardeur-zej ac accor- 
dit dign ar c'hraç da zantout e guelet va 
c'halon, en dcspet d'an oU ambarras euz ar 
vuez-mâ, eur guir désir d'en-em velet unis- 
set ganeoc'h en ho cloar. 

D'ar C'hyrie eleison. 

Ho pedi ac ho supplia a ran , ô va Doué , 
are va hirvoudou ha va huanadou repetet, 
da impligea ho niisericojrd ein andret; mœs 
ac ec'h adres-fen deoc'h da hep moment euz 
va huez ar c'hompzou-mâ : va Doué , ho pe 
truez ouzign; quemen-ze ne ve quel c'hoas 
avoalcb evit an nombr ac ar grevustetenz 
va phec'hejjou. 



D'ar Gloria in excelsis. 

Ar gloar pehini a veritit, ô va Doué, ne 
ail bcza dignaniant rentet deoc'h nemet en 
Eê : va chaion gouscoude a ra ar pez a ell 
evit quemen-ze var an douar, e creiz e exil : 
ho meuli a ra, rei a ra deoc'h mil bennos, 
hoch adori a ra, ho ciorilia a ra, renta a ra 
graçou deoc'h, ac hoch anavez evit ar 
niaîstr souveren euz an Eé ac euz an douar, 
eun Doué ebquen e tri pherson, ïad, Mab 
ha Speret-Santel. 

D'an Oretizonou. 
Recevit, ô va Doué! ar pedennou a zo 
adresset deoc'h evidomp; accordit deomp an 
oll graçou ac an oll vertuziou a c'houlen evi- 
domp hor Mam Zantel an Jlis, dre c'hinou 
ar bselec. Guir eo, ô va Doué, ne veritomp 
quel beza cxaucet; mœs considerit penaos 
ne c'houlennomp ouzoch ar graçou-ze ne- 
met dre ar nierilou a Jesus-Christ, ho Mab, 
pehini a verit hoch oll gomplezanç. 

D'an Ahostol. 
Consideri a ran an Abostol-mâ, ô va Doué, 
evel eul lizer adresset dign euz an Eê , evit 
va instrui euz ho polontez adorabl. Accordit 
dign, mar plich ganeec'h, an ners a behini 
em beuz czom evit en-em acquitta euz ar 
pez a ordrenit. C'hui eo , ô va Doué , hoch 
euz inspiretd'ar Brophetet ha d'an Ebestei 
ar guirrioneziou,perehodeuz lezetganeomp 
dre scrit; grit dign caout pers en ho scleri- 
gennou, ac allumit eni c'halon an tàn sacr. 



- 74 — 

a behini ez int betanflaramet, evit ma c'hal- 
Jign evelto, epad va buej, ho caret ac ho 
servicha mad var an douar, ha goude-ze 
beza ëvrus assamblez gantho en ho cloar. 

D'an Aviel. 
Sevel a ran em zâ, ô Roué souveren, evit 
discues deoc'h ez hon prest da zifen ha da 
zouten , e risq euz a guenient a apparchant 
ouzign, ac euz va buez meniez, ar guirrio- 
neziou père a zo coniprenet en Aviel santel. 
Accordit dign, ô va Doué, quement a gou- 
rach da bratica ho conipzou divin , evel a 
feiz ferm d'ho c'hredi. 

D'ar Gredo. 
la , ô va Doué , credi a ran an oll guirrio- 
neziou père hoc'h euz revelet dhoch Ilis 
Santel : ha n'euz quet eunan anezo evit pe- 
hini ne venu prest da rei ar berat diveza euz 
va goad ; ac ez eo er zoumission-ze leun ac 
antier, oc'h en-em unissa interieuramant 
dar brofession a feiz a ra deoc'h ar baelec, 
eo e lavaran brenian, a speret ac a galon, 
penaos e credan fermamant en-hoc'h, ô va 
Doué, ac e quement a gred ac a ordren 
hoc'h lus da gredi, Disclerria a ran, e faç 
hoc'h auterriou, e fell dign beva ha niervel 
er santimanchou euz ar Ceiz pur ze, ac er 
gommunion euz an Ilis santel catholic, 
apostolic ha romen. 

D'au 0/fertoucr. 
Petra benac, ô va Doué, ne don nemet eur 
c'hraouadur leun a fragilité ac a zempladu- 



— 7« — 

rez, ec'h offran deoe'h gouscoude dre 
zaouarn ar bcelec, ar bara ac ar guin-ze, 
pere a gle beza chenchet e corf ac e goad 
Jesus-Christ, ho mab. Recevit, ô va Doiié, 
ar sacrifiç adorabl-nià j ha permetit ni'ac'h 
unissin d'an offranc santel-mà ar sacrifie 
pehini a ran deoe'h euz Ya c'horf , eiiz va 
ene, ac euz a guemcnt a aparchant ouzign. 
Crouit ac'hanon a-ben-da-nevez, ô va Doue, 
evel ma ziit da chench ar bara ac ar guin-ze 
dre ho ners oll-galloudec. 

D'al Lavabo. 

Goalc'hit ha purifiit ac'hanon, ô va Doué, 
er goad precius euz an oan divin , pehini a 
ya da veza imnioletj a couëchit betec an 
distera tach euz va ene, evit m'ac'h allign, o 
toslaat ous hoc'h auter santel, sevel varzu 
en-hoc'h eun daouarn pur ac innoçant, evel 
m'en ordrenit. 

D'ar Secretou. 

Recevit, ô va Doué, ar sacrifiç pehini a 
zo ofl'ret deoe'h evit an henor ac ar gloar 
euz hoc'h ano santel ; recevit-en evit hon 
avantach hon-eunan ac evit hini ar bed 
christen universel. Evit antren en intantio- 
nou hoc'h Ilis Santel, eo e c'houlennan diga- 
neoe'h an oU graçou, pere a c'houlen diga- 
neoc'h e-eunau er moment-mâ dre ar fonc- 
tionou euz ar baelee, gant pehini ec'h en-em 
unissan evit o obten digant ho madelez divin, 
dre Jesus-Christ, hor Salver. 



— 76 — 

D'ar Prefaç. 
Distagnit, ô va Doué, distaguit hor c'haloii 
euz a oll draou ar beJ, ha grit deoinp sevel 
hon oll desirou varzu an Eê ; grit na huana- 
dimp nemet varzu en-hoc'h ebquen; ha per- 
nietit ma teuimp, o renta deoc'h ar nieuleu- 
diou ac an actionou a chraç père a zo gleet 
dho madelez infinit, da unissa ar zempla- 
durez euz hor uioueziou dar niusic ravis- 
sant euz ar sperejou ëvrus, ha ma livirimp 
e creis hon exil , ar pez a ganont ebars er 
gloar : santel, santel, sanlel eo an Autrou 
Souveren , Doué an armeou ; ra vezo glori- 
fiet e gorre an Êvou. 

Goude ar Sanctus. 
Tad Eternel, c'hui pehini a zo ar pastor 
souveren euz an oll bastoret, conservit ha 
gouvernit hoc'h Ilis; santifiit anizi, ha squil- 
lit-i e partout dre ar bed ; unissit quement 
hini e c'hompos, en eur meniez speret ac en 
eur meniez calon; squillit ho penediction 
var hon Tad Santel ar Pap, var hon Escop 
venerabl, var ar Roué pehini hor gouvern , 
var ar Pastor euz hor parrez, var hor c'hon- 
fessour, ha var guement hini a zo er feiz 
euz hoc'h Ilis santel. 

D'ar c' h enta Mémento. 
Ho supplia a ran , ô va Doué , da gaout 
sonch euz va c'herent, va mignonet ha va 
niad-oberourrien, quen spirituel, quen 
temporel; recommandi a ran deocli ive a 
greiz va c'halon va oll adversourrien ha 
quement hini a al-fe beza va disobliget en 



— 77 - 

eur faeçon pe faeçonj ancoiinac'liait ha 
phec'hejou ha va re; grit dezo caout pers 
er sacrifiç divin-mâ, ha carguit anezo euz 
ho penedictionou , ac er bed - ma ac er 
bed ail. 

Pa zaver an Ilosîi. 

Jésus, va salver! guir Doué ha guir den, 
credi a ran fernianiant e niaoc'h reallamant 
présent en hosti zantel. Hoch adori a ran 
ennân a greiz va c'halon evel va maestr sou- 
veren, ô va Doué. Roït dign, ha da guement 
hini a zo aman presant, ar feiz , ar religion 
ac ar garantez a gleomp da gaout evidoc h 
er mysler ma adorabl. 

Pa zaver ar C'halir. 

Adori a ran er c'halir-ze, ô va Jésus, ar 
pris euz va rédemption, ac euz a ini ar bed 
en antier: lêzit, ô va Salver, ièzit da zivera 
eur beradic euz ar goad preclusze var va 
ene, evit e phurifia euz e oll pec'hejou,ac 
allumit enni an tàn sacr euz ho carantez. 

Goude ar Gorreou. 

Ne deo muy bara ha guin eo a offromp 
deoc'h, ô va Doué, maîs offr a reomp deoc'h 
breman ar c'horf sacr ac ar goad precius a 
Jesus-Ghrist, ho Mab, e memor euz e bassion, 
euz e résurrection, ac euz e asçansion : rc- 
cevit-ho, Autrou souveren , eûz a dre bon 
daouarn. ha carguit pep hini ac'hanomp euz 
ho craçou ac euz ho penedictionou. 



— 78 — 

D'an cil Mémento. 

Ho pe sonch ive, ô va Doué, euz an eneou 
pore a zo er purcator : an benor o deuz da 
apparchant ouzoc'li, ha da veza ho pugale. 
Recommandi a ran deoc'h particulieraniant 
eneou va c'herent, va mignonet, va niad- 
oberourrien spirituel ha temporel, ac e gê- 
nerai eneou ar re o deuz ar muyaezom a 
zicour. 

D'ar Bâter. 

Peguen niiserabl benac ez bon, ô va Doué, 
e comeran gouscoude ail liberté dbo quer- 
velvazadj nabernietit quel e teuf-fen jamais 
da ober netra a raf-fe dign coll ar galite euz 
ho craouadur. Ra vezo santifiet hoc'h ano 
santel e partout dre ar bed ; rônit a vreuian 
varva c'halon, dre ho craç, evit ma c'ballign 
rùn eternellamant ganeoc'h ebars er gloarj 
ac ober bepret ho polontez var an douar, 
evclm'er gra arZœnt ebars en Eô. Beza oc'h 
va zad, roit dign eta , m'ar plich ganeoc'h, 
ar bara celcstiel-ze a behini e vaguit ho quir 
vugale. Pardonit dign va phec'hejou , evel 
ma pardonan va eunan, a greiz va c'halon, 
da guement hini o deuz va offancet. Na ber- 
metit quet e ven jamœs trechet gant an den- 
tation, ac accordit dign ar c'hraç da c'honit 
bepret ar victor var an adversôurrien euz 
va zilvidiguez. 

D'an A g nus Dei. 
Oan Doué, c'hui pehini a zo pliget ga- 
neoc'h en-em sania eus a bec'hejou ar bed , 
ho pe truez ouzomp! Ilor pec'hejou ne ouffp 



den honiveri, mees ho niisericord, ô va 
Doué, a zo infinit; effacit eta hor pechejou, 
ha grit deomp caout ar peoc'h, ha ganeomp 
hoii-eunan ha gant hon nessa, oCh inspira 
deomp eun hiiniiliie barfet, ac o-vouga en 
hor c'halon peb désir a vengeanç. 

D'an Domine, non sum dignus. 
Allas, ia! ô va Doué, ne deo nemet re 
vuir penaos ne veritan quel ho receo ; va 
phec'hejou o deuz va rentet absolumant in- 
dign a guemen ze : ho detesti a ran, a greiz 
va c'halon , abalamour ma tisplijont deoc'h, 
ô va Doué , ac abalamour ip'am pellaont 
diouzoc'h. Mœs eur gompz ebquen euz ho 
pers a ell parea va ene; na abandonit quet 
anizi, ô va Doué, ha na bermetit quet e ve 
janiîes separet diouzoc'h. 

Da Communion ar Bœlec. 
Ma n'am beuz quet hirrio ar bonheur da 
veza maguet gant ho corf sacr ac ho coad 
precius , ô Jésus adorabl, pernietit da viana 
ma ho recevign a speret ac a galon j ha 
m'ac'h en-eni unissin ganeoc'h dre ar feiz, 
dre an esperane ha dre ar garantez. Credi a 
ranen-hoc'h, ô va Doué, en hoch ec'h espe- 
ran, ac ho caret a ran a greiz va c'halon. 

D'an Orœsonou diveza. 
Fellout a ra deoc'h, ô va Doué, ec'h 
adres-femp deoc'h conlinuellamant hor pe- 
dennou, abalamour m'hon deuz conlinuel- 
lamant ezoni euz ho craçou, squillit-ho var- 
npmp eta, ô va Doué, ho craçou divin, ac 
3** 



inspirit deomp ar speret-ze a beden ae a 
orœzon , pehini a zo eur speret a humilité, 
a fichanç ac a garantez. Ho supplia a reomp 
a guemen-ze, ô va Doué, dre ar meritou a 
Jesus-Christ, ho Mab, pcîiini a rôn ganeoc'h 
ebars er gloar. 

D'ar Venediction. 
Drindet sacr ac adorabl, ïad, Mab ha Spe- 
ret-Santel, eun Doué ebquen e tri phersoii, 
dre en-hoc'h eo bon deuz comniancet ar sa- 
crifie- nià, ha dre en-hoc'h ive e fell deonip 
er fiuissa : ra vezo bepret agreabl d'ho taou- 
lagat; ha non lézit quet da bartial eb reî 
deomp ho penediction santel.. 

D'an Ariel diveza. 

Verb éternel, crouer an Eê ac an douar, 
c'hui pehini o veza deut d'en-em ober den 
dre garantez evidomp-ni, hoc'h euz Instituet 
ar sacrifiç divin a behini e sortiomp, ho tru- 
garecaat a reomp humblamant da veza ac- 
cordet deomp ar c'hraç da assista ennân 
hirrio; ha ra deuio an oll Sœnt ac an oll 
Saentezot, ac an oll Sperejou ëvrus d'ho 
meuli da jamœs ebars en Eô ! 

Pardonit dign , ô va Doué, an oll dissipa- 
tionou a speret, pe an oll distractionou da 
bere ec'h al-fen beza roet occasion, en eun 
amzer, e pehini e eleïen beza quen occupet 
ac'hanoc'h, ha quen anflaniniet a garantez 
evidoc'h. Ancounac'hait va phec'hejou , ô 
va Doué, ar pec'hejou-ze evit per© e man 
Jesus-Christ, ho Mab, o paouez dont d'en- 
em immoli var an auter; ha na bermetit quet 



— 81 — 

e ven malhevrus avoalch evit dont d'hoç'h 
offanci birviquen niuy ; maes grit, dre ho 
crac, nia querzingn bepret dre an hent euz 
lio courc'beniennou, ha ma ho considerign 
bepret evel ar regien euz va q11 songeou, 
va oll gompzou ha va oli actionou. Evel-ze 
bezet great. 

O Mail) Zantol a Zoué, Mam anquenniet 
ha glad haret-oU e chars ar groas, Mari 
concevet e stad a c'hraç, pcdit evidomp. 



GOUSPÉROU A II ZÜL. 



Deus in adjutorium meuni intendc. 

Domine ad adjuvandum me festina. 

Gloria Patri, et Fiiio, et Spiritui santo. 

Sicut erat in principio et nunc et semper, 
et in sa3cula sœculorum. Amen. 

Ant. Dixit Dominus. 

Salsi 109. 

Dixit Donjinus Domino meo : sede à 
dextris meis. 

Donec ponam ininiicos tuos : scabellum 
pedum tuorum. 

Virgam virtutis tuœ emittct dominus ex 
Sion : dominarein medio inimicorum tuorum 

Tecum principiuui in die virtutis tuaî in 
splendoribus sanctorum : ex utero ante lu- 
ciferum genui te. 

Juravit Dominus, et non pœnitebit eum : 
tu es sacerdos in eeternum ser.andùm ordi- 
nem Melchisedech. 



— 82 — 

Dominus à dextris tuis : confregit in die 
irœ suse reges. 

Judicabit in nationibus implebit ruinas : 
conquassabit capita in terra nmltoruni. 

De torrente in via bibet : proptereà exal- 
tabit caput. Gloria Patri, etc. 

Ânt. Dixit Deminus Domino meo, sede à 
dextris meis. Ant. Fidelia. 

Salm. 110. 

Confitebor tibi Domine in toto corde meo : 
in consilio justorum et congregatione. 

Magna opéra Domiui : exquisita in omnes 
voluntates ejus. 

Confessio et magnificentia opus ejus : et 
justitia ejus nianet in saBculum sseculi. 

Memoriam fecit mirabilium suorum mise- 
ricors , et miserator Dominus : escam dédit 
timentibus se. 

Memor erit in sœculum testament! sui : 
virtutem operum suorum annuntiabit po- 
pulo suo. 

Ut det illis heraeditatem gentium : opéra 
manuum ejus veritas et judicium. 

Fidelia omnia mandata ejus, confirmatain 
saeculum sœculi : facta in veritate et eequitate. 

Redemptionem misit populo suo : manda- 
vitin aeternum testamentum suum. 

Sanctum et terribile nomenejus : initium 
sapientiae timor Domini. 

Intellectîis bonus omnibus facientibus 
eum : laudatio ejus manet in saeculum sse- 
culi. Gloria Patri , etc. 

Ant. Fidelia omnia mandata ejus, confir- 
mata in sœculum sœcul. Ant. In madatis. 



-- 83 — 
Salm 111. 

Beatus vir qui timet Dominum : in lïian- 
datis ejus volet niniis. 

Potens in terra erit semen ejus : generatio 
rectorum benedicetur. 

Gloria et divitiae in d*:^!!!© ejus : et justitia 
ejus manel in sœculuni sseculi. 

Exortum est in tenebris lumen rectis : 
misericors et miserator et justus. 

Jucundus bomo qui misereturet commo- 
dat, disponetsermonessuos in judicio : quia 
in œternum non commovebitur. 

In meniorià aeternâ erit justus : ab audi- 
tione malà non timebit. 

Paratum cor ejus sperare in Domino, con- 
firmatum est cor ejus : non commovebitur 
donec despiciat inimicos suos. 

Dispersit dédit pauperibus, justitia ejus 
manet in sœculum saîculi : cornu ejus exal- 
tabitur in glorià. 

Peccator videbit et irascetur dentibus suis 
fremet et tabescet : desiderium peccatorum 
peribit. Gloria Patri, etc. 

Anl. In mandatis ejus volet nimis. 

Ânt, Sit nomen Domini. 
Salm 112. 

Laudate, pueri, Dominum : laudate no- 
men Domini. 

Sit nomen Domini benedictum : ex hoc 
nunc et usque in sœculum. 

A solis ortu usque ad occasum : laudabile 
nomen Domini. 

Excelsus super omnes gentes Dominus : 
et super cœlos gloria ejus. 



— 84 — 

Quis sicut Dominus Deus noster, qui in 
altis habitat : et humilia respicit in cœlo et 
in terrà? 

Suscilans à terrâ inopem , et de stercore 
erigens pauperem. 

Ut collocet eum cum principibus : cum 
principibus populi sui. 

Qui habitare facit sterilem in domo : ma- 
treni lilioruni laîtantem. Gloria Patri, etc. 

Ant. Sit nomen Domini benedictum in 
sœeuia. ylnî. Nos qui vivimus. 

Salm 113. 

In exitu Israël de ^gypto : domus Jacob 
de populo barbaro. 

Facta est Judœa sanctifîcatio ejus : Israël 
potestas ejus. 

Mare vidit et fugit : Jordanis conversus 
est retrorsùm. 

Montes exultaverunt ut arietes : et colles 
sicut agni ovium. 

Quid est tibi mare quod fugisti : et tu 
Jordanis quia conversus es retrorsùm. 

Montes exultastis sicut arietes : et colles 
sicut agni ovium. 

A facie Domini mota est terra : à facie 
Dei Jacob. 

Qui convertit petram in stagna aquarum : 
et rupem in fontes aquarum. 

Non nobis, Domine, non nobis : sed no- 
iiiini tuo da gloriam. 

Super misericordià tuâ et veritate tuâ : 
nequandô dicant gentes, ubi est Deus eorum? 

Deus autem noster in cœlo : omnia quae- 
çumque voluit fecit. 



— 85 — 

Simulacra gentium argentum et aurum : 
opera manuiim hominum. 

Os habent et non loquentur : oculos ha- 
bent et non videbunt. 

Anres habent et non audient : nares habent 
et non odorabunt. 

Manus habent et non palpabunt, pedes 
habent et non anibulabunt : non claniabunt 
in gutture suo. 

Similes illis fiant qui faciunt ea : et omnes 
qui confidunt in eis. 

Donius Israël speravit in Domino : adju- 
tor eorum et protector eoruni est. 

Domus Aaron speravit in Domino : adjutor 
eorum et protector eorum est. 

Qui timent Dominum speraverunt in Do- 
mino: adjutor eorum et protector eorum est. 

Dominus memor fuit nostrî : et benedixit 
nobis. 

Benedixit domui Israël : benedixit domui 
Aaron. 

Benedixit omnibus qui timent Dominum : 
pusillis cum majoribus. 

Adjiciat Hominus super vos : super vos et 
super fiiios vestros, 

Benedicti vos à Domino : qui fecit cœium 
et terram. 

Cœlum cœli Domino : terram autem dédit 
filiis homiiium. 

Non mortui laudabunt te, Domine : neque 
omnes qui descendunt in infernum, 

Sed nos qui vivimus, benedicimus Do- 
mino : ex hoc nunc et usque in sœculum. 

Gloria Patri, etc. 

Ânt. Nos qui vivimus, benedicimusDomino. 



Capitül. 

Benedictus Deus et Pater Domini nostri 

Jesu-Christi, Pater misericordiarura , et 

Deus totius consolationis, qui consolatur nos 

sn omni tribulatione nostrâ. i^. Deo gratias. 

Hymn. 

Lucis creator optime, 
Lucem dierum proferens, 
Primordiis lucis novse ; 
Mundi parans originem. 

Qui manè junctum vesperi , 
Dieni vocari prœcipis, 
Tetrum chaos illabitur. 
Mundi parans originem. 

Ne mens gravata crimine, 
Vita3 sit exul munere, 
Dùm nil perenne cogitat, 
Seseque culpis illlgat. 

Cœlorum pulset intimum, 
Vitale tollat preemium, 
Vitemus omne noxium, 
Purgemus omne pessimum. 
Prsesta, Pater piissime, 
' Patrique compar unice, 
^ Cum Spiritu Paracleto , 

Régnas per omne sœculum. Amen. 
f. Dirigatur, Domine, oratio mea. 
^. Sicut incensum in conspectu tuo. 

Cantic ar Verches. 
Magnificat ; anima mea Dominum. 
Et exultavifc spiritus meus : in Deo salu- 
tari meo. 

Quia respexit humilitatem anciiiar suse : 
ecce enim ex hoc beatam me dicent onines 
generationes. 



— 87 — 

Quia fecit mihi magna qui poteiis est : et 
sanctum nomen ejus. 

Et misericordia ejus à progenie in proge- 
nies : timentibns eum. 

Fecit potcnliam in brachio suo : dispersit 
superbos mente cordis sui. 

Deposuit potentes de sede : et exaltavit 
humiles. 

Esurientes implevit bonis : et divites di- 
misit inanes. 

Suscepit Israël puerum suum : recordatus 
misericordiœ suse. 

Sicutlocutus est ad Patres nostros : Abra- 
ham et semini ejus in sœcula. Gloria Patri. 



ANTIENOU DAR VERC'HES. 



Aima Redemptoris Mater, quîe pervia cœli 
Porta mânes, et Stella maris, succurrecadenti, 
Surgere qui curât, populo : tu quae genuisti, 
Naturà mirante, tuum sanctum genitorem, 
Virgo priùs ac posteriùs, Gabrielis ab ore 
Sumens illud ave, peccatorum miserere. 

f. Angélus Domini nuntiavit Maria3. 

É|. Et concepit de Spiritu Sancto. 

Ave, Regina cœlorum ; Ave, Domina 
Angelorum : Salve, radix; salve, porta, 
Ex quàmundo lux est orta. 

Gaude, Virgo gloriosa, Super omnes spe- 
ciosaj Vale, 6 valde décora! Et pro nobis 
Ghristum exora. 

f. Dignare me, laudare te, Virgo sacrata. 

Rj. Da mibi virtutem contra hostes tuos. 



- 83 — 

Regina cœli laetare : alléluia. Quia quem 
tncruisti portare : alléluia. Uesurrexit sicut 
dixit. alléluia. Ora pro nobis Deum, alléluia. 

y. Gaudeet laetare, Virgo Maria : alléluia. 

r|. Quia surrexit Dominus verè : alléluia. 



Salve, Regina, mater niisericordiae, vita , 
duicedo, et spes nostra, salve. Ad te clama- 
iiius, exules filii Evae. Ad te suspiramus ge- 
mentes et fientes in hàc lacrymarum valle : 
Eia ergô, advocata nostra, illos tuos miséri- 
cordes oculos ad nos couverte. EtJesum, 
benedictiim fructum ventris tui , nobis post 
hoc exiliuin ostende. Oclenjens, üpia,ô 
dulcis Virgo Maria! 

f. Ora pro nobis, sancta Dei Genitrix ; rJ. 
Ut digni etriciamur promissionibus Christi. 

Inviolata. intégra et casta es, Maria; quaî 
es effecta fulgida cœli porta. Mater aima, 
Christi charissima, suscipe pia laudum pre- 
conia! No>trautpura peclorasintetcorpora. 
Te nunc flagitant devota corda et ora. Tua 
perprecatadulcisona, nobis concedasveniam 
per saecula. benigna! Regina! Maria! 
quœ sola inviolata permansisti. 

f. Post partum Virgo inviolata permansisti 
i^. Dei Genitrix, intercède pro nobis. 



Sub tuum praesidium confugimus, sancta 
Dei Genitrix ; nostras deprecationes ne des- 
picias in necessilatibus, sed à periculis cunc- 
tis libéra nos, semper, Virgo gloriosa et 
bcnedicta. 

y. Ora pro nobis, etc. 



— 89 — 
EVIT SALUD AR SACRAMANT. 



Tantùm ergô Sacramentum Veneremur 
cernui, Et antiquum dorumeiitum Novo cé- 
dât ritui : Prœstet fides supplementum Seii- 
suum defectui. 

Genitori, genitoque, Laus et jubilatio ; 
Salus, honor, virtus quoque, Sit et bene- 
dictio : Procedenti ab utroque Compar sit 
laudatio. Amen. 

Panisangelicusfitpanis homïnum; dat panis 
coelicus figuris terminuni. res mirabilis! 
iDanducatI)onHnunipaiiper,servusethimiilis 

Te, trina Deitas,unaque poscimus, sic nos 
tu visita siciit le colinius : per tuas scmitas 
duc nos quô tendimus, ad lucem quani inha- 
bitas. Amen. 

salutaris hostia! Quae cœli pandis hos- 
tium; iJella premunt hoitilia, Da robur, fer 
auxiiium. 

Uni trinoque Domino, Sit seujpiterna 
gloria, Qui vitam sine termino Nobis donet 
in patrià. Amen. 

f. Panem de cœlo prsestitisti eis. 

v^. Omne delectamentum in se habenten). 



Adoremus in aiternum sanctissimum sa- 
cranientum, 

Psaume. Laudate Dominum.omnes gentes, 
laudate eum omnes populi. Adoremus. 

Quoniàm confirmata est super nos niise- 
ricordia ejus : et veritas Domini manel in 
œternum. Adoremus.